<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X31n0611">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 611 法華經通義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 611 法華經通義</title>
			<author>明 德淸述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">31</idno>.<idno type="no">611</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">法華經通義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【嘉興-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【大-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04456">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04456</charName>
				<mapping cb:dec="987496" type="PUA">U+F1168</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+3B30</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>臾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[更-一]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-09-14T14:54:48">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0524a" n="0524a"/>
<lb ed="X" n="0524a01"/>
<lb ed="X" n="0524a02"/><cb:docNumber>No. 611</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0524a03"/><lb ed="R049" n="0799a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>妙法蓮華經通義卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0524a04"/>
<lb ed="X" n="0524a05"/><lb ed="R049" n="0799a02"/><byline cb:type="author">明南嶽沙門憨山釋　德淸　述</byline>
<lb ed="X" n="0524a06"/><lb ed="R049" n="0799a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">叙意</cb:mulu><head>叙意</head>
<lb ed="X" n="0524a07"/><lb ed="R049" n="0799a04"/><p xml:id="pX31p0524a0701">昔天台智者大師。精持此經。得法華三昧。親見靈
<lb ed="X" n="0524a08"/><lb ed="R049" n="0799a05"/>山一會。儼然未散。乃通以三觀解釋此經全體。以
<lb ed="X" n="0524a09"/><lb ed="R049" n="0799a06"/>至。百界千如。總歸觀心。其玄義釋籤。最爲精詳。但
<lb ed="X" n="0524a10"/><lb ed="R049" n="0799a07"/>文博義幽。淺識難窺。槩以爲繁。而宗之者希。溫陵
<lb ed="X" n="0524a11"/><lb ed="R049" n="0799a08"/>禪師。創爲要解文簡義盡。託事表法。雅有指歸。且
<lb ed="X" n="0524a12"/><lb ed="R049" n="0799a09"/>宗華嚴之義。爲一始一終。極爲允當。以意在簡要。
<lb ed="X" n="0524a13"/><lb ed="R049" n="0799a10"/>未盡發揮始終源本。故觀者未能洞達原始要終
<lb ed="X" n="0524a14"/><lb ed="R049" n="0799a11"/>之旨。略爲闕然。然二師判經全部。皆以後入品總
<lb ed="X" n="0524a15"/><lb ed="R049" n="0799a12"/>入流通。似未徹歸趣。學者漫視爲尋常。致使佛意
<lb ed="X" n="0524a16"/><lb ed="R049" n="0799a13"/>未暢。經旨不明。在文字不無爲贅。淸自幼入講肆。
<lb ed="X" n="0524a17"/><lb ed="R049" n="0799a14"/>聽習不一。而竊有疑焉。時懷參究。往蒙
<lb ed="X" n="0524a18" type="honorific"/><lb ed="R049" n="0799a15"/>恩遣嶺外。先辱達觀禪師。聞予發難。爲許誦此經百
<lb ed="X" n="0524a19"/><lb ed="R049" n="0799a16"/>部。以消夙愆。及在行間。乃開道場於壘壁。集諸弟
<lb ed="X" n="0524a20"/><lb ed="R049" n="0799a17"/>子課諷。衆請講說一週。恍然有契。遂以開示悟入
<lb ed="X" n="0524a21"/><lb ed="R049" n="0799a18"/>四字。判其全經。衆皆悅可。因筆爲擊節。始終一貫。
<lb ed="X" n="0524a22"/><lb ed="R049" n="0799b01"/>而以華嚴信解行證四門收之。略無剩法。請益大
<lb ed="X" n="0524a23"/><lb ed="R049" n="0799b02"/>方。間有許可。因思大綱雖挈以分品目。而經未會
<lb ed="X" n="0524a24"/><lb ed="R049" n="0799b03"/>通。不便初學。復述品節。以彰全經之旨。猶略而未
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0524b" n="0524b"/>
<lb ed="X" n="0524b01"/><lb ed="R049" n="0799b04"/>詳。以宗華嚴發明如來出世爲一大事因緣。於方
<lb ed="X" n="0524b02"/><lb ed="R049" n="0799b05"/>便品如來自叙甚明。第傳者昧其源頭。故學者不
<lb ed="X" n="0524b03"/><lb ed="R049" n="0799b06"/>無望洋之歎也。故今復爲通義者。以尊古德舊解。
<lb ed="X" n="0524b04"/><lb ed="R049" n="0799b07"/>不敢妄爲訓釋。但會通全經。以歸開示悟入佛之
<lb ed="X" n="0524b05"/><lb ed="R049" n="0799b08"/>知見。發明華嚴始終一貫之大旨。以暢如來出世
<lb ed="X" n="0524b06"/><lb ed="R049" n="0799b09"/>之本懷。若合殊流而歸於海。以重在綱宗。而文言
<lb ed="X" n="0524b07"/><lb ed="R049" n="0799b10"/>可略。故通其大義。雖製不師古。而理有所宗。觀者
<lb ed="X" n="0524b08"/><lb ed="R049" n="0799b11"/>幸無以人廢言。區區僭越之罪可逭矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b09"/><lb ed="R049" n="0799b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">懸判</cb:mulu><head>懸判</head>
<lb ed="X" n="0524b10"/><lb ed="R049" n="0799b13"/><p xml:id="pX31p0524b1001">佛說一代時敎。古德分判淺深多少不一。賢首大
<lb ed="X" n="0524b11"/><lb ed="R049" n="0799b14"/>師。分而爲五。謂小始終頓圓。以此經爲終敎。以華
<lb ed="X" n="0524b12"/><lb ed="R049" n="0799b15"/>嚴爲圓敎。天台智者大師。分而爲四。謂藏通別圓。
<lb ed="X" n="0524b13"/><lb ed="R049" n="0799b16"/>以此經爲純圓。以華嚴爲別圓。謂帶別明圓。是則
<lb ed="X" n="0524b14"/><lb ed="R049" n="0799b17"/>二師似有相左。蓋各有所尊耳。天台以爲純圓者。
<lb ed="X" n="0524b15"/><lb ed="R049" n="0799b18"/>意謂此經純談實相。如大白牛。純一無雜。三乘同
<lb ed="X" n="0524b16"/><lb ed="R049" n="0800a01"/>歸。五性齊入。理無不徹。事無不盡。究竟爲圓。而以
<lb ed="X" n="0524b17"/><lb ed="R049" n="0800a02"/>華嚴爲別圓者。以四十二位之行布。謂借別明圓。
<lb ed="X" n="0524b18"/><lb ed="R049" n="0800a03"/>此則未盡圓融果海。事事無礙稱性之極談。故獨
<lb ed="X" n="0524b19"/><lb ed="R049" n="0800a04"/>尊此經。不無貶損。以天台親悟法華三昧。得處稱
<lb ed="X" n="0524b20"/><lb ed="R049" n="0800a05"/>尊。以顯法勝妙。非謂抑揚賢首。以華嚴爲圓。此經
<lb ed="X" n="0524b21"/><lb ed="R049" n="0800a06"/>爲終者。蓋華嚴乃報身佛。據實報土。稱性所演。圓
<lb ed="X" n="0524b22"/><lb ed="R049" n="0800a07"/>圓果海法界圓融。自在法門。依正塵毛。一一稱性
<lb ed="X" n="0524b23"/><lb ed="R049" n="0800a08"/>週遍。雖言諸位義彰。因果交徹。無障無礙。故稱爲
<lb ed="X" n="0524b24"/><lb ed="R049" n="0800a09"/>圓。而以法華爲終者。以此經乃化佛所說。據方便
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0524c" n="0524c"/>
<lb ed="X" n="0524c01"/><lb ed="R049" n="0800a10"/>土。曲引三乘。同歸一極。所謂如來以一大事因緣
<lb ed="X" n="0524c02"/><lb ed="R049" n="0800a11"/>故出現於世。欲令衆生開示悟入佛之知見。然佛
<lb ed="X" n="0524c03"/><lb ed="R049" n="0800a12"/>知見者。乃一眞法界如來藏心。舍那證之爲法界
<lb ed="X" n="0524c04"/><lb ed="R049" n="0800a13"/>海慧普光明智。是謂一乘常住眞心。初成正覺於
<lb ed="X" n="0524c05"/><lb ed="R049" n="0800a14"/>菩提場。卽稱此心。演說華嚴。頓彰圓融無礙法界。
<lb ed="X" n="0524c06"/><lb ed="R049" n="0800a15"/>獨被大機。而小根在座。如盲如聾。所化不廣。所謂
<lb ed="X" n="0524c07"/><lb ed="R049" n="0800a16"/>一門狹小。未盡本懷。故觀樹經行。三七思惟。將一
<lb ed="X" n="0524c08"/><lb ed="R049" n="0800a17"/>乘法。分別說三。故以同體大悲。不起於座。遍現十
<lb ed="X" n="0524c09"/><lb ed="R049" n="0800a18"/>方。垂應化身。示從兜率降王宮。八相成道。於鹿野
<lb ed="X" n="0524c10"/><lb ed="R049" n="0800b01"/>苑。說四諦法。度諸衆生。而諸聲聞雖證涅槃。而於
<lb ed="X" n="0524c11"/><lb ed="R049" n="0800b02"/>一乘佛之知見。杳然絕分。因此費佛四十年中權
<lb ed="X" n="0524c12"/><lb ed="R049" n="0800b03"/>巧方便。彈呵淘汰之功。至此法華會上。衆志貞純。
<lb ed="X" n="0524c13"/><lb ed="R049" n="0800b04"/>纔信佛心。乃有成佛之分。故一一授記。方遂如來
<lb ed="X" n="0524c14"/><lb ed="R049" n="0800b05"/>出世本懷。至此利生之緣將終。故云終敎。此約化
<lb ed="X" n="0524c15"/><lb ed="R049" n="0800b06"/>儀事畢爲終。而稱圓者。乃收因結果。究竟攝入果
<lb ed="X" n="0524c16"/><lb ed="R049" n="0800b07"/>海之圓。非自住圓融果海之圓也。故華嚴爲頓圓。
<lb ed="X" n="0524c17"/><lb ed="R049" n="0800b08"/>如日初出先照高山。此經爲漸圓。如合殊流而歸
<lb ed="X" n="0524c18"/><lb ed="R049" n="0800b09"/>於海。若龍女成佛。亦名圓頓。大論所明二經歸趣。
<lb ed="X" n="0524c19"/><lb ed="R049" n="0800b10"/>皎如日星。請觀方便一品。則如來出世本懷具可
<lb ed="X" n="0524c20"/><lb ed="R049" n="0800b11"/>見矣。是知經中喩稱長者威德特尊。指佛報身而
<lb ed="X" n="0524c21"/><lb ed="R049" n="0800b12"/>言也。一眞法界。長者家也。<name role="" type="person">華藏世界</name>無量莊嚴。長
<lb ed="X" n="0524c22"/><lb ed="R049" n="0800b13"/>者之富也。一乘因果。大白牛車也。前至寶所。法界
<lb ed="X" n="0524c23"/><lb ed="R049" n="0800b14"/>歸寧之地。卽所謂妙莊嚴海也。凡所施設皆歸法
<lb ed="X" n="0524c24"/><lb ed="R049" n="0800b15"/>界。種種發露。何所不明。是故古德有判華嚴爲根
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0525a" n="0525a"/>
<lb ed="X" n="0525a01"/><lb ed="R049" n="0800b16"/>本法輪。諸方便敎爲枝末法論。法華爲攝末歸本
<lb ed="X" n="0525a02"/><lb ed="R049" n="0800b17"/>法輪。而敎中所顯不出理行因果。以理行爲因。證
<lb ed="X" n="0525a03"/><lb ed="R049" n="0800b18"/>入爲果。愚謂四十秊前方便引攝。至楞伽會上說
<lb ed="X" n="0525a04"/><lb ed="R049" n="0801a01"/>自覺聖智。識藏卽如來藏。顯理圓心妙。經云。我大
<lb ed="X" n="0525a05"/><lb ed="R049" n="0801a02"/>乘非乘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a0501" n="0525a0501"/><anchor xml:id="beg0525a0501" n="0525a0501"/>已<anchor xml:id="end0525a0501"/>有開權顯實之意。至法華會上。純談實
<lb ed="X" n="0525a06"/><lb ed="R049" n="0801a03"/>相。一色一香皆歸中道。顯行圓境妙。理行旣圓。心
<lb ed="X" n="0525a07"/><lb ed="R049" n="0801a04"/>境皆妙。佛之知見。了此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a0701" n="0525a0701"/><anchor xml:id="beg0525a0701" n="0525a0701"/>已<anchor xml:id="end0525a0701"/>。如來出世本懷。無餘
<lb ed="X" n="0525a08"/><lb ed="R049" n="0801a05"/>事矣。故三乘人開此知見。故一一授記卽入涅槃。
<lb ed="X" n="0525a09"/><lb ed="R049" n="0801a06"/>所以爲終。引歸法界。方爲究竟。此賢首約化儀判
<lb ed="X" n="0525a10"/><lb ed="R049" n="0801a07"/>爲終敎。極爲盡理。溫陵約與華嚴相爲始終最爲
<lb ed="X" n="0525a11"/><lb ed="R049" n="0801a08"/>有見。第未盡發揚耳。但諦觀經旨。融會敎觀。妙契
<lb ed="X" n="0525a12"/><lb ed="R049" n="0801a09"/>佛心則了無剩法矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525a13"/><lb ed="R049" n="0801a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋題</cb:mulu><head>釋題</head>
<lb ed="X" n="0525a14"/><lb ed="R049" n="0801a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0525a1401">題稱妙法蓮華經者。乃直指一眞法界如來藏心
<lb ed="X" n="0525a15"/><lb ed="R049" n="0801a12"/>以立名也。論云。所言法者。謂衆生心。是心總攝世
<lb ed="X" n="0525a16"/><lb ed="R049" n="0801a13"/>出世間一切諸法。而爲法界之全體。一切聖凡染
<lb ed="X" n="0525a17"/><lb ed="R049" n="0801a14"/>淨因果無不包含融攝。在聖不增。在凡不減。處染
<lb ed="X" n="0525a18"/><lb ed="R049" n="0801a15"/>不垢。出塵不淨。是以舍那如來。證窮此心。故心境
<lb ed="X" n="0525a19"/><lb ed="R049" n="0801a16"/>一如聖凡平等。衆生本具。故曰奇哉奇哉。一切衆
<lb ed="X" n="0525a20"/><lb ed="R049" n="0801a17"/>生具有如來智慧德相。但以妄想顚倒執著。而不
<lb ed="X" n="0525a21"/><lb ed="R049" n="0801a18"/>證得。良由諸佛悟之。而爲普光明智。名佛知見。衆
<lb ed="X" n="0525a22"/><lb ed="R049" n="0801b01"/>生迷之。而爲無明業識。生死根株。一見此心。當下
<lb ed="X" n="0525a23"/><lb ed="R049" n="0801b02"/>是佛。此心之妙也。<name role="" type="person">華藏世界</name>依正莊嚴。重重無盡。
<lb ed="X" n="0525a24"/><lb ed="R049" n="0801b03"/>微妙圓融。塵毛草芥依心而立。實相無相。此境之
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0525b" n="0525b"/>
<lb ed="X" n="0525b01"/><lb ed="R049" n="0801b04"/>妙也。心境不二。純是一眞。故稱妙法。然此妙法。衆
<lb ed="X" n="0525b02"/><lb ed="R049" n="0801b05"/>生迷之名爲藏識。諸佛悟之名如來藏。依此一心
<lb ed="X" n="0525b03"/><lb ed="R049" n="0801b06"/>建立法界。名蓮華藏。是以眞妄交徹。染淨融通。因
<lb ed="X" n="0525b04"/><lb ed="R049" n="0801b07"/>果同時。始終一際。故約喩。則取象蓮華。約法。則直
<lb ed="X" n="0525b05"/><lb ed="R049" n="0801b08"/>指心體也。然而此心。在佛則爲普光明智。亦名實
<lb ed="X" n="0525b06"/><lb ed="R049" n="0801b09"/>智。又名一切種智。亦名自覺聖智。故名佛知見。在
<lb ed="X" n="0525b07"/><lb ed="R049" n="0801b10"/>衆生。則爲根本無明。以衆生本具佛之知見。但以
<lb ed="X" n="0525b08"/><lb ed="R049" n="0801b11"/>無明葑蔀而不知。故諸佛出世單爲揭示此心。使
<lb ed="X" n="0525b09"/><lb ed="R049" n="0801b12"/>其衆生自知自見而悟入之。故曰諸佛如來唯一
<lb ed="X" n="0525b10"/><lb ed="R049" n="0801b13"/>大事因緣故出現於世。所謂開示衆生佛之知見。
<lb ed="X" n="0525b11"/><lb ed="R049" n="0801b14"/>使得淸淨故。唯以此事爲大。更無餘事。是爲如來
<lb ed="X" n="0525b12"/><lb ed="R049" n="0801b15"/>出世本懷。甚矣此心之難悟也。惟我舍那如來。初
<lb ed="X" n="0525b13"/><lb ed="R049" n="0801b16"/>成正覺。於菩提場。頓示此心。演大華嚴。名曰普照
<lb ed="X" n="0525b14"/><lb ed="R049" n="0801b17"/>法界脩多羅。名爲一乘。獨大根衆生。見聞得益。而
<lb ed="X" n="0525b15"/><lb ed="R049" n="0801b18"/>下根劣解。身雖在座。如盲如聾。故興同體大悲。觀
<lb ed="X" n="0525b16"/><lb ed="R049" n="0802a01"/>樹經行。將一乘法分別說三。故現應化身。雙垂兩
<lb ed="X" n="0525b17"/><lb ed="R049" n="0802a02"/>相二始同時。於<name role="" type="person">鹿野苑</name>說四諦法。度諸聲聞。原其
<lb ed="X" n="0525b18"/><lb ed="R049" n="0802a03"/>本懷。特爲開示佛知見也。以衆生根鈍自茲以來。
<lb ed="X" n="0525b19"/><lb ed="R049" n="0802a04"/>經四十秊。勞佛種種無量方便。群機不悟。久被彈
<lb ed="X" n="0525b20"/><lb ed="R049" n="0802a05"/>呵。方有信佛之心。直至法華會上。見其根機旣純。
<lb ed="X" n="0525b21"/><lb ed="R049" n="0802a06"/>諦信此心。卽爲一一授記成佛。所謂知一切法。卽
<lb ed="X" n="0525b22"/><lb ed="R049" n="0802a07"/>心自性。成就慧身不由他悟。釋迦出世本懷。今日
<lb ed="X" n="0525b23"/><lb ed="R049" n="0802a08"/>方遂。故盡情吐露。歷叙一往同患之苦心。以了利
<lb ed="X" n="0525b24"/><lb ed="R049" n="0802a09"/>生之能事。於此不久。卽入涅槃。所謂應跡之終也。
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0525c" n="0525c"/>
<lb ed="X" n="0525c01"/><lb ed="R049" n="0802a10"/>故如長者將終。委付家業。是知此經。如付家業之
<lb ed="X" n="0525c02"/><lb ed="R049" n="0802a11"/>囑書。乃爲一代時敎之流通。以一向不說。謂之護
<lb ed="X" n="0525c03"/><lb ed="R049" n="0802a12"/>念。今日乃說。是爲付囑。故事該<anchor xml:id="nkr_note_add_0525c0301" n="0525c0301"/><anchor xml:id="beg0525c0301" n="0525c0301"/>已<anchor xml:id="end0525c0301"/>往。義在言外。苟
<lb ed="X" n="0525c04"/><lb ed="R049" n="0802a13"/>非圓照法界。妙契佛心。而以區區文字求之。則渺
<lb ed="X" n="0525c05"/><lb ed="R049" n="0802a14"/>無歸宿。了此一題。則於全經之旨思過半矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0525c06"/><lb ed="R049" n="0802a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">譯者</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0525c0601">姚秦三藏法師鳩摩羅什奉　詔譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525c07"/><lb ed="R049" n="0802a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0525c0701">姚秦者。乃東晉五胡亂華。姚興有國之號也。初前
<lb ed="X" n="0525c08"/><lb ed="R049" n="0802a17"/>秦主苻堅。見道安法師。尊稱爲聖人。安曰。貧道非
<lb ed="X" n="0525c09"/><lb ed="R049" n="0802a18"/>聖。聞之西域龜兹國。有鳩摩羅什者。是爲聖人。檀
<lb ed="X" n="0525c10"/><lb ed="R049" n="0802b01"/>越欲見。當可迎之。時堅以鐵甲七萬。命呂光爲將。
