<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X31n0614">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 614 法華經大窾</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 614 法華經大窾</title>
			<author>明 通潤箋</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">31</idno>.<idno type="no">614</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-06-30 14:12:23 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">法華經大窾</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00589">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName>
				<mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>澗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[澗-日+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00727">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00727</charName>
				<mapping cb:dec="983767" type="PUA">U+F02D7</mapping>
			<mapping type="unicode">U+38A1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>獎</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[將/廾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00828">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00828</charName>
				<mapping cb:dec="983868" type="PUA">U+F033C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28AFC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鏊</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[金*敖]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00895">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00895</charName>
				<mapping cb:dec="983935" type="PUA">U+F037F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+259CC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/(爿*未)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02617">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02617</charName>
				<mapping cb:dec="985657" type="PUA">U+F0A39</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2C45F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[目*候]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB03157">
				<charName>CBETA CHARACTER CB03157</charName>
				<mapping cb:dec="986197" type="PUA">U+F0C55</mapping>
			<mapping type="unicode">U+45EB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蟆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虫*麻]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB03635">
				<charName>CBETA CHARACTER CB03635</charName>
				<mapping cb:dec="986675" type="PUA">U+F0E33</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22AC8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>枯</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+古]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04622">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04622</charName>
				<mapping cb:dec="987662" type="PUA">U+F120E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2B46E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(厂@墨)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05175">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05175</charName>
				<mapping cb:dec="988215" type="PUA">U+F1437</mapping>
			<mapping type="unicode">U+235D6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*栗]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05316">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05316</charName>
				<mapping cb:dec="988356" type="PUA">U+F14C4</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+45EB</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[蠊-兼+林]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07703">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07703</charName>
				<mapping cb:dec="990743" type="PUA">U+F1E17</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20374</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[億-音+(天*天)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15143">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15143</charName>
				<mapping cb:dec="998183" type="PUA">U+F3B27</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>鷂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鷂-缶+(工/山)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15673">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15673</charName>
				<mapping cb:dec="998713" type="PUA">U+F3D39</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+259FE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>窾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[窾-士+上]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16818">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16818</charName>
				<mapping cb:dec="999858" type="PUA">U+F41B2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2DBE1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>氂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[氂-未+牛]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-09-14T14:54:52">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0674a" n="0674a"/>
<lb ed="X" n="0674a01"/>
<lb ed="X" n="0674a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 614-A 法華大窾自叙</cb:mulu><head>No. 614-A
<lb ed="X" n="0674a03"/><lb ed="R050" n="0041a01"/> 法華大窾自叙</head>
<lb ed="X" n="0674a04"/>
<lb ed="X" n="0674a05"/><lb ed="R050" n="0041a02"/><p xml:id="pX31p0674a0501">予初習法華時。卽知此經是如來自陳出世本懷。然
<lb ed="X" n="0674a06"/><lb ed="R050" n="0041a03"/>不知妙法蓮華命題之意。每於禪誦之暇。拈此四字
<lb ed="X" n="0674a07"/><lb ed="R050" n="0041a04"/>時時提撕。終無所解。及尋諸疏解。皆以法喩爲名。終
<lb ed="X" n="0674a08"/><lb ed="R050" n="0041a05"/>不釋然。後讀佛華經。至華藏莊嚴世界品云。<name role="" type="person">香水海</name>
<lb ed="X" n="0674a09"/><lb ed="R050" n="0041a06"/>中有大蓮華。名種種光明蕊香幢。有十佛刹微塵數
<lb ed="X" n="0674a10"/><lb ed="R050" n="0041a07"/>世界種。住在其中。又至如來出現品云。有大蓮華。名
<lb ed="X" n="0674a11"/><lb ed="R050" n="0041a08"/>如來出現處。躍然有省。廼知一切世界種。皆在自心
<lb ed="X" n="0674a12"/><lb ed="R050" n="0041a09"/>蓮華中住。一切如來。亦在自心蓮華中住。所謂妙法
<lb ed="X" n="0674a13"/><lb ed="R050" n="0041a10"/>蓮華者。意在茲乎。於是將此二經置案頭展轉披閱。
<lb ed="X" n="0674a14"/><lb ed="R050" n="0041a11"/>然佛華文廣而義周。易尋頭緖。故開卷時卽有入處。
<lb ed="X" n="0674a15"/><lb ed="R050" n="0041a12"/>法華文顯而義幽。血脉難會。每一展卷。未嘗不反覆
<lb ed="X" n="0674a16"/><lb ed="R050" n="0041a13"/>沉思。胸中著一疑團也。涵泳日久。而後灼見二經一
<lb ed="X" n="0674a17"/><lb ed="R050" n="0041a14"/>貫之旨。故以二經大義合解。命名大<g ref="#CB15673">𥧾</g>。庶讀法華者。
<lb ed="X" n="0674a18"/><lb ed="R050" n="0041a15"/>藉佛華而知法華之要。讀佛華者。藉法華而知佛華
<lb ed="X" n="0674a19"/><lb ed="R050" n="0041a16"/>之詳。如是不獨常轉法華。卽佛華亦常轉矣。或曰。說
<lb ed="X" n="0674a20"/><lb ed="R050" n="0041a17"/>法華時。三變穢<g ref="#CB15131">邦</g>令成淨土。移置天人唯留聖衆。是
<lb ed="X" n="0674a21"/><lb ed="R050" n="0041a18"/>有淨穢二相在也。又龍女於刹那頃。卽轉女身。具菩
<lb ed="X" n="0674a22"/><lb ed="R050" n="0041b01"/>薩行。南方成佛。亦有男女二相在也。說佛華時。卽此
<lb ed="X" n="0674a23"/><lb ed="R050" n="0041b02"/>娑婆便是華藏。不待變也。萬法一如。更無二相。不待
<lb ed="X" n="0674a24"/><lb ed="R050" n="0041b03"/>轉也。二經旨趣迥別。何得始終一貫。答佛華所談。純
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0674b" n="0674b"/>
<lb ed="X" n="0674b01"/><lb ed="R050" n="0041b04"/>被上機。故頭頭法法。直顯法身圓滿無礙之體。本來
<lb ed="X" n="0674b02"/><lb ed="R050" n="0041b05"/>具足。不假脩成。故不勞轉變。法華所說。曲引權機入
<lb ed="X" n="0674b03"/><lb ed="R050" n="0041b06"/>法界門。故有轉變之說。然轉與不轉。變與不變。盡屬
<lb ed="X" n="0674b04"/><lb ed="R050" n="0041b07"/>化機。大事因緣。本無是事。切不得以情見作兩橛會。
<lb ed="X" n="0674b05"/><lb ed="R050" n="0041b08"/>要知妙法隨緣不變不變隨緣。原非有定。不可以轉
<lb ed="X" n="0674b06"/><lb ed="R050" n="0041b09"/>不轉作死語定之。經不云乎。是法非思量分別之所
<lb ed="X" n="0674b07"/><lb ed="R050" n="0041b10"/>能解。若以思量分別心解之。不獨一椉極唱入理深
<lb ed="X" n="0674b08"/><lb ed="R050" n="0041b11"/>談是死語。卽拈華微笑瞬目揚眉等事盡成死語。安
<lb ed="X" n="0674b09"/><lb ed="R050" n="0041b12"/>得名曰妙法乎。若以佛心解佛經。以法眼照諸法。不
<lb ed="X" n="0674b10"/><lb ed="R050" n="0041b13"/>但轉與不轉變與不變是一貫。卽拍門打地嬉笑怒
<lb ed="X" n="0674b11"/><lb ed="R050" n="0041b14"/>罵等事無非一貫。故知一切在人不在法也。昔有三
<lb ed="X" n="0674b12"/><lb ed="R050" n="0041b15"/>藏。問大珠禪師云。眞如有變易否。師曰有變易。藏曰
<lb ed="X" n="0674b13"/><lb ed="R050" n="0041b16"/>錯也。師却問三藏。有眞如否。曰有。師曰。若無變易。決
<lb ed="X" n="0674b14"/><lb ed="R050" n="0041b17"/>定是凡僧也。豈不聞。善知識者能回三毒爲三聚淨
<lb ed="X" n="0674b15"/><lb ed="R050" n="0041b18"/>戒。回六識爲六神通。回煩惱作菩提。回無明爲大智。
<lb ed="X" n="0674b16"/><lb ed="R050" n="0042a01"/>眞如若無變易。三藏卽是自然外道也。藏曰。若爾眞
<lb ed="X" n="0674b17"/><lb ed="R050" n="0042a02"/>如卽有變易也。師曰。若執眞如有變易者。亦是外道。
<lb ed="X" n="0674b18"/><lb ed="R050" n="0042a03"/>藏曰。禪師適來說眞如變易。如今又道不變易。如何
<lb ed="X" n="0674b19"/><lb ed="R050" n="0042a04"/>的當。曰若了了見性人。如摩尼珠現色。說變易亦得。
<lb ed="X" n="0674b20"/><lb ed="R050" n="0042a05"/>說不變易亦得。若不見性人。說變易便作變易會。說
<lb ed="X" n="0674b21"/><lb ed="R050" n="0042a06"/>不變易便作不變易會。故知南宗實不可測。三藏作
<lb ed="X" n="0674b22"/><lb ed="R050" n="0042a07"/>禮而去。會得此意。具得此眼。方解看經。切不得扭定
<lb ed="X" n="0674b23"/><lb ed="R050" n="0042a08"/>死語自生荆棘。須要推究世尊出世。畢竟爲著何等
<lb ed="X" n="0674b24"/><lb ed="R050" n="0042a09"/>一件大事。此件大事。何故喚作妙法蓮華。向四威儀
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0674c" n="0674c"/>
<lb ed="X" n="0674c01"/><lb ed="R050" n="0042a10"/>中默默體會。忽然心華洞開。然後知古人所云。從自
<lb ed="X" n="0674c02"/><lb ed="R050" n="0042a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0674c0201" n="0674c0201"/><anchor xml:id="beg0674c0201" n="0674c0201"/>己<anchor xml:id="end0674c0201"/>胸中流出。方始盖天盖地者。便是此件大事。此件
<lb ed="X" n="0674c03"/><lb ed="R050" n="0042a12"/>大事。卽是妙法蓮華。非他物也。爾時方信佛華法華
<lb ed="X" n="0674c04"/><lb ed="R050" n="0042a13"/>原非二物。方信予言之有徵也。</p><p xml:id="pX31p0674c0413" cb:place="inline">鐵山通潤撰</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0674c05"/>
<lb ed="X" n="0674c06"/>
<lb ed="X" n="0674c07"/>
<lb ed="X" n="0674c08"/>
<lb ed="X" n="0674c09"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 614-B 蓮華大窾叙</cb:mulu><head>No. 614-B
<lb ed="X" n="0674c10"/><lb ed="R050" n="0042a15"/> 蓮華大窾叙</head>
<lb ed="X" n="0674c11"/>
<lb ed="X" n="0674c12"/><lb ed="R050" n="0042a16"/><p xml:id="pX31p0674c1201">妙法蓮華有<g ref="#CB15673">𥧾</g>耶。有<g ref="#CB15673">𥧾</g>則不妙也。妙法蓮華無<g ref="#CB15673">𥧾</g>耶。
<lb ed="X" n="0674c13"/><lb ed="R050" n="0042a17"/>無<g ref="#CB15673">𥧾</g>則亦不妙也。故天人師亦稱導師。導者何。導<g ref="#CB15673">𥧾</g>
<lb ed="X" n="0674c14"/><lb ed="R050" n="0042a18"/>也。<g ref="#CB15673">𥧾</g>在導者。而不在妙法蓮華也。大<g ref="#CB15673">𥧾</g>者。南方尊宿
<lb ed="X" n="0674c15"/><lb ed="R050" n="0042b01"/>一雨所導也。不稱導<g ref="#CB15673">𥧾</g>。稱大<g ref="#CB15673">𥧾</g>者。明導無可導。<g ref="#CB15673">𥧾</g>在
<lb ed="X" n="0674c16"/><lb ed="R050" n="0042b02"/>妙法蓮華而不在導者也。導者見法妙。讀者見導妙。
<lb ed="X" n="0674c17"/><lb ed="R050" n="0042b03"/>因見法妙。也則妙讀妙法蓮華大<g ref="#CB15673">𥧾</g>者也。妙讀者。余
<lb ed="X" n="0674c18"/><lb ed="R050" n="0042b04"/>宗僧實法師湛脩也。湛脩軍持。歷落數十年。乃得於
<lb ed="X" n="0674c19"/><lb ed="R050" n="0042b05"/>蓮華<anchor xml:id="nkr_note_orig_0674001" n="0674001"/>須上建由旬寶幢。信手拈示皆中理。解則一雨
<lb ed="X" n="0674c20"/><lb ed="R050" n="0042b06"/>師所導也。重刻大<g ref="#CB15673">𥧾</g>者。導導師所導也。雨在法<g ref="#CB15673">𥧾</g>中。
<lb ed="X" n="0674c21"/><lb ed="R050" n="0042b07"/>脩在雨<g ref="#CB15673">𥧾</g>中。後讀者在脩<g ref="#CB15673">𥧾</g>中。筋肢相屬。可同<g ref="#CB15673">𥧾</g>而
<lb ed="X" n="0674c22"/><lb ed="R050" n="0042b08"/>語也。乃知捉刀人眞英雄也。不捉刀不可讀大<g ref="#CB15673">𥧾</g>也。
<lb ed="X" n="0674c23"/><lb ed="R050" n="0042b09"/>妙在讀者而不在導者也。亦不在妙法蓮華也。妙讀
<lb ed="X" n="0674c24"/><lb ed="R050" n="0042b10"/>者。視蓮華如視白牛。視白牛如風之步。無全步。也則
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0675a" n="0675a"/>
<lb ed="X" n="0675a01"/><lb ed="R050" n="0042b11"/>妙讀妙法蓮華大<g ref="#CB15673">𥧾</g>者也。聞有讀蓮華經三十年來
<lb ed="X" n="0675a02"/><lb ed="R050" n="0042b12"/>世。口中常作蓮華香者。又未知其所讀何<g ref="#CB15673">𥧾</g>也。善乎
<lb ed="X" n="0675a03"/><lb ed="R050" n="0042b13"/>李禿翁曰。妙法蓮華經。品品皆說妙法蓮華。至求其
<lb ed="X" n="0675a04"/><lb ed="R050" n="0042b14"/>所謂妙法蓮華者則渺不可得。嗚乎此其所以謂妙
<lb ed="X" n="0675a05"/><lb ed="R050" n="0042b15"/>法蓮華也歟。嗚乎此其所以謂妙法蓮華大<g ref="#CB15673">𥧾</g>也歟。</p>
<lb ed="X" n="0675a06"/><lb ed="R050" n="0042b16"/><p xml:id="pX31p0675a0601">崇禎庚午莫春幾望日
<lb ed="X" n="0675a07" type="honorific"/><lb ed="R050" n="0042b17"/>霧山嬾禪劉谷貞題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675a08"/>
<lb ed="X" n="0675a09"/>
<lb ed="X" n="0675a10"/>
<lb ed="X" n="0675a11"/>
<lb ed="X" n="0675a12"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 614-C 妙法蓮華經弘傳序</cb:mulu><head>No. 614-C
<lb ed="X" n="0675a13"/><lb ed="R050" n="0043a01"/> 妙法蓮華經弘傳序</head>
<lb ed="X" n="0675a14"/>
<lb ed="X" n="0675a15"/><lb ed="R050" n="0043a02"/><byline cb:type="other">唐<name role="" type="person">終南山</name>沙門　道宣　述</byline>
<lb ed="X" n="0675a16"/><lb ed="R050" n="0043a03"/><byline cb:type="author">明　金庭比丘　通潤　箋</byline>
<lb ed="X" n="0675a17"/><lb ed="R050" n="0043a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0675a1701">妙法蓮華經者。統諸佛降靈之本致也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675a18"/><lb ed="R050" n="0043a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0675a1801">統者。該攝也。言十方三世諸佛降生心事。盡在此
<lb ed="X" n="0675a19"/><lb ed="R050" n="0043a06"/>經。該攝無遺也。昔如來乘六牙白象入母胎時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0675a1901" n="0675a1901"/><anchor xml:id="beg0675a1901" n="0675a1901"/>已<anchor xml:id="end0675a1901"/>
<lb ed="X" n="0675a20"/><lb ed="R050" n="0043a07"/>有許多大驚小怪。及乎纔出母胎。一手指天。一手
<lb ed="X" n="0675a21"/><lb ed="R050" n="0043a08"/>指地曰。天上天下。唯我獨尊。爾時降靈本致。<anchor xml:id="nkr_note_add_0675a2101" n="0675a2101"/><anchor xml:id="beg0675a2101" n="0675a2101"/>已<anchor xml:id="end0675a2101"/>見
<lb ed="X" n="0675a22"/><lb ed="R050" n="0043a09"/>其槩。及至菩提樹下成等正覺。嘆曰。善哉一切衆
<lb ed="X" n="0675a23"/><lb ed="R050" n="0043a10"/>生。具有如來智慧德相。但以妄想執著而不證得。
<lb ed="X" n="0675a24"/><lb ed="R050" n="0043a11"/>此又見得不但天上天下唯我獨尊。卽一切衆生。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0675b" n="0675b"/>
<lb ed="X" n="0675b01"/><lb ed="R050" n="0043a12"/>悉皆與我平等無二。於是稱法界性。說華嚴經。欲
<lb ed="X" n="0675b02"/><lb ed="R050" n="0043a13"/>令衆生皆證此法。無奈小機不能擔荷。以故四十
<lb ed="X" n="0675b03"/><lb ed="R050" n="0043a14"/>年中含忍不發。俟其根熟志純。心相體信。直至靈
<lb ed="X" n="0675b04"/><lb ed="R050" n="0043a15"/>山會上。始將出世本懷。盡情吐露。言我出現世間。
<lb ed="X" n="0675b05"/><lb ed="R050" n="0043a16"/>別無所事。不過欲令衆生。箇箇知得自<anchor xml:id="nkr_note_add_0675b0501" n="0675b0501"/><anchor xml:id="beg0675b0501" n="0675b0501"/>己<anchor xml:id="end0675b0501"/>脚跟下。
<lb ed="X" n="0675b06"/><lb ed="R050" n="0043a17"/>皆有天上天下唯我獨尊一件大事在。我來爲汝
<lb ed="X" n="0675b07"/><lb ed="R050" n="0043a18"/>作箇牓樣。要汝等向自<anchor xml:id="nkr_note_add_0675b0701" n="0675b0701"/><anchor xml:id="beg0675b0701" n="0675b0701"/>己<anchor xml:id="end0675b0701"/>脚跟下各自薦取去。不
<lb ed="X" n="0675b08"/><lb ed="R050" n="0043b01"/>唯我與汝等作牓樣。卽三世十方諸佛出世。不過
<lb ed="X" n="0675b09"/><lb ed="R050" n="0043b02"/>皆爲汝等作牓樣而<anchor xml:id="nkr_note_add_0675b0901" n="0675b0901"/><anchor xml:id="beg0675b0901" n="0675b0901"/>已<anchor xml:id="end0675b0901"/>。無他事也。故曰。統諸佛降
<lb ed="X" n="0675b10"/><lb ed="R050" n="0043b03"/>靈之本致也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675b11"/><lb ed="R050" n="0043b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0675b1101">蘊結大夏。出彼千齡。東傳震旦。三百餘載。西<name role="" type="person">晉惠帝</name>
<lb ed="X" n="0675b12"/><lb ed="R050" n="0043b05"/>永康年中。長安靑門燉煌菩薩<name role="" type="person">竺法護</name>者。初翻此經
<lb ed="X" n="0675b13"/><lb ed="R050" n="0043b06"/>名正法華。東<name role="" type="person">晉安帝</name>隆安年中。後秦弘始。<note place="inline">丘慈</note>龜兹沙門
<lb ed="X" n="0675b14"/><lb ed="R050" n="0043b07"/>鳩摩羅什。次翻此經名妙法蓮華。隋氏仁壽。大興善
<lb ed="X" n="0675b15"/><lb ed="R050" n="0043b08"/>寺<name role="" type="person">北天竺</name>沙門闍那笈多。後所翻者同名妙法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675b16"/><lb ed="R050" n="0043b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0675b1601">首四句。明此經流傳來歷。大夏者。指中印土。西域
<lb ed="X" n="0675b17"/><lb ed="R050" n="0043b10"/>有五印土。如來生於中印。故以中印爲大夏。四方
<lb ed="X" n="0675b18"/><lb ed="R050" n="0043b11"/>爲四印土。印土之外。皆爲別名。亦如此方。以中原
<lb ed="X" n="0675b19"/><lb ed="R050" n="0043b12"/>爲華夏。四方爲蠻夷戎狄之意。蘊者。藏也。結者。固
<lb ed="X" n="0675b20"/><lb ed="R050" n="0043b13"/>而不出也。言此經出中印土。<anchor xml:id="nkr_note_add_0675b2001" n="0675b2001"/><anchor xml:id="beg0675b2001" n="0675b2001"/>已<anchor xml:id="end0675b2001"/>有千年。然國中寶
<lb ed="X" n="0675b21"/><lb ed="R050" n="0043b14"/>惜。不肯妄傳他國。故藏於中印千年。然後傳於震
<lb ed="X" n="0675b22"/><lb ed="R050" n="0043b15"/>旦。卽此方也。震爲東方日所出之處。故以東國爲
<lb ed="X" n="0675b23"/><lb ed="R050" n="0043b16"/>震旦國也。此經雖傳震旦三百餘年。然未經翻譯。
<lb ed="X" n="0675b24"/><lb ed="R050" n="0043b17"/>不得流通。故下復序翻譯源流。言西晉者。司馬氏
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0675c" n="0675c"/>
<lb ed="X" n="0675c01"/><lb ed="R050" n="0043b18"/>所都在洛陽。永康。惠帝年號。長安者。古咸陽地。秦
<lb ed="X" n="0675c02"/><lb ed="R050" n="0044a01"/>漢建都之處也。靑門者。長安東門也。東方屬靑。故
<lb ed="X" n="0675c03"/><lb ed="R050" n="0044a02"/>以東門爲靑門。燉煌。郡名。<name role="" type="person">竺法護</name>者。<name role="" type="person">月氏國</name>人。自
<lb ed="X" n="0675c04"/><lb ed="R050" n="0044a03"/>本國至此國駐鍚。燉煌時人尊之。不敢名。謂之燉
<lb ed="X" n="0675c05"/><lb ed="R050" n="0044a04"/>煌菩薩。後入長安靑門。初翻此經。名正法華經有
<lb ed="X" n="0675c06"/><lb ed="R050" n="0044a05"/>十卷。五胡亂華。元帝自西晉渡江建都建康。對西
<lb ed="X" n="0675c07"/><lb ed="R050" n="0044a06"/>晉言。故曰東晉。隆安。安帝年號。後秦對前秦言。初
<lb ed="X" n="0675c08"/><lb ed="R050" n="0044a07"/>符堅自稱大秦王。晉敗符堅。而符堅之將姚萇。自
<lb ed="X" n="0675c09"/><lb ed="R050" n="0044a08"/>稱後秦王。姚萇卒。子姚興立。改年弘始。乃迎龜兹
<lb ed="X" n="0675c10"/><lb ed="R050" n="0044a09"/>沙門鳩摩羅什於<name role="" type="person">草堂寺</name>。重譯此經。名妙法蓮華。
<lb ed="X" n="0675c11"/><lb ed="R050" n="0044a10"/>龜兹。國名。鳩摩羅什。此翻童壽。童年而有耆德故。
<lb ed="X" n="0675c12"/><lb ed="R050" n="0044a11"/>隋氏仁壽者。卽隋高祖<name role="" type="person">文皇帝</name>也。仁壽。文帝年號。
<lb ed="X" n="0675c13"/><lb ed="R050" n="0044a12"/>普曜寺沙門上行。請闍那崛多。及<name role="" type="person">達摩笈多</name>二師。
<lb ed="X" n="0675c14"/><lb ed="R050" n="0044a13"/>於<name role="" type="person">大興善寺</name>。重譯此經。名添品妙法蓮華經。有八
<lb ed="X" n="0675c15"/><lb ed="R050" n="0044a14"/>卷。闍那崛多此云志德。<name role="" type="person">達摩笈多</name>。此云法密也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675c16"/><lb ed="R050" n="0044a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0675c1601">三經重沓。文旨互陳。時所宗尙。皆弘秦本。自餘支品
<lb ed="X" n="0675c17"/><lb ed="R050" n="0044a16"/>別偈。不無其流。具如序曆。故所非述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675c18"/><lb ed="R050" n="0044a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0675c1801">沓。猶疊也。謂三經重見而迭出也。此經因三譯不
<lb ed="X" n="0675c19"/><lb ed="R050" n="0044a18"/>同。而文旨詳略。亦各有異。如如是性如是相等。二
<lb ed="X" n="0675c20"/><lb ed="R050" n="0044b01"/>本皆有。晉本獨無。如藥草品。二本各多半品。秦本
<lb ed="X" n="0675c21"/><lb ed="R050" n="0044b02"/>獨無。如提婆達多品。二本皆有。秦本獨無。如普門
<lb ed="X" n="0675c22"/><lb ed="R050" n="0044b03"/>品偈。隋本獨有。而二本皆無。故雖三經並傳於世。
<lb ed="X" n="0675c23"/><lb ed="R050" n="0044b04"/>而世之所宗奉尊尙者。獨秦本爲尤焉。問。若爾則
<lb ed="X" n="0675c24"/><lb ed="R050" n="0044b05"/>秦理爲得。二譯爲失。且二譯之支品別偈。或多或
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0676a" n="0676a"/>
<lb ed="X" n="0676a01"/><lb ed="R050" n="0044b06"/>少者何故。答。二本中雖有支品別偈。然各自有流
<lb ed="X" n="0676a02"/><lb ed="R050" n="0044b07"/>派。由彼所見梵本。有詳有略。故譯人因之而有增
<lb ed="X" n="0676a03"/><lb ed="R050" n="0044b08"/>減耳。然文雖有增減。其所說開佛知見一大事因
<lb ed="X" n="0676a04"/><lb ed="R050" n="0044b09"/>緣。皆悉具足。如序曆然。毫末不爽。正不必較其誰
<lb ed="X" n="0676a05"/><lb ed="R050" n="0044b10"/>得誰失。故我所以不述也。以序曆喩者。如曆曰正
<lb ed="X" n="0676a06"/><lb ed="R050" n="0044b11"/>月大。二月小。大月三十日。小月二十九日。大月多
<lb ed="X" n="0676a07"/><lb ed="R050" n="0044b12"/>一日。小月少一日。殊不知多者一月。少者亦一月
<lb ed="X" n="0676a08"/><lb ed="R050" n="0044b13"/>也。或序曆是指添品法華經序說。此序詳明三譯
<lb ed="X" n="0676a09"/><lb ed="R050" n="0044b14"/>支品別偈來歷。故曰序歷。其言曰。昔燉煌沙門竺
<lb ed="X" n="0676a10"/><lb ed="R050" n="0044b15"/>法護。於晉武之世。譯正法華。後秦姚興。更請羅什
<lb ed="X" n="0676a11"/><lb ed="R050" n="0044b16"/>譯妙法蓮華。考詳二譯。定非一本。護似多羅之葉。
<lb ed="X" n="0676a12"/><lb ed="R050" n="0044b17"/>什似龜兹之文。余檢經藏。備見二本。多則與正法
<lb ed="X" n="0676a13"/><lb ed="R050" n="0044b18"/>符會。龜兹則共妙法允同。護葉尙有所遺。什文寧
<lb ed="X" n="0676a14"/><lb ed="R050" n="0045a01"/>無其漏。而護所闕者。普門品偈也。什所闕者。藥草
<lb ed="X" n="0676a15"/><lb ed="R050" n="0045a02"/>喩品之半。富樓那。及法師等。二品之初。提婆達多
<lb ed="X" n="0676a16"/><lb ed="R050" n="0045a03"/>品。普門品偈也。什又移囑累在藥王之前。二本陀
<lb ed="X" n="0676a17"/><lb ed="R050" n="0045a04"/>羅尼並置普門之後。其間異同。言不能極。竊見提
<lb ed="X" n="0676a18"/><lb ed="R050" n="0045a05"/>婆達多。及普門品偈。先賢續出補關流行。余景仰
<lb ed="X" n="0676a19"/><lb ed="R050" n="0045a06"/>遺風。憲章成範。大隋仁壽元年。辛酉之歲。因普曜
<lb ed="X" n="0676a20"/><lb ed="R050" n="0045a07"/>寺沙門上行所請。遂共三藏崛多。笈多二法師。於
<lb ed="X" n="0676a21"/><lb ed="R050" n="0045a08"/><name role="" type="person">大興善寺</name>。重勘天竺多羅葉本。富樓那。及法師等
<lb ed="X" n="0676a22"/><lb ed="R050" n="0045a09"/>二品之初。勘本猶闕藥草喩品。更益其半。提婆達
<lb ed="X" n="0676a23"/><lb ed="R050" n="0045a10"/>多。通入塔品。陀羅尼。次神力之後。囑累還結其終。
<lb ed="X" n="0676a24"/><lb ed="R050" n="0045a11"/>等序主意。謂支品別偈來歷。具在此序。故我不復
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0676b" n="0676b"/>
<lb ed="X" n="0676b01"/><lb ed="R050" n="0045a12"/>述也。曆歷二字。古麻字也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676b02"/><lb ed="R050" n="0045a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0676b0201">夫以靈嶽降靈。非大聖無由開化。適化所及。非昔緣
<lb ed="X" n="0676b03"/><lb ed="R050" n="0045a14"/>無以導心。所以僊苑吿成。機分小大之別。金河顧命。
<lb ed="X" n="0676b04"/><lb ed="R050" n="0045a15"/>道殊半滿之科。豈非敎被乘時。無足覈其高會。是知
<lb ed="X" n="0676b05"/><lb ed="R050" n="0045a16"/>五千退席。爲進增慢之儔。五百授記。俱崇密化之跡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676b06"/><lb ed="R050" n="0045a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0676b0601">問云。上說如來降靈本致。不知爲何事出現。故云。
<lb ed="X" n="0676b07"/><lb ed="R050" n="0045a18"/>夫以釋尊現相人中。示居靈鷲。豈無故哉。直爲一
<lb ed="X" n="0676b08"/><lb ed="R050" n="0045b01"/>切衆生。醉生夢死。佛眼不開。自非大覺聖人。無由
<lb ed="X" n="0676b09"/><lb ed="R050" n="0045b02"/>開廣大之敎化。令其成然<g ref="#CB00895">𥧌</g>者豁然醒也。如來出
<lb ed="X" n="0676b10"/><lb ed="R050" n="0045b03"/>現其在茲乎。然如來敎化。廣大平等無私。適當化
<lb ed="X" n="0676b11"/><lb ed="R050" n="0045b04"/>之所及。必彼此皆有昔緣。令彼所化者易入。而能
<lb ed="X" n="0676b12"/><lb ed="R050" n="0045b05"/>化者易導。若使往昔無大乘緣。驟而與之說大乘
<lb ed="X" n="0676b13"/><lb ed="R050" n="0045b06"/>法。彼將執而不化。必稱怨大喚疾走而去。豈能親
<lb ed="X" n="0676b14"/><lb ed="R050" n="0045b07"/>近佛乘哉。所以世尊。始從鹿苑。吿厥成功。終至金
<lb ed="X" n="0676b15"/><lb ed="R050" n="0045b08"/>河。重宣顧命。中間機分大小。敎有淺深者。豈非敎
<lb ed="X" n="0676b16"/><lb ed="R050" n="0045b09"/>之所被。亦必乘時而設乎。所以如此者。由其根器
<lb ed="X" n="0676b17"/><lb ed="R050" n="0045b10"/>狹劣。未足預乎法華高會。考其實而授之記。故以
<lb ed="X" n="0676b18"/><lb ed="R050" n="0045b11"/>方便法門誘引之耳。然則四十年前。斷斷乎不可
<lb ed="X" n="0676b19"/><lb ed="R050" n="0045b12"/>以大乘平等吿之。必俟其出涯涘而後可以語大
<lb ed="X" n="0676b20"/><lb ed="R050" n="0045b13"/>理也。金河卽泥連河。水色如金。故曰金河。吿成者。
<lb ed="X" n="0676b21"/><lb ed="R050" n="0045b14"/>謂世尊初成道時。吿厥成功也。顧命者。謂世尊將
<lb ed="X" n="0676b22"/><lb ed="R050" n="0045b15"/>涅槃時。顧視諸弟子。命彼有疑請決也。問。若爾則
<lb ed="X" n="0676b23"/><lb ed="R050" n="0045b16"/>四十年中。調根<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b2301" n="0676b2301"/><anchor xml:id="beg0676b2301" n="0676b2301"/>已<anchor xml:id="end0676b2301"/>熟。今在法華會上。純是大根。何
<lb ed="X" n="0676b24"/><lb ed="R050" n="0045b17"/>故復有退席之衆。答。由是而知法華高會。無枝葉
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0676c" n="0676c"/>
<lb ed="X" n="0676c01"/><lb ed="R050" n="0045b18"/>衆。純是眞實。卽有退席五千。亦是爲人做牓樣。<g ref="#CB15081">䇿</g>
<lb ed="X" n="0676c02"/><lb ed="R050" n="0046a01"/>進增上慢人。非眞有退席志也。由是而知五百弟
<lb ed="X" n="0676c03"/><lb ed="R050" n="0046a02"/>子同日授記者。亦是顯彼尋常內秘外現。非眞聲
<lb ed="X" n="0676c04"/><lb ed="R050" n="0046a03"/>聞。也若是則得記者。與退席者。悉是一流。實無差
<lb ed="X" n="0676c05"/><lb ed="R050" n="0046a04"/>別。是知法華會上。信乎可以說平等一乘法矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676c06"/><lb ed="R050" n="0046a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0676c0601">所以放光現瑞。開發請之敎源。出定揚德。暢佛慧之
<lb ed="X" n="0676c07"/><lb ed="R050" n="0046a06"/>宏略。朽宅通入大之文軌。化城引昔緣之不墜。繫珠
<lb ed="X" n="0676c08"/><lb ed="R050" n="0046a07"/>明理性之常在。鑿井顯示悟之多方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676c09"/><lb ed="R050" n="0046a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0676c0901">所以二字。承上生下之辭。言如來雖知根器<anchor xml:id="nkr_note_add_0676c0901" n="0676c0901"/><anchor xml:id="beg0676c0901" n="0676c0901"/>已<anchor xml:id="end0676c0901"/>熟。
<lb ed="X" n="0676c10"/><lb ed="R050" n="0046a09"/>然法不孤起。必有所因。所以放白毫光。照見東方
<lb ed="X" n="0676c11"/><lb ed="R050" n="0046a10"/>萬八千土。而又散華動地者。正欲警覺諸人。開發
<lb ed="X" n="0676c12"/><lb ed="R050" n="0046a11"/>請之端。以爲說經之張本。故彌勒騰疑。文殊領答
<lb ed="X" n="0676c13"/><lb ed="R050" n="0046a12"/>也。旣放光<anchor xml:id="nkr_note_add_0676c1301" n="0676c1301"/><anchor xml:id="beg0676c1301" n="0676c1301"/>已<anchor xml:id="end0676c1301"/>。於時世尊。從三昧起。吿舍利弗。諸佛
<lb ed="X" n="0676c14"/><lb ed="R050" n="0046a13"/>智慧甚深無量。其智慧門難解難入。一切聲聞辟
<lb ed="X" n="0676c15"/><lb ed="R050" n="0046a14"/>支佛所不能知。所謂出定揚德也。然如來出定揚
<lb ed="X" n="0676c16"/><lb ed="R050" n="0046a15"/>德者。知彼大衆根器<anchor xml:id="nkr_note_add_0676c1601" n="0676c1601"/><anchor xml:id="beg0676c1601" n="0676c1601"/>已<anchor xml:id="end0676c1601"/>熟。故將佛慧暢明大略。實
<lb ed="X" n="0676c17"/><lb ed="R050" n="0046a16"/>欲激發二乘。進脩佛慧。非自讚以毀人也。故方便
<lb ed="X" n="0676c18"/><lb ed="R050" n="0046a17"/>品中。發明出世因緣。鶖子得記。次復說朽宅一喩
<lb ed="X" n="0676c19"/><lb ed="R050" n="0046a18"/>者。以四大弟子疑而不信故也。其中引三車一車
<lb ed="X" n="0676c20"/><lb ed="R050" n="0046b01"/>之喩。以況三乘一乘之法。故經云。譬如長者有一
<lb ed="X" n="0676c21"/><lb ed="R050" n="0046b02"/>大宅。有五百人止住其中。歘然火起。是舍唯有一
<lb ed="X" n="0676c22"/><lb ed="R050" n="0046b03"/>門。而復狹小。諸子戀著。無求出意。長者爲設方便。
<lb ed="X" n="0676c23"/><lb ed="R050" n="0046b04"/>我有種種羊車鹿車牛車。今在門外。宜速出來。隨
<lb ed="X" n="0676c24"/><lb ed="R050" n="0046b05"/>汝所欲。皆當與之。於是諸子爭出火宅。然後長者。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0677a" n="0677a"/>
<lb ed="X" n="0677a01"/><lb ed="R050" n="0046b06"/>等賜大白牛車等。說此一喩。正爲會中尙有不解
<lb ed="X" n="0677a02"/><lb ed="R050" n="0046b07"/>以一乘道隨宜說三者。欲其通達昔日說小。原爲
<lb ed="X" n="0677a03"/><lb ed="R050" n="0046b08"/>入大。若曰。書同文車同軌之意。言書雖不同而文
<lb ed="X" n="0677a04"/><lb ed="R050" n="0046b09"/>同。車雖不同而軌同。故曰。我此九部法。入大乘爲
<lb ed="X" n="0677a05"/><lb ed="R050" n="0046b10"/>本也。譬喩旣明。四大弟子。又得授記。而復說化城
<lb ed="X" n="0677a06"/><lb ed="R050" n="0046b11"/>喩者。引昔日之因緣。證今日之授記有自也。經云。
<lb ed="X" n="0677a07"/><lb ed="R050" n="0046b12"/>大通智勝佛。有十六沙彌。曾與六百萬億恒河沙
<lb ed="X" n="0677a08"/><lb ed="R050" n="0046b13"/>等衆生。說法華經。爾時所化恒河沙等衆生者。卽
<lb ed="X" n="0677a09"/><lb ed="R050" n="0046b14"/>汝等比丘。及我滅度後。未來世中。聲聞弟子是也。
<lb ed="X" n="0677a10"/><lb ed="R050" n="0046b15"/>如是。則知今日法華會上。得授記者。皆有昔日一
<lb ed="X" n="0677a11"/><lb ed="R050" n="0046b16"/>線因緣在也。化城之喩。旣明五百弟子皆得授記。
<lb ed="X" n="0677a12"/><lb ed="R050" n="0046b17"/>故深領宿昔因緣。說繫珠喩。以自責自喜故。經云。
<lb ed="X" n="0677a13"/><lb ed="R050" n="0046b18"/>譬如有人至親友家。醉酒而臥。是時親友官事當
<lb ed="X" n="0677a14"/><lb ed="R050" n="0047a01"/>行。以無價寶珠。繫其衣裏。與之而去。其人醉臥。都
<lb ed="X" n="0677a15"/><lb ed="R050" n="0047a02"/>不覺知。起<anchor xml:id="nkr_note_add_0677a1501" n="0677a1501"/><anchor xml:id="beg0677a1501" n="0677a1501"/>已<anchor xml:id="end0677a1501"/>遊行。到於他國。爲衣食故。勤力求索。
<lb ed="X" n="0677a16"/><lb ed="R050" n="0047a03"/>甚大艱難。於後親友會遇見之。而作是言。咄哉丈
<lb ed="X" n="0677a17"/><lb ed="R050" n="0047a04"/>夫。何爲衣食。乃至如是。我昔以無價寶珠。繫汝衣
<lb ed="X" n="0677a18"/><lb ed="R050" n="0047a05"/>裏。今故現在。而汝不知。汝今可以此寶貿易。所須
<lb ed="X" n="0677a19"/><lb ed="R050" n="0047a06"/>常可如意。無所乏少。此喩正領十六沙彌說法華
<lb ed="X" n="0677a20"/><lb ed="R050" n="0047a07"/>時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0677a2001" n="0677a2001"/><anchor xml:id="beg0677a2001" n="0677a2001"/>已<anchor xml:id="end0677a2001"/>將此珠繫著衣裏而我不知。今日世尊指示
<lb ed="X" n="0677a21"/><lb ed="R050" n="0047a08"/>於我。令我得珠。乃知此珠。原是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0677a2101" n="0677a2101"/><anchor xml:id="beg0677a2101" n="0677a2101"/>己<anchor xml:id="end0677a2101"/>衣裏本有之
<lb ed="X" n="0677a22"/><lb ed="R050" n="0047a09"/>物。世尊不過作箇示珠人耳。故曰。我今乃知實是
<lb ed="X" n="0677a23"/><lb ed="R050" n="0047a10"/>菩薩。得受阿耨多羅三藐三菩提記。以是因緣。甚
<lb ed="X" n="0677a24"/><lb ed="R050" n="0047a11"/>大歡喜。自上放光揚德。朽宅化城。是叙世尊說法。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0677b" n="0677b"/>
<lb ed="X" n="0677b01"/><lb ed="R050" n="0047a12"/>開佛知見之意。繫珠一喩。是叙弟子領悟之意。鑿
<lb ed="X" n="0677b02"/><lb ed="R050" n="0047a13"/>井一喩。正喩世尊說法多方。而此經典最爲第一。
<lb ed="X" n="0677b03"/><lb ed="R050" n="0047a14"/>經云。譬如有人渴乏須水。於彼高原穿鑿求之。猶
<lb ed="X" n="0677b04"/><lb ed="R050" n="0047a15"/>見乾土。知水尙遠。施功不<anchor xml:id="nkr_note_add_0677b0401" n="0677b0401"/><anchor xml:id="beg0677b0401" n="0677b0401"/>已<anchor xml:id="end0677b0401"/>。轉見溼土。遂漸至泥。
<lb ed="X" n="0677b05"/><lb ed="R050" n="0047a16"/>其心決定知水必近。此喩正顯求佛道者。必藉此
<lb ed="X" n="0677b06"/><lb ed="R050" n="0047a17"/>經也。若未聞此經而求佛道。正知索水於高原之
<lb ed="X" n="0677b07"/><lb ed="R050" n="0047a18"/>上。雖是用功。尙見乾土時也。若得聞此經而思惟
<lb ed="X" n="0677b08"/><lb ed="R050" n="0047b01"/>脩習。決定自知成佛不遠。正如索水而見濕土爛
<lb ed="X" n="0677b09"/><lb ed="R050" n="0047b02"/>泥時也。此喩是如來爲滅度後。令弟子作六種法
<lb ed="X" n="0677b10"/><lb ed="R050" n="0047b03"/>師。受持此經。故極贊美之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677b11"/><lb ed="R050" n="0047b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0677b1101">辭義宛然。喩陳<name role="" type="person">惟遠</name>。自非大哀曠濟。拔滯溺之沉流。
<lb ed="X" n="0677b12"/><lb ed="R050" n="0047b05"/>一極悲心。拯昏迷之失性。自漢至唐六百餘載。總歷
<lb ed="X" n="0677b13"/><lb ed="R050" n="0047b06"/>羣藉四千餘軸。受持盛者無出此經。將非機敎相扣
<lb ed="X" n="0677b14"/><lb ed="R050" n="0047b07"/>並智勝之遺塵。聞而深敬俱威王之餘勣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677b15"/><lb ed="R050" n="0047b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0677b1501">言此經雖文辭義理。摹寫宛然。而譬喩鋪陳。旨趣
<lb ed="X" n="0677b16"/><lb ed="R050" n="0047b09"/>實遠。自非如來弘慈曠濟。拔滯溺於生死海中者。
<lb ed="X" n="0677b17"/><lb ed="R050" n="0047b10"/>孰肯左提右挈。援其手而出之也。自非如來至極
<lb ed="X" n="0677b18"/><lb ed="R050" n="0047b11"/>悲心。拯昏迷於火宅之內者。孰肯近牽遠引。投其
<lb ed="X" n="0677b19"/><lb ed="R050" n="0047b12"/>好而誘之哉。正見婆心太切。故有落草之談。此結
<lb ed="X" n="0677b20"/><lb ed="R050" n="0047b13"/>歸非大聖無由開化也。遺塵猶言流風餘韻也。勣
<lb ed="X" n="0677b21"/><lb ed="R050" n="0047b14"/>功也。言六百年中。天竺羣經。傳於此土者。總有四
<lb ed="X" n="0677b22"/><lb ed="R050" n="0047b15"/>千餘軸。四千餘軸之內。擧天下唯受持此經者。是
<lb ed="X" n="0677b23"/><lb ed="R050" n="0047b16"/>機敎相投。也然而今日機敎相投。大非容易。皆是
<lb ed="X" n="0677b24"/><lb ed="R050" n="0047b17"/>釋迦往昔。在大通智勝佛時。爲十六沙彌。說法華
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0677c" n="0677c"/>
<lb ed="X" n="0677c01"/><lb ed="R050" n="0047b18"/>經之流風餘韻也。無論機敎相投。受持不失者。是
<lb ed="X" n="0677c02"/><lb ed="R050" n="0048a01"/>有宿因。卽聞此經。而有一念竦然深敬者。亦是釋
<lb ed="X" n="0677c03"/><lb ed="R050" n="0048a02"/>迦在威音佛時。作常不輕菩薩。而以佛性遍記四
<lb ed="X" n="0677c04"/><lb ed="R050" n="0048a03"/>衆之餘功也。不然。則一聞此經。卽以杖木瓦石打
<lb ed="X" n="0677c05"/><lb ed="R050" n="0048a04"/>擲之矣。安能令其深敬哉。此結歸非昔緣無以導
<lb ed="X" n="0677c06"/><lb ed="R050" n="0048a05"/>心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677c07"/><lb ed="R050" n="0048a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0677c0701">輒於經首。序而綜之。庶得早淨六根仰慈尊之嘉會。
<lb ed="X" n="0677c08"/><lb ed="R050" n="0048a07"/>速成四德趨樂土之玄猷。弘贊莫窮。永貽諸後云爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677c09"/><lb ed="R050" n="0048a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0677c0901">言我卽於經首。錯錝其說而成此序。亦欲藉此微
<lb ed="X" n="0677c10"/><lb ed="R050" n="0048a09"/>因。庶幾現世六根淸淨。仰見慈尊。他生四德圓成。
<lb ed="X" n="0677c11"/><lb ed="R050" n="0048a10"/>得趨樂土。然此經之妙。豈可以筆舌罄之哉。貽之
<lb ed="X" n="0677c12"/><lb ed="R050" n="0048a11"/>後人。作敲門瓦子耳。言慈尊樂土者。是佛皆號慈
<lb ed="X" n="0677c13"/><lb ed="R050" n="0048a12"/>尊。是佛土悉名樂土。不必專指慈氏爲慈尊。西方
<lb ed="X" n="0677c14"/><lb ed="R050" n="0048a13"/>爲樂土也。四德者。一者諸佛護念。二者植衆德本。
<lb ed="X" n="0677c15"/><lb ed="R050" n="0048a14"/>三者入正定聚。四者發救一切衆生之心是也。玄
<lb ed="X" n="0677c16"/><lb ed="R050" n="0048a15"/>猷。猶言妙道也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0677c17"/>
<lb ed="X" n="0677c18"/>
<lb ed="X" n="0677c19"/>
<lb ed="X" n="0677c20"/>
<lb ed="X" n="0677c21"/>
<lb ed="X" n="0677c22"/>
<lb ed="X" n="0677c23"/>
<lb ed="X" n="0677c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0678a" n="0678a"/>
<lb ed="X" n="0678a01"/>
<lb ed="X" n="0678a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 614-D 經題</cb:mulu><head>No. 614-D
<lb ed="X" n="0678a03"/><lb ed="R050" n="0048b01"/> 妙法蓮華經大窾卷首</head>
<lb ed="X" n="0678a04"/>
<lb ed="X" n="0678a05"/><lb ed="R050" n="0048b02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0678a06"/><lb ed="R050" n="0048b03"/><byline cb:type="author">明　金庭比丘　通潤　箋</byline>
<lb ed="X" n="0678a07"/><lb ed="R050" n="0048b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0678a0701">此經是如來原始要終。最尊最勝之極談也。然謂
<lb ed="X" n="0678a08"/><lb ed="R050" n="0048b05"/>之妙法蓮華經者有故。昔世尊菩提場中。於一切
<lb ed="X" n="0678a09"/><lb ed="R050" n="0048b06"/>法成最正覺。便欲將自<anchor xml:id="nkr_note_add_0678a0901" n="0678a0901"/><anchor xml:id="beg0678a0901" n="0678a0901"/>己<anchor xml:id="end0678a0901"/>證入處。拈出示人。於是
<lb ed="X" n="0678a10"/><lb ed="R050" n="0048b07"/>不起樹王。現法界身。徧坐一切道場。稱法界性。說
<lb ed="X" n="0678a11"/><lb ed="R050" n="0048b08"/>華嚴經。以闡普徧圓融無礙大解脫法門。故初會
<lb ed="X" n="0678a12"/><lb ed="R050" n="0048b09"/>菩提場中。放眉間光。加被普賢菩薩入如來藏身
<lb ed="X" n="0678a13"/><lb ed="R050" n="0048b10"/>三昧。而說華藏莊嚴世界海。以顯如來依報正報
<lb ed="X" n="0678a14"/><lb ed="R050" n="0048b11"/>二種果法。至玄至極。非思量分別之所能解。故大
<lb ed="X" n="0678a15"/><lb ed="R050" n="0048b12"/>經云。爾時普賢菩薩坐蓮華藏師子之座。承佛神
<lb ed="X" n="0678a16"/><lb ed="R050" n="0048b13"/>力。入於三昧。此三昧名一切諸佛毗盧遮那如來
<lb ed="X" n="0678a17"/><lb ed="R050" n="0048b14"/>藏身。普入一切衆生平等法性入此三昧。如是盡
<lb ed="X" n="0678a18"/><lb ed="R050" n="0048b15"/>法界。虗空界。十方三世微細無礙。廣大光明。佛眼
<lb ed="X" n="0678a19"/><lb ed="R050" n="0048b16"/>所見。佛力所到。佛身所現。一切國土。及此國土所
<lb ed="X" n="0678a20"/><lb ed="R050" n="0048b17"/>有微塵。一一塵中有世界海。微塵數佛刹。一一刹
<lb ed="X" n="0678a21"/><lb ed="R050" n="0048b18"/>中有微塵數諸佛。一一佛前有微塵數普賢菩薩。
<lb ed="X" n="0678a22"/><lb ed="R050" n="0049a01"/>亦皆入此諸佛毗盧遮那如來藏身三昧<note place="inline">普賢一入如來
<lb ed="X" n="0678a23"/><lb ed="R050" n="0049a02"/>藏身三昧。便顯如來依正。重重無盡</note>。爾時普賢吿諸大衆。此華藏世
<lb ed="X" n="0678a24"/><lb ed="R050" n="0049a03"/>界海。是毗盧遮那如來。往昔於世界海微塵數劫。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0678b" n="0678b"/>
<lb ed="X" n="0678b01"/><lb ed="R050" n="0049a04"/>脩菩薩行時。一一劫中。親近世界海微塵數佛。一
<lb ed="X" n="0678b02"/><lb ed="R050" n="0049a05"/>一佛所。淨脩世界海微塵數大願之所嚴淨<note place="inline">此言如來
<lb ed="X" n="0678b03"/><lb ed="R050" n="0049a06"/>因中有大行大願。故感如是大果報</note>。諸佛子。此<name role="" type="person">華藏世界海</name>有須彌
<lb ed="X" n="0678b04"/><lb ed="R050" n="0049a07"/>山。微塵數風輪所持。其最下風輪名平等住。其最
<lb ed="X" n="0678b05"/><lb ed="R050" n="0049a08"/>上者名殊勝威王藏。能持普光摩尼莊嚴<name role="" type="person">香水海</name>。
<lb ed="X" n="0678b06"/><lb ed="R050" n="0049a09"/>此<name role="" type="person">香水海</name>有大蓮華。名種種光明蕋香幢。華藏莊
<lb ed="X" n="0678b07"/><lb ed="R050" n="0049a10"/>嚴世界住在其中<note place="inline">一經大旨。不出如來藏身<name role="" type="person">華藏世界</name>八字。如來藏身。卽是如來
<lb ed="X" n="0678b08"/><lb ed="R050" n="0049a11"/>正報。<name role="" type="person">華藏世界</name>。卽是如來依報也。八十一卷大經中間。不過摸寫如來藏身在<name role="" type="person">華藏世界海</name>。作種種佛事
<lb ed="X" n="0678b09"/><lb ed="R050" n="0049a12"/>耳</note>。此華藏莊嚴世界海。大<name role="" type="person">輪圍山</name>。住日珠光蓮華
<lb ed="X" n="0678b10"/><lb ed="R050" n="0049a13"/>之上。栴檀摩尼以爲其身。威德寶王以爲其峰。妙
<lb ed="X" n="0678b11"/><lb ed="R050" n="0049a14"/>香摩尼以爲其輪。如是等有世界海微塵數衆妙
<lb ed="X" n="0678b12"/><lb ed="R050" n="0049a15"/>莊嚴<note place="inline">自此以下。皆是寫出<name role="" type="person">華藏世界</name>圖樣。言<name role="" type="person">華藏世界</name>之邊岸。有大<name role="" type="person">輪圍山</name>。四面包褁住日珠
<lb ed="X" n="0678b13"/><lb ed="R050" n="0049a16"/>王蓮華之上。卽種種光明蕋香幢也</note>。此世界海大地中。有十不可說
<lb ed="X" n="0678b14"/><lb ed="R050" n="0049a17"/>佛刹微塵數<name role="" type="person">香水海</name>。一切妙寶莊嚴其底妙香摩
<lb ed="X" n="0678b15"/><lb ed="R050" n="0049a18"/>尼莊嚴其岸。毗盧遮那摩尼寶而爲其網<note place="inline">此言<name role="" type="person">輪圍山</name>內
<lb ed="X" n="0678b16"/><lb ed="R050" n="0049b01"/>大地上復有十不可說佛刹微塵數小<name role="" type="person">香水海</name>。在大地之中也</note>。一一<name role="" type="person">香水海</name>。各有
<lb ed="X" n="0678b17"/><lb ed="R050" n="0049b02"/>微塵數香水河。右旋圍繞。一一河皆有世界海微
<lb ed="X" n="0678b18"/><lb ed="R050" n="0049b03"/>塵數莊嚴<note place="inline">此言一小<name role="" type="person">香水海</name>。復有微塵數香水河。旋繞一海。如此衆海皆然。故云各</note>。善男
<lb ed="X" n="0678b19"/><lb ed="R050" n="0049b04"/>子。此諸香河兩間之地。有何等世界住。我今當說。
<lb ed="X" n="0678b20"/><lb ed="R050" n="0049b05"/>諸佛子。此十不可說佛刹微塵數<name role="" type="person">香水海</name>中。有十
<lb ed="X" n="0678b21"/><lb ed="R050" n="0049b06"/>不可說佛刹微塵數世界種。安住一一世界。復有
<lb ed="X" n="0678b22"/><lb ed="R050" n="0049b07"/>不可說佛刹微塵數世界<note place="inline">此言每一小<name role="" type="person">香水海</name>。有一世界種。安住十不可
<lb ed="X" n="0678b23"/><lb ed="R050" n="0049b08"/>說小<name role="" type="person">香水海</name>。有十不可說世界種。安住一世界種中。復有不可說佛刹微塵數世界。在一世界種中安住</note>。
<lb ed="X" n="0678b24"/><lb ed="R050" n="0049b09"/>諸佛子。此十不可說佛刹微塵數<name role="" type="person">香水海</name>。在華藏
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0678c" n="0678c"/>
<lb ed="X" n="0678c01"/><lb ed="R050" n="0049b10"/>莊嚴世界海中。如天帝網分布而住<note place="inline">此總結也。如此世界。皆是
<lb ed="X" n="0678c02"/><lb ed="R050" n="0049b11"/>毗盧如來往昔因中。行菩薩行時。大願之所嚴淨</note>。諸佛子。此最中央香水
<lb ed="X" n="0678c03"/><lb ed="R050" n="0049b12"/>海。名無邊妙華光。出大蓮華。名一切摩尼王莊嚴。
<lb ed="X" n="0678c04"/><lb ed="R050" n="0049b13"/>有世界種而住其上。名普照熾然寶光明。以一切
<lb ed="X" n="0678c05"/><lb ed="R050" n="0049b14"/>莊嚴具爲體。有不可說佛刹微塵數世界於中布
<lb ed="X" n="0678c06"/><lb ed="R050" n="0049b15"/>列。其最下方有世界名最勝光徧照佛號淨眼離
<lb ed="X" n="0678c07"/><lb ed="R050" n="0049b16"/>垢燈。此上過佛刹微塵數世界。名種種香蓮華妙
<lb ed="X" n="0678c08"/><lb ed="R050" n="0049b17"/>莊嚴。佛號師子光勝照。二佛刹微塵數世界圍繞。
<lb ed="X" n="0678c09"/><lb ed="R050" n="0049b18"/>此上過佛刹微塵數世界。有世界名一切寶莊嚴
<lb ed="X" n="0678c10"/><lb ed="R050" n="0050a01"/>普照光。佛號淨光智勝幢。三佛刹微塵數世界圍
<lb ed="X" n="0678c11"/><lb ed="R050" n="0050a02"/>繞。至第十三重有世界名娑婆。其佛卽是毗盧遮
<lb ed="X" n="0678c12"/><lb ed="R050" n="0050a03"/>那如來。十三佛刹微塵數世界圍繞<note place="inline">上文云。<name role="" type="person">華藏世界</name>。皆是毗
<lb ed="X" n="0678c13"/><lb ed="R050" n="0050a04"/>盧遮那如來之所嚴淨。此云卽是毗盧遮那。可見釋迦牟尼。卽是。毗盧隱勝顯劣所分之身也</note>。乃
<lb ed="X" n="0678c14"/><lb ed="R050" n="0050a05"/>至最上第二十重。有世界名寶<g ref="#CB08504">𦦨</g>。佛號福德相光
<lb ed="X" n="0678c15"/><lb ed="R050" n="0050a06"/>明。二十佛刹微塵數世界圍繞。此徧照十方熾然
<lb ed="X" n="0678c16"/><lb ed="R050" n="0050a07"/>寶光明世界種。有如是等不可說佛刹微塵數廣
<lb ed="X" n="0678c17"/><lb ed="R050" n="0050a08"/>大世界。各各所依住。各各形狀。各各體性。各各方
<lb ed="X" n="0678c18"/><lb ed="R050" n="0050a09"/>面。各各趣入。各各莊嚴。各各分齊。各各行列。各各
<lb ed="X" n="0678c19"/><lb ed="R050" n="0050a10"/>無差別。各各力加持。周匝旋繞。所謂十佛刹微塵
<lb ed="X" n="0678c20"/><lb ed="R050" n="0050a11"/>數迴轉形世界。十佛刹微塵數江河形世界。旋流
<lb ed="X" n="0678c21"/><lb ed="R050" n="0050a12"/>形世界。壇墠形世界。樹林形世界。樓觀形世界。尸
<lb ed="X" n="0678c22"/><lb ed="R050" n="0050a13"/>羅幢形世界。普方形世界。胎藏形世界。佉勒迦形
<lb ed="X" n="0678c23"/><lb ed="R050" n="0050a14"/>世界。衆生形世界。佛相形世界。圓光形世界。雲形
<lb ed="X" n="0678c24"/><lb ed="R050" n="0050a15"/>世界。網形世界。門闥形世界。如是等有不可說佛
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0679a" n="0679a"/>
<lb ed="X" n="0679a01"/><lb ed="R050" n="0050a16"/>刹微塵數。此一一世界。各有十佛刹微塵數廣大
<lb ed="X" n="0679a02"/><lb ed="R050" n="0050a17"/>世界圍繞。此諸世界。一一復有如上所說微塵數
<lb ed="X" n="0679a03"/><lb ed="R050" n="0050a18"/>世界。而爲眷屬。如是所說。皆在此無邊妙華光香
<lb ed="X" n="0679a04"/><lb ed="R050" n="0050b01"/>水海。及圍繞此海香水河中<note place="inline">此特擧<name role="" type="person">華藏世界</name>。<name role="" type="person">香水海</name>中。十不可說佛
<lb ed="X" n="0679a05"/><lb ed="R050" n="0050b02"/>刹微塵數世界種中之一世界種而言。自下而上。有二十重。總在最中央。無邊妙華光<name role="" type="person">香水海</name>中。卽此華
<lb ed="X" n="0679a06"/><lb ed="R050" n="0050b03"/>中一世界種。佛有不可說佛刹微塵數世界。周匝圍繞如此。<anchor xml:id="nkr_note_add_0679a0601" n="0679a0601"/><anchor xml:id="beg0679a0601" n="0679a0601"/>已<anchor xml:id="end0679a0601"/>是極玄。又況此無邊<name role="" type="person">香水海</name>。東南西北所
<lb ed="X" n="0679a07"/><lb ed="R050" n="0050b04"/>圍繞者。尙有十不可說佛刹微塵數世界圍繞。一一世界種中。各各復有不可說佛刹微塵數世界圍
<lb ed="X" n="0679a08"/><lb ed="R050" n="0050b05"/>繞故。又云此無邊妙華<name role="" type="person">香水海</name>東。次有世界海。名離垢燄藏。此離垢燄藏南。復有<name role="" type="person">香水海</name>。名無盡光明輪
<lb ed="X" n="0679a09"/><lb ed="R050" n="0050b06"/>等。每一世界種。從下至上。亦有二十重。如是重重無盡世界。總在蓮華藏<name role="" type="person">香水海</name>中。如此世界。皆是釋迦
<lb ed="X" n="0679a10"/><lb ed="R050" n="0050b07"/>牟尼佛坐菩提樹下。成等正覺時。所知所見之世界也。所謂開佛知見者如此</note>。故知藏識
<lb ed="X" n="0679a11"/><lb ed="R050" n="0050b08"/>淸淨。卽名如來藏。世界種淸淨。卽名蓮華藏。如來
<lb ed="X" n="0679a12"/><lb ed="R050" n="0050b09"/>名藏。世界亦名藏者。總是轉藏識得名耳。是以佛
<lb ed="X" n="0679a13"/><lb ed="R050" n="0050b10"/>知見不開。藏識不轉。總有如來藏身<name role="" type="person">華藏世界</name>。却
<lb ed="X" n="0679a14"/><lb ed="R050" n="0050b11"/>被一微塵覆蔽。不見其大。佛知見一開。藏識一轉
<lb ed="X" n="0679a15"/><lb ed="R050" n="0050b12"/>始知有此大身。有此大世界。且知此大身。本來周
<lb ed="X" n="0679a16"/><lb ed="R050" n="0050b13"/>徧如此大世界也。故古德云。若端的一回汗出。便
<lb ed="X" n="0679a17"/><lb ed="R050" n="0050b14"/>向一莖草上。現瓊樓玉殿。若未端的一回汗出。縱
<lb ed="X" n="0679a18"/><lb ed="R050" n="0050b15"/>有瓊樓玉殿。却被一莖草葢。正此意也。然如來與
<lb ed="X" n="0679a19"/><lb ed="R050" n="0050b16"/>諸大菩薩。七處九會。鼓揚此道。而舍利弗大目犍
<lb ed="X" n="0679a20"/><lb ed="R050" n="0050b17"/>連等。諸大聲聞。皆悉不見如來神力。如來嚴好。如
<lb ed="X" n="0679a21"/><lb ed="R050" n="0050b18"/>來境界。如來遊戲。如來神變。如來尊勝。如來妙行。
<lb ed="X" n="0679a22"/><lb ed="R050" n="0051a01"/>如來威德。如來住持。如來淨刹。亦復不見不可思
<lb ed="X" n="0679a23"/><lb ed="R050" n="0051a02"/>議菩薩境界。菩薩神變。菩薩遊戲。菩薩宮殿。菩薩
<lb ed="X" n="0679a24"/><lb ed="R050" n="0051a03"/>莊嚴師子座。菩薩住處。菩薩所入三昧。菩薩授記
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0679b" n="0679b"/>
<lb ed="X" n="0679b01"/><lb ed="R050" n="0051a04"/>乃至菩薩諸行圓滿。如是等一切聲聞諸大弟子
<lb ed="X" n="0679b02"/><lb ed="R050" n="0051a05"/>皆悉不見。何以故。以善根不同故。本不脩習見佛
<lb ed="X" n="0679b03"/><lb ed="R050" n="0051a06"/>自在善根故。本不讚說十方世界一切佛刹淸淨
<lb ed="X" n="0679b04"/><lb ed="R050" n="0051a07"/>功德故。本不稱嘆諸佛世尊種種神變故。本不於
<lb ed="X" n="0679b05"/><lb ed="R050" n="0051a08"/>生死流轉中發菩提心故。本不令他住菩提心故。
<lb ed="X" n="0679b06"/><lb ed="R050" n="0051a09"/>本不能令如來種性不斷絕故。本不攝受諸衆生
<lb ed="X" n="0679b07"/><lb ed="R050" n="0051a10"/>故。本不勸他脩習菩薩波羅蜜故。本在生死流中
<lb ed="X" n="0679b08"/><lb ed="R050" n="0051a11"/>不勸衆生求於最勝大智眼故。本不發一切菩薩
<lb ed="X" n="0679b09"/><lb ed="R050" n="0051a12"/>諸大願故。乃至本不得菩薩廣大歡喜故。如來皆
<lb ed="X" n="0679b10"/><lb ed="R050" n="0051a13"/>是普賢菩薩智眼境界。不與一切二乘所共。以是
<lb ed="X" n="0679b11"/><lb ed="R050" n="0051a14"/>因緣。諸大聲聞。不能見。不能知。乃至不能思惟。不
<lb ed="X" n="0679b12"/><lb ed="R050" n="0051a15"/>能分別。是故雖在逝多林中。不見如來諸大神變。
<lb ed="X" n="0679b13"/><lb ed="R050" n="0051a16"/><note place="inline">所謂雙丸塞耳。片葉遮睛。有眼不見舍那身。有耳不聞華藏法</note>由是觀之世尊本
