<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X32n0619">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 619 法華經大成</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 619 法華經大成</title>
			<author>淸 大義集</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>9卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">32</idno>.<idno type="no">619</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">法華經大成</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00840">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00840</charName>
				<mapping cb:dec="983880" type="PUA">U+F0348</mapping>
			<mapping type="unicode">U+29C16</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬥</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬥@(豆*斤)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01411">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01411</charName>
				<mapping cb:dec="984451" type="PUA">U+F0583</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2145D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[嶙-山+土]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02133">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02133</charName>
				<mapping cb:dec="985173" type="PUA">U+F0855</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E214</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[糸*系]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04569">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04569</charName>
				<mapping cb:dec="987609" type="PUA">U+F11D9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+23D60</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涿</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05427">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05427</charName>
				<mapping cb:dec="988467" type="PUA">U+F1533</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E4</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+必]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07416">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07416</charName>
				<mapping cb:dec="990456" type="PUA">U+F1CF8</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+86A9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蚩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[山/一/虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB11900">
				<charName>CBETA CHARACTER CB11900</charName>
				<mapping cb:dec="994940" type="PUA">U+F2E7C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+251CB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>盲</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[目*盲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15545">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15545</charName>
				<mapping cb:dec="998585" type="PUA">U+F3CB9</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+8D0D</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[貝*善]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15673">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15673</charName>
				<mapping cb:dec="998713" type="PUA">U+F3D39</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+259FE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>窾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[窾-士+上]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15716">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15716</charName>
				<mapping cb:dec="998756" type="PUA">U+F3D64</mapping>