<lb ed="X" n="0525c11"/><lb ed="R049" n="0802b02"/>伐龜兹取什。及至圍城。王曰。吾與中國相邈遠。素
<lb ed="X" n="0525c12"/><lb ed="R049" n="0802b03"/>不相通。何爲見伐。光曰。大秦天王。聞王國有聖人
<lb ed="X" n="0525c13"/><lb ed="R049" n="0802b04"/>鳩摩羅什。欲請歸供養。非利王之土地也。時什秊
<lb ed="X" n="0525c14"/><lb ed="R049" n="0802b05"/>方二十。乃龜兹王甥。智辯非常。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0525c1401" n="0525c1401"/><anchor xml:id="beg0525c1401" n="0525c1401"/>已<anchor xml:id="end0525c1401"/>爲王講般若
<lb ed="X" n="0525c15"/><lb ed="R049" n="0802b06"/>經。王曰。什乃吾國之寶。豈肯輕棄聽其命耳。王久
<lb ed="X" n="0525c16"/><lb ed="R049" n="0802b07"/>不解。什請於王曰。以貧道之故。而苦其民人。非慈
<lb ed="X" n="0525c17"/><lb ed="R049" n="0802b08"/>悲之道也。願請行。卽當返耳。王不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0525c1701" n="0525c1701"/><anchor xml:id="beg0525c1701" n="0525c1701"/>已<anchor xml:id="end0525c1701"/>。遂遣行。光
<lb ed="X" n="0525c18"/><lb ed="R049" n="0802b09"/>迎什入關。聞堅<anchor xml:id="nkr_note_add_0525c1801" n="0525c1801"/><anchor xml:id="beg0525c1801" n="0525c1801"/>已<anchor xml:id="end0525c1801"/>卒。姚萇自立。光遂據涼州卽位。
<lb ed="X" n="0525c19"/><lb ed="R049" n="0802b10"/>國號大涼。未幾光卒。子紹立。爲太原公呂纂所害。
<lb ed="X" n="0525c20"/><lb ed="R049" n="0802b11"/>纂立。又爲呂超所廢。立呂隆數秊。什皆被幽。姚興
<lb ed="X" n="0525c21"/><lb ed="R049" n="0802b12"/>弘始三秊。遣師伐隆。隆降。遂奉什入長安。秦主師
<lb ed="X" n="0525c22"/><lb ed="R049" n="0802b13"/>禮之。什在涼。爲紹等挫辱。有不堪其言者。師安忍
<lb ed="X" n="0525c23"/><lb ed="R049" n="0802b14"/>之。及見秦主。初甚敬重。次因西域梵師。有持禪波
<lb ed="X" n="0525c24"/><lb ed="R049" n="0802b15"/>羅蜜經至者。與什甚契。興欲留之。梵師不住。遂棄
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0526a" n="0526a"/>
<lb ed="X" n="0526a01"/><lb ed="R049" n="0802b16"/>去。興怒。陰遣使者。襲殺於關外。因疑什。恐有去志。
<lb ed="X" n="0526a02"/><lb ed="R049" n="0802b17"/>乃賜宮女與什。謂續佛種。以占什意。什逆知之。以
<lb ed="X" n="0526a03"/><lb ed="R049" n="0802b18"/>爲法情深。遂納之以釋其疑。譯此經時。始居草堂。
<lb ed="X" n="0526a04"/><lb ed="R049" n="0803a01"/>正當危疑之際。而以法爲重。乃不避嫌。成此法緣。
<lb ed="X" n="0526a05"/><lb ed="R049" n="0803a02"/>因見古人忘身爲法。備歷艱難。什滅葬後。塔前生
<lb ed="X" n="0526a06"/><lb ed="R049" n="0803a03"/>靑蓮華。姚興啓塔視之。華從舌根而出。非大聖示
<lb ed="X" n="0526a07"/><lb ed="R049" n="0803a04"/>現。何以有此哉。初肇公同居譯場。秦主雅重。未幾
<lb ed="X" n="0526a08"/><lb ed="R049" n="0803a05"/>什入滅。而肇亦被害。悲哉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a09"/><lb ed="R049" n="0803a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">科分</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0526a0901">此經二十八品。大科爲三分。前序一品。以彰說法
<lb ed="X" n="0526a10"/><lb ed="R049" n="0803a07"/>之由致。判爲序分。正宗一分二十七品。以開示悟
<lb ed="X" n="0526a11"/><lb ed="R049" n="0803a08"/>入四字科之。從方便品。至法師品九品。爲開佛知
<lb ed="X" n="0526a12"/><lb ed="R049" n="0803a09"/>見。見寶塔一品。爲示佛知見。從提婆達多品。至囑
<lb ed="X" n="0526a13"/><lb ed="R049" n="0803a10"/>累品十一品。爲悟佛知見。從藥王本事品。至普賢
<lb ed="X" n="0526a14"/><lb ed="R049" n="0803a11"/>勸發品六品。爲入佛知見。開示悟爲信解。入爲行
<lb ed="X" n="0526a15"/><lb ed="R049" n="0803a12"/>證。品末數句。爲流通分。以終焉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a16"/><lb ed="R049" n="0803a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0526a1601">妙法蓮華經序品第一</p>
<lb ed="X" n="0526a17"/><lb ed="R049" n="0803a14"/><p xml:id="pX31p0526a1701">如是我聞一時佛住<name role="" type="person">王舍城</name><note place="inline">至</note>亦與眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a18"/><lb ed="R049" n="0803a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0526a1801">此結集法藏之儀式也。乃世尊臨滅。阿難所請最
<lb ed="X" n="0526a19"/><lb ed="R049" n="0803a16"/>後垂範。諸經通置於首。具如常解。惟佛說法各稱
<lb ed="X" n="0526a20"/><lb ed="R049" n="0803a17"/>機宜。其所列衆以當機爲首。此經乃最上一乘敎
<lb ed="X" n="0526a21"/><lb ed="R049" n="0803a18"/>菩薩法。而以聲聞居前者。以今開權顯實。特爲引
<lb ed="X" n="0526a22"/><lb ed="R049" n="0803b01"/>攝二乘入佛知見。授記作佛。故爲上首。若夫歎德。
<lb ed="X" n="0526a23"/><lb ed="R049" n="0803b02"/>則曰諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0526a2301" n="0526a2301"/><anchor xml:id="beg0526a2301" n="0526a2301"/>已<anchor xml:id="end0526a2301"/>盡。心得自在。正顯諸二乘人心<anchor xml:id="nkr_note_add_0526a2302" n="0526a2302"/><anchor xml:id="beg0526a2302" n="0526a2302"/>已<anchor xml:id="end0526a2302"/>調
<lb ed="X" n="0526a24"/><lb ed="R049" n="0803b03"/>柔。堪受大法。斯正機熟得道之時。若下所列諸弟
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0526b" n="0526b"/>
<lb ed="X" n="0526b01"/><lb ed="R049" n="0803b04"/>子輩。則其人也。其有學比丘尼等。亦首居者。以佛
<lb ed="X" n="0526b02"/><lb ed="R049" n="0803b05"/>所化者。有因。有親。餘皆屬因。此則親也。緣因佛性。
<lb ed="X" n="0526b03"/><lb ed="R049" n="0803b06"/>正爲此耳。向下各爲授記。是爲了因。佛性顯了。利
<lb ed="X" n="0526b04"/><lb ed="R049" n="0803b07"/>生之能事畢矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b05"/><lb ed="R049" n="0803b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0526b0501">菩薩摩訶薩八萬人<note place="inline">至</note>各禮佛足退坐一面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b06"/><lb ed="R049" n="0803b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0526b0601">此序廣列法會之衆也。諸大菩薩。乃助佛揚化。爲
<lb ed="X" n="0526b07"/><lb ed="R049" n="0803b10"/>法眷屬。以佛爲出世至聖所說之法。乃絕世之談。
<lb ed="X" n="0526b08"/><lb ed="R049" n="0803b11"/>自非法身大士。何能鼓簧。文殊是七佛之師。而能
<lb ed="X" n="0526b09"/><lb ed="R049" n="0803b12"/>妙契佛心。故居上首。此經以智立體。是所宗故。至
<lb ed="X" n="0526b10"/><lb ed="R049" n="0803b13"/>若諸天人王龍神八部。常隨佛化。爲護法衆。故俱
<lb ed="X" n="0526b11"/><lb ed="R049" n="0803b14"/>在座。以如來出世爲化衆生齊成佛道。是爲本懷。
<lb ed="X" n="0526b12"/><lb ed="R049" n="0803b15"/>今爲諸二乘人一一授記各得成佛。將畢利生之
<lb ed="X" n="0526b13"/><lb ed="R049" n="0803b16"/>事。正似長者將終委付家業。幷會親族國王大臣
<lb ed="X" n="0526b14"/><lb ed="R049" n="0803b17"/>刹利居士。爲作證盟而付囑之。此所以靈山一會
<lb ed="X" n="0526b15"/><lb ed="R049" n="0803b18"/>不少一人。可想見其勝集也。若華嚴集衆同異生
<lb ed="X" n="0526b16"/><lb ed="R049" n="0804a01"/>身有四十二。以表各得一位法門。圓成果海。是知
<lb ed="X" n="0526b17"/><lb ed="R049" n="0804a02"/>諸經列衆。各有所宗耳。</p>
<lb ed="X" n="0526b18"/><lb ed="R049" n="0804a03"/><p xml:id="pX31p0526b1801">上爲通序。下爲別序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b19"/><lb ed="R049" n="0804a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0526b1901">爾時世尊四衆圍繞<note place="inline">至</note>歡喜合掌一心觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b20"/><lb ed="R049" n="0804a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0526b2001">此別序發起此經之由致也。將談妙法。先說無量
<lb ed="X" n="0526b21"/><lb ed="R049" n="0804a06"/>義經者。以四十秊前爲三乘人所說諸法。皆方便
<lb ed="X" n="0526b22"/><lb ed="R049" n="0804a07"/>施設。未離心意識量。今將顯示一乘實相佛知見
<lb ed="X" n="0526b23"/><lb ed="R049" n="0804a08"/>地。故先說此經而爲前導。意欲諸人離心識。出情
<lb ed="X" n="0526b24"/><lb ed="R049" n="0804a09"/>量。乃可入佛知見耳。此經乃諸佛秘密心法。如輪
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0526c" n="0526c"/>
<lb ed="X" n="0526c01"/><lb ed="R049" n="0804a10"/>王頂髻中珠。不妄與人。故爲佛所護念。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c0101" n="0526c0101"/><anchor xml:id="beg0526c0101" n="0526c0101"/>已<anchor xml:id="end0526c0101"/>顯心
<lb ed="X" n="0526c02"/><lb ed="R049" n="0804a11"/>法之妙矣。復入無量義處三昧者。以顯寂滅一心
<lb ed="X" n="0526c03"/><lb ed="R049" n="0804a12"/>實相眞境。非散心亂意可窺。必從三昧而觀。方可
<lb ed="X" n="0526c04"/><lb ed="R049" n="0804a13"/>深入無際。故三昧亦名無量義處。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c0401" n="0526c0401"/><anchor xml:id="beg0526c0401" n="0526c0401"/>已<anchor xml:id="end0526c0401"/>顯境妙也。
<lb ed="X" n="0526c05"/><lb ed="R049" n="0804a14"/>心境皆妙。而全經之旨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c0501" n="0526c0501"/><anchor xml:id="beg0526c0501" n="0526c0501"/>已<anchor xml:id="end0526c0501"/>彰於此矣。意顯了此心
<lb ed="X" n="0526c06"/><lb ed="R049" n="0804a15"/>境。方爲成佛之眞因。故天雨四華。非入此心境。不
<lb ed="X" n="0526c07"/><lb ed="R049" n="0804a16"/>足以飜破無明。故地搖六震。<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c0701" n="0526c0701"/><anchor xml:id="beg0526c0701" n="0526c0701"/>已<anchor xml:id="end0526c0701"/>顯妙法全體大用。
<lb ed="X" n="0526c08"/><lb ed="R049" n="0804a17"/>所謂先以定動者也。法會大衆。昔所未見。故皆歡
<lb ed="X" n="0526c09"/><lb ed="R049" n="0804a18"/>喜。不知所以。故但觀佛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c0901" n="0526c0901"/><anchor xml:id="beg0526c0901" n="0526c0901"/>已<anchor xml:id="end0526c0901"/>。冀有所授也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c10"/><lb ed="R049" n="0804b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0526c1001">爾時佛放眉間白毫相光<note place="inline">至</note>以佛舍利起七寶塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c11"/><lb ed="R049" n="0804b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0526c1101">此全彰法界眞境也。白毫相光。表中道妙智。所謂
<lb ed="X" n="0526c12"/><lb ed="R049" n="0804b03"/>自心現自覺聖智境界也。以一眞法界普光明智。
<lb ed="X" n="0526c13"/><lb ed="R049" n="0804b04"/>一切衆生動亂根塵識界。皆是此智隨緣變現。今
<lb ed="X" n="0526c14"/><lb ed="R049" n="0804b05"/>此智現前。洞然照澈了無隔礙。故徧照東方萬八
<lb ed="X" n="0526c15"/><lb ed="R049" n="0804b06"/>千界。三界苦樂之依處。六道衆生之輪迴。諸佛成
<lb ed="X" n="0526c16"/><lb ed="R049" n="0804b07"/>佛之始終。菩薩利生之妙行。皆不離此智用。故皆
<lb ed="X" n="0526c17"/><lb ed="R049" n="0804b08"/>圓現於光中。了此一光。則淨穢情忘。生佛平等。而
<lb ed="X" n="0526c18"/><lb ed="R049" n="0804b09"/>一乘實相佛智見地昭然心目之間矣。所謂後以
<lb ed="X" n="0526c19"/><lb ed="R049" n="0804b10"/>智拔者也。全經大旨。盡見於斯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c20"/><lb ed="R049" n="0804b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0526c2001">爾時彌勒菩薩作是念<note place="inline">至</note>悉見彼佛國界莊嚴。</p>
<lb ed="X" n="0526c21"/><lb ed="R049" n="0804b12"/><p xml:id="pX31p0526c2101">於是彌勒菩薩欲重宣此義以偈問曰。</p>
<lb ed="X" n="0526c22"/><lb ed="R049" n="0804b13"/><p xml:id="pX31p0526c2201"><name role="" type="person">文殊師利</name>導師何故<note place="inline">至</note>瞻察仁者爲說何等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c23"/><lb ed="R049" n="0804b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0526c2301">此彌勒問明實相眞境也。一乘妙法實相眞境佛
<lb ed="X" n="0526c24"/><lb ed="R049" n="0804b15"/>知見地。<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c2401" n="0526c2401"/><anchor xml:id="beg0526c2401" n="0526c2401"/>已<anchor xml:id="end0526c2401"/>盡露於一光之中矣。四衆昔所未見。故
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0527a" n="0527a"/>
<lb ed="X" n="0527a01"/><lb ed="R049" n="0804b16"/>驚而起疑。殊非心識思量可到。彌勒雖聖。識情未
<lb ed="X" n="0527a02"/><lb ed="R049" n="0804b17"/>透。故不免分別。所以騰疑。以文殊大智必能了其
<lb ed="X" n="0527a03"/><lb ed="R049" n="0804b18"/>原由。且以歷事多佛。必曾見其實事。故須請問以
<lb ed="X" n="0527a04"/><lb ed="R049" n="0805a01"/>決之。至於所問光中所現六趣衆生之情狀。諸佛
<lb ed="X" n="0527a05"/><lb ed="R049" n="0805a02"/>利生之事業。菩薩修行之始終。乃至種種求道之
<lb ed="X" n="0527a06"/><lb ed="R049" n="0805a03"/>因緣。供佛舍利之妙行。歷歷明見。且謂如來入定
<lb ed="X" n="0527a07"/><lb ed="R049" n="0805a04"/>須<g ref="#CB04456">㬰</g>之頃。光中乃見衆多久遠之事相。纖悉不遺。
<lb ed="X" n="0527a08"/><lb ed="R049" n="0805a05"/>何緣有此。殊不知舍那如來於菩提場說華嚴時。
<lb ed="X" n="0527a09"/><lb ed="R049" n="0805a06"/>入普光明智刹那際三昧。乃現十界身。星羅普應。
<lb ed="X" n="0527a10"/><lb ed="R049" n="0805a07"/>處處說法。利益衆生。是知鹿苑至今四十秊中。所
<lb ed="X" n="0527a11"/><lb ed="R049" n="0805a08"/>作事業。未起刹那三昧。此豈劣解衆生心識分別
<lb ed="X" n="0527a12"/><lb ed="R049" n="0805a09"/>所能知耶。是則一往所說未盡光中之事。今日乃
<lb ed="X" n="0527a13"/><lb ed="R049" n="0805a10"/>露法界之一班耳。故了此光相。則洞見佛心。是謂
<lb ed="X" n="0527a14"/><lb ed="R049" n="0805a11"/>悟佛知見矣。此非心識可知。亦非言說可到。實爲
<lb ed="X" n="0527a15"/><lb ed="R049" n="0805a12"/>妙法之全體。務在妙悟絕言。是故世尊將談妙法。
<lb ed="X" n="0527a16"/><lb ed="R049" n="0805a13"/>先以一光爲前相也。吾人苟能覩此光相。不言而
<lb ed="X" n="0527a17"/><lb ed="R049" n="0805a14"/>喩。又何墮落葛藤窠臼哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527a18"/><lb ed="R049" n="0805a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0527a1801">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>語彌勒菩薩<note place="inline">至</note>難信之法故現斯瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527a19"/><lb ed="R049" n="0805a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0527a1901">此文殊總答問意也。夫瑞不虗應。應必有由。故知
<lb ed="X" n="0527a20"/><lb ed="R049" n="0805a17"/>現瑞將說大法之前相也。雨以潤其焦枯。螺以壹
<lb ed="X" n="0527a21"/><lb ed="R049" n="0805a18"/>其衆志。鼓以筞其疲怠。皆說大法之譬也。以大法
<lb ed="X" n="0527a22"/><lb ed="R049" n="0805b01"/>希有。恐作尋常。欲生難遭之想。故先以瑞事警發。
<lb ed="X" n="0527a23"/><lb ed="R049" n="0805b02"/>故曰欲令咸得聞知難信之法。故現斯瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527a24"/><lb ed="R049" n="0805b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0527a2401">諸善男子如過去無量無邊<note place="inline">至</note>三菩提成一切種智。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0527b" n="0527b"/>
<lb ed="X" n="0527b01"/><lb ed="R049" n="0805b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0527b0101">此引燈明之本始。以證釋迦祖述其道。以顯妙法
<lb ed="X" n="0527b02"/><lb ed="R049" n="0805b05"/>傳續有由也。佛號日月燈明者。以日月通乎晝夜。