<lb ed="X" n="0679b14"/><lb ed="R050" n="0051a17"/>意。要一切衆生成正覺。開佛知見。出現於世。非爲
<lb ed="X" n="0679b15"/><lb ed="R050" n="0051a18"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0679b1501" n="0679b1501"/><anchor xml:id="beg0679b1501" n="0679b1501"/>己<anchor xml:id="end0679b1501"/>一人獨作佛以自尊也。所以菩提樹下。纔成正
<lb ed="X" n="0679b16"/><lb ed="R050" n="0051b01"/>覺。開佛知見。急忙便將佛知佛見。廣示一切菩薩
<lb ed="X" n="0679b17"/><lb ed="R050" n="0051b02"/>聲聞。及諸大衆。而諸菩薩目擊道存。不言而喩。其
<lb ed="X" n="0679b18"/><lb ed="R050" n="0051b03"/>奈聲聞不知不見何。是謂覿面面過。於是世尊隱
<lb ed="X" n="0679b19"/><lb ed="R050" n="0051b04"/>法界藏身。化爲丈六。隱<name role="" type="person">華藏世界</name>。現居娑婆。脫珍
<lb ed="X" n="0679b20"/><lb ed="R050" n="0051b05"/>著獘。設種種方便。親近其子。令子得見。循循善誘。
<lb ed="X" n="0679b21"/><lb ed="R050" n="0051b06"/>令其心相體信。根熟志純。至法華會上。然後重番
<lb ed="X" n="0679b22"/><lb ed="R050" n="0051b07"/>舊案。乃以實言吿之。言我本意。原要汝等證如來
<lb ed="X" n="0679b23"/><lb ed="R050" n="0051b08"/>藏身。原不要汝等證此變易身。原要汝等入如來
<lb ed="X" n="0679b24"/><lb ed="R050" n="0051b09"/><name role="" type="person">華藏世界海</name>。原不要汝等入一解脫門。原要汝等
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0679c" n="0679c"/>
<lb ed="X" n="0679c01"/><lb ed="R050" n="0051b10"/>開佛知見。獲大寶藏。不要汝等得涅槃一日之價
<lb ed="X" n="0679c02"/><lb ed="R050" n="0051b11"/>以汝等原有如來寶藏分。原有如來藏身分。原有
<lb ed="X" n="0679c03"/><lb ed="R050" n="0051b12"/>華藏莊嚴世界海分。原與毗盧如來一般富貴。不
<lb ed="X" n="0679c04"/><lb ed="R050" n="0051b13"/>曾欠少一絲毫。原先在華藏各各<anchor xml:id="nkr_note_add_0679c0401" n="0679c0401"/><anchor xml:id="beg0679c0401" n="0679c0401"/>已<anchor xml:id="end0679c0401"/>成佛道。但汝
<lb ed="X" n="0679c05"/><lb ed="R050" n="0051b14"/>自暴自棄。不把做一件大事。不放在懷裏。東飄西
<lb ed="X" n="0679c06"/><lb ed="R050" n="0051b15"/>蕩。甘爲下劣。枉受貧窮。故我今日不惜唇皮。一一
<lb ed="X" n="0679c07"/><lb ed="R050" n="0051b16"/>爲汝指出自家寶藏。與汝受用。更與汝等安名立
<lb ed="X" n="0679c08"/><lb ed="R050" n="0051b17"/>號。汝等卽是當來華藏界中某佛某佛也。此等華藏
<lb ed="X" n="0679c09"/><lb ed="R050" n="0051b18"/>大世界。皆是汝等眞實受用處。自今<anchor xml:id="nkr_note_add_0679c0901" n="0679c0901"/><anchor xml:id="beg0679c0901" n="0679c0901"/>已<anchor xml:id="end0679c0901"/>後。切須記
<lb ed="X" n="0679c10"/><lb ed="R050" n="0052a01"/>取。切須保任。切莫忘失。此便是如來以妙法蓮華
<lb ed="X" n="0679c11"/><lb ed="R050" n="0052a02"/>經授與人也。然雖授與。若不受持讀誦。復恐遺忘。
<lb ed="X" n="0679c12"/><lb ed="R050" n="0052a03"/>故敎其發願持經。作大法師。則法王大寶。永無遺
<lb ed="X" n="0679c13"/><lb ed="R050" n="0052a04"/>失。此便是如來始終爲一大事因緣出現於世之
<lb ed="X" n="0679c14"/><lb ed="R050" n="0052a05"/>本懷也。故出現品云。譬如世界初欲成時。有大水
<lb ed="X" n="0679c15"/><lb ed="R050" n="0052a06"/>生。徧滿三千大千世界。生大蓮華。名如來出現。徧
<lb ed="X" n="0679c16"/><lb ed="R050" n="0052a07"/>覆水上。光照十方一切世界。<name role="" type="person">摩醯首羅</name>淨居天等。
<lb ed="X" n="0679c17"/><lb ed="R050" n="0052a08"/>見是華<anchor xml:id="nkr_note_add_0679c1701" n="0679c1701"/><anchor xml:id="beg0679c1701" n="0679c1701"/>已<anchor xml:id="end0679c1701"/>。卽決定知於此劫中。有爾所佛出興於
<lb ed="X" n="0679c18"/><lb ed="R050" n="0052a09"/>世。又云如來不以一事。不以一緣出現於世。爲無
<lb ed="X" n="0679c19"/><lb ed="R050" n="0052a10"/>量事無量緣。出現於世。此經云。如來唯以一大事
<lb ed="X" n="0679c20"/><lb ed="R050" n="0052a11"/>因緣出現於世。無量事。無量緣。卽一大事因緣也。
<lb ed="X" n="0679c21"/><lb ed="R050" n="0052a12"/>一大事因緣。卽妙法也。是知心華不開。如來不現。
<lb ed="X" n="0679c22"/><lb ed="R050" n="0052a13"/>有法不妙。世界卽成娑婆。必也心華一開。如來現
<lb ed="X" n="0679c23"/><lb ed="R050" n="0052a14"/>而心法妙。世界總成華藏矣。所以大經名佛華。而
<lb ed="X" n="0679c24"/><lb ed="R050" n="0052a15"/>此經名法華。佛華。法華。先後不同。其究也總爲一
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0680a" n="0680a"/>
<lb ed="X" n="0680a01"/><lb ed="R050" n="0052a16"/>大事因緣出世耳。問云。華嚴是最初之敎。法華是
<lb ed="X" n="0680a02"/><lb ed="R050" n="0052a17"/>末後之談。二經各自有宗。何必勾牽合說。答云。經
<lb ed="X" n="0680a03"/><lb ed="R050" n="0052a18"/>有明文。非臆說也。大經云。爾時世尊菩提場中。於
<lb ed="X" n="0680a04"/><lb ed="R050" n="0052b01"/>一切法成最正覺<note place="inline">果也</note>。智入三世。悉皆平等<note place="inline">性也</note>。其身
<lb ed="X" n="0680a05"/><lb ed="R050" n="0052b02"/>充滿一切世間。其音普順十方國土。於諸國土平
<lb ed="X" n="0680a06"/><lb ed="R050" n="0052b03"/>等隨入<note place="inline">體也</note>。身恒徧坐一切道場<note place="inline">報也</note>。三世所行。衆福
<lb ed="X" n="0680a07"/><lb ed="R050" n="0052b04"/>大海。悉<anchor xml:id="nkr_note_add_0680a0701" n="0680a0701"/><anchor xml:id="beg0680a0701" n="0680a0701"/>已<anchor xml:id="end0680a0701"/>淸淨<note place="inline">因也</note>。而恒示生諸佛國土<note place="inline">緣也</note>。無邊色
<lb ed="X" n="0680a08"/><lb ed="R050" n="0052b05"/>相。圓滿光明。徧照法界。等無差別<note place="inline">相也</note>。演一切法。如
<lb ed="X" n="0680a09"/><lb ed="R050" n="0052b06"/>布大雲。一一毛端。悉能容受一切世界而無障礙
<lb ed="X" n="0680a10"/><lb ed="R050" n="0052b07"/><note place="inline">作也</note>。各現無量神通之力。敎化調伏一切衆生<note place="inline">力也</note>。徧
<lb ed="X" n="0680a11"/><lb ed="R050" n="0052b08"/>十方界而無來往。智入諸相。了法空寂<note place="inline">本末</note>。此是釋尊
<lb ed="X" n="0680a12"/><lb ed="R050" n="0052b09"/>初成正覺。開佛知見時所得妙法也。如來四十年
<lb ed="X" n="0680a13"/><lb ed="R050" n="0052b10"/>中。秘而不說者此也。直至法華會上。欲將此事向
<lb ed="X" n="0680a14"/><lb ed="R050" n="0052b11"/>人吐露。故先放光現瑞。一衆驚疑。不知所措。彌勒
<lb ed="X" n="0680a15"/><lb ed="R050" n="0052b12"/>爲衆旁通云。佛坐道場。所得妙法。爲欲說此。爲當
<lb ed="X" n="0680a16"/><lb ed="R050" n="0052b13"/>授記。此是彌勒暗猜世尊。欲將菩提樹下所得妙
<lb ed="X" n="0680a17"/><lb ed="R050" n="0052b14"/>法。久默而不說者。向人吐露也。是彌勒又猜世尊。
<lb ed="X" n="0680a18"/><lb ed="R050" n="0052b15"/>欲將此事轉授與人也。及乎世尊出定之後。却將
<lb ed="X" n="0680a19"/><lb ed="R050" n="0052b16"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0680a1901" n="0680a1901"/><anchor xml:id="beg0680a1901" n="0680a1901"/>己<anchor xml:id="end0680a1901"/>初坐道場。開佛知見時所證所得者。在大衆
<lb ed="X" n="0680a20"/><lb ed="R050" n="0052b17"/>前賣弄一上云。諸佛智慧。甚深無量。一切聲聞辟
<lb ed="X" n="0680a21"/><lb ed="R050" n="0052b18"/>支佛所不能知。所以者何。佛所成就第一希有難
<lb ed="X" n="0680a22"/><lb ed="R050" n="0053a01"/>解之法。唯佛與佛。乃能究盡諸法實相。所謂諸法。
<lb ed="X" n="0680a23"/><lb ed="R050" n="0053a02"/>如是相。如是性。乃至如是本末究竟等。偈中又云。
<lb ed="X" n="0680a24"/><lb ed="R050" n="0053a03"/>道場得成果。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0680a2401" n="0680a2401"/><anchor xml:id="beg0680a2401" n="0680a2401"/>已<anchor xml:id="end0680a2401"/>悉知見。如是大果報。種種性相
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0680b" n="0680b"/>
<lb ed="X" n="0680b01"/><lb ed="R050" n="0053a04"/>義。我及十方佛。乃能知是事。此是世尊分明顯說。
<lb ed="X" n="0680b02"/><lb ed="R050" n="0053a05"/>初坐道場所說。究竟平等妙法。唯佛與佛。乃能究
<lb ed="X" n="0680b03"/><lb ed="R050" n="0053a06"/>盡。但如來體相因緣果報等事。一一皆在後文發
<lb ed="X" n="0680b04"/><lb ed="R050" n="0053a07"/>明。故但云如是體相因緣果報本末究竟平等而
<lb ed="X" n="0680b05"/><lb ed="R050" n="0053a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0680b0501" n="0680b0501"/><anchor xml:id="beg0680b0501" n="0680b0501"/>已<anchor xml:id="end0680b0501"/>。言如是者。猶言如此也。意指如來如此徧華藏
<lb ed="X" n="0680b06"/><lb ed="R050" n="0053a09"/>海之體相因緣果報也。下文又將四十年中所說
<lb ed="X" n="0680b07"/><lb ed="R050" n="0053a10"/>諸法。復賣弄云。諸佛隨宜所說。意趣難解。一切聲
<lb ed="X" n="0680b08"/><lb ed="R050" n="0053a11"/>聞辟支佛亦不能知。唯有佛知。所以者何。諸佛如
<lb ed="X" n="0680b09"/><lb ed="R050" n="0053a12"/>來。唯以一大事因緣出現於世。唯以佛之知見。示
<lb ed="X" n="0680b10"/><lb ed="R050" n="0053a13"/>悟衆生。故我四十年來。實未曾說二乘法。皆是指
<lb ed="X" n="0680b11"/><lb ed="R050" n="0053a14"/>示衆生佛知佛見。欲令衆生同證如來。如是體相
<lb ed="X" n="0680b12"/><lb ed="R050" n="0053a15"/>因緣果報究竟平等妙法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0680b1201" n="0680b1201"/><anchor xml:id="beg0680b1201" n="0680b1201"/>已<anchor xml:id="end0680b1201"/>。汝自不知不解。錯
<lb ed="X" n="0680b13"/><lb ed="R050" n="0053a16"/>會佛心。取證小果。我今亦將此事爲汝道破。故說
<lb ed="X" n="0680b14"/><lb ed="R050" n="0053a17"/>方便一周。而身子悟。則曰。吾今乃知眞是佛子。而
<lb ed="X" n="0680b15"/><lb ed="R050" n="0053a18"/>如來卽與授記。次說譬喩一周。而四大弟子悟。則
<lb ed="X" n="0680b16"/><lb ed="R050" n="0053b01"/>曰。我等今日眞是聲聞。眞阿羅漢。而如來卽與授
<lb ed="X" n="0680b17"/><lb ed="R050" n="0053b02"/>記。又說因緣一周。而五百弟子。學無學人齊悟。故
<lb ed="X" n="0680b18"/><lb ed="R050" n="0053b03"/>曰。我今乃知眞是菩薩。而如來悉與授記。至法師
<lb ed="X" n="0680b19"/><lb ed="R050" n="0053b04"/>品。總將如來在世及滅度後。若有人聞妙法華經
<lb ed="X" n="0680b20"/><lb ed="R050" n="0053b05"/>一句一偈。乃至一念隨喜此經。及受持讀誦解說
<lb ed="X" n="0680b21"/><lb ed="R050" n="0053b06"/>書寫供養此經者。皆得授記。如上完結其智慧門。
<lb ed="X" n="0680b22"/><lb ed="R050" n="0053b07"/>難解難入二句。然二乘雖得授記。若不行法師事。
<lb ed="X" n="0680b23"/><lb ed="R050" n="0053b08"/>受持此經。畢竟不能紹法王位。故在法師品中。極
<lb ed="X" n="0680b24"/><lb ed="R050" n="0053b09"/>讚法師持經功德。令彼心生好樂。發願受持。然恐不
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0680c" n="0680c"/>
<lb ed="X" n="0680c01"/><lb ed="R050" n="0053b10"/>知此卷大經。何等式樣。云何受持。於是釋迦牟尼
<lb ed="X" n="0680c02"/><lb ed="R050" n="0053b11"/>却將初坐道場。開佛知見時。所得妙法。在大衆前。
<lb ed="X" n="0680c03"/><lb ed="R050" n="0053b12"/>覿面親呈。令彼親見一回。故待多寶現塔現身。而
<lb ed="X" n="0680c04"/><lb ed="R050" n="0053b13"/>如來三變淨土。雲集十方百千萬億那由他恒河
<lb ed="X" n="0680c05"/><lb ed="R050" n="0053b14"/>沙等國土分身諸佛。各各在寶樹下坐師子座。釋
<lb ed="X" n="0680c06"/><lb ed="R050" n="0053b15"/>迦如來。與多寶佛在寶塔中坐師子座者。此是諸
<lb ed="X" n="0680c07"/><lb ed="R050" n="0053b16"/>佛如來。各將自<anchor xml:id="nkr_note_add_0680c0701" n="0680c0701"/><anchor xml:id="beg0680c0701" n="0680c0701"/>己<anchor xml:id="end0680c0701"/>徧<name role="" type="person">華藏世界</name>。如是體。如是相。如
<lb ed="X" n="0680c08"/><lb ed="R050" n="0053b17"/>是性。如是果報。一卷大經。滿盤托出以示大衆也。
<lb ed="X" n="0680c09"/><lb ed="R050" n="0053b18"/>及談大因。則曰。我於無量無數劫。爲國王時卽求
<lb ed="X" n="0680c10"/><lb ed="R050" n="0054a01"/>此經。爲常不輕時卽持此經者。是說自<anchor xml:id="nkr_note_add_0680c1001" n="0680c1001"/><anchor xml:id="beg0680c1001" n="0680c1001"/>己<anchor xml:id="end0680c1001"/>往昔因
<lb ed="X" n="0680c11"/><lb ed="R050" n="0054a02"/>中。脩菩薩行。嚴淨華藏莊嚴世界海者。皆爲此經
<lb ed="X" n="0680c12"/><lb ed="R050" n="0054a03"/>也。及談壽量。則曰。我成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0680c1201" n="0680c1201"/><anchor xml:id="beg0680c1201" n="0680c1201"/>已<anchor xml:id="end0680c1201"/>來。無量百千萬億那
<lb ed="X" n="0680c13"/><lb ed="R050" n="0054a04"/>由他阿僧祇劫。自從是來。我常在此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。說
<lb ed="X" n="0680c14"/><lb ed="R050" n="0054a05"/>法敎化。亦於餘處百千萬億阿僧祇國。導利衆生
<lb ed="X" n="0680c15"/><lb ed="R050" n="0054a06"/>者。無非亦爲此經也。由如來苦口勸持。又引自<anchor xml:id="nkr_note_add_0680c1501" n="0680c1501"/><anchor xml:id="beg0680c1501" n="0680c1501"/>己<anchor xml:id="end0680c1501"/>
<lb ed="X" n="0680c16"/><lb ed="R050" n="0054a07"/>作證。於是會中二萬菩薩。及八十萬億那由他菩
<lb ed="X" n="0680c17"/><lb ed="R050" n="0054a08"/>薩倂得記。諸大弟子乃至從地涌出六萬恒河沙
<lb ed="X" n="0680c18"/><lb ed="R050" n="0054a09"/>等諸大菩薩。無量無邊算數譬喩所不能知者。一
<lb ed="X" n="0680c19"/><lb ed="R050" n="0054a10"/>時皆悉發願持經。至此則法王法師之位<anchor xml:id="nkr_note_add_0680c1901" n="0680c1901"/><anchor xml:id="beg0680c1901" n="0680c1901"/>已<anchor xml:id="end0680c1901"/>定。諸
<lb ed="X" n="0680c20"/><lb ed="R050" n="0054a11"/>佛出世本懷。<anchor xml:id="nkr_note_add_0680c2001" n="0680c2001"/><anchor xml:id="beg0680c2001" n="0680c2001"/>已<anchor xml:id="end0680c2001"/>得了當。心生懽喜。在大衆前現大
<lb ed="X" n="0680c21"/><lb ed="R050" n="0054a12"/>神力。出廣長舌。上至梵世。一切毛孔。放無量無數
<lb ed="X" n="0680c22"/><lb ed="R050" n="0054a13"/>色光。皆悉徧滿十方世界。衆寶樹下師子座上諸
<lb ed="X" n="0680c23"/><lb ed="R050" n="0054a14"/>佛亦復如是。出廣長舌。放無量光。一時謦欬。俱供
<lb ed="X" n="0680c24"/><lb ed="R050" n="0054a15"/>彈指。是二音聲。徧至十方諸佛世界。令諸大衆。皆
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0681a" n="0681a"/>
<lb ed="X" n="0681a01"/><lb ed="R050" n="0054a16"/>見此<name role="" type="person">娑婆世界</name>無量無邊百千萬億衆寶樹下師
<lb ed="X" n="0681a02"/><lb ed="R050" n="0054a17"/>子座上諸佛。及見釋迦牟尼佛。及多寶如來在寶
<lb ed="X" n="0681a03"/><lb ed="R050" n="0054a18"/>塔中坐師子座。又見無量無邊百千萬億菩薩摩
<lb ed="X" n="0681a04"/><lb ed="R050" n="0054b01"/>訶薩。及諸四衆。恭敬圍繞釋迦牟尼佛。旣見是<anchor xml:id="nkr_note_add_0681a0401" n="0681a0401"/><anchor xml:id="beg0681a0401" n="0681a0401"/>已<anchor xml:id="end0681a0401"/>。
<lb ed="X" n="0681a05"/><lb ed="R050" n="0054b02"/>皆大歡喜。至此完結諸佛智慧甚深無量二句。於
<lb ed="X" n="0681a06"/><lb ed="R050" n="0054b03"/>是如來以右手摩無量菩薩摩訶薩頂。而作是言。
<lb ed="X" n="0681a07"/><lb ed="R050" n="0054b04"/>我於無量百千萬億阿僧祇劫脩習。是難得阿耨
<lb ed="X" n="0681a08"/><lb ed="R050" n="0054b05"/>多羅三藐三菩提法。今以付囑汝等。汝等當一心
<lb ed="X" n="0681a09"/><lb ed="R050" n="0054b06"/>流布此法。廣令增益。如是三摩諸菩薩摩訶薩頂。
<lb ed="X" n="0681a10"/><lb ed="R050" n="0054b07"/>而作是言。我於無量百千萬億阿僧祇劫脩習。是
<lb ed="X" n="0681a11"/><lb ed="R050" n="0054b08"/>難得阿耨多羅三藐三菩提法。今以付囑汝等。汝
<lb ed="X" n="0681a12"/><lb ed="R050" n="0054b09"/>等當受持讀誦。廣宣此法。令一切衆生。普得聞知。
<lb ed="X" n="0681a13"/><lb ed="R050" n="0054b10"/>時諸菩薩俱發聲言。如世尊勅。當具奉行。唯願世
<lb ed="X" n="0681a14"/><lb ed="R050" n="0054b11"/>尊。願不有慮。爾時無量菩薩大衆。舍利弗等聲聞
<lb ed="X" n="0681a15"/><lb ed="R050" n="0054b12"/>四衆。及一切世間天人阿脩羅等。聞佛所說。皆大
<lb ed="X" n="0681a16"/><lb ed="R050" n="0054b13"/>歡喜。由是而知諸佛出世。不過欲令一切衆生盡
<lb ed="X" n="0681a17"/><lb ed="R050" n="0054b14"/>知盡見。盡得受持讀誦。如此徧華藏莊嚴世界海
<lb ed="X" n="0681a18"/><lb ed="R050" n="0054b15"/>之大體。大相。大性。大作用。大因緣。大果報。究竟平
<lb ed="X" n="0681a19"/><lb ed="R050" n="0054b16"/>等一卷大經而<anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1901" n="0681a1901"/><anchor xml:id="beg0681a1901" n="0681a1901"/>已<anchor xml:id="end0681a1901"/>。更無他事。然則雖會靈山。宛然
<lb ed="X" n="0681a20"/><lb ed="R050" n="0054b17"/>華藏。雖說法華。實與大衆重說一徧華嚴也。故知
<lb ed="X" n="0681a21"/><lb ed="R050" n="0054b18"/>二經所說。始終不出種種光明蕋香幢大蓮華中
<lb ed="X" n="0681a22"/><lb ed="R050" n="0055a01"/>事。所以大經名佛華。而此經名法華者。良有意也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0681a23"/><lb ed="R050" n="0055a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0681a2301">序品第一</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681a24"/><lb ed="R050" n="0055a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0681a2401">頌云。</p>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0681b" n="0681b"/>
<lb ed="X" n="0681b01"/><lb ed="R050" n="0055a04"/><lg type="regular" xml:id="lgX31p0681b0101"><l>一段光明在</l><l>揚眉卽煥然</l><l>秪緣不自見</l>
<lb ed="X" n="0681b02"/><lb ed="R050" n="0055a05"/><l>所以受人憐</l><l>慈氏佯停馬</l><l>文殊詐著鞭</l>
<lb ed="X" n="0681b03"/><lb ed="R050" n="0055a06"/><l>當人欲薦取</l><l>休離眼稍邊</l></lg>
<lb ed="X" n="0681b04"/><lb ed="R050" n="0055a07"/><p xml:id="pX31p0681b0401">序者。由也。始也。陳敎起之因由。作法興之漸始故。
<lb ed="X" n="0681b05"/><lb ed="R050" n="0055a08"/>又序者。緖也。如繭得緖而盡一繭之絲。經得序而
<lb ed="X" n="0681b06"/><lb ed="R050" n="0055a09"/>盡一經之旨。故此品雖爲一經之發起。實括全經
<lb ed="X" n="0681b07"/><lb ed="R050" n="0055a10"/>之始終。故直名序品。於中說無量義經。入無量義
<lb ed="X" n="0681b08"/><lb ed="R050" n="0055a11"/>定。天雨四華。地搖六震。放一毫光。現十界相。於是
<lb ed="X" n="0681b09"/><lb ed="R050" n="0055a12"/>彌勒騰疑。文殊領答。原始要終。則諸佛出世本懷。
<lb ed="X" n="0681b10"/><lb ed="R050" n="0055a13"/>盡情吐露。無復餘蘊矣。自餘三周說法。曰方便。曰
<lb ed="X" n="0681b11"/><lb ed="R050" n="0055a14"/>譬喩。曰因緣。乃至現寶塔。集分身。涌菩薩。說壽量。
<lb ed="X" n="0681b12"/><lb ed="R050" n="0055a15"/>無非皆是發明光中所現之事而<anchor xml:id="nkr_note_add_0681b1201" n="0681b1201"/><anchor xml:id="beg0681b1201" n="0681b1201"/>已<anchor xml:id="end0681b1201"/>。無他道也。品
<lb ed="X" n="0681b13"/><lb ed="R050" n="0055a16"/>者類也。分義類以彰品名。冠全經而稱第一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681b14"/><lb ed="R050" n="0055a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0681b1401">如是我聞。一時佛在<name role="" type="person">王舍城</name>。耆闍<note place="interlinear">舍</note>崛山中。與大比丘
<lb ed="X" n="0681b15"/><lb ed="R050" n="0055a18"/>衆。萬二千人俱。皆是阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681b16"/><lb ed="R050" n="0055b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0681b1601">如是者。指法之辭。如是之法。我從佛聞。證法有所
<lb ed="X" n="0681b17"/><lb ed="R050" n="0055b02"/>授。非自說也。一時下。出說法之時處。及聽衆也。梵
<lb ed="X" n="0681b18"/><lb ed="R050" n="0055b03"/>語<name role="" type="person">羅閱祇</name>伽羅。此云<name role="" type="person">王舍城</name>。國名<name role="" type="person">摩伽陀</name>。此云不
<lb ed="X" n="0681b19"/><lb ed="R050" n="0055b04"/>害。無刑殺故。亦云<name role="" type="person">摩竭提</name>。此云天羅。卽王名也。以
<lb ed="X" n="0681b20"/><lb ed="R050" n="0055b05"/>王名國。此王卽斑足王之父。從久遠劫。此王主千
<lb ed="X" n="0681b21"/><lb ed="R050" n="0055b06"/>國。王巡山値牸師子。衆人逬散。仍共王交。後月滿
<lb ed="X" n="0681b22"/><lb ed="R050" n="0055b07"/>來殿上生子。王知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0681b2201" n="0681b2201"/><anchor xml:id="beg0681b2201" n="0681b2201"/>己<anchor xml:id="end0681b2201"/>子。訛言我旣無兒。此是天
<lb ed="X" n="0681b23"/><lb ed="R050" n="0055b08"/>賜。養爲太子。足上斑駁。時人號爲斑足。後紹王位。
<lb ed="X" n="0681b24"/><lb ed="R050" n="0055b09"/>極喜啖肉。常勅厨人。無令肉少。偶一時闕。乃取城
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0681c" n="0681c"/>
<lb ed="X" n="0681c01"/><lb ed="R050" n="0055b10"/>西新死小兒爲膳。王言太美。勅云。日當辦此肉。厨
<lb ed="X" n="0681c02"/><lb ed="R050" n="0055b11"/>人日捕一人爲饍。擧國愁恐。千小王興兵廢王。置
<lb ed="X" n="0681c03"/><lb ed="R050" n="0055b12"/>耆闍山中。諸羅刹輔之爲國王。因與山神誓。誓取
<lb ed="X" n="0681c04"/><lb ed="R050" n="0055b13"/>千王祭山。捕得九百<anchor xml:id="nkr_note_orig_0681001" n="0681001"/>九。唯少普明王。後時伺執得
<lb ed="X" n="0681c05"/><lb ed="R050" n="0055b14"/>之。王大啼哭。自恨生來實語。而今乖信。斑足放之
<lb ed="X" n="0681c06"/><lb ed="R050" n="0055b15"/>普明還國。作大施。立太子。仍來就死。形悅心安。斑
<lb ed="X" n="0681c07"/><lb ed="R050" n="0055b16"/>足問之。答云。得聞聖法。因令說之。廣讚慈心。毀呰
<lb ed="X" n="0681c08"/><lb ed="R050" n="0055b17"/>殺害。仍說無常偈。斑足聞之。卽證初地。千王各取
<lb ed="X" n="0681c09"/><lb ed="R050" n="0055b18"/>一滴血。三條髮。賽山神願。斑足與千王共立舍城。
<lb ed="X" n="0681c10"/><lb ed="R050" n="0056a01"/>都五山中。仍爲大國。千小王各以國付子。更迭知
<lb ed="X" n="0681c11"/><lb ed="R050" n="0056a02"/>大國事。故曰王舍。又云斑足得道。放赦千王。千王
<lb ed="X" n="0681c12"/><lb ed="R050" n="0056a03"/>被赦於其地。故名王赦。而經家借名爲屋舍字耳。
<lb ed="X" n="0681c13"/><lb ed="R050" n="0056a04"/><name role="" type="person">耆闍崛山</name>。此云靈鷲。峯如鷲形故。此山有五精舍
<lb ed="X" n="0681c14"/><lb ed="R050" n="0056a05"/>一名天主穴。二名七葉穴。三名蛇神穴。四名少獨
<lb ed="X" n="0681c15"/><lb ed="R050" n="0056a06"/>力山。五曰耆闍崛也。大比丘衆者。器量尊勝。超諸
<lb ed="X" n="0681c16"/><lb ed="R050" n="0056a07"/>外道。爲天主所敬。故曰大也。比丘者。秦言淨命。乞
<lb ed="X" n="0681c17"/><lb ed="R050" n="0056a08"/>食。破煩惱。能持戒怖魔。天竺一名。含此四義。故存
<lb ed="X" n="0681c18"/><lb ed="R050" n="0056a09"/>本稱。言衆者。梵語僧伽。此翻和合衆。一人不名和
<lb ed="X" n="0681c19"/><lb ed="R050" n="0056a10"/>合。三人<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c1901" n="0681c1901"/><anchor xml:id="beg0681c1901" n="0681c1901"/>已<anchor xml:id="end0681c1901"/>上乃名和合。阿羅漢者。亦含三義。我生
<lb ed="X" n="0681c20"/><lb ed="R050" n="0056a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0681c2001" n="0681c2001"/><anchor xml:id="beg0681c2001" n="0681c2001"/>已<anchor xml:id="end0681c2001"/>盡。不受後有。故名不生。九十八使。煩惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c2002" n="0681c2002"/><anchor xml:id="beg0681c2002" n="0681c2002"/>已<anchor xml:id="end0681c2002"/>盡。故
<lb ed="X" n="0681c21"/><lb ed="R050" n="0056a12"/>名殺賊。具智斷德。堪爲人天福田。故名應供。含此
<lb ed="X" n="0681c22"/><lb ed="R050" n="0056a13"/>三義。亦存本稱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c23"/><lb ed="R050" n="0056a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0681c2301">諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c2301" n="0681c2301"/><anchor xml:id="beg0681c2301" n="0681c2301"/>已<anchor xml:id="end0681c2301"/>盡。無復煩惱。逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c2302" n="0681c2302"/><anchor xml:id="beg0681c2302" n="0681c2302"/>己<anchor xml:id="end0681c2302"/><note place="interlinear">紀</note>利。盡諸有結。心得自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681c24"/><lb ed="R050" n="0056a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0681c2401">此嘆德也。諸漏者。三漏也。謂欲漏有漏無明漏。欲
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0682a" n="0682a"/>
<lb ed="X" n="0682a01"/><lb ed="R050" n="0056a16"/>界諸愛名欲漏。上二界愛名有漏。三界無明名無明
<lb ed="X" n="0682a02"/><lb ed="R050" n="0056a17"/>漏。煩惱者。見思二惑也。諸有結者。卽欲結有結無
<lb ed="X" n="0682a03"/><lb ed="R050" n="0056a18"/>明結也。以果言謂之漏。漏落生死故。以因言謂之
<lb ed="X" n="0682a04"/><lb ed="R050" n="0056b01"/>結。結生相續故。今言斷煩惱。盡漏結者。因亡果喪
<lb ed="X" n="0682a05"/><lb ed="R050" n="0056b02"/>也。逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0682a0501" n="0682a0501"/><anchor xml:id="beg0682a0501" n="0682a0501"/>己<anchor xml:id="end0682a0501"/>利者。自出三界。不願度生。因乖萬善也。
<lb ed="X" n="0682a06"/><lb ed="R050" n="0056b03"/>心得自在者。躭寂滅樂。不求佛道。果缺圓常也。宗
<lb ed="X" n="0682a07"/><lb ed="R050" n="0056b04"/>門所謂鶴立枯松。點水滴凍。百尺竿頭坐的人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682a08"/><lb ed="R050" n="0056b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0682a0801">其名曰阿若<note place="interlinear">惹</note>憍<note place="interlinear">驕</note>陳如。<name role="" type="person">摩訶迦葉</name><note place="interlinear">涉</note>。<name role="" type="person">優樓頻螺迦葉</name>。迦耶
<lb ed="X" n="0682a09"/><lb ed="R050" n="0056b06"/>迦葉。<name role="" type="person">那提迦葉</name>。舍利弗。<name role="" type="person">大目犍連</name>。摩訶加旃延。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>
<lb ed="X" n="0682a10"/><lb ed="R050" n="0056b07"/>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。<name role="" type="person">劫賓那</name>。<name role="" type="person">憍梵波提</name>。離婆多。畢陵伽婆蹉。<name role="" type="person">薄拘羅</name>。
<lb ed="X" n="0682a11"/><lb ed="R050" n="0056b08"/><name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>。難陀。<name role="" type="person">孫陀羅難陀</name>。富樓那彌多羅尼子。
<lb ed="X" n="0682a12"/><lb ed="R050" n="0056b09"/>須菩提。阿難。羅<g ref="#CB02617">𬑟</g>羅。如是衆所知識。大阿羅漢等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682a13"/><lb ed="R050" n="0056b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0682a1301">此列名也。憍陳如姓也。此翻火器。其先事火。由此
<lb ed="X" n="0682a14"/><lb ed="R050" n="0056b11"/>命族。阿若者。此翻最初解。閻浮得道。最在先故。佛
<lb ed="X" n="0682a15"/><lb ed="R050" n="0056b12"/>昔於饑世。化爲赤目大魚。閉氣不喘。示爲死相。木
<lb ed="X" n="0682a16"/><lb ed="R050" n="0056b13"/>工五人。先以斧斫其肉。佛時誓言。於當來世。先度
<lb ed="X" n="0682a17"/><lb ed="R050" n="0056b14"/>此等。先願與其無生。故名阿若。增一阿含云。我佛
<lb ed="X" n="0682a18"/><lb ed="R050" n="0056b15"/>法中。寬仁博識。初受法味者。拘鄰如比丘第一。</p><p xml:id="pX31p0682a1819" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0682a19"/><lb ed="R050" n="0056b16"/><name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。此云大龜氏。其先學道。靈龜負仙圖而
<lb ed="X" n="0682a20"/><lb ed="R050" n="0056b17"/>應。從德命族故。亦名飮光。以身光映物故。付法藏
<lb ed="X" n="0682a21"/><lb ed="R050" n="0056b18"/>云。毗婆尸佛滅度後以金師。因塔像金色缺壞。時
<lb ed="X" n="0682a22"/><lb ed="R050" n="0057a01"/>有貧女乞得金珠。倩彼嚴飾。金師歡喜。粧瑩事畢。
<lb ed="X" n="0682a23"/><lb ed="R050" n="0057a02"/>立誓爲無姻夫婦。九十一劫。人間天上。身恒金色。
<lb ed="X" n="0682a24"/><lb ed="R050" n="0057a03"/>增一阿含云。我佛法中行頭陀行。大迦葉第一。</p><p xml:id="pX31p0682a2419" cb:place="inline">○
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0682b" n="0682b"/>
<lb ed="X" n="0682b01"/><lb ed="R050" n="0057a04"/><name role="" type="person">優樓頻</name>螺。此翻木瓜林。依林住故。那提此翻河。伽
<lb ed="X" n="0682b02"/><lb ed="R050" n="0057a05"/>耶此翻城。三兄弟皆事火。毗婆尸佛時。共堅刹柱。
<lb ed="X" n="0682b03"/><lb ed="R050" n="0057a06"/>緣是爲兄弟。兄爲<name role="" type="person">甁沙王</name>師。有五百弟子。兩弟各
<lb ed="X" n="0682b04"/><lb ed="R050" n="0057a07"/>二百五十。行兄法。佛作十種變度之。所謂毒龍不
<lb ed="X" n="0682b05"/><lb ed="R050" n="0057a08"/>中。龍火不燒。恒水不溺。三方取果。此取粳糧。忉利
<lb ed="X" n="0682b06"/><lb ed="R050" n="0057a09"/>取甘露。知嫌隱去。知念現來。火滅還然。斧擧不下。
<lb ed="X" n="0682b07"/><lb ed="R050" n="0057a10"/>廣出瑞應。雖覩衆變。邪執未改。復云。瞿曇雖神。不
<lb ed="X" n="0682b08"/><lb ed="R050" n="0057a11"/>如我道眞。佛卽語云。汝非羅漢。亦不得道。霍然開
<lb ed="X" n="0682b09"/><lb ed="R050" n="0057a12"/>悟。師徒皆伏。二弟亦隨歸佛。成一千比丘。增一阿
<lb ed="X" n="0682b10"/><lb ed="R050" n="0057a13"/>含云。優樓毗比丘。能將護四衆。供給四事。令無所
<lb ed="X" n="0682b11"/><lb ed="R050" n="0057a14"/>乏。最爲第一。那提比丘。心意寂然。降伏諸結。精進
<lb ed="X" n="0682b12"/><lb ed="R050" n="0057a15"/>第一。伽耶比丘。觀了諸法。都無所著。善能敎化。最
<lb ed="X" n="0682b13"/><lb ed="R050" n="0057a16"/>爲第一。</p><p xml:id="pX31p0682b1304" cb:place="inline">○舍利弗。此翻身子。母好形身。身之所生
<lb ed="X" n="0682b14"/><lb ed="R050" n="0057a17"/>故。經云。過去甥舅。俱爲織師。知王寶藏。因穿土盜
<lb ed="X" n="0682b15"/><lb ed="R050" n="0057a18"/>之。大獲珍寶。寶監白王。王曰勿揚。彼盜尋來。伺而
<lb ed="X" n="0682b16"/><lb ed="R050" n="0057b01"/>執之。甥復令舅。倒入。被執甥恐人識。卽級舅頭。王
<lb ed="X" n="0682b17"/><lb ed="R050" n="0057b02"/>令以尸置四衢道。引取其親。後因賈客羣集猥閙。
<lb ed="X" n="0682b18"/><lb ed="R050" n="0057b03"/>甥以薪覆之。王猶伺取。又因兒童舞戲。投火燒之。
<lb ed="X" n="0682b19"/><lb ed="R050" n="0057b04"/>又復置酒與伺者飮。伺者大醉。復以酒甁盛骨而
<lb ed="X" n="0682b20"/><lb ed="R050" n="0057b05"/>去。王憂狡猾。出女誘之。嚴防水邊。誡其女曰。來者
<lb ed="X" n="0682b21"/><lb ed="R050" n="0057b06"/>執喚。彼浮先株於水。防者謂人。視之乃株。連日不
<lb ed="X" n="0682b22"/><lb ed="R050" n="0057b07"/>備。因是得來通女。女執其衣。卽授死人手而去。女
<lb ed="X" n="0682b23"/><lb ed="R050" n="0057b08"/>大喚視之。乃死人手耳。因是有身。生男端正。王令
<lb ed="X" n="0682b24"/><lb ed="R050" n="0057b09"/>乳母抱出。有嗚者執之。一日至煑餠爐下。餠師與
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0682c" n="0682c"/>
<lb ed="X" n="0682c01"/><lb ed="R050" n="0057b10"/>餠而嗚。王更令抱出。因酤醇酒醉乳母。抱兒而去。
<lb ed="X" n="0682c02"/><lb ed="R050" n="0057b11"/>出過他國。他國賢其謀。欲以大臣女妻之不允。因
<lb ed="X" n="0682c03"/><lb ed="R050" n="0057b12"/>字之爲兒。聘本國王女許之。王疑其前盜。復以五
<lb ed="X" n="0682c04"/><lb ed="R050" n="0057b13"/>百騎。鞍馬衣服一種相似。往迎婦。時本國王知是
<lb ed="X" n="0682c05"/><lb ed="R050" n="0057b14"/>前盜。歎其姦詐。以女歸之。爾時甥者舍利弗是。爾
<lb ed="X" n="0682c06"/><lb ed="R050" n="0057b15"/>時舅者調達是也。難陀<g ref="#CB02494">䟦</g>難陀二龍。護<name role="" type="person">王舍城</name>。雨
<lb ed="X" n="0682c07"/><lb ed="R050" n="0057b16"/>澤以時。國無饑年。王及人民。歲設大會。置三高座。
<lb ed="X" n="0682c08"/><lb ed="R050" n="0057b17"/>坐王太子論師。時身子年八歲。身到會所。問人三
<lb ed="X" n="0682c09"/><lb ed="R050" n="0057b18"/>座。人具答之。卽越衆登論牀。羣儒皆耻。不肯論議。
<lb ed="X" n="0682c10"/><lb ed="R050" n="0058a01"/>僉曰。勝此小兒。無足顯譽。脫其不如。屈辱甚大。皆
<lb ed="X" n="0682c11"/><lb ed="R050" n="0058a02"/>遣侍者。傳語問之。答過問表。盡隳諸幢。無敢當者。
<lb ed="X" n="0682c12"/><lb ed="R050" n="0058a03"/>及年十六。究盡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0682001" n="0682001"/>閱浮典籍。無事不閑。十六大國。議
<lb ed="X" n="0682c13"/><lb ed="R050" n="0058a04"/>論無雙。五天竺國最爲第一。後於路中。逢見馬勝。
<lb ed="X" n="0682c14"/><lb ed="R050" n="0058a05"/>威儀庠序。因問師法。答。諸法從緣生。亦復從緣滅。
<lb ed="X" n="0682c15"/><lb ed="R050" n="0058a06"/>吾師大沙門。常作如是說。一聞此偈。卽得須陀洹
<lb ed="X" n="0682c16"/><lb ed="R050" n="0058a07"/>果。來至佛所。七日遍達佛法淵海。十五日得阿羅
<lb ed="X" n="0682c17"/><lb ed="R050" n="0058a08"/>漢果。爲羅云和尙。增一云。我佛法中。智慧無窮。決
<lb ed="X" n="0682c18"/><lb ed="R050" n="0058a09"/>了無疑。舍利弗第一。</p><p xml:id="pX31p0682c1809" cb:place="inline">○<name role="" type="person">大目犍連</name>。此翻萊茯根。又
<lb ed="X" n="0682c19"/><lb ed="R050" n="0058a10"/>翻胡豆。二物。古仙所嗜。因以命族。往昔曾助辟支
<lb ed="X" n="0682c20"/><lb ed="R050" n="0058a11"/>佛剃頭。浣染縫袈裟。發願求得神通。昔外道師徒
<lb ed="X" n="0682c21"/><lb ed="R050" n="0058a12"/>五百。用呪移山。經一月日。簸峨<anchor xml:id="nkr_note_add_0682c2101" n="0682c2101"/><anchor xml:id="beg0682c2101" n="0682c2101"/>已<anchor xml:id="end0682c2101"/>動。目連念言。此
<lb ed="X" n="0682c22"/><lb ed="R050" n="0058a13"/>山若移。多所損害。卽於山頂虗空中。結跏趺坐。山
<lb ed="X" n="0682c23"/><lb ed="R050" n="0058a14"/>還不動。外道相謂。我法山動。計日必移。云何不動。
<lb ed="X" n="0682c24"/><lb ed="R050" n="0058a15"/>必是沙門使爾。自知力弱。歸心佛道。難陀<g ref="#CB02494">䟦</g>難陀
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0683a" n="0683a"/>
<lb ed="X" n="0683a01"/><lb ed="R050" n="0058a16"/>二龍。居須彌邊海。佛常飛空上<name role="" type="person">忉利天</name>宮。二龍瞋
<lb ed="X" n="0683a02"/><lb ed="R050" n="0058a17"/>恨。云何禿人。從我上過。後時佛欲上<name role="" type="person">忉利天</name>。二龍
<lb ed="X" n="0683a03"/><lb ed="R050" n="0058a18"/>吐黑雲闇霧。隱翳三光。諸比丘咸欲降之。佛不聽。
<lb ed="X" n="0683a04"/><lb ed="R050" n="0058b01"/>目連云。我能降是龍。龍以身繞須彌七匝。尾挑海
<lb ed="X" n="0683a05"/><lb ed="R050" n="0058b02"/>水。頭枕山頂。目連倍現其身。繞山十四匝。尾出海
<lb ed="X" n="0683a06"/><lb ed="R050" n="0058b03"/>外。頭枕梵宮。是龍瞋盛。雨金剛砂。目連變砂爲寶
<lb ed="X" n="0683a07"/><lb ed="R050" n="0058b04"/>華。輕軟可愛。猶瞋不<anchor xml:id="nkr_note_add_0683a0701" n="0683a0701"/><anchor xml:id="beg0683a0701" n="0683a0701"/>已<anchor xml:id="end0683a0701"/>。目連化爲細身。入龍身內。
<lb ed="X" n="0683a08"/><lb ed="R050" n="0058b05"/>從眼入耳出。耳入鼻出。鑽齧<note place="interlinear">孽</note>其身。使受痛苦。其龍乃
<lb ed="X" n="0683a09"/><lb ed="R050" n="0058b06"/>伏。目連攝巨細二身。示沙門像。將是二龍。來至佛
<lb ed="X" n="0683a10"/><lb ed="R050" n="0058b07"/>所。增一阿含云。弟子中神通輕擧。飛到十方者。目
<lb ed="X" n="0683a11"/><lb ed="R050" n="0058b08"/>犍連第一。</p><p xml:id="pX31p0683a1105" cb:place="inline">○<name role="" type="person">摩訶迦旃延</name>。此翻文餝。長阿含云。有
<lb ed="X" n="0683a12"/><lb ed="R050" n="0058b09"/>外道執斷見。謂無他世。答云。今之日月爲此世。爲
<lb ed="X" n="0683a13"/><lb ed="R050" n="0058b10"/>他世。若無他世。則無明日。又云。我見人死不還。云
<lb ed="X" n="0683a14"/><lb ed="R050" n="0058b11"/>何說其受苦。故知無他世。答。如罪人被駐。寧得歸
<lb ed="X" n="0683a15"/><lb ed="R050" n="0058b12"/>否。又云。若生天上。何故不歸。故知無他世。答。如人
<lb ed="X" n="0683a16"/><lb ed="R050" n="0058b13"/>墮廁得出。寧肯更入廁否。且天上一日。當此百年。
<lb ed="X" n="0683a17"/><lb ed="R050" n="0058b14"/>生彼三五日。未遑歸心設有歸者。汝身<anchor xml:id="nkr_note_add_0683a1701" n="0683a1701"/><anchor xml:id="beg0683a1701" n="0683a1701"/>已<anchor xml:id="end0683a1701"/>化。寧得
<lb ed="X" n="0683a18"/><lb ed="R050" n="0058b15"/>知之。又云。鑊煑罪人。密葢其上。伺之不見神出。故
<lb ed="X" n="0683a19"/><lb ed="R050" n="0058b16"/>知無他世。答。汝晝眠時。傍人在邊。見汝神出否。又
<lb ed="X" n="0683a20"/><lb ed="R050" n="0058b17"/>云。我剝死人皮。臠肉碎骨。求神不得。故知無他世。
<lb ed="X" n="0683a21"/><lb ed="R050" n="0058b18"/>答。譬如小兒析薪。寸寸分裂。求火寧有得否。又云。
<lb ed="X" n="0683a22"/><lb ed="R050" n="0059a01"/>我秤死人更重。若神去應輕。若無神去。應無他世。
<lb ed="X" n="0683a23"/><lb ed="R050" n="0059a02"/>答。如火與鐵合則輕。銕失火則重。人生有神則輕。
<lb ed="X" n="0683a24"/><lb ed="R050" n="0059a03"/>人死失神則重。又云我見人臨死。反轉求神不得。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0683b" n="0683b"/>
<lb ed="X" n="0683b01"/><lb ed="R050" n="0059a04"/>故知無他世。答。如人反轉求於貝聲。寧得聲否。又
<lb ed="X" n="0683b02"/><lb ed="R050" n="0059a05"/>云。汝雖種種破我。我執甚久而不能捨。答。如人採
<lb ed="X" n="0683b03"/><lb ed="R050" n="0059a06"/>穭。初見麻取麻。次捨麻取麻皮。次捨麻皮取縷。次
<lb ed="X" n="0683b04"/><lb ed="R050" n="0059a07"/>捨縷取布。次捨布取絹。次捨絹取銀。次捨銀取金。
<lb ed="X" n="0683b05"/><lb ed="R050" n="0059a08"/>捨劣取勝。云何不能。又云。非但我如是說。諸人亦
<lb ed="X" n="0683b06"/><lb ed="R050" n="0059a09"/>如是說。云何謂我爲非。答。如兩商人逢鬼。鬼爲人
<lb ed="X" n="0683b07"/><lb ed="R050" n="0059a10"/>形。語云。前路豐米足草。載之何爲。一商便棄。至於
<lb ed="X" n="0683b08"/><lb ed="R050" n="0059a11"/>前路。人牛皆饑。爲鬼所噉。一商人云。若得新草米。
<lb ed="X" n="0683b09"/><lb ed="R050" n="0059a12"/>故草米可棄。人牛皆不爲鬼噉。諸人妄說。如鬼誑
<lb ed="X" n="0683b10"/><lb ed="R050" n="0059a13"/>言。汝不納我言。如不棄故米草。今旣得新。何不棄
<lb ed="X" n="0683b11"/><lb ed="R050" n="0059a14"/>故。又云。我不能捨。勸我則瞋。答。汝如養猪人。路上
<lb ed="X" n="0683b12"/><lb ed="R050" n="0059a15"/>逢糞。頭擎將還。在路逢雨。汁下汙頭。傍人令棄。反
<lb ed="X" n="0683b13"/><lb ed="R050" n="0059a16"/>瞋勸者。如是番番析破。外道便伏。增一云。善分別
<lb ed="X" n="0683b14"/><lb ed="R050" n="0059a17"/>義。敷演道法。迦旃延第一。</p><p xml:id="pX31p0683b1411" cb:place="inline">○阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。此翻無貧。
<lb ed="X" n="0683b15"/><lb ed="R050" n="0059a18"/>昔於饑世。以稗飯供辟支佛。九十一劫。果報充足。
<lb ed="X" n="0683b16"/><lb ed="R050" n="0059b01"/>故名無貧。賢愚經云。弗沙佛末法時饑饉。有辟支
<lb ed="X" n="0683b17"/><lb ed="R050" n="0059b02"/>佛。名利吒。行乞。空鉢無獲。有一貧人。見而悲悼。白
<lb ed="X" n="0683b18"/><lb ed="R050" n="0059b03"/>言勝士能受稗否。答云。可耳。卽以所噉奉之。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0683b1801" n="0683b1801"/><anchor xml:id="beg0683b1801" n="0683b1801"/>已<anchor xml:id="end0683b1801"/>。
<lb ed="X" n="0683b19"/><lb ed="R050" n="0059b04"/>作十八變而去。後更採稗。有兔抱其背變爲死人。
<lb ed="X" n="0683b20"/><lb ed="R050" n="0059b05"/>無伴得脫。待暗還家。委兔於地。卽成金人。拔指隨
<lb ed="X" n="0683b21"/><lb ed="R050" n="0059b06"/>生。取脚更出。用之無盡。惡人惡王。欲來奪之。便見
<lb ed="X" n="0683b22"/><lb ed="R050" n="0059b07"/>死屍。而彼所覩。純是金寶。故號無貧。又云。昔爲劫
<lb ed="X" n="0683b23"/><lb ed="R050" n="0059b08"/>賊。入佛寺盜物。佛燈欲滅。那律以箭剔燈。見佛毛
<lb ed="X" n="0683b24"/><lb ed="R050" n="0059b09"/>竪。卽自念言。他尙捨物。我云何盜。便捨而去。以是
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0683c" n="0683c"/>
<lb ed="X" n="0683c01"/><lb ed="R050" n="0059b10"/>因緣。得天眼洞視。增一云。我佛法中天眼徹視者。
<lb ed="X" n="0683c02"/><lb ed="R050" n="0059b11"/>阿那律第一。<name role="" type="person">斛飯王</name>之次子也。</p><p xml:id="pX31p0683c0213" cb:place="inline">○<name role="" type="person">劫賓那</name>。此翻房
<lb ed="X" n="0683c03"/><lb ed="R050" n="0059b12"/>宿。父母禱房星而生。善占星宿。明識圖像。從解得
<lb ed="X" n="0683c04"/><lb ed="R050" n="0059b13"/>名。增一云。我佛法中。善占星宿日月者。<name role="" type="person">劫賓那</name>第
<lb ed="X" n="0683c05"/><lb ed="R050" n="0059b14"/>一。又初出家時。欲向佛所。夜値天雨。寄宿陶師房。
<lb ed="X" n="0683c06"/><lb ed="R050" n="0059b15"/>以草爲座。又一比丘亦隨後來寄宿。卽推草與之。
<lb ed="X" n="0683c07"/><lb ed="R050" n="0059b16"/>就地而坐。後比丘中夜相問。欲何所之。答云覓佛。
<lb ed="X" n="0683c08"/><lb ed="R050" n="0059b17"/>後比丘卽爲說法。豁然得道。後比丘卽佛也。由彼
<lb ed="X" n="0683c09"/><lb ed="R050" n="0059b18"/>與佛同房共宿。得見法身。故名房宿。此從得道處
<lb ed="X" n="0683c10"/><lb ed="R050" n="0060a01"/>得名。</p><p xml:id="pX31p0683c1003" cb:place="inline">○<name role="" type="person">憍梵鉢</name>提。此翻牛呞。亦云牛跡。昔五百世
<lb ed="X" n="0683c11"/><lb ed="R050" n="0060a02"/>爲牛王。牛常食後。恒事虗哨。餘報未盡。唼唼常嚼。
<lb ed="X" n="0683c12"/><lb ed="R050" n="0060a03"/>故名牛呞。人但觀形。不知有德。若輕笑羅漢。則得
<lb ed="X" n="0683c13"/><lb ed="R050" n="0060a04"/>大罪。由避人罪故。常居天上。天知有德。不笑其形
<lb ed="X" n="0683c14"/><lb ed="R050" n="0060a05"/>故。增一云。樂在天上。不樂在人間者。牛跡比丘第
<lb ed="X" n="0683c15"/><lb ed="R050" n="0060a06"/>一。</p><p xml:id="pX31p0683c1502" cb:place="inline">○離婆多。亦云離越。此翻假和合。釋論云。空亭
<lb ed="X" n="0683c16"/><lb ed="R050" n="0060a07"/>中宿。見二鬼爭尸。令其分判。設依理枉理。俱不免
<lb ed="X" n="0683c17"/><lb ed="R050" n="0060a08"/>害。乃隨實而答。大鬼拔其手足。小鬼取尸補之。食
<lb ed="X" n="0683c18"/><lb ed="R050" n="0060a09"/>意拭口而去。因有煩惱。不測誰身。遂疑此身。從何
<lb ed="X" n="0683c19"/><lb ed="R050" n="0060a10"/>所來。若是我身。眼見拔去。若是他身。隨我行住。由
<lb ed="X" n="0683c20"/><lb ed="R050" n="0060a11"/>此疑惑。逢人卽問。汝見我身否。衆僧云。此人易度
<lb ed="X" n="0683c21"/><lb ed="R050" n="0060a12"/>遂語云。此身本是他人遺體。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0683c2101" n="0683c2101"/><anchor xml:id="beg0683c2101" n="0683c2101"/>己<anchor xml:id="end0683c2101"/>有也。於是得道。
<lb ed="X" n="0683c22"/><lb ed="R050" n="0060a13"/>增一云。坐禪入定。心不倒亂者。離越比丘第一。</p><p xml:id="pX31p0683c2219" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0683c23"/><lb ed="R050" n="0060a14"/>畢陵伽婆蹉。此翻餘習。五百世爲婆羅門。雖得道
<lb ed="X" n="0683c24"/><lb ed="R050" n="0060a15"/>果。餘習猶高。過恒河水對河神曰。咄小婢駐流。河
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0684a" n="0684a"/>
<lb ed="X" n="0684a01"/><lb ed="R050" n="0060a16"/>神爲之兩派。神往訴佛。佛令懺謝。卽合掌云。小婢
<lb ed="X" n="0684a02"/><lb ed="R050" n="0060a17"/>莫瞋。大衆笑云。懺而更罵。佛言。本習如此。實無高
<lb ed="X" n="0684a03"/><lb ed="R050" n="0060a18"/>心。增一云。樹下苦坐。不避風雨者。婆蹉第一。</p><p xml:id="pX31p0684a0318" cb:place="inline">○薄
<lb ed="X" n="0684a04"/><lb ed="R050" n="0060b01"/>拘羅。此翻善容。色貌端正故。毗婆尸佛時。有一比
<lb ed="X" n="0684a05"/><lb ed="R050" n="0060b02"/>丘患頭痛。尊者夙爲貧人。因持一訶黎勒果施之。
<lb ed="X" n="0684a06"/><lb ed="R050" n="0060b03"/>病愈。緣施菓故。九十一劫。天上人中。享福快樂。未
<lb ed="X" n="0684a07"/><lb ed="R050" n="0060b04"/>甞有病。最後生婆羅門家。其母早亡。父聘後妻。拘
<lb ed="X" n="0684a08"/><lb ed="R050" n="0060b05"/>羅年幼。見母作餠。從而索之。後母憎恚。卽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0684001" n="0684001"/>促拘羅
<lb ed="X" n="0684a09"/><lb ed="R050" n="0060b06"/>擲置<g ref="#CB00828">𨫼</g>上。<g ref="#CB00828">𨫼</g>雖焦熱不能燒害。母後煑肉。拘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0684002" n="0684002"/>那復
<lb ed="X" n="0684a10"/><lb ed="R050" n="0060b07"/>索。母益瞋恚。尋置釜中亦不能煑。母後向河。拘羅
<lb ed="X" n="0684a11"/><lb ed="R050" n="0060b08"/>隨去。尋擲水中。大魚吞之。遭捕入市。遇父買歸。時
<lb ed="X" n="0684a12"/><lb ed="R050" n="0060b09"/>剖魚腹。拘羅尙活。吿父安詳。無至傷兒。父旣見子。
<lb ed="X" n="0684a13"/><lb ed="R050" n="0060b10"/>喜拘而出。長大出家。得羅漢果。年百六十歲。自樂
<lb ed="X" n="0684a14"/><lb ed="R050" n="0060b11"/>寂靜。常處閒居。不樂衆中。乃至舍利塔亦樂閑靜。
<lb ed="X" n="0684a15"/><lb ed="R050" n="0060b12"/><name role="" type="person">阿育王</name>。禮諸羅漢塔。次至其塔而說偈言。雖自鍊
<lb ed="X" n="0684a16"/><lb ed="R050" n="0060b13"/>無明。於世少利益。供二十貝子。貝子從塔飛出著
<lb ed="X" n="0684a17"/><lb ed="R050" n="0060b14"/>王足。閑靜少欲。塔亦如是。增一云。壽命極長。終不
<lb ed="X" n="0684a18"/><lb ed="R050" n="0060b15"/>中夭。常樂閑居。不處衆中者。<name role="" type="person">薄拘羅</name>第一。</p><p xml:id="pX31p0684a1817" cb:place="inline">○摩訶
<lb ed="X" n="0684a19"/><lb ed="R050" n="0060b16"/>俱絺羅。此翻大膝。舍利弗舅也。由來論常勝姊。姊
<lb ed="X" n="0684a20"/><lb ed="R050" n="0060b17"/>孕論則不勝。知懷智人。寄辨尙爾。何況出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0684003" n="0684003"/>家。乃棄
<lb ed="X" n="0684a21"/><lb ed="R050" n="0060b18"/>家往南天竺。讀十八經。時衆笑之。累世難通。一生
<lb ed="X" n="0684a22"/><lb ed="R050" n="0061a01"/>豈冀。喟然歎曰。在家爲姊所勝。出家爲他所輕。誓
<lb ed="X" n="0684a23"/><lb ed="R050" n="0061a02"/>讀不休。無暇剪爪。時人呼爲長爪梵志。學訖還家。
<lb ed="X" n="0684a24"/><lb ed="R050" n="0061a03"/>問甥所在。人曰爲佛弟子。卽生大慢。我甥八歲。聲
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0684b" n="0684b"/>
<lb ed="X" n="0684b01"/><lb ed="R050" n="0061a04"/>震五天。彼沙門者。有何道術。誘我姊子。逕往佛所。
<lb ed="X" n="0684b02"/><lb ed="R050" n="0061a05"/>索佛論義。世尊曰。汝意以何爲宗。志曰。我以一切
<lb ed="X" n="0684b03"/><lb ed="R050" n="0061a06"/>不受爲宗。世尊曰。是見受否。志拂袖而去。至中路
<lb ed="X" n="0684b04"/><lb ed="R050" n="0061a07"/>乃省。歎曰。我義兩處負墮。是見若受。負門處粗。是
<lb ed="X" n="0684b05"/><lb ed="R050" n="0061a08"/>見不受。負門處細。一切人天二乘。不知我墮處。唯
<lb ed="X" n="0684b06"/><lb ed="R050" n="0061a09"/>有世尊諸大菩薩。知我墮處。於是同五百徒衆。一
<lb ed="X" n="0684b07"/><lb ed="R050" n="0061a10"/>時出家。證阿羅漢。增一云。得四辯才。觸難能答者。
<lb ed="X" n="0684b08"/><lb ed="R050" n="0061a11"/>拘絺羅第一。</p><p xml:id="pX31p0684b0806" cb:place="inline">○難陀。亦云放牛難陀。此翻善懽喜。
<lb ed="X" n="0684b09"/><lb ed="R050" n="0061a12"/><name role="" type="person">淨飯王</name>偪十萬釋出家。卽其一也。</p><p xml:id="pX31p0684b0914" cb:place="inline">○<name role="" type="person">孫陀羅難陀</name>。
<lb ed="X" n="0684b10"/><lb ed="R050" n="0061a13"/>此翻艶喜。是佛親弟。四月九日生。短佛四指。容儀
<lb ed="X" n="0684b11"/><lb ed="R050" n="0061a14"/>挺特。與世殊異。若在衆中。有不識者。謂言佛來。彌
<lb ed="X" n="0684b12"/><lb ed="R050" n="0061a15"/>沙塞律云。摩竭有裸形外道。大聰明。國人號爲智
<lb ed="X" n="0684b13"/><lb ed="R050" n="0061a16"/>者。共身子議論結舌。乃生善心。欲於佛法中出家。
<lb ed="X" n="0684b14"/><lb ed="R050" n="0061a17"/>見難陀形貌奇偉。歎云。短小比丘。智慧難槪。況堂
<lb ed="X" n="0684b15"/><lb ed="R050" n="0061a18"/>者乎。難陀卽度出家。婦卽孫陀羅。極端正。食息不
<lb ed="X" n="0684b16"/><lb ed="R050" n="0061b01"/>相離。佛與阿難入城乞食。次至難陀門首而立。難
<lb ed="X" n="0684b17"/><lb ed="R050" n="0061b02"/>陀迎禮世尊。時孫陀便作是念。我若放去。世尊必
<lb ed="X" n="0684b18"/><lb ed="R050" n="0061b03"/>定與其出家。遂牽衣不令出。難陀曰。今可暫放。禮
<lb ed="X" n="0684b19"/><lb ed="R050" n="0061b04"/>世尊<anchor xml:id="nkr_note_add_0684b1901" n="0684b1901"/><anchor xml:id="beg0684b1901" n="0684b1901"/>已<anchor xml:id="end0684b1901"/>。我卽却回。孫陀羅曰。共作要期。方隨意去。
<lb ed="X" n="0684b20"/><lb ed="R050" n="0061b05"/>以粧濕額而吿之曰。此點未乾。卽宜却至。若遲違
<lb ed="X" n="0684b21"/><lb ed="R050" n="0061b06"/>者。罰金錢五百。難陀曰。可爾。卽至門首禮足。取如
<lb ed="X" n="0684b22"/><lb ed="R050" n="0061b07"/>來鉢。盛滿美食。持至門首。世尊遂去。卽與阿難。世
<lb ed="X" n="0684b23"/><lb ed="R050" n="0061b08"/>尊現相。不令取鉢。難陀持鉢。默然隨去。世尊至寺。
<lb ed="X" n="0684b24"/><lb ed="R050" n="0061b09"/>難陀持鉢以奉世尊。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0684b2401" n="0684b2401"/><anchor xml:id="beg0684b2401" n="0684b2401"/>已<anchor xml:id="end0684b2401"/>吿曰。難陀汝食我殘否。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0684c" n="0684c"/>
<lb ed="X" n="0684c01"/><lb ed="R050" n="0061b10"/>答云我食。佛卽授與難陀食<anchor xml:id="nkr_note_add_0684c0101" n="0684c0101"/><anchor xml:id="beg0684c0101" n="0684c0101"/>已<anchor xml:id="end0684c0101"/>。世尊吿曰。汝能出
<lb ed="X" n="0684c02"/><lb ed="R050" n="0061b11"/>家否。答云出家。卽吿阿難。汝與難陀剃除鬚髮。答
<lb ed="X" n="0684c03"/><lb ed="R050" n="0061b12"/>曰如世尊敎。卽覔剃頭人。爲其落髮。難陀乃握拳
<lb ed="X" n="0684c04"/><lb ed="R050" n="0061b13"/>語剃者。我不久當作轉輪王。汝若剃我髮者。當截
<lb ed="X" n="0684c05"/><lb ed="R050" n="0061b14"/>汝腕。彼卽大怖。褁收刀具。卽欲辭出。阿難白佛。佛
<lb ed="X" n="0684c06"/><lb ed="R050" n="0061b15"/>便自去問言。難陀汝出家否。答言出家。是時世尊。
<lb ed="X" n="0684c07"/><lb ed="R050" n="0061b16"/>自持甁水。灌其頂上。淨人卽剃。便作是念。我今敬
<lb ed="X" n="0684c08"/><lb ed="R050" n="0061b17"/>奉世尊。旦爲出家。暮卽歸舍。旣至日晚。尋路而歸。
<lb ed="X" n="0684c09"/><lb ed="R050" n="0061b18"/>世尊於其行路。化作大坑。不能得去。愁苦通夜。詰
<lb ed="X" n="0684c10"/><lb ed="R050" n="0062a01"/>朝。佛與五百比丘應請。難陀求住守寺。意欲迯去。
<lb ed="X" n="0684c11"/><lb ed="R050" n="0062a02"/>佛令關房掃地。關南北開。掃此彼穢。復懼佛歸。卽
<lb ed="X" n="0684c12"/><lb ed="R050" n="0062a03"/>迯走。於路値佛。隱身樹下。佛令其樹擧枝高上。其
<lb ed="X" n="0684c13"/><lb ed="R050" n="0062a04"/>身露現。佛見喚還。問云。何故欲去。答。昨與婦別。待
<lb ed="X" n="0684c14"/><lb ed="R050" n="0062a05"/>還與食。憶婦食耳。佛將彼遊天堂。次遊地獄。然後
<lb ed="X" n="0684c15"/><lb ed="R050" n="0062a06"/>歇下。</p><p xml:id="pX31p0684c1503" cb:place="inline">○富樓那彌多羅尼子。富樓此翻滿。彌多羅
<lb ed="X" n="0684c16"/><lb ed="R050" n="0062a07"/>翻慈。西域稱男爲那。女爲尼。此從父母兩緣得名。
<lb ed="X" n="0684c17"/><lb ed="R050" n="0062a08"/>內外經書靡不該練。增一云。善能廣說。分別義理。
<lb ed="X" n="0684c18"/><lb ed="R050" n="0062a09"/><name role="" type="person">滿慈子</name>第一。欲還本國利生。佛言。彼國獘惡。汝云
<lb ed="X" n="0684c19"/><lb ed="R050" n="0062a10"/>何化。答。我當修忍。人若毀。我當自幸不得拳毆。拳
<lb ed="X" n="0684c20"/><lb ed="R050" n="0062a11"/>毆時。自幸不得木杖。木杖時。自幸不得刀刃。刀刃
<lb ed="X" n="0684c21"/><lb ed="R050" n="0062a12"/>時。自幸離五濁毒器。由彼忍滿。故曰滿慈也。</p><p xml:id="pX31p0684c2118" cb:place="inline">○須
<lb ed="X" n="0684c22"/><lb ed="R050" n="0062a13"/>菩提。此翻空生。生時庫藏皆空。占者曰。解空之相
<lb ed="X" n="0684c23"/><lb ed="R050" n="0062a14"/>吉。故名空生。所修行業。以空爲本。常入空定。住無
<lb ed="X" n="0684c24"/><lb ed="R050" n="0062a15"/>諍三昧。善說空法。有所宣說。皆分別空。佛從忉利
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0685a" n="0685a"/>
<lb ed="X" n="0685a01"/><lb ed="R050" n="0062a16"/>天下。率土輻輳。爭前頂禮。尊者端坐石室。念諸法
<lb ed="X" n="0685a02"/><lb ed="R050" n="0062a17"/>空。色非佛。乃至識非佛。眼非佛。乃至意非佛。豁然悟
<lb ed="X" n="0685a03"/><lb ed="R050" n="0062a18"/>道。得見法身。故名空生。諸弟子中解空第一。</p><p xml:id="pX31p0685a0318" cb:place="inline">○阿難。
<lb ed="X" n="0685a04"/><lb ed="R050" n="0062b01"/>此翻歡喜。又翻不染。中阿含云。四衆若聞阿難所說。
<lb ed="X" n="0685a05"/><lb ed="R050" n="0062b02"/>若多若少。無不歡喜。欲發問先謦欬。大衆皆歡喜。四
<lb ed="X" n="0685a06"/><lb ed="R050" n="0062b03"/>衆若觀其嘿。或行住坐臥。指撝處分。進止動轉皆
<lb ed="X" n="0685a07"/><lb ed="R050" n="0062b04"/>歡喜。年二十五。佛前求侍。佛言。阿難勝過去侍。過
<lb ed="X" n="0685a08"/><lb ed="R050" n="0062b05"/>去侍聞說乃解。今佛未發言。阿難<anchor xml:id="nkr_note_add_0685a0801" n="0685a0801"/><anchor xml:id="beg0685a0801" n="0685a0801"/>已<anchor xml:id="end0685a0801"/>解。阿難侍佛
<lb ed="X" n="0685a09"/><lb ed="R050" n="0062b06"/>二十五年。所聞八千犍陀。皆誦不遺。不重問一句。
<lb ed="X" n="0685a10"/><lb ed="R050" n="0062b07"/>佛滅度後。坐師子床。迦葉大衆讚曰。面如淨滿月。
<lb ed="X" n="0685a11"/><lb ed="R050" n="0062b08"/>眼若靑蓮華。佛法大海水。流入阿難心。增一云。知
<lb ed="X" n="0685a12"/><lb ed="R050" n="0062b09"/>時明物。所至無疑。所憶不忘。多聞廣達。堪任奉持
<lb ed="X" n="0685a13"/><lb ed="R050" n="0062b10"/>者。<name role="" type="person">阿難陀</name>第一。</p><p xml:id="pX31p0685a1307" cb:place="inline">○羅<g ref="#CB02617">𬑟</g>羅。此翻覆障。昔塞鼠穴。由
<lb ed="X" n="0685a14"/><lb ed="R050" n="0062b11"/>是因緣。故名覆障。昔太子求出家。父王不許。殷勤
<lb ed="X" n="0685a15"/><lb ed="R050" n="0062b12"/>不<anchor xml:id="nkr_note_add_0685a1501" n="0685a1501"/><anchor xml:id="beg0685a1501" n="0685a1501"/>已<anchor xml:id="end0685a1501"/>。王言汝若有子。聽汝出家。太子指腹妃。却後
<lb ed="X" n="0685a16"/><lb ed="R050" n="0062b13"/>六年。汝當生男。太子出家後。耶輸有娠。在胎六年。
<lb ed="X" n="0685a17"/><lb ed="R050" n="0062b14"/>方得產生。諸釋咸瞋。何因有此。欲治欲殺。惡聲載