			<mapping type="unicode">U+40F2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>磐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[石*盤]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15801">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15801</charName>
				<mapping cb:dec="998841" type="PUA">U+F3DB9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+287AC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>廛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(厂@(田/坴))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16336">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16336</charName>
				<mapping cb:dec="999376" type="PUA">U+F3FD0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16612">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16612</charName>
				<mapping cb:dec="999652" type="PUA">U+F40E4</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7934</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>礡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[礡-莆+蒲]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-09-18T14:49:41">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0336a" n="0336a"/>
<lb ed="X" n="0336a01"/>
<lb ed="X" n="0336a02"/>
<lb ed="X" n="0336a03"/>
<lb ed="X" n="0336a04"/><lb ed="R051" n="0039a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">目次</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0336001" n="0336001"/>法華經大成目次</head>
<lb ed="X" n="0336a05"/><lb ed="R051" n="0039a02"/>
<lb ed="X" n="0336a06"/><lb ed="R051" n="0039a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336a0601">卷首
<lb ed="X" n="0336a07"/><lb ed="R051" n="0039a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336a0701">序</item><item xml:id="itemX32p0336a0702">始末</item>
<lb ed="X" n="0336a08"/><lb ed="R051" n="0039a05"/><item xml:id="itemX32p0336a0801">提綱</item><item xml:id="itemX32p0336a0803">懸談</item>
<lb ed="X" n="0336a09"/><lb ed="R051" n="0039a06"/><item xml:id="itemX32p0336a0901">經題</item><item xml:id="itemX32p0336a0903">弘傳序釋</item></list></item>
<lb ed="X" n="0336a10"/><lb ed="R051" n="0039a07"/><item xml:id="itemX32p0336a1001">卷第一
<lb ed="X" n="0336a11"/><lb ed="R051" n="0039a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336a1101">序品第一</item></list></item>
<lb ed="X" n="0336a12"/><lb ed="R051" n="0039a09"/><item xml:id="itemX32p0336a1201">卷第二
<lb ed="X" n="0336a13"/><lb ed="R051" n="0039a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336a1301">方便品第二</item></list></item>
<lb ed="X" n="0336a14"/><lb ed="R051" n="0039a11"/><item xml:id="itemX32p0336a1401">卷第三
<lb ed="X" n="0336a15"/><lb ed="R051" n="0039a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336a1501">譬喩品第三</item></list></item>
<lb ed="X" n="0336a16"/><lb ed="R051" n="0039a13"/><item xml:id="itemX32p0336a1601">卷第四
<lb ed="X" n="0336a17"/><lb ed="R051" n="0039a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336a1701">譬喩品之餘</item><item xml:id="itemX32p0336a1706">信解品第四</item></list></item>
<lb ed="X" n="0336a18"/><lb ed="R051" n="0039a15"/><item xml:id="itemX32p0336a1801">卷第五
<lb ed="X" n="0336a19"/><lb ed="R051" n="0039a16"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336a1901">藥艸喩品第五</item><item xml:id="itemX32p0336a1907">授記品第六</item>
<lb ed="X" n="0336a20"/><lb ed="R051" n="0039a17"/><item xml:id="itemX32p0336a2001">化城喩品第七</item></list></item>
<lb ed="X" n="0336a21"/><lb ed="R051" n="0039a18"/><item xml:id="itemX32p0336a2101">卷第六
<lb ed="X" n="0336a22"/><lb ed="R051" n="0039b01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336a2201">五百弟子受記品第八</item><item xml:id="itemX32p0336a2210">授學無學人記品第九</item>