<lb ed="X" n="0527b03"/><lb ed="R049" n="0805b06"/>照不及者。則燈以繼之。此常然大明不昧。以象普
<lb ed="X" n="0527b04"/><lb ed="R049" n="0805b07"/>光明智之德也。能證此智。卽名爲佛。故十號具足。
<lb ed="X" n="0527b05"/><lb ed="R049" n="0805b08"/>以佛所證根本實智。故所說法稱性而談。故初中
<lb ed="X" n="0527b06"/><lb ed="R049" n="0805b09"/>後善。隨機分別。故說三乘而爲一乘之方便。故曰
<lb ed="X" n="0527b07"/><lb ed="R049" n="0805b10"/>令成一切種智。引古證今。此則釋迦化儀相同也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527b08"/><lb ed="R049" n="0805b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0527b0801">次復有佛亦名日月燈明<note place="inline">至</note>千萬佛所植諸善本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527b09"/><lb ed="R049" n="0805b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0527b0901">此歷叙從前二萬億佛名字皆同。而說法亦同。以
<lb ed="X" n="0527b10"/><lb ed="R049" n="0805b13"/>明佛佛道同。以顯妙法心心相印也。名號及所證
<lb ed="X" n="0527b11"/><lb ed="R049" n="0805b14"/>旣同而說法又同。故初中後善。以其本智乃轉八
<lb ed="X" n="0527b12"/><lb ed="R049" n="0805b15"/>識之所成。故最後佛未出家時而有八子。此本覺
<lb ed="X" n="0527b13"/><lb ed="R049" n="0805b16"/>在纏之象也。八子各領四天下。謂其識不離四大
<lb ed="X" n="0527b14"/><lb ed="R049" n="0805b17"/>根身也。賴耶出纏故聞父出家。諸識悉捨染汚而
<lb ed="X" n="0527b15"/><lb ed="R049" n="0805b18"/>俱成智矣。故云悉捨王位。亦隨出家常修梵行也。
<lb ed="X" n="0527b16"/><lb ed="R049" n="0806a01"/>釋迦本旣同古。而跡亦相類。本跡旣同。而無不同
<lb ed="X" n="0527b17"/><lb ed="R049" n="0806a02"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527b18"/><lb ed="R049" n="0806a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0527b1801">是時日月燈明佛<note place="inline">至</note>敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527b19"/><lb ed="R049" n="0806a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0527b1901">此燈明相傳至二萬億佛。是知佛性種子前無始
<lb ed="X" n="0527b20"/><lb ed="R049" n="0806a05"/>也。時至而說無量義經。入無量義定者。則佛佛以
<lb ed="X" n="0527b21"/><lb ed="R049" n="0806a06"/>開佛知見爲究竟之談也。雨華動地放光等事一
<lb ed="X" n="0527b22"/><lb ed="R049" n="0806a07"/>一同今。以顯實相心境始終不二。寂滅眞常。是爲
<lb ed="X" n="0527b23"/><lb ed="R049" n="0806a08"/>希有之法也。而彼衆騰疑。則難信難解從來舊矣。
<lb ed="X" n="0527b24"/><lb ed="R049" n="0806a09"/>非特今也。彼佛出定卽說妙法華經。足證開權顯
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0527c" n="0527c"/>
<lb ed="X" n="0527c01"/><lb ed="R049" n="0806a10"/>實之法。自古佛佛說法之弘規。以此可知今日之
<lb ed="X" n="0527c02"/><lb ed="R049" n="0806a11"/>事矣。彼佛說妙法時。六十小劫之久。而聽衆謂如
<lb ed="X" n="0527c03"/><lb ed="R049" n="0806a12"/>食頃。是知一乘妙法佛知見地。爲普光明智。不離
<lb ed="X" n="0527c04"/><lb ed="R049" n="0806a13"/>刹那際三昧也。一入此三昧。則生滅見亡。頃久一
<lb ed="X" n="0527c05"/><lb ed="R049" n="0806a14"/>致。了無身心之相。則十世古今始終不離於當念。
<lb ed="X" n="0527c06"/><lb ed="R049" n="0806a15"/>所以無有一人而生懈倦也。說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0527c0601" n="0527c0601"/><anchor xml:id="beg0527c0601" n="0527c0601"/>已<anchor xml:id="end0527c0601"/>卽入涅槃。
<lb ed="X" n="0527c07"/><lb ed="R049" n="0806a16"/>諸佛利生了此大事。則出世之本懷畢矣。以此則
<lb ed="X" n="0527c08"/><lb ed="R049" n="0806a17"/>知我佛不久涅槃時至也。將滅而授德藏之記者。
<lb ed="X" n="0527c09"/><lb ed="R049" n="0806a18"/>欲以此法付囑有在。冀將傳續於無窮。足證此會
<lb ed="X" n="0527c10"/><lb ed="R049" n="0806b01"/>弟子各當成佛有分也。彼佛滅後妙光持法華經
<lb ed="X" n="0527c11"/><lb ed="R049" n="0806b02"/>八十小劫。爲人演說者。以顯一乘佛知見地。究竟
<lb ed="X" n="0527c12"/><lb ed="R049" n="0806b03"/>不離智用也。燈明八子皆師妙光者。以顯妙觀察
<lb ed="X" n="0527c13"/><lb ed="R049" n="0806b04"/>智。在因則有轉染令淨之功。在果而有鑒機說法
<lb ed="X" n="0527c14"/><lb ed="R049" n="0806b05"/>之用。所以八子皆令成佛也。八子最後成佛者。號
<lb ed="X" n="0527c15"/><lb ed="R049" n="0806b06"/>曰然因師妙光<anchor xml:id="nkr_note_orig_0527001" n="0527001"/>燈而成果。亦仗持經之功用。然燈
<lb ed="X" n="0527c16"/><lb ed="R049" n="0806b07"/>又爲釋迦之本師。則其妙法展轉傳授有自來矣。
<lb ed="X" n="0527c17"/><lb ed="R049" n="0806b08"/>以明古今一道也。然此佛之知見殊非識情思量
<lb ed="X" n="0527c18"/><lb ed="R049" n="0806b09"/>分別之境。故求名貪利者而不通利。且以善根爲
<lb ed="X" n="0527c19"/><lb ed="R049" n="0806b10"/>成佛眞因。故得値多佛。此又爲今日聲聞得記之
<lb ed="X" n="0527c20"/><lb ed="R049" n="0806b11"/>證也。故文殊結指其人曰。彼妙光者我身是也。求
<lb ed="X" n="0527c21"/><lb ed="R049" n="0806b12"/>名菩薩則汝彌勒是也。彌勒旣曾在昔持經。而疑
<lb ed="X" n="0527c22"/><lb ed="R049" n="0806b13"/>現前之事者。信乎此法非識心分別之境也。歷觀
<lb ed="X" n="0527c23"/><lb ed="R049" n="0806b14"/>往古入定放光之瑞相。出定說經授記之因緣。則
<lb ed="X" n="0527c24"/><lb ed="R049" n="0806b15"/>知今日必說大乘妙法蓮華經也。此乃懸序。卽今
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0528a" n="0528a"/>
<lb ed="X" n="0528a01"/><lb ed="R049" n="0806b16"/>法會之因由。先示實相寂滅之心境。全體大用。一
<lb ed="X" n="0528a02"/><lb ed="R049" n="0806b17"/>念頓彰。此非言說可到。故放一光圓明顯現。以借
<lb ed="X" n="0528a03"/><lb ed="R049" n="0806b18"/>文殊大智爲衆傍通。畢見如來出世之本懷。卽四
<lb ed="X" n="0528a04"/><lb ed="R049" n="0807a01"/>十秊來未起普光明智刹那際三昧也。世尊一日
<lb ed="X" n="0528a05"/><lb ed="R049" n="0807a02"/>陞座。文殊白槌云。諦觀法王法。法王法如是。故後
<lb ed="X" n="0528a06"/><lb ed="R049" n="0807a03"/>正說妙法。但云如是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0528a0601" n="0528a0601"/><anchor xml:id="beg0528a0601" n="0528a0601"/>已<anchor xml:id="end0528a0601"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528a07"/><lb ed="R049" n="0807a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0528a0701">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>於大衆中欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0528a08"/><lb ed="R049" n="0807a05"/><p xml:id="pX31p0528a0801">我念過去世無量無數劫<note place="inline">至</note>以求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528a09"/><lb ed="R049" n="0807a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0528a0901">此頌長行入定放光。及光中圓現法界事相。生佛
<lb ed="X" n="0528a10"/><lb ed="R049" n="0807a07"/>始終。一一相同。但於唱滅。詳出敎誡勉勗之辭。及
<lb ed="X" n="0528a11"/><lb ed="R049" n="0807a08"/>滅後起塔四衆精進求道之事。此又預爲今會最
<lb ed="X" n="0528a12"/><lb ed="R049" n="0807a09"/>後之垂範也。以見佛法難値耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528a13"/><lb ed="R049" n="0807a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0528a1301">是妙光法師奉持佛法藏<note place="inline">至</note>令盡無有餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528a14"/><lb ed="R049" n="0807a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0528a1401">此頌助化傳宣顯益皆同。結證必說妙法華經。而
<lb ed="X" n="0528a15"/><lb ed="R049" n="0807a12"/>先以光瑞爲方便也。今佛放光明助發實相義者。
<lb ed="X" n="0528a16"/><lb ed="R049" n="0807a13"/>以佛知見寂滅心境。殊非言說思量可到。聊以毫
<lb ed="X" n="0528a17"/><lb ed="R049" n="0807a14"/>端三昧示之。所謂如我按指海印發光。要使諸人
<lb ed="X" n="0528a18"/><lb ed="R049" n="0807a15"/>直下便見。不隔絲毫。所以宗門諸祖。棒喝交馳。揚
<lb ed="X" n="0528a19"/><lb ed="R049" n="0807a16"/>眉瞬目。無非直指西來的意。此則不待言說而爲
<lb ed="X" n="0528a20"/><lb ed="R049" n="0807a17"/>方便也。人者苟能了此光相。則日用現前二六時
<lb ed="X" n="0528a21"/><lb ed="R049" n="0807a18"/>中。咳唾掉臂無非法華三昧矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0528a22"/><lb ed="R049" n="0807b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">方便品第二</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0528a2201">妙法蓮華經方便品第二</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528a23"/><lb ed="R049" n="0807b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0528a2301">正說之初。品以方便名者。以第一義諦。平等寂滅。
<lb ed="X" n="0528a24"/><lb ed="R049" n="0807b03"/>超情離見。無作無爲。是則佛未出世。祖未西來。一
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0528b" n="0528b"/>
<lb ed="X" n="0528b01"/><lb ed="R049" n="0807b04"/>段眞風。凜凜充塞。渾淪現成。所謂向上一路。空劫
<lb ed="X" n="0528b02"/><lb ed="R049" n="0807b05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0528b0201" n="0528b0201"/><anchor xml:id="beg0528b0201" n="0528b0201"/>已<anchor xml:id="end0528b0201"/>前。唯佛與佛。乃自知之。是謂佛之知見。豈假作
<lb ed="X" n="0528b03"/><lb ed="R049" n="0807b06"/>爲。良以衆生迷而不悟。勞我世尊。捨自法樂。脫珍
<lb ed="X" n="0528b04"/><lb ed="R049" n="0807b07"/>御服。著弊垢衣。現身三界。曲爲今時。發揚此事。是
<lb ed="X" n="0528b05"/><lb ed="R049" n="0807b08"/>則纔出母胎一手指天一手指地。曰天上天下唯
<lb ed="X" n="0528b06"/><lb ed="R049" n="0807b09"/>我獨尊。此則徹底爲人。通身吐露。早<anchor xml:id="nkr_note_add_0528b0601" n="0528b0601"/><anchor xml:id="beg0528b0601" n="0528b0601"/>已<anchor xml:id="end0528b0601"/>大垂方便
<lb ed="X" n="0528b07"/><lb ed="R049" n="0807b10"/>矣。及至出家。入山修道。成佛說法。四十秊來。去來
<lb ed="X" n="0528b08"/><lb ed="R049" n="0807b11"/>坐立。常爲此事。更無餘事。則從前一往種種施設。
<lb ed="X" n="0528b09"/><lb ed="R049" n="0807b12"/>無非特爲衆生指示本分向上一事。何莫而非方
<lb ed="X" n="0528b10"/><lb ed="R049" n="0807b13"/>便耶。柰何衆生垢重情深。一向不悟。所幸淘汰旣
<lb ed="X" n="0528b11"/><lb ed="R049" n="0807b14"/>久。根器漸純。將有開發之機。故世尊今日。特爲大
<lb ed="X" n="0528b12"/><lb ed="R049" n="0807b15"/>衆。吐露本懷。顯示本有。故爲此會說法華經。開示
<lb ed="X" n="0528b13"/><lb ed="R049" n="0807b16"/>佛之知見。以明出世之因緣。令諸衆生。各各自知
<lb ed="X" n="0528b14"/><lb ed="R049" n="0807b17"/>自見。自信自肯。悟入而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0528b1401" n="0528b1401"/><anchor xml:id="beg0528b1401" n="0528b1401"/>已<anchor xml:id="end0528b1401"/>。方愜本懷。所以各爲
<lb ed="X" n="0528b15"/><lb ed="R049" n="0807b18"/>授記者。正顯但信自心。卽名爲佛。一悟此心。則染
<lb ed="X" n="0528b16"/><lb ed="R049" n="0808a01"/>淨情忘。法法皆妙。心外無法。除此心外。無片事可
<lb ed="X" n="0528b17"/><lb ed="R049" n="0808a02"/>得。所謂一乘妙法佛知見也。以此寂滅離言之道。
<lb ed="X" n="0528b18"/><lb ed="R049" n="0808a03"/>非言可到。故先入定以示其微密。放光以彰其圓
<lb ed="X" n="0528b19"/><lb ed="R049" n="0808a04"/>妙。是則前之光瑞。又爲今日之方便也。大衆不悟。
<lb ed="X" n="0528b20"/><lb ed="R049" n="0808a05"/>猶自驚疑。故假彌勒文殊。傍通一線。是爲方便之
<lb ed="X" n="0528b21"/><lb ed="R049" n="0808a06"/>方便也。悲夫。大衆畢竟茫然。故我世尊重打葛藤。
<lb ed="X" n="0528b22"/><lb ed="R049" n="0808a07"/>此則一落言詮。又爲此法之方便也。故以名品。此
<lb ed="X" n="0528b23"/><lb ed="R049" n="0808a08"/>連下八品。判爲開佛知見者。以衆生本有佛之知
<lb ed="X" n="0528b24"/><lb ed="R049" n="0808a09"/>見。向被無明封蔀而不自知。故如來出世特揭而
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0528c" n="0528c"/>
<lb ed="X" n="0528c01"/><lb ed="R049" n="0808a10"/>開之。然此開字。約佛則爲揭開打開。開除之開。故
<lb ed="X" n="0528c02"/><lb ed="R049" n="0808a11"/>云開方便門。下經云如却關鑰開大城門。在機則
<lb ed="X" n="0528c03"/><lb ed="R049" n="0808a12"/>爲開發之開。所謂悟自心者如蓮華開。然盡三周
<lb ed="X" n="0528c04"/><lb ed="R049" n="0808a13"/>說法通爲開者。以世尊一往四十秊前所說三乘
<lb ed="X" n="0528c05"/><lb ed="R049" n="0808a14"/>之權。意要聞者了悟一心之妙。以三乘人不得離
<lb ed="X" n="0528c06"/><lb ed="R049" n="0808a15"/>言之旨。但執權說以爲眞實。故不信自作佛。今則
<lb ed="X" n="0528c07"/><lb ed="R049" n="0808a16"/>開除前權打開秘藏。頓顯一實。故上根聞說。卽信
<lb ed="X" n="0528c08"/><lb ed="R049" n="0808a17"/>自心。非智者不能。故法說一周。獨舍利弗一人領
<lb ed="X" n="0528c09"/><lb ed="R049" n="0808a18"/>悟。而中根之士。因譬方知。故譬喩一周。四大弟子
<lb ed="X" n="0528c10"/><lb ed="R049" n="0808b01"/>領悟。其下根之士。終爲絕分。故廣引宿昔因緣之
<lb ed="X" n="0528c11"/><lb ed="R049" n="0808b02"/>事而後方悟。故千二百等皆從因緣一周而領悟
<lb ed="X" n="0528c12"/><lb ed="R049" n="0808b03"/>也。其說雖長。總要當機的信自心是佛。所以一一
<lb ed="X" n="0528c13"/><lb ed="R049" n="0808b04"/>授記成佛。是以極盡如來神力。爲衆發揚。今日纔
<lb ed="X" n="0528c14"/><lb ed="R049" n="0808b05"/>得大衆發眞信心。名雖領悟。但醒悟之悟。非悟入
<lb ed="X" n="0528c15"/><lb ed="R049" n="0808b06"/>之悟。其實但入信門而<anchor xml:id="nkr_note_add_0528c1501" n="0528c1501"/><anchor xml:id="beg0528c1501" n="0528c1501"/>已<anchor xml:id="end0528c1501"/>矣。歷觀後文。許以信得
<lb ed="X" n="0528c16"/><lb ed="R049" n="0808b07"/>入。及諸弟子自叙昔日不信之辭。及身子領悟。四
<lb ed="X" n="0528c17"/><lb ed="R049" n="0808b08"/>大弟子述成。乃以信解標品。故開佛知見重在信
<lb ed="X" n="0528c18"/><lb ed="R049" n="0808b09"/>心。正與華嚴知一切法。卽心自性。成就慧身。不由
<lb ed="X" n="0528c19"/><lb ed="R049" n="0808b10"/>他悟。而以信爲基本也。故雖授記。而猶歷多劫。事
<lb ed="X" n="0528c20"/><lb ed="R049" n="0808b11"/>多佛。正同四十二位。乃由信解而後行證也。苟不
<lb ed="X" n="0528c21"/><lb ed="R049" n="0808b12"/>立諸位。則歷劫無明。何由頓淨。無上佛果。豈能頓
<lb ed="X" n="0528c22"/><lb ed="R049" n="0808b13"/>圓哉。請觀化儀。則知如來說法始終之意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528c23"/><lb ed="R049" n="0808b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0528c2301">爾時世尊從三昧安詳而起<note place="inline">至</note>辟支佛所不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528c24"/><lb ed="R049" n="0808b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0528c2401">此世尊出定。稱歎諸佛二智甚深。以證<anchor xml:id="nkr_note_add_0528c2401" n="0528c2401"/><anchor xml:id="beg0528c2401" n="0528c2401"/>己<anchor xml:id="end0528c2401"/>智。將以
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0529a" n="0529a"/>
<lb ed="X" n="0529a01"/><lb ed="R049" n="0808b16"/>開佛知見也。諸佛本智。證窮法界。徹盡塵毛。故實
<lb ed="X" n="0529a02"/><lb ed="R049" n="0808b17"/>智甚深。隨順三乘機宜。所說九部諸法。通爲引攝
<lb ed="X" n="0529a03"/><lb ed="R049" n="0808b18"/>衆生。入佛知見。故爲入智慧之門。言雖種種。差別
<lb ed="X" n="0529a04"/><lb ed="R049" n="0809a01"/>不一。皆爲指示一心究竟佛知見地。言近指遠。難
<lb ed="X" n="0529a05"/><lb ed="R049" n="0809a02"/>解難入。故爲權智甚深。諸二乘人。淺智著相。不能
<lb ed="X" n="0529a06"/><lb ed="R049" n="0809a03"/>了達離言之旨。故不能知。非智不入。故身子當機。