<lb ed="X" n="0685a18"/><lb ed="R050" n="0062b15"/>道。耶輸卽焚火坑。發大誓願。我若非爲。子母俱滅。
<lb ed="X" n="0685a19"/><lb ed="R050" n="0062b16"/>若眞遺體。天當爲證。因抱子投坑。坑變爲池。蓮華
<lb ed="X" n="0685a20"/><lb ed="R050" n="0062b17"/>捧體。王及國人乃始釋疑。後佛還國。耶輸令羅云
<lb ed="X" n="0685a21"/><lb ed="R050" n="0062b18"/>奉佛歡喜丸。羅云幼稚。竟持上佛。耶輸由此息謗。
<lb ed="X" n="0685a22"/><lb ed="R050" n="0063a01"/>祖王歡喜。雖失其父。而獲其子。爲金輪王。吾亦何
<lb ed="X" n="0685a23"/><lb ed="R050" n="0063a02"/>恨。想其長大冀神寶至。而佛索令出家。父王不許。
<lb ed="X" n="0685a24"/><lb ed="R050" n="0063a03"/>耶輸將上高樓。目連飛空來取。佛度出家。付舍利
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0685b" n="0685b"/>
<lb ed="X" n="0685b01"/><lb ed="R050" n="0063a04"/>弗爲弟子。作沙彌時喜妄語。凡國王大臣居士來
<lb ed="X" n="0685b02"/><lb ed="R050" n="0063a05"/>欲見佛。俱答言不在。令無量人不得見佛。由妄語
<lb ed="X" n="0685b03"/><lb ed="R050" n="0063a06"/>故。佛每訶責。佛出行還。使羅云洗足。佛以脚挑澡
<lb ed="X" n="0685b04"/><lb ed="R050" n="0063a07"/>盆。三覆三仰。然後覆地。命令注水。羅云盆覆注水
<lb ed="X" n="0685b05"/><lb ed="R050" n="0063a08"/>不得立。佛言。汝今妄語。猶如覆盆。於佛法水。亦不
<lb ed="X" n="0685b06"/><lb ed="R050" n="0063a09"/>得立。今當實語。莫妄語也。諸弟子中。密行第一。衆
<lb ed="X" n="0685b07"/><lb ed="R050" n="0063a10"/>所知識者。言此等皆是大衆首領。人人心知眼識
<lb ed="X" n="0685b08"/><lb ed="R050" n="0063a11"/>者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685b09"/><lb ed="R050" n="0063a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0685b0901">復有學無學二千人。<name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>比丘尼。與眷屬
<lb ed="X" n="0685b10"/><lb ed="R050" n="0063a13"/>六千人俱。羅睺羅母<name role="" type="person">耶輸陀羅</name>比丘尼。亦與眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685b11"/><lb ed="R050" n="0063a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0685b1101">此叙有學衆也。眞窮惑盡無所事事者。名無學。卽
<lb ed="X" n="0685b12"/><lb ed="R050" n="0063a15"/>阿羅漢是也。研眞斷惑。而欲造於眞窮惑盡者。名
<lb ed="X" n="0685b13"/><lb ed="R050" n="0063a16"/>學無學也。<name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>。此翻<name role="" type="person">大愛道</name>。亦云憍曇
<lb ed="X" n="0685b14"/><lb ed="R050" n="0063a17"/>彌。此翻尼衆主。卽佛姨母也。<name role="" type="person">耶輸陀羅</name>。此翻華色。
<lb ed="X" n="0685b15"/><lb ed="R050" n="0063a18"/>亦翻名聞。羅云母也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685b16"/><lb ed="R050" n="0063b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0685b1601">菩薩摩訶薩八萬人。皆於阿耨多羅三藐三菩提不
<lb ed="X" n="0685b17"/><lb ed="R050" n="0063b02"/>退轉。皆得陀羅尼。樂說辯才。轉不退轉法輪。供養無
<lb ed="X" n="0685b18"/><lb ed="R050" n="0063b03"/>量百千諸佛。於諸佛所植衆德本。常爲諸佛之所稱
<lb ed="X" n="0685b19"/><lb ed="R050" n="0063b04"/>歎。以慈修身。善入佛慧。通達大智到於彼岸。名稱普
<lb ed="X" n="0685b20"/><lb ed="R050" n="0063b05"/>聞無量世界。能度無數百千衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685b21"/><lb ed="R050" n="0063b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0685b2101">此歎菩薩德也。菩薩者梵語之半。具云菩提薩埵。
<lb ed="X" n="0685b22"/><lb ed="R050" n="0063b07"/>此云覺有情。亦名大心衆生。具大慈。得大智。修大
<lb ed="X" n="0685b23"/><lb ed="R050" n="0063b08"/>因。證大果故。梵語阿耨多羅。此云無上。三藐三菩
<lb ed="X" n="0685b24"/><lb ed="R050" n="0063b09"/>提。此云正等正覺。皆於菩提不退轉者。荷擔如來
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0685c" n="0685c"/>
<lb ed="X" n="0685c01"/><lb ed="R050" n="0063b10"/>大事因緣。決定自知成佛不謬。非若小乘自謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0685c0101" n="0685c0101"/><anchor xml:id="beg0685c0101" n="0685c0101"/>已<anchor xml:id="end0685c0101"/>
<lb ed="X" n="0685c02"/><lb ed="R050" n="0063b11"/>得涅槃。不復<anchor xml:id="nkr_note_orig_0685001" n="0685001"/>道求也。皆得陀羅尼樂說辯才者。梵
<lb ed="X" n="0685c03"/><lb ed="R050" n="0063b12"/>語陀羅尼。此翻總持。樂說辯才者。四無礙之二也。
<lb ed="X" n="0685c04"/><lb ed="R050" n="0063b13"/>九地菩薩。斷一障二愚。得四無礙解。一障者。利它
<lb ed="X" n="0685c05"/><lb ed="R050" n="0063b14"/>不欲行障。二愚者。一於無量所說法無量名句字。
<lb ed="X" n="0685c06"/><lb ed="R050" n="0063b15"/>後後慧辯陀羅尼自在愚。二辯才自在愚。於無量
<lb ed="X" n="0685c07"/><lb ed="R050" n="0063b16"/>所說法陀羅尼自在者。謂義無礙解。卽於所詮總
<lb ed="X" n="0685c08"/><lb ed="R050" n="0063b17"/>持自在。於一義中現一切義故。於無量名句字陀
<lb ed="X" n="0685c09"/><lb ed="R050" n="0063b18"/>羅尼自在者。謂法無礙解。卽於能詮總持自在。於
<lb ed="X" n="0685c10"/><lb ed="R050" n="0064a01"/>一名字中現一切名字故。於後後慧辯陀羅尼自
<lb ed="X" n="0685c11"/><lb ed="R050" n="0064a02"/>在者。謂詞無礙解。卽於言音展轉訓釋總持自在。
<lb ed="X" n="0685c12"/><lb ed="R050" n="0064a03"/>於一音聲中現一切音聲故。辯才自在者。謂辯無
<lb ed="X" n="0685c13"/><lb ed="R050" n="0064a04"/>礙解。善達機宜。巧爲說故。菩薩斷此二愚。得法自
<lb ed="X" n="0685c14"/><lb ed="R050" n="0064a05"/>在。非若小乘但得心自在也。轉不退轉法輪者。得
<lb ed="X" n="0685c15"/><lb ed="R050" n="0064a06"/>是道以處<anchor xml:id="nkr_note_add_0685c1501" n="0685c1501"/><anchor xml:id="beg0685c1501" n="0685c1501"/>己<anchor xml:id="end0685c1501"/>。運是道以利人。非若小乘不欣說法。
<lb ed="X" n="0685c16"/><lb ed="R050" n="0064a07"/>自守幽閑也。供諸佛植衆德者。一切如來皆悉供
<lb ed="X" n="0685c17"/><lb ed="R050" n="0064a08"/>養。一切德本無不培植。不似小乘身體疲懈。但念
<lb ed="X" n="0685c18"/><lb ed="R050" n="0064a09"/>空無相無作也。常爲諸佛之所稱歎者。菩薩智德
<lb ed="X" n="0685c19"/><lb ed="R050" n="0064a10"/>宏深。神通游戲。故諸佛咨嗟。不似小乘如來尋常
<lb ed="X" n="0685c20"/><lb ed="R050" n="0064a11"/>斥之爲焦芽敗種也。以慈修身善入佛慧者。菩薩
<lb ed="X" n="0685c21"/><lb ed="R050" n="0064a12"/>視三界爲家。等四生爲子。借度生以入佛慧。故曰
<lb ed="X" n="0685c22"/><lb ed="R050" n="0064a13"/>善入。非若小乘觀三界如牢獄。視四生如怨賊也。
<lb ed="X" n="0685c23"/><lb ed="R050" n="0064a14"/>通達大智到於彼岸者。通者推而行之之謂。達者
<lb ed="X" n="0685c24"/><lb ed="R050" n="0064a15"/>深造自得之謂。大智者卽法空智也。菩薩以般若
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0686a" n="0686a"/>
<lb ed="X" n="0686a01"/><lb ed="R050" n="0064a16"/>觀空。漚和利物。故能誕登道岸。不似小乘得人空
<lb ed="X" n="0686a02"/><lb ed="R050" n="0064a17"/>智尙在中流也。名稱普聞無量世界者。名者實之
<lb ed="X" n="0686a03"/><lb ed="R050" n="0064a18"/>賓。菩薩實行旣廣。故名稱亦普。不似小乘獨善其
<lb ed="X" n="0686a04"/><lb ed="R050" n="0064b01"/>身。而名只在一國之內也。能度無量衆生者。願力
<lb ed="X" n="0686a05"/><lb ed="R050" n="0064b02"/>無窮。度生無盡。非若小乘逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0686a0501" n="0686a0501"/><anchor xml:id="beg0686a0501" n="0686a0501"/>己<anchor xml:id="end0686a0501"/>利。成就衆生。心
<lb ed="X" n="0686a06"/><lb ed="R050" n="0064b03"/>不喜樂也。宗門謂之寒<g ref="#CB01926">灰</g>發<g ref="#CB08504">𦦨</g>。枯木生華。百尺竿
<lb ed="X" n="0686a07"/><lb ed="R050" n="0064b04"/>頭更進一步者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686a08"/><lb ed="R050" n="0064b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0686a0801">其名曰<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩。觀世音菩薩。得大勢菩薩。常
<lb ed="X" n="0686a09"/><lb ed="R050" n="0064b06"/>精進菩薩。不休息菩薩。寶掌菩薩。藥王菩薩。勇施菩
<lb ed="X" n="0686a10"/><lb ed="R050" n="0064b07"/>薩。寶月菩薩。月光菩薩。滿月菩薩。大力菩薩。無量力
<lb ed="X" n="0686a11"/><lb ed="R050" n="0064b08"/>菩薩。越三界菩薩。<g ref="#CB02494">䟦</g>陀婆羅菩薩。彌勒菩薩。寶積菩
<lb ed="X" n="0686a12"/><lb ed="R050" n="0064b09"/>薩。導師菩薩。如是等菩薩摩訶薩。八萬人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686a13"/><lb ed="R050" n="0064b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0686a1301">梵語文殊。此翻妙德。思益云。雖說諸法而不起法
<lb ed="X" n="0686a14"/><lb ed="R050" n="0064b11"/>想。亦不起非法想故曰妙德。大經云。了了見佛性。
<lb ed="X" n="0686a15"/><lb ed="R050" n="0064b12"/>猶如妙德等。觀世音者。思益云。衆生見者必得菩
<lb ed="X" n="0686a16"/><lb ed="R050" n="0064b13"/>提。稱名者得免衆苦。故寶藏佛云。汝觀一切衆生
<lb ed="X" n="0686a17"/><lb ed="R050" n="0064b14"/>生大悲心。今當字汝爲觀世音。得大勢者。思益云。
<lb ed="X" n="0686a18"/><lb ed="R050" n="0064b15"/>我投足處。震動三千大千世界及魔宮殿。故名大
<lb ed="X" n="0686a19"/><lb ed="R050" n="0064b16"/>勢至。不休息者。思益云。若恒河沙劫爲一日一夜。
<lb ed="X" n="0686a20"/><lb ed="R050" n="0064b17"/>以是三十日爲一月。十二月爲一歲。過百千萬億
<lb ed="X" n="0686a21"/><lb ed="R050" n="0064b18"/>劫得値一佛。如是於恒河沙等佛所。行諸梵行。修
<lb ed="X" n="0686a22"/><lb ed="R050" n="0065a01"/>集功德。然後授記心不休息。無有疲倦。故名不休
<lb ed="X" n="0686a23"/><lb ed="R050" n="0065a02"/>息。寶掌者。普超經云。被上德鎧。乃至成佛。無能沮
<lb ed="X" n="0686a24"/><lb ed="R050" n="0065a03"/>壞。令釋大乘。若於夢中。不志二乘。常以慧心。爲人
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0686b" n="0686b"/>
<lb ed="X" n="0686b01"/><lb ed="R050" n="0065a04"/>宣講。於珍寶心無所貪惜。故名寶掌。藥王者。悲華
<lb ed="X" n="0686b02"/><lb ed="R050" n="0065a05"/>云。願賢劫一千諸佛成道。我皆供養。諸佛入滅。我
<lb ed="X" n="0686b03"/><lb ed="R050" n="0065a06"/>皆起塔。劫盡苦惱。我皆救護。刀兵疾疫。我作醫王。
<lb ed="X" n="0686b04"/><lb ed="R050" n="0065a07"/>然後得佛。寶藏佛言。今當字汝爲大淨藥王。在後
<lb ed="X" n="0686b05"/><lb ed="R050" n="0065a08"/>作佛。名樓至如來。寶月者。思益云。若諸菩薩。常修
<lb ed="X" n="0686b06"/><lb ed="R050" n="0065a09"/>童子梵行。乃至不以心念五欲。何況身受。故名寶
<lb ed="X" n="0686b07"/><lb ed="R050" n="0065a10"/>月。<g ref="#CB02494">䟦</g>陀婆羅此翻善守。思益云。若衆生聞名。畢定
<lb ed="X" n="0686b08"/><lb ed="R050" n="0065a11"/>得三摩提。彌勒此翻慈氏。思益云。若衆生見者。卽
<lb ed="X" n="0686b09"/><lb ed="R050" n="0065a12"/>得慈心三昧。悲華云。發願於刀火劫中。擁護衆生。
<lb ed="X" n="0686b10"/><lb ed="R050" n="0065a13"/>導師者。思益云。若菩薩於墮邪道衆生。生大悲心。
<lb ed="X" n="0686b11"/><lb ed="R050" n="0065a14"/>令入正道。不求恩報。故名導師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686b12"/><lb ed="R050" n="0065a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0686b1201">爾時釋提桓因。與其眷屬二萬天子俱。復有明月天
<lb ed="X" n="0686b13"/><lb ed="R050" n="0065a16"/>子。普香天子。寶光天子。四大天王。與其眷屬萬天子
<lb ed="X" n="0686b14"/><lb ed="R050" n="0065a17"/>俱。自在天子。大自在天子。與其眷屬三萬天子俱。娑
<lb ed="X" n="0686b15"/><lb ed="R050" n="0065a18"/>婆世界主。梵天王。尸棄大梵等。光明大梵等。與其眷屬
<lb ed="X" n="0686b16"/><lb ed="R050" n="0065b01"/>萬二千天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686b17"/><lb ed="R050" n="0065b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0686b1701">此叙八部衆也。如來說法。異類咸遵。故八部龍天
<lb ed="X" n="0686b18"/><lb ed="R050" n="0065b03"/>不謀而至。不約而親。譬如北辰不動。而衆星皆拱
<lb ed="X" n="0686b19"/><lb ed="R050" n="0065b04"/>也。先天人衆。梵語釋提桓因。此翻能主。撫育衆善。
<lb ed="X" n="0686b20"/><lb ed="R050" n="0065b05"/>能作天主故。此天居須彌之頂。總御四洲。明月天
<lb ed="X" n="0686b21"/><lb ed="R050" n="0065b06"/>子者。月天子也。月者缺也。有虧缺故。下面頗胝迦
<lb ed="X" n="0686b22"/><lb ed="R050" n="0065b07"/>寶水精所成。能冷能照故。天以自在言。子以慈愛
<lb ed="X" n="0686b23"/><lb ed="R050" n="0065b08"/>言。寶光天子者。日天子也。日者實也。常充實故。下
<lb ed="X" n="0686b24"/><lb ed="R050" n="0065b09"/>面亦<anchor xml:id="nkr_note_orig_0686001" n="0686001"/>俱胝迦寶火珠所成。能熱能照故。普香天子
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0686c" n="0686c"/>
<lb ed="X" n="0686c01"/><lb ed="R050" n="0065b10"/>者。星天子也。四大天王者。東方名提頭賴吒。此云
<lb ed="X" n="0686c02"/><lb ed="R050" n="0065b11"/>持國。謂護持國土。安益衆生故。居黃金山。領二部
<lb ed="X" n="0686c03"/><lb ed="R050" n="0065b12"/>鬼。一乾闥婆。此云尋香。卽帝釋樂神。二毗舍闍。此
<lb ed="X" n="0686c04"/><lb ed="R050" n="0065b13"/>云噉精氣鬼。謂噉有情及五穀精氣故。護東弗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0686002" n="0686002"/>於
<lb ed="X" n="0686c05"/><lb ed="R050" n="0065b14"/>逮。南方毗樓勒叉。此云增長。能令自他增長善根
<lb ed="X" n="0686c06"/><lb ed="R050" n="0065b15"/>故。居瑠璃山。領二部鬼。一鳩槃荼。此云可畏。二薜茘
<lb ed="X" n="0686c07"/><lb ed="R050" n="0065b16"/>多。此云魔魅鬼。護<name role="" type="person">南閻浮提</name>。西方毗樓博叉。此云
<lb ed="X" n="0686c08"/><lb ed="R050" n="0065b17"/>廣目。居白銀山。領二部鬼。一龍。二富單那。此云熱
<lb ed="X" n="0686c09"/><lb ed="R050" n="0065b18"/>病鬼。護西瞿耶尼。北方毗沙門。此云多聞。以福德
<lb ed="X" n="0686c10"/><lb ed="R050" n="0066a01"/>名聞四方故。居水精山。領二部衆。一夜叉。此云犍
<lb ed="X" n="0686c11"/><lb ed="R050" n="0066a02"/>疾鬼。飛空速疾故。二羅刹。此云可畏。護北<g ref="#CB15106">鬱</g>單越。
<lb ed="X" n="0686c12"/><lb ed="R050" n="0066a03"/>由各領二部。不令鬼神惱亂世間故。名護世四王
<lb ed="X" n="0686c13"/><lb ed="R050" n="0066a04"/>也。明月天子等。是帝釋內臣。如卿如相。四大天王。
<lb ed="X" n="0686c14"/><lb ed="R050" n="0066a05"/>是帝釋外臣。如將帥。自在者。卽<name role="" type="person">他化自在天</name>。欲界
<lb ed="X" n="0686c15"/><lb ed="R050" n="0066a06"/>頂天也。大自在者。卽<name role="" type="person">摩醯首羅</name>。居色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0686003" n="0686003"/>界於大千界
<lb ed="X" n="0686c16"/><lb ed="R050" n="0066a07"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0686004" n="0686004"/>頂最自在故。乘白牛。執白拂。一念之間。能知大千
<lb ed="X" n="0686c17"/><lb ed="R050" n="0066a08"/>雨滴故。娑婆。此云堪忍。以諸衆生。忍受三毒。及諸
<lb ed="X" n="0686c18"/><lb ed="R050" n="0066a09"/>煩惱故。亦是五趣雜居故。言梵者。此翻離欲。謂創
<lb ed="X" n="0686c19"/><lb ed="R050" n="0066a10"/>離欲染得根本定故。尸棄者。此翻頂髻。謂頂有肉
<lb ed="X" n="0686c20"/><lb ed="R050" n="0066a11"/>髻。如螺形故。亦名螺髻。亦名火頂。以火災至此頂
<lb ed="X" n="0686c21"/><lb ed="R050" n="0066a12"/>故。又名樹提尸棄。彼國以火名樹提故。光明大梵
<lb ed="X" n="0686c22"/><lb ed="R050" n="0066a13"/>卽光音天。以此天無尋伺。無言語。用光明爲語言
<lb ed="X" n="0686c23"/><lb ed="R050" n="0066a14"/>故。言等者。等取三禪四禪也。不叙無色者。以無形
<lb ed="X" n="0686c24"/><lb ed="R050" n="0066a15"/>色故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0687a" n="0687a"/>
<lb ed="X" n="0687a01"/><lb ed="R050" n="0066a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0687a0101">有八龍王。<name role="" type="person">難陀龍王</name><g ref="#CB02494">䟦</g><name role="" type="person">難陀龍王</name>。<name role="" type="person">娑伽羅龍王</name>和修
<lb ed="X" n="0687a02"/><lb ed="R050" n="0066a17"/>吉龍王。德义迦龍王。<name role="" type="person">阿那婆達多龍王</name>。<name role="" type="person">摩那斯龍王</name>。
<lb ed="X" n="0687a03"/><lb ed="R050" n="0066a18"/>優鉢羅龍王等。各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a04"/><lb ed="R050" n="0066b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0687a0401">難陀。翻歡喜。<g ref="#CB02494">䟦</g>。翻善。兄弟常擁護<name role="" type="person">摩竭提國</name>。雨澤
<lb ed="X" n="0687a05"/><lb ed="R050" n="0066b02"/>以時。百姓皆喜故。娑迦羅。此翻海。於大海中此最
<lb ed="X" n="0687a06"/><lb ed="R050" n="0066b03"/>勝故。和修吉。此翻多頭。德义迦。此翻多舌。以嗜語
<lb ed="X" n="0687a07"/><lb ed="R050" n="0066b04"/>故。又云能害。謂瞋時噓氣。人畜皆死故。阿那婆達
<lb ed="X" n="0687a08"/><lb ed="R050" n="0066b05"/>多。此翻無熱。從池得名。閻浮諸龍。皆有三患。一熱
<lb ed="X" n="0687a09"/><lb ed="R050" n="0066b06"/>風熱砂。燒著皮肉骨髓。以爲苦惱。二惡風暴起。吹
<lb ed="X" n="0687a10"/><lb ed="R050" n="0066b07"/>其宮殿。失其寶餝衣服。龍身自現。以爲苦惱。三諸
<lb ed="X" n="0687a11"/><lb ed="R050" n="0066b08"/>龍娛樂時。金翅鳥王入宮。搏撮始生龍子食之。怖
<lb ed="X" n="0687a12"/><lb ed="R050" n="0066b09"/>懼生惱。此池無此三患。名無熱惱。摩那斯。此云大
<lb ed="X" n="0687a13"/><lb ed="R050" n="0066b10"/>身修羅。排海淹善見城。此龍縈身以遏海水。優鉢。
<lb ed="X" n="0687a14"/><lb ed="R050" n="0066b11"/>此翻靑蓮華。從池得名。以此池出此華故。龍王亦
<lb ed="X" n="0687a15"/><lb ed="R050" n="0066b12"/>食百味。唯末後一口。變爲蝦蟆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a16"/><lb ed="R050" n="0066b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0687a1601">有四緊那羅王。法緊那羅王。妙法緊那羅王。大法緊
<lb ed="X" n="0687a17"/><lb ed="R050" n="0066b14"/>那羅王。持法緊那羅王。各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a18"/><lb ed="R050" n="0066b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0687a1801">緊那羅。此翻疑神。似人頂有一角。面極端正。見者
<lb ed="X" n="0687a19"/><lb ed="R050" n="0066b16"/>生疑。畜生道攝。此天帝奏法樂神也。居七寶山。身
<lb ed="X" n="0687a20"/><lb ed="R050" n="0066b17"/>有異相。卽上奏樂。佛說法時。諸天絃歌。般遮鼓瑟
<lb ed="X" n="0687a21"/><lb ed="R050" n="0066b18"/>而頌法門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a22"/><lb ed="R050" n="0067a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0687a2201">有四乾闥婆王。樂<note place="interlinear">岳</note>乾闥婆王。樂音乾闥婆王。美乾闥
<lb ed="X" n="0687a23"/><lb ed="R050" n="0067a02"/>婆王。美音乾闥婆王。各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687a24"/><lb ed="R050" n="0067a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0687a2401">乾闥婆。此云尋香。以香爲食故。亦云香陰。其身出
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0687b" n="0687b"/>
<lb ed="X" n="0687b01"/><lb ed="R050" n="0067a04"/>香故。此天帝奏俗樂之神也。樂者。幢倒伎也。樂音
<lb ed="X" n="0687b02"/><lb ed="R050" n="0067a05"/>者。鼓節絃歌也。美者。幢倒中勝品者。美音者。樂音
<lb ed="X" n="0687b03"/><lb ed="R050" n="0067a06"/>中勝品者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687b04"/><lb ed="R050" n="0067a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0687b0401">有四阿修羅王。婆稚阿修羅王。佉羅騫駄阿修羅王。
<lb ed="X" n="0687b05"/><lb ed="R050" n="0067a08"/>毗摩質多羅阿修羅王。羅睺阿修羅王。各與若干百
<lb ed="X" n="0687b06"/><lb ed="R050" n="0067a09"/>千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687b07"/><lb ed="R050" n="0067a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0687b0701">阿修羅。此云無酒。往四天下採華釀海。魚龍業力
<lb ed="X" n="0687b08"/><lb ed="R050" n="0067a11"/>變爲醎水。瞋妬誓斷。故名無酒。又名非天。多行諂
<lb ed="X" n="0687b09"/><lb ed="R050" n="0067a12"/>媚。無天行故。今之修福。懷勝負諂媚心者。多生此
<lb ed="X" n="0687b10"/><lb ed="R050" n="0067a13"/>類。故云稜層可畏。擁聳驚人。並出三頭。重安八臂。
<lb ed="X" n="0687b11"/><lb ed="R050" n="0067a14"/>跨山蹈海。把日擎雲。天上求餐。海中釀酒是也。婆
<lb ed="X" n="0687b12"/><lb ed="R050" n="0067a15"/>稚者。此云被縛。五惡物繫頸不得脫故。又常爲帝
<lb ed="X" n="0687b13"/><lb ed="R050" n="0067a16"/>釋所縛故。佉羅騫駄。此翻廣肩。擁海水者。毗摩質
<lb ed="X" n="0687b14"/><lb ed="R050" n="0067a17"/>多羅者。毗摩。此云絲。質多羅。此云種種。能以一絲
<lb ed="X" n="0687b15"/><lb ed="R050" n="0067a18"/>幻作種種事故。又云淨心。能波海水。使出聲故。索
<lb ed="X" n="0687b16"/><lb ed="R050" n="0067b01"/>乾闥婆女。生舍脂。帝釋業力。令其父居七葉殿。遂
<lb ed="X" n="0687b17"/><lb ed="R050" n="0067b02"/>納爲妻。後讒其父。遂交兵。脚波海水。手攻喜見。帝
<lb ed="X" n="0687b18"/><lb ed="R050" n="0067b03"/>釋以般若力不能爲害。羅睺羅。此云障持。障持日
<lb ed="X" n="0687b19"/><lb ed="R050" n="0067b04"/>月故。又云攝惱。以能將手隱攝日月。令天惱故。身
<lb ed="X" n="0687b20"/><lb ed="R050" n="0067b05"/>長八萬四千由旬。口廣千由旬。寶珠嚴身。樂觀天
<lb ed="X" n="0687b21"/><lb ed="R050" n="0067b06"/>女天園林故。常與帝釋鬪戰。若四天下人。孝養父
<lb ed="X" n="0687b22"/><lb ed="R050" n="0067b07"/>母。供養沙門。諸天有威力。上空雨刀。若不爾者。諸
<lb ed="X" n="0687b23"/><lb ed="R050" n="0067b08"/>天入宮不出。又日放光照其眼不得見。擧手掌障
<lb ed="X" n="0687b24"/><lb ed="R050" n="0067b09"/>日。世人咸言日蝕。或作大聲。世人咸言天獸吼。修
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0687c" n="0687c"/>
<lb ed="X" n="0687c01"/><lb ed="R050" n="0067b10"/>羅所食。皆與天同。唯末後一口。變爲靑泥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687c02"/><lb ed="R050" n="0067b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0687c0201">有四迦樓羅王。大威德迦樓羅王。大身迦樓羅王。大
<lb ed="X" n="0687c03"/><lb ed="R050" n="0067b12"/>滿迦樓羅王。如意迦樓羅王。各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687c04"/><lb ed="R050" n="0067b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0687c0401">迦樓羅。此云金翅。以翅有種種寶色莊嚴故。居四
<lb ed="X" n="0687c05"/><lb ed="R050" n="0067b14"/>天王大樹上。兩翅相去三百三十六萬里。若對敵
<lb ed="X" n="0687c06"/><lb ed="R050" n="0067b15"/>翻。此云大嗉。嗉吭也。以常著龍於嗉中故。大滿者。
<lb ed="X" n="0687c07"/><lb ed="R050" n="0067b16"/>以龍爲食。常滿意故。此鳥有神力。雄化爲天子。雌
<lb ed="X" n="0687c08"/><lb ed="R050" n="0067b17"/>化爲天女。住處有寶宮。食亦有百味。而報須食龍
<lb ed="X" n="0687c09"/><lb ed="R050" n="0067b18"/>故。如意者。項有此珠故。此迦樓羅。一日山東噉一
<lb ed="X" n="0687c10"/><lb ed="R050" n="0068a01"/>龍王五百小龍。三方亦爾。周而復始。壽八千歲。臨
<lb ed="X" n="0687c11"/><lb ed="R050" n="0068a02"/>終失勢。欲噉龍子。龍母嗷嘇之不得食卽瞋。從金
<lb ed="X" n="0687c12"/><lb ed="R050" n="0068a03"/>剛山透海穿地輪過。不能過風輪。風彈之從故孔
<lb ed="X" n="0687c13"/><lb ed="R050" n="0068a04"/>涌。到金剛山。如是七反。還山頂命終。肉裂火起。將
<lb ed="X" n="0687c14"/><lb ed="R050" n="0068a05"/>燒寶山。難陀雨雨滅之。肉爛心衝。風輪亦七反墮
<lb ed="X" n="0687c15"/><lb ed="R050" n="0068a06"/>山上。成如意珠。龍得之爲王。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687c16"/><lb ed="R050" n="0068a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0687c1601">韋提希子阿闍世王。與若干百千眷屬俱。各禮佛足。
<lb ed="X" n="0687c17"/><lb ed="R050" n="0068a08"/>退坐一面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0687c18"/><lb ed="R050" n="0068a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0687c1801">韋提希。此云思惟。<name role="" type="person">甁沙王</name>之夫人。阿闍世。此云未
<lb ed="X" n="0687c19"/><lb ed="R050" n="0068a10"/>生怨。<name role="" type="person">王舍城</name>之王也。大經云。以不生佛性。故煩惱
<lb ed="X" n="0687c20"/><lb ed="R050" n="0068a11"/>怨生。煩惱怨生。故不見佛性。不生煩惱。卽見佛性。
<lb ed="X" n="0687c21"/><lb ed="R050" n="0068a12"/>普超經云。阿闍世。從文殊懺悔。得柔順忍。命終入
<lb ed="X" n="0687c22"/><lb ed="R050" n="0068a13"/>吒羅地獄。卽入卽出。生上方佛土。得無生忍。彌勒
<lb ed="X" n="0687c23"/><lb ed="R050" n="0068a14"/>出世。復來此界。名不動菩薩。後當作佛。號淨界如
<lb ed="X" n="0687c24"/><lb ed="R050" n="0068a15"/>來。退坐一面者。謂各退坐以面向佛也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0688a" n="0688a"/>
<lb ed="X" n="0688a01"/><lb ed="R050" n="0068a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0688a0101">爾時世尊。四衆圍繞。供養恭敬。尊重讚歎。爲諸菩薩。
<lb ed="X" n="0688a02"/><lb ed="R050" n="0068a17"/>說大乘經。名無量義。敎菩薩法。佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688a03"/><lb ed="R050" n="0068a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0688a0301">供養者。施其所好。恭敬者。盡其禮儀。尊重者。竭其
<lb ed="X" n="0688a04"/><lb ed="R050" n="0068b01"/>誠悃。讚歎者。極其稱美。四衆竭誠盡敬。世尊無以
<lb ed="X" n="0688a05"/><lb ed="R050" n="0068b02"/>相酬。欲將菩提場中。所得妙法。授與大衆。然恐不
<lb ed="X" n="0688a06"/><lb ed="R050" n="0068b03"/>能擔荷。故先說無量義經以發其機。此無量二字。
<lb ed="X" n="0688a07"/><lb ed="R050" n="0068b04"/>有二義。一無有限量。故曰無量。此屬實相門。是平
<lb ed="X" n="0688a08"/><lb ed="R050" n="0068b05"/>等法故。二法門多種。故曰無量。此屬方便門。謂以
<lb ed="X" n="0688a09"/><lb ed="R050" n="0068b06"/>無限量法。權開種種無量度生法門故。世尊雖四
<lb ed="X" n="0688a10"/><lb ed="R050" n="0068b07"/>十餘年。淘汰四衆。然四衆住在法界量裏。守一解
<lb ed="X" n="0688a11"/><lb ed="R050" n="0068b08"/>脫義。不能捨有量心。入無量義。故世尊先說此經
<lb ed="X" n="0688a12"/><lb ed="R050" n="0068b09"/>以搖撼之。故經云。爾時大莊嚴菩薩。與八萬菩薩。
<lb ed="X" n="0688a13"/><lb ed="R050" n="0068b10"/>同白佛言。菩薩摩訶薩。欲速成菩提。修行何等法
<lb ed="X" n="0688a14"/><lb ed="R050" n="0068b11"/>門。佛言。有一法門。名無量義。菩薩欲學此法門者。
<lb ed="X" n="0688a15"/><lb ed="R050" n="0068b12"/>應當觀察一切諸法。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0688a1501" n="0688a1501"/><anchor xml:id="beg0688a1501" n="0688a1501"/>已<anchor xml:id="end0688a1501"/>來。性相寂滅。猶如虗
<lb ed="X" n="0688a16"/><lb ed="R050" n="0068b13"/>空。無有二法。又復深入一切諸法。法相如是。生如
<lb ed="X" n="0688a17"/><lb ed="R050" n="0068b14"/>是法。法相如是。乃至滅如是法。法相如是<note place="inline">性相寂滅。猶如
<lb ed="X" n="0688a18"/><lb ed="R050" n="0068b15"/>虛空。無有二法。四相皆如。便是下文如是相如是性。乃至如是本末究竟等。卽是諸佛智慧甚深無量也。
<lb ed="X" n="0688a19"/><lb ed="R050" n="0068b16"/>無量之量。是如來自心現量境界。所謂無心之心量也。所謂法界一相。卽是如來平等法身也</note>。如是
<lb ed="X" n="0688a20"/><lb ed="R050" n="0068b17"/>觀察四相本末。悉徧知<anchor xml:id="nkr_note_add_0688a2001" n="0688a2001"/><anchor xml:id="beg0688a2001" n="0688a2001"/>已<anchor xml:id="end0688a2001"/>。次復觀察一切諸法。念
<lb ed="X" n="0688a21"/><lb ed="R050" n="0068b18"/>念不住。新新生滅。復觀卽時生住異滅。如是觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0688a2101" n="0688a2101"/><anchor xml:id="beg0688a2101" n="0688a2101"/>已<anchor xml:id="end0688a2101"/>。
<lb ed="X" n="0688a22"/><lb ed="R050" n="0069a01"/>而入衆生諸根性欲。性欲無量故。說法無量。說法
<lb ed="X" n="0688a23"/><lb ed="R050" n="0069a02"/>無量故。義亦無量。無量義者。從一法生。其一法者。
<lb ed="X" n="0688a24"/><lb ed="R050" n="0069a03"/>卽是無相。如是無相。無相不相。不相無相。名爲實
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0688b" n="0688b"/>
<lb ed="X" n="0688b01"/><lb ed="R050" n="0069a04"/>相。若能如是修一法門無量義者。必得疾成菩提。
<lb ed="X" n="0688b02"/><lb ed="R050" n="0069a05"/><note place="inline">是觀察衆生。性欲不同。故以一法。開無量義。此無量義。卽多多之謂。此便是隨衆生性欲。以一乘道。分別
<lb ed="X" n="0688b03"/><lb ed="R050" n="0069a06"/>說三。其實元是一相一味之法。此便是其智慧門。難解難入也。前段是觀察實相門。此段是觀察生滅門。
<lb ed="X" n="0688b04"/><lb ed="R050" n="0069a07"/>卽以無限量門。分別種種無量法門者。無非欲其離念。皈於實相也</note>大莊嚴云。世尊
<lb ed="X" n="0688b05"/><lb ed="R050" n="0069a08"/>自從得道<anchor xml:id="nkr_note_add_0688b0501" n="0688b0501"/><anchor xml:id="beg0688b0501" n="0688b0501"/>已<anchor xml:id="end0688b0501"/>來。四十餘年。常爲衆生演說四相之
<lb ed="X" n="0688b06"/><lb ed="R050" n="0069a09"/>義。苦義。空義。無常無我。無大無小。無生無滅。一相
<lb ed="X" n="0688b07"/><lb ed="R050" n="0069a10"/>無相。法性法相。本來空寂。若有聞者。咸得暖法。頂
<lb ed="X" n="0688b08"/><lb ed="R050" n="0069a11"/>法。忍法。世第一法。須陀洹果等。及辟支佛道。發菩
<lb ed="X" n="0688b09"/><lb ed="R050" n="0069a12"/>提心。登初地二地。乃至十地。往日所說諸法之義。
<lb ed="X" n="0688b10"/><lb ed="R050" n="0069a13"/>與今所說有何等異。而言甚深無上大乘。無量義
<lb ed="X" n="0688b11"/><lb ed="R050" n="0069a14"/>經。菩薩修行。必成菩提。佛吿大莊嚴菩薩。善哉善
<lb ed="X" n="0688b12"/><lb ed="R050" n="0069a15"/>哉。善男子。自我道場菩提樹下。端坐六年。得成菩
<lb ed="X" n="0688b13"/><lb ed="R050" n="0069a16"/>提。以佛眼觀一切諸法。不可宣說。所以者何。以諸
<lb ed="X" n="0688b14"/><lb ed="R050" n="0069a17"/>衆生。性欲不同。性欲不同。種種說法。以方便力。四
<lb ed="X" n="0688b15"/><lb ed="R050" n="0069a18"/>十餘年。未顯眞實。是故衆生。得道差別。不得疾成
<lb ed="X" n="0688b16"/><lb ed="R050" n="0069b01"/>菩提<note place="inline">可見授記作佛。方是本懷</note>。善男子。譬如水能洗垢穢。若井
<lb ed="X" n="0688b17"/><lb ed="R050" n="0069b02"/>若池。若江河溪渠。皆悉能洗諸有垢穢。其法水者。
<lb ed="X" n="0688b18"/><lb ed="R050" n="0069b03"/>亦復如是。能洗衆生諸煩惱垢。善男子。水性是一。
<lb ed="X" n="0688b19"/><lb ed="R050" n="0069b04"/>江河井池溪渠大海。各各別異。其法性者亦復如
<lb ed="X" n="0688b20"/><lb ed="R050" n="0069b05"/>是。洗除塵勞。等無差別。三果四果。二道不一。善男
<lb ed="X" n="0688b21"/><lb ed="R050" n="0069b06"/>子。水雖是一。而井非池。池非江河。溪渠非海。如來
<lb ed="X" n="0688b22"/><lb ed="R050" n="0069b07"/>所說諸法。亦復如是。初中後說。皆能洗除煩惱。而
<lb ed="X" n="0688b23"/><lb ed="R050" n="0069b08"/>初非中。中非後。初中後說。文辭非一。而義各異。善
<lb ed="X" n="0688b24"/><lb ed="R050" n="0069b09"/>男子。我起樹王。爲阿若多等五人。轉四諦法輪。亦
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0688c" n="0688c"/>
<lb ed="X" n="0688c01"/><lb ed="R050" n="0069b10"/>說諸法。本來空寂。代謝不住。念念生滅。中間爲諸
<lb ed="X" n="0688c02"/><lb ed="R050" n="0069b11"/>比丘。幷衆菩薩。宣說十二因緣。六波羅蜜。亦說諸
<lb ed="X" n="0688c03"/><lb ed="R050" n="0069b12"/>法。本來空寂。代謝不住。念念生滅。今復於此演說
<lb ed="X" n="0688c04"/><lb ed="R050" n="0069b13"/>大乘無量義經。亦如是說。是故初說中說今說。文
<lb ed="X" n="0688c05"/><lb ed="R050" n="0069b14"/>辭是一。而義各異。義異故。衆生解異。解異故。得道
<lb ed="X" n="0688c06"/><lb ed="R050" n="0069b15"/>得果亦異。善男子。自我得道。初起說法。至於今日。
<lb ed="X" n="0688c07"/><lb ed="R050" n="0069b16"/>說無量義經。無有二言。能以一音。普應衆生。能以
<lb ed="X" n="0688c08"/><lb ed="R050" n="0069b17"/>一身。普應一切身。善男子。是則諸佛甚深不可思
<lb ed="X" n="0688c09"/><lb ed="R050" n="0069b18"/>議境界。非二乘所知。亦非十住菩薩所及。唯佛與
<lb ed="X" n="0688c10"/><lb ed="R050" n="0070a01"/>佛。乃能究了<note place="inline">初中後說。皆是本來空寂。代謝不住。念念生滅。所謂如來無二語也。所謂
<lb ed="X" n="0688c11"/><lb ed="R050" n="0070a02"/>初善中善。後亦善也。衆生各隨自<anchor xml:id="nkr_note_add_0688c1101" n="0688c1101"/><anchor xml:id="beg0688c1101" n="0688c1101"/>己<anchor xml:id="end0688c1101"/>性欲。思量分別故。所解所入。各各有異。故曰是法非思量分別之所
<lb ed="X" n="0688c12"/><lb ed="R050" n="0070a03"/>能解。唯有諸佛乃能知之。此經與法華互相發明。故引此一段。智者觀此。則於法華思過半矣。無厭繁文</note>。
<lb ed="X" n="0688c13"/><lb ed="R050" n="0070a04"/>敎菩薩法者。反顯非是敎小乘法。佛所護念者。亦
<lb ed="X" n="0688c14"/><lb ed="R050" n="0070a05"/>顯不是小乘所護念。也譬如如意寶珠。是摩竭龍
<lb ed="X" n="0688c15"/><lb ed="R050" n="0070a06"/>王之所護念。非蝦<anchor xml:id="nkr_note_add_0688c1501" n="0688c1501"/><anchor xml:id="beg0688c1501" n="0688c1501"/><g ref="#CB03157">䗫</g><anchor xml:id="end0688c1501"/>蚯蚓之所好樂。此經與法華
<lb ed="X" n="0688c16"/><lb ed="R050" n="0070a07"/>同條共貫。故亦名敎菩薩法。佛所護念也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688c17"/><lb ed="R050" n="0070a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0688c1701">佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0688c1701" n="0688c1701"/><anchor xml:id="beg0688c1701" n="0688c1701"/>已<anchor xml:id="end0688c1701"/>。結跏趺坐。入於無量義處三昧。身心不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688c18"/><lb ed="R050" n="0070a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0688c1801">梵語三昧。此翻正定。亦云等持。平等持心。趨一境
<lb ed="X" n="0688c19"/><lb ed="R050" n="0070a10"/>故。旣說無量義經。便入無量義定。可見世尊口到
<lb ed="X" n="0688c20"/><lb ed="R050" n="0070a11"/>身到。說底就是行底。行底就是說底。故纔說此經。
<lb ed="X" n="0688c21"/><lb ed="R050" n="0070a12"/>直下又將此一卷無量義經。覿面呈出。如銅山鐵
<lb ed="X" n="0688c22"/><lb ed="R050" n="0070a13"/>壁。頓向諸人面前。要令大衆向空劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0688c2201" n="0688c2201"/><anchor xml:id="beg0688c2201" n="0688c2201"/>已<anchor xml:id="end0688c2201"/>前承當。佛
<lb ed="X" n="0688c23"/><lb ed="R050" n="0070a14"/>未出世薦取。且道那箇是同參。達磨魯祖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0688c24"/><lb ed="R050" n="0070a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0688c2401">是時天雨曼陀羅華。摩訶曼陀羅華。曼殊沙華。摩訶
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0689a" n="0689a"/>
<lb ed="X" n="0689a01"/><lb ed="R050" n="0070a16"/>曼殊沙華。而散佛上。及諸大衆。普佛世界。六種震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689a02"/><lb ed="R050" n="0070a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0689a0201">世尊入定。天驚地震。故天雨四華。地搖六震也。曼
<lb ed="X" n="0689a03"/><lb ed="R050" n="0070a18"/>陀羅。此云柔輭。曼殊沙。此云適意。散四華者。翻破
<lb ed="X" n="0689a04"/><lb ed="R050" n="0070b01"/>四大故。六震者。謂動起踊震吼擊也。搖颺不安曰
<lb ed="X" n="0689a05"/><lb ed="R050" n="0070b02"/>動。自下升高曰起。忽然騰擧曰踊。隱隱有聲。曰震。
<lb ed="X" n="0689a06"/><lb ed="R050" n="0070b03"/>雄聲抑揚曰吼。呯嗑發響曰擊。震卽是聲。動卽是
<lb ed="X" n="0689a07"/><lb ed="R050" n="0070b04"/>形。聲兼吼擊。動兼起踊。地六震者。翻破根結故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689a08"/><lb ed="R050" n="0070b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0689a0801">爾時會中。比丘比丘尼。優婆塞優婆夷。天龍夜叉。乾
<lb ed="X" n="0689a09"/><lb ed="R050" n="0070b06"/>闥婆。阿修羅。迦樓羅。緊那羅。摩睺羅伽。人非人。及諸小
<lb ed="X" n="0689a10"/><lb ed="R050" n="0070b07"/>王。轉輪聖王。是諸大衆。得未曾有。歡喜合掌。一心觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689a11"/><lb ed="R050" n="0070b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0689a1101">須菩提。巖中打坐。諸天雨華讚歎尊者。善說般若。
<lb ed="X" n="0689a12"/><lb ed="R050" n="0070b09"/>世尊入無量義定。驚天動地。會中如許大衆。總不
<lb ed="X" n="0689a13"/><lb ed="R050" n="0070b10"/>知落處。却無一人領會世尊無量義經。亦無一人
<lb ed="X" n="0689a14"/><lb ed="R050" n="0070b11"/>讚歎世尊善說無量義經。箇箇瞠著眼睛。一心觀
<lb ed="X" n="0689a15"/><lb ed="R050" n="0070b12"/>佛。不知觀是何人。佛是何物。古德云。汝等諸人。在
<lb ed="X" n="0689a16"/><lb ed="R050" n="0070b13"/>大海裏坐。汲頭浸却了。更展手問人乞水喫是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689a17"/><lb ed="R050" n="0070b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0689a1701">爾時佛放眉間白毫相光。照東方萬八千世界。靡不
<lb ed="X" n="0689a18"/><lb ed="R050" n="0070b15"/>周遍。下至<name role="" type="person">阿鼻地獄</name>。上至阿迦尼吒天。於此世界。盡
<lb ed="X" n="0689a19"/><lb ed="R050" n="0070b16"/>見彼土六趣衆生。又見彼土現在諸佛。及聞諸佛所
<lb ed="X" n="0689a20"/><lb ed="R050" n="0070b17"/>說經法。幷見彼諸比丘比丘尼。優婆塞優婆夷。諸修
<lb ed="X" n="0689a21"/><lb ed="R050" n="0070b18"/>行得道者。復見諸菩薩摩訶薩。種種因緣。種種信解。
<lb ed="X" n="0689a22"/><lb ed="R050" n="0071a01"/>種種相貌行菩薩道。復見諸佛般涅槃者。復見諸佛
<lb ed="X" n="0689a23"/><lb ed="R050" n="0071a02"/>般涅槃後。以佛舍利起七寶塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0689a24"/><lb ed="R050" n="0071a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0689a2401">世尊。見大衆眼鈍頭迷。事不獲<anchor xml:id="nkr_note_add_0689a2401" n="0689a2401"/><anchor xml:id="beg0689a2401" n="0689a2401"/>已<anchor xml:id="end0689a2401"/>。只得略展神通。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0689b" n="0689b"/>
<lb ed="X" n="0689b01"/><lb ed="R050" n="0071a04"/>放眉間光。詮註無量義經。無量義定。令大衆向眉
<lb ed="X" n="0689b02"/><lb ed="R050" n="0071a05"/>梢眼角邊討箇分曉。所謂爲憐三歲子。不惜兩莖
<lb ed="X" n="0689b03"/><lb ed="R050" n="0071a06"/>眉也。然雖如是。若是皮下有血性的人。決不肯向
<lb ed="X" n="0689b04"/><lb ed="R050" n="0071a07"/>人光影門頭作活計。不見文喜禪師初往五臺。求
<lb ed="X" n="0689b05"/><lb ed="R050" n="0071a08"/>見文殊。却被文殊當面熱瞞。後參仰山。得箇入處。
<lb ed="X" n="0689b06"/><lb ed="R050" n="0071a09"/>遂命充典座。文殊常現於粥鍋上。師以攪粥竹篦
<lb ed="X" n="0689b07"/><lb ed="R050" n="0071a10"/>便打云。文殊自文殊。文喜自文喜。文殊說謁讚云。
<lb ed="X" n="0689b08"/><lb ed="R050" n="0071a11"/>苦瓠連根苦。甜瓜徹蒂甜。脩行三大劫。却被老僧
<lb ed="X" n="0689b09"/><lb ed="R050" n="0071a12"/>嫌。故古德云。彩雲端裏僊人現。手把紅羅扇遮面。
<lb ed="X" n="0689b10"/><lb ed="R050" n="0071a13"/>急須著眼看僊人。莫看僊人手中扇。問。佛在眉間
<lb ed="X" n="0689b11"/><lb ed="R050" n="0071a14"/>放光。亦有說乎。曰。若論放光常例。則放眉光是爲
<lb ed="X" n="0689b12"/><lb ed="R050" n="0071a15"/>授記。若論其義。別自有說。眼耳鼻舌。各具一能。眉
<lb ed="X" n="0689b13"/><lb ed="R050" n="0071a16"/>毛居上。故口問鼻云。飮食在我。言語在我。汝有何
<lb ed="X" n="0689b14"/><lb ed="R050" n="0071a17"/>能。反居吾上。鼻曰。五嶽之中。中嶽居尊。是以居上。
<lb ed="X" n="0689b15"/><lb ed="R050" n="0071a18"/>鼻又問眼。汝何在上。眼曰。吾同日月。寔有照鑒之
<lb ed="X" n="0689b16"/><lb ed="R050" n="0071b01"/>功。是以居上。眼問眉曰。汝何功能。位居吾上。眉曰。
<lb ed="X" n="0689b17"/><lb ed="R050" n="0071b02"/>我寔無功。慚居上位。倘吾在下。眼若在上。看你甚
<lb ed="X" n="0689b18"/><lb ed="R050" n="0071b03"/>麼面孔。故寶月上堂云。古者道在眼曰見。在耳曰
<lb ed="X" n="0689b19"/><lb ed="R050" n="0071b04"/>聞。且道在眉毛喚作甚麼。良久曰。憂則共戚。樂則
<lb ed="X" n="0689b20"/><lb ed="R050" n="0071b05"/>同歡。人皆知有用之爲用。而不知無用之大用也。
<lb ed="X" n="0689b21"/><lb ed="R050" n="0071b06"/>宗師家。將此例向上事。眉間放光殆亦是乎。問。何
<lb ed="X" n="0689b22"/><lb ed="R050" n="0071b07"/>故放光遍照東方萬八千界。答。若以理言。小乘雖
<lb ed="X" n="0689b23"/><lb ed="R050" n="0071b08"/>曰不動。實在動中。雖脫見思。未離陰界。如來欲令
<lb ed="X" n="0689b24"/><lb ed="R050" n="0071b09"/>超出陰界。證不動智。故以光明遍照東方也。古德
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0689c" n="0689c"/>
<lb ed="X" n="0689c01"/><lb ed="R050" n="0071b10"/>云。全成不動智。只欠自承當。若以事言。震旦國中。
<lb ed="X" n="0689c02"/><lb ed="R050" n="0071b11"/>多大乘法器。故佛光遍注。至漢明而像法始入。至
<lb ed="X" n="0689c03"/><lb ed="R050" n="0071b12"/>梁武而達磨復來。顯發此事。自後燈燈相續。焰焰
<lb ed="X" n="0689c04"/><lb ed="R050" n="0071b13"/>無窮。普天匝地。皆此一光遍照之力也。若佛光不
<lb ed="X" n="0689c05"/><lb ed="R050" n="0071b14"/>照。便與此土無緣。故震旦一國。佛法如是。其餘東
<lb ed="X" n="0689c06"/><lb ed="R050" n="0071b15"/>方萬八千土。悉皆如是。故知放光實非小緣也。於
<lb ed="X" n="0689c07"/><lb ed="R050" n="0071b16"/>此世界盡見彼土者。此彼二字。要看得分明。要知
<lb ed="X" n="0689c08"/><lb ed="R050" n="0071b17"/>萬八千土。皆是本地風光。從這裏流出。故古德云。
<lb ed="X" n="0689c09"/><lb ed="R050" n="0071b18"/>盡大地是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0689c0901" n="0689c0901"/><anchor xml:id="beg0689c0901" n="0689c0901"/>己<anchor xml:id="end0689c0901"/>光明。盡大地無一人不在自<anchor xml:id="nkr_note_add_0689c0902" n="0689c0902"/><anchor xml:id="beg0689c0902" n="0689c0902"/>己<anchor xml:id="end0689c0902"/>光
<lb ed="X" n="0689c10"/><lb ed="R050" n="0072a01"/>明裏是也。世尊入無量定。無量爲一也。一光照萬
<lb ed="X" n="0689c11"/><lb ed="R050" n="0072a02"/>八千土。一爲無量也。萬八千土靡不周遍。橫遍也。
<lb ed="X" n="0689c12"/><lb ed="R050" n="0072a03"/>上極於天。下極於地。竪窮也。光中所現六趣衆生
<lb ed="X" n="0689c13"/><lb ed="R050" n="0072a04"/>者。六凡也。現在諸佛者。佛乘也。修行得道者。聲聞
<lb ed="X" n="0689c14"/><lb ed="R050" n="0072a05"/>乘辟支乘也。行菩薩道者。菩薩乘也。此四聖也。總
<lb ed="X" n="0689c15"/><lb ed="R050" n="0072a06"/>之是十界圖樣。現在平等光中也。種種因緣。種種
<lb ed="X" n="0689c16"/><lb ed="R050" n="0072a07"/>信解。種種相貌。行菩薩道。是一串事。如人信得行
<lb ed="X" n="0689c17"/><lb ed="R050" n="0072a08"/>布施是菩薩道。則國城妻子。頭目髓腦。悉皆歡喜
<lb ed="X" n="0689c18"/><lb ed="R050" n="0072a09"/>布施。毫無悋惜。則布施就是入道因緣。內有如是
<lb ed="X" n="0689c19"/><lb ed="R050" n="0072a10"/>歡喜心。外必有如是歡喜相。又如人信得持戒是
<lb ed="X" n="0689c20"/><lb ed="R050" n="0072a11"/>菩薩道。則持戒是入道因緣。故於一切色香味觸
<lb ed="X" n="0689c21"/><lb ed="R050" n="0072a12"/>心無所動。內有如是不動心。外有如是不動相。若
<lb ed="X" n="0689c22"/><lb ed="R050" n="0072a13"/>心存忍辱。外有柔和謙謹相。心行精進。外有顧盻
<lb ed="X" n="0689c23"/><lb ed="R050" n="0072a14"/>雄毅相。內有禪定功夫。外有濕<g ref="#CB01926">灰</g>槁木相。內行智
<lb ed="X" n="0689c24"/><lb ed="R050" n="0072a15"/>慧。外有轉轆轆活潑相。所謂有諸中形諸外也。然
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0690a" n="0690a"/>
<lb ed="X" n="0690a01"/><lb ed="R050" n="0072a16"/>則生佛始終三乘修證等事。都不離如來一毛孔
<lb ed="X" n="0690a02"/><lb ed="R050" n="0072a17"/>光明裏。卽三世諸佛無量劫來譚不盡者。亦不出
<lb ed="X" n="0690a03"/><lb ed="R050" n="0072a18"/>此毛孔光中所現之事。然則如此光明。不離衆生
<lb ed="X" n="0690a04"/><lb ed="R050" n="0072b01"/>日用。惟衆生日用。昧而不知。世尊與人作箇圖樣。
<lb ed="X" n="0690a05"/><lb ed="R050" n="0072b02"/>欲人按圖索駿耳。故知如來放光。如指井以示渴
<lb ed="X" n="0690a06"/><lb ed="R050" n="0072b03"/>者。吿以水之所在也。雖然如是。恰似啞子作手勢。
<lb ed="X" n="0690a07"/><lb ed="R050" n="0072b04"/>却不如祖師親口道出。昔古靈禪師行脚回。受業
<lb ed="X" n="0690a08"/><lb ed="R050" n="0072b05"/>師遣令執役。一日因澡身。命師去垢。乃拊背云。好
<lb ed="X" n="0690a09"/><lb ed="R050" n="0072b06"/>所佛堂而佛不聖。本師回首視之。師曰。佛雖不聖。
<lb ed="X" n="0690a10"/><lb ed="R050" n="0072b07"/>且能放光。又古德云。汝等諸人。各自有無價寶珠。
<lb ed="X" n="0690a11"/><lb ed="R050" n="0072b08"/>從眼門放光。照見山河大地。耳門放光。采領善惡
<lb ed="X" n="0690a12"/><lb ed="R050" n="0072b09"/>音響。如是六門晝夜常放光明。亦名放光三昧。說
<lb ed="X" n="0690a13"/><lb ed="R050" n="0072b10"/>也說了。註也註了。却不勞別人在猜右問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690a14"/><lb ed="R050" n="0072b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0690a1401">爾時彌勒菩薩作是念。今者世尊。現神變相。以何因
<lb ed="X" n="0690a15"/><lb ed="R050" n="0072b12"/>緣。而有此瑞。今佛世尊。入於三昧。是不可思議。現希
<lb ed="X" n="0690a16"/><lb ed="R050" n="0072b13"/>有事。當以問誰。誰能答者。復作此念。是<name role="" type="person">文殊師利</name>法
<lb ed="X" n="0690a17"/><lb ed="R050" n="0072b14"/>王之子。<anchor xml:id="nkr_note_add_0690a1701" n="0690a1701"/><anchor xml:id="beg0690a1701" n="0690a1701"/>已<anchor xml:id="end0690a1701"/>曾親近供養過去無量諸佛。必應見此希
<lb ed="X" n="0690a18"/><lb ed="R050" n="0072b15"/>有之相。我今當問。爾時比丘比丘尼。優婆塞優婆夷。
<lb ed="X" n="0690a19"/><lb ed="R050" n="0072b16"/>及諸天龍鬼神等。咸作此念。是佛光明神通之相。今
<lb ed="X" n="0690a20"/><lb ed="R050" n="0072b17"/>當問誰。爾時彌勒菩薩。欲自決疑。又觀四衆。比丘比
<lb ed="X" n="0690a21"/><lb ed="R050" n="0072b18"/>丘尼。優婆塞優婆夷。及諸天龍鬼神等。衆會之心。而
<lb ed="X" n="0690a22"/><lb ed="R050" n="0073a01"/>問<name role="" type="person">文殊師利</name>言。以何因緣。而有此瑞神通之相。放大
<lb ed="X" n="0690a23"/><lb ed="R050" n="0073a02"/>光明。照於東方萬八千土。悉見彼佛國界莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690a24"/><lb ed="R050" n="0073a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0690a2401">此彌勒騰疑請問也。初心識昧。未解咨求。菩薩慈
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0690b" n="0690b"/>
<lb ed="X" n="0690b01"/><lb ed="R050" n="0073a04"/>悲騰疑啓請。上文云以慈修身。通達大智。故須慈
<lb ed="X" n="0690b02"/><lb ed="R050" n="0073a05"/>氏發問。文殊領答也。作念者。私自忖量也。神變者。
<lb ed="X" n="0690b03"/><lb ed="R050" n="0073a06"/>指光明也。是如來神力所變現故。以何因緣而有
<lb ed="X" n="0690b04"/><lb ed="R050" n="0073a07"/>此瑞者。正出疑情也。凡夫小乘。日日如此放光。只
<lb ed="X" n="0690b05"/><lb ed="R050" n="0073a08"/>爲無此疑情。放過一邊。故不得大智。不得受用。所
<lb ed="X" n="0690b06"/><lb ed="R050" n="0073a09"/>以彌勒起疑。却是敎人起疑也。今佛下。作念求人
<lb ed="X" n="0690b07"/><lb ed="R050" n="0073a10"/>咨決也。意謂佛不在定固當問佛。佛今在定當問
<lb ed="X" n="0690b08"/><lb ed="R050" n="0073a11"/>何人。且此光明。非是情識可能卜度。又非言語可
<lb ed="X" n="0690b09"/><lb ed="R050" n="0073a12"/>以形容。必是眼曾親見。方知端的。若是思量卜度。
<lb ed="X" n="0690b10"/><lb ed="R050" n="0073a13"/>言語形容。盡是鬼家活計。隔靴搔痒。決不能知。今
<lb ed="X" n="0690b11"/><lb ed="R050" n="0073a14"/>此會中。不知誰是親眼見過的人。覆自忖云。文殊
<lb ed="X" n="0690b12"/><lb ed="R050" n="0073a15"/>師利爲七佛師。<anchor xml:id="nkr_note_add_0690b1201" n="0690b1201"/><anchor xml:id="beg0690b1201" n="0690b1201"/>已<anchor xml:id="end0690b1201"/>曾供養無量佛。必曾見此無量
<lb ed="X" n="0690b13"/><lb ed="R050" n="0073a16"/>光。吾當問彼。必知下落。所謂要知山下路。須問過
<lb ed="X" n="0690b14"/><lb ed="R050" n="0073a17"/>來人也。爾時比丘下。四衆生疑。所謂只在此山中。
<lb ed="X" n="0690b15"/><lb ed="R050" n="0073a18"/>雲深不知處也。爾時彌勒下。此正陳疑請決。所謂
<lb ed="X" n="0690b16"/><lb ed="R050" n="0073b01"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0690b1601" n="0690b1601"/><anchor xml:id="beg0690b1601" n="0690b1601"/>己<anchor xml:id="end0690b1601"/>不了。殃及他人也。上言神變。此云神通者何
<lb ed="X" n="0690b17"/><lb ed="R050" n="0073b02"/>也。妙用不測之謂變。觸處無礙之謂通。所謂窮則
<lb ed="X" n="0690b18"/><lb ed="R050" n="0073b03"/>變。變則通。神則生佛均等。但衆生日用不知。故不
<lb ed="X" n="0690b19"/><lb ed="R050" n="0073b04"/>能窮。由不窮故。頭頭窒礙。不得變通故。在佛曰變
<lb ed="X" n="0690b20"/><lb ed="R050" n="0073b05"/>曰通。而衆生曰障曰礙耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690b21"/><lb ed="R050" n="0073b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0690b2101">於是彌勒菩薩。欲重宣此義。以偈問曰。</p>
<lb ed="X" n="0690b22"/><lb ed="R050" n="0073b07"/><p xml:id="pX31p0690b2201"><name role="" type="person">文殊師利</name>。導師何故。眉間白毫。大光普照。雨曼陀羅。
<lb ed="X" n="0690b23"/><lb ed="R050" n="0073b08"/>曼殊沙華。栴檀香風。悅可衆心。以是因緣。地皆嚴淨。
<lb ed="X" n="0690b24"/><lb ed="R050" n="0073b09"/>而此世界。六種震動。時四部衆。咸皆歡喜。身意快然。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0690c" n="0690c"/>
<lb ed="X" n="0690c01"/><lb ed="R050" n="0073b10"/>得未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c02"/><lb ed="R050" n="0073b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0690c0201">偈文。先叙所見。後問其故。此叙放光雨華動地。大
<lb ed="X" n="0690c03"/><lb ed="R050" n="0073b12"/>衆歡喜也。悅可衆心一句。極力描寫一時境象。言
<lb ed="X" n="0690c04"/><lb ed="R050" n="0073b13"/>華氣香風。兼熏互拂。令人心悅神怡。卽地界亦莊
<lb ed="X" n="0690c05"/><lb ed="R050" n="0073b14"/>嚴淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c06"/><lb ed="R050" n="0073b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0690c0601">眉間光明。照於東方。萬八千土。皆如金色。從阿鼻獄。
<lb ed="X" n="0690c07"/><lb ed="R050" n="0073b16"/>上至有頂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c08"/><lb ed="R050" n="0073b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0690c0801">此叙見光之橫徧竪窮也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c09"/><lb ed="R050" n="0073b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0690c0901">諸世界中。六道衆生。生死所趣。善惡業緣。受報好醜。
<lb ed="X" n="0690c10"/><lb ed="R050" n="0074a01"/>於此悉見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c11"/><lb ed="R050" n="0074a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0690c1101">此叙見六凡始終也。生死所趣者。心所趣向也。善
<lb ed="X" n="0690c12"/><lb ed="R050" n="0074a03"/>惡業緣者。造業也。受報好醜者。受報也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c13"/><lb ed="R050" n="0074a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0690c1301">又覩諸佛。聖主師子。演說經典。微妙第一。其聲淸淨。
<lb ed="X" n="0690c14"/><lb ed="R050" n="0074a05"/>出柔軟音。敎諸菩薩。無數億萬。梵音深妙。令人樂聞。
<lb ed="X" n="0690c15"/><lb ed="R050" n="0074a06"/>各於世界。講說正法。種種因緣。以無量喩。照明佛法。
<lb ed="X" n="0690c16"/><lb ed="R050" n="0074a07"/>開悟衆生。若人遭苦。厭老病死。爲說涅槃。盡諸苦際。
<lb ed="X" n="0690c17"/><lb ed="R050" n="0074a08"/>若人有福。曾供養佛。志求勝法。爲說緣覺。若有佛子。
<lb ed="X" n="0690c18"/><lb ed="R050" n="0074a09"/>修種種行。求無上慧。爲說淨道。<name role="" type="person">文殊師利</name>。我住於此。
<lb ed="X" n="0690c19"/><lb ed="R050" n="0074a10"/>見聞若斯。及千億事。如是衆多。今當略說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c20"/><lb ed="R050" n="0074a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0690c2001">此叙諸佛始終也。聖中之主。故曰聖主。說法無畏。
<lb ed="X" n="0690c21"/><lb ed="R050" n="0074a12"/>故稱師子。理愈入而愈細。故曰微。詞愈出而愈精。
<lb ed="X" n="0690c22"/><lb ed="R050" n="0074a13"/>故曰妙。詞義所宣。皆是一相一味。故曰第一。直聲
<lb ed="X" n="0690c23"/><lb ed="R050" n="0074a14"/>名聲。聲有宛曲名音。聲淸淨者。以所說者。是淸白
<lb ed="X" n="0690c24"/><lb ed="R050" n="0074a15"/>梵行之法。故能說之聲亦淸淨。如鏗金戞玉也。柔
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0691a" n="0691a"/>
<lb ed="X" n="0691a01"/><lb ed="R050" n="0074a16"/>軟音者。柔和輕軟。巽語之言也。以所說者。是柔軟
<lb ed="X" n="0691a02"/><lb ed="R050" n="0074a17"/>之法。故能說之音亦柔軟也。葢以不淨剛強苦切
<lb ed="X" n="0691a03"/><lb ed="R050" n="0074a18"/>之言。敎人天小乘。而以淸淨柔軟之語。敎菩薩故。
<lb ed="X" n="0691a04"/><lb ed="R050" n="0074b01"/>且如來所出梵音。深遠微妙。故令人聽之歡喜踊
<lb ed="X" n="0691a05"/><lb ed="R050" n="0074b02"/>躍。而竟忘其疲也。然諸聖主。在萬八千世界中所
<lb ed="X" n="0691a06"/><lb ed="R050" n="0074b03"/>說者。皆非偏小之法。悉是大乘平等正法。又恐深
<lb ed="X" n="0691a07"/><lb ed="R050" n="0074b04"/>遠微妙。不能領悟。復以種種因緣譬喩。委曲引導。
<lb ed="X" n="0691a08"/><lb ed="R050" n="0074b05"/>務令佛法照明。若揭日月而懸諸萬。令諸衆生開
<lb ed="X" n="0691a09"/><lb ed="R050" n="0074b06"/>通覺悟。究竟歸於一切種智。故欣厭生死而求涅
<lb ed="X" n="0691a10"/><lb ed="R050" n="0074b07"/>槃者。說四諦法。令彼盡苦而得樂。對植淨福而求
<lb ed="X" n="0691a11"/><lb ed="R050" n="0074b08"/>勝法者。說緣覺法。令彼斷緣而得勝性。言勝法者。
<lb ed="X" n="0691a12"/><lb ed="R050" n="0074b09"/>勝小乘故。對修萬行而求佛慧者。說一乘淸淨道
<lb ed="X" n="0691a13"/><lb ed="R050" n="0074b10"/>法。令彼由覺以入妙。文殊下。言我所見生佛。始終
<lb ed="X" n="0691a14"/><lb ed="R050" n="0074b11"/>衆多無盡。今略說其大槪耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691a15"/><lb ed="R050" n="0074b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0691a1501">我見彼土。恒沙菩薩。種種因緣。而求佛道。或有行施。
<lb ed="X" n="0691a16"/><lb ed="R050" n="0074b13"/>金銀珊瑚。珍珠摩尼。硨磲碼碯。金剛諸珍。奴婢車乘。
<lb ed="X" n="0691a17"/><lb ed="R050" n="0074b14"/>寶餝輦輿。歡喜布施。迴向佛道。願得是乘。三界第一。
<lb ed="X" n="0691a18"/><lb ed="R050" n="0074b15"/>諸佛所歎。或有菩薩。駟馬寶車。欄楯華葢。軒飾布施。
<lb ed="X" n="0691a19"/><lb ed="R050" n="0074b16"/>復見菩薩。身肉手足。及妻子施。求無上道。又見菩薩。