<lb ed="X" n="0336a23"/><lb ed="R051" n="0039b02"/><item xml:id="itemX32p0336a2301">法師品第十</item><item xml:id="itemX32p0336a2306">見寶塔品第十一</item>
<lb ed="X" n="0336a24"/><lb ed="R051" n="0039b03"/><item xml:id="itemX32p0336a2401">提婆達多品第十二</item><item xml:id="itemX32p0336a2409">持品第十三</item>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0336b" n="0336b"/>
<lb ed="X" n="0336b01"/><lb ed="R051" n="0039b04"/><item xml:id="itemX32p0336b0101">卷第七</item>
<lb ed="X" n="0336b02"/><lb ed="R051" n="0039b05"/><item xml:id="itemX32p0336b0201">安樂行品第十四</item><item xml:id="itemX32p0336b0208">從地涌出品第十五</item>
<lb ed="X" n="0336b03"/><lb ed="R051" n="0039b06"/><item xml:id="itemX32p0336b0301">如來壽量品第十六</item><item xml:id="itemX32p0336b0309">分別功德品第十七</item></list></item>
<lb ed="X" n="0336b04"/><lb ed="R051" n="0039b07"/><item xml:id="itemX32p0336b0401">卷第八
<lb ed="X" n="0336b05"/><lb ed="R051" n="0039b08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336b0501">隨喜功德品第十八</item><item xml:id="itemX32p0336b0509">法師功德品第十九</item>
<lb ed="X" n="0336b06"/><lb ed="R051" n="0039b09"/><item xml:id="itemX32p0336b0601">常不輕菩薩品第二十</item><item xml:id="itemX32p0336b0610">如來神力品第二十一</item>
<lb ed="X" n="0336b07"/><lb ed="R051" n="0039b10"/><item xml:id="itemX32p0336b0701">囑累品第二十二</item>
<lb ed="X" n="0336b08"/><lb ed="R051" n="0039b11"/><item xml:id="itemX32p0336b0801">藥王菩薩本事品第二十三</item></list></item>
<lb ed="X" n="0336b09"/><lb ed="R051" n="0039b12"/><item xml:id="itemX32p0336b0901">卷第九
<lb ed="X" n="0336b10"/><lb ed="R051" n="0039b13"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX32p0336b1001">妙音菩薩品第二十四</item>
<lb ed="X" n="0336b11"/><lb ed="R051" n="0039b14"/><item xml:id="itemX32p0336b1101">觀世音菩薩普門品第二十五</item>
<lb ed="X" n="0336b12"/><lb ed="R051" n="0039b15"/><item xml:id="itemX32p0336b1201">陀羅尼品第二十六</item>
<lb ed="X" n="0336b13"/><lb ed="R051" n="0039b16"/><item xml:id="itemX32p0336b1301">妙莊嚴王本事品第二十七</item>
<lb ed="X" n="0336b14"/><lb ed="R051" n="0039b17"/><item xml:id="itemX32p0336b1401">勸發品第二十八</item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0336b15"/><lb ed="R051" n="0039b18"/><p xml:id="pX32p0336b1501">法華經大成目次<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0336b16"/>
<lb ed="X" n="0336b17"/>
<lb ed="X" n="0336b18"/>
<lb ed="X" n="0336b19"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 619-A 序</cb:mulu><head>No. 619-A
<lb ed="X" n="0336b20"/><lb ed="R051" n="0040a01"/> 序</head>
<lb ed="X" n="0336b21"/>
<lb ed="X" n="0336b22"/><lb ed="R051" n="0040a02"/><p xml:id="pX32p0336b2201">蓋聞鷲峰提印。留妙諦於竺乾。馬寺傳經。啓宗風於
<lb ed="X" n="0336b23"/><lb ed="R051" n="0040a03"/>震旦。諸法寂滅不可言宣。大事因緣亦由解說。發揮
<lb ed="X" n="0336b24"/><lb ed="R051" n="0040a04"/>幽<anchor xml:id="nkr_note_add_0336b2401" n="0336b2401"/><anchor xml:id="beg0336b2401" n="0336b2401"/>賾<anchor xml:id="end0336b2401"/>。乃傳白日之心。導達天人。斯吐靑蓮之舌。不然
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0336c" n="0336c"/>
<lb ed="X" n="0336c01"/><lb ed="R051" n="0040a05"/>則琅函亦等乎糟粕。貝葉何異乎故紙。必有廣長。爰
<lb ed="X" n="0336c02"/><lb ed="R051" n="0040a06"/>通顯密。妙法蓮華經者。演自耆闍。晚流赤縣。入佛知
<lb ed="X" n="0336c03"/><lb ed="R051" n="0040a07"/>見。以了義度無邊。開上悟根。以圓敎垂浩劫。觸處明
<lb ed="X" n="0336c04"/><lb ed="R051" n="0040a08"/>眞。現種種之瑞相。卽權顯實。放的的之毫光。人天百
<lb ed="X" n="0336c05"/><lb ed="R051" n="0040a09"/>萬。盡轉法輪。經軸四千。總輸妙偈。洵諸佛之心宗。千
<lb ed="X" n="0336c06"/><lb ed="R051" n="0040a10"/>聖之輨轄也。微辭秘旨。經三譯而<anchor xml:id="nkr_note_add_0336c0601" n="0336c0601"/><anchor xml:id="beg0336c0601" n="0336c0601"/>已<anchor xml:id="end0336c0601"/>明。臆詁俗詮。亦