<lb ed="X" n="0529a07"/><lb ed="R049" n="0809a04"/>意抂激發二乘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a08"/><lb ed="R049" n="0809a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0529a0801">所以者何佛曾親近<note place="inline">至</note>隨宜所說意趣難解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a09"/><lb ed="R049" n="0809a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0529a0901">此徵釋二智甚深所以也。以親近多佛。則佛之心
<lb ed="X" n="0529a10"/><lb ed="R049" n="0809a07"/>印盡得之矣。盡行道法。則佛佛修行妙道。利生規
<lb ed="X" n="0529a11"/><lb ed="R049" n="0809a08"/>則。盡習之矣。其所造進。不至徹法而不<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a1101" n="0529a1101"/><anchor xml:id="beg0529a1101" n="0529a1101"/>已<anchor xml:id="end0529a1101"/>。以勇猛
<lb ed="X" n="0529a12"/><lb ed="R049" n="0809a09"/>精進。故實德內充。而名稱普聞。如此名實並隆者。
<lb ed="X" n="0529a13"/><lb ed="R049" n="0809a10"/>以其成就未曾有法也。故爲衆生隨宜所說諸法。
<lb ed="X" n="0529a14"/><lb ed="R049" n="0809a11"/>皆爲發揚第一義諦寂滅之旨。所以意趣難解。故
<lb ed="X" n="0529a15"/><lb ed="R049" n="0809a12"/>非二乘所知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a16"/><lb ed="R049" n="0809a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0529a1601">舍利弗吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a1601" n="0529a1601"/><anchor xml:id="beg0529a1601" n="0529a1601"/>已<anchor xml:id="end0529a1601"/>來<note place="inline">至</note>知見波羅蜜皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a1602" n="0529a1602"/><anchor xml:id="beg0529a1602" n="0529a1602"/>已<anchor xml:id="end0529a1602"/>具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a17"/><lb ed="R049" n="0809a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0529a1701">此佛自歎二智甚深。以明從前方便之所以也。以
<lb ed="X" n="0529a18"/><lb ed="R049" n="0809a15"/>諸佛證<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a1801" n="0529a1801"/><anchor xml:id="beg0529a1801" n="0529a1801"/>已<anchor xml:id="end0529a1801"/>。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a1802" n="0529a1802"/><anchor xml:id="beg0529a1802" n="0529a1802"/>己<anchor xml:id="end0529a1802"/>智之甚深可知。故自出世成佛以
<lb ed="X" n="0529a19"/><lb ed="R049" n="0809a16"/>來。四十年中。所說九部諸法。以種種因緣譬喩無
<lb ed="X" n="0529a20"/><lb ed="R049" n="0809a17"/>數方便權巧法門。無非顯示一乘。引導衆生離生
<lb ed="X" n="0529a21"/><lb ed="R049" n="0809a18"/>死著。入佛知見而<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a2101" n="0529a2101"/><anchor xml:id="beg0529a2101" n="0529a2101"/>已<anchor xml:id="end0529a2101"/>。法雖差別。而心本一眞。以我
<lb ed="X" n="0529a22"/><lb ed="R049" n="0809b01"/>如來權實二智皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a2201" n="0529a2201"/><anchor xml:id="beg0529a2201" n="0529a2201"/>已<anchor xml:id="end0529a2201"/>具足。故稱性而說。方便權中。
<lb ed="X" n="0529a23"/><lb ed="R049" n="0809b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0529a2301" n="0529a2301"/><anchor xml:id="beg0529a2301" n="0529a2301"/>已<anchor xml:id="end0529a2301"/>具知見之實。諸二乘人。隨言取義。故不知究竟
<lb ed="X" n="0529a24"/><lb ed="R049" n="0809b03"/>歸趣。所以難信難解。開權顯實。<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a2401" n="0529a2401"/><anchor xml:id="beg0529a2401" n="0529a2401"/>已<anchor xml:id="end0529a2401"/>揭於此矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0529b" n="0529b"/>
<lb ed="X" n="0529b01"/><lb ed="R049" n="0809b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0529b0101">舍利弗如來知見<note place="inline">至</note>未曾有法佛悉成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b02"/><lb ed="R049" n="0809b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0529b0201">此歎二智甚深之因也。由親近多佛。盡行多法。故
<lb ed="X" n="0529b03"/><lb ed="R049" n="0809b06"/>所證眞實知見。廣大深遠。卽諸佛之德用。若四無
<lb ed="X" n="0529b04"/><lb ed="R049" n="0809b07"/>量心。四無礙辯。十力四無所畏。禪定解脫等一切
<lb ed="X" n="0529b05"/><lb ed="R049" n="0809b08"/>諸法。一一深證窮極。一切未曾有法。皆悉成就。以
<lb ed="X" n="0529b06"/><lb ed="R049" n="0809b09"/>其所證實智旣深。故德用無邊。此在華嚴所明佛
<lb ed="X" n="0529b07"/><lb ed="R049" n="0809b10"/>智佛境界佛功德等。一一稱眞法界。皆以海言。方
<lb ed="X" n="0529b08"/><lb ed="R049" n="0809b11"/>知廣大深遠也。由其所證者深。故隨順機宜。善能
<lb ed="X" n="0529b09"/><lb ed="R049" n="0809b12"/>分別種種巧說諸法。觀根逗機。言不逆意。故柔軟。
<lb ed="X" n="0529b10"/><lb ed="R049" n="0809b13"/>應不失時。故衆悅。此權智甚深之妙也。佛之德用。
<lb ed="X" n="0529b11"/><lb ed="R049" n="0809b14"/>說不能盡。總而言之。無量無邊未曾有法。佛皆成
<lb ed="X" n="0529b12"/><lb ed="R049" n="0809b15"/>就。此其所以諸二乘人不能知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b13"/><lb ed="R049" n="0809b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0529b1301">止舍利弗不須復說<note place="inline">至</note>如是本末究竟等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b14"/><lb ed="R049" n="0809b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0529b1401">此正顯諸法實相也。旣說而又止之者。葢顯此法
<lb ed="X" n="0529b15"/><lb ed="R049" n="0809b18"/>逈出常情。未可輕談。恐其聞者驚疑不信。故秪可
<lb ed="X" n="0529b16"/><lb ed="R049" n="0810a01"/>但言難解。不敢言其所以也。然所以不可言者。以
<lb ed="X" n="0529b17"/><lb ed="R049" n="0810a02"/>佛所成希有之法。諸三乘人難信難解。唯佛與佛
<lb ed="X" n="0529b18"/><lb ed="R049" n="0810a03"/>乃能究竟諸法之實相。此乃離言難解之法。豈可
<lb ed="X" n="0529b19"/><lb ed="R049" n="0810a04"/>輕談哉。下釋諸法實相難解之所以。然諸法者。不
<lb ed="X" n="0529b20"/><lb ed="R049" n="0810a05"/>過相性體力作因緣果報本末耳。盡此十法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0529b2001" n="0529b2001"/><anchor xml:id="beg0529b2001" n="0529b2001"/>已<anchor xml:id="end0529b2001"/>。
<lb ed="X" n="0529b21"/><lb ed="R049" n="0810a06"/>皆易見而易信者。何難之有。以卽諸法以顯實相。
<lb ed="X" n="0529b22"/><lb ed="R049" n="0810a07"/>故深妙而難解也。何謂諸法實相耶。若言其相。相
<lb ed="X" n="0529b23"/><lb ed="R049" n="0810a08"/>卽無相。相如也。若言其性。妙性天然。性如也。若言
<lb ed="X" n="0529b24"/><lb ed="R049" n="0810a09"/>其體。體自眞常。體如也。若言其力。力用稱眞。力如
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0529c" n="0529c"/>
<lb ed="X" n="0529c01"/><lb ed="R049" n="0810a10"/>也。若言其作。作而無作。作如也。若言其因。生本無
<lb ed="X" n="0529c02"/><lb ed="R049" n="0810a11"/>生。因如也。若言其緣。性空成事。緣如也。若言其果
<lb ed="X" n="0529c03"/><lb ed="R049" n="0810a12"/>果不離因。果如也。若言其報。業性昭然。報如也。若
<lb ed="X" n="0529c04"/><lb ed="R049" n="0810a13"/>言本末。則始終一際。本末如也。以上諸法。一一是
<lb ed="X" n="0529c05"/><lb ed="R049" n="0810a14"/>如是之法。故究竟平等。寂滅無二。此諸法之實相
<lb ed="X" n="0529c06"/><lb ed="R049" n="0810a15"/>也。以可信可解者諸法。三乘皆知。而難信難解者。
<lb ed="X" n="0529c07"/><lb ed="R049" n="0810a16"/>卽諸法以明實相。此唯佛與佛乃能究盡。殊非二
<lb ed="X" n="0529c08"/><lb ed="R049" n="0810a17"/>乘可知耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529c09"/><lb ed="R049" n="0810a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0529c0901">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0529c10"/><lb ed="R049" n="0810b01"/><p xml:id="pX31p0529c1001">世雄不可量<note place="inline">至</note>如是諸人等其力所不堪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529c11"/><lb ed="R049" n="0810b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0529c1101">此重頌二智甚深難解。以顯究竟實相也。稱佛爲
<lb ed="X" n="0529c12"/><lb ed="R049" n="0810b03"/>世雄者。無雌可匹曰雄。謂佛超出凡聖而獨尊之
<lb ed="X" n="0529c13"/><lb ed="R049" n="0810b04"/>稱也。言道場所得果。正指<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。於菩提場。初
<lb ed="X" n="0529c14"/><lb ed="R049" n="0810b05"/>成正覺。證窮法界海慧。乃曠劫修因所感之果。此
<lb ed="X" n="0529c15"/><lb ed="R049" n="0810b06"/>佛自證之境界。故唯佛悉知。言如是大果報者。正
<lb ed="X" n="0529c16"/><lb ed="R049" n="0810b07"/>指<name role="" type="person">華藏世界</name>無量莊嚴。圓融果海。交徹無礙。故云
<lb ed="X" n="0529c17"/><lb ed="R049" n="0810b08"/>種種性相義。此唯佛與佛乃能知之。以果海離言。
<lb ed="X" n="0529c18"/><lb ed="R049" n="0810b09"/>不可說示。故云言辭相寂滅。此離言之道。非思量
<lb ed="X" n="0529c19"/><lb ed="R049" n="0810b10"/>分別之境。豈三乘人所堪耶。但可以信入耳。此頌
<lb ed="X" n="0529c20"/><lb ed="R049" n="0810b11"/>正爲究竟一實之地。爲今所歸之極致。以長行未
<lb ed="X" n="0529c21"/><lb ed="R049" n="0810b12"/>盡。故頌中特發明之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529c22"/><lb ed="R049" n="0810b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0529c2201">假使滿世間皆如舍利弗<note place="inline">至</note>亦復不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529c23"/><lb ed="R049" n="0810b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0529c2301">此歷頌三乘不知二智之甚深也。身子智慧第一。
<lb ed="X" n="0529c24"/><lb ed="R049" n="0810b15"/>假使滿世間之身子。固不能知。卽正使滿十方之
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0530a" n="0530a"/>
<lb ed="X" n="0530a01"/><lb ed="R049" n="0810b16"/>身子。合弟子之衆智。亦不能知。身子雖智。不如獨
<lb ed="X" n="0530a02"/><lb ed="R049" n="0810b17"/>覺之利智。亦滿十方。如竹林之多。合衆智爲一心。
<lb ed="X" n="0530a03"/><lb ed="R049" n="0810b18"/>盡億劫之長久。亦不能知。獨覺雖利。不若菩薩之
<lb ed="X" n="0530a04"/><lb ed="R049" n="0811a01"/>大根。如稻葦之多。卽充滿十方。合一心於恒河沙
<lb ed="X" n="0530a05"/><lb ed="R049" n="0811a02"/>劫。咸皆思量。亦不能知。新發意之菩薩。不若地上
<lb ed="X" n="0530a06"/><lb ed="R049" n="0811a03"/>不退之深證。合恒沙之衆心。思而求之。亦不能知。
<lb ed="X" n="0530a07"/><lb ed="R049" n="0811a04"/>信乎佛智甚深微妙也。以佛智如空無所依。超出
<lb ed="X" n="0530a08"/><lb ed="R049" n="0811a05"/>思量心識之表。而三乘人以所知心。測度而求其
<lb ed="X" n="0530a09"/><lb ed="R049" n="0811a06"/>境界。豈可得乎。三賢十聖住果報。唯佛一人居淨
<lb ed="X" n="0530a10"/><lb ed="R049" n="0811a07"/>土。如九重深密事。不許外人知。而佛智甚深。總非
<lb ed="X" n="0530a11"/><lb ed="R049" n="0811a08"/>九界衆生可知耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a12"/><lb ed="R049" n="0811a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0530a1201">又吿舍利弗無漏不思議<note place="inline">至</note>引之令得出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a13"/><lb ed="R049" n="0811a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0530a1301">此頌誡。令當信妙法。亦信三乘是權也。以實相離
<lb ed="X" n="0530a14"/><lb ed="R049" n="0811a11"/>言之道。非心識思量分別之境界。而三乘人。以心
<lb ed="X" n="0530a15"/><lb ed="R049" n="0811a12"/>思測度而求之。此其所以難知也。以其法不思議
<lb ed="X" n="0530a16"/><lb ed="R049" n="0811a13"/>甚深微妙。故唯佛與佛乃知之耳。諸人但當信之
<lb ed="X" n="0530a17"/><lb ed="R049" n="0811a14"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0530a1701" n="0530a1701"/><anchor xml:id="beg0530a1701" n="0530a1701"/>已<anchor xml:id="end0530a1701"/>。若信今是實。信昔是權。則可捨執著而悟入
<lb ed="X" n="0530a18"/><lb ed="R049" n="0811a15"/>之也。大經云。若人欲識佛境界。當淨其意如虗空。
<lb ed="X" n="0530a19"/><lb ed="R049" n="0811a16"/>遠離妄想及諸取。令心所向皆無礙。是豈可以執
<lb ed="X" n="0530a20"/><lb ed="R049" n="0811a17"/>著思量而求之耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a21"/><lb ed="R049" n="0811a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0530a2101">爾時大衆中有諸聲聞<note place="inline">至</note>甚深微妙難解之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a22"/><lb ed="R049" n="0811b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0530a2201">此身子因佛止而不說。乘大衆之疑而請也。世尊
<lb ed="X" n="0530a23"/><lb ed="R049" n="0811b02"/>此會入定放光。現希有事。大衆無不驚疑。所幸文
<lb ed="X" n="0530a24"/><lb ed="R049" n="0811b03"/>殊<anchor xml:id="nkr_note_add_0530a2401" n="0530a2401"/><anchor xml:id="beg0530a2401" n="0530a2401"/>已<anchor xml:id="end0530a2401"/>釋之矣。今方出定。不待衆問而自極歎二智
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0530b" n="0530b"/>
<lb ed="X" n="0530b01"/><lb ed="R049" n="0811b04"/>之甚深。且云從前所說之法意趣難解。二乘所不
<lb ed="X" n="0530b02"/><lb ed="R049" n="0811b05"/>能知。然一向聞佛所說一解脫義。我等<anchor xml:id="nkr_note_add_0530b0201" n="0530b0201"/><anchor xml:id="beg0530b0201" n="0530b0201"/>已<anchor xml:id="end0530b0201"/>得。何嘗
<lb ed="X" n="0530b03"/><lb ed="R049" n="0811b06"/>不知。而今世尊一旦無故而作是說者。此我衆心
<lb ed="X" n="0530b04"/><lb ed="R049" n="0811b07"/>甚可疑也。此正二乘但信佛語。執悋之心未捨。將
<lb ed="X" n="0530b05"/><lb ed="R049" n="0811b08"/>以昔證爲實。不知是權。所以因斥而起疑。卽身子
<lb ed="X" n="0530b06"/><lb ed="R049" n="0811b09"/>雖智。而亦未免懷疑也。願聞今日稱歎之因緣。所
<lb ed="X" n="0530b07"/><lb ed="R049" n="0811b10"/>以爲衆請說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b08"/><lb ed="R049" n="0811b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0530b0801">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0530b09"/><lb ed="R049" n="0811b12"/><p xml:id="pX31p0530b0901">慧日大聖尊久乃說是法<note place="inline">至</note>欲聞具足道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b10"/><lb ed="R049" n="0811b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0530b1001">此重頌請意也。聖人不出世。萬古如長夜。故稱佛
<lb ed="X" n="0530b11"/><lb ed="R049" n="0811b14"/>爲慧日。四十年前未曾稱歎甚深不可思議之法。
<lb ed="X" n="0530b12"/><lb ed="R049" n="0811b15"/>故云久乃說之。無問而自說者。以是道場所得法。
<lb ed="X" n="0530b13"/><lb ed="R049" n="0811b16"/>乃佛自證之境界。非衆所知。故無能發問者。卽我
<lb ed="X" n="0530b14"/><lb ed="R049" n="0811b17"/>雖智慧亦難可測。故不能問。所以無問而自說也。
<lb ed="X" n="0530b15"/><lb ed="R049" n="0811b18"/>況所歎之法。是世尊尋常所行之道。衆皆以爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0530b1501" n="0530b1501"/><anchor xml:id="beg0530b1501" n="0530b1501"/>已<anchor xml:id="end0530b1501"/>
<lb ed="X" n="0530b16"/><lb ed="R049" n="0812a01"/>知矣。而今極歎其甚深微妙。唯佛自知。殊非三乘
<lb ed="X" n="0530b17"/><lb ed="R049" n="0812a02"/>所及。所以大衆生疑也。衆等皆疑。我亦未了。敢問
<lb ed="X" n="0530b18"/><lb ed="R049" n="0812a03"/>世尊所歎者爲是究竟之法耶。爲是所行之道耶。