<lb ed="X" n="0691a20"/><lb ed="R050" n="0074b17"/>頭目身體。欣樂施與。求佛智慧。<name role="" type="person">文殊師利</name>。我見諸王。
<lb ed="X" n="0691a21"/><lb ed="R050" n="0074b18"/>往詣佛所。問無上道。便捨樂土。宮殿臣妾。剃除鬚髮。
<lb ed="X" n="0691a22"/><lb ed="R050" n="0075a01"/>而被法服。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691a23"/><lb ed="R050" n="0075a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0691a2301">此叙見三乘得道。行道之終始也。種種因緣而求
<lb ed="X" n="0691a24"/><lb ed="R050" n="0075a03"/>佛道二句。是總叙。或有行施下。是別叙。先叙在家
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0691b" n="0691b"/>
<lb ed="X" n="0691b01"/><lb ed="R050" n="0075a04"/>菩薩。以布施爲入道因緣。金銀等者。七寶也。奴婢
<lb ed="X" n="0691b02"/><lb ed="R050" n="0075a05"/>者。使令之人。車乘者。出入之具。寶餝輦輿等者。言
<lb ed="X" n="0691b03"/><lb ed="R050" n="0075a06"/>以衆寶餝車乘之輦輿。而歡喜布施也。旣施<anchor xml:id="nkr_note_add_0691b0301" n="0691b0301"/><anchor xml:id="beg0691b0301" n="0691b0301"/>已<anchor xml:id="end0691b0301"/>。而
<lb ed="X" n="0691b04"/><lb ed="R050" n="0075a07"/>復修菩薩迴向法願。捨寶乘而得佛乘。當爲諸佛
<lb ed="X" n="0691b05"/><lb ed="R050" n="0075a08"/>稱歎。不願乘金輿寶輦。徒爲世人羨慕而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691b0501" n="0691b0501"/><anchor xml:id="beg0691b0501" n="0691b0501"/>已<anchor xml:id="end0691b0501"/>也。駟
<lb ed="X" n="0691b06"/><lb ed="R050" n="0075a09"/>馬寶車者。捨車而兼捨馬也。詩云。良馬四之。故曰
<lb ed="X" n="0691b07"/><lb ed="R050" n="0075a10"/>駟馬。欄楯華葢者。車之餝也。軒。高也。卽軒輊之軒。
<lb ed="X" n="0691b08"/><lb ed="R050" n="0075a11"/>言高廣嚴餝也。此上皆外施也。又有捨身肉手足
<lb ed="X" n="0691b09"/><lb ed="R050" n="0075a12"/>等而求佛道者。如割肉飼鷹。投身飼虎之類。又有
<lb ed="X" n="0691b10"/><lb ed="R050" n="0075a13"/>捨頭目身體。而求佛法者。如雪山童子求半偈而
<lb ed="X" n="0691b11"/><lb ed="R050" n="0075a14"/>捨全身之類。此內施也。又見諸王詣佛問道聞法。
<lb ed="X" n="0691b12"/><lb ed="R050" n="0075a15"/>而捨土出家者。如妙莊嚴之類是也。如上種種。有
<lb ed="X" n="0691b13"/><lb ed="R050" n="0075a16"/>捨世寶而求法寶。捨世乘而求佛乘。捨幻身而求
<lb ed="X" n="0691b14"/><lb ed="R050" n="0075a17"/>法身。捨樂土而求淨土。此皆借布施爲入道因緣
<lb ed="X" n="0691b15"/><lb ed="R050" n="0075a18"/>者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691b16"/><lb ed="R050" n="0075b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0691b1601">或見菩薩。而作比丘。獨處閑靜。樂誦經典。又見菩薩。
<lb ed="X" n="0691b17"/><lb ed="R050" n="0075b02"/>勇猛精進。入於深山。思惟佛道。又見離欲。常處空閑。
<lb ed="X" n="0691b18"/><lb ed="R050" n="0075b03"/>深修禪定。得五神通。又見菩薩。安禪合掌。以千萬偈。
<lb ed="X" n="0691b19"/><lb ed="R050" n="0075b04"/>讚諸法王。復見菩薩。智深志固。能問諸佛。聞悉受持。
<lb ed="X" n="0691b20"/><lb ed="R050" n="0075b05"/>又見佛子。定慧具足。以無量喩。爲衆講法。欣樂說法。
<lb ed="X" n="0691b21"/><lb ed="R050" n="0075b06"/>化諸菩薩。破魔兵衆。而擊法鼓。又見菩薩。寂然宴默。
<lb ed="X" n="0691b22"/><lb ed="R050" n="0075b07"/>天龍恭敬。不以爲喜。又見菩薩。處林放光。濟地獄苦。
<lb ed="X" n="0691b23"/><lb ed="R050" n="0075b08"/>令入佛道。又見佛子。未甞睡眠。經行林中。勤求佛道。
<lb ed="X" n="0691b24"/><lb ed="R050" n="0075b09"/>又見具戒。威儀無缺。淨如寶珠。以求佛道。又見佛子。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0691c" n="0691c"/>
<lb ed="X" n="0691c01"/><lb ed="R050" n="0075b10"/>住忍辱力。增上慢人。惡罵捶打。皆悉能忍。以求佛道。
<lb ed="X" n="0691c02"/><lb ed="R050" n="0075b11"/>又見菩薩。離諸戲笑。及癡眷屬。親近智者。一心除亂。
<lb ed="X" n="0691c03"/><lb ed="R050" n="0075b12"/>攝念山林。億千萬歲。以求佛道。或見菩薩。肴膳飮食。
<lb ed="X" n="0691c04"/><lb ed="R050" n="0075b13"/>百種湯藥。施佛及僧。名衣上服。價直千萬。或無價衣。
<lb ed="X" n="0691c05"/><lb ed="R050" n="0075b14"/>施佛及僧。千萬億衆。栴檀寶舍。衆妙臥具。施佛及僧。
<lb ed="X" n="0691c06"/><lb ed="R050" n="0075b15"/>淸淨園林。華果茂盛。流泉浴池。施佛及僧。如是等施。
<lb ed="X" n="0691c07"/><lb ed="R050" n="0075b16"/>種種微妙。歡喜無厭。求無上道。或有菩薩。說寂滅法。
<lb ed="X" n="0691c08"/><lb ed="R050" n="0075b17"/>種種敎詔。無數衆生。或見菩薩。觀諸法性。無有二相。
<lb ed="X" n="0691c09"/><lb ed="R050" n="0075b18"/>猶如虗空。又見佛子。心無所著。以此妙慧。求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0691c10"/><lb ed="R050" n="0076a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0691c1001">此叙出家菩薩入道因緣也。獨處閑靜者。有避人
<lb ed="X" n="0691c11"/><lb ed="R050" n="0076a02"/>間喧囂。而好幽閑寂絕之地。假誦經爲入道因緣
<lb ed="X" n="0691c12"/><lb ed="R050" n="0076a03"/>者。昔歐陽文忠公。官洛中。一日游嵩山。却去僕吏。
<lb ed="X" n="0691c13"/><lb ed="R050" n="0076a04"/>放意而往。至一山寺。入門修竹滿軒。霜淸鳥啼。風
<lb ed="X" n="0691c14"/><lb ed="R050" n="0076a05"/>物鮮明。文忠休於殿陛。旁有老僧閱經自若。與語
<lb ed="X" n="0691c15"/><lb ed="R050" n="0076a06"/>不甚顧答。文忠異之曰。道人住山久如。對曰甚久。
<lb ed="X" n="0691c16"/><lb ed="R050" n="0076a07"/>又問誦何經。對曰。法華經。文忠曰。古之高僧。臨生
<lb ed="X" n="0691c17"/><lb ed="R050" n="0076a08"/>死之際。都皆談笑脫去。何道致之耶。對曰。定慧力
<lb ed="X" n="0691c18"/><lb ed="R050" n="0076a09"/>耳。又問。今乃寂寥無有何哉。老僧笑曰。古之人。念
<lb ed="X" n="0691c19"/><lb ed="R050" n="0076a10"/>念在定慧。臨終安得散亂。今之人。念念在散亂。臨
<lb ed="X" n="0691c20"/><lb ed="R050" n="0076a11"/>終安得定。文忠大驚。不自知膝之在地也。勇猛精
<lb ed="X" n="0691c21"/><lb ed="R050" n="0076a12"/>進者。直前無怯之謂勇。勇而愈銳之謂猛。一心不
<lb ed="X" n="0691c22"/><lb ed="R050" n="0076a13"/>雜之謂精。精而不怠之謂進。古人單丁住山。看話
<lb ed="X" n="0691c23"/><lb ed="R050" n="0076a14"/>頭。起疑情。一心思惟。更無二念。所謂一條楖<g ref="#CB05175">𣗖</g>任
<lb ed="X" n="0691c24"/><lb ed="R050" n="0076a15"/>縱橫。直入千峯萬峯去者是也。此借精進爲入道
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0692a" n="0692a"/>
<lb ed="X" n="0692a01"/><lb ed="R050" n="0076a16"/>因緣。又見離欲下。在家而能離下界欲染。處空閑
<lb ed="X" n="0692a02"/><lb ed="R050" n="0076a17"/>地修上界定。若四禪八定之類。得五神通者。天眼
<lb ed="X" n="0692a03"/><lb ed="R050" n="0076a18"/>天耳它心宿命神境也。此借修九次第定爲入道
<lb ed="X" n="0692a04"/><lb ed="R050" n="0076b01"/>因緣者。又見菩薩下。安禪而以偈讚者。所謂嘿時
<lb ed="X" n="0692a05"/><lb ed="R050" n="0076b02"/>說。說時嘿。以禪那資妙慧。以筆硯資眞性。此借作
<lb ed="X" n="0692a06"/><lb ed="R050" n="0076b03"/>偈讚佛爲入道因緣者。智深志固者。世智莫能知。
<lb ed="X" n="0692a07"/><lb ed="R050" n="0076b04"/>曰智深。外誘莫能入。曰志固。二六時中。唯以受持
<lb ed="X" n="0692a08"/><lb ed="R050" n="0076b05"/>佛法爲事。更無它事。能問者。能審問也。受持者。能
<lb ed="X" n="0692a09"/><lb ed="R050" n="0076b06"/>篤行也。有疑必問。旣問卽行。得一句。行一句。所謂知
<lb ed="X" n="0692a10"/><lb ed="R050" n="0076b07"/>行並進者也。此借受持爲入道因緣者。定慧具足下。
<lb ed="X" n="0692a11"/><lb ed="R050" n="0076b08"/>此明九地<anchor xml:id="nkr_note_add_0692a1101" n="0692a1101"/><anchor xml:id="beg0692a1101" n="0692a1101"/>已<anchor xml:id="end0692a1101"/>上菩薩。死中發活。定慧雙融。以四無
<lb ed="X" n="0692a12"/><lb ed="R050" n="0076b09"/>礙解。說無量喩。爲衆講說。然此菩薩。雖欣樂說法。
<lb ed="X" n="0692a13"/><lb ed="R050" n="0076b10"/>非漫然無謂。葢末世邪師。如麻似粟類。皆讚婬怒
<lb ed="X" n="0692a14"/><lb ed="R050" n="0076b11"/>癡。毀戒定慧。若非定慧雙融。辯才具足。具正法眼。
<lb ed="X" n="0692a15"/><lb ed="R050" n="0076b12"/>作師子吼。則如來正法。悉成魔語。故菩薩欣樂說
<lb ed="X" n="0692a16"/><lb ed="R050" n="0076b13"/>法。決非自爲。直欲化諸同類。搗空魔壘。坐致太平。
<lb ed="X" n="0692a17"/><lb ed="R050" n="0076b14"/>不使邪魔有所惑亂。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0692a1701" n="0692a1701"/><anchor xml:id="beg0692a1701" n="0692a1701"/>已<anchor xml:id="end0692a1701"/>而擊法鼓。其眞救世
<lb ed="X" n="0692a18"/><lb ed="R050" n="0076b15"/>之心哉。此借說法爲入道因緣者。寂然下。坐破蒲
<lb ed="X" n="0692a19"/><lb ed="R050" n="0076b16"/>團。覷破鐵壁。白醭流於嘴邊。百鳥都無尋處。卽使
<lb ed="X" n="0692a20"/><lb ed="R050" n="0076b17"/>佛來讚歎。尙不加顧盻。何況天龍恭敬。而遂動其
<lb ed="X" n="0692a21"/><lb ed="R050" n="0076b18"/>心乎。如達摩魯祖懶瓚之類是也。此借禪定爲入
<lb ed="X" n="0692a22"/><lb ed="R050" n="0077a01"/>道因緣者。處林放光。濟地獄苦。而令入佛道者。如
<lb ed="X" n="0692a23"/><lb ed="R050" n="0077a02"/>華嚴菩薩放光。令八難衆生觸此光者。頓超十地
<lb ed="X" n="0692a24"/><lb ed="R050" n="0077a03"/>之類是也。此是菩薩借放光救苦。爲入道因緣者。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0692b" n="0692b"/>
<lb ed="X" n="0692b01"/><lb ed="R050" n="0077a04"/>未甞睡眠等者。意識昏熟曰唾。五情暗冥曰眠。此
<lb ed="X" n="0692b02"/><lb ed="R050" n="0077a05"/>則晝三夜三。孜孜矻矻。討箇倒斷。古德云。惺惺着
<lb ed="X" n="0692b03"/><lb ed="R050" n="0077a06"/>莫受人謾是也。此借經行爲入道因緣者。又見具
<lb ed="X" n="0692b04"/><lb ed="R050" n="0077a07"/>戒等者。諸惡莫作。衆善奉行。幽<g ref="#CB00589">㵎</g>未足比其淸。飛
<lb ed="X" n="0692b05"/><lb ed="R050" n="0077a08"/>雪無以方其素。戒經曰。戒如明日月。亦如瓔珞珠
<lb ed="X" n="0692b06"/><lb ed="R050" n="0077a09"/>是也。如鵝珠草繫之類。此借持戒爲入道因緣者。
<lb ed="X" n="0692b07"/><lb ed="R050" n="0077a10"/>住忍辱力者。惡罵捶打。乃至節節支解。悉能忍受。
<lb ed="X" n="0692b08"/><lb ed="R050" n="0077a11"/>如常不輕羼提僊人之類。此借忍辱爲入道因緣
<lb ed="X" n="0692b09"/><lb ed="R050" n="0077a12"/>者。離諸戲笑下。佛不以七事笑。不以欲。不以嗔。不
<lb ed="X" n="0692b10"/><lb ed="R050" n="0077a13"/>以癡。不以放逸。不以私<anchor xml:id="nkr_note_add_0692b1001" n="0692b1001"/><anchor xml:id="beg0692b1001" n="0692b1001"/>斂<anchor xml:id="end0692b1001"/>。不以榮貴。不以富饒。唯
<lb ed="X" n="0692b11"/><lb ed="R050" n="0077a14"/>授三乘人記別乃笑。世人有一顰一笑尙不浪施
<lb ed="X" n="0692b12"/><lb ed="R050" n="0077a15"/>者。況乎佛子。固當遠離。宋光孝安禪師。住淸泰寺。
<lb ed="X" n="0692b13"/><lb ed="R050" n="0077a16"/>定中見二僧倚檻相語。初有天神擁護。傾聽久之
<lb ed="X" n="0692b14"/><lb ed="R050" n="0077a17"/>散去。俄而惡鬼唾罵。仍掃脚跡。詢其故。乃二僧初
<lb ed="X" n="0692b15"/><lb ed="R050" n="0077a18"/>論佛法。次叙間闊。末談資養。自是安終身不言及
<lb ed="X" n="0692b16"/><lb ed="R050" n="0077b01"/>世事。且閒談世務。鬼神<anchor xml:id="nkr_note_add_0692b1601" n="0692b1601"/><anchor xml:id="beg0692b1601" n="0692b1601"/>已<anchor xml:id="end0692b1601"/>掃其跡。況乎聚頭喧喧。
<lb ed="X" n="0692b17"/><lb ed="R050" n="0077b02"/>遊談無根謔浪笑傲者哉。癡眷有損故當離。智者
<lb ed="X" n="0692b18"/><lb ed="R050" n="0077b03"/>有益故當近也。攝念山林者。疾雷不能驚。震風不
<lb ed="X" n="0692b19"/><lb ed="R050" n="0077b04"/>能動。一念萬年。<name role="" type="person">萬年一</name>念之人也。此借攝念爲入
<lb ed="X" n="0692b20"/><lb ed="R050" n="0077b05"/>道因緣者。如慧持之類是也。飮食湯藥。衣服臥具。
<lb ed="X" n="0692b21"/><lb ed="R050" n="0077b06"/>乃至園林浴池者。此借四時供養爲入道因緣者。
<lb ed="X" n="0692b22"/><lb ed="R050" n="0077b07"/>說寂滅法種種敎詔者。言敎人不止一途也。如當
<lb ed="X" n="0692b23"/><lb ed="R050" n="0077b08"/>不輕。以佛性徧記四衆。德山臨濟。以棒喝而爲佛
<lb ed="X" n="0692b24"/><lb ed="R050" n="0077b09"/>事。乃至輥毬舞笏。吹布毛竪拂子之類。皆目擊道
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0692c" n="0692c"/>
<lb ed="X" n="0692c01"/><lb ed="R050" n="0077b10"/>存。不容有聲。故云種種。此借單提向上爲入道因
<lb ed="X" n="0692c02"/><lb ed="R050" n="0077b11"/>緣者。觀諸法性者。觀相元妄。觀性元眞。性相無二。
<lb ed="X" n="0692c03"/><lb ed="R050" n="0077b12"/>猶如虗空。此借觀心爲入道因緣者。心無所著者。
<lb ed="X" n="0692c04"/><lb ed="R050" n="0077b13"/>不著佛求。不著法求。不著僧求。外不循緣。內不住
<lb ed="X" n="0692c05"/><lb ed="R050" n="0077b14"/>定。心無所希。是名求無上道。此借妙慧爲入道因
<lb ed="X" n="0692c06"/><lb ed="R050" n="0077b15"/>緣者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692c07"/><lb ed="R050" n="0077b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0692c0701"><name role="" type="person">文殊師利</name>。又有菩薩。佛滅度後。供養舍利。又見佛子。
<lb ed="X" n="0692c08"/><lb ed="R050" n="0077b17"/>造諸塔廟。無數恒沙。嚴飾國界。寶塔高妙。五千由旬。
<lb ed="X" n="0692c09"/><lb ed="R050" n="0077b18"/>縱廣正等。二千由旬。一一塔廟。各千幢旛。珠交露幔。
<lb ed="X" n="0692c10"/><lb ed="R050" n="0078a01"/>寶鈴和鳴。諸天龍神。人及非人。香華伎樂。常以供養。
<lb ed="X" n="0692c11"/><lb ed="R050" n="0078a02"/><name role="" type="person">文殊師利</name>。諸佛子等。爲供舍利。嚴飾塔廟。國界自然。
<lb ed="X" n="0692c12"/><lb ed="R050" n="0078a03"/>殊特妙好。如天樹王。其華開敷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692c13"/><lb ed="R050" n="0078a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0692c1301">此頌佛滅度後。供舍利起塔廟也。各千幢旛者。塔
<lb ed="X" n="0692c14"/><lb ed="R050" n="0078a05"/>之嚴飾也。珠交下。言幢旛外有幔。幔外復有鈴鳴
<lb ed="X" n="0692c15"/><lb ed="R050" n="0078a06"/>也。爲供下。言本爲供養舍利故。嚴飾塔廟。由塔廟
<lb ed="X" n="0692c16"/><lb ed="R050" n="0078a07"/>嚴飾。故令國界亦自然殊特莊嚴妙好。國界之有
<lb ed="X" n="0692c17"/><lb ed="R050" n="0078a08"/>塔廟莊嚴。喩如天樹王之有華莊嚴也。天樹王者。
<lb ed="X" n="0692c18"/><lb ed="R050" n="0078a09"/>卽帝釋員生樹也。梵語波利質多。樹高一百由旬。
<lb ed="X" n="0692c19"/><lb ed="R050" n="0078a10"/>枝葉覆五十由旬。香又聞五十由旬。諸天子。夏月
<lb ed="X" n="0692c20"/><lb ed="R050" n="0078a11"/>於樹下宴息。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692c21"/><lb ed="R050" n="0078a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0692c2101">佛放一光。我及衆會。見此國界。種種殊妙。諸佛神力。
<lb ed="X" n="0692c22"/><lb ed="R050" n="0078a13"/>智慧希有。放一淨光。照無量國。我等見此。得未曾有。</p>
<lb ed="X" n="0692c23"/><lb ed="R050" n="0078a14"/><p xml:id="pX31p0692c2301">佛子文殊。願決衆疑。四衆欣仰。瞻仁及我。世尊何故。
<lb ed="X" n="0692c24"/><lb ed="R050" n="0078a15"/>放斯光明。佛子時答。決疑令喜。何所饒益。演斯光明。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0693a" n="0693a"/>
<lb ed="X" n="0693a01"/><lb ed="R050" n="0078a16"/>佛坐道場。所得妙法。爲欲說此。爲當授記。示諸佛土。
<lb ed="X" n="0693a02"/><lb ed="R050" n="0078a17"/>衆寶嚴淨。及見諸佛。此非小緣。文殊當知。四衆龍神
<lb ed="X" n="0693a03"/><lb ed="R050" n="0078a18"/>瞻察仁者。爲說何等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693a04"/><lb ed="R050" n="0078b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0693a0401">此結光中所見以請決也。言佛放眉光。我及大衆
<lb ed="X" n="0693a05"/><lb ed="R050" n="0078b02"/>承此光明。見萬八千界。種種殊妙。我等亦知此光。
<lb ed="X" n="0693a06"/><lb ed="R050" n="0078b03"/>是諸佛神力。及智慧力之所自出。世所希有。故能
<lb ed="X" n="0693a07"/><lb ed="R050" n="0078b04"/>放一淨光照無量國。然我等昔未曾見。今得見此。
<lb ed="X" n="0693a08"/><lb ed="R050" n="0078b05"/>寧不慶幸。但不知其所爲因緣。咸生疑惑。仁者覲
<lb ed="X" n="0693a09"/><lb ed="R050" n="0078b06"/>佛旣久。爲佛之子。必曾親見。必知所爲因緣故。願
<lb ed="X" n="0693a10"/><lb ed="R050" n="0078b07"/>仁者一決衆疑。且四衆欣然仰望。都覷著仁者及
<lb ed="X" n="0693a11"/><lb ed="R050" n="0078b08"/>我二人。卽我亦不知世尊放光之故。此時亦墮疑
<lb ed="X" n="0693a12"/><lb ed="R050" n="0078b09"/>網。亦看著仁者。佛子此時必當裁答。以決衆疑。及
<lb ed="X" n="0693a13"/><lb ed="R050" n="0078b10"/>決我疑。令生歡喜。又自猜自疑。旁通一線云。不知
<lb ed="X" n="0693a14"/><lb ed="R050" n="0078b11"/>如來欲以何法。饒益於人。今日演斯光明。或是世
<lb ed="X" n="0693a15"/><lb ed="R050" n="0078b12"/>尊在菩提樹下。覩明星時。發明大事。所得妙法。迄
<lb ed="X" n="0693a16"/><lb ed="R050" n="0078b13"/>今四十年中。秘而不說。曾未授人。今日放光。得非
<lb ed="X" n="0693a17"/><lb ed="R050" n="0078b14"/>將菩提場中所得妙法。秘而不說者。今欲向人說
<lb ed="X" n="0693a18"/><lb ed="R050" n="0078b15"/>乎。抑亦欲將曾未授人者。今欲授人。令俾受持而
<lb ed="X" n="0693a19"/><lb ed="R050" n="0078b16"/>不失乎。不然何以光中示現萬八千界。及見諸佛
<lb ed="X" n="0693a20"/><lb ed="R050" n="0078b17"/>耶。故知今日放光。決非爲小小因緣。然我自<anchor xml:id="nkr_note_add_0693a2001" n="0693a2001"/><anchor xml:id="beg0693a2001" n="0693a2001"/>己<anchor xml:id="end0693a2001"/>猜
<lb ed="X" n="0693a21"/><lb ed="R050" n="0078b18"/>度。理或如此。但我不曾親見。猶有所疑。故四衆龍
<lb ed="X" n="0693a22"/><lb ed="R050" n="0079a01"/>神皆不瞻我而瞻仁者。惟願仁者。爲彼說破。畢竟
<lb ed="X" n="0693a23"/><lb ed="R050" n="0079a02"/>爲何等事而放此光也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693a24"/><lb ed="R050" n="0079a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0693a2401">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>。語彌勒菩薩摩訶薩。及諸大士善男
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0693b" n="0693b"/>
<lb ed="X" n="0693b01"/><lb ed="R050" n="0079a04"/>子等。如我惟忖。今佛世尊。欲說大法。雨大法雨。吹大
<lb ed="X" n="0693b02"/><lb ed="R050" n="0079a05"/>法螺。擊大法鼓。演大法義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b03"/><lb ed="R050" n="0079a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0693b0301">此文殊領答也。彌勒云。佛坐道場所得妙法。爲欲
<lb ed="X" n="0693b04"/><lb ed="R050" n="0079a07"/>說此。爲當授記。却將世尊放光心事。盡情說了。今
<lb ed="X" n="0693b05"/><lb ed="R050" n="0079a08"/>文殊復云。如我惟忖當說大法等。却又把光明註
<lb ed="X" n="0693b06"/><lb ed="R050" n="0079a09"/>解一徧。所謂正按旁提。左敲右擊。隔壁供狀。雨大
<lb ed="X" n="0693b07"/><lb ed="R050" n="0079a10"/>法雨者。四十年前。三草二木。隨時灌漑。今者欲以
<lb ed="X" n="0693b08"/><lb ed="R050" n="0079a11"/>平等一味法雨。充潤一切。故下文云。其雲所出。一
<lb ed="X" n="0693b09"/><lb ed="R050" n="0079a12"/>味之雨。一時等澍。其澤普洽是也。吹大法螺者。四
<lb ed="X" n="0693b10"/><lb ed="R050" n="0079a13"/>十年前。以種種譬喩因緣。誘掖<g ref="#CB00727">㢡</g>勸。今者欲以一
<lb ed="X" n="0693b11"/><lb ed="R050" n="0079a14"/>音普吿大衆。故下文云。我是如來應供等。以一音
<lb ed="X" n="0693b12"/><lb ed="R050" n="0079a15"/>聲。演唱斯義是也。擊大法鼓者。四十年前。擊方便
<lb ed="X" n="0693b13"/><lb ed="R050" n="0079a16"/>鼓。<g ref="#CB15081">䇿</g>進著欲衆生得二乘果。今欲擊塗毒鼓。<g ref="#CB15081">䇿</g>進
<lb ed="X" n="0693b14"/><lb ed="R050" n="0079a17"/>懈怠小乘。令至寶所。故下文云。今爲汝等。說最實
<lb ed="X" n="0693b15"/><lb ed="R050" n="0079a18"/>事。諸聲聞衆。皆非滅度是也。演大法義者。四十年
<lb ed="X" n="0693b16"/><lb ed="R050" n="0079b01"/>前。秘而不說。今欲向百萬人天衆前。滿盤托出。故
<lb ed="X" n="0693b17"/><lb ed="R050" n="0079b02"/>下文云。千二百羅漢。悉亦當作佛。若有聞法者。無
<lb ed="X" n="0693b18"/><lb ed="R050" n="0079b03"/>一不成佛是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b19"/><lb ed="R050" n="0079b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0693b1901">諸善男子。我於過去諸佛。曾見此瑞。放斯光<anchor xml:id="nkr_note_add_0693b1901" n="0693b1901"/><anchor xml:id="beg0693b1901" n="0693b1901"/>已<anchor xml:id="end0693b1901"/>。卽說
<lb ed="X" n="0693b20"/><lb ed="R050" n="0079b05"/>大法。是故當知。今佛現光。亦復如是。欲令衆生。咸得
<lb ed="X" n="0693b21"/><lb ed="R050" n="0079b06"/>聞知一切世間難信之法。故現斯瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b22"/><lb ed="R050" n="0079b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0693b2201">此援古以證今也。曾見此瑞者。言我不是猜度也。
<lb ed="X" n="0693b23"/><lb ed="R050" n="0079b08"/>不是道聽塗說。是我在過去佛邊。曾親眼見。放此
<lb ed="X" n="0693b24"/><lb ed="R050" n="0079b09"/>光<anchor xml:id="nkr_note_add_0693b2401" n="0693b2401"/><anchor xml:id="beg0693b2401" n="0693b2401"/>已<anchor xml:id="end0693b2401"/>。卽說大法。故我忖量。今亦必然。四十年前所
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0693c" n="0693c"/>
<lb ed="X" n="0693c01"/><lb ed="R050" n="0079b10"/>說。乘是三乘性有五性。人皆易信。若說三乘是一
<lb ed="X" n="0693c02"/><lb ed="R050" n="0079b11"/>乘。五性是一性。人所難信。尋常但說唯佛一人。獨
<lb ed="X" n="0693c03"/><lb ed="R050" n="0079b12"/>得正覺。今日小乘羅漢皆當作佛。人所難信。尋常
<lb ed="X" n="0693c04"/><lb ed="R050" n="0079b13"/>但說修行三阿僧祇劫。方始成佛。今日卽心是佛。
<lb ed="X" n="0693c05"/><lb ed="R050" n="0079b14"/>人所難信。今欲向人天衆前。說此難信之法。欲令
<lb ed="X" n="0693c06"/><lb ed="R050" n="0079b15"/>大衆知得卽心卽佛。無二無三之旨。故現斯瑞耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693c07"/><lb ed="R050" n="0079b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0693c0701">諸善男子。如過去無量無邊不可思議。阿僧祗劫。爾
<lb ed="X" n="0693c08"/><lb ed="R050" n="0079b17"/>時有佛。號日月燈明如來。應供。正徧知。明行足。善逝。
<lb ed="X" n="0693c09"/><lb ed="R050" n="0079b18"/>世間解。無上士調御丈夫。天人師。佛。世尊。演說正法。
<lb ed="X" n="0693c10"/><lb ed="R050" n="0080a01"/>初善中善後善。其義深遠。其語巧妙。純一無雜。具足
<lb ed="X" n="0693c11"/><lb ed="R050" n="0080a02"/>淸白梵行之相。爲求聲聞者。說應四諦法。度生老病
<lb ed="X" n="0693c12"/><lb ed="R050" n="0080a03"/>死。究竟涅槃。爲求辟支佛者。說應十二因緣法。爲諸
<lb ed="X" n="0693c13"/><lb ed="R050" n="0080a04"/>菩薩。說應六波羅蜜。令得阿耨多羅三藐三菩提。成
<lb ed="X" n="0693c14"/><lb ed="R050" n="0080a05"/>一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693c15"/><lb ed="R050" n="0080a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0693c1501">此引最初燈明。先說三乘。後說一乘之儀式也。日
<lb ed="X" n="0693c16"/><lb ed="R050" n="0080a07"/>月燈。明別號也。以此佛光明。晝夜不斷。如日如月
<lb ed="X" n="0693c17"/><lb ed="R050" n="0080a08"/>如燈。故以日月燈明表其德。所謂通乎晝夜之道
<lb ed="X" n="0693c18"/><lb ed="R050" n="0080a09"/>而知者是也。如來下。通號也。從如實道來成正覺
<lb ed="X" n="0693c19"/><lb ed="R050" n="0080a10"/>故。應供者。道成德備。應受供養故。正徧知者。一塵
<lb ed="X" n="0693c20"/><lb ed="R050" n="0080a11"/>不立。萬德皆備故。明行足者。福慧兩嚴。知行幷極
<lb ed="X" n="0693c21"/><lb ed="R050" n="0080a12"/>故。善逝者。隨流自在。處處稱尊故。世間解者。三世
<lb ed="X" n="0693c22"/><lb ed="R050" n="0080a13"/>間事。無不知故。無上士者。超萬象而獨先。軼羣聖
<lb ed="X" n="0693c23"/><lb ed="R050" n="0080a14"/>而突出故。調御丈夫者。制諸外道。降伏魔怨故。天
<lb ed="X" n="0693c24"/><lb ed="R050" n="0080a15"/>人師者。模範人民。儀刑釋梵故。佛者。自覺覺他覺
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0694a" n="0694a"/>
<lb ed="X" n="0694a01"/><lb ed="R050" n="0080a16"/>行圓滿故。世尊者。圓收十號。出世獨尊故。演說正
<lb ed="X" n="0694a02"/><lb ed="R050" n="0080a17"/>法者。上言妙法。又言大法。此云正法。名雖不同。皆
<lb ed="X" n="0694a03"/><lb ed="R050" n="0080a18"/>一法也。卽一切法。故曰大。離一切相。故曰正。不卽
<lb ed="X" n="0694a04"/><lb ed="R050" n="0080b01"/>不離。是卽非卽。故曰妙。初善中善後善。此三善字。
<lb ed="X" n="0694a05"/><lb ed="R050" n="0080b02"/>非善惡之善。是至善之善。指一乘也。雖三時說法
<lb ed="X" n="0694a06"/><lb ed="R050" n="0080b03"/>不同。無非歸於至善之地。譬如食蜜。中邊皆甜。但
<lb ed="X" n="0694a07"/><lb ed="R050" n="0080b04"/>其義旣深遠。語亦巧妙。人自不解耳。所以深遠巧
<lb ed="X" n="0694a08"/><lb ed="R050" n="0080b05"/>妙者。以無量義皆歸一義。無量音皆是一音。純一無
<lb ed="X" n="0694a09"/><lb ed="R050" n="0080b06"/>雜故。由初中後。悉皆具足。本來無物。純淸絕點梵
<lb ed="X" n="0694a10"/><lb ed="R050" n="0080b07"/>行之相。故梵行品云。爲身是梵行耶。乃至戒是梵
<lb ed="X" n="0694a11"/><lb ed="R050" n="0080b08"/>行耶。如是觀察。於身無所取。於修無所著。於法無
<lb ed="X" n="0694a12"/><lb ed="R050" n="0080b09"/>所住。三世空寂。無作業者。無受報者。此世不移動。
<lb ed="X" n="0694a13"/><lb ed="R050" n="0080b10"/>彼世不變改。此中何法。名爲梵行梵行從何處來。
<lb ed="X" n="0694a14"/><lb ed="R050" n="0080b11"/>誰之所有。體爲是誰。由誰而作。如是觀察。梵行不
<lb ed="X" n="0694a15"/><lb ed="R050" n="0080b12"/>可得。若諸菩薩。能與如是觀行相應。於一切法。不
<lb ed="X" n="0694a16"/><lb ed="R050" n="0080b13"/>生二解。一切佛法。疾得現前。初發心時。便成正覺。
<lb ed="X" n="0694a17"/><lb ed="R050" n="0080b14"/>所謂修證不無。染汙不得者。是名淸白梵行。亦名
<lb ed="X" n="0694a18"/><lb ed="R050" n="0080b15"/>一行三昧。故百丈云。從來是個物。不要知渠解渠。
<lb ed="X" n="0694a19"/><lb ed="R050" n="0080b16"/>是渠非渠。雲巖云。但形文彩。卽屬染汙是也。次又
<lb ed="X" n="0694a20"/><lb ed="R050" n="0080b17"/>釋云。所言初者。四諦法是。中者因緣法是。後者六
<lb ed="X" n="0694a21"/><lb ed="R050" n="0080b18"/>度法是。此三乘法。皆是一期應機之語。其實欲令
<lb ed="X" n="0694a22"/><lb ed="R050" n="0081a01"/>皆得菩提。成一切種智。此其所以初善中善後亦
<lb ed="X" n="0694a23"/><lb ed="R050" n="0081a02"/>善也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694a24"/><lb ed="R050" n="0081a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0694a2401">次復有佛。亦名日月燈明。次復有佛。亦名日月燈明。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0694b" n="0694b"/>
<lb ed="X" n="0694b01"/><lb ed="R050" n="0081a04"/>如是二萬佛。皆同一字。號日月燈明。又同一姓。姓頗
<lb ed="X" n="0694b02"/><lb ed="R050" n="0081a05"/>羅墮。彌勒當知。初佛。後佛。皆同一字。名日月燈明。十
<lb ed="X" n="0694b03"/><lb ed="R050" n="0081a06"/>號具足。所可說法。初中後善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694b04"/><lb ed="R050" n="0081a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0694b0401">此言二萬燈明。相繼成佛。名姓同。乃至說法儀式
<lb ed="X" n="0694b05"/><lb ed="R050" n="0081a08"/>皆同。所謂一燈滅。而一燈續。燈燈無盡故。有方者
<lb ed="X" n="0694b06"/><lb ed="R050" n="0081a09"/>形。彼非形者。未嘗有南北。有時者氣。彼非氣者。未
<lb ed="X" n="0694b07"/><lb ed="R050" n="0081a10"/>嘗有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0694001" n="0694001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0694001" n="0694001"/><anchor xml:id="beg0694001" n="0694001"/>晝<anchor xml:id="end0694001"/>夜。故生於齊者。心之所夢皆齊國也。旣而
<lb ed="X" n="0694b08"/><lb ed="R050" n="0081a11"/>之宋。之齊。之梁。心無方也。夜之所夢。或長於夜。心
<lb ed="X" n="0694b09"/><lb ed="R050" n="0081a12"/>無時也。一光東照萬八千界者。所謂心無方也。過
<lb ed="X" n="0694b10"/><lb ed="R050" n="0081a13"/>去無量無邊不可思議阿僧祇劫。有佛出世。號日
<lb ed="X" n="0694b11"/><lb ed="R050" n="0081a14"/>月燈。二萬佛皆同一姓。相繼成佛者。所謂心無時
<lb ed="X" n="0694b12"/><lb ed="R050" n="0081a15"/>也。故曰無邊刹海不隔毫端。塵劫來事只在而今。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694b13"/><lb ed="R050" n="0081a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0694b1301">其最後佛。未出家時。有八王子。一名有意。二名善意。
<lb ed="X" n="0694b14"/><lb ed="R050" n="0081a17"/>三名無量意。四名寶意。五名增意。六名除疑意。七名
<lb ed="X" n="0694b15"/><lb ed="R050" n="0081a18"/>響意。八名法意。是八王子。威德自在。各領四天下。是
<lb ed="X" n="0694b16"/><lb ed="R050" n="0081b01"/>諸王子。聞父出家。得阿耨多羅三藐三菩提。悉捨王
<lb ed="X" n="0694b17"/><lb ed="R050" n="0081b02"/>位。亦隨出家。發大乘意。常修梵行。皆爲法師。<anchor xml:id="nkr_note_add_0694b1701" n="0694b1701"/><anchor xml:id="beg0694b1701" n="0694b1701"/>已<anchor xml:id="end0694b1701"/>於千
<lb ed="X" n="0694b18"/><lb ed="R050" n="0081b03"/>萬佛所。植諸善本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694b19"/><lb ed="R050" n="0081b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0694b1901">此擧最後燈明說法。儀式亦同也。若以事言。燈明
<lb ed="X" n="0694b20"/><lb ed="R050" n="0081b05"/>在家生八子。各有家業分管。父出家。而八子隨出
<lb ed="X" n="0694b21"/><lb ed="R050" n="0081b06"/>家者。父子同心。有是父。必有是子。所謂象王行。而
<lb ed="X" n="0694b22"/><lb ed="R050" n="0081b07"/>象子隨也。若以理言。未出家時。有八王子。各領四
<lb ed="X" n="0694b23"/><lb ed="R050" n="0081b08"/>天下者。燈明未發心時。八識所纏。四大所障。所謂
<lb ed="X" n="0694b24"/><lb ed="R050" n="0081b09"/>一迷爲心。決定惑爲四大色身之內。迷則同迷時
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0694c" n="0694c"/>
<lb ed="X" n="0694c01"/><lb ed="R050" n="0081b10"/>也。燈明出家。八子亦隨出家者。初發心時。便成正
<lb ed="X" n="0694c02"/><lb ed="R050" n="0081b11"/>覺。八識亦隨發大乘意。所謂悟則同悟。啐啄同時
<lb ed="X" n="0694c03"/><lb ed="R050" n="0081b12"/>之機也。八王子在家。皆名意者。八識皆名意故。如
<lb ed="X" n="0694c04"/><lb ed="R050" n="0081b13"/>云眼意耳意等。眼識見色名有意。耳識聰利名善
<lb ed="X" n="0694c05"/><lb ed="R050" n="0081b14"/>意。鼻識聞氣名無量意。舌識善說法寶名寶意。身
<lb ed="X" n="0694c06"/><lb ed="R050" n="0081b15"/>識覺觸名增意。意識知法名除疑意。七識緣八如
<lb ed="X" n="0694c07"/><lb ed="R050" n="0081b16"/>響隨聲名響意。第八含藏諸法名法意。若出家時。
<lb ed="X" n="0694c08"/><lb ed="R050" n="0081b17"/>八子皆名大乘意者。成一圓融寶覺故。常修梵行
<lb ed="X" n="0694c09"/><lb ed="R050" n="0081b18"/>者。妄識漸淨故。皆爲法師者。並轉法輪故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694c10"/><lb ed="R050" n="0082a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0694c1001">是時日月燈明佛。說大乘經。名無量義。敎菩薩法。佛
<lb ed="X" n="0694c11"/><lb ed="R050" n="0082a02"/>所護念。說是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0694c1101" n="0694c1101"/><anchor xml:id="beg0694c1101" n="0694c1101"/>已<anchor xml:id="end0694c1101"/>。卽於大衆中。結跏趺坐。入於無量
<lb ed="X" n="0694c12"/><lb ed="R050" n="0082a03"/>義處三昧。身心不動。是時天雨曼陀羅華。摩訶曼陀
<lb ed="X" n="0694c13"/><lb ed="R050" n="0082a04"/>羅華。曼殊沙華。摩訶曼殊沙華。而散佛上。及諸大衆。
<lb ed="X" n="0694c14"/><lb ed="R050" n="0082a05"/>普佛世界。六種震動。爾時會中。比丘比丘尼。優婆塞。
<lb ed="X" n="0694c15"/><lb ed="R050" n="0082a06"/>優婆夷。天龍。夜叉。乾闥婆。阿修羅。迦樓羅。緊那羅。摩
<lb ed="X" n="0694c16"/><lb ed="R050" n="0082a07"/><g ref="#CB02617">𬑟</g>羅伽。人非人。及諸小王。轉輪聖王等。是諸大衆。得
<lb ed="X" n="0694c17"/><lb ed="R050" n="0082a08"/>未曾有。歡喜合掌。一心觀佛。爾時如來。放眉間白毫
<lb ed="X" n="0694c18"/><lb ed="R050" n="0082a09"/>相光。照東方萬八千佛土。靡不周徧。如今所見是諸
<lb ed="X" n="0694c19"/><lb ed="R050" n="0082a10"/>佛土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694c20"/><lb ed="R050" n="0082a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0694c2001">此明昔瑞皆同今日也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694c21"/><lb ed="R050" n="0082a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0694c2101">彌勒當知。爾時會中。有二十億菩薩。樂欲聽法。是諸
<lb ed="X" n="0694c22"/><lb ed="R050" n="0082a13"/>菩薩。見此光明。普照佛土。得未曾有。欲知此光。所爲
<lb ed="X" n="0694c23"/><lb ed="R050" n="0082a14"/>因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0694c24"/><lb ed="R050" n="0082a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0694c2401">此言騰疑亦。同今日也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0695a" n="0695a"/>
<lb ed="X" n="0695a01"/><lb ed="R050" n="0082a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0695a0101">時有菩薩。名曰妙光。有八百弟子。是時日月燈明佛。
<lb ed="X" n="0695a02"/><lb ed="R050" n="0082a17"/>從三昧起。因妙光菩薩。說大乘經。名妙法蓮華。敎菩
<lb ed="X" n="0695a03"/><lb ed="R050" n="0082a18"/>薩法。佛所護念。六十小劫。不起於座。時會聽者。亦坐
<lb ed="X" n="0695a04"/><lb ed="R050" n="0082b01"/>一處。六十小劫。身心不動。聽佛所說。謂如食頃。是時
<lb ed="X" n="0695a05"/><lb ed="R050" n="0082b02"/>衆中。無有一人。若身若心。而生懈倦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0695a06"/><lb ed="R050" n="0082b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0695a0601">此明日月燈明放光之後。爲妙光說法華經。以見
<lb ed="X" n="0695a07"/><lb ed="R050" n="0082b04"/>今之必然也。若以事言。燈明因妙光而說法華。不
<lb ed="X" n="0695a08"/><lb ed="R050" n="0082b05"/>爲八子者。所謂路逢劒客方呈劒。故下文云。如我
<lb ed="X" n="0695a09"/><lb ed="R050" n="0082b06"/>所說法。唯汝能證知。若以理言。燈明是本覺體。妙
<lb ed="X" n="0695a10"/><lb ed="R050" n="0082b07"/>光是根本智。若欲本覺成佛。必因始覺智起。不由
<lb ed="X" n="0695a11"/><lb ed="R050" n="0082b08"/>情識故。敎菩薩法者。以此經不入餘乘之手。唯是
<lb ed="X" n="0695a12"/><lb ed="R050" n="0082b09"/>過量人。方堪傳受故。佛所護念者。小乘自謂無分。
<lb ed="X" n="0695a13"/><lb ed="R050" n="0082b10"/>亦不護念故。六十小劫猶如食頃者。若以事言。菩
<lb ed="X" n="0695a14"/><lb ed="R050" n="0082b11"/>薩精進。心無二念。如發憤時。忘餐廢寢。故六十小
<lb ed="X" n="0695a15"/><lb ed="R050" n="0082b12"/>劫。猶如食頃也。若以理言。十世古今不離當念。念
<lb ed="X" n="0695a16"/><lb ed="R050" n="0082b13"/>若不動。時劫何有。唯其身心不動。故無懈倦也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0695a17"/><lb ed="R050" n="0082b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0695a1701">日月燈明佛。於六十小劫。說是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a1701" n="0695a1701"/><anchor xml:id="beg0695a1701" n="0695a1701"/>已<anchor xml:id="end0695a1701"/>。卽於梵魔沙門。
<lb ed="X" n="0695a18"/><lb ed="R050" n="0082b15"/>婆羅門及天人阿修羅衆中。而宣此言。如來於今日
<lb ed="X" n="0695a19"/><lb ed="R050" n="0082b16"/>中夜。當入無餘涅槃。時有菩薩。名曰德藏。日月燈明
<lb ed="X" n="0695a20"/><lb ed="R050" n="0082b17"/>佛。卽授其記。吿諸比丘。是<name role="" type="person">德藏菩薩</name>。次當作佛。號曰
<lb ed="X" n="0695a21"/><lb ed="R050" n="0082b18"/>淨身。多陀阿伽度。阿羅訶。三藐三佛陀。佛授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a2101" n="0695a2101"/><anchor xml:id="beg0695a2101" n="0695a2101"/>已<anchor xml:id="end0695a2101"/>。便
<lb ed="X" n="0695a22"/><lb ed="R050" n="0083a01"/>於中夜。入佛餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0695a23"/><lb ed="R050" n="0083a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0695a2301">此言燈明說經<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a2301" n="0695a2301"/><anchor xml:id="beg0695a2301" n="0695a2301"/>已<anchor xml:id="end0695a2301"/>後卽唱滅。唱滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a2302" n="0695a2302"/><anchor xml:id="beg0695a2302" n="0695a2302"/>已<anchor xml:id="end0695a2302"/>後卽授記。授
<lb ed="X" n="0695a24"/><lb ed="R050" n="0083a03"/>記<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a2401" n="0695a2401"/><anchor xml:id="beg0695a2401" n="0695a2401"/>已<anchor xml:id="end0695a2401"/>後卽入滅也。先唱滅者。警懈怠也。次授記者。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0695b" n="0695b"/>
<lb ed="X" n="0695b01"/><lb ed="R050" n="0083a04"/>交付家業。法有所歸也。次入滅者。家業旣付而吿
<lb ed="X" n="0695b02"/><lb ed="R050" n="0083a05"/>終也。問。燈明授記德藏。而不授於內紹王子何也。
<lb ed="X" n="0695b03"/><lb ed="R050" n="0083a06"/>答。若以事言。堯授舜。舜授禹。唯有德者居之。內紹
<lb ed="X" n="0695b04"/><lb ed="R050" n="0083a07"/>王子。雖植德本。未及德藏。故禪位德藏。示天下之
<lb ed="X" n="0695b05"/><lb ed="R050" n="0083a08"/>至公也。尊法王位也。若以理言。內紹王子。尙不肯
<lb ed="X" n="0695b06"/><lb ed="R050" n="0083a09"/>居正位。況受禪乎。問。日月燈明。旣因妙光而說法
<lb ed="X" n="0695b07"/><lb ed="R050" n="0083a10"/>華。何故不授記妙光。答。日月燈明相繼成佛。因妙
<lb ed="X" n="0695b08"/><lb ed="R050" n="0083a11"/>光也。日月燈明說法華經。亦因妙光也。若妙光受
<lb ed="X" n="0695b09"/><lb ed="R050" n="0083a12"/>禪。卽墮始終。光不名妙。旣墮始終。必不能續燈明。
<lb ed="X" n="0695b10"/><lb ed="R050" n="0083a13"/>而成始成終。燈明亦不因妙光說法華經矣。故能
<lb ed="X" n="0695b11"/><lb ed="R050" n="0083a14"/>續燈明而成始成終者。必因非始非終之妙光乎。
<lb ed="X" n="0695b12"/><lb ed="R050" n="0083a15"/>此燈明所以說法華。亦必因無斷續之妙光也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0695b13"/><lb ed="R050" n="0083a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0695b1301">佛滅度後。妙光菩薩。持妙法蓮華經。滿八十小劫。爲
<lb ed="X" n="0695b14"/><lb ed="R050" n="0083a17"/>人演說。日月燈明佛八子。皆師妙光。妙光敎化。令其
<lb ed="X" n="0695b15"/><lb ed="R050" n="0083a18"/>堅固阿耨多羅三藐三菩提。是諸王子。供養無量百
<lb ed="X" n="0695b16"/><lb ed="R050" n="0083b01"/>千萬億佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b1601" n="0695b1601"/><anchor xml:id="beg0695b1601" n="0695b1601"/>已<anchor xml:id="end0695b1601"/>。皆成佛道。其最後成佛者。名曰燃燈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0695b17"/><lb ed="R050" n="0083b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0695b1701">此明妙光續燈明之光。而爲過去然燈師也。過去
<lb ed="X" n="0695b18"/><lb ed="R050" n="0083b03"/>諸佛。若無妙光。不得成佛故。一切衆生皆證燈明
<lb ed="X" n="0695b19"/><lb ed="R050" n="0083b04"/>之體。不以妙光爲師故。終日圓覺。而未甞圓覺也。
<lb ed="X" n="0695b20"/><lb ed="R050" n="0083b05"/>問。八王子不以父爲師。而以妙光爲師何也。若以
<lb ed="X" n="0695b21"/><lb ed="R050" n="0083b06"/>事言。古人易子而敎。故羅云以舍利爲師。尊師位
<lb ed="X" n="0695b22"/><lb ed="R050" n="0083b07"/>也。若以理言。八王子以燈明爲父。其本體也。以妙
<lb ed="X" n="0695b23"/><lb ed="R050" n="0083b08"/>光爲師。其本智也。行人雖初得本。其力未充。必假
<lb ed="X" n="0695b24"/><lb ed="R050" n="0083b09"/>本智。四十二番煆煉之功。塵消垢盡。然後進而至
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0695c" n="0695c"/>
<lb ed="X" n="0695c01"/><lb ed="R050" n="0083b10"/>乎妙。轉八識而成智者。妙光之力歟。語云。父以生
<lb ed="X" n="0695c02"/><lb ed="R050" n="0083b11"/>之。日月燈明有焉。師以成之。妙光有焉。故知妙光。
<lb ed="X" n="0695c03"/><lb ed="R050" n="0083b12"/>非因非果。而能因能果。華嚴謂之普光明智。楞伽
<lb ed="X" n="0695c04"/><lb ed="R050" n="0083b13"/>謂之自覺聖智。釋迦一光東照。示此妙光也。說無
<lb ed="X" n="0695c05"/><lb ed="R050" n="0083b14"/>量經。說法華經。說此妙光也。日月燈明相繼成佛。
<lb ed="X" n="0695c06"/><lb ed="R050" n="0083b15"/>傳此妙光也。是妙光者。是行人所當尅意者。忽得
<lb ed="X" n="0695c07"/><lb ed="R050" n="0083b16"/>泛作文字語言會也。故燈明一燈。分作兩燈。一燈
<lb ed="X" n="0695c08"/><lb ed="R050" n="0083b17"/>授與德藏爲法王。一燈授與妙光爲法師。妙光將
<lb ed="X" n="0695c09"/><lb ed="R050" n="0083b18"/>此一燈。轉授過去然燈。然燈又授現在釋迦。釋迦
<lb ed="X" n="0695c10"/><lb ed="R050" n="0084a01"/>又轉授與未來彌勒。三世諸佛。皆藉日月燈明爲
<lb ed="X" n="0695c11"/><lb ed="R050" n="0084a02"/>燈王。妙光爲燈師。至今燈燈不斷。皆燈王燈師之
<lb ed="X" n="0695c12"/><lb ed="R050" n="0084a03"/>力也。此法王法師二位。是如來道統之傳。諸佛出
<lb ed="X" n="0695c13"/><lb ed="R050" n="0084a04"/>世本懷。正在乎此。於此剖明。則下文迎刃而解矣。
<lb ed="X" n="0695c14"/><lb ed="R050" n="0084a05"/>言法王者。道無不成。德無不備。功無不圓。行無不
<lb ed="X" n="0695c15"/><lb ed="R050" n="0084a06"/>滿。位無不極者稱法王。法師者。學法王之道。修法
<lb ed="X" n="0695c16"/><lb ed="R050" n="0084a07"/>王之德。行法王之行。轉法王之經。遵法王之戒。入
<lb ed="X" n="0695c17"/><lb ed="R050" n="0084a08"/>法王之定。得法王之慧。如是經無量劫。功圓行滿。
<lb ed="X" n="0695c18"/><lb ed="R050" n="0084a09"/>然後紹法王之位者稱法師。故法師之位。是入法
<lb ed="X" n="0695c19"/><lb ed="R050" n="0084a10"/>王位之基址也。曰。若是則應先授聲聞法師位。次
<lb ed="X" n="0695c20"/><lb ed="R050" n="0084a11"/>授法王位。方是次第。何故直以法王位授之也。曰。
<lb ed="X" n="0695c21"/><lb ed="R050" n="0084a12"/>先授法王位。正欲其行法師事也。未有紹法王位。
<lb ed="X" n="0695c22"/><lb ed="R050" n="0084a13"/>不由法師而入者。故下文。授舍利弗記云。汝於來
<lb ed="X" n="0695c23"/><lb ed="R050" n="0084a14"/>世。過無量無邊不可思議劫。供養若干百千萬億
<lb ed="X" n="0695c24"/><lb ed="R050" n="0084a15"/>諸佛。奉持正法。具足菩薩所行之道<note place="inline">此法師位也</note>。當得
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0696a" n="0696a"/>
<lb ed="X" n="0696a01"/><lb ed="R050" n="0084a16"/>作佛。號曰華光<note place="inline">法王位也</note>。授迦葉記云。汝於未來世。當
<lb ed="X" n="0696a02"/><lb ed="R050" n="0084a17"/>得奉覲三百萬億諸佛世尊。供養恭敬。尊重讚歎。
<lb ed="X" n="0696a03"/><lb ed="R050" n="0084a18"/>廣宣諸佛無量道法<note place="inline">是法師位</note>。於最後身當得作佛<note place="inline">是法
<lb ed="X" n="0696a04"/><lb ed="R050" n="0084b01"/>王位</note>。是知法王之位。必由法師而入也。故下文五百
<lb ed="X" n="0696a05"/><lb ed="R050" n="0084b02"/>羅漢。及八千比丘。發願於異國持經者。是初發願。
<lb ed="X" n="0696a06"/><lb ed="R050" n="0084b03"/>行法師事也。問。君師二位世法也。佛法平等。安用
<lb ed="X" n="0696a07"/><lb ed="R050" n="0084b04"/>之耶。答。若出世法中無王。則佛法無主。天龍八部。
<lb ed="X" n="0696a08"/><lb ed="R050" n="0084b05"/>無所歸投。若出世法無師。則如來道統。斷而不續。
<lb ed="X" n="0696a09"/><lb ed="R050" n="0084b06"/>故權衡道法者名法王。流通道法者稱法師也。正
<lb ed="X" n="0696a10"/><lb ed="R050" n="0084b07"/>如夫子。有德無位稱聖師。堯舜禹湯文武。德位俱
<lb ed="X" n="0696a11"/><lb ed="R050" n="0084b08"/>隆者。稱聖王也。問。宗門只敎人直下擔當。自心作
<lb ed="X" n="0696a12"/><lb ed="R050" n="0084b09"/>佛便了。更有何佛可成。何生可度。乃欲經無量劫
<lb ed="X" n="0696a13"/><lb ed="R050" n="0084b10"/>行法師事。然然紹法王之位乎。故思大云。三世諸
<lb ed="X" n="0696a14"/><lb ed="R050" n="0084b11"/>佛。被我一口吞盡。何處更有衆生可度。雲門要將
<lb ed="X" n="0696a15"/><lb ed="R050" n="0084b12"/>如來一棒打死餧狗子喫。無著笊籬打文殊。黃檗
<lb ed="X" n="0696a16"/><lb ed="R050" n="0084b13"/>欲斫羅漢脛。德山臨濟。佛祖俱不禮。丹霞不喜聞
<lb ed="X" n="0696a17"/><lb ed="R050" n="0084b14"/>佛。<name role="" type="person">城東老母</name>。不喜見佛。若是則祖位超於佛位遠
<lb ed="X" n="0696a18"/><lb ed="R050" n="0084b15"/>矣。何不紹祖位而紹佛位耶。答云。莫錯過祖師意。
<lb ed="X" n="0696a19"/><lb ed="R050" n="0084b16"/>不知祖師所言。直下擔當四字。正是將成佛度生。
<lb ed="X" n="0696a20"/><lb ed="R050" n="0084b17"/>一件大事因緣。一肩擔在自<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a2001" n="0696a2001"/><anchor xml:id="beg0696a2001" n="0696a2001"/>己<anchor xml:id="end0696a2001"/>身上了也。正如伊
<lb ed="X" n="0696a21"/><lb ed="R050" n="0084b18"/>尹周公。以天下爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a2101" n="0696a2101"/><anchor xml:id="beg0696a2101" n="0696a2101"/>己<anchor xml:id="end0696a2101"/>任一般。由彼根器大。信根深。
<lb ed="X" n="0696a22"/><lb ed="R050" n="0085a01"/>無明輕。煩惱薄。故一聞大法。直下承當。便能興慈
<lb ed="X" n="0696a23"/><lb ed="R050" n="0085a02"/>運悲。入<g ref="#CB04622">𫑮</g>垂手。接物利生。行法師事。不論時劫。信
<lb ed="X" n="0696a24"/><lb ed="R050" n="0085a03"/>步行去。至於功成行滿。方入妙覺。所謂水到渠成。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0696b" n="0696b"/>
<lb ed="X" n="0696b01"/><lb ed="R050" n="0085a04"/>若謂祖師。悟了便休。更無所事。何異小乘。是謗祖
<lb ed="X" n="0696b02"/><lb ed="R050" n="0085a05"/>師矣。不觀會中。文殊普賢。觀音彌勒。藥王藥上。諸
<lb ed="X" n="0696b03"/><lb ed="R050" n="0085a06"/>大菩薩。劫劫生生。行菩薩道。尙未休息。祖師安得
<lb ed="X" n="0696b04"/><lb ed="R050" n="0085a07"/>閉門束手。而曰不求佛。不度生乎。然雲門黃檗。諸
<lb ed="X" n="0696b05"/><lb ed="R050" n="0085a08"/>大祖師。作如是語。直是要人向自<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b0501" n="0696b0501"/><anchor xml:id="beg0696b0501" n="0696b0501"/>己<anchor xml:id="end0696b0501"/>脚跟下做工
<lb ed="X" n="0696b06"/><lb ed="R050" n="0085a09"/>夫。莫靠別人。故作此峻厲之語。激發後人。此萬不
<lb ed="X" n="0696b07"/><lb ed="R050" n="0085a10"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b0701" n="0696b0701"/><anchor xml:id="beg0696b0701" n="0696b0701"/>已<anchor xml:id="end0696b0701"/>老婆心也。豈遂謂佛不足成乎。意謂佛爲三
<lb ed="X" n="0696b08"/><lb ed="R050" n="0085a11"/>界導師。尙不許親近。又況親近無明煩惱諸雜毒
<lb ed="X" n="0696b09"/><lb ed="R050" n="0085a12"/>乎。古德所謂不向密密處親近。名眞親近是也。所
<lb ed="X" n="0696b10"/><lb ed="R050" n="0085a13"/>以下文亦云。一切不親近。是名初親近處耳。今人
<lb ed="X" n="0696b11"/><lb ed="R050" n="0085a14"/>器量自不及祖師萬分之一。抑且未曾闖入祖師
<lb ed="X" n="0696b12"/><lb ed="R050" n="0085a15"/>門戶。勉強敎人擔當。不知只擔得一堆無明骨董
<lb ed="X" n="0696b13"/><lb ed="R050" n="0085a16"/>煩惱墼子。何曾夢見祖師。亦敢大言曰。無生可度。
<lb ed="X" n="0696b14"/><lb ed="R050" n="0085a17"/>無佛可成耶。昔皓月供奉問長沙云。天下善知識。
<lb ed="X" n="0696b15"/><lb ed="R050" n="0085a18"/>證三德涅槃也未。沙曰。大德問果上涅槃。因中涅
<lb ed="X" n="0696b16"/><lb ed="R050" n="0085b01"/>槃。曰。果上涅槃。沙曰。天下善知識未證。曰。爲甚麼。
<lb ed="X" n="0696b17"/><lb ed="R050" n="0085b02"/>未證。沙曰。功未齊於諸聖。曰。功未齊於諸聖。何名
<lb ed="X" n="0696b18"/><lb ed="R050" n="0085b03"/>善知識。沙曰。明見佛性。亦得名爲善知識。曰。如何
<lb ed="X" n="0696b19"/><lb ed="R050" n="0085b04"/>是因中涅槃。師曰。大德是。詳味長沙數語。是鎭心
<lb ed="X" n="0696b20"/><lb ed="R050" n="0085b05"/>丸。可治千古顚狂之疾。故在方便品中。見如來出
<lb ed="X" n="0696b21"/><lb ed="R050" n="0085b06"/>世之心。譬喩品。見如來方便之巧。藥草品。見如來
<lb ed="X" n="0696b22"/><lb ed="R050" n="0085b07"/>法雨之等。化城品。見如來敎化之久。寶塔品。見如
<lb ed="X" n="0696b23"/><lb ed="R050" n="0085b08"/>來化身之多。提婆品。見如來求法之切。常不輕品。
<lb ed="X" n="0696b24"/><lb ed="R050" n="0085b09"/>見如來持經之固。壽量品。見如來本跡之遠。湧出
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0696c" n="0696c"/>
<lb ed="X" n="0696c01"/><lb ed="R050" n="0085b10"/>品。見如來度生之廣。此等皆是如來從法師位中。
<lb ed="X" n="0696c02"/><lb ed="R050" n="0085b11"/>入法王位之牓樣。故向人吐露。亹亹不休耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0696c03"/><lb ed="R050" n="0085b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0696c0301">八百弟子中有一人。號曰求名。貪著利養。雖復讀誦
<lb ed="X" n="0696c04"/><lb ed="R050" n="0085b13"/>衆經。而不通利。多所忘失。故號求名。是人亦以種諸
<lb ed="X" n="0696c05"/><lb ed="R050" n="0085b14"/>善根因緣故。得値無量百千萬億諸佛。供養恭敬。尊
<lb ed="X" n="0696c06"/><lb ed="R050" n="0085b15"/>重讚歎。彌勒當知。爾時妙光菩薩。豈異人乎。我身是
<lb ed="X" n="0696c07"/><lb ed="R050" n="0085b16"/>也。求名菩薩。汝身是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0696c08"/><lb ed="R050" n="0085b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0696c0801">此明妙光爲未來彌勒師也。博而不精。故曰求名。
<lb ed="X" n="0696c09"/><lb ed="R050" n="0085b18"/>不得其門。故不通利。一暴十寒。故多所忘失。雖不
<lb ed="X" n="0696c10"/><lb ed="R050" n="0086a01"/>通經。亦修雜善。故曰種諸善根。彌勒下。點破言。昔
<lb ed="X" n="0696c11"/><lb ed="R050" n="0086a02"/>日之妙光。卽今日之文殊。昔日之求名。卽今日之
<lb ed="X" n="0696c12"/><lb ed="R050" n="0086a03"/>彌勒。當時同在一會。汝豈不知。而反來問我乎。彌
<lb ed="X" n="0696c13"/><lb ed="R050" n="0086a04"/>勒云。文殊當知。文殊云。彌勒當知。此二老互相推
<lb ed="X" n="0696c14"/><lb ed="R050" n="0086a05"/>重也。問。八王子師妙光。求名亦師妙光。然而成佛
<lb ed="X" n="0696c15"/><lb ed="R050" n="0086a06"/>遲速。若霄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0696001" n="0696001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0696001" n="0696001"/><anchor xml:id="beg0696001" n="0696001"/>壤<anchor xml:id="end0696001"/>懸殊者何也。其用心不同也。八子初
<lb ed="X" n="0696c16"/><lb ed="R050" n="0086a07"/>隨出家。便發大乘意。得卽心卽佛之旨。不向外馳。
<lb ed="X" n="0696c17"/><lb ed="R050" n="0086a08"/>却從自<anchor xml:id="nkr_note_add_0696c1701" n="0696c1701"/><anchor xml:id="beg0696c1701" n="0696c1701"/>己<anchor xml:id="end0696c1701"/>脚跟下。著力精進故速。求名菩薩。却在
<lb ed="X" n="0696c18"/><lb ed="R050" n="0086a09"/>語言文字上作活計。心常懈怠。故旋讀旋忘。所謂
<lb ed="X" n="0696c19"/><lb ed="R050" n="0086a10"/>分別名相不知休者故遲。首楞嚴云。若得圓根。與
<lb ed="X" n="0696c20"/><lb ed="R050" n="0086a11"/>不圓根。日劫相倍。信哉。行人當以此爲鑑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0696c21"/><lb ed="R050" n="0086a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0696c2101">今見此瑞。與本無異。是故惟忖。今日如來。當說大乘
<lb ed="X" n="0696c22"/><lb ed="R050" n="0086a13"/>經。名妙法蓮華。敎菩薩法。佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0696c23"/><lb ed="R050" n="0086a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0696c2301">此結文殊領答也。言我所以必知說法華經者。由
<lb ed="X" n="0696c24"/><lb ed="R050" n="0086a15"/>我今日見此光明。與昔時所見無異。昔日之光說。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0697a" n="0697a"/>
<lb ed="X" n="0697a01"/><lb ed="R050" n="0086a16"/>法華經。今日之瑞。當知亦爾。以古證今。故知必當
<lb ed="X" n="0697a02"/><lb ed="R050" n="0086a17"/>說妙法也。問。如來放光。彌勒發問。文殊領答。畢竟
<lb ed="X" n="0697a03"/><lb ed="R050" n="0086a18"/>何似。答。如來放光。如伏羲畫卦象。彌勒發問。如文
<lb ed="X" n="0697a04"/><lb ed="R050" n="0086b01"/>王作彖辭。文殊領答。如夫子作彖傳。總是與混沌
<lb ed="X" n="0697a05"/><lb ed="R050" n="0086b02"/>畫眉。虗空安柄。若是先天太極圖。還須請問自<anchor xml:id="nkr_note_add_0697a0501" n="0697a0501"/><anchor xml:id="beg0697a0501" n="0697a0501"/>己<anchor xml:id="end0697a0501"/>
<lb ed="X" n="0697a06"/><lb ed="R050" n="0086b03"/>主人公。三位聖人猶隔江在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697a07"/><lb ed="R050" n="0086b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0697a0701">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>。於大衆中。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0697a08"/><lb ed="R050" n="0086b05"/><p xml:id="pX31p0697a0801">我念過去世。無量無數劫。有佛人中尊。號日月燈明。
<lb ed="X" n="0697a09"/><lb ed="R050" n="0086b06"/>世尊演說法。度無量衆生。無數億菩薩。令入佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697a10"/><lb ed="R050" n="0086b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0697a1001">此頌見最初燈明。說法度生。令得種智也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697a11"/><lb ed="R050" n="0086b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0697a1101">佛未出家時。所生八王子。見大聖出家。亦隨修梵行。
<lb ed="X" n="0697a12"/><lb ed="R050" n="0086b09"/>時佛說大乘。經名無量義。於諸大衆中。而爲廣分別。
<lb ed="X" n="0697a13"/><lb ed="R050" n="0086b10"/>佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0697a1301" n="0697a1301"/><anchor xml:id="beg0697a1301" n="0697a1301"/>已<anchor xml:id="end0697a1301"/>。卽於法座上。跏趺坐三昧。名無量義處。
<lb ed="X" n="0697a14"/><lb ed="R050" n="0086b11"/>天雨曼陀華。天鼓自然鳴。諸天龍鬼神。供養人中尊。
<lb ed="X" n="0697a15"/><lb ed="R050" n="0086b12"/>一切諸佛土。卽時大震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697a16"/><lb ed="R050" n="0086b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0697a1601">此頌見最後燈明。出家說經入定雨華動地。同今
<lb ed="X" n="0697a17"/><lb ed="R050" n="0086b14"/>日也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697a18"/><lb ed="R050" n="0086b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0697a1801">佛放眉間光。現諸希有事。此光照東方。萬八千佛土。
<lb ed="X" n="0697a19"/><lb ed="R050" n="0086b16"/>示一切衆生。生死業報處。有見諸佛土。以衆寶莊嚴。
<lb ed="X" n="0697a20"/><lb ed="R050" n="0086b17"/>瑠璃玻璃色。斯由佛光照。及見諸天人。龍神夜叉衆。