<lb ed="X" n="0530b19"/><lb ed="R049" n="0812a04"/>若是究竟法。則是道場所證。唯佛自知。固非我等
<lb ed="X" n="0530b20"/><lb ed="R049" n="0812a05"/>可及。若是所行道。則四十秊來。衆所同見同聞。而
<lb ed="X" n="0530b21"/><lb ed="R049" n="0812a06"/>共知者。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0530b2101" n="0530b2101"/><anchor xml:id="beg0530b2101" n="0530b2101"/>已<anchor xml:id="end0530b2101"/>取證矣。何甚深之有。此其所以生疑
<lb ed="X" n="0530b22"/><lb ed="R049" n="0812a07"/>也。欲聞具足道。則究竟所行。皆願指示歸趣也。故
<lb ed="X" n="0530b23"/><lb ed="R049" n="0812a08"/>敢以請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b24"/><lb ed="R049" n="0812a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0530b2401">爾時佛吿舍利弗<note place="inline">至</note>諸天及人皆當驚疑。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0530c" n="0530c"/>
<lb ed="X" n="0530c01"/><lb ed="R049" n="0812a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0530c0101">此因請說而重止也。所以重止而不說者。以今日
<lb ed="X" n="0530c02"/><lb ed="R049" n="0812a11"/>開權盡廢三乘。打破向家之窠窟。如家國之喪亡。
<lb ed="X" n="0530c03"/><lb ed="R049" n="0812a12"/>恐其皆當驚疑也。夜光投人鮮不按劒。況無上妙
<lb ed="X" n="0530c04"/><lb ed="R049" n="0812a13"/>法乎。是以未敢輕易投人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c05"/><lb ed="R049" n="0812a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0530c0501">舍利弗重白佛言<note place="inline">至</note>聞佛所說則能敬信。</p>
<lb ed="X" n="0530c06"/><lb ed="R049" n="0812a15"/><p xml:id="pX31p0530c0601">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0530c07"/><lb ed="R049" n="0812a16"/><p xml:id="pX31p0530c0701">法王無上尊惟說願勿慮是會無量衆有能敬信者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c08"/><lb ed="R049" n="0812a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0530c0801">此申重請必說之意也。意謂世尊所以不說者。將
<lb ed="X" n="0530c09"/><lb ed="R049" n="0812a18"/>爲此會智淺根劣而不信耳。今觀四衆根利智明
<lb ed="X" n="0530c10"/><lb ed="R049" n="0812b01"/>必能敬信。必不負世尊開示也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c11"/><lb ed="R049" n="0812b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0530c1101">佛復止舍利弗若說是事<note place="inline">至</note>將墜於大坑。</p>
<lb ed="X" n="0530c12"/><lb ed="R049" n="0812b03"/><p xml:id="pX31p0530c1201">爾時世尊重說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0530c13"/><lb ed="R049" n="0812b04"/><p xml:id="pX31p0530c1301">止止不須說我法妙難思諸增上慢者聞必不敬信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c14"/><lb ed="R049" n="0812b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0530c1401">此出再止之意也。所以止之而不說者。非是秘悋。
<lb ed="X" n="0530c15"/><lb ed="R049" n="0812b06"/>亦非無機。第恐增上慢人聞而不信。以此輩未得
<lb ed="X" n="0530c16"/><lb ed="R049" n="0812b07"/>謂得。未證謂證。自以爲足。必生誹謗。則不唯無益。
<lb ed="X" n="0530c17"/><lb ed="R049" n="0812b08"/>而返害之。將墮惡道。以妨此等。故不若不說爲嘉
<lb ed="X" n="0530c18"/><lb ed="R049" n="0812b09"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c19"/><lb ed="R049" n="0812b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0530c1901">爾時舍利弗重白佛言<note place="inline">至</note>長夜安隱多所饒益。</p>
<lb ed="X" n="0530c20"/><lb ed="R049" n="0812b11"/><p xml:id="pX31p0530c2001">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0530c21"/><lb ed="R049" n="0812b12"/><p xml:id="pX31p0530c2101">無上兩足尊願說第一法<note place="inline">至</note>則生大歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c22"/><lb ed="R049" n="0812b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0530c2201">此申三請之意也。身子所恃而懇請者。以觀此會
<lb ed="X" n="0530c23"/><lb ed="R049" n="0812b14"/>大衆皆久受佛化者。必無增上之儔也。然下退席
<lb ed="X" n="0530c24"/><lb ed="R049" n="0812b15"/>之衆。皆與身子同一法會。周旋久矣。而竟不知其
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0531a" n="0531a"/>
<lb ed="X" n="0531a01"/><lb ed="R049" n="0812b16"/>人者。可見人之相與知心之難。卽此可進增慢之
<lb ed="X" n="0531a02"/><lb ed="R049" n="0812b17"/>儔也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531a03"/><lb ed="R049" n="0812b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0531a0301">爾時世尊吿舍利弗<note place="inline">至</note>吾當爲汝分別解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531a04"/><lb ed="R049" n="0813a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0531a0401">此因懇請許說也。佛爲此會業<anchor xml:id="nkr_note_add_0531a0401" n="0531a0401"/><anchor xml:id="beg0531a0401" n="0531a0401"/>已<anchor xml:id="end0531a0401"/>入定放光動地。
<lb ed="X" n="0531a05"/><lb ed="R049" n="0813a02"/>最先警發羣機矣。此非小小因緣也。及方出定。卽
<lb ed="X" n="0531a06"/><lb ed="R049" n="0813a03"/>便稱歎二智甚深。而又無問而自說矣。宜乎徑談。
<lb ed="X" n="0531a07"/><lb ed="R049" n="0813a04"/>何以將說而又止之。必待再三懇請而後說者何
<lb ed="X" n="0531a08"/><lb ed="R049" n="0813a05"/>也。一則以顯二智甚深難信難解。未可輕談。二則
<lb ed="X" n="0531a09"/><lb ed="R049" n="0813a06"/>發其二乘樂大之心。堅其篤信令生希有之想耳。
<lb ed="X" n="0531a10"/><lb ed="R049" n="0813a07"/>以二乘人一向與佛周旋。視爲尋常。而其所說之
<lb ed="X" n="0531a11"/><lb ed="R049" n="0813a08"/>法。易信易解。故遇便信受。不以爲難。卽有不信而
<lb ed="X" n="0531a12"/><lb ed="R049" n="0813a09"/>所損不多。以其法乃權設。人乃小果。尙有可待之
<lb ed="X" n="0531a13"/><lb ed="R049" n="0813a10"/>時。今則開佛知見。爲一乘成佛之眞種。況微妙甚
<lb ed="X" n="0531a14"/><lb ed="R049" n="0813a11"/>深。若輕說則仍前如言取義而不入。或我慢輕忽
<lb ed="X" n="0531a15"/><lb ed="R049" n="0813a12"/>而不信。則永斷佛種。絕成佛之眞因。或致誹謗而
<lb ed="X" n="0531a16"/><lb ed="R049" n="0813a13"/>墮惡道。則所損者大。故待再三懇請而後說也。觀
<lb ed="X" n="0531a17"/><lb ed="R049" n="0813a14"/>華嚴將說十地而金剛藏必須三家五請而後說
<lb ed="X" n="0531a18"/><lb ed="R049" n="0813a15"/>者。一以恐其有損而不說。二則以其地法深妙難
<lb ed="X" n="0531a19"/><lb ed="R049" n="0813a16"/>解而不易說。且法界海會。純一上機。宜其隨說。而
<lb ed="X" n="0531a20"/><lb ed="R049" n="0813a17"/>有鄭重若是。今法華一乘實相。正是華嚴法界之
<lb ed="X" n="0531a21"/><lb ed="R049" n="0813a18"/>地體。況二乘劣解。力所不堪。若輕投而不信則永
<lb ed="X" n="0531a22"/><lb ed="R049" n="0813b01"/>斷善根。再無成佛之機矣。且如來化緣將畢。時不
<lb ed="X" n="0531a23"/><lb ed="R049" n="0813b02"/>待人。安有從前之日月哉。所以必須衆志貞堅。可
<lb ed="X" n="0531a24"/><lb ed="R049" n="0813b03"/>一變而至於道也。三止之意豈徒然耶。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0531b" n="0531b"/>
<lb ed="X" n="0531b01"/><lb ed="R049" n="0813b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0531b0101">說此語時會中有比丘<note place="inline">至</note>世尊默然而不制止。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b02"/><lb ed="R049" n="0813b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0531b0201">此上慢退席以策羣機也。當許說時。座下有五千
<lb ed="X" n="0531b03"/><lb ed="R049" n="0813b06"/>人禮佛而退。世尊默然而不制止者。正以警發二
<lb ed="X" n="0531b04"/><lb ed="R049" n="0813b07"/>乘當捨夙習而以虗心受敎也。增上慢者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b0401" n="0531b0401"/><anchor xml:id="beg0531b0401" n="0531b0401"/>己<anchor xml:id="end0531b0401"/>實未
<lb ed="X" n="0531b05"/><lb ed="R049" n="0813b08"/>得未證而自以爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b0501" n="0531b0501"/><anchor xml:id="beg0531b0501" n="0531b0501"/>已<anchor xml:id="end0531b0501"/>得證。故謂之上慢。又且自高
<lb ed="X" n="0531b06"/><lb ed="R049" n="0813b09"/>於<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b0601" n="0531b0601"/><anchor xml:id="beg0531b0601" n="0531b0601"/>已<anchor xml:id="end0531b0601"/>得證者。云增上慢。此輩自以爲足。其心不虗。
<lb ed="X" n="0531b07"/><lb ed="R049" n="0813b10"/>無受敎之地。若聞妙法而不信入。則永斷佛種。此
<lb ed="X" n="0531b08"/><lb ed="R049" n="0813b11"/>在座與二乘同列。皆有自足之心也。如後身子與
<lb ed="X" n="0531b09"/><lb ed="R049" n="0813b12"/>四大弟子皆云。佛說一解脫義我等<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b0901" n="0531b0901"/><anchor xml:id="beg0531b0901" n="0531b0901"/>已<anchor xml:id="end0531b0901"/>得。又云我
<lb ed="X" n="0531b10"/><lb ed="R049" n="0813b13"/>等<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b1001" n="0531b1001"/><anchor xml:id="beg0531b1001" n="0531b1001"/>已<anchor xml:id="end0531b1001"/>得涅槃。而不復進求無上菩提。是皆增上慢
<lb ed="X" n="0531b11"/><lb ed="R049" n="0813b14"/>儔也。以其執著夙習知見。安能得入一乘妙法哉。
<lb ed="X" n="0531b12"/><lb ed="R049" n="0813b15"/>故今退者不止。正欲激發此輩令捨舊日名言習
<lb ed="X" n="0531b13"/><lb ed="R049" n="0813b16"/>氣。自淨其心。可受今日之敎也。若留而惑衆。則大
<lb ed="X" n="0531b14"/><lb ed="R049" n="0813b17"/>負如來深慈矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b15"/><lb ed="R049" n="0813b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0531b1501">爾時佛吿舍利弗<note place="inline">至</note>唯然世尊願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b16"/><lb ed="R049" n="0814a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0531b1601">此喜機純可說也。無復枝葉純有貞實。則益堅衆
<lb ed="X" n="0531b17"/><lb ed="R049" n="0814a02"/>志。故云退亦佳矣。楞嚴云。若有一人不淸淨者。則
<lb ed="X" n="0531b18"/><lb ed="R049" n="0814a03"/>使道場終不成就。況五千乎。故以退者爲佳也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b19"/><lb ed="R049" n="0814a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0531b1901">佛吿舍利弗如是妙法<note place="inline">至</note>如優曇鉢華時一現耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b20"/><lb ed="R049" n="0814a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0531b2001">此正說妙法也。如來極盡神力。剛道如是二字而
<lb ed="X" n="0531b21"/><lb ed="R049" n="0814a06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0531b2101" n="0531b2101"/><anchor xml:id="beg0531b2101" n="0531b2101"/>已<anchor xml:id="end0531b2101"/>。信乎諸法寂滅相。不可以言宣也。如是者。直指
<lb ed="X" n="0531b22"/><lb ed="R049" n="0814a07"/>之辭。法者。卽前相性等諸法。然諸法未見其妙。但
<lb ed="X" n="0531b23"/><lb ed="R049" n="0814a08"/>卽諸法以見如如。是爲妙耳。若見諸法之妙。則心
<lb ed="X" n="0531b24"/><lb ed="R049" n="0814a09"/>外無法。一切眞常無非實相。了此卽名爲佛。故如
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0531c" n="0531c"/>
<lb ed="X" n="0531c01"/><lb ed="R049" n="0814a10"/>優曇華時一現耳。優曇乃瑞應華。三千年一現。現
<lb ed="X" n="0531c02"/><lb ed="R049" n="0814a11"/>則有聖人出。此則待時而現也。以喩一乘妙法。尋
<lb ed="X" n="0531c03"/><lb ed="R049" n="0814a12"/>常不說。必待機熟得道之時而說也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c04"/><lb ed="R049" n="0814a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0531c0401">舍利弗汝等當信佛之所言不虗妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c05"/><lb ed="R049" n="0814a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0531c0501">上<anchor xml:id="nkr_note_add_0531c0501" n="0531c0501"/><anchor xml:id="beg0531c0501" n="0531c0501"/>已<anchor xml:id="end0531c0501"/>直指妙法全體。但以難信難解。此下所謂分
<lb ed="X" n="0531c06"/><lb ed="R049" n="0814a15"/>別解說。葢不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0531c0601" n="0531c0601"/><anchor xml:id="beg0531c0601" n="0531c0601"/>已<anchor xml:id="end0531c0601"/>而有說也。以其難信故。最初敎
<lb ed="X" n="0531c07"/><lb ed="R049" n="0814a16"/>以當信。以前三乘之法。二乘皆執爲實。今一旦廢
<lb ed="X" n="0531c08"/><lb ed="R049" n="0814a17"/>之。恐其不信。故誡以信佛所說。言不虗妄。此正世
<lb ed="X" n="0531c09"/><lb ed="R049" n="0814a18"/>尊法久後要當說眞實。此開權顯實<anchor xml:id="nkr_note_add_0531c0901" n="0531c0901"/><anchor xml:id="beg0531c0901" n="0531c0901"/>已<anchor xml:id="end0531c0901"/>盡於一言
<lb ed="X" n="0531c10"/><lb ed="R049" n="0814b01"/>之下矣。向下無非發明此意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c11"/><lb ed="R049" n="0814b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0531c1101">舍利弗諸佛隨宜說法<note place="inline">至</note>無有餘乘若二若三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c12"/><lb ed="R049" n="0814b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0531c1201">此明權卽是實。以顯一乘之妙也。諸佛隨宜說法。
<lb ed="X" n="0531c13"/><lb ed="R049" n="0814b04"/>皆以爲權。殊不知意趣難解。以卽權卽實故難信
<lb ed="X" n="0531c14"/><lb ed="R049" n="0814b05"/>耳。下徵釋之曰。何以權卽是實。以無數方便演說
<lb ed="X" n="0531c15"/><lb ed="R049" n="0814b06"/>諸法。皆離心意識境界。以顯佛知見地。原非思量
<lb ed="X" n="0531c16"/><lb ed="R049" n="0814b07"/>分別之境。而二乘人以思量求之。故不能解。所以
<lb ed="X" n="0531c17"/><lb ed="R049" n="0814b08"/>唯佛與佛乃能知耳。所以卽權卽是顯實者。不待
<lb ed="X" n="0531c18"/><lb ed="R049" n="0814b09"/>今日。故云諸佛本爲一大事因緣故出現於世。所
<lb ed="X" n="0531c19"/><lb ed="R049" n="0814b10"/>言一者。謂一眞法界常住眞心也。心外無法。故曰
<lb ed="X" n="0531c20"/><lb ed="R049" n="0814b11"/>一。廣大包含。生佛平等。依正不二。故曰大。諸佛證
<lb ed="X" n="0531c21"/><lb ed="R049" n="0814b12"/>此自利利他。故曰事。以衆生本具爲因。諸佛爲此
<lb ed="X" n="0531c22"/><lb ed="R049" n="0814b13"/>出世助發爲緣。單因此緣此而出世間。更無別事。
<lb ed="X" n="0531c23"/><lb ed="R049" n="0814b14"/>故四十年來種種方便開示者此心耳。故下又徵
<lb ed="X" n="0531c24"/><lb ed="R049" n="0814b15"/>釋之曰。云何名一大事等。此又分別解說一大事
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0532a" n="0532a"/>
<lb ed="X" n="0532a01"/><lb ed="R049" n="0814b16"/>也。所言一大事者。乃衆生本具眞心。卽佛之知見
<lb ed="X" n="0532a02"/><lb ed="R049" n="0814b17"/>也。然而此心但爲無明所蔽。故諸佛出世。特爲衆
<lb ed="X" n="0532a03"/><lb ed="R049" n="0814b18"/>生揭開而指示之。令離妄染而得淸淨。使自悟入。
<lb ed="X" n="0532a04"/><lb ed="R049" n="0815a01"/>爲此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0532a0401" n="0532a0401"/><anchor xml:id="beg0532a0401" n="0532a0401"/>已<anchor xml:id="end0532a0401"/>。豈更別有他事哉。故結之曰。是爲諸佛