<lb ed="X" n="0697a21"/><lb ed="R050" n="0086b18"/>乾闥緊那羅。各供養其佛。又見諸如來。自然成佛道。
<lb ed="X" n="0697a22"/><lb ed="R050" n="0087a01"/>身色如金山。端嚴甚微妙。如淨瑠璃中。內現眞金像。
<lb ed="X" n="0697a23"/><lb ed="R050" n="0087a02"/>世尊在大衆。敷演深法義。一一諸佛土。聲聞衆無數。
<lb ed="X" n="0697a24"/><lb ed="R050" n="0087a03"/>因佛光所照。悉見彼大衆。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0697b" n="0697b"/>
<lb ed="X" n="0697b01"/><lb ed="R050" n="0087a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0697b0101">此頌見最後燈明。放光現瑞。同今日也。示一切下。
<lb ed="X" n="0697b02"/><lb ed="R050" n="0087a05"/>見光中現六凡始終同也。斯由佛光照。應上見字。
<lb ed="X" n="0697b03"/><lb ed="R050" n="0087a06"/>最親切有味。言今日能見佛土。及見天人者。不由
<lb ed="X" n="0697b04"/><lb ed="R050" n="0087a07"/>於他。皆由自<anchor xml:id="nkr_note_add_0697b0401" n="0697b0401"/><anchor xml:id="beg0697b0401" n="0697b0401"/>己<anchor xml:id="end0697b0401"/>一點妙光照映。所以能見。卽此光
<lb ed="X" n="0697b05"/><lb ed="R050" n="0087a08"/>明。便是成佛根本。故在佛身。名爲佛光耳。此點破
<lb ed="X" n="0697b06"/><lb ed="R050" n="0087a09"/>八部供佛亦由此光也。又見下。見如來成道同也。
<lb ed="X" n="0697b07"/><lb ed="R050" n="0087a10"/>自然成佛道者。但發此光。自然成佛。不假修治也。
<lb ed="X" n="0697b08"/><lb ed="R050" n="0087a11"/>佛光中。見金色身端嚴微妙。恰如淨瑠璃中。現眞
<lb ed="X" n="0697b09"/><lb ed="R050" n="0087a12"/>金像也。世尊下。見如來說法亦同也。因佛光所照。
<lb ed="X" n="0697b10"/><lb ed="R050" n="0087a13"/>悉見彼大衆者。如來說法。萬八千土。無數聽衆。悉
<lb ed="X" n="0697b11"/><lb ed="R050" n="0087a14"/>來集會。各各因此光明。故得各各相見。眼眼相覷。
<lb ed="X" n="0697b12"/><lb ed="R050" n="0087a15"/>此點破聲聞。見色聞聲。亦由此光也。古人道。你也
<lb ed="X" n="0697b13"/><lb ed="R050" n="0087a16"/>見。我也見。爲甚麼不會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697b14"/><lb ed="R050" n="0087a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0697b1401">或有諸比丘。在於山林中。精進持淨戒。猶如護明珠。
<lb ed="X" n="0697b15"/><lb ed="R050" n="0087a18"/>又見諸菩薩。行施忍辱等。其數如恒沙。斯由佛光照。
<lb ed="X" n="0697b16"/><lb ed="R050" n="0087b01"/>又見諸菩薩。深入諸禪定。身心寂不動。以求無上道。
<lb ed="X" n="0697b17"/><lb ed="R050" n="0087b02"/>又見諸菩薩。知法寂滅相。各於其國土。說法求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697b18"/><lb ed="R050" n="0087b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0697b1801">此頌比丘菩薩行道。始終亦同也。斯由佛光照。是
<lb ed="X" n="0697b19"/><lb ed="R050" n="0087b04"/>點破菩薩行六度。亦由此光也。古德云。譬如一片
<lb ed="X" n="0697b20"/><lb ed="R050" n="0087b05"/>田地相似。一任諸人耕種。無有一人不承此恩力
<lb ed="X" n="0697b21"/><lb ed="R050" n="0087b06"/>者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697b22"/><lb ed="R050" n="0087b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0697b2201">爾時四部衆。見日月燈佛。現大神通力。其心皆歡喜。
<lb ed="X" n="0697b23"/><lb ed="R050" n="0087b08"/>各各自相問。是事何因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697b24"/><lb ed="R050" n="0087b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0697b2401">此頌。大衆騰疑亦同也。各各自相問者。言各人自
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0697c" n="0697c"/>
<lb ed="X" n="0697c01"/><lb ed="R050" n="0087b10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0697c0101" n="0697c0101"/><anchor xml:id="beg0697c0101" n="0697c0101"/>己<anchor xml:id="end0697c0101"/>忖量。自言自語也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697c02"/><lb ed="R050" n="0087b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0697c0201">天人所奉尊。適從三昧起。讚妙光菩薩。汝爲世間眼。
<lb ed="X" n="0697c03"/><lb ed="R050" n="0087b12"/>一切所歸信。能奉持法藏。如我所說法。唯汝能證知。
<lb ed="X" n="0697c04"/><lb ed="R050" n="0087b13"/>世尊旣讚歎。令妙光歡喜。說是法華經。滿六十小劫。
<lb ed="X" n="0697c05"/><lb ed="R050" n="0087b14"/>不起於此座。所說上妙法。是妙光法師。悉皆能受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697c06"/><lb ed="R050" n="0087b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0697c0601">此頌放光之後。說法華經。以見今之必然也。此經
<lb ed="X" n="0697c07"/><lb ed="R050" n="0087b16"/>爲發最上乘者說。必是妙光堪聞妙法。故學人欲
<lb ed="X" n="0697c08"/><lb ed="R050" n="0087b17"/>聞妙法。須得自<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c0801" n="0697c0801"/><anchor xml:id="beg0697c0801" n="0697c0801"/>己<anchor xml:id="end0697c0801"/>妙光開發。然後出言吐語。盡從
<lb ed="X" n="0697c09"/><lb ed="R050" n="0087b18"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c0901" n="0697c0901"/><anchor xml:id="beg0697c0901" n="0697c0901"/>己<anchor xml:id="end0697c0901"/>胸中流出。方始光<g ref="#CB08504">𦦨</g>照天照地。以世間眼。讚
<lb ed="X" n="0697c10"/><lb ed="R050" n="0088a01"/>妙光者。非眼不能見色。非妙光不能奉持正法眼
<lb ed="X" n="0697c11"/><lb ed="R050" n="0088a02"/>藏。由我所說法。唯汝妙光。方能證知。故我以正法
<lb ed="X" n="0697c12"/><lb ed="R050" n="0088a03"/>眼藏涅槃妙心。付囑汝也。問。何故世尊。先讚妙光。
<lb ed="X" n="0697c13"/><lb ed="R050" n="0088a04"/>令妙光歡喜。然後爲彼說法華經。答。此佛事人情。
<lb ed="X" n="0697c14"/><lb ed="R050" n="0088a05"/>一齊拈出。焉有人不生歡喜。而能領荷大事者乎。
<lb ed="X" n="0697c15"/><lb ed="R050" n="0088a06"/>故雖有妙光。若不令彼大喜遍身。亦不能荷擔大
<lb ed="X" n="0697c16"/><lb ed="R050" n="0088a07"/>法。必令大喜遍身。然後堪任此大事耳。故釋迦末
<lb ed="X" n="0697c17"/><lb ed="R050" n="0088a08"/>後。在靈山會上。拈華示衆時。唯迦葉破顏微笑。世
<lb ed="X" n="0697c18"/><lb ed="R050" n="0088a09"/>尊云。我有正法眼藏涅槃妙心。付囑與汝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0697c19"/><lb ed="R050" n="0088a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0697c1901">佛說是法華。令衆歡喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1901" n="0697c1901"/><anchor xml:id="beg0697c1901" n="0697c1901"/>已<anchor xml:id="end0697c1901"/>。尋卽於是日。吿於天人衆。
<lb ed="X" n="0697c20"/><lb ed="R050" n="0088a11"/>諸法實相義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c2001" n="0697c2001"/><anchor xml:id="beg0697c2001" n="0697c2001"/>已<anchor xml:id="end0697c2001"/>爲汝等說。我今於中夜。當入於涅槃。
<lb ed="X" n="0697c21"/><lb ed="R050" n="0088a12"/>汝一心精進。當離於放逸。諸佛甚難値。億劫時一遇。
<lb ed="X" n="0697c22"/><lb ed="R050" n="0088a13"/>世尊諸子等。聞佛入涅槃。各各懷悲惱。佛滅一何速。
<lb ed="X" n="0697c23"/><lb ed="R050" n="0088a14"/>聖主法之王。安慰無量衆。我若滅度時。汝等忽憂怖。
<lb ed="X" n="0697c24"/><lb ed="R050" n="0088a15"/>是<name role="" type="person">德藏菩薩</name>。於無漏實相。心<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c2401" n="0697c2401"/><anchor xml:id="beg0697c2401" n="0697c2401"/>已<anchor xml:id="end0697c2401"/>得通達。其次當作佛。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0698a" n="0698a"/>
<lb ed="X" n="0698a01"/><lb ed="R050" n="0088a16"/>號曰爲淨身。亦度無量衆。佛此夜滅度。如薪盡火滅
<lb ed="X" n="0698a02"/><lb ed="R050" n="0088a17"/>分布諸舍利。而起無量塔。比丘比丘尼。其數如恒沙。
<lb ed="X" n="0698a03"/><lb ed="R050" n="0088a18"/>倍復加精進。以求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0698a04"/><lb ed="R050" n="0088b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0698a0401">此頌唱滅授記入滅也。先頌唱滅。旣令妙光歡喜。
<lb ed="X" n="0698a05"/><lb ed="R050" n="0088b02"/>復令大衆歡喜。法藏有歸。心事<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a0501" n="0698a0501"/><anchor xml:id="beg0698a0501" n="0698a0501"/>已<anchor xml:id="end0698a0501"/>畢。遂吿衆云。如
<lb ed="X" n="0698a06"/><lb ed="R050" n="0088b03"/>來出世本意。欲令大衆悟實相義。今諸法實相。爲
<lb ed="X" n="0698a07"/><lb ed="R050" n="0088b04"/>汝等說竟。汝等又皆歡喜領荷。出世本懷。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a0701" n="0698a0701"/><anchor xml:id="beg0698a0701" n="0698a0701"/>已<anchor xml:id="end0698a0701"/>了
<lb ed="X" n="0698a08"/><lb ed="R050" n="0088b05"/>結。我於中夜。當入滅矣。復戒勉云。我雖說破。不過
<lb ed="X" n="0698a09"/><lb ed="R050" n="0088b06"/>爲汝等作箇指路頭人。汝等雖歡喜領荷。還須努
<lb ed="X" n="0698a10"/><lb ed="R050" n="0088b07"/>力。精進修持。無得放逸。且諸佛難遇。如盲龜値木。
<lb ed="X" n="0698a11"/><lb ed="R050" n="0088b08"/>若佛在世尙有所依。若佛入滅無可依者。汝等當
<lb ed="X" n="0698a12"/><lb ed="R050" n="0088b09"/>生難遭之想。當信如來誠諦之語。勿生懈怠。世尊
<lb ed="X" n="0698a13"/><lb ed="R050" n="0088b10"/>下。頌授記也。諸子者。燈明八子也。聖子聞唱滅而
<lb ed="X" n="0698a14"/><lb ed="R050" n="0088b11"/>懷憂。法王見懷憂而安慰。亦是佛事人情。佛此下。
<lb ed="X" n="0698a15"/><lb ed="R050" n="0088b12"/>頌入滅也。如薪盡火滅者。言薪盡故見火滅。其實
<lb ed="X" n="0698a16"/><lb ed="R050" n="0088b13"/>火傳不知其盡。倍復加精進者。受佛囑而加功也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0698a17"/><lb ed="R050" n="0088b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0698a1701">是妙光法師。奉持佛法藏。八十小劫中。廣宣法華經。
<lb ed="X" n="0698a18"/><lb ed="R050" n="0088b15"/>是諸八王子。妙光所開化。堅固無上道。當見無數佛。
<lb ed="X" n="0698a19"/><lb ed="R050" n="0088b16"/>供養諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a1901" n="0698a1901"/><anchor xml:id="beg0698a1901" n="0698a1901"/>已<anchor xml:id="end0698a1901"/>。隨順行大道。相繼得成佛。轉次而授記。
<lb ed="X" n="0698a20"/><lb ed="R050" n="0088b17"/>最後天中天。號曰然燈佛。諸僊之導師。度脫無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0698a21"/><lb ed="R050" n="0088b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0698a2101">此頌妙光爲過去然燈佛師也。相繼成佛者。然燈
<lb ed="X" n="0698a22"/><lb ed="R050" n="0089a01"/>續明。光光不盡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0698a23"/><lb ed="R050" n="0089a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0698a2301">是妙光法師。時有一弟子。心常懷懈怠。貪著於名利。
<lb ed="X" n="0698a24"/><lb ed="R050" n="0089a03"/>求名利無厭。多游族姓家。棄捨所習誦。廢忘不通利。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0698b" n="0698b"/>
<lb ed="X" n="0698b01"/><lb ed="R050" n="0089a04"/>以是因緣故。號之爲求名。亦行衆善業。得見無數佛。
<lb ed="X" n="0698b02"/><lb ed="R050" n="0089a05"/>供養於諸佛。隨順行大道。具六波羅蜜。今見釋師子。
<lb ed="X" n="0698b03"/><lb ed="R050" n="0089a06"/>其後當作佛。號名曰彌勒。廣度諸衆生。其數無有量。
<lb ed="X" n="0698b04"/><lb ed="R050" n="0089a07"/>彼佛滅度後。懈怠者汝是。妙光法師者。今則我身是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0698b05"/><lb ed="R050" n="0089a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0698b0501">此頌妙光。爲未來彌勒師也。多游族姓家者。世緣
<lb ed="X" n="0698b06"/><lb ed="R050" n="0089a09"/>不斷。向外馳求也。棄捨所習誦者。道念輕微。世情
<lb ed="X" n="0698b07"/><lb ed="R050" n="0089a10"/>濃厚也。廢忘不通利者。心不專一。道不深求也。得
<lb ed="X" n="0698b08"/><lb ed="R050" n="0089a11"/>見無數佛者。言八王子。志念堅固。得則諸佛。求名
<lb ed="X" n="0698b09"/><lb ed="R050" n="0089a12"/>行諸善業。亦見諸佛。雖修福修慧不同。同歸見佛。
<lb ed="X" n="0698b10"/><lb ed="R050" n="0089a13"/>旣見佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b1001" n="0698b1001"/><anchor xml:id="beg0698b1001" n="0698b1001"/>已<anchor xml:id="end0698b1001"/>。必欲供養諸佛。隨順行道。方得福慧兩
<lb ed="X" n="0698b11"/><lb ed="R050" n="0089a14"/>嚴。功圓行滿。成報身佛也。懈怠昔汝是。昔言燈明
<lb ed="X" n="0698b12"/><lb ed="R050" n="0089a15"/>滅後。倍加精進者。卽八王子是也。滅後而懈怠者。
<lb ed="X" n="0698b13"/><lb ed="R050" n="0089a16"/>卽汝便是也。無論彌勒與八王子。同在一會而授
<lb ed="X" n="0698b14"/><lb ed="R050" n="0089a17"/>記。若此懸遠。卽釋迦在然燈時。親得授記。而彌勒
<lb ed="X" n="0698b15"/><lb ed="R050" n="0089a18"/>在釋迦會中授記。又若此懸遠。葢釋迦常行精進。
<lb ed="X" n="0698b16"/><lb ed="R050" n="0089b01"/>彌勒常自懈怠。故行人當以八王子釋迦爲法。勿
<lb ed="X" n="0698b17"/><lb ed="R050" n="0089b02"/>效彌勒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0698b18"/><lb ed="R050" n="0089b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0698b1801">我見燈明佛。本光瑞如此。以是知今佛。欲說法華經。
<lb ed="X" n="0698b19"/><lb ed="R050" n="0089b04"/>今相如本瑞。是諸佛方便。今佛放光明。助發實相義。
<lb ed="X" n="0698b20"/><lb ed="R050" n="0089b05"/>諸人今當知。合掌一心待。佛當雨法雨。充足求道者。
<lb ed="X" n="0698b21"/><lb ed="R050" n="0089b06"/>諸求三乘人。若有疑悔者。佛當爲除斷。令盡無有餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0698b22"/><lb ed="R050" n="0089b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0698b2201">前六句。頌所見以明必說法華也。本光二字。要看
<lb ed="X" n="0698b23"/><lb ed="R050" n="0089b08"/>得重。是衆生本來有此光明。故今日定說此經也。
<lb ed="X" n="0698b24"/><lb ed="R050" n="0089b09"/>故知彌勒騰疑。慈燈也。文殊領答。智燈也。德藏授
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0698c" n="0698c"/>
<lb ed="X" n="0698c01"/><lb ed="R050" n="0089b10"/>記。照世燈也。八王子相繼成佛。無盡燈也。本燈元
<lb ed="X" n="0698c02"/><lb ed="R050" n="0089b11"/>是日月燈明。故曰本光瑞如此。今相如本瑞者。正
<lb ed="X" n="0698c03"/><lb ed="R050" n="0089b12"/>謂今佛之光。與古佛之光無異也。今佛下。明放光
<lb ed="X" n="0698c04"/><lb ed="R050" n="0089b13"/>是方便。助發二字。不但將釋迦世尊。放光心事。盡
<lb ed="X" n="0698c05"/><lb ed="R050" n="0089b14"/>情說出。却將一切諸佛。歷代祖師心事都說盡也。
<lb ed="X" n="0698c06"/><lb ed="R050" n="0089b15"/>釋迦不出世時。無論凡聖。但屬有情。一一脚跟下。
<lb ed="X" n="0698c07"/><lb ed="R050" n="0089b16"/>各有一尊燈明古佛。晝夜放光。無有休歇。謂之本
<lb ed="X" n="0698c08"/><lb ed="R050" n="0089b17"/>光本瑞。若地獄道中無此本光。洋銅灌口。熱火沸
<lb ed="X" n="0698c09"/><lb ed="R050" n="0089b18"/>心。刀山上行。劒樹上走。忍痛者誰。餓鬼道中。若無
<lb ed="X" n="0698c10"/><lb ed="R050" n="0090a01"/>本光。針咽<g ref="#CB08504">𦦨</g>口。叫呼求食者誰。畜生道中。若無本
<lb ed="X" n="0698c11"/><lb ed="R050" n="0090a02"/>光。披毛帶角。飛躍蹄嘷者誰。修羅道中。若無本光。
<lb ed="X" n="0698c12"/><lb ed="R050" n="0090a03"/>三頭六臂。嗔鬪者誰。天道中。若無本光。受欲樂修
<lb ed="X" n="0698c13"/><lb ed="R050" n="0090a04"/>禪定者誰。諸佛無此本光。成正覺度衆生者誰。菩
<lb ed="X" n="0698c14"/><lb ed="R050" n="0090a05"/>薩若無本光。修六度者誰。聲聞若無本光。受寂滅
<lb ed="X" n="0698c15"/><lb ed="R050" n="0090a06"/>樂。作神變者誰。緣覺無此本光。求勝法者誰。天人
<lb ed="X" n="0698c16"/><lb ed="R050" n="0090a07"/>中無此本光。聞呼卽應。見物便知。揚眉瞬目。折旋
<lb ed="X" n="0698c17"/><lb ed="R050" n="0090a08"/>俯仰者誰。故知此光。本來具有。物物上彰。法法上
<lb ed="X" n="0698c18"/><lb ed="R050" n="0090a09"/>現。把針時。針鋒上顯。擧筆時。筆尖上露。看經時。經
<lb ed="X" n="0698c19"/><lb ed="R050" n="0090a10"/>上現。搬柴運水時。柴水上現。雖然無處不現。無不
<lb ed="X" n="0698c20"/><lb ed="R050" n="0090a11"/>承此恩力。埋在五陰坑中。拋在無事甲裏。不生疑
<lb ed="X" n="0698c21"/><lb ed="R050" n="0090a12"/>心。不知推究。有廣大威神而不能用。故穿衣喫飯。
<lb ed="X" n="0698c22"/><lb ed="R050" n="0090a13"/>直作穿衣喫飯會。茶話時。便作茶話會。所以頭頭
<lb ed="X" n="0698c23"/><lb ed="R050" n="0090a14"/>顯露。處處蹉過。故勞世尊放此光明。作箇圖樣。欲
<lb ed="X" n="0698c24"/><lb ed="R050" n="0090a15"/>人向自<anchor xml:id="nkr_note_add_0698c2401" n="0698c2401"/><anchor xml:id="beg0698c2401" n="0698c2401"/>己<anchor xml:id="end0698c2401"/>脚跟下識取一點。本有古佛光明。正如
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0699a" n="0699a"/>
<lb ed="X" n="0699a01"/><lb ed="R050" n="0090a16"/>一點火星。埋左<g ref="#CB01926">灰</g>裏。不能發<g ref="#CB08504">𦦨</g>。今日世尊擔柴把
<lb ed="X" n="0699a02"/><lb ed="R050" n="0090a17"/>草。助令生光發燄。故曰助發。不但放光是助發。說
<lb ed="X" n="0699a03"/><lb ed="R050" n="0090a18"/>經授記。無非助發。不但釋迦是助發。卽歷代祖師
<lb ed="X" n="0699a04"/><lb ed="R050" n="0090b01"/>無非助發。昔德山侍立龍潭次。潭曰。更深夜靜。何
<lb ed="X" n="0699a05"/><lb ed="R050" n="0090b02"/>不下山去。師珍重便出。却回曰。外面黑。潭點紙燈
<lb ed="X" n="0699a06"/><lb ed="R050" n="0090b03"/>度與師。師擬接。潭復吹滅。山大悟便禮拜。潭曰。子
<lb ed="X" n="0699a07"/><lb ed="R050" n="0090b04"/>見箇甚麼道理。便禮拜。山曰。從今<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a0701" n="0699a0701"/><anchor xml:id="beg0699a0701" n="0699a0701"/>已<anchor xml:id="end0699a0701"/>後。更不疑天
<lb ed="X" n="0699a08"/><lb ed="R050" n="0090b05"/>下老和尙舌頭也。龍潭度紙燈與德山。當時吹滅。
<lb ed="X" n="0699a09"/><lb ed="R050" n="0090b06"/>且道悟箇甚麼。不但歷代祖師是助發。卽蝦<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a0901" n="0699a0901"/><anchor xml:id="beg0699a0901" n="0699a0901"/><g ref="#CB03157">䗫</g><anchor xml:id="end0699a0901"/>蚯
<lb ed="X" n="0699a10"/><lb ed="R050" n="0090b07"/>蚓。墻壁瓦礫。無非助汝發機。故知香嚴悟處不在
<lb ed="X" n="0699a11"/><lb ed="R050" n="0090b08"/>竹邊。靈雲悟處不在華上。俱胝悟處不在指頭。侍
<lb ed="X" n="0699a12"/><lb ed="R050" n="0090b09"/>者悟處不在布毛也。今相如本瑞者。言如者。正謂
<lb ed="X" n="0699a13"/><lb ed="R050" n="0090b10"/>今日釋迦光。與古佛光。相去不遠也。僧問鹽官。如
<lb ed="X" n="0699a14"/><lb ed="R050" n="0090b11"/>何是本身<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。師曰。與老僧過淨甁來。僧將
<lb ed="X" n="0699a15"/><lb ed="R050" n="0090b12"/>淨甁至。師云。却安舊處著。僧送還舊處。復來詰問。
<lb ed="X" n="0699a16"/><lb ed="R050" n="0090b13"/>師曰。古佛過去久矣。便是此義。諸人下。是方便品
<lb ed="X" n="0699a17"/><lb ed="R050" n="0090b14"/>之張本。言諸求三乘人。心有疑悔而不自安者。待
<lb ed="X" n="0699a18"/><lb ed="R050" n="0090b15"/>佛從三昧起。一齊爲汝剗却。與汝安心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699a19"/><lb ed="R050" n="0090b17"/><p xml:id="pX31p0699a1901">妙法蓮華經大<g ref="#CB15673">𥧾</g>卷首</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699a20"/>
<lb ed="X" n="0699a21"/>
<lb ed="X" n="0699a22"/><cb:docNumber>No. 614</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0699a23"/><lb ed="R050" n="0091a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>妙法蓮華經大窾卷一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0699a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0699b" n="0699b"/>
<lb ed="X" n="0699b01"/><lb ed="R050" n="0091a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0699b02"/>
<lb ed="X" n="0699b03"/><lb ed="R050" n="0091a03"/><byline cb:type="author">明　金庭比丘　通潤　箋</byline>
<lb ed="X" n="0699b04"/><lb ed="R050" n="0091a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">方便品第二</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0699b0401">方便品第二</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699b05"/><lb ed="R050" n="0091a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0699b0501">頌云。</p>
<lb ed="X" n="0699b06"/><lb ed="R050" n="0091a06"/><lg type="regular" xml:id="lgX31p0699b0601"><l>何事收光後</l><l>雄談八部前</l><l>欲將如意寶</l>
<lb ed="X" n="0699b07"/><lb ed="R050" n="0091a07"/><l>換過止啼錢</l><l>一衆生疑網</l><l>其誰脫瘴煙</l>
<lb ed="X" n="0699b08"/><lb ed="R050" n="0091a08"/><l>虗空忽落地</l><l>處處露靑天</l></lg>
<lb ed="X" n="0699b09"/><lb ed="R050" n="0091a09"/><p xml:id="pX31p0699b0901">上品放光。是無言之方便。此品借言說以發明無
<lb ed="X" n="0699b10"/><lb ed="R050" n="0091a10"/>言之方便。是以方便解方便。故直曰方便。是法不
<lb ed="X" n="0699b11"/><lb ed="R050" n="0091a11"/>可示言詞相寂滅。是不可以言語形容矣。是法非
<lb ed="X" n="0699b12"/><lb ed="R050" n="0091a12"/>思量分別之所能解。是不可以識心推度矣。旣不
<lb ed="X" n="0699b13"/><lb ed="R050" n="0091a13"/>可以言語形容。不可以識心推度。隨其意而安名
<lb ed="X" n="0699b14"/><lb ed="R050" n="0091a14"/>立號。曲解之曰。佛乘佛知見。非方便而何。故對未
<lb ed="X" n="0699b15"/><lb ed="R050" n="0091a15"/>開佛知見。未入一佛乘者言。是一佛乘者眞實也。
<lb ed="X" n="0699b16"/><lb ed="R050" n="0091a16"/>非方便也。若對一亦不立。佛之一字亦不喜聞者。
<lb ed="X" n="0699b17"/><lb ed="R050" n="0091a17"/>言是一佛乘者方便也。非眞實也。是知昔日分一
<lb ed="X" n="0699b18"/><lb ed="R050" n="0091a18"/>爲三。固是方便。今日會三爲一。是以方便去方便。
<lb ed="X" n="0699b19"/><lb ed="R050" n="0091b01"/>亦方便也。所謂以楔出楔。以言遣言也。信乎一佛
<lb ed="X" n="0699b20"/><lb ed="R050" n="0091b02"/>乘。佛知見亦方便也。故知諸佛智慧甚深無量。不
<lb ed="X" n="0699b21"/><lb ed="R050" n="0091b03"/>可以限量心執之。若執今日一佛乘爲實。是何異
<lb ed="X" n="0699b22"/><lb ed="R050" n="0091b04"/>乎執昔日之三乘也。如是則不獨一品名方便。卽
<lb ed="X" n="0699b23"/><lb ed="R050" n="0091b05"/>全經二十八品皆方便也。不獨此經爲方便。四十
<lb ed="X" n="0699b24"/><lb ed="R050" n="0091b06"/>九年所說三藏十二部一切脩多羅。皆方便也。又
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0699c" n="0699c"/>
<lb ed="X" n="0699c01"/><lb ed="R050" n="0091b07"/>不獨一切脩多羅是方便。卽放光動地。雨華香雲。
<lb ed="X" n="0699c02"/><lb ed="R050" n="0091b08"/>無非方便。皆是筌諦。昔<name role="" type="person">唐宣宗</name>問弘辨禪師云。何
<lb ed="X" n="0699c03"/><lb ed="R050" n="0091b09"/>等名爲方便。對曰。方便者隱實覆相權巧之門。被
<lb ed="X" n="0699c04"/><lb ed="R050" n="0091b10"/>接中下。曲施誘迪。謂之方便。設爲上根言捨方便
<lb ed="X" n="0699c05"/><lb ed="R050" n="0091b11"/>但說無上道者。斯亦是方便之譚。乃至祖師忘功
<lb ed="X" n="0699c06"/><lb ed="R050" n="0091b12"/>罷業。亦不出方便之跡。所以云。聲前薦得。分明<g ref="#CB15143">鷂</g>
<lb ed="X" n="0699c07"/><lb ed="R050" n="0091b13"/>過新羅。句外承當。<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c0701" n="0699c0701"/><anchor xml:id="beg0699c0701" n="0699c0701"/>已<anchor xml:id="end0699c0701"/>是不快漆桶。待汝開口動舌。
<lb ed="X" n="0699c08"/><lb ed="R050" n="0091b14"/>堪作甚麼。故下文云。吾當爲汝分別解說。爲汝二
<lb ed="X" n="0699c09"/><lb ed="R050" n="0091b15"/>字。卽是不獲<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c0901" n="0699c0901"/><anchor xml:id="beg0699c0901" n="0699c0901"/>已<anchor xml:id="end0699c0901"/>。而隨他意語也。長沙示衆云。我若
<lb ed="X" n="0699c10"/><lb ed="R050" n="0091b16"/>一向擧揚宗敎。法堂前草深一丈。事不獲<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c1001" n="0699c1001"/><anchor xml:id="beg0699c1001" n="0699c1001"/>已<anchor xml:id="end0699c1001"/>。向汝
<lb ed="X" n="0699c11"/><lb ed="R050" n="0091b17"/>諸人道。盡十方世界。是沙門一隻眼。盡十方世界。
<lb ed="X" n="0699c12"/><lb ed="R050" n="0091b18"/>是沙門全身。盡十方世界。是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c1201" n="0699c1201"/><anchor xml:id="beg0699c1201" n="0699c1201"/>己<anchor xml:id="end0699c1201"/>光明。盡十方世
<lb ed="X" n="0699c13"/><lb ed="R050" n="0092a01"/>界。在自<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c1301" n="0699c1301"/><anchor xml:id="beg0699c1301" n="0699c1301"/>己<anchor xml:id="end0699c1301"/>光明裏。盡十方世界。無一人不是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c1302" n="0699c1302"/><anchor xml:id="beg0699c1302" n="0699c1302"/>己<anchor xml:id="end0699c1302"/>。
<lb ed="X" n="0699c14"/><lb ed="R050" n="0092a02"/>我常向汝諸人道。三世諸佛。法界衆生。是摩訶般
<lb ed="X" n="0699c15"/><lb ed="R050" n="0092a03"/>若光。光未發時。汝等諸人。向甚麼處委悉。光未發
<lb ed="X" n="0699c16"/><lb ed="R050" n="0092a04"/>時。尙無佛無衆生。何處得有山河國土來。然則何
<lb ed="X" n="0699c17"/><lb ed="R050" n="0092a05"/>者是眞實義。待案山子點頭。卽向汝道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699c18"/><lb ed="R050" n="0092a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0699c1801">爾時世尊從。三昧安詳而起。吿舍利弗。諸佛智慧。甚深
<lb ed="X" n="0699c19"/><lb ed="R050" n="0092a07"/>無量。其智慧門。難解難入。一切聲聞辟支佛。所不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699c20"/><lb ed="R050" n="0092a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0699c2001">此下總歎實智權智。楞伽所謂宗通說通也。昔范
<lb ed="X" n="0699c21"/><lb ed="R050" n="0092a09"/>增愛項羽。增勸項羽殺沛公。因鴻門設宴。座中數
<lb ed="X" n="0699c22"/><lb ed="R050" n="0092a10"/>擧所佩玉玦。以示羽者三。項羽默然不應。世尊知
<lb ed="X" n="0699c23"/><lb ed="R050" n="0092a11"/>二乘人。守一解脫義。故先說無量義經以撼之。此
<lb ed="X" n="0699c24"/><lb ed="R050" n="0092a12"/>以口示玦也。又知彼住滅盡定。世尊次以無量義
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0700a" n="0700a"/>
<lb ed="X" n="0700a01"/><lb ed="R050" n="0092a13"/>定以示之。此以身示玦也。又知彼居五陰界。世尊
<lb ed="X" n="0700a02"/><lb ed="R050" n="0092a14"/>放白毫光以警之。此以心示玦也。奈二乘之不應
<lb ed="X" n="0700a03"/><lb ed="R050" n="0092a15"/>何。古德云。盡大地是個大解脫門。把手牽伊不肯
<lb ed="X" n="0700a04"/><lb ed="R050" n="0092a16"/>入奈何。故世尊忍俊不禁。從三昧出。托諸佛以賣
<lb ed="X" n="0700a05"/><lb ed="R050" n="0092a17"/>弄自<anchor xml:id="nkr_note_add_0700a0501" n="0700a0501"/><anchor xml:id="beg0700a0501" n="0700a0501"/>己<anchor xml:id="end0700a0501"/>神通。故云諸佛智慧甚深無量。然何以知
<lb ed="X" n="0700a06"/><lb ed="R050" n="0092a18"/>其甚深無量也。尋常稱汝是智慧第一的人。就汝
<lb ed="X" n="0700a07"/><lb ed="R050" n="0092b01"/>眼力所見。如來身有丈六長。於中有眼耳鼻舌。有
<lb ed="X" n="0700a08"/><lb ed="R050" n="0092b02"/>手足肩頂。有臂腨顙額。有脾脇胸腹。有股胯顴頰。
<lb ed="X" n="0700a09"/><lb ed="R050" n="0092b03"/>有齒牙齗齶。有百骸肢節。有三十二相。有八十種
<lb ed="X" n="0700a10"/><lb ed="R050" n="0092b04"/>好。有無數毛孔。如上所說。一一皆能作無量無邊
<lb ed="X" n="0700a11"/><lb ed="R050" n="0092b05"/>佛事。姑置無論。然我今日。略放眉間一毫孔中光
<lb ed="X" n="0700a12"/><lb ed="R050" n="0092b06"/>明。徧照東方萬八千土。徹上徹下。無畔無岸。汝等
<lb ed="X" n="0700a13"/><lb ed="R050" n="0092b07"/>思量測度。尙不能知下落。又豈知無數毛孔中。一
<lb ed="X" n="0700a14"/><lb ed="R050" n="0092b08"/>一皆有如此光明。徧照法界。作大佛事。又豈知丈
<lb ed="X" n="0700a15"/><lb ed="R050" n="0092b09"/>六身中。眼耳手足。肢節骨肉等。一一皆有無量光
<lb ed="X" n="0700a16"/><lb ed="R050" n="0092b10"/>明。作大佛事。又豈知我有無量無邊徧法界如來
<lb ed="X" n="0700a17"/><lb ed="R050" n="0092b11"/>藏身。一一身各有無量相。一一相各有無量好。一
<lb ed="X" n="0700a18"/><lb ed="R050" n="0092b12"/>一好各有無量色。乃至眼耳鼻舌手足肩頂等。悉
<lb ed="X" n="0700a19"/><lb ed="R050" n="0092b13"/>皆無量。悉皆充滿百億<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>海。於一念中
<lb ed="X" n="0700a20"/><lb ed="R050" n="0092b14"/>同時作無量無邊佛事。汝又烏能知之哉。且我丈
<lb ed="X" n="0700a21"/><lb ed="R050" n="0092b15"/>六身中。於一毛孔所放光明。旣不能知。必不知諸
<lb ed="X" n="0700a22"/><lb ed="R050" n="0092b16"/>佛最甚深之慧海。無涯量之智空矣。譬如涔蹄之
<lb ed="X" n="0700a23"/><lb ed="R050" n="0092b17"/>水。芥孔之空。尙不能知。又烏能知甚深之大海。無
<lb ed="X" n="0700a24"/><lb ed="R050" n="0092b18"/>量之虗空也。故善財入普賢一毛孔刹中。行一步
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0700b" n="0700b"/>
<lb ed="X" n="0700b01"/><lb ed="R050" n="0093a01"/>過不可說不可說佛刹微塵數世界。如是而行。盡
<lb ed="X" n="0700b02"/><lb ed="R050" n="0093a02"/>未來際。猶不能知毛孔中刹海次第。刹海莊嚴。乃
<lb ed="X" n="0700b03"/><lb ed="R050" n="0093a03"/>至刹海成。刹海壞。亦不能知佛海次第。乃至佛海
<lb ed="X" n="0700b04"/><lb ed="R050" n="0093a04"/>生。佛海滅所有邊際。亦復不知衆生界所有邊際。
<lb ed="X" n="0700b05"/><lb ed="R050" n="0093a05"/>所謂諸佛智慧。甚深甚深。無量無量如此。如上所
<lb ed="X" n="0700b06"/><lb ed="R050" n="0093a06"/>說。是如來自證自悟自受用境界。汝等不知固爾。
<lb ed="X" n="0700b07"/><lb ed="R050" n="0093a07"/>卽諸佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0700b0701" n="0700b0701"/><anchor xml:id="beg0700b0701" n="0700b0701"/>已<anchor xml:id="end0700b0701"/>後。四十年中。開智慧門。或對人天
<lb ed="X" n="0700b08"/><lb ed="R050" n="0093a08"/>根者。說十善法。或對聲聞根者。說四諦法。或對辟
<lb ed="X" n="0700b09"/><lb ed="R050" n="0093a09"/>支根者。說十二因緣法。汝等<anchor xml:id="nkr_note_add_0700b0901" n="0700b0901"/><anchor xml:id="beg0700b0901" n="0700b0901"/>已<anchor xml:id="end0700b0901"/>熟聞熟習。現今各
<lb ed="X" n="0700b10"/><lb ed="R050" n="0093a10"/>各有證聲聞果者。有證辟支果者。汝等亦自謂解
<lb ed="X" n="0700b11"/><lb ed="R050" n="0093a11"/>如來法。得如來道。入如來智慧門。然而實未曾解
<lb ed="X" n="0700b12"/><lb ed="R050" n="0093a12"/>如來法。得如來道。入如來智慧門也。由汝等止宿
<lb ed="X" n="0700b13"/><lb ed="R050" n="0093a13"/>草菴。猶處門外。是故卽如來智慧門。一切聲聞辟
<lb ed="X" n="0700b14"/><lb ed="R050" n="0093a14"/>支佛亦不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0700b15"/><lb ed="R050" n="0093a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0700b1501">所以者何。佛曾親近百千萬億無數諸佛。盡行諸佛
<lb ed="X" n="0700b16"/><lb ed="R050" n="0093a16"/>無量道法。勇猛精進。名稱普聞。成就甚深未曾有法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0700b17"/><lb ed="R050" n="0093a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0700b1701">此徵釋諸佛實智甚深無量之所以。言我之智慧
<lb ed="X" n="0700b18"/><lb ed="R050" n="0093a18"/>所以甚深無量。汝等不知者。豈徒然哉。由我往昔
<lb ed="X" n="0700b19"/><lb ed="R050" n="0093b01"/>因中。劫劫生生。未嘗離佛。以佛爲師。常隨佛學。且
<lb ed="X" n="0700b20"/><lb ed="R050" n="0093b02"/>所事之師。又非一佛二佛三四五佛。曾歷事百千
<lb ed="X" n="0700b21"/><lb ed="R050" n="0093b03"/>萬億無數諸佛。若事其師而不學。猶勿師也。學其
<lb ed="X" n="0700b22"/><lb ed="R050" n="0093b04"/>道而不行。猶勿學也。於是師一佛。學盡一佛道法。
<lb ed="X" n="0700b23"/><lb ed="R050" n="0093b05"/>行盡一佛道法。事百千萬億無數諸佛。學盡百千
<lb ed="X" n="0700b24"/><lb ed="R050" n="0093b06"/>萬億無數諸佛道法。行盡百千萬億無數諸佛道
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0700c" n="0700c"/>
<lb ed="X" n="0700c01"/><lb ed="R050" n="0093b07"/>法。由我如是勤學。如是篤行。愈學愈勇猛。愈行愈
<lb ed="X" n="0700c02"/><lb ed="R050" n="0093b08"/>精進。從無量劫。無有一毫疲懈心生。故勇猛精進
<lb ed="X" n="0700c03"/><lb ed="R050" n="0093b09"/>之名。普徧微塵刹海。故能成就諸佛所證。甚深無
<lb ed="X" n="0700c04"/><lb ed="R050" n="0093b10"/>量未曾有法。所謂根深果茂。名實相當也。豈似汝
<lb ed="X" n="0700c05"/><lb ed="R050" n="0093b11"/>等於佛法中。心生疲懈。不生一念好樂之心乎。豈
<lb ed="X" n="0700c06"/><lb ed="R050" n="0093b12"/>似汝等坐無爲而不動。醉寂滅而不醒乎。莊生云。
<lb ed="X" n="0700c07"/><lb ed="R050" n="0093b13"/>風之積也不厚。則負大翼也無力。故九萬里者。則
<lb ed="X" n="0700c08"/><lb ed="R050" n="0093b14"/>風斯在下矣。有味哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0700c09"/><lb ed="R050" n="0093b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0700c0901">隨宜所說。意趣難解。舍利弗。吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0700c0901" n="0700c0901"/><anchor xml:id="beg0700c0901" n="0700c0901"/>已<anchor xml:id="end0700c0901"/>來。種種因
<lb ed="X" n="0700c10"/><lb ed="R050" n="0093b16"/>緣。種種譬喩。廣演言敎。無數方便。引導衆生。令離諸著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0700c11"/><lb ed="R050" n="0093b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0700c1101">此釋諸佛權智難解難入之所以。言我之智慧門
<lb ed="X" n="0700c12"/><lb ed="R050" n="0093b18"/>所以難解難入者何。亦由我因中。學盡諸佛菩提
<lb ed="X" n="0700c13"/><lb ed="R050" n="0094a01"/>道。學盡諸佛度生道。行盡諸佛菩提道。行盡諸佛
<lb ed="X" n="0700c14"/><lb ed="R050" n="0094a02"/>度生道。故我將往昔三大阿僧祇劫所學所行底。
<lb ed="X" n="0700c15"/><lb ed="R050" n="0094a03"/>自證自悟底。隨衆生之所宜。就其門戶而啓迪之。
<lb ed="X" n="0700c16"/><lb ed="R050" n="0094a04"/>彼且爲嬰兒。卽嬰兒法道之。令其歡喜。彼且爲丈
<lb ed="X" n="0700c17"/><lb ed="R050" n="0094a05"/>夫。卽以丈夫法進之。令生歡喜。然彼實不解我所
<lb ed="X" n="0700c18"/><lb ed="R050" n="0094a06"/>說意趣也。此何以故。以我成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0700c1801" n="0700c1801"/><anchor xml:id="beg0700c1801" n="0700c1801"/>已<anchor xml:id="end0700c1801"/>來。證平等法。見
<lb ed="X" n="0700c19"/><lb ed="R050" n="0094a07"/>諸衆生在三界內。爲妄想絲之所纏縛。頭頭羈紲。
<lb ed="X" n="0700c20"/><lb ed="R050" n="0094a08"/>處處躭著。故我隨其根性。投其所好。或說種種因
<lb ed="X" n="0700c21"/><lb ed="R050" n="0094a09"/>緣以脫其粘。成說種種譬喩以解其縛。或廣開無
<lb ed="X" n="0700c22"/><lb ed="R050" n="0094a10"/>量無數方便法門。以引導衆生。無非皆是爲人抽
<lb ed="X" n="0700c23"/><lb ed="R050" n="0094a11"/>釘拔楔而<anchor xml:id="nkr_note_add_0700c2301" n="0700c2301"/><anchor xml:id="beg0700c2301" n="0700c2301"/>已<anchor xml:id="end0700c2301"/>。實無一法與人也。今汝等隨語生解。
<lb ed="X" n="0700c24"/><lb ed="R050" n="0094a12"/>得一善而拳拳服膺。守一法而沾沾自喜。學一先
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0701a" n="0701a"/>
<lb ed="X" n="0701a01"/><lb ed="R050" n="0094a13"/>生之言。則暖暖妹妹而私自悅。都是繫驢橛上覔
<lb ed="X" n="0701a02"/><lb ed="R050" n="0094a14"/>驊瑠。又豈能知我所說哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0701a03"/><lb ed="R050" n="0094a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0701a0301">所以者何。如來方便知見波羅蜜。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0701a0301" n="0701a0301"/><anchor xml:id="beg0701a0301" n="0701a0301"/>已<anchor xml:id="end0701a0301"/>具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0701a04"/><lb ed="R050" n="0094a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0701a0401">此雙徵如來用權實二智之所以。言世尊旣盡學
<lb ed="X" n="0701a05"/><lb ed="R050" n="0094a17"/>佛道。盡行佛道。成就一切未曾有法。如來本意。原
<lb ed="X" n="0701a06"/><lb ed="R050" n="0094a18"/>爲利益一切衆生而求佛道。不爲獨善其身。何不
<lb ed="X" n="0701a07"/><lb ed="R050" n="0094b01"/>卽以所得於諸佛者而直授之。反隱其無量甚深
<lb ed="X" n="0701a08"/><lb ed="R050" n="0094b02"/>佛慧。而以佛海一滴。順衆生而說者。有何所以。無
<lb ed="X" n="0701a09"/><lb ed="R050" n="0094b03"/>乃悋而不施乎。不亦忘其本願乎。不亦有所揀擇
<lb ed="X" n="0701a10"/><lb ed="R050" n="0094b04"/>乎。故自釋云。如來雖盡學盡行諸佛道法。不直授
<lb ed="X" n="0701a11"/><lb ed="R050" n="0094b05"/>與人。而又隨機說法者有故。如來於小不失。於大
<lb ed="X" n="0701a12"/><lb ed="R050" n="0094b06"/>不遺。皆能隨順其實。無有揀擇。以如來具足知見
<lb ed="X" n="0701a13"/><lb ed="R050" n="0094b07"/>方便二種波羅蜜故。故其機可以授佛知見者。卽
<lb ed="X" n="0701a14"/><lb ed="R050" n="0094b08"/>以佛知見授之。其機不堪授佛知見者。卽以法之
<lb ed="X" n="0701a15"/><lb ed="R050" n="0094b09"/>宜乎彼者而誘之。若有實無權則沉埋中下。若用
<lb ed="X" n="0701a16"/><lb ed="R050" n="0094b10"/>權廢實則枉屈大根。由彼權實並行。故能曲成大
<lb ed="X" n="0701a17"/><lb ed="R050" n="0094b11"/>小而不遺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0701a18"/><lb ed="R050" n="0094b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0701a1801">舍利弗。如來知見。廣大深遠。無量無礙。力無所畏。禪
<lb ed="X" n="0701a19"/><lb ed="R050" n="0094b13"/>定解脫三昧。深入無際。成就一切未曾有法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0701a20"/><lb ed="R050" n="0094b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0701a2001">上言知見波羅蜜。然不知佛所知所見者是何等
<lb ed="X" n="0701a21"/><lb ed="R050" n="0094b15"/>法。而一切聲聞辟支所不能知不能見。覆自釋云。
<lb ed="X" n="0701a22"/><lb ed="R050" n="0094b16"/>如來所知者廣大。所見者深遠。決非汝等淺知劣
<lb ed="X" n="0701a23"/><lb ed="R050" n="0094b17"/>見所能窮究。蓋如來於法性海中。隨擧一華。或<anchor xml:id="nkr_note_add_0701a2301" n="0701a2301"/><anchor xml:id="beg0701a2301" n="0701a2301"/>拈<anchor xml:id="end0701a2301"/>
<lb ed="X" n="0701a24"/><lb ed="R050" n="0094b18"/>一草。或謦欬彈指。或放光動地。無非實相不可思
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0701b" n="0701b"/>
<lb ed="X" n="0701b01"/><lb ed="R050" n="0095a01"/>議故。如來所得四無量心。四無礙解。十力四無所
<lb ed="X" n="0701b02"/><lb ed="R050" n="0095a02"/>畏。禪定門。解脫門。三昧門。一一深入。無有邊際。此
<lb ed="X" n="0701b03"/><lb ed="R050" n="0095a03"/>便是三阿僧祇劫。親近諸佛。於諸佛所。成就一切
<lb ed="X" n="0701b04"/><lb ed="R050" n="0095a04"/>未曾有法。所謂於一切法。成最正覺是也。然則不
<lb ed="X" n="0701b05"/><lb ed="R050" n="0095a05"/>知一法。是名佛知。不見一法。是名佛見。纖毫未盡。
<lb ed="X" n="0701b06"/><lb ed="R050" n="0095a06"/>卽墮衆生知見矣。故古德云。不見一法存無見。大
<lb ed="X" n="0701b07"/><lb ed="R050" n="0095a07"/>似浮雲遮日面。不知一法守空知。猶太虗生閃電。
<lb ed="X" n="0701b08"/><lb ed="R050" n="0095a08"/>佛知佛見如此。豈汝等淺知小見所能分別者哉。
<lb ed="X" n="0701b09"/><lb ed="R050" n="0095a09"/>故慧朗禪師初見<name role="" type="person">馬祖</name>。祖問汝來何求。曰求佛知
<lb ed="X" n="0701b10"/><lb ed="R050" n="0095a10"/>見。祖曰佛無知見。知見乃魔耳。</p><p xml:id="pX31p0701b1013" cb:place="inline">○四無量心者。慈
<lb ed="X" n="0701b11"/><lb ed="R050" n="0095a11"/>悲喜捨也。小乘不度生故不知。</p><p xml:id="pX31p0701b1113" cb:place="inline">○四無礙解者。謂
<lb ed="X" n="0701b12"/><lb ed="R050" n="0095a12"/>法無礙智<note place="inline">一法演無量法</note>。義無礙智<note place="inline">一義演無量義</note>。辭無礙智<note place="inline">一音
<lb ed="X" n="0701b13"/><lb ed="R050" n="0095a13"/>演無量音</note>。樂說無礙智<note place="inline">稱機說法</note>小乘不欣說法。故不知。</p><p xml:id="pX31p0701b1323" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0701b14"/><lb ed="R050" n="0095a14"/>十力者。是處非處智力<note place="inline">知可度不可度</note>。三世業報智力<note place="inline">謂知
<lb ed="X" n="0701b15"/><lb ed="R050" n="0095a15"/>有障無障</note>。根勝劣智力<note place="inline">知信等根有軟中上</note>。種種界智力<note place="inline">謂三乘五性等
<lb ed="X" n="0701b16"/><lb ed="R050" n="0095a16"/>界卽性也</note>。種種解智力<note place="inline">或貪財利好名聞等亦名欲力</note>。一切至處道
<lb ed="X" n="0701b17"/><lb ed="R050" n="0095a17"/>智力<note place="inline">知衆生種種所行若出離行若不出離行各能至果</note>。禪定解脫三昧
<lb ed="X" n="0701b18"/><lb ed="R050" n="0095a18"/>染淨智力<note place="inline">如有漏無漏等</note>。宿住念智力<note place="inline">知前際名姓苦樂等</note>。天眼智
<lb ed="X" n="0701b19"/><lb ed="R050" n="0095b01"/>力<note place="inline">謂死此生彼墮善惡趣大小好醜等</note>。斷諸習智力<note place="inline">卽漏盡智</note>。小乘不求
<lb ed="X" n="0701b20"/><lb ed="R050" n="0095b02"/>佛道。不學十力。故不知。</p><p xml:id="pX31p0701b2010" cb:place="inline">○四無畏者。一一切智無
<lb ed="X" n="0701b21"/><lb ed="R050" n="0095b03"/>畏<note place="inline">有人難云。若佛是一切智者。有諸比丘從他方來。何須問言安樂住否。佛於此難安隱無畏。答
<lb ed="X" n="0701b22"/><lb ed="R050" n="0095b04"/>云我是一切智人。但是攝受未來隨順世間師弟人情故</note>。二漏盡無畏<note place="inline">難云若佛自言
<lb ed="X" n="0701b23"/><lb ed="R050" n="0095b05"/>漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0701b2301" n="0701b2301"/><anchor xml:id="beg0701b2301" n="0701b2301"/>已<anchor xml:id="end0701b2301"/>盡者。何以愛語羅云訶罵調達。佛於此難安隱無怯。乃自唱云我實漏盡。但謂隨根而調伏故</note>。三
<lb ed="X" n="0701b24"/><lb ed="R050" n="0095b06"/>說障道無畏<note place="inline">難云若佛說欲能障道者。何故預流一來尙有妻子之愛。佛於此難心無
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0701c" n="0701c"/>
<lb ed="X" n="0701c01"/><lb ed="R050" n="0095b07"/>怯弱。答言我說欲能障道。但障不還羅漢非初二果</note>。四說苦盡無畏<note place="inline">難云若佛說諸
<lb ed="X" n="0701c02"/><lb ed="R050" n="0095b08"/>聖道能盡苦者。何故羅漢受瘡潰蛇螫之苦。佛於此難安隱無畏。答云我說聖道實能盡苦邊際。但說未
<lb ed="X" n="0701c03"/><lb ed="R050" n="0095b09"/>來非現在故。初是離所知。次是離煩惱。三是出離障。四是出離之道</note>。小乘不盡障。有
<lb ed="X" n="0701c04"/><lb ed="R050" n="0095b10"/>怯弱。故不知。</p><p xml:id="pX31p0701c0406" cb:place="inline">○解脫者。不思議解脫。無障礙解脫。
<lb ed="X" n="0701c05"/><lb ed="R050" n="0095b11"/>淨觀察解脫。普照明解脫。如來藏解脫。隨順無礙
<lb ed="X" n="0701c06"/><lb ed="R050" n="0095b12"/>輪解脫。通達三世解脫。法界藏解脫。光明輪解脫。
<lb ed="X" n="0701c07"/><lb ed="R050" n="0095b13"/>無餘境界解脫。此十爲首。有無量百千解脫門。皆
<lb ed="X" n="0701c08"/><lb ed="R050" n="0095b14"/>悉成就。小乘唯得三解脫。故不知。</p><p xml:id="pX31p0701c0814" cb:place="inline">○三昧者。普光
<lb ed="X" n="0701c09"/><lb ed="R050" n="0095b15"/>三昧。方網三昧。海印三昧。知過去莊嚴藏三昧。智
<lb ed="X" n="0701c10"/><lb ed="R050" n="0095b16"/>光明藏三昧。了知一切世界佛莊嚴三昧。衆生差
<lb ed="X" n="0701c11"/><lb ed="R050" n="0095b17"/>別身大三昧。法界自在大三昧。無礙輪大三昧。此
<lb ed="X" n="0701c12"/><lb ed="R050" n="0095b18"/>等爲首。有無量百千三昧。皆悉成就。小乘躭寂定
<lb ed="X" n="0701c13"/><lb ed="R050" n="0096a01"/>故不知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0701c14"/><lb ed="R050" n="0096a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0701c1401">舍利弗。如來能種種分別。巧說諸法。言辭柔軟。悅可
<lb ed="X" n="0701c15"/><lb ed="R050" n="0096a03"/>衆心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0701c16"/><lb ed="R050" n="0096a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0701c1601">上言方便波羅蜜。不知是何等方便。覆自釋云。佛
<lb ed="X" n="0701c17"/><lb ed="R050" n="0096a05"/>知佛見。離心緣相。非思量分別之所能解。離言說
<lb ed="X" n="0701c18"/><lb ed="R050" n="0096a06"/>相。非齒牙紙墨所能詮顯。故一落思惟。一墮言詮。
<lb ed="X" n="0701c19"/><lb ed="R050" n="0096a07"/>無非皆是方便接人。譬諸日月俱明。各有所照。二
<lb ed="X" n="0701c20"/><lb ed="R050" n="0096a08"/>十八宿。各有所主。百藥並生。各有所愈。狐裘備寒。
<lb ed="X" n="0701c21"/><lb ed="R050" n="0096a09"/>絺綌御暑。舟輿異路。俱至行旅。然則如來用善巧
<lb ed="X" n="0701c22"/><lb ed="R050" n="0096a10"/>易入之方便。柔和巽順之語言。與諸衆生巧說一
<lb ed="X" n="0701c23"/><lb ed="R050" n="0096a11"/>切修多羅。無非曲垂誘迪。適可衆心。令生歡喜得
<lb ed="X" n="0701c24"/><lb ed="R050" n="0096a12"/>親近我。令入佛道。然而皆非實法也。以如來不說
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0702a" n="0702a"/>
<lb ed="X" n="0702a01"/><lb ed="R050" n="0096a13"/>墮文字法故。如是則如來信無一法與人。奈何汝
<lb ed="X" n="0702a02"/><lb ed="R050" n="0096a14"/>等執一解脫義而株守哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0702a03"/><lb ed="R050" n="0096a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0702a0301">舍利弗。取要言之。無量無邊。未曾有法。佛悉成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0702a04"/><lb ed="R050" n="0096a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0702a0401">此結上以生下文也。若欲盡言如來所證。卽使經
<lb ed="X" n="0702a05"/><lb ed="R050" n="0096a17"/>無量劫。言之不盡。豈知四無量等云云而<anchor xml:id="nkr_note_add_0702a0501" n="0702a0501"/><anchor xml:id="beg0702a0501" n="0702a0501"/>已<anchor xml:id="end0702a0501"/>。故普
<lb ed="X" n="0702a06"/><lb ed="R050" n="0096a18"/>賢云。刹塵心念可數知。大海中水可飮盡。虗空可
<lb ed="X" n="0702a07"/><lb ed="R050" n="0096b01"/>量風可繫。無能盡說佛功德。若撮其要而言。則無
<lb ed="X" n="0702a08"/><lb ed="R050" n="0096b02"/>量無邊未曾有法佛悉成就一語。可以盡蔽。如思
<lb ed="X" n="0702a09"/><lb ed="R050" n="0096b03"/>無邪。蔽三百篇之大義也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0702a0901" n="0702a0901"/><anchor xml:id="beg0702a0901" n="0702a0901"/>已<anchor xml:id="end0702a0901"/>上總是申明諸佛智
<lb ed="X" n="0702a10"/><lb ed="R050" n="0096b04"/>慧四句。下文廣明諸佛智慧甚深無量。一切聲聞
<lb ed="X" n="0702a11"/><lb ed="R050" n="0096b05"/>辟支佛所不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0702a12"/><lb ed="R050" n="0096b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0702a1201">止。舍利弗。不須復說。所以者何。佛所成就第一希有
<lb ed="X" n="0702a13"/><lb ed="R050" n="0096b07"/>難解之法。唯佛與佛乃能究盡諸法實相。所謂諸法。
<lb ed="X" n="0702a14"/><lb ed="R050" n="0096b08"/>如是相。如是性。如是體。如是力。如是作。如是因。如是
<lb ed="X" n="0702a15"/><lb ed="R050" n="0096b09"/>緣。如是果。如是報。如是本末究竟等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0702a16"/><lb ed="R050" n="0096b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0702a1601">止之一字。是如來滿口要說。復含糊不說。正是竦
<lb ed="X" n="0702a17"/><lb ed="R050" n="0096b11"/>動身子處。猶俗語云罷。不消說起。又自解欲說不
<lb ed="X" n="0702a18"/><lb ed="R050" n="0096b12"/>說之所以。言我所說佛所成就第一希有難所解
<lb ed="X" n="0702a19"/><lb ed="R050" n="0096b13"/>之法。今日對汝等講說。何異對三家村裏擔柴漢
<lb ed="X" n="0702a20"/><lb ed="R050" n="0096b14"/>子。說中書堂裏事。總不知下落。須是對自<anchor xml:id="nkr_note_add_0702a2001" n="0702a2001"/><anchor xml:id="beg0702a2001" n="0702a2001"/>己<anchor xml:id="end0702a2001"/>家裏
<lb ed="X" n="0702a21"/><lb ed="R050" n="0096b15"/>人說家裏事。纔領會得。所謂唯聖知聖也。故唯佛
<lb ed="X" n="0702a22"/><lb ed="R050" n="0096b16"/>與佛。志同道合。彼所得者我亦得。我所證者彼亦
<lb ed="X" n="0702a23"/><lb ed="R050" n="0096b17"/>證。心心相照。眼眼相對。故能究諸法實相。而又能
<lb ed="X" n="0702a24"/><lb ed="R050" n="0096b18"/>究盡諸法實相也。實相者何。所謂如是相<note place="inline">相謂色相</note>。如
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0702b" n="0702b"/>
<lb ed="X" n="0702b01"/><lb ed="R050" n="0097a01"/>是性<note place="inline">性謂佛性</note>。如是體<note place="inline">體謂法身</note>。如是力<note place="inline">力謂願力</note>。如是作<note place="inline">作謂作用</note>。
<lb ed="X" n="0702b02"/><lb ed="R050" n="0097a02"/>如是因<note place="inline">因謂自修</note>。如是緣<note place="inline">緣謂助發</note>。如是果<note place="inline">尅獲曰果</note>。如是報<note place="inline">答果
<lb ed="X" n="0702b03"/><lb ed="R050" n="0097a03"/>曰報</note>。如是本末<note place="inline">本謂始生末謂入滅</note>究竟等<note place="inline">等謂平等</note>。由此十種。皆
<lb ed="X" n="0702b04"/><lb ed="R050" n="0097a04"/>是一相一味之法。本無二相。佛與衆生究竟平等。
<lb ed="X" n="0702b05"/><lb ed="R050" n="0097a05"/>本無高下。故起信云。所言覺者。謂心體離念。離念
<lb ed="X" n="0702b06"/><lb ed="R050" n="0097a06"/>相者。等虗空界。法界一相。卽是如來平等法身。得
<lb ed="X" n="0702b07"/><lb ed="R050" n="0097a07"/>此法身。方名開佛知見。故如來於菩提場中。於一
<lb ed="X" n="0702b08"/><lb ed="R050" n="0097a08"/>切法。成最正覺<note place="inline">果也</note>。智入三世。悉皆平等<note place="inline">性也</note>。其身充
<lb ed="X" n="0702b09"/><lb ed="R050" n="0097a09"/>滿一切世間。其音普順十方國土。於諸國土。平等
<lb ed="X" n="0702b10"/><lb ed="R050" n="0097a10"/>隨入<note place="inline">體也</note>。身恒徧坐一切道場<note place="inline">報也</note>。三世所行衆佛大
<lb ed="X" n="0702b11"/><lb ed="R050" n="0097a11"/>海<note place="inline">因也</note>。而恒示生諸佛國土<note place="inline">緣也</note>。無邊色相。光明圓滿。
<lb ed="X" n="0702b12"/><lb ed="R050" n="0097a12"/>遍照法界。等無差別<note place="inline">相也</note>。一一毛端。悉能容受一切
<lb ed="X" n="0702b13"/><lb ed="R050" n="0097a13"/>世界而無障礙<note place="inline">作也</note>。各現無量神通之力。敎化調伏
<lb ed="X" n="0702b14"/><lb ed="R050" n="0097a14"/>一切衆生<note place="inline">力也</note>。徧十方界而無來往<note place="inline">本末也。此卽華嚴經中十身相
<lb ed="X" n="0702b15"/><lb ed="R050" n="0097a15"/>作也</note>。便是一個樣子。汝等不然。法身無相。而汝等報
<lb ed="X" n="0702b16"/><lb ed="R050" n="0097a16"/>三十二相以爲實。而不知無相之如來遍華藏界
<lb ed="X" n="0702b17"/><lb ed="R050" n="0097a17"/>也。故大經云。如來非以相爲體。但是無相寂滅法
<lb ed="X" n="0702b18"/><lb ed="R050" n="0097a18"/>是也。如來無性。汝等妄執如來實有自性。以爲唯
<lb ed="X" n="0702b19"/><lb ed="R050" n="0097b01"/>佛一人有如來性。能成正覺。餘皆不能。而不知無
<lb ed="X" n="0702b20"/><lb ed="R050" n="0097b02"/>性之佛性。充滿虗空也。大經云。如來成正覺時。普
<lb ed="X" n="0702b21"/><lb ed="R050" n="0097b03"/>見一切衆生成正覺。乃至普見一切衆生入涅槃。
<lb ed="X" n="0702b22"/><lb ed="R050" n="0097b04"/>所謂無性。無性之性卽佛性也。如來無體。而汝等
<lb ed="X" n="0702b23"/><lb ed="R050" n="0097b05"/>妄執丈六身以爲體。而不知如來之體遍一切處
<lb ed="X" n="0702b24"/><lb ed="R050" n="0097b06"/>也。大經云。菩薩摩訶薩。應於無量處見如來身。不
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0702c" n="0702c"/>
<lb ed="X" n="0702c01"/><lb ed="R050" n="0097b07"/>應於一法一事一身一國土一衆生見如來身。應
<lb ed="X" n="0702c02"/><lb ed="R050" n="0097b08"/>遍一切處見如來身。譬如虗空。遍至一切色非色
<lb ed="X" n="0702c03"/><lb ed="R050" n="0097b09"/>處。非至非不至。如來身亦復如是。徧一切法一切
<lb ed="X" n="0702c04"/><lb ed="R050" n="0097b10"/>事一切國土一切身一切衆生。何以故。如來身無
<lb ed="X" n="0702c05"/><lb ed="R050" n="0097b11"/>身故。爲衆生故。示現其身。所謂佛眞法身。猶若虗
<lb ed="X" n="0702c06"/><lb ed="R050" n="0097b12"/>空。應物現形。如水中月是也。今汝等但知如來降
<lb ed="X" n="0702c07"/><lb ed="R050" n="0097b13"/>魔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0702001" n="0702001"/>推外以爲力。而不知如來願力之周沙界也。大
<lb ed="X" n="0702c08"/><lb ed="R050" n="0097b14"/>經云。<name role="" type="person">毗盧遮那佛</name>。願力周沙界。一切國土中。恒轉
<lb ed="X" n="0702c09"/><lb ed="R050" n="0097b15"/>無上輪是也。汝等但知如來現前度衆生作佛事
<lb ed="X" n="0702c10"/><lb ed="R050" n="0097b16"/>以爲作。而不知如來不思議業用。塵塵刹刹度衆
<lb ed="X" n="0702c11"/><lb ed="R050" n="0097b17"/>生辦佛事也。大經云。佛身充滿於法界。普現一切
<lb ed="X" n="0702c12"/><lb ed="R050" n="0097b18"/>羣生前是也。汝等但知如來六年苦行以爲因。而
<lb ed="X" n="0702c13"/><lb ed="R050" n="0098a01"/>不知過去無量劫中。承事供養<name role="" type="person">華藏世界</name>無數諸
<lb ed="X" n="0702c14"/><lb ed="R050" n="0098a02"/>佛。修菩薩行。乃至無有如芥子許。非是菩薩捨身
<lb ed="X" n="0702c15"/><lb ed="R050" n="0098a03"/>命處之大因也。汝等但知<name role="" type="person">王舍城</name><name role="" type="person">靈鷲山</name>等處。說
<lb ed="X" n="0702c16"/><lb ed="R050" n="0098a04"/>法利生。爲衆生作增上緣。而不知勝音世界莊嚴
<lb ed="X" n="0702c17"/><lb ed="R050" n="0098a05"/>劫中。大通智勝時。威音王時。爲太子。爲沙彌。爲比