<lb ed="X" n="0532a05"/><lb ed="R049" n="0815a02"/>以一大事因緣故出現於世。是知諸佛但爲敎化
<lb ed="X" n="0532a06"/><lb ed="R049" n="0815a03"/>菩薩令其成佛。唯此一事。原非爲敎二乘也。豈有
<lb ed="X" n="0532a07"/><lb ed="R049" n="0815a04"/>二乘三乘爲實事哉。此則如來大暢出世本懷。盡
<lb ed="X" n="0532a08"/><lb ed="R049" n="0815a05"/>廢三乘之權。獨顯一乘之妙。極盡於此矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a09"/><lb ed="R049" n="0815a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0532a0901">舍利弗一切十方諸佛<note place="inline">至</note>尙無二乘何況有三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a10"/><lb ed="R049" n="0815a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0532a1001">此歷引十方三世諸佛說法之儀式。以證釋迦今
<lb ed="X" n="0532a11"/><lb ed="R049" n="0815a08"/>日言不虗妄。以有憲章祖述也。佛意謂我以無量
<lb ed="X" n="0532a12"/><lb ed="R049" n="0815a09"/>方便演說諸法皆爲一乘佛知見者。非創爲也。乃
<lb ed="X" n="0532a13"/><lb ed="R049" n="0815a10"/>宗十方三世一切諸佛。諸佛皆以無量方便種種
<lb ed="X" n="0532a14"/><lb ed="R049" n="0815a11"/>譬喩言辭演說諸法。是法皆爲一佛乘故。令諸衆
<lb ed="X" n="0532a15"/><lb ed="R049" n="0815a12"/>生聞法究竟皆得一切種智。直至成佛而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0532a1501" n="0532a1501"/><anchor xml:id="beg0532a1501" n="0532a1501"/>已<anchor xml:id="end0532a1501"/>。佛
<lb ed="X" n="0532a16"/><lb ed="R049" n="0815a13"/>佛皆然。是知諸佛但爲敎化菩薩。直令悟入佛之
<lb ed="X" n="0532a17"/><lb ed="R049" n="0815a14"/>知見。以此爲能事。是故我今遵諸佛說法之儀式。
<lb ed="X" n="0532a18"/><lb ed="R049" n="0815a15"/>所以先說三乘者。以知衆生有種種欲。深心所著。
<lb ed="X" n="0532a19"/><lb ed="R049" n="0815a16"/>故不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0532a1901" n="0532a1901"/><anchor xml:id="beg0532a1901" n="0532a1901"/>已<anchor xml:id="end0532a1901"/>。隨其本性而開導之。以佛說一切法。爲
<lb ed="X" n="0532a20"/><lb ed="R049" n="0815a17"/>治一切心。若無一切心。何用一切法。卽其所說皆
<lb ed="X" n="0532a21"/><lb ed="R049" n="0815a18"/>要衆生得一佛乘一切種智故耳。十方世界尙無
<lb ed="X" n="0532a22"/><lb ed="R049" n="0815b01"/>二乘三乘。我何獨異於諸佛哉。此則痛斥二乘。盡
<lb ed="X" n="0532a23"/><lb ed="R049" n="0815b02"/>廢昔權。如來出世本懷畢露於此矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a24"/><lb ed="R049" n="0815b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0532a2401">舍利弗諸佛出於五濁惡世<note place="inline">至</note>於一佛乘分別說三。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0532b" n="0532b"/>
<lb ed="X" n="0532b01"/><lb ed="R049" n="0815b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0532b0101">此叙諸佛出世不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0532b0101" n="0532b0101"/><anchor xml:id="beg0532b0101" n="0532b0101"/>已<anchor xml:id="end0532b0101"/>而說三之意也。佛佛出世。
<lb ed="X" n="0532b02"/><lb ed="R049" n="0815b05"/>所以必說三乘者。以處濁惡之時也。衆生剛強垢
<lb ed="X" n="0532b03"/><lb ed="R049" n="0815b06"/>重而難化。不得不隨機而調伏之。所以費盡無量
<lb ed="X" n="0532b04"/><lb ed="R049" n="0815b07"/>無數之方便。故將一乘法分別說三。豈得<anchor xml:id="nkr_note_add_0532b0401" n="0532b0401"/><anchor xml:id="beg0532b0401" n="0532b0401"/>已<anchor xml:id="end0532b0401"/>哉。劫
<lb ed="X" n="0532b05"/><lb ed="R049" n="0815b08"/>濁。謂同造惡一類衆生。同聚一時。故名劫濁。執斷
<lb ed="X" n="0532b06"/><lb ed="R049" n="0815b09"/>常等具六十二種邪見。名見濁。衆生心識。但以妄
<lb ed="X" n="0532b07"/><lb ed="R049" n="0815b10"/>想貪嗔癡等擾亂其心。名煩惱濁。以不淨種子。發
<lb ed="X" n="0532b08"/><lb ed="R049" n="0815b11"/>業潤生。合成衆生。名衆生濁。業識命根隨生死業。
<lb ed="X" n="0532b09"/><lb ed="R049" n="0815b12"/>故名命濁。當此時世濁亂之極。豈可頓敎成佛哉。
<lb ed="X" n="0532b10"/><lb ed="R049" n="0815b13"/>所以廣用方便者此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b11"/><lb ed="R049" n="0815b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0532b1101">舍利弗若我弟子<note place="inline">至</note>無有餘乘唯一佛乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b12"/><lb ed="R049" n="0815b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0532b1201">此痛斥二乘。令堅一乘之信也。華嚴地上菩薩名
<lb ed="X" n="0532b13"/><lb ed="R049" n="0815b16"/>眞阿羅漢。且地上菩薩大阿羅漢。豈有不知成佛
<lb ed="X" n="0532b14"/><lb ed="R049" n="0815b17"/>之事哉。故云若我弟子自謂阿羅漢辟支佛。若不
<lb ed="X" n="0532b15"/><lb ed="R049" n="0815b18"/>知諸佛但敎菩薩事者。此則非佛弟子。所謂假名
<lb ed="X" n="0532b16"/><lb ed="R049" n="0816a01"/>羅漢辟支佛耳。故下領悟。則曰我等今者眞是聲
<lb ed="X" n="0532b17"/><lb ed="R049" n="0816a02"/>聞。眞阿羅漢。所云非眞阿羅漢者。以不信此法故
<lb ed="X" n="0532b18"/><lb ed="R049" n="0816a03"/>也。且我弟子旣證羅漢。得出生死。卽當上求佛果
<lb ed="X" n="0532b19"/><lb ed="R049" n="0816a04"/>可也。今執著小乘而自以爲足。不復進求菩提者。
<lb ed="X" n="0532b20"/><lb ed="R049" n="0816a05"/>皆是增上慢人也。若果眞是阿羅漢。豈有不信成
<lb ed="X" n="0532b21"/><lb ed="R049" n="0816a06"/>佛之事哉。此斥之深而欲信之切也。若現前親見
<lb ed="X" n="0532b22"/><lb ed="R049" n="0816a07"/>佛聞法。無有不信此事者。除佛滅後不得見佛。但
<lb ed="X" n="0532b23"/><lb ed="R049" n="0816a08"/>能持經。容有不信者。雖比時不信。但能受持解義
<lb ed="X" n="0532b24"/><lb ed="R049" n="0816a09"/>者。亦作成佛遠因。此人若遇餘佛亦得決了。所謂
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0532c" n="0532c"/>
<lb ed="X" n="0532c01"/><lb ed="R049" n="0816a10"/>金剛種子。歷劫不磨。如人食之終當透皮而出。此
<lb ed="X" n="0532c02"/><lb ed="R049" n="0816a11"/>正華嚴所說聞而不信。尙結佛種之因。以佛性種
<lb ed="X" n="0532c03"/><lb ed="R049" n="0816a12"/>子爲成佛之眞因。固當信重。故云汝等當一心信
<lb ed="X" n="0532c04"/><lb ed="R049" n="0816a13"/>解受持佛語。諸佛如來言無虗妄等。以結章首之
<lb ed="X" n="0532c05"/><lb ed="R049" n="0816a14"/>言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c06"/><lb ed="R049" n="0816a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0532c0601">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0532c07"/><lb ed="R049" n="0816a16"/><p xml:id="pX31p0532c0701">比丘比丘尼有懷增上慢<note place="inline">至</note>唯有諸貞實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c08"/><lb ed="R049" n="0816a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0532c0801">此頌退席之衆也。長行通擧五千。頌列三等。雖云
<lb ed="X" n="0532c09"/><lb ed="R049" n="0816a18"/>上慢我慢不信。總之皆一闡提也。缺戒護疵。則根
<lb ed="X" n="0532c10"/><lb ed="R049" n="0816b01"/>器不淨。小智糟糠。則智淺心麤。以無福德。故不堪
<lb ed="X" n="0532c11"/><lb ed="R049" n="0816b02"/>受法。所以去耳。此衆貞實。故當說也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c12"/><lb ed="R049" n="0816b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0532c1201">舍利弗善聽諸佛所得法<note place="inline">至</note>以故說是經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c13"/><lb ed="R049" n="0816b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0532c1301">此頌卽實明權也。初一偈總頌。謂佛所得法。乃道
<lb ed="X" n="0532c14"/><lb ed="R049" n="0816b05"/>場所得一乘實智佛知見之大法也。以衆生不堪。
<lb ed="X" n="0532c15"/><lb ed="R049" n="0816b06"/>故以方便權巧而爲說之。此三七思惟。正爲此也。
<lb ed="X" n="0532c16"/><lb ed="R049" n="0816b07"/>衆生心所念下一偈。頌不堪之所以。良由衆生心
<lb ed="X" n="0532c17"/><lb ed="R049" n="0816b08"/>念行道邪正欲性好尙善惡業果。種種若干之不
<lb ed="X" n="0532c18"/><lb ed="R049" n="0816b09"/>同。皆非受大之根器。爲是等故。不敢說大。佛悉知
<lb ed="X" n="0532c19"/><lb ed="R049" n="0816b10"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0532c1901" n="0532c1901"/><anchor xml:id="beg0532c1901" n="0532c1901"/>已<anchor xml:id="end0532c1901"/>下兩偈半。正明施權。謂旣知根器不堪。不得
<lb ed="X" n="0532c20"/><lb ed="R049" n="0816b11"/>不以方便權巧而化之。此九部法。皆爲此輩而說
<lb ed="X" n="0532c21"/><lb ed="R049" n="0816b12"/>也。修多羅。云契經。伽陀。云孤起頌。本事。說佛本行。
<lb ed="X" n="0532c22"/><lb ed="R049" n="0816b13"/>如提婆達多忍辱仙等。本生。說佛往因。如十六王
<lb ed="X" n="0532c23"/><lb ed="R049" n="0816b14"/>子等。未曾有。卽希有之事。因緣。卽種種緣法譬喩。
<lb ed="X" n="0532c24"/><lb ed="R049" n="0816b15"/>如下火宅等。祗夜。云應頌。優波提舍。云論議。此叙
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0533a" n="0533a"/>
<lb ed="X" n="0533a01"/><lb ed="R049" n="0816b16"/>小乘九部之權法。正爲二乘而說者。若加方廣自
<lb ed="X" n="0533a02"/><lb ed="R049" n="0816b17"/>說授記爲十二部。總爲隨機之說也。鈍根下四偈
<lb ed="X" n="0533a03"/><lb ed="R049" n="0816b18"/>半。頌卽權明實之意。謂以鈍根樂小之人。雖近多
<lb ed="X" n="0533a04"/><lb ed="R049" n="0817a01"/>佛。而不行妙道。故爲生死衆苦所惱。愍此等故。說
<lb ed="X" n="0533a05"/><lb ed="R049" n="0817a02"/>小乘之涅槃。設是方便。其實意要引入佛慧。如下
<lb ed="X" n="0533a06"/><lb ed="R049" n="0817a03"/>化城之設。意在引至寶所。但密意調伏。未曾明說
<lb ed="X" n="0533a07"/><lb ed="R049" n="0817a04"/>汝等成佛。一向不說者。以說時未至故。今正是其
<lb ed="X" n="0533a08"/><lb ed="R049" n="0817a05"/>時。決定說大乘。然大非九部之外別有也。但知九
<lb ed="X" n="0533a09"/><lb ed="R049" n="0817a06"/>部隨機之說。專以引入大乘爲本懷。因爲入大。故
<lb ed="X" n="0533a10"/><lb ed="R049" n="0817a07"/>說此經。非別有大乘也。卽權明實之意。盡揭於此
<lb ed="X" n="0533a11"/><lb ed="R049" n="0817a08"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533a12"/><lb ed="R049" n="0817a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0533a1201">有佛子心淨柔軟亦利根<note place="inline">至</note>皆成佛無疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533a13"/><lb ed="R049" n="0817a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0533a1301">此頌今爲大根顯實也。心淨根利。行深妙道。則異
<lb ed="X" n="0533a14"/><lb ed="R049" n="0817a11"/>上鈍根。堪荷大法。故爲說大乘。所謂正直捨方便
<lb ed="X" n="0533a15"/><lb ed="R049" n="0817a12"/>也。故記是人來世成佛。以此大根深心念佛。則心
<lb ed="X" n="0533a16"/><lb ed="R049" n="0817a13"/>與佛冥。修持淨戒。則不貪著生死。一聞得佛。大喜
<lb ed="X" n="0533a17"/><lb ed="R049" n="0817a14"/>遍身。所謂毛孔熈怡。佛性種子殊勝。故爲說大乘。
<lb ed="X" n="0533a18"/><lb ed="R049" n="0817a15"/>若未聞妙法。則根之利鈍尙有差別。若得聞此大
<lb ed="X" n="0533a19"/><lb ed="R049" n="0817a16"/>法。則無論大小皆得成佛無疑。所謂利根鈍根等
<lb ed="X" n="0533a20"/><lb ed="R049" n="0817a17"/>雨法雨。皆得充滿。此正顯實之大益也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533a21"/><lb ed="R049" n="0817a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0533a2101">十方佛土中唯有一乘法<note place="inline">至</note>說佛智慧故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533a22"/><lb ed="R049" n="0817b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0533a2201">此頌結顯一實也。謂雖有三乘假名引導。其實但
<lb ed="X" n="0533a23"/><lb ed="R049" n="0817b02"/>顯一乘佛慧。所以權卽是實。是知諸法皆如也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533a24"/><lb ed="R049" n="0817b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0533a2401">諸佛出於世唯此一事實<note place="inline">至</note>皆令入佛道。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0533b" n="0533b"/>
<lb ed="X" n="0533b01"/><lb ed="R049" n="0817b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0533b0101">此頌叙佛出世。唯說一乘之意也。初五句。頌諸佛
<lb ed="X" n="0533b02"/><lb ed="R049" n="0817b05"/>出世唯證一實。故不以小乘度人。下二十句。歷叙
<lb ed="X" n="0533b03"/><lb ed="R049" n="0817b06"/>不以小乘度人之所以。以佛自住大乘。當行平等
<lb ed="X" n="0533b04"/><lb ed="R049" n="0817b07"/>之慈利物也。所得法。乃道場所證法身眞體也。定
<lb ed="X" n="0533b05"/><lb ed="R049" n="0817b08"/>慧莊嚴。乃現他受用報身也。法報冥一。故曰平等。
<lb ed="X" n="0533b06"/><lb ed="R049" n="0817b09"/>以自證平等之大法。豈可以小乘而化人。卽化一
<lb ed="X" n="0533b07"/><lb ed="R049" n="0817b10"/>人<anchor xml:id="nkr_note_add_0533b0701" n="0533b0701"/><anchor xml:id="beg0533b0701" n="0533b0701"/>已<anchor xml:id="end0533b0701"/>墮慳貪。尙爲不可。況其多乎。凡若有人信歸
<lb ed="X" n="0533b08"/><lb ed="R049" n="0817b11"/>於佛。佛則一以至誠待之。若欺其不能。誑其不知。
<lb ed="X" n="0533b09"/><lb ed="R049" n="0817b12"/>貪其利。嫉其勝。皆諸法之惡也。佛皆斷之。故於十
<lb ed="X" n="0533b10"/><lb ed="R049" n="0817b13"/>方無惡名之怖。亦無大衆之畏。故以相好莊嚴之
<lb ed="X" n="0533b11"/><lb ed="R049" n="0817b14"/>身。現光明普照之相。爲說一乘實相之大法。此暗
<lb ed="X" n="0533b12"/><lb ed="R049" n="0817b15"/>叙坐菩提場之事也。一實相印。所謂海印三昧也。
<lb ed="X" n="0533b13"/><lb ed="R049" n="0817b16"/>佛所說法。以實相印印定。故魔外不混。舍利下一
<lb ed="X" n="0533b14"/><lb ed="R049" n="0817b17"/>偈。叙出世本懷。如我下一偈。叙今滿願方稱本懷
<lb ed="X" n="0533b15"/><lb ed="R049" n="0817b18"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b16"/><lb ed="R049" n="0818a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0533b1601">若我遇衆生盡敎以佛道<note place="inline">至</note>來世得作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533b17"/><lb ed="R049" n="0818a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0533b1701">此頌叙開權之所以也。佛旣本願化一切衆生成
<lb ed="X" n="0533b18"/><lb ed="R049" n="0818a03"/>佛。如何又說三乘之法耶。以所遇無智之衆。恐其
<lb ed="X" n="0533b19"/><lb ed="R049" n="0818a04"/>錯亂迷惑不受。故所以隨機演說耳。非本意也。下
<lb ed="X" n="0533b20"/><lb ed="R049" n="0818a05"/>廣頌五濁惡世。衆生難度。不得不設方便之意。我
<lb ed="X" n="0533b21"/><lb ed="R049" n="0818a06"/>知下八句。頌煩惱濁。受胎下四句。頌命濁。入邪見
<lb ed="X" n="0533b22"/><lb ed="R049" n="0818a07"/>下八句。頌見濁。於千萬下四句。頌劫濁。當此濁惡
<lb ed="X" n="0533b23"/><lb ed="R049" n="0818a08"/>之世。衆生汩沒苦惱之中。故設方便。先說出苦之
<lb ed="X" n="0533b24"/><lb ed="R049" n="0818a09"/>法。示以涅槃滅苦之道。此但滅盡諸苦出分段生
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0533c" n="0533c"/>
<lb ed="X" n="0533c01"/><lb ed="R049" n="0818a10"/>死。非眞滅度出變易生死也。諸法下四句顯實。如
<lb ed="X" n="0533c02"/><lb ed="R049" n="0818a11"/>何是眞滅耶。以諸法本來眞常寂滅。此是一乘之
<lb ed="X" n="0533c03"/><lb ed="R049" n="0818a12"/>妙道。佛子行此。來世成佛。以二乘但見生滅四諦