<lb ed="X" n="0702c18"/><lb ed="R050" n="0098a06"/>丘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0702c1801" n="0702c1801"/><anchor xml:id="beg0702c1801" n="0702c1801"/>已<anchor xml:id="end0702c1801"/>與無量無數衆生作增上緣也。汝等但知菩
<lb ed="X" n="0702c19"/><lb ed="R050" n="0098a07"/>提樹下成正覺以爲果。而不知盡法界虗空界一
<lb ed="X" n="0702c20"/><lb ed="R050" n="0098a08"/>切菩提樹下皆成正覺也。汝等但知如來報土在
<lb ed="X" n="0702c21"/><lb ed="R050" n="0098a09"/>娑婆。而不知報土在華藏界也。汝等但知如來入
<lb ed="X" n="0702c22"/><lb ed="R050" n="0098a10"/>胎。住胎出胎。出家修行。成道轉法輪。入涅槃以爲
<lb ed="X" n="0702c23"/><lb ed="R050" n="0098a11"/>本末。而不知如來壽量無盡。未嘗生。未嘗滅也。不
<lb ed="X" n="0702c24"/><lb ed="R050" n="0098a12"/>獨此也。而復於諸佛邊生下劣想云。如來三十二
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0703a" n="0703a"/>
<lb ed="X" n="0703a01"/><lb ed="R050" n="0098a13"/>相。我無有也。如來之性。我不具也。如來之體。我不
<lb ed="X" n="0703a02"/><lb ed="R050" n="0098a14"/>迨也。如來願力。我不及也。如來作用。我不能也。如
<lb ed="X" n="0703a03"/><lb ed="R050" n="0098a15"/>來求佛之因。非吾事也。如來度生之緣。非我要也。
<lb ed="X" n="0703a04"/><lb ed="R050" n="0098a16"/>如來之果。非敢望也。如來之報。非敢慕也。如來始
<lb ed="X" n="0703a05"/><lb ed="R050" n="0098a17"/>終本末之事。不敢冀其萬一也。殊不知自<anchor xml:id="nkr_note_add_0703a0501" n="0703a0501"/><anchor xml:id="beg0703a0501" n="0703a0501"/>己<anchor xml:id="end0703a0501"/>原與
<lb ed="X" n="0703a06"/><lb ed="R050" n="0098a18"/>如來究竟平等也。不獨此也。而復於衆生邊生自
<lb ed="X" n="0703a07"/><lb ed="R050" n="0098b01"/>足想。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0703a0701" n="0703a0701"/><anchor xml:id="beg0703a0701" n="0703a0701"/>己<anchor xml:id="end0703a0701"/>出三界。越四生。爲得淨相。而觀三界衆
<lb ed="X" n="0703a08"/><lb ed="R050" n="0098b02"/>生是不淨相。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0703a0801" n="0703a0801"/><anchor xml:id="beg0703a0801" n="0703a0801"/>己<anchor xml:id="end0703a0801"/>爲得聖性。而觀衆生是異生性。
<lb ed="X" n="0703a09"/><lb ed="R050" n="0098b03"/>自以爲得不思議變易身。而觀衆生是業果身。自
<lb ed="X" n="0703a10"/><lb ed="R050" n="0098b04"/>以爲得五力。而觀衆生是業力。自以爲得神用。而
<lb ed="X" n="0703a11"/><lb ed="R050" n="0098b05"/>觀衆生是業用。自以爲得淸淨因。而觀衆生是業
<lb ed="X" n="0703a12"/><lb ed="R050" n="0098b06"/>因。自以爲得淸淨緣。而觀衆生是染緣。自以爲得
<lb ed="X" n="0703a13"/><lb ed="R050" n="0098b07"/>淸淨果淸淨報。而觀衆生是業果是業報。自以爲
<lb ed="X" n="0703a14"/><lb ed="R050" n="0098b08"/>始終是個出三界人。而觀衆生是火宅種子。殊不
<lb ed="X" n="0703a15"/><lb ed="R050" n="0098b09"/>知自<anchor xml:id="nkr_note_add_0703a1501" n="0703a1501"/><anchor xml:id="beg0703a1501" n="0703a1501"/>己<anchor xml:id="end0703a1501"/>原與衆生究竟平等也。由於如來邊生下
<lb ed="X" n="0703a16"/><lb ed="R050" n="0098b10"/>劣想故。不肯上求佛道。由於衆生邊生自足想故。
<lb ed="X" n="0703a17"/><lb ed="R050" n="0098b11"/>不喜下度衆生。法本平等。汝自歧之。法本無相。汝
<lb ed="X" n="0703a18"/><lb ed="R050" n="0098b12"/>自礙之。法本無着。汝自執之。如是妙法。唯佛能知。
<lb ed="X" n="0703a19"/><lb ed="R050" n="0098b13"/>唯佛能見。而汝終不得而知。終不得而見也。此言
<lb ed="X" n="0703a20"/><lb ed="R050" n="0098b14"/>佛慧甚深。二乘不知不見者葢如此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703a21"/><lb ed="R050" n="0098b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0703a2101">爾時世尊。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0703a22"/><lb ed="R050" n="0098b16"/><p xml:id="pX31p0703a2201">世雄不可量。諸天及世人。一切衆生類。無能知佛者。
<lb ed="X" n="0703a23"/><lb ed="R050" n="0098b17"/>佛力無所畏。解脫諸三昧。及佛諸餘法。無能測量者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703a24"/><lb ed="R050" n="0098b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0703a2401">初四句頌。人天二乘不知佛也。捨王位。擯欲樂。絕
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0703b" n="0703b"/>
<lb ed="X" n="0703b01"/><lb ed="R050" n="0099a01"/>二死。滅五住。爲三界師。作四生父。故稱世雄。豈特
<lb ed="X" n="0703b02"/><lb ed="R050" n="0099a02"/>富貴不淫。貧賤不移。威武不屈而<anchor xml:id="nkr_note_add_0703b0201" n="0703b0201"/><anchor xml:id="beg0703b0201" n="0703b0201"/>已<anchor xml:id="end0703b0201"/>哉。故曰出家
<lb ed="X" n="0703b03"/><lb ed="R050" n="0099a03"/>乃大丈夫事。非將相所能爲。然雖如是。無有一人
<lb ed="X" n="0703b04"/><lb ed="R050" n="0099a04"/>能知佛者。佛如虗空。本無形量。本不可以色見聲
<lb ed="X" n="0703b05"/><lb ed="R050" n="0099a05"/>求故。佛力下。言此等非但不知佛。抑且不知法。以
<lb ed="X" n="0703b06"/><lb ed="R050" n="0099a06"/>此法非思量分別可測故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703b07"/><lb ed="R050" n="0099a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0703b0701">本從無數佛。具足行諸道。甚深微妙法。難見難可了。
<lb ed="X" n="0703b08"/><lb ed="R050" n="0099a08"/>於無量億劫。行此諸道<anchor xml:id="nkr_note_add_0703b0801" n="0703b0801"/><anchor xml:id="beg0703b0801" n="0703b0801"/>已<anchor xml:id="end0703b0801"/>。道場得成果。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0703b0802" n="0703b0802"/><anchor xml:id="beg0703b0802" n="0703b0802"/>已<anchor xml:id="end0703b0802"/>悉知見。
<lb ed="X" n="0703b09"/><lb ed="R050" n="0099a09"/>如是大果報。種種性相義。我及十方佛。乃能知見事。
<lb ed="X" n="0703b10"/><lb ed="R050" n="0099a10"/>是法不可示。言辭相寂滅。諸餘衆生類。無有能得解。
<lb ed="X" n="0703b11"/><lb ed="R050" n="0099a11"/>除諸菩薩衆。信力堅固者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703b12"/><lb ed="R050" n="0099a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0703b1201">次言唯佛知。唯菩薩知。且我因中。淸淨無量諸佛
<lb ed="X" n="0703b13"/><lb ed="R050" n="0099a13"/>時。自灑掃應對。折旋俯仰。以至六度萬行。無不習
<lb ed="X" n="0703b14"/><lb ed="R050" n="0099a14"/>學。無不行持。然此甚深微妙之法。尙不能見。不能
<lb ed="X" n="0703b15"/><lb ed="R050" n="0099a15"/>了。至於經無量劫功成行滿。坐於菩提樹下。成最
<lb ed="X" n="0703b16"/><lb ed="R050" n="0099a16"/>正覺。然後見此甚深微妙難解之法。故知如是性
<lb ed="X" n="0703b17"/><lb ed="R050" n="0099a17"/>相果報。究竟平等之法。唯佛與佛。乃能究盡。餘無
<lb ed="X" n="0703b18"/><lb ed="R050" n="0099a18"/>一人能知此者。何以故。是法本來寂滅。不可以形
<lb ed="X" n="0703b19"/><lb ed="R050" n="0099b01"/>貌指示。不可以言辭譚論。要須自證自悟。始得相
<lb ed="X" n="0703b20"/><lb ed="R050" n="0099b02"/>應。今現前四衆。都向語言色相中求。情枝意根上
<lb ed="X" n="0703b21"/><lb ed="R050" n="0099b03"/>覔。故無一人能得解者。唯有過量大人。一聞此法。
<lb ed="X" n="0703b22"/><lb ed="R050" n="0099b04"/>直下承當。如將一百二十斤擔子。一肩擔荷。向前
<lb ed="X" n="0703b23"/><lb ed="R050" n="0099b05"/>直往。牢籠不住。呼喚不回。譬如香象渡河。截流而
<lb ed="X" n="0703b24"/><lb ed="R050" n="0099b06"/>過。如此等人喚作信力堅固大心菩薩。昔五臺智
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0703c" n="0703c"/>
<lb ed="X" n="0703c01"/><lb ed="R050" n="0099b07"/>通禪師。在歸宗會下。忽一夜連呌云。我大悟也。明
<lb ed="X" n="0703c02"/><lb ed="R050" n="0099b08"/>日衆集。宗曰。昨夜大悟底出來。師出。宗曰。汝見箇
<lb ed="X" n="0703c03"/><lb ed="R050" n="0099b09"/>甚麼道理。便道大悟。師曰。師姑原是女人做。明州
<lb ed="X" n="0703c04"/><lb ed="R050" n="0099b10"/>大梅法常禪師。初參大寂。問如何是佛。寂曰。卽心
<lb ed="X" n="0703c05"/><lb ed="R050" n="0099b11"/>卽佛。師卽大悟。後僧問。和尙見馬大師。得箇甚麼。
<lb ed="X" n="0703c06"/><lb ed="R050" n="0099b12"/>便住此山。師曰。大師向我道。卽心卽佛。我便向這
<lb ed="X" n="0703c07"/><lb ed="R050" n="0099b13"/>裏住。僧曰。大師近日佛法又別。師曰。作麼生。曰。又
<lb ed="X" n="0703c08"/><lb ed="R050" n="0099b14"/>道非心非佛。師曰。這老漢惑亂入。未有日在。任他
<lb ed="X" n="0703c09"/><lb ed="R050" n="0099b15"/>非心非佛。我只管卽心卽佛。其僧擧似<name role="" type="person">馬祖</name>。祖曰
<lb ed="X" n="0703c10"/><lb ed="R050" n="0099b16"/>梅子熟矣。此等卽信力堅固。千喚不回之樣子也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703c11"/><lb ed="R050" n="0099b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0703c1101">諸佛弟子衆。曾供養諸佛。一切漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0703c1101" n="0703c1101"/><anchor xml:id="beg0703c1101" n="0703c1101"/>已<anchor xml:id="end0703c1101"/>盡。住是最後身。
<lb ed="X" n="0703c12"/><lb ed="R050" n="0099b18"/>如是諸人等。其力所不堪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703c13"/><lb ed="R050" n="0100a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0703c1301">此總明小乘不能擔荷大法也。一切漏盡者。是寒
<lb ed="X" n="0703c14"/><lb ed="R050" n="0100a02"/><g ref="#CB01926">灰</g>枯木人也。力量淺薄。不堪重任。須是枯木糝花。
<lb ed="X" n="0703c15"/><lb ed="R050" n="0100a03"/>寒<g ref="#CB01926">灰</g>發<g ref="#CB08504">𦦨</g>始得。昔有一婆子。供養一菴主。經二十
<lb ed="X" n="0703c16"/><lb ed="R050" n="0100a04"/>年。常令一女子送飯給侍。一日令女子抱定曰。正
<lb ed="X" n="0703c17"/><lb ed="R050" n="0100a05"/>恁麼時如何。主曰。枯木倚寒巖。三冬無暖氣。女子
<lb ed="X" n="0703c18"/><lb ed="R050" n="0100a06"/>擧似婆。婆曰。我二十年祗供養得箇俗漢。遂遣出
<lb ed="X" n="0703c19"/><lb ed="R050" n="0100a07"/>燒却菴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703c20"/><lb ed="R050" n="0100a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0703c2001">假使滿世間。皆如舍利弗。盡思共度量。不能測佛智。
<lb ed="X" n="0703c21"/><lb ed="R050" n="0100a09"/>正使滿十方。皆如舍利弗。及餘諸弟子。亦滿十方刹。
<lb ed="X" n="0703c22"/><lb ed="R050" n="0100a10"/>盡思共度量。亦復不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703c23"/><lb ed="R050" n="0100a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0703c2301">此言性識聰敏的人。未曾開口。便將心意識領會。
<lb ed="X" n="0703c24"/><lb ed="R050" n="0100a12"/>故亦不能擔荷大法。如香嚴智閑禪師在百丈時。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0704a" n="0704a"/>
<lb ed="X" n="0704a01"/><lb ed="R050" n="0100a13"/>性識聰敏。參禪不得。洎丈遷化。遂參潙山。山問父
<lb ed="X" n="0704a02"/><lb ed="R050" n="0100a14"/>母未生時。試道一句看。師茫然。乃自歎曰。畫餠不
<lb ed="X" n="0704a03"/><lb ed="R050" n="0100a15"/>可充飢。屢乞潙山說破。山曰。我若說似汝。汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0704a0301" n="0704a0301"/><anchor xml:id="beg0704a0301" n="0704a0301"/>已<anchor xml:id="end0704a0301"/>後
<lb ed="X" n="0704a04"/><lb ed="R050" n="0100a16"/>罵我去。我說的是我的。終不干汝事。師遂將平昔
<lb ed="X" n="0704a05"/><lb ed="R050" n="0100a17"/>文字燒却曰。此生不學佛法也。且作箇長行粥飯
<lb ed="X" n="0704a06"/><lb ed="R050" n="0100a18"/>僧。免役精神。乃泣辭潙山。直過南陽。覩忠國師遺
<lb ed="X" n="0704a07"/><lb ed="R050" n="0100b01"/>蹟遂止焉。後一日。芟除草木。偶拋瓦礫擊竹作聲。
<lb ed="X" n="0704a08"/><lb ed="R050" n="0100b02"/>忽然省悟。乃沐浴焚香。遙禮潙山曰。和尙大慈。恩
<lb ed="X" n="0704a09"/><lb ed="R050" n="0100b03"/>逾父母。當時若爲我說破。何有今日之事。乃有頌
<lb ed="X" n="0704a10"/><lb ed="R050" n="0100b04"/>曰。一擊妄所知。更不假修持。動容揚古路。不墮悄
<lb ed="X" n="0704a11"/><lb ed="R050" n="0100b05"/>然機。處處無蹤跡。聲色外威儀。諸方達道者。咸言
<lb ed="X" n="0704a12"/><lb ed="R050" n="0100b06"/>上上機。故知此事正要死盡偷心。不在性識聰敏
<lb ed="X" n="0704a13"/><lb ed="R050" n="0100b07"/>也。滿世間者一佛刹也。滿十方者十方刹也。言十
<lb ed="X" n="0704a14"/><lb ed="R050" n="0100b08"/>方刹者。又多於一佛刹也。盡思度量不能知者。四
<lb ed="X" n="0704a15"/><lb ed="R050" n="0100b09"/>住雖除。無明未破故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704a16"/><lb ed="R050" n="0100b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0704a1601">辟支佛利智。無漏最後身。亦滿十方界。其數如竹林。
<lb ed="X" n="0704a17"/><lb ed="R050" n="0100b11"/>斯等共一心。於億無量劫。欲思佛實智。莫能知少分。
<lb ed="X" n="0704a18"/><lb ed="R050" n="0100b12"/>新發意菩薩。供養無數佛。了達諸義趣。又能善說法。
<lb ed="X" n="0704a19"/><lb ed="R050" n="0100b13"/>如稻麻竹葦。充滿十方刹。一心以妙智。於恒河沙劫。
<lb ed="X" n="0704a20"/><lb ed="R050" n="0100b14"/>咸皆共思量。不能知佛智。不退諸菩薩。其數如恒沙。
<lb ed="X" n="0704a21"/><lb ed="R050" n="0100b15"/>一心共思求。亦復不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704a22"/><lb ed="R050" n="0100b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0704a2201">辟支根器。利於聲聞。其數復多於聲聞。一心思量
<lb ed="X" n="0704a23"/><lb ed="R050" n="0100b17"/>亦不能知者。以辟支雖斷界內無明。未盡界外無
<lb ed="X" n="0704a24"/><lb ed="R050" n="0100b18"/>明故。初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0704a2401" n="0704a2401"/><anchor xml:id="beg0704a2401" n="0704a2401"/>已<anchor xml:id="end0704a2401"/>上菩薩名新發意。其根勝於辟支。其
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0704b" n="0704b"/>
<lb ed="X" n="0704b01"/><lb ed="R050" n="0101a01"/>數又多於辟支。其智又勝於辟支。其時又過於億
<lb ed="X" n="0704b02"/><lb ed="R050" n="0101a02"/>劫。雖以妙智思量亦不能知者。分別雖空。俱生未
<lb ed="X" n="0704b03"/><lb ed="R050" n="0101a03"/>盡故。八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0704b0301" n="0704b0301"/><anchor xml:id="beg0704b0301" n="0704b0301"/>已<anchor xml:id="end0704b0301"/>上菩薩名不退。其數又過於新發意。
<lb ed="X" n="0704b04"/><lb ed="R050" n="0101a04"/>一心思求亦不能知者。雖空藏識。異熟未空故。乃
<lb ed="X" n="0704b05"/><lb ed="R050" n="0101a05"/>至等覺菩薩雖見佛性。如隔羅縠見月相似。以有
<lb ed="X" n="0704b06"/><lb ed="R050" n="0101a06"/>一分生相無明。一障二愚。猶未盡故。等覺尙爾。何
<lb ed="X" n="0704b07"/><lb ed="R050" n="0101a07"/>況其他。所以云。離心意識參。絕聖凡路學。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704b08"/><lb ed="R050" n="0101a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0704b0801">又吿舍利弗。無漏不思議。甚深微妙法。我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0704b0801" n="0704b0801"/><anchor xml:id="beg0704b0801" n="0704b0801"/>已<anchor xml:id="end0704b0801"/>具得。
<lb ed="X" n="0704b09"/><lb ed="R050" n="0101a09"/>唯我知是相。十方佛亦然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704b10"/><lb ed="R050" n="0101a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0704b1001">此明唯佛能知也。毫無滲洩。故曰無漏。絕無意言。
<lb ed="X" n="0704b11"/><lb ed="R050" n="0101a11"/>名不思議。二乘莫能窮其底。故曰甚深。等覺莫能
<lb ed="X" n="0704b12"/><lb ed="R050" n="0101a12"/>見其兆。故曰微妙。如是勝法。我及諸佛。盡知盡得。
<lb ed="X" n="0704b13"/><lb ed="R050" n="0101a13"/>其餘一切皆不能知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704b14"/><lb ed="R050" n="0101a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0704b1401">舍利弗當知。諸佛語無異。於佛所說法。當生大信力。
<lb ed="X" n="0704b15"/><lb ed="R050" n="0101a15"/>世尊法久後。要當說眞實。吿諸聲聞衆。及求緣覺乘。
<lb ed="X" n="0704b16"/><lb ed="R050" n="0101a16"/>我令脫苦縛。逮得涅槃者。佛以方便力。示以三乘敎。
<lb ed="X" n="0704b17"/><lb ed="R050" n="0101a17"/>衆生處處着。引之令得出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704b18"/><lb ed="R050" n="0101a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0704b1801">先勸信。世尊下。點破向後所說者是實。吿諸下。點
<lb ed="X" n="0704b19"/><lb ed="R050" n="0101b01"/>破四十年前所說者是權。要令二乘捨權就實故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704b20"/><lb ed="R050" n="0101b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0704b2001">爾時大衆中。有諸聲聞。漏盡阿羅漢。<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>等。
<lb ed="X" n="0704b21"/><lb ed="R050" n="0101b03"/>千二百人。及發聲聞辟支佛心。比丘比丘尼。優婆塞。
<lb ed="X" n="0704b22"/><lb ed="R050" n="0101b04"/>優婆夷。各作是念。今者世尊。何故慇懃。稱歎方便。而
<lb ed="X" n="0704b23"/><lb ed="R050" n="0101b05"/>作是言。佛所得法。甚深難解。有所言說。義趣難知。一
<lb ed="X" n="0704b24"/><lb ed="R050" n="0101b06"/>切聲聞辟支佛。所不能及。佛說一解脫義。我等亦得
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0704c" n="0704c"/>
<lb ed="X" n="0704c01"/><lb ed="R050" n="0101b07"/>此法。到於涅槃。而今不知是義所趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704c02"/><lb ed="R050" n="0101b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0704c0201">此四衆騰疑也。漏盡者。無學衆也。發心者。有學衆
<lb ed="X" n="0704c03"/><lb ed="R050" n="0101b09"/>也。各作是念者。各自生疑也。意謂世尊尋常只是
<lb ed="X" n="0704c04"/><lb ed="R050" n="0101b10"/>誘掖獎勸。曾不毀人譽<anchor xml:id="nkr_note_add_0704c0401" n="0704c0401"/><anchor xml:id="beg0704c0401" n="0704c0401"/>己<anchor xml:id="end0704c0401"/>。今日何故出定之後讚
<lb ed="X" n="0704c05"/><lb ed="R050" n="0101b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0704c0501" n="0704c0501"/><anchor xml:id="beg0704c0501" n="0704c0501"/>己<anchor xml:id="end0704c0501"/>毀人。自言我所得法。及所說法。難解難知。一切
<lb ed="X" n="0704c06"/><lb ed="R050" n="0101b12"/>二乘。皆不能及。且世尊昔日<name role="" type="person">鹿野苑</name>中。曾於衆中
<lb ed="X" n="0704c07"/><lb ed="R050" n="0101b13"/>讚三乘法。汝等當知此三乘法。皆是聖所稱歎。自
<lb ed="X" n="0704c08"/><lb ed="R050" n="0101b14"/>在無繫。無所依求。乘是三乘。便得無量安穩快樂。
<lb ed="X" n="0704c09"/><lb ed="R050" n="0101b15"/>我等當時。一聞讚歎。依之而行。遂出生死。親證涅
<lb ed="X" n="0704c10"/><lb ed="R050" n="0101b16"/>槃。是則佛所得所說者。我等亦能解能知矣。今日
<lb ed="X" n="0704c11"/><lb ed="R050" n="0101b17"/>復言難解難知。却不知又是何等義趣。豈更有奇
<lb ed="X" n="0704c12"/><lb ed="R050" n="0101b18"/>特之事。勝於我等所證之涅槃者耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704c13"/><lb ed="R050" n="0102a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0704c1301">爾時舍利弗。知四衆心疑。自亦未了。而白佛言。世尊
<lb ed="X" n="0704c14"/><lb ed="R050" n="0102a02"/>何因何緣。慇懃稱歎諸佛第一方便。甚深微妙難解
<lb ed="X" n="0704c15"/><lb ed="R050" n="0102a03"/>之法。我自昔來。未曾從佛聞如是說。今者四衆。咸皆
<lb ed="X" n="0704c16"/><lb ed="R050" n="0102a04"/>有疑。惟願世尊。敷演斯事。世尊何故。慇懃稱歎。甚深
<lb ed="X" n="0704c17"/><lb ed="R050" n="0102a05"/>微妙難解之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704c18"/><lb ed="R050" n="0102a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0704c1801">此鶖子呈疑請決也。古語云。宴安酖毒。不可懷也。
<lb ed="X" n="0704c19"/><lb ed="R050" n="0102a07"/>二乘一向臥涅槃牀以爲足。以高枕無憂矣。殊不
<lb ed="X" n="0704c20"/><lb ed="R050" n="0102a08"/>知尙有微細流注。生滅業識。遷流不注。未可貼
<lb ed="X" n="0704c21"/><lb ed="R050" n="0102a09"/>席穩臥也。由二乘入尋常自以爲出三界。作了事
<lb ed="X" n="0704c22"/><lb ed="R050" n="0102a10"/>漢。坐守勝妙境界。不生一念進趣之心。故世尊與
<lb ed="X" n="0704c23"/><lb ed="R050" n="0102a11"/>他說無量義經也不動。入無量義定也不動。至於
<lb ed="X" n="0704c24"/><lb ed="R050" n="0102a12"/>放白毫光。眉目稍動。及至世尊出定之後。賣弄自
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0705a" n="0705a"/>
<lb ed="X" n="0705a01"/><lb ed="R050" n="0102a13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0705a0101" n="0705a0101"/><anchor xml:id="beg0705a0101" n="0705a0101"/>己<anchor xml:id="end0705a0101"/>神通一上。却將三言兩語。變作百千萬億箇疑
<lb ed="X" n="0705a02"/><lb ed="R050" n="0102a14"/>團。散在各人懷裏。然後大家疑情齊動。只此一點
<lb ed="X" n="0705a03"/><lb ed="R050" n="0102a15"/>疑情。却是開佛知見之種子也。所以云。大疑大悟。
<lb ed="X" n="0705a04"/><lb ed="R050" n="0102a16"/>小疑小悟。不疑不悟。舍利弗尋常疑着此事。一聞
<lb ed="X" n="0705a05"/><lb ed="R050" n="0102a17"/>此語。身毛皆竪。及聞法說。便一擔承當去。所以先
<lb ed="X" n="0705a06"/><lb ed="R050" n="0102a18"/>得授記。四大弟子。見同列得記。方始生疑。故再聞
<lb ed="X" n="0705a07"/><lb ed="R050" n="0102b01"/>喩說。次得授記。至於會中退席之衆。唯不疑故不
<lb ed="X" n="0705a08"/><lb ed="R050" n="0102b02"/>信也。故知此事疑得極。信得極。疑得淺。信得淺。故
<lb ed="X" n="0705a09"/><lb ed="R050" n="0102b03"/>曰除諸菩薩衆。信力堅固者。唯是信力堅固者。却
<lb ed="X" n="0705a10"/><lb ed="R050" n="0102b04"/>能從疑團打出也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705a11"/><lb ed="R050" n="0102b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0705a1101">爾時舍利弗。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0705a12"/><lb ed="R050" n="0102b06"/><p xml:id="pX31p0705a1201">慧日大聖尊。久乃說是法。自說得如是。力無畏三昧。
<lb ed="X" n="0705a13"/><lb ed="R050" n="0102b07"/>禪定解脫等。不可思議法。道場所得法。無能發問者。
<lb ed="X" n="0705a14"/><lb ed="R050" n="0102b08"/>我意難可測。亦無能問者。無問而自說。稱歎所行道。
<lb ed="X" n="0705a15"/><lb ed="R050" n="0102b09"/>智慧甚微妙。諸佛之所得。無漏諸羅漢。及求涅槃者。
<lb ed="X" n="0705a16"/><lb ed="R050" n="0102b10"/>今皆墮疑網。佛何故說是。其求緣覺者。比丘比丘尼。
<lb ed="X" n="0705a17"/><lb ed="R050" n="0102b11"/>諸天龍鬼神。及乾闥婆等。相視懷猶豫。瞻仰兩足尊。
<lb ed="X" n="0705a18"/><lb ed="R050" n="0102b12"/>是事爲云何。願佛爲解說。於諸聲聞衆。佛說我第一。
<lb ed="X" n="0705a19"/><lb ed="R050" n="0102b13"/>我今自於智。疑惑不能了。爲是究竟法。爲是所行道。
<lb ed="X" n="0705a20"/><lb ed="R050" n="0102b14"/>佛口所生子。合掌瞻仰待。願出微妙音。時爲如實說。
<lb ed="X" n="0705a21"/><lb ed="R050" n="0102b15"/>諸天龍神等。其數如恒沙。求佛諸菩薩。大數有八萬。
<lb ed="X" n="0705a22"/><lb ed="R050" n="0102b16"/>又諸萬億國。轉輪聖王至。合掌以敬心。欲聞具足道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705a23"/><lb ed="R050" n="0102b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0705a2301">初二句頌世尊自讚。如來不出世。萬古如長夜。凡
<lb ed="X" n="0705a24"/><lb ed="R050" n="0102b18"/>有目有趾者。待是而後成功。故曰慧日。聖中之聖。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0705b" n="0705b"/>
<lb ed="X" n="0705b01"/><lb ed="R050" n="0103a01"/>故曰大聖。久乃說是法。反顯四十年前未曾說也。
<lb ed="X" n="0705b02"/><lb ed="R050" n="0103a02"/>自說下四句。牒前十力無所畏等。道場下二句。牒
<lb ed="X" n="0705b03"/><lb ed="R050" n="0103a03"/>前道場得成果等。我意下二句。牒前假使滿世間
<lb ed="X" n="0705b04"/><lb ed="R050" n="0103a04"/>等。無問下四句。正指如來自讚等語。無漏下四句。
<lb ed="X" n="0705b05"/><lb ed="R050" n="0103a05"/>叙無學生疑。其求下八句。叙有學生疑。中間相視
<lb ed="X" n="0705b06"/><lb ed="R050" n="0103a06"/>二字。描寫懷疑之狀如畫。於諸下四句。叙當機自
<lb ed="X" n="0705b07"/><lb ed="R050" n="0103a07"/>疑。言我在聲聞衆中。智慧首出。卽今亦墮疑網。況
<lb ed="X" n="0705b08"/><lb ed="R050" n="0103a08"/>其他乎。爲是究竟法。爲是所行道。此正出疑根也。
<lb ed="X" n="0705b09"/><lb ed="R050" n="0103a09"/>爲是之爲字。當作平聲讀。意謂佛說一解脫。我等
<lb ed="X" n="0705b10"/><lb ed="R050" n="0103a10"/>皆得。今所稱讚究竟平等法。不知何者爲是。今所
<lb ed="X" n="0705b11"/><lb ed="R050" n="0103a11"/>稱讚具足行諸道。又不知何者爲是。所以卒墮疑
<lb ed="X" n="0705b12"/><lb ed="R050" n="0103a12"/>網而不能出也。佛口下。自陳情辭。諸天下。代衆請
<lb ed="X" n="0705b13"/><lb ed="R050" n="0103a13"/>說。具足道者。時指法華也。如古德云。具足凡夫法。
<lb ed="X" n="0705b14"/><lb ed="R050" n="0103a14"/>凡夫不知。具足聖人法。聖人不會是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705b15"/><lb ed="R050" n="0103a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0705b1501">爾時佛吿舍利弗。止。止。不須復說。若說是事。一切世
<lb ed="X" n="0705b16"/><lb ed="R050" n="0103a16"/>間諸天及人。皆當驚疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705b17"/><lb ed="R050" n="0103a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0705b1701">重言止者。固却之以勇其疑也。言我今纔動口。汝
<lb ed="X" n="0705b18"/><lb ed="R050" n="0103a18"/>等常隨我者。尙且各各懷却滿肚疑情。若我再說。
<lb ed="X" n="0705b19"/><lb ed="R050" n="0103b01"/>一切天人。不但生疑。且生驚恐矣。此以法大機小。
<lb ed="X" n="0705b20"/><lb ed="R050" n="0103b02"/>實難擔荷却之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705b21"/><lb ed="R050" n="0103b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0705b2101">舍利弗。重白佛言。世尊惟願說之。惟願說之。所以者
<lb ed="X" n="0705b22"/><lb ed="R050" n="0103b04"/>何。是會無數百千萬億阿僧祇衆生。曾見諸佛。諸根
<lb ed="X" n="0705b23"/><lb ed="R050" n="0103b05"/>猛利。智慧明了。聞佛所說。則能敬信。爾時舍利弗。欲
<lb ed="X" n="0705b24"/><lb ed="R050" n="0103b06"/>重宣此義。而說偈言。</p>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0705c" n="0705c"/>
<lb ed="X" n="0705c01"/><lb ed="R050" n="0103b07"/><p xml:id="pX31p0705c0101">法王無上尊。惟說願勿慮。是會無量衆。有能敬信者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705c02"/><lb ed="R050" n="0103b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0705c0201">再陳請辭也。言此會中有大機可以擔荷。不必慮
<lb ed="X" n="0705c03"/><lb ed="R050" n="0103b09"/>也。曾見諸佛者。是福德大。諸根猛利者。是根器大。
<lb ed="X" n="0705c04"/><lb ed="R050" n="0103b10"/>智慧明了者。是智慧大。此等聞法。決生敬信。必不
<lb ed="X" n="0705c05"/><lb ed="R050" n="0103b11"/>驚疑。以敬則不驚。信則不疑故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705c06"/><lb ed="R050" n="0103b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0705c0601">佛復止。舍利弗。若說是事。一切世間。天人阿修羅。皆
<lb ed="X" n="0705c07"/><lb ed="R050" n="0103b13"/>當驚疑。增上慢比丘。將墜於大坑。爾時世尊。重說偈言
<lb ed="X" n="0705c08"/><lb ed="R050" n="0103b14"/>止止不須說。我法妙難思。諸增上慢者。聞必不敬信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705c09"/><lb ed="R050" n="0103b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0705c0901">再止之者。彼愈急而愈緩之也。彼等久墮解脫深
<lb ed="X" n="0705c10"/><lb ed="R050" n="0103b16"/>坑。今我說法。直欲援而出之。復恐聞而不信。反生
<lb ed="X" n="0705c11"/><lb ed="R050" n="0103b17"/>謗法之<g ref="#CB07703">𠍴</g>。是坑塹中重添坑塹矣。此以執着堅固
<lb ed="X" n="0705c12"/><lb ed="R050" n="0103b18"/>却之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705c13"/><lb ed="R050" n="0104a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0705c1301">爾時舍利弗。重白佛言。世尊惟願說之。惟願說之。今
<lb ed="X" n="0705c14"/><lb ed="R050" n="0104a02"/>此會中。如我等比。百千萬億。世世<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c1401" n="0705c1401"/><anchor xml:id="beg0705c1401" n="0705c1401"/>已<anchor xml:id="end0705c1401"/>曾從佛受化。如
<lb ed="X" n="0705c15"/><lb ed="R050" n="0104a03"/>此人等。必能敬信。長夜安穩。多所饒益。爾時舍利弗。
<lb ed="X" n="0705c16"/><lb ed="R050" n="0104a04"/>欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0705c17"/><lb ed="R050" n="0104a05"/><p xml:id="pX31p0705c1701">無上兩足尊。願說第一法。我爲佛長子。惟垂分別法。
<lb ed="X" n="0705c18"/><lb ed="R050" n="0104a06"/>是會無量衆。能敬信此法。佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c1801" n="0705c1801"/><anchor xml:id="beg0705c1801" n="0705c1801"/>已<anchor xml:id="end0705c1801"/>曾世世。敎化如是等。
<lb ed="X" n="0705c19"/><lb ed="R050" n="0104a07"/>皆一心合掌。欲聽受佛語。我等千二百。及餘求佛者。
<lb ed="X" n="0705c20"/><lb ed="R050" n="0104a08"/>願爲此衆故。惟垂分別說。是等聞此法。則生大歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0705c21"/><lb ed="R050" n="0104a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0705c2101">此三陳請辭也。如我等比。受化<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c2101" n="0705c2101"/><anchor xml:id="beg0705c2101" n="0705c2101"/>已<anchor xml:id="end0705c2101"/>久。決無上慢。必
<lb ed="X" n="0705c22"/><lb ed="R050" n="0104a10"/>能敬信。決不生疑。長夜安隱。多所饒益。決不墮坑。
<lb ed="X" n="0705c23"/><lb ed="R050" n="0104a11"/>惟垂分別說者。意謂向上一路。雖不可思。不可說。
<lb ed="X" n="0705c24"/><lb ed="R050" n="0104a12"/>不妨曲爲今時。向第二門頭。分別言說處。略通一
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0706a" n="0706a"/>
<lb ed="X" n="0706a01"/><lb ed="R050" n="0104a13"/>線也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0706a02"/><lb ed="R050" n="0104a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0706a0201">爾時世尊。吿舍利弗。汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0706a0201" n="0706a0201"/><anchor xml:id="beg0706a0201" n="0706a0201"/>已<anchor xml:id="end0706a0201"/>慇懃三請。豈得不說。汝今
<lb ed="X" n="0706a03"/><lb ed="R050" n="0104a15"/>諦聽。善思念之。吾當爲汝分別解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0706a04"/><lb ed="R050" n="0104a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0706a0401">此如來許說也。吾當爲汝分別解說者。言此法如銅
<lb ed="X" n="0706a05"/><lb ed="R050" n="0104a17"/>山鐵壁。鑽研不得。咬嚼不得。無着力處。無下口處。
<lb ed="X" n="0706a06"/><lb ed="R050" n="0104a18"/>我今爲汝無分別處。強作分別。無言說處。強作言
<lb ed="X" n="0706a07"/><lb ed="R050" n="0104b01"/>說。何以故。以非三非一。絕言說故。無分別故。非有
<lb ed="X" n="0706a08"/><lb ed="R050" n="0104b02"/>量故。是平等故。若分三分一。墮言說故。是分別故。
<lb ed="X" n="0706a09"/><lb ed="R050" n="0104b03"/>是有量故。不平等故。然則如來不唯昔日說三乘
<lb ed="X" n="0706a10"/><lb ed="R050" n="0104b04"/>是言說分別。卽今日說一乘。亦是言說分別。所以
<lb ed="X" n="0706a11"/><lb ed="R050" n="0104b05"/>始也無問而自說。旣而三止而不說。卒之三請而
<lb ed="X" n="0706a12"/><lb ed="R050" n="0104b06"/>許說。此是婆心太切處。若是祖師禪。別有生涯。昔
<lb ed="X" n="0706a13"/><lb ed="R050" n="0104b07"/>藥山久不陞座。院主白云。大衆久思示誨。請和尙
<lb ed="X" n="0706a14"/><lb ed="R050" n="0104b08"/>爲衆說法。山令打鐘。衆方集。山陞座良久。便歸方
<lb ed="X" n="0706a15"/><lb ed="R050" n="0104b09"/>丈。主隨後問。和尙適來許爲衆說法。云何不垂一
<lb ed="X" n="0706a16"/><lb ed="R050" n="0104b10"/>言。山云。經有經師。論有論師。爭恠得老僧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0706a17"/><lb ed="R050" n="0104b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0706a1701">說此語時。會中有比丘比丘尼。優婆塞優婆夷。五千
<lb ed="X" n="0706a18"/><lb ed="R050" n="0104b12"/>人等。卽從座起。禮佛而退。所以者何。此輩罪根深重。
<lb ed="X" n="0706a19"/><lb ed="R050" n="0104b13"/>及增上慢。未得謂得。未證謂證。有如此失。是以不住。
<lb ed="X" n="0706a20"/><lb ed="R050" n="0104b14"/>世尊默然。而不制止。爾時佛吿舍利弗。我今此衆。無
<lb ed="X" n="0706a21"/><lb ed="R050" n="0104b15"/>復枝葉。純有眞實。舍利弗。如是增上慢人。退亦佳矣。
<lb ed="X" n="0706a22"/><lb ed="R050" n="0104b16"/>汝今善聽。當爲汝說。舍利弗言。唯然世尊。願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0706a23"/><lb ed="R050" n="0104b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0706a2301">此五千退席也。由此輩罪根深重。我慢偏多。尋常
<lb ed="X" n="0706a24"/><lb ed="R050" n="0104b18"/>唯在語言上做工夫。鬼窟裏作活計。摘葉尋枝。莫
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0706b" n="0706b"/>
<lb ed="X" n="0706b01"/><lb ed="R050" n="0105a01"/>窮其本。今聞妙法難思。方木不入圓竅。所以退席。
<lb ed="X" n="0706b02"/><lb ed="R050" n="0105a02"/>世尊逆知其意。亦任其自去而不制止。故預會者。
<lb ed="X" n="0706b03"/><lb ed="R050" n="0105a03"/>純是眞實。無枝葉也。雖然黃面瞿曇。未免壓良爲
<lb ed="X" n="0706b04"/><lb ed="R050" n="0105a04"/>賤。靈山會上。人天百萬。菩薩聲聞。不知其數。箇箇
<lb ed="X" n="0706b05"/><lb ed="R050" n="0105a05"/>摘葉尋枝。阿漉漉地。幸有此輩。纔聞許說。撩起便
<lb ed="X" n="0706b06"/><lb ed="R050" n="0105a06"/>行。却與靈山一會。大衆面上。添光生彩。雖則如是。
<lb ed="X" n="0706b07"/><lb ed="R050" n="0105a07"/>猶較衲僧百步。豈不聞資福云。隔江見資福。刹竿
<lb ed="X" n="0706b08"/><lb ed="R050" n="0105a08"/>便回去。脚跟下好與三十棒。何況過江來。又大隨
<lb ed="X" n="0706b09"/><lb ed="R050" n="0105a09"/>禪師。在大潙會下數載。食不至充。臥不求暖。淸苦
<lb ed="X" n="0706b10"/><lb ed="R050" n="0105a10"/>鍊行。操履不羣。潙深器之。一日問曰。闍梨在老僧
<lb ed="X" n="0706b11"/><lb ed="R050" n="0105a11"/>此間。不曾問一轉語。師曰。敎某甲向甚麼處下口。
<lb ed="X" n="0706b12"/><lb ed="R050" n="0105a12"/>潙曰。何不道如何是佛。師便作手勢。掩潙口。潙歎
<lb ed="X" n="0706b13"/><lb ed="R050" n="0105a13"/>曰。子眞得其髓。又南泉爲衆僧行飯次。<name role="" type="person">馬祖</name>問桶
<lb ed="X" n="0706b14"/><lb ed="R050" n="0105a14"/>裏是甚麼。師云。這老漢合取口。作恁麼話。祖便休。
<lb ed="X" n="0706b15"/><lb ed="R050" n="0105a15"/>具此眼目。始解看經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0706b16"/><lb ed="R050" n="0105a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0706b1601">佛吿舍利弗。如是妙法。諸佛如來。時乃說之。如優曇
<lb ed="X" n="0706b17"/><lb ed="R050" n="0105a17"/>鉢花。時一現耳。舍利弗。汝等當信佛之所說。言不虗
<lb ed="X" n="0706b18"/><lb ed="R050" n="0105a18"/>妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0706b19"/><lb ed="R050" n="0105b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0706b1901">此勸信也。四衆始不生疑。故以放光發其疑。復以
<lb ed="X" n="0706b20"/><lb ed="R050" n="0105b02"/>歎德發其疑。此疑不可無。旣疑之後。將說大法。此
<lb ed="X" n="0706b21"/><lb ed="R050" n="0105b03"/>疑不可有。故以優曇難値堅其信。此如來所以因
<lb ed="X" n="0706b22"/><lb ed="R050" n="0105b04"/>時而說法也。時之名義大矣哉。仲尼云。可以言。而
<lb ed="X" n="0706b23"/><lb ed="R050" n="0105b05"/>不與之言失人。不可與言。而與之言失言。故曰時
<lb ed="X" n="0706b24"/><lb ed="R050" n="0105b06"/>然後言。時之一字。諸聖所宗。故世尊說法。亦必因
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0706c" n="0706c"/>
<lb ed="X" n="0706c01"/><lb ed="R050" n="0105b07"/>時。若會中有糟糠枝葉之衆。而與之言。是失言也。
<lb ed="X" n="0706c02"/><lb ed="R050" n="0105b08"/>不時也。若會中有聞而敬信。聞而歡喜讚歎者。而
<lb ed="X" n="0706c03"/><lb ed="R050" n="0105b09"/>不與之言。是失人也。不時也。若四衆一向置在無
<lb ed="X" n="0706c04"/><lb ed="R050" n="0105b10"/>事甲裏。初未曾疑着此事。驟而與之言者。是失言
<lb ed="X" n="0706c05"/><lb ed="R050" n="0105b11"/>也。不時也。若一聞此事。卽便驚疑。不肯放捨。決欲
<lb ed="X" n="0706c06"/><lb ed="R050" n="0105b12"/>究明此事。如渴思甘露。蜂念好蜜者。而不與之言。
<lb ed="X" n="0706c07"/><lb ed="R050" n="0105b13"/>是失人也。不時也。今會中旣無枝葉之衆。時之可
<lb ed="X" n="0706c08"/><lb ed="R050" n="0105b14"/>說。一也。又有敬信之人。時之可說。二也。四十年前。
<lb ed="X" n="0706c09"/><lb ed="R050" n="0105b15"/>總無人疑著此事。今會中一衆皆疑。時之可說。三
<lb ed="X" n="0706c10"/><lb ed="R050" n="0105b16"/>也。且世尊尋常。一言一笑。一動一靜。皆不妄發。必
<lb ed="X" n="0706c11"/><lb ed="R050" n="0105b17"/>有其時。況此大事因緣。究竟平等。難解難信之法。
<lb ed="X" n="0706c12"/><lb ed="R050" n="0105b18"/>有不因時而說者乎。然而時之難遇也。四十年前
<lb ed="X" n="0706c13"/><lb ed="R050" n="0106a01"/>未曾有人疑著此事。今始有生疑者。四十年前。欲
<lb ed="X" n="0706c14"/><lb ed="R050" n="0106a02"/>與之言。而無可言之機。故隱忍而不發。今有可言
<lb ed="X" n="0706c15"/><lb ed="R050" n="0106a03"/>之機矣。旣有可言之機。又有欲說之事。如矢在弦。
<lb ed="X" n="0706c16"/><lb ed="R050" n="0106a04"/>不得不發。故曰如是妙法。諸佛如來。時乃說之。言
<lb ed="X" n="0706c17"/><lb ed="R050" n="0106a05"/>如是妙法者。正指如是相。如是性。乃至本末究竟
<lb ed="X" n="0706c18"/><lb ed="R050" n="0106a06"/>平等法也。四十年中。未曾顯說。今日方始道破。正
<lb ed="X" n="0706c19"/><lb ed="R050" n="0106a07"/>如優曇鉢花時一現耳。梵語優曇鉢羅。此云靈瑞。
<lb ed="X" n="0706c20"/><lb ed="R050" n="0106a08"/>唯佛與輪王將出世時。方現瑞相。亦如此方黃河
<lb ed="X" n="0706c21"/><lb ed="R050" n="0106a09"/>淸而聖人生之意也。言其時之難遇如此。豈可忽
<lb ed="X" n="0706c22"/><lb ed="R050" n="0106a10"/>哉。故又戒之曰。我四十年前秘而不說。待到此時
<lb ed="X" n="0706c23"/><lb ed="R050" n="0106a11"/>纔對人說。汝等當信佛之所說。決非孟浪輕發也。
<lb ed="X" n="0706c24"/><lb ed="R050" n="0106a12"/>正恐大衆。當作容易。看作等閒。故諄諄戒勉。此正
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0707a" n="0707a"/>
<lb ed="X" n="0707a01"/><lb ed="R050" n="0106a13"/>老婆心。竭力爲人處也。若是德山臨濟。却無許多
<lb ed="X" n="0707a02"/><lb ed="R050" n="0106a14"/>廉纖。棒頭喝下當處分身。如來禪。祖師禪。正好著
<lb ed="X" n="0707a03"/><lb ed="R050" n="0106a15"/>眼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0707a04"/><lb ed="R050" n="0106a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0707a0401">舍利弗。諸佛隨宜說法。意趣難解。所以者何。我以無
<lb ed="X" n="0707a05"/><lb ed="R050" n="0106a17"/>數方便。種種因緣。譬喩言辭。演說諸法。是法非思量
<lb ed="X" n="0707a06"/><lb ed="R050" n="0106a18"/>分別之所能解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0707a07"/><lb ed="R050" n="0106b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0707a0701">此下申明其智慧門。難解難入。一切聲聞辟支。亦
<lb ed="X" n="0707a08"/><lb ed="R050" n="0106b02"/>不能知也。故曰隨宜所說。意趣難解。言我昔日。見
<lb ed="X" n="0707a09"/><lb ed="R050" n="0106b03"/>汝等戀著生死。無求出意。故於<name role="" type="person">鹿野苑</name>中。轉四諦
<lb ed="X" n="0707a10"/><lb ed="R050" n="0106b04"/>法輪。說三界內是生死苦。說三界外是涅槃樂。是
<lb ed="X" n="0707a11"/><lb ed="R050" n="0106b05"/>以方便誘汝。莫戀著三界生死。如將蜜瓠換苦葫
<lb ed="X" n="0707a12"/><lb ed="R050" n="0106b06"/>蘆。非謂三界眞如牢獄。非謂衆生眞如冤家。亦非
<lb ed="X" n="0707a13"/><lb ed="R050" n="0106b07"/>謂實有涅槃可證也。而汝等戀此涅槃。不肯度生。
<lb ed="X" n="0707a14"/><lb ed="R050" n="0106b08"/>却向虀瓮淹殺。此我之意趣難解如此。我因見汝
<lb ed="X" n="0707a15"/><lb ed="R050" n="0106b09"/>等戀著涅槃。不求佛慧。故於方等會中。抑揚褒貶。
<lb ed="X" n="0707a16"/><lb ed="R050" n="0106b10"/>謂五逆之人。塵勞之侶。皆可發心。皆可作佛。彼二
<lb ed="X" n="0707a17"/><lb ed="R050" n="0106b11"/>乘者。若焦芽敗種。永不發菩提心。永無成佛之事。
<lb ed="X" n="0707a18"/><lb ed="R050" n="0106b12"/>此亦以方便激汝。欲令汝等捨涅槃而進趨佛道
<lb ed="X" n="0707a19"/><lb ed="R050" n="0106b13"/>也。非謂汝等眞不可發菩提心。眞不可成佛果也。
<lb ed="X" n="0707a20"/><lb ed="R050" n="0106b14"/>而汝等坐守涅槃。甘爲下劣。自絕於如來寶藏之
<lb ed="X" n="0707a21"/><lb ed="R050" n="0106b15"/>分。於菩薩法游戲神通。亦不生一念好樂之心。此
<lb ed="X" n="0707a22"/><lb ed="R050" n="0106b16"/>我之意趣難解又如此。我又見汝等不欣說法。不
<lb ed="X" n="0707a23"/><lb ed="R050" n="0106b17"/>肯度生。故我於般若會中。令汝等爲諸菩薩說法
<lb ed="X" n="0707a24"/><lb ed="R050" n="0106b18"/>敎化。領知衆物。是以寶藏授汝。而汝等又無希取
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0707b" n="0707b"/>
<lb ed="X" n="0707b01"/><lb ed="R050" n="0107a01"/>一餐之意。此我之意趣難解又如此。然汝等病根
<lb ed="X" n="0707b02"/><lb ed="R050" n="0107a02"/>在甚麼處。在不解隨宜所說。隨語生解故也。豈知
<lb ed="X" n="0707b03"/><lb ed="R050" n="0107a03"/>諸佛所說種種法門。本無意路。不落思惟。不過信
<lb ed="X" n="0707b04"/><lb ed="R050" n="0107a04"/>手拈來。隨方解縛。作止啼黃葉耳。本不可以識心
<lb ed="X" n="0707b05"/><lb ed="R050" n="0107a05"/>思量測度。汝等乃以思惟心測度如來。殊不知終
<lb ed="X" n="0707b06"/><lb ed="R050" n="0107a06"/>涉思惟。千里萬里。所以終不解如來所說故。卽如
<lb ed="X" n="0707b07"/><lb ed="R050" n="0107a07"/>來所說者。亦唯諸佛方能究竟。汝等亦不能知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0707b08"/><lb ed="R050" n="0107a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0707b0801">所以者何。諸佛世尊。唯以一大事因緣故。出現於世。
<lb ed="X" n="0707b09"/><lb ed="R050" n="0107a09"/>舍利弗。云何名諸佛世尊。唯以一大事因緣故。出現
<lb ed="X" n="0707b10"/><lb ed="R050" n="0107a10"/>於世。諸佛世尊。欲令衆生開佛知見。使得淸淨故。出
<lb ed="X" n="0707b11"/><lb ed="R050" n="0107a11"/>現於世。欲示衆生佛之知見故。出現於世。欲令衆生
<lb ed="X" n="0707b12"/><lb ed="R050" n="0107a12"/>悟佛知見故。出現於世。欲令衆生入佛知見道故。出
<lb ed="X" n="0707b13"/><lb ed="R050" n="0107a13"/>現於世。舍利弗。是爲諸佛以一大事因緣故。出現於
<lb ed="X" n="0707b14"/><lb ed="R050" n="0107a14"/>世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0707b15"/><lb ed="R050" n="0107a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0707b1501">復徵云。二乘皆不知唯諸佛能知者何故。以諸佛
<lb ed="X" n="0707b16"/><lb ed="R050" n="0107a16"/>同心同願。同證此一大事因緣。同爲此一大事因
<lb ed="X" n="0707b17"/><lb ed="R050" n="0107a17"/>緣出世故。所謂一大事因緣者。卽佛知見也。佛知
<lb ed="X" n="0707b18"/><lb ed="R050" n="0107a18"/>見者。卽是諸佛如來道場成果時。所知所見。性相
<lb ed="X" n="0707b19"/><lb ed="R050" n="0107b01"/>體用。因緣果報。本末究竟平等。一相一味之法。是
<lb ed="X" n="0707b20"/><lb ed="R050" n="0107b02"/>諸佛成道。藉此爲因。諸佛度生。藉此爲緣者。諸佛
<lb ed="X" n="0707b21"/><lb ed="R050" n="0107b03"/>旣藉此法爲因爲緣。是如來出世一件莫大之事。
<lb ed="X" n="0707b22"/><lb ed="R050" n="0107b04"/>諸佛旣證此法。而欲人人共證此法。故如來不爲
<lb ed="X" n="0707b23"/><lb ed="R050" n="0107b05"/>二乘說法。亦不爲小小因緣出世。唯爲說大乘究
<lb ed="X" n="0707b24"/><lb ed="R050" n="0107b06"/>竟平等法。亦唯爲此一種大事因緣出世也。故出
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0707c" n="0707c"/>
<lb ed="X" n="0707c01"/><lb ed="R050" n="0107b07"/>現品云。如來出現。以無量事。無量緣。而得出現。無
<lb ed="X" n="0707c02"/><lb ed="R050" n="0107b08"/>量事。無量緣。卽一大事因緣也。欲令衆生開佛知
<lb ed="X" n="0707c03"/><lb ed="R050" n="0107b09"/>見。使得淸淨故出現於世者。此句却將出世本懷。
<lb ed="X" n="0707c04"/><lb ed="R050" n="0107b10"/>盡情吐露。言一切衆生。具有如來智慧德相。但以
<lb ed="X" n="0707c05"/><lb ed="R050" n="0107b11"/>妄想執著染汚。佛知佛見。不得開發。不得淸淨如
<lb ed="X" n="0707c06"/><lb ed="R050" n="0107b12"/>來出世。不過欲令衆生開佛知見。使得淸淨而<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c0601" n="0707c0601"/><anchor xml:id="beg0707c0601" n="0707c0601"/>已<anchor xml:id="end0707c0601"/>。
<lb ed="X" n="0707c07"/><lb ed="R050" n="0107b13"/>下文所云。長者寶藏。衣裏寶珠。大白牛車。卽是物
<lb ed="X" n="0707c08"/><lb ed="R050" n="0107b14"/>也。寶藏要自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c0801" n="0707c0801"/><anchor xml:id="beg0707c0801" n="0707c0801"/>己<anchor xml:id="end0707c0801"/>開。故曰欲令衆生開。開者。以手推
<lb ed="X" n="0707c09"/><lb ed="R050" n="0107b15"/>排之謂。衣珠要自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c0901" n="0707c0901"/><anchor xml:id="beg0707c0901" n="0707c0901"/>己<anchor xml:id="end0707c0901"/>知。故曰欲令衆生悟。悟者。
<lb ed="X" n="0707c10"/><lb ed="R050" n="0107b16"/>久忘勿記之謂。白牛車要自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c1001" n="0707c1001"/><anchor xml:id="beg0707c1001" n="0707c1001"/>己<anchor xml:id="end0707c1001"/>坐。故曰欲令衆生
<lb ed="X" n="0707c11"/><lb ed="R050" n="0107b17"/>入。入者。和身<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c1101" n="0707c1101"/><anchor xml:id="beg0707c1101" n="0707c1101"/>已<anchor xml:id="end0707c1101"/>到之謂。然則如來不過指示衆生
<lb ed="X" n="0707c12"/><lb ed="R050" n="0107b18"/>寶藏。指示衆生衣珠。指示衆生大白牛車而<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c1201" n="0707c1201"/><anchor xml:id="beg0707c1201" n="0707c1201"/>已<anchor xml:id="end0707c1201"/>。故
<lb ed="X" n="0707c13"/><lb ed="R050" n="0108a01"/>曰欲示衆生。示者。指點分明之謂也。是則開悟入
<lb ed="X" n="0707c14"/><lb ed="R050" n="0108a02"/>三字皆屬衆生。示之一字單屬佛也。若約此經大
<lb ed="X" n="0707c15"/><lb ed="R050" n="0108a03"/>旨。則開示悟入四字。括盡一經之始終。以開示二
<lb ed="X" n="0707c16"/><lb ed="R050" n="0108a04"/>字屬佛。悟入二字屬人。此經自方便品以至法師
<lb ed="X" n="0707c17"/><lb ed="R050" n="0108a05"/>品。皆明開悟二字。開者。所謂開方便門也。如說方
<lb ed="X" n="0707c18"/><lb ed="R050" n="0108a06"/>便一品。固方便也。而身子悟。故曰今日乃知眞是
<lb ed="X" n="0707c19"/><lb ed="R050" n="0108a07"/>佛子。譬喩一品。亦方便也。而四大弟子悟。故曰我
<lb ed="X" n="0707c20"/><lb ed="R050" n="0108a08"/>等今日眞是聲聞。眞阿羅漢。因緣一品。亦方便也。
<lb ed="X" n="0707c21"/><lb ed="R050" n="0108a09"/>而五百弟子學無學人皆悟。故曰我今乃知眞是
<lb ed="X" n="0707c22"/><lb ed="R050" n="0108a10"/>菩薩等。此是開三周方便門。而令四衆皆悟也。自
<lb ed="X" n="0707c23"/><lb ed="R050" n="0108a11"/>寶塔品<anchor xml:id="nkr_note_add_0707c2301" n="0707c2301"/><anchor xml:id="beg0707c2301" n="0707c2301"/>已<anchor xml:id="end0707c2301"/>下。明示入二字。示者所謂示眞實相也。
<lb ed="X" n="0707c24"/><lb ed="R050" n="0108a12"/>如過去多寶。現塔現身。釋迦變土。十方分身。雲集
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0708a" n="0708a"/>
<lb ed="X" n="0708a01"/><lb ed="R050" n="0108a13"/>一處。乃至現舌相。放毫光。皆是直將佛知佛見示
<lb ed="X" n="0708a02"/><lb ed="R050" n="0108a14"/>人。至於菩薩發願持經。如世尊勅。當具奉行者。皆
<lb ed="X" n="0708a03"/><lb ed="R050" n="0108a15"/>是入佛知見之人也。此是如來示眞實相而使人
<lb ed="X" n="0708a04"/><lb ed="R050" n="0108a16"/>入也。其餘藥王等六品。皆是爲持經人作箇入佛
<lb ed="X" n="0708a05"/><lb ed="R050" n="0108a17"/>知見之牓樣而<anchor xml:id="nkr_note_add_0708a0501" n="0708a0501"/><anchor xml:id="beg0708a0501" n="0708a0501"/>已<anchor xml:id="end0708a0501"/>。故先悟得當人有此一卷大經。
<lb ed="X" n="0708a06"/><lb ed="R050" n="0108a18"/>而後受持保任。流通不斷。然後能入。故華嚴以信
<lb ed="X" n="0708a07"/><lb ed="R050" n="0108b01"/>解行證。爲一經之要。此經以開示悟入。爲一經之
<lb ed="X" n="0708a08"/><lb ed="R050" n="0108b02"/>宗也。昔洪州法達禪師。問六祖法華經義。祖曰。汝
<lb ed="X" n="0708a09"/><lb ed="R050" n="0108b03"/>念此經。以何爲宗。師曰。學人愚鈍。豈知宗趣。祖曰。
<lb ed="X" n="0708a10"/><lb ed="R050" n="0108b04"/>汝念一遍。我爲汝解說。師卽高聲念。至方便品。祖
<lb ed="X" n="0708a11"/><lb ed="R050" n="0108b05"/>曰。止。此經元來以因緣出世爲宗。縱說多種譬喩。
<lb ed="X" n="0708a12"/><lb ed="R050" n="0108b06"/>無越於此。何者。因緣卽一大事。一大事卽佛知見
<lb ed="X" n="0708a13"/><lb ed="R050" n="0108b07"/>也。汝愼勿錯解經意。見他道開示悟入。自是佛之
<lb ed="X" n="0708a14"/><lb ed="R050" n="0108b08"/>知見。我輩無分。若作此解。盡是謗經毀佛也。彼旣
<lb ed="X" n="0708a15"/><lb ed="R050" n="0108b09"/>是佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0708a1501" n="0708a1501"/><anchor xml:id="beg0708a1501" n="0708a1501"/>已<anchor xml:id="end0708a1501"/>具知見。何用更開。汝當信。佛知見者。卽汝
<lb ed="X" n="0708a16"/><lb ed="R050" n="0108b10"/>自心。更無別體。葢爲一切衆生。自蔽妙明。貪愛塵
<lb ed="X" n="0708a17"/><lb ed="R050" n="0108b11"/>境。外緣內擾。甘受驅馳。便勞他從三昧起。種種苦
<lb ed="X" n="0708a18"/><lb ed="R050" n="0108b12"/>口。勸令寢息。莫向外求。與佛無二。故云開佛知見
<lb ed="X" n="0708a19"/><lb ed="R050" n="0108b13"/>耳。汝但勞勞執念爲功課者。何異<g ref="#CB16818">𭯡</g>牛愛尾也。此
<lb ed="X" n="0708a20"/><lb ed="R050" n="0108b14"/>段可作一經疏解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708a21"/><lb ed="R050" n="0108b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0708a2101">佛吿舍利弗。諸佛如來。但敎化菩薩。諸有所作。常爲
<lb ed="X" n="0708a22"/><lb ed="R050" n="0108b16"/>一事。唯以佛之知見。示悟衆生。舍利弗。如來但以一
<lb ed="X" n="0708a23"/><lb ed="R050" n="0108b17"/>佛乘故。爲衆生說法。無有餘乘。若二若三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708a24"/><lb ed="R050" n="0108b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0708a2401">且諸佛度生法門。廣愽無量。不獨以語言文字。是
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0708b" n="0708b"/>
<lb ed="X" n="0708b01"/><lb ed="R050" n="0109a01"/>故菩薩法。卽擧足按指。揚眉瞬目。謦欬彈指無非
<lb ed="X" n="0708b02"/><lb ed="R050" n="0109a02"/>與人說菩薩法。無非發明此一大事。無非以此事
<lb ed="X" n="0708b03"/><lb ed="R050" n="0109a03"/>指示人。無非要人悟此事而<anchor xml:id="nkr_note_add_0708b0301" n="0708b0301"/><anchor xml:id="beg0708b0301" n="0708b0301"/>已<anchor xml:id="end0708b0301"/>。然則如來不但以
<lb ed="X" n="0708b04"/><lb ed="R050" n="0109a04"/>口舌爲衆生說菩薩法。却又通身遍身爲衆生說
<lb ed="X" n="0708b05"/><lb ed="R050" n="0109a05"/>菩薩法。故知如來未嘗說一乘法。亦未嘗說三乘
<lb ed="X" n="0708b06"/><lb ed="R050" n="0109a06"/>法。始終唯以一乘法示人。而使人悟入也。至乎祖
<lb ed="X" n="0708b07"/><lb ed="R050" n="0109a07"/>師門下。搖鈴振鍚。輥毬無笏。驢鳴犬吠。吹布毛。擧
<lb ed="X" n="0708b08"/><lb ed="R050" n="0109a08"/>拂子。行棒行喝。現瞋現喜。亦無非爲此一事。是一
<lb ed="X" n="0708b09"/><lb ed="R050" n="0109a09"/>也。天得之而淸。地得之而寧。日月得之而明。鬼神
<lb ed="X" n="0708b10"/><lb ed="R050" n="0109a10"/>得之而靈。所謂通於一而萬事畢也。古德云。明明
<lb ed="X" n="0708b11"/><lb ed="R050" n="0109a11"/>百草頭。明明祖師意是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708b12"/><lb ed="R050" n="0109a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0708b1201">舍利弗。一切十方諸佛。法亦如是。舍利弗。過去諸佛。
<lb ed="X" n="0708b13"/><lb ed="R050" n="0109a13"/>以無量無數方便。種種因緣。譬喩言辭。而爲衆生演
<lb ed="X" n="0708b14"/><lb ed="R050" n="0109a14"/>說諸法。是法皆爲一佛乘故。是諸衆生。從諸佛聞法。
<lb ed="X" n="0708b15"/><lb ed="R050" n="0109a15"/>究竟皆得一切種智。舍利弗。未來諸佛。當出於世。亦
<lb ed="X" n="0708b16"/><lb ed="R050" n="0109a16"/>以無量無數方便。種種因緣。譬喩言辭。而爲衆生演
<lb ed="X" n="0708b17"/><lb ed="R050" n="0109a17"/>說諸法。是法皆爲一佛乘故。是諸衆生。從佛聞法。究
<lb ed="X" n="0708b18"/><lb ed="R050" n="0109a18"/>竟皆得一切種智。舍利弗。現在十方無量百千萬億
<lb ed="X" n="0708b19"/><lb ed="R050" n="0109b01"/>佛土中。諸佛世尊。多所饒益。安樂衆生。是諸佛亦以
<lb ed="X" n="0708b20"/><lb ed="R050" n="0109b02"/>無量無數方便。種種因緣。譬喩言辭。而爲衆生演說
<lb ed="X" n="0708b21"/><lb ed="R050" n="0109b03"/>諸法。是法皆爲一佛乘故。是諸衆生。從佛聞法。究竟
<lb ed="X" n="0708b22"/><lb ed="R050" n="0109b04"/>皆得一切種智。舍利弗。是諸佛但敎化菩薩。欲以佛
<lb ed="X" n="0708b23"/><lb ed="R050" n="0109b05"/>之知見示衆生故。欲以佛之知見悟衆生故。欲令衆
<lb ed="X" n="0708b24"/><lb ed="R050" n="0109b06"/>生入佛之知見故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0708c" n="0708c"/>
<lb ed="X" n="0708c01"/><lb ed="R050" n="0109b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0708c0101">下廣引十方三世諸佛。以證言此法。不獨如來一
<lb ed="X" n="0708c02"/><lb ed="R050" n="0109b08"/>身在<name role="" type="person">娑婆世界</name>中。作如是說。卽我分身散影於十
<lb ed="X" n="0708c03"/><lb ed="R050" n="0109b09"/>方世界中者。亦作如是說也。又不獨我分身諸佛
<lb ed="X" n="0708c04"/><lb ed="R050" n="0109b10"/>作如是說。卽三世諸佛亦同如是說也。然則一卷
<lb ed="X" n="0708c05"/><lb ed="R050" n="0109b11"/>大經。窮三世。遍十方。上際於天。下蟠於地。塵塵說。
<lb ed="X" n="0708c06"/><lb ed="R050" n="0109b12"/>刹刹說。人人說。物物說。時時說。念念說。未曾間斷。
<lb ed="X" n="0708c07"/><lb ed="R050" n="0109b13"/>人自不識。故開口動舌處。便作語言會。揚眉瞬目
<lb ed="X" n="0708c08"/><lb ed="R050" n="0109b14"/>處。又作道理會。乃至日明雲暗。風動塵起。鳶飛魚