<lb ed="X" n="0533c04"/><lb ed="R049" n="0818a13"/>之法。故今特爲顯示。方盡如來出世本懷也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c05"/><lb ed="R049" n="0818a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0533c0501">我有方便力開示三乘法<note place="inline">至</note>唯一無二乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c06"/><lb ed="R049" n="0818a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0533c0601">此頌叙顯實也。如來方便知見波羅蜜皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0533c0601" n="0533c0601"/><anchor xml:id="beg0533c0601" n="0533c0601"/>已<anchor xml:id="end0533c0601"/>具足。
<lb ed="X" n="0533c07"/><lb ed="R049" n="0818a16"/>故云有方便力。以此故說三乘。以諸佛皆說一乘。
<lb ed="X" n="0533c08"/><lb ed="R049" n="0818a17"/>故我今唯說一乘。衆當諦信無疑也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c09"/><lb ed="R049" n="0818a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0533c0901">過去無數劫無量滅度佛<note place="inline">至</note>令入於佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c10"/><lb ed="R049" n="0818b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0533c1001">此頌十方三世道同。先明過去諸佛也。以過去諸
<lb ed="X" n="0533c11"/><lb ed="R049" n="0818b02"/>佛皆依權演實。故我釋迦祖述其道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c12"/><lb ed="R049" n="0818b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0533c1201">又諸大聖主知一切世間<note place="inline">至</note>助顯第一義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533c13"/><lb ed="R049" n="0818b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0533c1301">此頌廣明助顯第一義也。言更以異方便者。此意
<lb ed="X" n="0533c14"/><lb ed="R049" n="0818b05"/>從序品文殊云。今佛放光明。助發實相義而來。意
<lb ed="X" n="0533c15"/><lb ed="R049" n="0818b06"/>謂實相妙法。非言可宣。佛先放一光全彰妙體。則
<lb ed="X" n="0533c16"/><lb ed="R049" n="0818b07"/>實相眞境平等顯現可不言而悟矣。爲正方便以
<lb ed="X" n="0533c17"/><lb ed="R049" n="0818b08"/>諸佛皆以無數方便說三乘法。今言卽權顯實。良
<lb ed="X" n="0533c18"/><lb ed="R049" n="0818b09"/>以此法微妙難信。恐三乘人一向執權。悋而不捨。
<lb ed="X" n="0533c19"/><lb ed="R049" n="0818b10"/>不能離言取義。則實相難明。前雖放光平等示現。
<lb ed="X" n="0533c20"/><lb ed="R049" n="0818b11"/>惜乎諸人不悟。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0533c2001" n="0533c2001"/><anchor xml:id="beg0533c2001" n="0533c2001"/>已<anchor xml:id="end0533c2001"/>當面錯過矣。前云佛子行道
<lb ed="X" n="0533c21"/><lb ed="R049" n="0818b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0533c2101" n="0533c2101"/><anchor xml:id="beg0533c2101" n="0533c2101"/>已<anchor xml:id="end0533c2101"/>來世得作佛。意恐二乘之人。向怖佛道長遠。猶
<lb ed="X" n="0533c22"/><lb ed="R049" n="0818b13"/>存希望有待之心。未必盡信。故不肯捨權。則負此
<lb ed="X" n="0533c23"/><lb ed="R049" n="0818b14"/>嘉會失其時矣。今顯第一義諦實相妙法。生佛平
<lb ed="X" n="0533c24"/><lb ed="R049" n="0818b15"/>等。不論聖凡有福無福。乃至人天小善。但能從佛
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0534a" n="0534a"/>
<lb ed="X" n="0534a01"/><lb ed="R049" n="0818b16"/>一心信心。則當下是佛。不待更成。此我世尊急欲
<lb ed="X" n="0534a02"/><lb ed="R049" n="0818b17"/>二乘發起信心。故引諸佛更以異方便。助顯第一
<lb ed="X" n="0534a03"/><lb ed="R049" n="0818b18"/>義也。故下引菩薩人天。乃至微因小善。擧手低頭。
<lb ed="X" n="0534a04"/><lb ed="R049" n="0819a01"/>一稱佛名。則皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a0401" n="0534a0401"/><anchor xml:id="beg0534a0401" n="0534a0401"/>已<anchor xml:id="end0534a0401"/>成佛不待更成。況三乘九部之
<lb ed="X" n="0534a05"/><lb ed="R049" n="0819a02"/>權法。豈非成佛之本乎。是則宗門發明向上。一棒
<lb ed="X" n="0534a06"/><lb ed="R049" n="0819a03"/>一喝之下。揚眉瞬目。譏呵怒罵之間。令人頓脫生
<lb ed="X" n="0534a07"/><lb ed="R049" n="0819a04"/>死情根。豈非擧手低頭<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a0701" n="0534a0701"/><anchor xml:id="beg0534a0701" n="0534a0701"/>已<anchor xml:id="end0534a0701"/>成佛耶。以前<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a0702" n="0534a0702"/><anchor xml:id="beg0534a0702" n="0534a0702"/>已<anchor xml:id="end0534a0702"/>一光平
<lb ed="X" n="0534a08"/><lb ed="R049" n="0819a05"/>等顯現。恐其忽略。又云種種因緣說法皆爲一乘。
<lb ed="X" n="0534a09"/><lb ed="R049" n="0819a06"/>故今重以種種小行助顯。故云更以異方便。助顯
<lb ed="X" n="0534a10"/><lb ed="R049" n="0819a07"/>第一義。由是觀之。一向三乘之權法。豈非一實之
<lb ed="X" n="0534a11"/><lb ed="R049" n="0819a08"/>法乎。故云我此九部法。入大乘爲本者。此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a12"/><lb ed="R049" n="0819a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0534a1201">若有衆生類値諸過去佛<note place="inline">至</note>皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a1201" n="0534a1201"/><anchor xml:id="beg0534a1201" n="0534a1201"/>已<anchor xml:id="end0534a1201"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534a13"/><lb ed="R049" n="0819a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0534a1301">此頌歷叙異方便也。今異方便。首擧菩薩。次擧人
<lb ed="X" n="0534a14"/><lb ed="R049" n="0819a11"/>天。而不及二乘者。以今九部法止是二乘成佛之
<lb ed="X" n="0534a15"/><lb ed="R049" n="0819a12"/>方便。因恐不信。故引菩薩凡夫非分之法。以助顯
<lb ed="X" n="0534a16"/><lb ed="R049" n="0819a13"/>之。使其必信無疑也。且菩薩。乃未成佛之人也。今
<lb ed="X" n="0534a17"/><lb ed="R049" n="0819a14"/>言<anchor xml:id="nkr_note_add_0534a1701" n="0534a1701"/><anchor xml:id="beg0534a1701" n="0534a1701"/>已<anchor xml:id="end0534a1701"/>成者。意顯六度。乃稱眞實相之行也。凡夫。乃
<lb ed="X" n="0534a18"/><lb ed="R049" n="0819a15"/>非成佛之人也。今言若善輭心。則非剛強梗化之
<lb ed="X" n="0534a19"/><lb ed="R049" n="0819a16"/>人。但能隨順佛法。信心不逆者。以凡夫中有此柔
<lb ed="X" n="0534a20"/><lb ed="R049" n="0819a17"/>輭之心。於佛滅後。雖未見佛。但能因佛發心。或爲
<lb ed="X" n="0534a21"/><lb ed="R049" n="0819a18"/>供舍利。誠心造塔。以用七寶。乃至童子之聚沙。或
<lb ed="X" n="0534a22"/><lb ed="R049" n="0819b01"/>爲供像誠心七寶。以至童子草木爪甲之戲畵。或
<lb ed="X" n="0534a23"/><lb ed="R049" n="0819b02"/>爲供佛誠心。華香伎樂。以至散心擧手低頭之恭
<lb ed="X" n="0534a24"/><lb ed="R049" n="0819b03"/>敬。或散亂心見佛。一稱其名號。如是種種衆行微
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0534b" n="0534b"/>
<lb ed="X" n="0534b01"/><lb ed="R049" n="0819b04"/>因小善。蓋皆從佛發心也。所以一一皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0534b0101" n="0534b0101"/><anchor xml:id="beg0534b0101" n="0534b0101"/>已<anchor xml:id="end0534b0101"/>成佛者。
<lb ed="X" n="0534b02"/><lb ed="R049" n="0819b05"/>以衆生乃諸佛心內之衆生。但日用而不知有。今
<lb ed="X" n="0534b03"/><lb ed="R049" n="0819b06"/>從佛發心。則知有佛。知有則自心全體是佛。是以
<lb ed="X" n="0534b04"/><lb ed="R049" n="0819b07"/>凡作一行皆是佛行。所謂一念信心卽得菩提。故
<lb ed="X" n="0534b05"/><lb ed="R049" n="0819b08"/>一一言皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0534b0501" n="0534b0501"/><anchor xml:id="beg0534b0501" n="0534b0501"/>已<anchor xml:id="end0534b0501"/>成佛道。非虗語也。言<anchor xml:id="nkr_note_add_0534b0502" n="0534b0502"/><anchor xml:id="beg0534b0502" n="0534b0502"/>已<anchor xml:id="end0534b0502"/>成佛者。天台
<lb ed="X" n="0534b06"/><lb ed="R049" n="0819b09"/>六卽。若理卽。則具之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0534b0601" n="0534b0601"/><anchor xml:id="beg0534b0601" n="0534b0601"/>已<anchor xml:id="end0534b0601"/>。若名字卽。則知名識字。
<lb ed="X" n="0534b07"/><lb ed="R049" n="0819b10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0534b0701" n="0534b0701"/><anchor xml:id="beg0534b0701" n="0534b0701"/>已<anchor xml:id="end0534b0701"/>成之義明矣。所以擧此諸行爲助顯者。苟二乘
<lb ed="X" n="0534b08"/><lb ed="R049" n="0819b11"/>人能信菩薩之六度凡夫之衆善皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0534b0801" n="0534b0801"/><anchor xml:id="beg0534b0801" n="0534b0801"/>已<anchor xml:id="end0534b0801"/>成佛。而九
<lb ed="X" n="0534b09"/><lb ed="R049" n="0819b12"/>部之方便豈非實相之妙法。二乘之涅槃豈非成
<lb ed="X" n="0534b10"/><lb ed="R049" n="0819b13"/>佛之正行乎。端在的信自心。不疑佛語當下直證
<lb ed="X" n="0534b11"/><lb ed="R049" n="0819b14"/>實相矣。此如來開權顯實之善巧。啓發二乘迫切
<lb ed="X" n="0534b12"/><lb ed="R049" n="0819b15"/>懇至之心。難以言語形容矣。觀者若但隨言說而
<lb ed="X" n="0534b13"/><lb ed="R049" n="0819b16"/>不深體其心。則於妙法難窺其奧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534b14"/><lb ed="R049" n="0819b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0534b1401">於諸過去佛在世或滅度若有聞是法皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0534b1401" n="0534b1401"/><anchor xml:id="beg0534b1401" n="0534b1401"/>已<anchor xml:id="end0534b1401"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534b15"/><lb ed="R049" n="0819b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0534b1501">此頌結過去道同也。三乘皆親見佛所說之行也。
<lb ed="X" n="0534b16"/><lb ed="R049" n="0820a01"/>凡夫供塔等。皆佛滅後。乃因佛旋發之行也。適然
<lb ed="X" n="0534b17"/><lb ed="R049" n="0820a02"/>之行尙成佛。況特立之法乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534b18"/><lb ed="R049" n="0820a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0534b1801">未來諸世尊其數無有量<note place="inline">至</note>導師方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534b19"/><lb ed="R049" n="0820a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0534b1901">此頌未來道同也。諸佛本誓願四句。言未來諸佛
<lb ed="X" n="0534b20"/><lb ed="R049" n="0820a05"/>所以祖述現在者。以釋迦本願。欲令一切衆如我
<lb ed="X" n="0534b21"/><lb ed="R049" n="0820a06"/>等無異。故未來諸佛。皆同此願耳。諸佛下八句。言
<lb ed="X" n="0534b22"/><lb ed="R049" n="0820a07"/>諸佛自得之法甚深。稱性而說。故方便甚深也。法
<lb ed="X" n="0534b23"/><lb ed="R049" n="0820a08"/>常無性等者。謂一眞法界。爲本住法。所謂常住眞
<lb ed="X" n="0534b24"/><lb ed="R049" n="0820a09"/>心。故曰常。然法界以緣起爲宗。故云無性。無明十
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0534c" n="0534c"/>
<lb ed="X" n="0534c01"/><lb ed="R049" n="0820a10"/>二因緣。卽普光明智。以隨染淨緣。遇緣卽宗。染緣
<lb ed="X" n="0534c02"/><lb ed="R049" n="0820a11"/>乃生死業種。淨緣乃佛種。吾佛證窮此智。故說一
<lb ed="X" n="0534c03"/><lb ed="R049" n="0820a12"/>乘。以爲衆生成佛之緣。故曰是故說一乘。是法住
<lb ed="X" n="0534c04"/><lb ed="R049" n="0820a13"/>法位等者。以佛稱性說法。謂之海印森羅常住用。
<lb ed="X" n="0534c05"/><lb ed="R049" n="0820a14"/>其所說之法。皆不動本際。故住法位。以住法位故。
<lb ed="X" n="0534c06"/><lb ed="R049" n="0820a15"/>世間相卽常住實相。是則無有一法非眞實者。道
<lb ed="X" n="0534c07"/><lb ed="R049" n="0820a16"/>場所證如此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0534c0701" n="0534c0701"/><anchor xml:id="beg0534c0701" n="0534c0701"/>已<anchor xml:id="end0534c0701"/>。所謂本住法。乃實智也。以第一
<lb ed="X" n="0534c08"/><lb ed="R049" n="0820a17"/>義諦。寂滅離言。但以方便權智爲衆演說。故所說
<lb ed="X" n="0534c09"/><lb ed="R049" n="0820a18"/>法。一一稱眞。故權卽是實。所謂二智甚深也。此特
<lb ed="X" n="0534c10"/><lb ed="R049" n="0820b01"/>叙於未來諸佛中者。意爲將授記者垂範也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534c11"/><lb ed="R049" n="0820b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0534c1101">天人所供養現在十方佛<note place="inline">至</note>隨應方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534c12"/><lb ed="R049" n="0820b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0534c1201">此頌現在道同也。初八句。明權卽是實。知衆下八
<lb ed="X" n="0534c13"/><lb ed="R049" n="0820b04"/>句。明多方助顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534c14"/><lb ed="R049" n="0820b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0534c1401">今我亦如是安隱衆生故<note place="inline">至</note>皆令得歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534c15"/><lb ed="R049" n="0820b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0534c1501">此頌自行祖述三世也。初四句。明權卽實。我以下
<lb ed="X" n="0534c16"/><lb ed="R049" n="0820b07"/>四句。明隨機助顯。所謂悅可衆心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534c17"/><lb ed="R049" n="0820b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0534c1701">舍利弗當知我以佛眼觀<note place="inline">至</note>說無分別法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0534c18"/><lb ed="R049" n="0820b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0534c1801">此頌因觀六道汩於五濁。歷叙出世因緣也。初十
<lb ed="X" n="0534c19"/><lb ed="R049" n="0820b10"/>六句。叙觀五濁。佛具五眼。非佛眼不能窮衆生界。
<lb ed="X" n="0534c20"/><lb ed="R049" n="0820b11"/>故以佛眼觀。貧窮無福慧。衆生濁也。入生死苦。命
<lb ed="X" n="0534c21"/><lb ed="R049" n="0820b12"/>濁也。深著五欲。煩惱濁也。不求佛法。劫濁也。深入
<lb ed="X" n="0534c22"/><lb ed="R049" n="0820b13"/>邪見。見濁也。以觀此五濁衆生。故興同體大悲。以
<lb ed="X" n="0534c23"/><lb ed="R049" n="0820b14"/>起濟度之心也。我始下十句。叙出世因緣。以明三
<lb ed="X" n="0534c24"/><lb ed="R049" n="0820b15"/>七思惟也。舍那如來。於菩提場。初成正覺。法報冥
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0535a" n="0535a"/>
<lb ed="X" n="0535a01"/><lb ed="R049" n="0820b16"/>一。自受法樂。因見苦惱衆生。感動無緣慈力。故初
<lb ed="X" n="0535a02"/><lb ed="R049" n="0820b17"/>七思惟度脫。又思自證智慧微妙第一。非鈍根所
<lb ed="X" n="0535a03"/><lb ed="R049" n="0820b18"/>堪。且思度之之方。故云云何而可度。爾時下八句。
<lb ed="X" n="0535a04"/><lb ed="R049" n="0821a01"/>叙感應道交。謂正思出世。適諸天來請。此正機感
<lb ed="X" n="0535a05"/><lb ed="R049" n="0821a02"/>應會之時。後文所謂聞有人言也。我卽下八句。二
<lb ed="X" n="0535a06"/><lb ed="R049" n="0821a03"/>七思惟。鈍根不堪大法。恐其有損。故寧入涅槃。而
<lb ed="X" n="0535a07"/><lb ed="R049" n="0821a04"/>不敢輕投也。尋念下四句。三七思惟。當遵諸佛說
<lb ed="X" n="0535a08"/><lb ed="R049" n="0821a05"/>法儀式。以一乘法。分別說三也。作是下十八句。叙
<lb ed="X" n="0535a09"/><lb ed="R049" n="0821a06"/>諸佛勸喩釋迦。善體諸佛之心。而以方便卽權顯
<lb ed="X" n="0535a10"/><lb ed="R049" n="0821a07"/>實也。故云但爲敎菩薩。舍利下八句。叙釋迦因聞
<lb ed="X" n="0535a11"/><lb ed="R049" n="0821a08"/>諸佛勸喩。而依敎奉行也。思惟下十句。正叙雙垂
<lb ed="X" n="0535a12"/><lb ed="R049" n="0821a09"/>兩相。現應化身。爲今弟子。說三乘法也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0535a1201" n="0535a1201"/><anchor xml:id="beg0535a1201" n="0535a1201"/>已<anchor xml:id="end0535a1201"/>前佛未