<lb ed="X" n="0708c09"/><lb ed="R050" n="0109b15"/>躍。鷄鳴犬吠。華藥欄。栢樹子。一切處。又作境物會。
<lb ed="X" n="0708c10"/><lb ed="R050" n="0109b16"/>辜負如來說法。不得如來一切種智耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708c11"/><lb ed="R050" n="0109b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0708c1101">舍利弗。我今亦復如是。知諸衆生。有種種欲。深心所
<lb ed="X" n="0708c12"/><lb ed="R050" n="0109b18"/>著。隨其本性。以種種因緣。譬喩言辭。方便力而爲說
<lb ed="X" n="0708c13"/><lb ed="R050" n="0110a01"/>法。舍利弗。如此皆爲得一佛乘。一切種智故。舍利弗。
<lb ed="X" n="0708c14"/><lb ed="R050" n="0110a02"/>十方世界中。尙無二乘。何況有三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0708c15"/><lb ed="R050" n="0110a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0708c1501">由三世十方諸佛同如是說。故我亦做效諸佛之
<lb ed="X" n="0708c16"/><lb ed="R050" n="0110a04"/>儀式。亦作如是說也。問。十方三世諸佛旣以此事
<lb ed="X" n="0708c17"/><lb ed="R050" n="0110a05"/>爲實。世尊何不四十年前。就將此法直示與人。何故
<lb ed="X" n="0708c18"/><lb ed="R050" n="0110a06"/>秘而不說。而說種種方便。因緣譬喩。答。隨機故。由
<lb ed="X" n="0708c19"/><lb ed="R050" n="0110a07"/>諸衆生。根性不同。樂欲各異故。其根性有好大乘
<lb ed="X" n="0708c20"/><lb ed="R050" n="0110a08"/>者。有好小乘者。有好人天乘者。有好貨者。好色者。
<lb ed="X" n="0708c21"/><lb ed="R050" n="0110a09"/>好名聞者。好音聲者。好滋味者。好夸張者。好儉嗇
<lb ed="X" n="0708c22"/><lb ed="R050" n="0110a10"/>者。好鬪者。好勇者。好乘肥衣輕者。好憺怕寂嘿者。
<lb ed="X" n="0708c23"/><lb ed="R050" n="0110a11"/>好奇者。好伎者。好高潔者。好狷介者。乃至種種好
<lb ed="X" n="0708c24"/><lb ed="R050" n="0110a12"/>樂不同。我悉知之。故就其性之偏僻愛著處。開種
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0709a" n="0709a"/>
<lb ed="X" n="0709a01"/><lb ed="R050" n="0110a13"/>種門。說種種法。因其明處而啓導之。漸漸令彼皆
<lb ed="X" n="0709a02"/><lb ed="R050" n="0110a14"/>入佛乘。得一切智。若導百川而歸之海也。若鎔甁
<lb ed="X" n="0709a03"/><lb ed="R050" n="0110a15"/>盤釵釧爲一金。攪酥酪醍醐爲一味也。何以故。十
<lb ed="X" n="0709a04"/><lb ed="R050" n="0110a16"/>方三世無二法故。古德云。撞著道伴交<anchor xml:id="nkr_note_add_0709a0401" n="0709a0401"/><anchor xml:id="beg0709a0401" n="0709a0401"/>肩<anchor xml:id="end0709a0401"/>過。一生
<lb ed="X" n="0709a05"/><lb ed="R050" n="0110a17"/>參學事畢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709a06"/><lb ed="R050" n="0110a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0709a0601">舍利弗。諸佛出於五濁惡世。所謂劫濁。煩惱濁。衆生
<lb ed="X" n="0709a07"/><lb ed="R050" n="0110b01"/>濁。見濁。命濁。如是舍利弗。劫濁亂時。衆生垢重。慳貪
<lb ed="X" n="0709a08"/><lb ed="R050" n="0110b02"/>嫉妬。成就諸不善根故。諸佛以方便力。於一佛乘。分
<lb ed="X" n="0709a09"/><lb ed="R050" n="0110b03"/>別說三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709a10"/><lb ed="R050" n="0110b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0709a1001">問。如來必欲從無三處說三。十方諸佛亦於無三
<lb ed="X" n="0709a11"/><lb ed="R050" n="0110b05"/>處說三者何故。答。隨時故。由如來生此濁惡時世。
<lb ed="X" n="0709a12"/><lb ed="R050" n="0110b06"/>不得不順其機故也。言劫濁者。劫者。時也。世衰道
<lb ed="X" n="0709a13"/><lb ed="R050" n="0110b07"/>喪。天下紛擾。如魚鳥不寧。百姓求竭。而求上古無
<lb ed="X" n="0709a14"/><lb ed="R050" n="0110b08"/>爲淸淨之世不可得矣。此之謂劫濁。冰炭交心。貪
<lb ed="X" n="0709a15"/><lb ed="R050" n="0110b09"/>瞋互出。空華翳眼。狙詐橫生。擧天下求一不識不
<lb ed="X" n="0709a16"/><lb ed="R050" n="0110b10"/>知守純抱撲者不可得矣。此之謂煩惱濁。不奔命
<lb ed="X" n="0709a17"/><lb ed="R050" n="0110b11"/>於名世。卽匿心於貨財。不淹沒乎色聲。則羈縻乎
<lb ed="X" n="0709a18"/><lb ed="R050" n="0110b12"/>情識。求其果腹而嬉。擊壤而歌者不可得矣。此之
<lb ed="X" n="0709a19"/><lb ed="R050" n="0110b13"/>謂衆生濁。淳風彫削。道德澆漓。情竇日開。渾沌日
<lb ed="X" n="0709a20"/><lb ed="R050" n="0110b14"/>死。各私一伎。各守一能。逐好投工。爭奇鬪艶。而求
<lb ed="X" n="0709a21"/><lb ed="R050" n="0110b15"/>一人開佛知見者不可得矣。此之謂見濁。嗜欲愈
<lb ed="X" n="0709a22"/><lb ed="R050" n="0110b16"/>深。天機愈淺。風雲氣少。兒女情多。生死海中。頭出
<lb ed="X" n="0709a23"/><lb ed="R050" n="0110b17"/>頭沒。而求達自然之慧命者不可得矣。此之謂命
<lb ed="X" n="0709a24"/><lb ed="R050" n="0110b18"/>濁。如來出世。正値斯時。以佛眼觀。實可憐愍。況復
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0709b" n="0709b"/>
<lb ed="X" n="0709b01"/><lb ed="R050" n="0111a01"/>渾身破碎。滿面塵埃。在<anchor xml:id="nkr_note_add_0709b0101" n="0709b0101"/><anchor xml:id="beg0709b0101" n="0709b0101"/>己<anchor xml:id="end0709b0101"/>躬者。拔一毛而不爲。在
<lb ed="X" n="0709b02"/><lb ed="R050" n="0111a02"/>他人者。縱貪婪而無厭。斯實三途基本。衆惡根柢。
<lb ed="X" n="0709b03"/><lb ed="R050" n="0111a03"/>至蠢至愚。難調難伏。若不隨其性欲。施設治方。而
<lb ed="X" n="0709b04"/><lb ed="R050" n="0111a04"/>直授以一乘。則不加杖木亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0709b0401" n="0709b0401"/><anchor xml:id="beg0709b0401" n="0709b0401"/>已<anchor xml:id="end0709b0401"/>幸矣。惡能使之必
<lb ed="X" n="0709b05"/><lb ed="R050" n="0111a05"/>信哉。故諸佛曲垂方便。將一方而分三。巧設階梯。
<lb ed="X" n="0709b06"/><lb ed="R050" n="0111a06"/>設化城而誘進。故內德論云。夫一水無以和羮。一
<lb ed="X" n="0709b07"/><lb ed="R050" n="0111a07"/>木無以搆室。一衣不稱衆體。一藥不療殊疾。一彩
<lb ed="X" n="0709b08"/><lb ed="R050" n="0111a08"/>無以爲文綉。一聲無以諧琴瑟。一言無以勸衆善。
<lb ed="X" n="0709b09"/><lb ed="R050" n="0111a09"/>一戒無以防多失。何得恠頓漸之各異。令法門而
<lb ed="X" n="0709b10"/><lb ed="R050" n="0111a10"/>專一。如是則方便之門。豈得<anchor xml:id="nkr_note_add_0709b1001" n="0709b1001"/><anchor xml:id="beg0709b1001" n="0709b1001"/>已<anchor xml:id="end0709b1001"/>哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709b11"/><lb ed="R050" n="0111a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0709b1101">舍利弗。若我弟子。自謂阿羅漢。辟支佛者。不聞不知
<lb ed="X" n="0709b12"/><lb ed="R050" n="0111a12"/>諸佛如來。但敎化菩薩事。此非佛弟子。非阿羅漢。非
<lb ed="X" n="0709b13"/><lb ed="R050" n="0111a13"/>辟支佛。又舍利弗。是諸比丘。比丘尼。自謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0709b1301" n="0709b1301"/><anchor xml:id="beg0709b1301" n="0709b1301"/>已<anchor xml:id="end0709b1301"/>得阿羅
<lb ed="X" n="0709b14"/><lb ed="R050" n="0111a14"/>漢。是最後身。究竟涅槃。便不復志求阿耨多羅三藐
<lb ed="X" n="0709b15"/><lb ed="R050" n="0111a15"/>三菩提。當知此輩。皆是增上慢人。所以者何。若有比
<lb ed="X" n="0709b16"/><lb ed="R050" n="0111a16"/>丘。實得阿羅漢。若不信此法。無有是處。除佛滅度後。
<lb ed="X" n="0709b17"/><lb ed="R050" n="0111a17"/>現前無佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709b18"/><lb ed="R050" n="0111a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0709b1801">此以危言激之。以堅其信也。大經云。信爲道源功德
<lb ed="X" n="0709b19"/><lb ed="R050" n="0111b01"/>母。信能歡喜入佛法。信能增長智功德。信能必到
<lb ed="X" n="0709b20"/><lb ed="R050" n="0111b02"/>如來地。語云。人而無信。不知其可也。又云。信道不
<lb ed="X" n="0709b21"/><lb ed="R050" n="0111b03"/>篤。焉能爲有。焉能爲無。信之一字。諸聖入道之門
<lb ed="X" n="0709b22"/><lb ed="R050" n="0111b04"/>也。故未說之前。先以三止發其疑。旣說之後。又以
<lb ed="X" n="0709b23"/><lb ed="R050" n="0111b05"/>危言激其信。由是而知。發其疑。正欲堅其信。循循
<lb ed="X" n="0709b24"/><lb ed="R050" n="0111b06"/>善誘。於此可見一斑云。故云若我弟子。自謂得小
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0709c" n="0709c"/>
<lb ed="X" n="0709c01"/><lb ed="R050" n="0111b07"/>乘道果以爲了當。無所事事。從不曾聞如來爲一
<lb ed="X" n="0709c02"/><lb ed="R050" n="0111b08"/>大事因緣出世。又不曾聞如來但敎化菩薩事。還
<lb ed="X" n="0709c03"/><lb ed="R050" n="0111b09"/>當不得佛弟子。當不得阿羅漢。不得預弟子數中。
<lb ed="X" n="0709c04"/><lb ed="R050" n="0111b10"/>又有一等。認定所得小果。就是如來最後身。所證
<lb ed="X" n="0709c05"/><lb ed="R050" n="0111b11"/>涅槃。就是如來究竟涅槃。更無佛果可得。涅槃可
<lb ed="X" n="0709c06"/><lb ed="R050" n="0111b12"/>證。縱聞如來爲一大事因緣出世。不復志求。我自
<lb ed="X" n="0709c07"/><lb ed="R050" n="0111b13"/>有這箇在。決不回心。斯等不但不得佛果。亦未得
<lb ed="X" n="0709c08"/><lb ed="R050" n="0111b14"/>阿羅漢果。不得名阿羅漢。謂之增上慢人。言增上
<lb ed="X" n="0709c09"/><lb ed="R050" n="0111b15"/>慢者。決定毗尼經云。若有比丘。作是思惟。我斷貪
<lb ed="X" n="0709c10"/><lb ed="R050" n="0111b16"/>欲。我斷貪瞋。我斷愚痴。名增上慢。貪欲法異。瞋恚
<lb ed="X" n="0709c11"/><lb ed="R050" n="0111b17"/>法異。愚痴法異。諸佛法異。名增上慢。謂有所得。謂
<lb ed="X" n="0709c12"/><lb ed="R050" n="0111b18"/>有所證。謂有所解。名增上慢。見諸法空。見於無相。
<lb ed="X" n="0709c13"/><lb ed="R050" n="0112a01"/>見於無願。見於無生。見無所作。名增上慢。見法無
<lb ed="X" n="0709c14"/><lb ed="R050" n="0112a02"/>常。見有諸法。名增上慢。是名聲聞乘增上慢。由此
<lb ed="X" n="0709c15"/><lb ed="R050" n="0112a03"/>一激。遂有下文許多弟子。擔當授記作佛。所以下。
<lb ed="X" n="0709c16"/><lb ed="R050" n="0112a04"/>復徵問云。此輩不信佛乘。不得佛果宜矣。今現證
<lb ed="X" n="0709c17"/><lb ed="R050" n="0112a05"/>阿羅漢。而不許名阿羅漢。謂之增上慢人者何。故
<lb ed="X" n="0709c18"/><lb ed="R050" n="0112a06"/>復自釋云。豈有比丘實得阿羅漢。而不肯信敎菩
<lb ed="X" n="0709c19"/><lb ed="R050" n="0112a07"/>薩法。決無此理。由此曹不肯信敎菩薩法。故不名
<lb ed="X" n="0709c20"/><lb ed="R050" n="0112a08"/>羅漢。謂之增上慢人亦宜。除佛滅度後。現前無佛
<lb ed="X" n="0709c21"/><lb ed="R050" n="0112a09"/>時。容有阿羅漢不信有佛乘者。所謂無佛處稱尊
<lb ed="X" n="0709c22"/><lb ed="R050" n="0112a10"/>者是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0709c23"/><lb ed="R050" n="0112a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0709c2301">所以者何。佛滅度後。如是等經。受持讀誦解義者。是
<lb ed="X" n="0709c24"/><lb ed="R050" n="0112a12"/>人難得。若遇餘佛。於此法中。便得決了。舍利弗。汝等
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0710a" n="0710a"/>
<lb ed="X" n="0710a01"/><lb ed="R050" n="0112a13"/>當一心信解。受持佛語。諸佛如來。言無虗妄。無有餘
<lb ed="X" n="0710a02"/><lb ed="R050" n="0112a14"/>乘。唯一佛乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710a03"/><lb ed="R050" n="0112a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0710a0301">此又以軟言勸之。以發其信也。又徵問云。現前雖
<lb ed="X" n="0710a04"/><lb ed="R050" n="0112a16"/>無佛。而辟支亦是佛弟子。不信有佛乘者何。故復
<lb ed="X" n="0710a05"/><lb ed="R050" n="0112a17"/>釋云。是一佛乘。卽佛現在說。時人猶不信。尙有聞
<lb ed="X" n="0710a06"/><lb ed="R050" n="0112a18"/>風而退席者。況佛滅度不聞佛說。而欲要其必信
<lb ed="X" n="0710a07"/><lb ed="R050" n="0112b01"/>哉。若佛滅度後。縱不親聞佛說。但肯將此經受持讀
<lb ed="X" n="0710a08"/><lb ed="R050" n="0112b02"/>誦解義者。亦爲希有。此時縱不能直下擔當。一信
<lb ed="X" n="0710a09"/><lb ed="R050" n="0112b03"/>永信。然藉此受持讀誦。熏習不忘之力。以爲遠因。
<lb ed="X" n="0710a10"/><lb ed="R050" n="0112b04"/>若遇他時。佛出於世。於彼佛邊。一聞此法。機敎相
<lb ed="X" n="0710a11"/><lb ed="R050" n="0112b05"/>投。千了百當。決得一切種智。由此一勸。遂有下文
<lb ed="X" n="0710a12"/><lb ed="R050" n="0112b06"/>六種法師。流通此法。故知現前肯信此經者。現生
<lb ed="X" n="0710a13"/><lb ed="R050" n="0112b07"/>立地可得成佛。若現前不信此經。不肯擔當。而肯
<lb ed="X" n="0710a14"/><lb ed="R050" n="0112b08"/>受持讀誦解義。作六種法師者。至當來世。亦得菩
<lb ed="X" n="0710a15"/><lb ed="R050" n="0112b09"/>提。此皆如來誠諦之語。汝當深信。莫更生疑。所謂
<lb ed="X" n="0710a16"/><lb ed="R050" n="0112b10"/>誠諦語者。無有餘乘唯一佛乘八字而<anchor xml:id="nkr_note_add_0710a1601" n="0710a1601"/><anchor xml:id="beg0710a1601" n="0710a1601"/>已<anchor xml:id="end0710a1601"/>。故六祖
<lb ed="X" n="0710a17"/><lb ed="R050" n="0112b11"/>云。汝等諸人。自心是佛。莫更狐疑。外無一物而能
<lb ed="X" n="0710a18"/><lb ed="R050" n="0112b12"/>建立。皆是本心。生萬種法。若欲成就種智。須達一
<lb ed="X" n="0710a19"/><lb ed="R050" n="0112b13"/>相三昧。一行三昧。若於一切處而不住相。彼相中
<lb ed="X" n="0710a20"/><lb ed="R050" n="0112b14"/>不生憎愛。亦無取捨。不念利益。成壞等事。安閑恬
<lb ed="X" n="0710a21"/><lb ed="R050" n="0112b15"/>靜。虗融淡泊。此名一相三昧。若於一切行住坐臥。
<lb ed="X" n="0710a22"/><lb ed="R050" n="0112b16"/>純一直心。不動道場。眞成淨土。名一行三昧。若人
<lb ed="X" n="0710a23"/><lb ed="R050" n="0112b17"/>具二三昧。如地有種。能含藏長養。成就其實。一相
<lb ed="X" n="0710a24"/><lb ed="R050" n="0112b18"/>一行。亦復如是。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0710b" n="0710b"/>
<lb ed="X" n="0710b01"/><lb ed="R050" n="0113a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0710b0101">爾時世尊。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0710b02"/><lb ed="R050" n="0113a02"/><p xml:id="pX31p0710b0201">比丘比丘尼。有懷增上慢。優婆塞我慢。優婆夷不信。
<lb ed="X" n="0710b03"/><lb ed="R050" n="0113a03"/>如是四衆等。其數有五千。不自見其過。於戒有缺漏。
<lb ed="X" n="0710b04"/><lb ed="R050" n="0113a04"/>護惜其瑕疵。是小智<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b0401" n="0710b0401"/><anchor xml:id="beg0710b0401" n="0710b0401"/>已<anchor xml:id="end0710b0401"/>出。衆中之糟糠。佛威德故去。
<lb ed="X" n="0710b05"/><lb ed="R050" n="0113a05"/>斯人尠<note place="interlinear">顯少也</note>福德。不堪受是法。此衆無枝葉。唯有諸貞實。
<lb ed="X" n="0710b06"/><lb ed="R050" n="0113a06"/>舍利弗善聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710b07"/><lb ed="R050" n="0113a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0710b0701">此頌出退席衆十種心病也。未得謂得。未證謂證。
<lb ed="X" n="0710b08"/><lb ed="R050" n="0113a08"/>一也。恃我生憍。不能謙下。二也。自甘下劣。不信深
<lb ed="X" n="0710b09"/><lb ed="R050" n="0113a09"/>法。三也。但恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b0901" n="0710b0901"/><anchor xml:id="beg0710b0901" n="0710b0901"/>己<anchor xml:id="end0710b0901"/>長。不知其短。四也。梵行不完。漏巵
<lb ed="X" n="0710b10"/><lb ed="R050" n="0113a10"/>非器。五也。藏瑕匿玷。矯飾形儀。六也。智量狹小。不
<lb ed="X" n="0710b11"/><lb ed="R050" n="0113a11"/>堪大任。七也。喜嚥糟糠。不欣精鑿。八也。內無福德。
<lb ed="X" n="0710b12"/><lb ed="R050" n="0113a12"/>難受大法。九也。摘葉尋枝。不窮根本。十也。由此等
<lb ed="X" n="0710b13"/><lb ed="R050" n="0113a13"/>衆。只解鬼窟裏作活計。不肯向自<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b1301" n="0710b1301"/><anchor xml:id="beg0710b1301" n="0710b1301"/>己<anchor xml:id="end0710b1301"/>脚跟下推窮。
<lb ed="X" n="0710b14"/><lb ed="R050" n="0113a14"/>故不願聞而去。今會中旣無此輩。皆是眞實究佛
<lb ed="X" n="0710b15"/><lb ed="R050" n="0113a15"/>法者。此我正當說法之時。汝等亦當攝心而聽。故
<lb ed="X" n="0710b16"/><lb ed="R050" n="0113a16"/>勉之曰。舍利弗善聽也。言善聽者。勿以昔日所聞
<lb ed="X" n="0710b17"/><lb ed="R050" n="0113a17"/>纏繞其心。應當句句消歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b1701" n="0710b1701"/><anchor xml:id="beg0710b1701" n="0710b1701"/>己<anchor xml:id="end0710b1701"/>。勿得更以聰明識
<lb ed="X" n="0710b18"/><lb ed="R050" n="0113a18"/>見。作文字語言會也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710b19"/><lb ed="R050" n="0113b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0710b1901">諸佛所得法。無量方便力。而爲衆生說。衆生心所念。
<lb ed="X" n="0710b20"/><lb ed="R050" n="0113b02"/>種種所行道。若干諸欲性。先世善惡業。佛悉知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0710b2001" n="0710b2001"/><anchor xml:id="beg0710b2001" n="0710b2001"/>已<anchor xml:id="end0710b2001"/>。
<lb ed="X" n="0710b21"/><lb ed="R050" n="0113b03"/>以諸緣譬喩。言辭方便力。令一切歡喜。或說修多羅。
<lb ed="X" n="0710b22"/><lb ed="R050" n="0113b04"/>伽陀及本事。本生未曾有。亦說於因緣。譬喩幷祇夜。
<lb ed="X" n="0710b23"/><lb ed="R050" n="0113b05"/>優波提舍經。鈍根樂小法。貪著於生死。於諸無量佛。
<lb ed="X" n="0710b24"/><lb ed="R050" n="0113b06"/>不行深妙道。衆苦所惱亂。爲是說涅槃。我設是方便。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0710c" n="0710c"/>
<lb ed="X" n="0710c01"/><lb ed="R050" n="0113b07"/>令得入佛慧。未曾說汝等。當得成佛道。所以未曾說。
<lb ed="X" n="0710c02"/><lb ed="R050" n="0113b08"/>說時未至故。今正是其時。決定說大乘。我此九部法。
<lb ed="X" n="0710c03"/><lb ed="R050" n="0113b09"/>隨順衆生說。入大乘爲本。以故說是經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0710c04"/><lb ed="R050" n="0113b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0710c0401">此頌如來隨宜說法也。諸佛所得法三句。總頌如
<lb ed="X" n="0710c05"/><lb ed="R050" n="0113b11"/>來證平等法。而開無量法門爲衆生說也。所得法
<lb ed="X" n="0710c06"/><lb ed="R050" n="0113b12"/>者。卽前文未曾有法。難解之法。甚深微妙法。道場
<lb ed="X" n="0710c07"/><lb ed="R050" n="0113b13"/>所得法。不可思議法。究竟法。正法妙法。此等名雖
<lb ed="X" n="0710c08"/><lb ed="R050" n="0113b14"/>不同。總是如來自證自悟法也。謂如來證此平等
<lb ed="X" n="0710c09"/><lb ed="R050" n="0113b15"/>無限量法。卽以無量種種方便。而爲衆生說無量
<lb ed="X" n="0710c10"/><lb ed="R050" n="0113b16"/>種種法門也。衆生下。正顯衆生樂欲不同。故說法
<lb ed="X" n="0710c11"/><lb ed="R050" n="0113b17"/>亦不同也。念者思慮也。種種者。多多之謂。所行道
<lb ed="X" n="0710c12"/><lb ed="R050" n="0113b18"/>者。或十善。四諦。十二緣。六度。乃至貨利名聞等。若
<lb ed="X" n="0710c13"/><lb ed="R050" n="0114a01"/>干者。不定之數。欣樂名欲。習種名性。欲性所作名
<lb ed="X" n="0710c14"/><lb ed="R050" n="0114a02"/>業。佛悉知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0710c1401" n="0710c1401"/><anchor xml:id="beg0710c1401" n="0710c1401"/>已<anchor xml:id="end0710c1401"/>者。謂佛得十力故。以種種解智力。
<lb ed="X" n="0710c15"/><lb ed="R050" n="0114a03"/>知衆生所行道。以根勝劣智力。知衆生所習欲性。
<lb ed="X" n="0710c16"/><lb ed="R050" n="0114a04"/>信等五根。有輭中上。以種種界智力。知衆生深心
<lb ed="X" n="0710c17"/><lb ed="R050" n="0114a05"/>所念。謂三乘五性等。以天眼業報智力。知衆生所
<lb ed="X" n="0710c18"/><lb ed="R050" n="0114a06"/>造善惡等業。感愛不愛等果。唯佛知此。故能以方
<lb ed="X" n="0710c19"/><lb ed="R050" n="0114a07"/>便力。隨病投藥。令俾服之。皆生歡喜。梵語修多羅。此
<lb ed="X" n="0710c20"/><lb ed="R050" n="0114a08"/>云契經。謂契理契機之敎。伽陀者。此云重頌。或爲
<lb ed="X" n="0710c21"/><lb ed="R050" n="0114a09"/>鈍根說。或爲未聽者說。本事者。謂無量劫中所行
<lb ed="X" n="0710c22"/><lb ed="R050" n="0114a10"/>事也。本生者。謂無量劫中受生事也。此爲迷宿世
<lb ed="X" n="0710c23"/><lb ed="R050" n="0114a11"/>者說。爲大根者說未曾有法。卽本來無物究竟平
<lb ed="X" n="0710c24"/><lb ed="R050" n="0114a12"/>等法也。爲劣根者說因緣。爲中根者說譬喩。爲事
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0711a" n="0711a"/>
<lb ed="X" n="0711a01"/><lb ed="R050" n="0114a13"/>理俱明者說祇夜。卽孤起頌也。爲事理俱不明者
<lb ed="X" n="0711a02"/><lb ed="R050" n="0114a14"/>說優波提舍。此云議論經。又爲一種鈍根人天。不
<lb ed="X" n="0711a03"/><lb ed="R050" n="0114a15"/>樂大乘。唯欣小法。躭因著果。不肯放捨。於生死河
<lb ed="X" n="0711a04"/><lb ed="R050" n="0114a16"/>頭出頭沒。雖遇諸佛。不行勝法。未超八苦。難免五
<lb ed="X" n="0711a05"/><lb ed="R050" n="0114a17"/>衰。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0711a0501" n="0711a0501"/><anchor xml:id="beg0711a0501" n="0711a0501"/>已<anchor xml:id="end0711a0501"/>而三轉四諦法輪。令俾脫生死苦。證涅
<lb ed="X" n="0711a06"/><lb ed="R050" n="0114a18"/>槃樂。然此亦是一時權巧。非決定說。非眞實法。其
<lb ed="X" n="0711a07"/><lb ed="R050" n="0114b01"/>實潛施密誘。令入佛之智慧。但不曾分明說出。汝
<lb ed="X" n="0711a08"/><lb ed="R050" n="0114b02"/>等當來。皆得成佛耳。然我所以不說者由汝等根
<lb ed="X" n="0711a09"/><lb ed="R050" n="0114b03"/>器未純。說時未至故。今汝等根器旣純。我之說時
<lb ed="X" n="0711a10"/><lb ed="R050" n="0114b04"/>亦至。固宜撤去籓籬。直授大乘平等空法也。汝等
<lb ed="X" n="0711a11"/><lb ed="R050" n="0114b05"/>應知往昔所說此九部法。皆是隨他意語非是本
<lb ed="X" n="0711a12"/><lb ed="R050" n="0114b06"/>懷。無非欲令衆生入佛知見。是以今日說法華經。
<lb ed="X" n="0711a13"/><lb ed="R050" n="0114b07"/>意有在也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711a14"/><lb ed="R050" n="0114b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0711a1401">有佛子心淨。柔軟亦利根。無量諸佛所。而行深妙道。
<lb ed="X" n="0711a15"/><lb ed="R050" n="0114b09"/>爲此諸佛子。說是大乘經。我記如是人。來世成佛道。
<lb ed="X" n="0711a16"/><lb ed="R050" n="0114b10"/>以深心念佛。修持淨戒故。此等聞得佛。大喜充徧身。
<lb ed="X" n="0711a17"/><lb ed="R050" n="0114b11"/>佛知彼心行。故爲說大乘。聲聞若菩薩。聞我所說法。
<lb ed="X" n="0711a18"/><lb ed="R050" n="0114b12"/>乃至於一偈。皆成佛無疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711a19"/><lb ed="R050" n="0114b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0711a1901">此明對大機說大法也。言佛子者。能紹如來家業
<lb ed="X" n="0711a20"/><lb ed="R050" n="0114b14"/>故。言心淨者。不以萬法爲侶。諸塵作對。非若貪著
<lb ed="X" n="0711a21"/><lb ed="R050" n="0114b15"/>五欲。若痴蠅粘唾。而不肯放捨者。言柔軟者。謂調
<lb ed="X" n="0711a22"/><lb ed="R050" n="0114b16"/>順柔和。易受化度。非若剛強麤獷。若狂象而難調
<lb ed="X" n="0711a23"/><lb ed="R050" n="0114b17"/>伏者。利根者。搖鞭卽去。非若樂著小法。若蹇驢駑
<lb ed="X" n="0711a24"/><lb ed="R050" n="0114b18"/>馬。<g ref="#CB15081">䇿</g>之而不肯前進者。無量佛所行深妙道者。聞
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0711b" n="0711b"/>
<lb ed="X" n="0711b01"/><lb ed="R050" n="0115a01"/>聲卽赴。非若遇佛而不求勝法。當面蹉過者。如斯根
<lb ed="X" n="0711b02"/><lb ed="R050" n="0115a02"/>器。方是大根。堪稱佛子。堪受大法。不獨爲彼說大
<lb ed="X" n="0711b03"/><lb ed="R050" n="0115a03"/>乘法。亦復爲彼授如來記。何以故。以深心故。念佛
<lb ed="X" n="0711b04"/><lb ed="R050" n="0115a04"/>故。持戒故。深心者。樂修一切善法故。念佛者。志求
<lb ed="X" n="0711b05"/><lb ed="R050" n="0115a05"/>無上菩提故。持戒者。具足淸白梵行故。如此等機。
<lb ed="X" n="0711b06"/><lb ed="R050" n="0115a06"/>一聞授記。大喜遍身。一肩擔荷。由彼發心旣深。念
<lb ed="X" n="0711b07"/><lb ed="R050" n="0115a07"/>佛又切。戒根又淨。佛知其心。又知其行。是故爲彼
<lb ed="X" n="0711b08"/><lb ed="R050" n="0115a08"/>說大乘也。然此大乘是平等法。無論鈍根利根。心
<lb ed="X" n="0711b09"/><lb ed="R050" n="0115a09"/>穢心淨。但得一句染神。皆得作佛。正如伽陀妙藥。
<lb ed="X" n="0711b10"/><lb ed="R050" n="0115a10"/>但得沾唇。疾無不療。毋得以一毫思慮存乎胸中
<lb ed="X" n="0711b11"/><lb ed="R050" n="0115a11"/>而不肯服也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b12"/><lb ed="R050" n="0115a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0711b1201">十方佛土中。唯有一乘法。無二亦無三。除佛方便說。
<lb ed="X" n="0711b13"/><lb ed="R050" n="0115a13"/>但以假名字。引導於衆生。說佛智慧故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b14"/><lb ed="R050" n="0115a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0711b1401">此下廣明所以必說大乘者。有五義。一。十方諦求
<lb ed="X" n="0711b15"/><lb ed="R050" n="0115a15"/>無有餘乘故。言諸佛國土。際天蟠地。唯有一法。更
<lb ed="X" n="0711b16"/><lb ed="R050" n="0115a16"/>無二物。但諸佛以方便力。強立種種假名。不知種
<lb ed="X" n="0711b17"/><lb ed="R050" n="0115a17"/>種假名。都是引導衆生。令入佛慧。是故必說一乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b18"/><lb ed="R050" n="0115a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0711b1801">諸佛出於世。唯此一事實。餘二則非眞。終不以小乘。
<lb ed="X" n="0711b19"/><lb ed="R050" n="0115b01"/>濟度於衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b20"/><lb ed="R050" n="0115b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0711b2001">二。佛佛道同故。言諸佛出世本懷。唯此一事。更無
<lb ed="X" n="0711b21"/><lb ed="R050" n="0115b03"/>二事。我寧敢違諸佛之儀式。而以非眞之法向人
<lb ed="X" n="0711b22"/><lb ed="R050" n="0115b04"/>說乎。故終不用小乘之法度生。必說一乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711b23"/><lb ed="R050" n="0115b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0711b2301">佛自住大乘。如其所得法。定慧力莊嚴。以此度衆生。
<lb ed="X" n="0711b24"/><lb ed="R050" n="0115b06"/>自證無上道。大乘平等法。若以小乘化。乃至於一人。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0711c" n="0711c"/>
<lb ed="X" n="0711c01"/><lb ed="R050" n="0115b07"/>我則墮慳貪。此事爲不可。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711c02"/><lb ed="R050" n="0115b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0711c0201">三。自住一乘故。謂諸佛。渾身住在大乘平等法中。
<lb ed="X" n="0711c03"/><lb ed="R050" n="0115b09"/>當以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0711c0301" n="0711c0301"/><anchor xml:id="beg0711c0301" n="0711c0301"/>己<anchor xml:id="end0711c0301"/>所證。度諸衆生。方稱平等。若自證大法。
<lb ed="X" n="0711c04"/><lb ed="R050" n="0115b10"/>而以小法化人。卽是悋惜。卽墮慳貪。便不平不等。
<lb ed="X" n="0711c05"/><lb ed="R050" n="0115b11"/>無論以小法化多人爲墮慳貪。卽以小法化一人
<lb ed="X" n="0711c06"/><lb ed="R050" n="0115b12"/>亦墮落慳貪法中矣。此事豈可爲哉。是故必說一
<lb ed="X" n="0711c07"/><lb ed="R050" n="0115b13"/>乘。慳者與小之謂。貪者護大之謂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711c08"/><lb ed="R050" n="0115b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0711c0801">若人信歸佛。如來不欺誑。亦無貪嫉意。斷諸法中惡。
<lb ed="X" n="0711c09"/><lb ed="R050" n="0115b15"/>故佛於十方。而獨無所畏。我以相嚴身。光明照世間。
<lb ed="X" n="0711c10"/><lb ed="R050" n="0115b16"/>無量衆所尊。爲說實相印。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711c11"/><lb ed="R050" n="0115b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0711c1101">四。信心歸佛故。若人不慕餘乘。唯希大法。信心歸
<lb ed="X" n="0711c12"/><lb ed="R050" n="0115b18"/>佛。信得如來。不以人不見而熱謾。不以我不知而
<lb ed="X" n="0711c13"/><lb ed="R050" n="0116a01"/>妄語。又信得未嘗悋法而不與人。未嘗嫉人而不
<lb ed="X" n="0711c14"/><lb ed="R050" n="0116a02"/>與法。何以故。以如來五住究盡。在在稱尊。故能有
<lb ed="X" n="0711c15"/><lb ed="R050" n="0116a03"/>扣卽應。毫無畏怯。寧獨不爲我說乎。由我不信佛
<lb ed="X" n="0711c16"/><lb ed="R050" n="0116a04"/>乘。正恐說而無益。故不爲我說耳。如是自咎。倍加
<lb ed="X" n="0711c17"/><lb ed="R050" n="0116a05"/>深信。爾時卽現相好莊嚴之身。亦如今日。放白毫
<lb ed="X" n="0711c18"/><lb ed="R050" n="0116a06"/>光。普照世界。爲說實相法印。是故必說一乘。言印
<lb ed="X" n="0711c19"/><lb ed="R050" n="0116a07"/>者謂一乘實相。若朝廷印璽。然以此一印。印一切
<lb ed="X" n="0711c20"/><lb ed="R050" n="0116a08"/>法故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711c21"/><lb ed="R050" n="0116a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0711c2101">舍利弗當知。我本立誓願。欲令一切衆。如我等無異。
<lb ed="X" n="0711c22"/><lb ed="R050" n="0116a10"/>如我昔所願。今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0711c2201" n="0711c2201"/><anchor xml:id="beg0711c2201" n="0711c2201"/>已<anchor xml:id="end0711c2201"/>滿足。化一切衆生。皆令入佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0711c23"/><lb ed="R050" n="0116a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0711c2301">五。如來本願故。言我從無量劫來。立大誓願。若我
<lb ed="X" n="0711c24"/><lb ed="R050" n="0116a12"/>成佛時。度一切衆生。悉皆成佛。知我無異。今欲滿
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0712a" n="0712a"/>
<lb ed="X" n="0712a01"/><lb ed="R050" n="0116a13"/>本願。是故必說一乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712a02"/><lb ed="R050" n="0116a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0712a0201">若我遇衆生。盡敎以佛道。無智者錯亂。迷惑不受敎。
<lb ed="X" n="0712a03"/><lb ed="R050" n="0116a15"/>我知此衆生。未曾修善本。堅著於五欲。癡愛故生惱。
<lb ed="X" n="0712a04"/><lb ed="R050" n="0116a16"/>以諸欲因緣。墜墮三惡道。輪迴六趣中。備受諸苦毒。
<lb ed="X" n="0712a05"/><lb ed="R050" n="0116a17"/>受胎之微形。世世常增長。薄德少福人。衆苦所逼迫。
<lb ed="X" n="0712a06"/><lb ed="R050" n="0116a18"/>入邪見稠林。若有若無等。依止此諸見。具足六十二。
<lb ed="X" n="0712a07"/><lb ed="R050" n="0116b01"/>深著虗妄法。堅受不可捨。我慢自矝高。諂曲心不實。
<lb ed="X" n="0712a08"/><lb ed="R050" n="0116b02"/>於千萬億劫。不聞佛名字。亦不聞正法。如是人難度。
<lb ed="X" n="0712a09"/><lb ed="R050" n="0116b03"/>是故舍利弗。我爲設方便。說諸盡苦道。示之以涅槃。
<lb ed="X" n="0712a10"/><lb ed="R050" n="0116b04"/>我雖說涅槃。是亦非眞滅。諸法從本來。常自寂滅相。</p>
<lb ed="X" n="0712a11"/><lb ed="R050" n="0116b05"/><p xml:id="pX31p0712a1101">佛子行道<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a1101" n="0712a1101"/><anchor xml:id="beg0712a1101" n="0712a1101"/>已<anchor xml:id="end0712a1101"/>。來世得作佛。我有方便力。開示三乘法。
<lb ed="X" n="0712a12"/><lb ed="R050" n="0116b06"/>一切諸世尊。皆說一乘道。今此諸大衆。皆應除疑惑。
<lb ed="X" n="0712a13"/><lb ed="R050" n="0116b07"/>諸佛語無異。唯一無二乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712a14"/><lb ed="R050" n="0116b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0712a1401">此明如來開權也。問。若爾何故又說二說三。答。機
<lb ed="X" n="0712a15"/><lb ed="R050" n="0116b09"/>不同故。若以此法對大智人說。則歡喜領荷。若以
<lb ed="X" n="0712a16"/><lb ed="R050" n="0116b10"/>此法對小根無智人說。則法不設根。謂之錯亂顚
<lb ed="X" n="0712a17"/><lb ed="R050" n="0116b11"/>倒。不唯不信。反生迷惑。我知此等衆生。未種善根。
<lb ed="X" n="0712a18"/><lb ed="R050" n="0116b12"/>堅著五欲。皆由發業潤生。二種無明。復生瞋等種
<lb ed="X" n="0712a19"/><lb ed="R050" n="0116b13"/>種煩惱。由煩惱迷心。躭著五欲。造種種業。由惑業
<lb ed="X" n="0712a20"/><lb ed="R050" n="0116b14"/>故。墜墮三塗。受種種報。此卽衆生濁也。由轉輪故。
<lb ed="X" n="0712a21"/><lb ed="R050" n="0116b15"/>有廣大威神而不能用。向父母胎中。受此眇小形
<lb ed="X" n="0712a22"/><lb ed="R050" n="0116b16"/>軀。世世生生。貪愛相滋。惑業增長。福德日消。於火
<lb ed="X" n="0712a23"/><lb ed="R050" n="0116b17"/>宅中。常爲大火之所燒煑。不能自出。卽命濁也。卽
<lb ed="X" n="0712a24"/><lb ed="R050" n="0116b18"/>有發心。欲出火宅。不遇明師。反修邪道。依止斷常。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0712b" n="0712b"/>
<lb ed="X" n="0712b01"/><lb ed="R050" n="0117a01"/>復生六十二見。此見濁也。由著諸見報身。爲我堅
<lb ed="X" n="0712b02"/><lb ed="R050" n="0117a02"/>愛不捨。恃我生憍。貢高矜詡。各各自謂成無上道。
<lb ed="X" n="0712b03"/><lb ed="R050" n="0117a03"/>不知皆是虗妄浮心。並非眞實。此卽煩惱濁也。心
<lb ed="X" n="0712b04"/><lb ed="R050" n="0117a04"/>言不直。毀害潛生。於千萬劫不聞佛法。如是之人
<lb ed="X" n="0712b05"/><lb ed="R050" n="0117a05"/>卒難得度。此卽劫濁也。由彼墮於五濁世中。纏綿
<lb ed="X" n="0712b06"/><lb ed="R050" n="0117a06"/>不斷。故我權開種種方便。爲說三十七品盡苦之
<lb ed="X" n="0712b07"/><lb ed="R050" n="0117a07"/>道。而復示以涅槃之樂。誘令出苦。然我雖說涅槃
<lb ed="X" n="0712b08"/><lb ed="R050" n="0117a08"/>之樂。是遣生死之苦耳。非實如來空事境界自性
<lb ed="X" n="0712b09"/><lb ed="R050" n="0117a09"/>涅槃也。以如來自性涅槃。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0712b0901" n="0712b0901"/><anchor xml:id="beg0712b0901" n="0712b0901"/>已<anchor xml:id="end0712b0901"/>來。本自寂滅。不
<lb ed="X" n="0712b10"/><lb ed="R050" n="0117a10"/>復更滅。故佛子若肯信此涅槃。一肩擔荷。力行此
<lb ed="X" n="0712b11"/><lb ed="R050" n="0117a11"/>道。當來世中必得作佛。更不待三生六十劫也。我
<lb ed="X" n="0712b12"/><lb ed="R050" n="0117a12"/>雖設種種法門。開示衆生。皆是方便。據實而論。三
<lb ed="X" n="0712b13"/><lb ed="R050" n="0117a13"/>世諸佛。唯說一乘。無二法故。今此大衆。更莫存留
<lb ed="X" n="0712b14"/><lb ed="R050" n="0117a14"/>一念疑情。固當虗心領受。以諸佛異口同音。唯說
<lb ed="X" n="0712b15"/><lb ed="R050" n="0117a15"/>一乘。無二乘故。仰山作沙彌時。念經聲高。乳源和
<lb ed="X" n="0712b16"/><lb ed="R050" n="0117a16"/>尙咄云。這沙彌念經恰似哭。曰。慧寂秖<anchor xml:id="nkr_note_orig_0712001" n="0712001"/>甚麼。和尙
<lb ed="X" n="0712b17"/><lb ed="R050" n="0117a17"/>却如何。師乃顧視。仰曰。若<anchor xml:id="note_star_1" n="0712001" type="star"/>甚麼與哭何異。師乃休。
<lb ed="X" n="0712b18"/><lb ed="R050" n="0117a18"/>所謂唯一無二乘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712b19"/><lb ed="R050" n="0117b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0712b1901">過去無數劫。無量滅度佛。百千萬億種。其數不可量。
<lb ed="X" n="0712b20"/><lb ed="R050" n="0117b02"/>如是諸世尊。種種緣譬喩。無數方便力。演說諸法相。
<lb ed="X" n="0712b21"/><lb ed="R050" n="0117b03"/>是諸世尊等。皆說一乘法。化無量衆生。令入於佛道。
<lb ed="X" n="0712b22"/><lb ed="R050" n="0117b04"/>又諸大聖主。知一切世間。天人羣生類。深心之所欲。
<lb ed="X" n="0712b23"/><lb ed="R050" n="0117b05"/>更以異方便。助顯第一義。若有衆生類。値諸過去佛。
<lb ed="X" n="0712b24"/><lb ed="R050" n="0117b06"/>若聞法布施。或持戒忍辱。精進禪智等。種種修佛慧。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0712c" n="0712c"/>
<lb ed="X" n="0712c01"/><lb ed="R050" n="0117b07"/>如是諸人等。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c0101" n="0712c0101"/><anchor xml:id="beg0712c0101" n="0712c0101"/>已<anchor xml:id="end0712c0101"/>成佛道。諸佛滅度後。若人善輭心。
<lb ed="X" n="0712c02"/><lb ed="R050" n="0117b08"/>如是諸衆生。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c0201" n="0712c0201"/><anchor xml:id="beg0712c0201" n="0712c0201"/>已<anchor xml:id="end0712c0201"/>成佛道。諸佛滅度<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c0202" n="0712c0202"/><anchor xml:id="beg0712c0202" n="0712c0202"/>已<anchor xml:id="end0712c0202"/>。供養舍利者。
<lb ed="X" n="0712c03"/><lb ed="R050" n="0117b09"/>起萬億種塔。金銀及玻瓈。硨磲與碼碯。玫<note place="interlinear">梅</note>瑰<note place="interlinear">規</note>琉璃珠。
<lb ed="X" n="0712c04"/><lb ed="R050" n="0117b10"/>淸淨廣嚴飾。莊校於諸塔。或有起石廟。栴檀及沉水。
<lb ed="X" n="0712c05"/><lb ed="R050" n="0117b11"/>木樒<note place="interlinear">眉</note>幷餘材。甎<note place="interlinear">專</note>瓦泥土等。若於曠野中。積土成佛廟。
<lb ed="X" n="0712c06"/><lb ed="R050" n="0117b12"/>乃至童子戲。聚沙爲佛塔。如是諸人等。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c0601" n="0712c0601"/><anchor xml:id="beg0712c0601" n="0712c0601"/>已<anchor xml:id="end0712c0601"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0712c07"/><lb ed="R050" n="0117b13"/>若人爲佛故。建立諸形像。雕刻成衆相。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c0701" n="0712c0701"/><anchor xml:id="beg0712c0701" n="0712c0701"/>已<anchor xml:id="end0712c0701"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0712c08"/><lb ed="R050" n="0117b14"/>或以七寶成。鍮<note place="interlinear">偷</note>妬<note place="interlinear">十</note>赤白銅。白鑞<note place="interlinear">拏</note>及鈆<note place="interlinear">元</note>錫。鐵木及與泥。
<lb ed="X" n="0712c09"/><lb ed="R050" n="0117b15"/>或以膠漆布。嚴飾作佛像。如是諸人等。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c0901" n="0712c0901"/><anchor xml:id="beg0712c0901" n="0712c0901"/>已<anchor xml:id="end0712c0901"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0712c10"/><lb ed="R050" n="0117b16"/>彩畫作佛像。百福莊嚴相。自作若使人。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c1001" n="0712c1001"/><anchor xml:id="beg0712c1001" n="0712c1001"/>已<anchor xml:id="end0712c1001"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0712c11"/><lb ed="R050" n="0117b17"/>乃至童子戲。若草木及茟。或以指爪甲。而畫作佛像。
<lb ed="X" n="0712c12"/><lb ed="R050" n="0117b18"/>如是諸人等。漸漸積功德。具足大悲心。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c1201" n="0712c1201"/><anchor xml:id="beg0712c1201" n="0712c1201"/>已<anchor xml:id="end0712c1201"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0712c13"/><lb ed="R050" n="0118a01"/>但化諸菩薩。度脫無量衆。若人於塔廟。寶像及畫像。
<lb ed="X" n="0712c14"/><lb ed="R050" n="0118a02"/>以華香幡葢。敬心而供養。若使人作樂。擊鼓吹角貝。
<lb ed="X" n="0712c15"/><lb ed="R050" n="0118a03"/>簫笛琴箜<note place="interlinear">空</note>篌<note place="interlinear">侯</note>。琵琶鐃銅鈸<note place="interlinear">鉢</note>。如是衆妙音。盡持以供養。
<lb ed="X" n="0712c16"/><lb ed="R050" n="0118a04"/>或以歡喜心。歌唄頌佛德。乃至一小音。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c1601" n="0712c1601"/><anchor xml:id="beg0712c1601" n="0712c1601"/>已<anchor xml:id="end0712c1601"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0712c17"/><lb ed="R050" n="0118a05"/>若人散亂心。乃至以一華。供養於畫像。漸見無數佛。
<lb ed="X" n="0712c18"/><lb ed="R050" n="0118a06"/>或有人禮拜。或復但合掌。乃至擧一手。或復小低頭。
<lb ed="X" n="0712c19"/><lb ed="R050" n="0118a07"/>以此供養像。漸見無量佛。自成無上道。廣度無數衆。
<lb ed="X" n="0712c20"/><lb ed="R050" n="0118a08"/>入無餘涅槃。如薪盡火滅。若人散亂心。入於塔廟中。
<lb ed="X" n="0712c21"/><lb ed="R050" n="0118a09"/>一稱南無佛。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c2101" n="0712c2101"/><anchor xml:id="beg0712c2101" n="0712c2101"/>已<anchor xml:id="end0712c2101"/>成佛道。於諸過去佛。在世或滅後。
<lb ed="X" n="0712c22"/><lb ed="R050" n="0118a10"/>若有聞是法。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c2201" n="0712c2201"/><anchor xml:id="beg0712c2201" n="0712c2201"/>已<anchor xml:id="end0712c2201"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0712c23"/><lb ed="R050" n="0118a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0712c2301">此明過去諸佛。亦以方便說法。唯一無二也。更以
<lb ed="X" n="0712c24"/><lb ed="R050" n="0118a12"/>下。言不但說三乘法。是方便。是助發。又不但以放
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0713a" n="0713a"/>
<lb ed="X" n="0713a01"/><lb ed="R050" n="0118a13"/>光爲方便。爲助發。更有多種奇異方便助發也。如
<lb ed="X" n="0713a02"/><lb ed="R050" n="0118a14"/>起塔廟。造佛像。或供一華。或擧一手。或合掌或低
<lb ed="X" n="0713a03"/><lb ed="R050" n="0118a15"/>頭。無非助顯衆生日用一件大事。悉與如來放光。
<lb ed="X" n="0713a04"/><lb ed="R050" n="0118a16"/>等無差別。所謂諸有所作。常爲一事。龐居士云。日
<lb ed="X" n="0713a05"/><lb ed="R050" n="0118a17"/>用事無別。唯吾自偶諧。神通及妙用。運水倂搬柴。
<lb ed="X" n="0713a06"/><lb ed="R050" n="0118a18"/>正此義也。由衆生視此爲尋常。世尊讚之爲奇異。
<lb ed="X" n="0713a07"/><lb ed="R050" n="0118b01"/>要人知此一段奇異事。正在尋常日用中。故於放光
<lb ed="X" n="0713a08"/><lb ed="R050" n="0118b02"/>處助發。又於日用處助顯也。若有下。先明修六度
<lb ed="X" n="0713a09"/><lb ed="R050" n="0118b03"/>萬行者。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a0901" n="0713a0901"/><anchor xml:id="beg0713a0901" n="0713a0901"/>已<anchor xml:id="end0713a0901"/>成佛道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a0902" n="0713a0902"/><anchor xml:id="beg0713a0902" n="0713a0902"/>已<anchor xml:id="end0713a0902"/>成二字。是言自<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a0903" n="0713a0903"/><anchor xml:id="beg0713a0903" n="0713a0903"/>己<anchor xml:id="end0713a0903"/>具有佛
<lb ed="X" n="0713a10"/><lb ed="R050" n="0118b04"/>性爲因。其六度萬行皆緣也。正如木中之火。鑛中
<lb ed="X" n="0713a11"/><lb ed="R050" n="0118b05"/>之金。是因其鑽之銷之者是緣也。諸佛下。次明修
<lb ed="X" n="0713a12"/><lb ed="R050" n="0118b06"/>十善四諦十二緣者。皆成佛道。諸佛下。三明供舍
<lb ed="X" n="0713a13"/><lb ed="R050" n="0118b07"/>利。起七寶塔。造栴檀廟。乃至積土爲廟。聚沙爲塔。
<lb ed="X" n="0713a14"/><lb ed="R050" n="0118b08"/>皆成佛道者。雖精粗不同。等妙刹故。世尊與衆行次。
<lb ed="X" n="0713a15"/><lb ed="R050" n="0118b09"/>以手指地云。此處宜建梵刹。帝釋將一莖草插於
<lb ed="X" n="0713a16"/><lb ed="R050" n="0118b10"/>地上云。建梵刹<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a1601" n="0713a1601"/><anchor xml:id="beg0713a1601" n="0713a1601"/>已<anchor xml:id="end0713a1601"/>竟。便是這箇道理。若人下。四明
<lb ed="X" n="0713a17"/><lb ed="R050" n="0118b11"/>造佛像者。皆成佛道。彩畫下。五明畫佛像者。皆成
<lb ed="X" n="0713a18"/><lb ed="R050" n="0118b12"/>佛道。若人下。六明敬心供養佛像者。皆成佛道。有
<lb ed="X" n="0713a19"/><lb ed="R050" n="0118b13"/>以香華幢葢敬心供養者。有以衆妙聲音敬心供
<lb ed="X" n="0713a20"/><lb ed="R050" n="0118b14"/>養者。有以歡喜歌唄頌佛德者。七明散心供養畫
<lb ed="X" n="0713a21"/><lb ed="R050" n="0118b15"/>像者。有以散心合掌低頭作供養者。有以散心一
<lb ed="X" n="0713a22"/><lb ed="R050" n="0118b16"/>稱南無佛作供養者。此等微因。皆成佛道。雖敬散
<lb ed="X" n="0713a23"/><lb ed="R050" n="0118b17"/>不同。等妙心故。所謂融甁盤釵釧爲一金。攪酥酪
<lb ed="X" n="0713a24"/><lb ed="R050" n="0118b18"/>醍醐爲一味者。燈明之力歟。抑妙光之力歟。謂之
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0713b" n="0713b"/>
<lb ed="X" n="0713b01"/><lb ed="R050" n="0119a01"/>奇異。不亦宜乎。昔調達臨終稱南無。未及佛字。<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b0101" n="0713b0101"/><anchor xml:id="beg0713b0101" n="0713b0101"/>已<anchor xml:id="end0713b0101"/>
<lb ed="X" n="0713b02"/><lb ed="R050" n="0119a02"/>墮地獄。佛記其地獄出。當作辟支佛。字曰南無。又
<lb ed="X" n="0713b03"/><lb ed="R050" n="0119a03"/>外國事天神者。以金爲像頭。賊來取之。稱南無佛。
<lb ed="X" n="0713b04"/><lb ed="R050" n="0119a04"/>便得像金頭。明日衆聚。天像失頭。衆云。我雖造像。
<lb ed="X" n="0713b05"/><lb ed="R050" n="0119a05"/>無天來著。若天著者。云何失頭。天卽降一人云。賊
<lb ed="X" n="0713b06"/><lb ed="R050" n="0119a06"/>來取頭時。稱南無佛。諸天驚動。故得我便。是故失
<lb ed="X" n="0713b07"/><lb ed="R050" n="0119a07"/>頭。衆人云。天不如佛耶。旣不如佛。何不尊事。賊稱
<lb ed="X" n="0713b08"/><lb ed="R050" n="0119a08"/>南無佛。尙得天頭。況賢者稱南無佛。不得無上菩
<lb ed="X" n="0713b09"/><lb ed="R050" n="0119a09"/>提乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b10"/><lb ed="R050" n="0119a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0713b1001">未來諸世尊。其數無有量。是諸如來等。亦方便說法。
<lb ed="X" n="0713b11"/><lb ed="R050" n="0119a11"/>一切諸如來。以無量方便。度脫諸衆生。入佛無漏智。
<lb ed="X" n="0713b12"/><lb ed="R050" n="0119a12"/>若有聞法者。無一不成佛。諸佛本誓願。我所行佛道。
<lb ed="X" n="0713b13"/><lb ed="R050" n="0119a13"/>普欲令衆生。亦同得此道。未來世諸佛。雖說百千億。
<lb ed="X" n="0713b14"/><lb ed="R050" n="0119a14"/>無數諸法門。其實爲一乘。諸佛兩足尊。知法常無性。
<lb ed="X" n="0713b15"/><lb ed="R050" n="0119a15"/>佛種從緣起。是故說一乘。是法住法位。世間相常住。
<lb ed="X" n="0713b16"/><lb ed="R050" n="0119a16"/>於道場知<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b1601" n="0713b1601"/><anchor xml:id="beg0713b1601" n="0713b1601"/>已<anchor xml:id="end0713b1601"/>。導師方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713b17"/><lb ed="R050" n="0119a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0713b1701">此明未來諸佛。亦以方便說法。唯一無二。故一觸
<lb ed="X" n="0713b18"/><lb ed="R050" n="0119a18"/>耳根。無不成佛。諸佛本誓下。言諸佛本願。故說一
<lb ed="X" n="0713b19"/><lb ed="R050" n="0119b01"/>乘。諸佛兩足下。爲發起大根故說一乘。言兩足者。
<lb ed="X" n="0713b20"/><lb ed="R050" n="0119b02"/>福足慧足也。知法常無性者。知者覺也。法者卽衆
<lb ed="X" n="0713b21"/><lb ed="R050" n="0119b03"/>生心也。常者眞常不變也。無性者無自性他性也。
<lb ed="X" n="0713b22"/><lb ed="R050" n="0119b04"/>若此法不常。卽成斷滅。何有五性。若性定有五。則
<lb ed="X" n="0713b23"/><lb ed="R050" n="0119b05"/>聲聞緣覺。及諸衆生。決定不得作佛。由知此法常
<lb ed="X" n="0713b24"/><lb ed="R050" n="0119b06"/>而無性。故隨熏習而各自成性。所謂不變隨緣。隨
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0713c" n="0713c"/>
<lb ed="X" n="0713c01"/><lb ed="R050" n="0119b07"/>不變也。故涅槃云。無性之性。卽是佛性。唯此佛性。
<lb ed="X" n="0713c02"/><lb ed="R050" n="0119b08"/>雖是衆生具有。必以大乘法。久遠熏習。方能發起。
<lb ed="X" n="0713c03"/><lb ed="R050" n="0119b09"/>此世尊所以必說一乘也。故六祖云。汝等佛性。譬
<lb ed="X" n="0713c04"/><lb ed="R050" n="0119b10"/>如種子。我今說法。猶如時雨。遇茲霑洽。悉得發生。
<lb ed="X" n="0713c05"/><lb ed="R050" n="0119b11"/>承吾旨者。決得菩提。依吾行者。定證妙果。是法下。
<lb ed="X" n="0713c06"/><lb ed="R050" n="0119b12"/>開權也。言此法是無位眞人。本無位次。然四聖六
<lb ed="X" n="0713c07"/><lb ed="R050" n="0119b13"/>凡。諸法位中。皆是此法所住之位。故知頭頭法法。
<lb ed="X" n="0713c08"/><lb ed="R050" n="0119b14"/>無非皆是平等一寂滅相。然必待坐道場。開佛慧
<lb ed="X" n="0713c09"/><lb ed="R050" n="0119b15"/>時。方知此法。成等正覺。知此法<anchor xml:id="nkr_note_add_0713c0901" n="0713c0901"/><anchor xml:id="beg0713c0901" n="0713c0901"/>已<anchor xml:id="end0713c0901"/>。以方便力。開種
<lb ed="X" n="0713c10"/><lb ed="R050" n="0119b16"/>種門。說種種法。故知說大說小。無非一法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c11"/><lb ed="R050" n="0119b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0713c1101">天人所供養。現在十方佛。其數如恒沙。出現於世間。
<lb ed="X" n="0713c12"/><lb ed="R050" n="0119b18"/>安隱衆生故。亦說如是法。知第一寂滅。以方便力故。
<lb ed="X" n="0713c13"/><lb ed="R050" n="0120a01"/>雖示種種道。其實爲佛乘。知衆生諸行。深心之所念。
<lb ed="X" n="0713c14"/><lb ed="R050" n="0120a02"/>過去所習業。欲性精進力。及諸根利鈍。以種種因緣。
<lb ed="X" n="0713c15"/><lb ed="R050" n="0120a03"/>譬喩亦言辭。隨應方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c16"/><lb ed="R050" n="0120a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0713c1601">此明現在諸佛。亦先證寂滅法。後以方便說三乘。
<lb ed="X" n="0713c17"/><lb ed="R050" n="0120a05"/>其實皆爲一乘也。知衆生所行者。卽種種所行道
<lb ed="X" n="0713c18"/><lb ed="R050" n="0120a06"/>也。深心之所念者。卽衆生心所念也。過去所習業
<lb ed="X" n="0713c19"/><lb ed="R050" n="0120a07"/>者。卽先世善惡業也。欲性精進等者。卽若干諸欲
<lb ed="X" n="0713c20"/><lb ed="R050" n="0120a08"/>性也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c21"/><lb ed="R050" n="0120a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0713c2101">今我亦如是。安隱衆生故。以種種法門。宣示於佛道。
<lb ed="X" n="0713c22"/><lb ed="R050" n="0120a10"/>我以智慧力。知衆生性欲。方便說諸法。皆令得歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0713c23"/><lb ed="R050" n="0120a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0713c2301">此釋迦自謂亦是先說三乘實爲一乘也。衆苦不
<lb ed="X" n="0713c24"/><lb ed="R050" n="0120a12"/>逼之謂安。亂想不生之謂隱。鋪文演義之謂宣。放
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0714a" n="0714a"/>
<lb ed="X" n="0714a01"/><lb ed="R050" n="0120a13"/>光入定之謂示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a02"/><lb ed="R050" n="0120a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0714a0201">舍利弗當知。我以佛眼觀。見六道衆生。窮貧無福慧。
<lb ed="X" n="0714a03"/><lb ed="R050" n="0120a15"/>入生死險道。相續苦不斷。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0714001" n="0714001"/>身著於五欲。如<g ref="#CB16818">𭯡</g>牛愛尾。
<lb ed="X" n="0714a04"/><lb ed="R050" n="0120a16"/>以貪愛自蔽。盲瞑無所見。不求大勢佛。及與斷苦法。
<lb ed="X" n="0714a05"/><lb ed="R050" n="0120a17"/>深入諸邪見。以苦欲捨苦。爲是衆生故。而起大悲心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a06"/><lb ed="R050" n="0120a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0714a0601">此明開權之所以。無福曰貧。無慧曰窮。生死險道。
<lb ed="X" n="0714a07"/><lb ed="R050" n="0120b01"/>卽三惡道也。相續苦不斷者苦果也。五欲者苦因
<lb ed="X" n="0714a08"/><lb ed="R050" n="0120b02"/>也。言我所以說三乘者有故。由我初成道時。開佛
<lb ed="X" n="0714a09"/><lb ed="R050" n="0120b03"/>知見。卽以佛眼洞觀十方。見六道衆生。不修佛慧。
<lb ed="X" n="0714a10"/><lb ed="R050" n="0120b04"/>轉輪生死。無有間斷。推其所因。皆由身著五欲。譬
<lb ed="X" n="0714a11"/><lb ed="R050" n="0120b05"/>如<g ref="#CB16818">𭯡</g>牛自愛其尾。而卒爲人害也。衆生旣以貪愛
<lb ed="X" n="0714a12"/><lb ed="R050" n="0120b06"/>自蔽。躭著五欲。秪見其樂。不見其苦。如盲瞑然。旣
<lb ed="X" n="0714a13"/><lb ed="R050" n="0120b07"/>眷戀於受胎微形。復匍匐於生死險道。遂將自<anchor xml:id="nkr_note_add_0714a1301" n="0714a1301"/><anchor xml:id="beg0714a1301" n="0714a1301"/>己<anchor xml:id="end0714a1301"/>
<lb ed="X" n="0714a14"/><lb ed="R050" n="0120b08"/>一尊巍巍堂堂。大勢力佛。棄之弗顧。又不肯求斷
<lb ed="X" n="0714a15"/><lb ed="R050" n="0120b09"/>苦之方。甘心就死。卽有靈知發露。欲出三界。然而
<lb ed="X" n="0714a16"/><lb ed="R050" n="0120b10"/>不遇明師。不聞正法。入邪見網。更修邪戒邪定。爲
<lb ed="X" n="0714a17"/><lb ed="R050" n="0120b11"/>出世因。求出三界。止如掘地覓天。索冰於火。惡可
<lb ed="X" n="0714a18"/><lb ed="R050" n="0120b12"/>得哉。如來愍此顚倒衆生。所以興起大悲。悉令拔
<lb ed="X" n="0714a19"/><lb ed="R050" n="0120b13"/>濟也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714a20"/><lb ed="R050" n="0120b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0714a2001">我始坐道場。觀樹亦經行。於三七日中。思惟如是事。
<lb ed="X" n="0714a21"/><lb ed="R050" n="0120b15"/>我所得智慧。微妙最第一。衆生諸根鈍。著樂癡所盲。
<lb ed="X" n="0714a22"/><lb ed="R050" n="0120b16"/>如斯之等類。云何而可度。爾時諸梵王。及諸天帝釋。
<lb ed="X" n="0714a23"/><lb ed="R050" n="0120b17"/>護世四天王。及大自在天。幷餘諸天衆。眷屬百千萬。
<lb ed="X" n="0714a24"/><lb ed="R050" n="0120b18"/>恭敬合掌禮。請我轉法輪。我卽自思惟。若但讚佛乘。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0714b" n="0714b"/>
<lb ed="X" n="0714b01"/><lb ed="R050" n="0121a01"/>衆生沒在苦。不能信是法。破法不信故。墜於三惡道。
<lb ed="X" n="0714b02"/><lb ed="R050" n="0121a02"/>我寧不說法。疾入於涅槃。尋念過去佛。所行方便力。
<lb ed="X" n="0714b03"/><lb ed="R050" n="0121a03"/>我今所得道。亦應說三乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714b04"/><lb ed="R050" n="0121a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0714b0401">此下追叙三七思惟也。是世尊四十年來心事。復
<lb ed="X" n="0714b05"/><lb ed="R050" n="0121a05"/>將盡情吐露一番。以見說三說一。悉依古佛法式。
<lb ed="X" n="0714b06"/><lb ed="R050" n="0121a06"/>非自撰也。言我見此受苦衆生而興拔濟。猶有許
<lb ed="X" n="0714b07"/><lb ed="R050" n="0121a07"/>多難處。故我初坐菩提樹下。成正覺時。觀樹經行
<lb ed="X" n="0714b08"/><lb ed="R050" n="0121a08"/>者。欲以菩提大樹。蔭覆淸涼一切衆生也。然而必
<lb ed="X" n="0714b09"/><lb ed="R050" n="0121a09"/>三思者。熟思細審而後行也。我所下。叙初七思惟。
<lb ed="X" n="0714b10"/><lb ed="R050" n="0121a10"/>言我所得智慧。甚深無量。是未曾有。是最殊勝。復
<lb ed="X" n="0714b11"/><lb ed="R050" n="0121a11"/>觀衆生。信等五根。淺薄陋劣旣爲五欲所纏。又爲
<lb ed="X" n="0714b12"/><lb ed="R050" n="0121a12"/>無明所翳。我法如此。其機如此。衆生云何而得度
<lb ed="X" n="0714b13"/><lb ed="R050" n="0121a13"/>脫。由我在三昧中興此一念說法度生之心。梵釋
<lb ed="X" n="0714b14"/><lb ed="R050" n="0121a14"/>諸天。一時齊赴。請轉法輪。所以龍興雲起。虎嘯風
<lb ed="X" n="0714b15"/><lb ed="R050" n="0121a15"/>生也。我卽下。二七思惟也。我若卽轉最上法輪。衆
<lb ed="X" n="0714b16"/><lb ed="R050" n="0121a16"/>生正沒大苦海中。則法不稱機。機不達法。不但不
<lb ed="X" n="0714b17"/><lb ed="R050" n="0121a17"/>能令彼生信。抑且反令生謗。破壞正法。彼若謗法。
<lb ed="X" n="0714b18"/><lb ed="R050" n="0121a18"/>必墮三途。是說法無益於生。而反有害於生。故我
<lb ed="X" n="0714b19"/><lb ed="R050" n="0121b01"/>寧不說法。速入涅槃之爲愈也。尋念下。三七思惟
<lb ed="X" n="0714b20"/><lb ed="R050" n="0121b02"/>也。過去諸佛。證道果時。卽開種種方便法門。化度
<lb ed="X" n="0714b21"/><lb ed="R050" n="0121b03"/>衆生。今我說法。亦當以過去諸佛而爲儀式也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714b22"/><lb ed="R050" n="0121b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0714b2201">作是思惟時。十方佛皆現。梵音慰喩我。善哉釋迦文。
<lb ed="X" n="0714b23"/><lb ed="R050" n="0121b05"/>第一之導師。得是無上法。隨諸一切佛。而用方便力。
<lb ed="X" n="0714b24"/><lb ed="R050" n="0121b06"/>我等亦皆得。最妙第一法。爲諸衆生類。分別說三乘。
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0714c" n="0714c"/>
<lb ed="X" n="0714c01"/><lb ed="R050" n="0121b07"/>少智樂小法。不自信作佛。是故以方便。分別說諸果。
<lb ed="X" n="0714c02"/><lb ed="R050" n="0121b08"/>雖復說三乘。但爲敎菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714c03"/><lb ed="R050" n="0121b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0714c0301">此叙諸佛慰喩也。言我三七思惟。欲行方便。契合
<lb ed="X" n="0714c04"/><lb ed="R050" n="0121b10"/>佛心。故諸佛現身。安慰曉喩。且稱讚云釋迦旣得
<lb ed="X" n="0714c05"/><lb ed="R050" n="0121b11"/>如來平等道法。而爲世出世間第一導師。尙不肯
<lb ed="X" n="0714c06"/><lb ed="R050" n="0121b12"/>自專自用。能隨諸佛所行方便。不亦善哉。卽我等
<lb ed="X" n="0714c07"/><lb ed="R050" n="0121b13"/>諸佛。悉得最妙第一平等之法。亦爲衆生根性不
<lb ed="X" n="0714c08"/><lb ed="R050" n="0121b14"/>同。好樂各別。亦向無分別中分別說三。何以故。由
<lb ed="X" n="0714c09"/><lb ed="R050" n="0121b15"/>彼智慧狹劣。但樂貧所樂法。不信自<anchor xml:id="nkr_note_add_0714c0901" n="0714c0901"/><anchor xml:id="beg0714c0901" n="0714c0901"/>己<anchor xml:id="end0714c0901"/>是佛。不肯
<lb ed="X" n="0714c10"/><lb ed="R050" n="0121b16"/>承當。故是如來以方便力說三乘道。而爲中途小
<lb ed="X" n="0714c11"/><lb ed="R050" n="0121b17"/>歇場地。其實但爲敎菩薩法。非實化以小乘道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714c12"/><lb ed="R050" n="0121b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0714c1201">舍利弗當知。我聞聖師子。深淨微妙音。稱南無諸佛。
<lb ed="X" n="0714c13"/><lb ed="R050" n="0122a01"/>復作如是念。我出濁惡世。如諸佛所說。我亦隨順行。
<lb ed="X" n="0714c14"/><lb ed="R050" n="0122a02"/>思惟是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0714c1401" n="0714c1401"/><anchor xml:id="beg0714c1401" n="0714c1401"/>已<anchor xml:id="end0714c1401"/>。卽趣波羅奈。諸法寂滅相。不可以言宣。
<lb ed="X" n="0714c15"/><lb ed="R050" n="0122a03"/>以方便力故。爲五比丘說。是名轉法輪。便有涅槃音。
<lb ed="X" n="0714c16"/><lb ed="R050" n="0122a04"/>及以阿羅漢。法僧差別名。從久遠劫來。讚示涅槃法。
<lb ed="X" n="0714c17"/><lb ed="R050" n="0122a05"/>生死苦永盡。我常如是說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0714c18"/><lb ed="R050" n="0122a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0714c1801">此明如來昔日說三。是倣效古佛儀式也。一聞慰
<lb ed="X" n="0714c19"/><lb ed="R050" n="0122a07"/>喩而稱南無佛者。歸敬之辭也。旣歸敬<anchor xml:id="nkr_note_add_0714c1901" n="0714c1901"/><anchor xml:id="beg0714c1901" n="0714c1901"/>已<anchor xml:id="end0714c1901"/>。復作念
<lb ed="X" n="0714c20"/><lb ed="R050" n="0122a08"/>云。我今旣出五濁世中。如佛所說開方便門。我今
<lb ed="X" n="0714c21"/><lb ed="R050" n="0122a09"/>決定隨順如來。依而行之。作念<anchor xml:id="nkr_note_add_0714c2101" n="0714c2101"/><anchor xml:id="beg0714c2101" n="0714c2101"/>已<anchor xml:id="end0714c2101"/>畢。卽趣<name role="" type="person">鹿野苑</name>
<lb ed="X" n="0714c22"/><lb ed="R050" n="0122a10"/>中。三轉四諦法輪。然我所證一乘道法。本來寂滅。
<lb ed="X" n="0714c23"/><lb ed="R050" n="0122a11"/>不容有聲。安有所謂法僧差別之名。由我權設方
<lb ed="X" n="0714c24"/><lb ed="R050" n="0122a12"/>便。巧合機宜。故爲憍陳如等。五比丘說四諦時。於
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0715a" n="0715a"/>
<lb ed="X" n="0715a01"/><lb ed="R050" n="0122a13"/>是寂滅之法。始得變通運轉。便有轉法輪之名。卽
<lb ed="X" n="0715a02"/><lb ed="R050" n="0122a14"/>以所證之法爲涅槃。復以能證之人爲羅漢。又以
<lb ed="X" n="0715a03"/><lb ed="R050" n="0122a15"/>能轉法輪者爲佛。於是將此一味之法。裂而爲三。
<lb ed="X" n="0715a04"/><lb ed="R050" n="0122a16"/>名曰別相三寶。復讚之曰。此涅槃法。是我從久遠
<lb ed="X" n="0715a05"/><lb ed="R050" n="0122a17"/>劫中。讚揚開示者。汝等若得此法。生死永盡。不受
<lb ed="X" n="0715a06"/><lb ed="R050" n="0122a18"/>後有。有此利益。故我於四十年中。常作如是說也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715a07"/><lb ed="R050" n="0122b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0715a0701">舍利弗當知。我見佛子等。志求佛道者。無量千萬億。
<lb ed="X" n="0715a08"/><lb ed="R050" n="0122b02"/>咸以恭敬心。皆來至佛所。曾從諸佛聞。方便所說法。
<lb ed="X" n="0715a09"/><lb ed="R050" n="0122b03"/>我卽作是念。如來所以出。爲說佛慧故。今正是其時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715a10"/><lb ed="R050" n="0122b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0715a1001">此如來自陳今日說一乘。亦是倣效古佛儀式也。
<lb ed="X" n="0715a11"/><lb ed="R050" n="0122b05"/>言我又見大根器人。不樂小法。信力堅固。志求無
<lb ed="X" n="0715a12"/><lb ed="R050" n="0122b06"/>上菩提。以恭敬心。來至我所。此等佛子。於過去劫。
<lb ed="X" n="0715a13"/><lb ed="R050" n="0122b07"/>曾聞諸佛。說方便法。根器調熟。回心慕大。我卽作
<lb ed="X" n="0715a14"/><lb ed="R050" n="0122b08"/>念。如來實爲一大事因緣出現於世。非爲二乘小
<lb ed="X" n="0715a15"/><lb ed="R050" n="0122b09"/>小因緣也。欲說佛慧。正當其時。豈得不說。所謂若
<lb ed="X" n="0715a16"/><lb ed="R050" n="0122b10"/>人信歸佛。爲說實相印也。由我具足方便知見二
<lb ed="X" n="0715a17"/><lb ed="R050" n="0122b11"/>波羅蜜。故我曲大小而不遺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715a18"/><lb ed="R050" n="0122b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0715a1801">舍利弗當知。鈍根小智人。著相憍慢者。不能信是法。
<lb ed="X" n="0715a19"/><lb ed="R050" n="0122b13"/>今我喜無畏。於諸菩薩中。正直捨方便。但說無上道。
<lb ed="X" n="0715a20"/><lb ed="R050" n="0122b14"/>菩薩聞是法。疑網皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0715a2001" n="0715a2001"/><anchor xml:id="beg0715a2001" n="0715a2001"/>已<anchor xml:id="end0715a2001"/>除。千二百羅漢。悉亦當作佛。
<lb ed="X" n="0715a21"/><lb ed="R050" n="0122b15"/>如三世諸佛。說法之儀式。我今亦如是。說無分別法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715a22"/><lb ed="R050" n="0122b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0715a2201">此下結上文說大說小之意。言汝應知我此時。正
<lb ed="X" n="0715a23"/><lb ed="R050" n="0122b17"/>當演說佛慧。尙有一等不肯回心鈍根羅漢。守一
<lb ed="X" n="0715a24"/><lb ed="R050" n="0122b18"/>隅而不反。聞大法而驚疑。住涅槃而不捨。踞法我
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0715b" n="0715b"/>
<lb ed="X" n="0715b01"/><lb ed="R050" n="0123a01"/>而生憍。如此等人。於甚深法不能生信。乃有拂衣
<lb ed="X" n="0715b02"/><lb ed="R050" n="0123a02"/>而去者。今有捨故習慕大乘。以恭敬心。來至我所。
<lb ed="X" n="0715b03"/><lb ed="R050" n="0123a03"/>求殊勝法。豈易得哉。故我喜其不生畏怯。自肯承
<lb ed="X" n="0715b04"/><lb ed="R050" n="0123a04"/>當。是菩薩器。我卽爲彼捨去枝岐。直下指出長安
<lb ed="X" n="0715b05"/><lb ed="R050" n="0123a05"/>大道。是故菩薩一聞是法。卽生敬信。疑網皆除。若
<lb ed="X" n="0715b06"/><lb ed="R050" n="0123a06"/>羅漢亦聞是法而生敬信。亦得授記。如是。則我對
<lb ed="X" n="0715b07"/><lb ed="R050" n="0123a07"/>小說三。對大說一。源源本本。悉依古佛恒規。非自
<lb ed="X" n="0715b08"/><lb ed="R050" n="0123a08"/>創也。故我今日。說無分別法者。亦是倣古佛之儀
<lb ed="X" n="0715b09"/><lb ed="R050" n="0123a09"/>式耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715b10"/><lb ed="R050" n="0123a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0715b1001">諸佛興出世。懸遠値遇難。正使出於世。說是法復難。
<lb ed="X" n="0715b11"/><lb ed="R050" n="0123a11"/>無量無數劫。聞是法亦難。能聽是法者。斯人亦復難。
<lb ed="X" n="0715b12"/><lb ed="R050" n="0123a12"/>譬如優曇華。一切皆愛樂。天人諸希有。時時乃一出。
<lb ed="X" n="0715b13"/><lb ed="R050" n="0123a13"/>聞法歡喜讚。乃至發一言。則爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0715b1301" n="0715b1301"/><anchor xml:id="beg0715b1301" n="0715b1301"/>已<anchor xml:id="end0715b1301"/>供養。一切三世佛。
<lb ed="X" n="0715b14"/><lb ed="R050" n="0123a14"/>是人甚希有。過於優曇華。汝等勿有疑。我爲諸法王。
<lb ed="X" n="0715b15"/><lb ed="R050" n="0123a15"/>普吿諸大衆。但以一乘道。敎化諸菩薩。無聲聞弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715b16"/><lb ed="R050" n="0123a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0715b1601">長行以危言激其信。頌中又以四難堅其信。先言
<lb ed="X" n="0715b17"/><lb ed="R050" n="0123a17"/>佛出世難。如下文云。一百八十劫。空過無有佛。又
<lb ed="X" n="0715b18"/><lb ed="R050" n="0123a18"/>云。過於百千劫。未曾見是相。又云。於昔無量劫。空
<lb ed="X" n="0715b19"/><lb ed="R050" n="0123b01"/>過無有佛是也。正使下。次言說法者難。四十年來。
<lb ed="X" n="0715b20"/><lb ed="R050" n="0123b02"/>能爲下劣取相凡夫。忍於斯事。未曾吐露。直至根
<lb ed="X" n="0715b21"/><lb ed="R050" n="0123b03"/>熟志純。心相體信。然後方說。豈不是難。無量下。三
<lb ed="X" n="0715b22"/><lb ed="R050" n="0123b04"/>言聞法者難。具威音之餘勣。帶智勝之遺塵者。尙
<lb ed="X" n="0715b23"/><lb ed="R050" n="0123b05"/>不能<anchor xml:id="nkr_note_add_0715b2301" n="0715b2301"/><anchor xml:id="beg0715b2301" n="0715b2301"/>眨<anchor xml:id="end0715b2301"/>起眉毛。承當此事。豈不是難。能聽下。四言
<lb ed="X" n="0715b24"/><lb ed="R050" n="0123b06"/>聽法者難。不但一聞頓悟者難。卽歷耳根而不生
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0715c" n="0715c"/>
<lb ed="X" n="0715c01"/><lb ed="R050" n="0123b07"/>誹謗。不起怨嫉者亦難。如不輕高唱。瓦石亂加。靈
<lb ed="X" n="0715c02"/><lb ed="R050" n="0123b08"/>山會上尙有退席。豈不是難。故知巴歌和衆。雪曲
<lb ed="X" n="0715c03"/><lb ed="R050" n="0123b09"/>應稀也。且無論佛出世難。說法難。聞法而悟入者
<lb ed="X" n="0715c04"/><lb ed="R050" n="0123b10"/>難値。如優曇鉢華。卽聽而不生誹謗怨嫉者。是優
<lb ed="X" n="0715c05"/><lb ed="R050" n="0123b11"/>曇出現。豈易易哉。無論聞法而悟入者。過於優曇。
<lb ed="X" n="0715c06"/><lb ed="R050" n="0123b12"/>卽聞法而不起怨嫉而生歡喜。不生誹謗而興讚
<lb ed="X" n="0715c07"/><lb ed="R050" n="0123b13"/>嘆者。此人希有。過於優曇。則爲供養諸佛功德。等
<lb ed="X" n="0715c08"/><lb ed="R050" n="0123b14"/>無有異。何以故。一切諸佛皆從此經流出。故四難
<lb ed="X" n="0715c09"/><lb ed="R050" n="0123b15"/>如此利益如此。汝等今日旣聞此法。豈有不生難
<lb ed="X" n="0715c10"/><lb ed="R050" n="0123b16"/>遭之想。而復疑生惑者耶。故勉之曰。汝等無有疑
<lb ed="X" n="0715c11"/><lb ed="R050" n="0123b17"/>也。且我爲法王。於法自在。決不賺悞後人。故我今
<lb ed="X" n="0715c12"/><lb ed="R050" n="0123b18"/>日於人天中。出大音聲。普吿大衆云。三世諸佛。出
<lb ed="X" n="0715c13"/><lb ed="R050" n="0124a01"/>現於世。唯以一乘平等道法。敎化菩薩。無有餘乘。
<lb ed="X" n="0715c14"/><lb ed="R050" n="0124a02"/>汝等當深信而無疑也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715c15"/><lb ed="R050" n="0124a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX31p0715c1501">汝等舍利弗。聲聞及菩薩。當知是妙法。諸佛之秘要。
<lb ed="X" n="0715c16"/><lb ed="R050" n="0124a04"/>以五濁惡世。但樂著諸欲。如是等衆生。終不成佛道。
<lb ed="X" n="0715c17"/><lb ed="R050" n="0124a05"/>當來世惡人。聞佛說一乘。迷惑不信受。破法墮惡道。
<lb ed="X" n="0715c18"/><lb ed="R050" n="0124a06"/>有慚愧淸淨。志求佛道者。當爲如是等。廣讚一乘道。
<lb ed="X" n="0715c19"/><lb ed="R050" n="0124a07"/>舍利弗當知。諸佛法如是。以萬億方便。隨宜而說法。
<lb ed="X" n="0715c20"/><lb ed="R050" n="0124a08"/>其不習學者。不能曉了此。汝等旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0715c2001" n="0715c2001"/><anchor xml:id="beg0715c2001" n="0715c2001"/>已<anchor xml:id="end0715c2001"/>知。諸佛世之師。
<lb ed="X" n="0715c21"/><lb ed="R050" n="0124a09"/>隨宜方便事。無復諸疑惑。心生大懽喜。自知當作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0715c22"/><lb ed="R050" n="0124a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX31p0715c2201">此下付囑流通也。秘要者。擬心卽差。豈不是秘。開
<lb ed="X" n="0715c23"/><lb ed="R050" n="0124a11"/>口便是。豈不是要。正如輪王髻珠。國之利器。不肯
<lb ed="X" n="0715c24"/><lb ed="R050" n="0124a12"/>輕易授人。何以故。以惡世中人。耽著諸欲。唯求人
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0716a" n="0716a"/>
<lb ed="X" n="0716a01"/><lb ed="R050" n="0124a13"/>天因果。不求佛道。故秘而不說也。昔初祖達磨。初
<lb ed="X" n="0716a02"/><lb ed="R050" n="0124a14"/>見梁王。王卽問云。朕印經造像。有何功德。答。實無
<lb ed="X" n="0716a03"/><lb ed="R050" n="0124a15"/>功德。又問如何是聖諦第一義諦。答曰。廓然無聖。
<lb ed="X" n="0716a04"/><lb ed="R050" n="0124a16"/>曰。對朕者誰。答曰。不識。帝不契。遂人少林。面壁九
<lb ed="X" n="0716a05"/><lb ed="R050" n="0124a17"/>年。此便是一箇樣子。故勉之曰。如此妙法。三世諸
<lb ed="X" n="0716a06"/><lb ed="R050" n="0124a18"/>佛。尙不肯輕泄。汝等亦當保持覆護。勿妄宣傳。當
<lb ed="X" n="0716a07"/><lb ed="R050" n="0124b01"/>來下。正明非器莫傳。言惡人者。不但造五逆十惡
<lb ed="X" n="0716a08"/><lb ed="R050" n="0124b02"/>者名惡人。但是聞此經而不信。反生毀謗者。此人
<lb ed="X" n="0716a09"/><lb ed="R050" n="0124b03"/>卽與造五逆十惡者無異。此等斷佛種性。墮無間
<lb ed="X" n="0716a10"/><lb ed="R050" n="0124b04"/>獄。故遇斯等人。斷不可說。有慚下。又明遇人卽授。
<lb ed="X" n="0716a11"/><lb ed="R050" n="0124b05"/>慚者。言我巍巍堂堂大丈夫相。如何甘爲下劣之
<lb ed="X" n="0716a12"/><lb ed="R050" n="0124b06"/>事。愧者。見人授記作佛時。卽自念云。彼旣丈夫。我
<lb ed="X" n="0716a13"/><lb ed="R050" n="0124b07"/>胡不爾。有慚愧者。卽是尋常。自咎自責。如舍利弗
<lb ed="X" n="0716a14"/><lb ed="R050" n="0124b08"/>者是也。無法相曰淸。無非法相曰淨。旣有慚愧。又
<lb ed="X" n="0716a15"/><lb ed="R050" n="0124b09"/>不著相。而志求佛道。不樂餘乘。如此等人。心專志
<lb ed="X" n="0716a16"/><lb ed="R050" n="0124b10"/>一。的是大乘法器。方堪授受。汝當爲彼廣讚此經。
<lb ed="X" n="0716a17"/><lb ed="R050" n="0124b11"/>令生懽喜。舍利下。總結諸佛所得道法。不過證此
<lb ed="X" n="0716a18"/><lb ed="R050" n="0124b12"/>一法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a1801" n="0716a1801"/><anchor xml:id="beg0716a1801" n="0716a1801"/>已<anchor xml:id="end0716a1801"/>。更無奇特。故曰諸佛法如是。所謂諦觀
<lb ed="X" n="0716a19"/><lb ed="R050" n="0124b13"/>法王法。法王法如是也。不但諸佛所證是一。卽諸
<lb ed="X" n="0716a20"/><lb ed="R050" n="0124b14"/>佛度生。亦不過將此一法。左支右吾。隨人解縛而
<lb ed="X" n="0716a21"/><lb ed="R050" n="0124b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0716a2101" n="0716a2101"/><anchor xml:id="beg0716a2101" n="0716a2101"/>已<anchor xml:id="end0716a2101"/>。更無實法與人。臨濟所謂佛法無多子是也。此
<lb ed="X" n="0716a22"/><lb ed="R050" n="0124b16"/>等法門。其未學者固不知此。今我旣爲汝等滿盤
<lb ed="X" n="0716a23"/><lb ed="R050" n="0124b17"/>托出。無復餘蘊。汝等<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a2301" n="0716a2301"/><anchor xml:id="beg0716a2301" n="0716a2301"/>已<anchor xml:id="end0716a2301"/>知諸佛。爲世間導師。不過
<lb ed="X" n="0716a24"/><lb ed="R050" n="0124b18"/>將此一法。隨人授與。更無別事。亦無奇特。汝等更
<pb ed="X" xml:id="X31.0614.0716b" n="0716b"/>
<lb ed="X" n="0716b01"/><lb ed="R050" n="0125a01"/>莫生疑。當生大喜。直下承當。決定自知。成佛不謬。
<lb ed="X" n="0716b02"/><lb ed="R050" n="0125a02"/>故六祖云。自心作佛。更莫狐疑。李都尉云。學道須
<lb ed="X" n="0716b03"/><lb ed="R050" n="0125a03"/>是鐵漢。把手心頭便判。直取無上菩提。一切是非
<lb ed="X" n="0716b04"/><lb ed="R050" n="0125a04"/>莫管。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0716b05"/><lb ed="R050" n="0125a05"/>
<lb ed="X" n="0716b06"/><lb ed="R050" n="0125a06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>妙法蓮華經大<g ref="#CB15673">𥧾</g>卷一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0674c0201" to="#end0674c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675a1901" to="#end0675a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675a2101" to="#end0675a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675b0501" to="#end0675b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675b0701" to="#end0675b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675b0901" to="#end0675b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675b2001" to="#end0675b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0676b2301" to="#end0676b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0676c0901" to="#end0676c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0676c1301" to="#end0676c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0676c1601" to="#end0676c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0677a1501" to="#end0677a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0677a2001" to="#end0677a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0677a2101" to="#end0677a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0677b0401" to="#end0677b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0678a0901" to="#end0678a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0679a0601" to="#end0679a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0679b1501" to="#end0679b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0679c0401" to="#end0679c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0679c0901" to="#end0679c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0679c1701" to="#end0679c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680a0701" to="#end0680a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680a1901" to="#end0680a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680a2401" to="#end0680a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680b0501" to="#end0680b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680b1201" to="#end0680b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680c0701" to="#end0680c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680c1001" to="#end0680c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680c1201" to="#end0680c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680c1501" to="#end0680c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680c1901" to="#end0680c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0680c2001" to="#end0680c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681a0401" to="#end0681a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681a1901" to="#end0681a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681b1201" to="#end0681b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681b2201" to="#end0681b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681c1901" to="#end0681c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681c2001" to="#end0681c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681c2002" to="#end0681c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681c2301" to="#end0681c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681c2302" to="#end0681c2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0682a0501" to="#end0682a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0682c2101" to="#end0682c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0683a0701" to="#end0683a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0683a1701" to="#end0683a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0683b1801" to="#end0683b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0683c2101" to="#end0683c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0684b1901" to="#end0684b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0684b2401" to="#end0684b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0684c0101" to="#end0684c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0685a0801" to="#end0685a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0685a1501" to="#end0685a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0685c0101" to="#end0685c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0685c1501" to="#end0685c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0686a0501" to="#end0686a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0688a1501" to="#end0688a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0688a2001" to="#end0688a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0688a2101" to="#end0688a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0688b0501" to="#end0688b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0688c1101" to="#end0688c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0688c1501" to="#end0688c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB03157">䗫</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB05316">䗫</g></rdg></app>
<app from="#beg0688c1701" to="#end0688c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0688c2201" to="#end0688c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0689a2401" to="#end0689a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0689c0901" to="#end0689c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0689c0902" to="#end0689c0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0690a1701" to="#end0690a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0690b1201" to="#end0690b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0690b1601" to="#end0690b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0691b0301" to="#end0691b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0691b0501" to="#end0691b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0692a1101" to="#end0692a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0692a1701" to="#end0692a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0692b1001" to="#end0692b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0692b1601" to="#end0692b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0693a2001" to="#end0693a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0693b1901" to="#end0693b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0693b2401" to="#end0693b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0694001" to="#end0694001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">晝<note type="cf1">X31n0614_p0694b07 註解[01]</note></lem><rdg wit="#wit.orig">畫</rdg></app>
<app from="#beg0694b1701" to="#end0694b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0694c1101" to="#end0694c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695a1701" to="#end0695a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695a2101" to="#end0695a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695a2301" to="#end0695a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695a2302" to="#end0695a2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695a2401" to="#end0695a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695b1601" to="#end0695b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696a2001" to="#end0696a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696a2101" to="#end0696a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696b0501" to="#end0696b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696b0701" to="#end0696b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696001" to="#end0696001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">壤</lem><rdg wit="#wit.orig">壞</rdg></app>
<app from="#beg0696c1701" to="#end0696c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697a0501" to="#end0697a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697a1301" to="#end0697a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697b0401" to="#end0697b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c0101" to="#end0697c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c0801" to="#end0697c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c0901" to="#end0697c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c1901" to="#end0697c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c2001" to="#end0697c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c2401" to="#end0697c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698a0501" to="#end0698a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698a0701" to="#end0698a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698a1901" to="#end0698a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698b1001" to="#end0698b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698c2401" to="#end0698c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699a0701" to="#end0699a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699a0901" to="#end0699a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB03157">䗫</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB05316">䗫</g></rdg></app>
<app from="#beg0699c0701" to="#end0699c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699c0901" to="#end0699c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699c1001" to="#end0699c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699c1201" to="#end0699c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699c1301" to="#end0699c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699c1302" to="#end0699c1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0700a0501" to="#end0700a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0700b0701" to="#end0700b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0700b0901" to="#end0700b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0700c0901" to="#end0700c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0700c1801" to="#end0700c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0700c2301" to="#end0700c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0701a0301" to="#end0701a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0701a2301" to="#end0701a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">拈</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB03635">𢫈</g></rdg></app>
<app from="#beg0701b2301" to="#end0701b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0702a0501" to="#end0702a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0702a0901" to="#end0702a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0702a2001" to="#end0702a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0702c1801" to="#end0702c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703a0501" to="#end0703a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703a0701" to="#end0703a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703a0801" to="#end0703a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703a1501" to="#end0703a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703b0201" to="#end0703b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703b0801" to="#end0703b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703b0802" to="#end0703b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0703c1101" to="#end0703c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704a0301" to="#end0704a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704a2401" to="#end0704a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704b0301" to="#end0704b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704b0801" to="#end0704b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704c0401" to="#end0704c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704c0501" to="#end0704c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705a0101" to="#end0705a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705c1401" to="#end0705c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705c1801" to="#end0705c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705c2101" to="#end0705c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0706a0201" to="#end0706a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707c0601" to="#end0707c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707c0801" to="#end0707c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707c0901" to="#end0707c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707c1001" to="#end0707c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707c1101" to="#end0707c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707c1201" to="#end0707c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707c2301" to="#end0707c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0708a0501" to="#end0708a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0708a1501" to="#end0708a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0708b0301" to="#end0708b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0709a0401" to="#end0709a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="來函：觀世心 (2023-02-13)">肩<note type="cf1">X67n1301_p0236a24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">有</rdg></app>
<app from="#beg0709b0101" to="#end0709b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0709b0401" to="#end0709b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0709b1001" to="#end0709b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0709b1301" to="#end0709b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710a1601" to="#end0710a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710b0401" to="#end0710b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710b0901" to="#end0710b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710b1301" to="#end0710b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710b1701" to="#end0710b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710b2001" to="#end0710b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0710c1401" to="#end0710c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0711a0501" to="#end0711a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0711c0301" to="#end0711c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0711c2201" to="#end0711c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712a1101" to="#end0712a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712b0901" to="#end0712b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c0101" to="#end0712c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c0201" to="#end0712c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c0202" to="#end0712c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c0601" to="#end0712c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c0701" to="#end0712c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c0901" to="#end0712c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c1001" to="#end0712c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c1201" to="#end0712c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c1601" to="#end0712c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c2101" to="#end0712c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c2201" to="#end0712c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713a0901" to="#end0713a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713a0902" to="#end0713a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713a0903" to="#end0713a0903"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713a1601" to="#end0713a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713b0101" to="#end0713b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713b1601" to="#end0713b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713c0901" to="#end0713c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714a1301" to="#end0714a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714c0901" to="#end0714c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714c1401" to="#end0714c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714c1901" to="#end0714c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714c2101" to="#end0714c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0715a2001" to="#end0715a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0715b1301" to="#end0715b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0715b2301" to="#end0715b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">眨</lem><rdg wit="#wit.orig">貶</rdg></app>
<app from="#beg0715c2001" to="#end0715c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a1801" to="#end0716a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a2101" to="#end0716a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a2301" to="#end0716a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0694001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0694001">晝【CB】，畫【卍續】，畫疑晝</note>
<note n="0696001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0696001">壤【CB】，壞【卍續】，壞應作壤</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0674001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0674001">須與鬚通</note>
<note n="0681001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0681001">九下應有十九二字</note>
<note n="0682001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0682001">閱應作閻</note>
<note n="0684001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0684001">促疑捉</note>
<note n="0684002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0684002">那應作羅</note>
<note n="0684003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0684003">家疑生</note>
<note n="0685001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0685001">道疑進</note>
<note n="0686001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0686001">俱疑頗</note>
<note n="0686002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0686002">於疑于</note>
<note n="0686003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0686003">界下疑脫頂字</note>
<note n="0686004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0686004">頂字疑剩</note>
<note n="0694001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0694001">畫疑晝</note>
<note n="0696001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0696001">壞應作壤</note>
<note n="0702001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0702001">惟疑摧</note>
<note n="0712001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0712001 #note_star_1">甚疑恁次同</note>
<note n="0714001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0714001">身應作深</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0674c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0674c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675b0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0676b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0676c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0676c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0676c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0677a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0677a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0677a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677a2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0677b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0678a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0678a0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0679a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0679b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679b1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0679c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0679c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0679c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680a1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680c0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0680c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0680c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681c2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c2002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681c2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c2302">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0682a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0682a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0682c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0682c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0683a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0683a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0683a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0683a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0683b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0683b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0683c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0683c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0684b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0684b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0684c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0685a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0685a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0685a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0685a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0685c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0685c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0685c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0685c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0686a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0686a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0688a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0688a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0688a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0688a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0688a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0688a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0688b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0688b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0688c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0688c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0688c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0688c1501"><g ref="#CB03157">䗫</g>【CB】，<g ref="#CB05316">䗫</g>【卍續】</note>
<note n="0688c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0688c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0688c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0688c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0689a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0689a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0689c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0689c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0689c0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0689c0902">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0690a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0690a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0690b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0690b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0690b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0690b1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0691b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0691b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0691b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0691b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0692a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0692a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0692a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0692a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0692b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0692b1001">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0692b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0692b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0693a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0693a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0693b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0693b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0693b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0693b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0694b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0694b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0694c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0694c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695a2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695a2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696a2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0696c1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697c0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699a0901"><g ref="#CB03157">䗫</g>【CB】，<g ref="#CB05316">䗫</g>【卍續】</note>
<note n="0699c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699c1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699c1302">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0700a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0700b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0700b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0700c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0700c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0700c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0701a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0701a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0701a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0701a2301">拈【CB】，<g ref="#CB03635">𢫈</g>【卍續】</note>
<note n="0701b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0701b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0702a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0702a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0702a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0702c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703a0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703a0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703b0802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0703c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705a0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0706a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0706a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0708a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0708a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0708b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0709a0401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X31.0709a04.16" target="#nkr_note_add_0709a0401">肩【CB】，有【卍續】</note>
<note n="0709b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709b0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0709b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0709b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0709b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0709b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0710c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0710c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0711a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0711c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711c0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0711c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0711c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713a0903" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a0903">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0715a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0715a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0715b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0715b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0715b2301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X31.0715b23.03" target="#nkr_note_add_0715b2301">眨【CB】，貶【卍續】</note>
<note n="0715c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0715c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>