<lb ed="X" n="0535a13"/><lb ed="R049" n="0821a10"/>出世。未有三寶。今日乃有三寶之名耳。從久遠下
<lb ed="X" n="0535a14"/><lb ed="R049" n="0821a11"/>四句。明雖說三乘。本懷但爲顯實也。涅槃。無上大
<lb ed="X" n="0535a15"/><lb ed="R049" n="0821a12"/>涅槃也。生死苦永盡。二死永亡也。以諸佛久遠劫
<lb ed="X" n="0535a16"/><lb ed="R049" n="0821a13"/>來所讚示者。皆卽權以顯實。故我常如諸佛所說。
<lb ed="X" n="0535a17"/><lb ed="R049" n="0821a14"/>所謂雖說三乘。但爲敎菩薩也。舍利下十二句。叙
<lb ed="X" n="0535a18"/><lb ed="R049" n="0821a15"/>出世本懷。因爲待機。今正機熟應說佛慧之時也。
<lb ed="X" n="0535a19"/><lb ed="R049" n="0821a16"/>如是妙法。諸佛如來時乃說之。所謂欲識佛性義。
<lb ed="X" n="0535a20"/><lb ed="R049" n="0821a17"/>當觀時節因緣。根機旣熟。啐啄同時。則不勞餘力。
<lb ed="X" n="0535a21"/><lb ed="R049" n="0821a18"/>故世出世法。當貴乎時也。佛祖用處不違時失候。
<lb ed="X" n="0535a22"/><lb ed="R049" n="0821b01"/>故云今正是其時。舍利下八句。叙退席之衆也。言
<lb ed="X" n="0535a23"/><lb ed="R049" n="0821b02"/>劣根旣去。則不混亂衆心。故喜而無畏。以無回互
<lb ed="X" n="0535a24"/><lb ed="R049" n="0821b03"/>委曲之心。故正直捨方便。但說無上道也。菩薩下
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0535b" n="0535b"/>
<lb ed="X" n="0535b01"/><lb ed="R049" n="0821b04"/>四句。言昔日小乘。一聞今法。皆是菩薩。昔日懷疑。
<lb ed="X" n="0535b02"/><lb ed="R049" n="0821b05"/>今皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0535b0201" n="0535b0201"/><anchor xml:id="beg0535b0201" n="0535b0201"/>已<anchor xml:id="end0535b0201"/>除。各各自信成佛。故千二百人悉皆作佛。
<lb ed="X" n="0535b03"/><lb ed="R049" n="0821b06"/>此則不待一一授記。早<anchor xml:id="nkr_note_add_0535b0301" n="0535b0301"/><anchor xml:id="beg0535b0301" n="0535b0301"/>已<anchor xml:id="end0535b0301"/>爲衆分明決擇矣。如三
<lb ed="X" n="0535b04"/><lb ed="R049" n="0821b07"/>世下四句。通結釋迦仰遵三世諸佛儀式也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b05"/><lb ed="R049" n="0821b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0535b0501">諸佛興出世懸遠値遇難<note place="inline">至</note>無聲聞弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b06"/><lb ed="R049" n="0821b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0535b0601">此頌極讚一乘之難遇。以堅二乘之信也。初云如
<lb ed="X" n="0535b07"/><lb ed="R049" n="0821b10"/>是妙法諸佛如來時乃說之。如優曇華時一現耳。
<lb ed="X" n="0535b08"/><lb ed="R049" n="0821b11"/>故歷叙其難。諸佛曠劫一出。豈易値哉。卽出世而
<lb ed="X" n="0535b09"/><lb ed="R049" n="0821b12"/>未便卽說此法。猶隱忍待時。經四十年。此法豈易
<lb ed="X" n="0535b10"/><lb ed="R049" n="0821b13"/>說哉。今日方說。尙有退席之衆。此聽信者更不易
<lb ed="X" n="0535b11"/><lb ed="R049" n="0821b14"/>得其人也。所以此法如優曇華時時一現。上時訓
<lb ed="X" n="0535b12"/><lb ed="R049" n="0821b15"/>是。然佛雖難値今<anchor xml:id="nkr_note_add_0535b1201" n="0535b1201"/><anchor xml:id="beg0535b1201" n="0535b1201"/>已<anchor xml:id="end0535b1201"/>値。法固難說今<anchor xml:id="nkr_note_add_0535b1202" n="0535b1202"/><anchor xml:id="beg0535b1202" n="0535b1202"/>已<anchor xml:id="end0535b1202"/>說。雖難猶
<lb ed="X" n="0535b13"/><lb ed="R049" n="0821b16"/>不爲難。獨有聽而信者甚爲難耳。故有聞法歡喜。
<lb ed="X" n="0535b14"/><lb ed="R049" n="0821b17"/>不但全身擔荷。卽發一言讚歎者。甚爲希有。過於
<lb ed="X" n="0535b15"/><lb ed="R049" n="0821b18"/>優曇華。此極言信心難發也。汝等下。勸其勿疑。當
<lb ed="X" n="0535b16"/><lb ed="R049" n="0822a01"/>信佛也。我今業<anchor xml:id="nkr_note_add_0535b1601" n="0535b1601"/><anchor xml:id="beg0535b1601" n="0535b1601"/>已<anchor xml:id="end0535b1601"/>普吿大衆。明示但以一乘敎化
<lb ed="X" n="0535b17"/><lb ed="R049" n="0822a02"/>菩薩矣。汝等二乘決不可以聲聞自居也。我佛慈
<lb ed="X" n="0535b18"/><lb ed="R049" n="0822a03"/>悲懇切。唯恐二乘不信。故叮嚀勸喩之如此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b19"/><lb ed="R049" n="0822a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0535b1901">汝等舍利弗聲聞及菩薩<note place="inline">至</note>廣讚一乘道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535b20"/><lb ed="R049" n="0822a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0535b2001">此頌叙付囑保護之意也。謂此妙法。乃諸佛秘密
<lb ed="X" n="0535b21"/><lb ed="R049" n="0822a06"/>心要。一向不敢輕談者。故切誡身子等旣得此法。
<lb ed="X" n="0535b22"/><lb ed="R049" n="0822a07"/>於五濁惡世。不可輕易說向於人。恐其不信而取
<lb ed="X" n="0535b23"/><lb ed="R049" n="0822a08"/>惡道之損也。若果有上根利智。是爲難得。又不可
<lb ed="X" n="0535b24"/><lb ed="R049" n="0822a09"/>失人。卽當爲說。故曰廣讚。則不嫌其多說也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0611.0535c" n="0535c"/>
<lb ed="X" n="0535c01"/><lb ed="R049" n="0822a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0535c0101">舍利弗當知諸佛法如是<note place="inline">至</note>自知當作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c02"/><lb ed="R049" n="0822a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0535c0201">此頌總結前意也。諸佛法如是。謂上說十方三世
<lb ed="X" n="0535c03"/><lb ed="R049" n="0822a12"/>諸佛。皆說卽權顯實之法也。汝等旣知諸佛隨宜。
<lb ed="X" n="0535c04"/><lb ed="R049" n="0822a13"/>方便之事。則知元無三乘。不必更疑諸聲聞人無
<lb ed="X" n="0535c05"/><lb ed="R049" n="0822a14"/>成佛之分。則宜歡喜自信作佛也。甚矣心之難明
<lb ed="X" n="0535c06"/><lb ed="R049" n="0822a15"/>也。佛性種子。衆生與佛不隔一毫。只在信與不信
<lb ed="X" n="0535c07"/><lb ed="R049" n="0822a16"/>耳。昔有僧問古德如何是佛。德云。我說恐汝不信。
<lb ed="X" n="0535c08"/><lb ed="R049" n="0822a17"/>僧云。和尙重言安敢不信。德云。卽汝便是。僧茫然。
<lb ed="X" n="0535c09"/><lb ed="R049" n="0822a18"/>所以自信爲難也。故世尊旣說是法。又恐作尋常。
<lb ed="X" n="0535c10"/><lb ed="R049" n="0822b01"/>故囑其保重。又囑其必信。此其成佛眞因。以信爲
<lb ed="X" n="0535c11"/><lb ed="R049" n="0822b02"/>本也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0535c12"/><lb ed="R049" n="0822b03"/>
<lb ed="X" n="0535c13"/><lb ed="R049" n="0822b04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>妙法蓮華經通義卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0525a0501" to="#end0525a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525a0701" to="#end0525a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525c0301" to="#end0525c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525c1401" to="#end0525c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525c1701" to="#end0525c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525c1801" to="#end0525c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526a2301" to="#end0526a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526a2302" to="#end0526a2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c0101" to="#end0526c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c0401" to="#end0526c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c0501" to="#end0526c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c0701" to="#end0526c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c0901" to="#end0526c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c2401" to="#end0526c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0527c0601" to="#end0527c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528a0601" to="#end0528a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528b0201" to="#end0528b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528b0601" to="#end0528b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528b1401" to="#end0528b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528c1501" to="#end0528c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528c2401" to="#end0528c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a1101" to="#end0529a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a1601" to="#end0529a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a1602" to="#end0529a1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a1801" to="#end0529a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a1802" to="#end0529a1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a2101" to="#end0529a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a2201" to="#end0529a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a2301" to="#end0529a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a2401" to="#end0529a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529b2001" to="#end0529b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530a1701" to="#end0530a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530a2401" to="#end0530a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530b0201" to="#end0530b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530b1501" to="#end0530b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530b2101" to="#end0530b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531a0401" to="#end0531a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b0401" to="#end0531b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b0501" to="#end0531b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b0601" to="#end0531b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b0901" to="#end0531b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b1001" to="#end0531b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b2101" to="#end0531b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531c0501" to="#end0531c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531c0601" to="#end0531c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531c0901" to="#end0531c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532a0401" to="#end0532a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532a1501" to="#end0532a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532a1901" to="#end0532a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532b0101" to="#end0532b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532b0401" to="#end0532b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532c1901" to="#end0532c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533b0701" to="#end0533b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533c0601" to="#end0533c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533c2001" to="#end0533c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533c2101" to="#end0533c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534a0401" to="#end0534a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534a0701" to="#end0534a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534a0702" to="#end0534a0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534a1201" to="#end0534a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534a1701" to="#end0534a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534b0101" to="#end0534b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534b0501" to="#end0534b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534b0502" to="#end0534b0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534b0601" to="#end0534b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534b0701" to="#end0534b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534b0801" to="#end0534b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534b1401" to="#end0534b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0534c0701" to="#end0534c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0535a1201" to="#end0535a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0535b0201" to="#end0535b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0535b0301" to="#end0535b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0535b1201" to="#end0535b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0535b1202" to="#end0535b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0535b1601" to="#end0535b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0527001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0527001">燈字應在然下或別有意歟</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0525a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526a2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526a2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0527c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a1802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534a0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a0702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534b0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b0502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0534c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0534c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0535a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0535b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0535b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0535b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0535b1202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535b1202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0535b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0535b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>