<lb ed="X" n="0336c07"/><lb ed="R051" n="0040a11"/>殊門而莫粹。自非具大慧力。孰與剖剝眞源乃有半
<lb ed="X" n="0336c08"/><lb ed="R051" n="0040a12"/>翁法師。法門龍象。出世鵷鸞。歷訪名山。稱彌天之獨
<lb ed="X" n="0336c09"/><lb ed="R051" n="0040a13"/>步。直超塵刹。息慧可之諸緣。晚栖迹於長安。仍冥懷
<lb ed="X" n="0336c10"/><lb ed="R051" n="0040a14"/>於荒寺。時登法席。頑石爲之點頭。大闡覺緣。空華因
<lb ed="X" n="0336c11"/><lb ed="R051" n="0040a15"/>而布彩。念妙法爲三乘之最上。而離言實五敎之指
<lb ed="X" n="0336c12"/><lb ed="R051" n="0040a16"/>歸。箋釋雖繁。紛呶莫一。乃發願力。大肆探尋。啓佛藏
<lb ed="X" n="0336c13"/><lb ed="R051" n="0040a17"/>之金繩。採禪眞之玉屑。字櫛句比。指久遠於行間。意
<lb ed="X" n="0336c14"/><lb ed="R051" n="0040a18"/>得言忘。會不二於象外。覩廬山之面目。宿霧頓披。哆
<lb ed="X" n="0336c15"/><lb ed="R051" n="0040b01"/>滄海之咽喉。諸流畢滙。謂之大成。豈小補哉。良內典
<lb ed="X" n="0336c16"/><lb ed="R051" n="0040b02"/>未諳。實似元稹之陋。佛頭<anchor xml:id="nkr_note_add_0336c1601" n="0336c1601"/><anchor xml:id="beg0336c1601" n="0336c1601"/>僭<anchor xml:id="end0336c1601"/>著。不避大顚之嗤。欽師
<lb ed="X" n="0336c17"/><lb ed="R051" n="0040b03"/>道行。勉竭管蠡云爾。</p>
<lb ed="X" n="0336c18"/><lb ed="R051" n="0040b04"/><p xml:id="pX32p0336c1801">康凞三十四年乙亥歲春三月二十二日
<lb ed="X" n="0336c19" type="honorific"/><lb ed="R051" n="0040b05"/>賜進士出身詹事府左春坊左贊善兼<name role="" type="person">翰林院</name>檢討
<lb ed="X" n="0336c20"/><lb ed="R051" n="0040b06"/>前
<lb ed="X" n="0336c21" type="honorific"/><lb ed="R051" n="0040b07"/>日講官起居注充
<lb ed="X" n="0336c22" type="honorific"/><lb ed="R051" n="0040b08"/>三朝國史
<lb ed="X" n="0336c23" type="honorific"/><lb ed="R051" n="0040b09"/>大淸一統志纂脩等官戊辰科會試同考充
<lb ed="X" n="0336c24" type="honorific"/><lb ed="R051" n="0040b10"/>殿試收掌官庚午科
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0337a" n="0337a"/>
<lb ed="X" n="0337a01" type="honorific"/><lb ed="R051" n="0040b11"/>特簡浙江鄕試正主考前<name role="" type="person">翰林院</name>編脩前<name role="" type="person">翰林院</name>庶
<lb ed="X" n="0337a02"/><lb ed="R051" n="0040b12"/>吉士楚黃張希良拜題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337a03"/>
<lb ed="X" n="0337a04"/>
<lb ed="X" n="0337a05"/>
<lb ed="X" n="0337a06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 619-B 編集始末</cb:mulu><head>No. 619-B
<lb ed="X" n="0337a07"/><lb ed="R051" n="0041a01"/> 編集始末</head>
<lb ed="X" n="0337a08"/>
<lb ed="X" n="0337a09"/><lb ed="R051" n="0041a02"/><p xml:id="pX32p0337a0901">余自甲午年。金陵剃染。遊於吳越諸大禪師之門。丙
<lb ed="X" n="0337a10"/><lb ed="R051" n="0041a03"/>午。懷香淸凉過都門。始入先子之室。採討華嚴懸談。
<lb ed="X" n="0337a11"/><lb ed="R051" n="0041a04"/>考覈十門五敎。始知大哉聖典。汪洋浩瀚。而莫可測
<lb ed="X" n="0337a12"/><lb ed="R051" n="0041a05"/>量也。間甞與師論及法華。而竊留意焉。先攻文句要
<lb ed="X" n="0337a13"/><lb ed="R051" n="0041a06"/>解知音會意正量論。後閱正意都會大<g ref="#CB15673">𥧾</g>要旨如是
<lb ed="X" n="0337a14"/><lb ed="R051" n="0041a07"/>解幷問辨易解品節科註等疏。研味參伍。融會諸說。
<lb ed="X" n="0337a15"/><lb ed="R051" n="0041a08"/>間有管見。而是集可以編矣。戊申歲集二卷。<anchor xml:id="nkr_note_add_0337a1501" n="0337a1501"/><anchor xml:id="beg0337a1501" n="0337a1501"/>己<anchor xml:id="end0337a1501"/>酉冬。
<lb ed="X" n="0337a16"/><lb ed="R051" n="0041a09"/>隨師應講長椿。余首衆參請之暇。又集一卷。庚戌遊
<lb ed="X" n="0337a17"/><lb ed="R051" n="0041a10"/>盤山集一卷。至乙卯。寓<g ref="#CB04569">𣵠</g>鹿之<name role="" type="person">延壽寺</name>。後三卷始完
<lb ed="X" n="0337a18"/><lb ed="R051" n="0041a11"/>而草本成矣。丙辰再遊江<anchor xml:id="nkr_note_add_0337a1801" n="0337a1801"/><anchor xml:id="beg0337a1801" n="0337a1801"/>浙<anchor xml:id="end0337a1801"/>。就正碩德宿學。僉曰此
<lb ed="X" n="0337a19"/><lb ed="R051" n="0041a12"/>集乃法華之大成也。癸亥春。因先大師六旬返都。師
<lb ed="X" n="0337a20"/><lb ed="R051" n="0041a13"/>以應講天津。命余主席觀音。開演此經。丙寅冬。師回
<lb ed="X" n="0337a21"/><lb ed="R051" n="0041a14"/>命余再演。師亦與聽。囑以眞稿。待緣就梓。丁卯春。余
<lb ed="X" n="0337a22"/><lb ed="R051" n="0041a15"/>退觀音院。卜居地藏。破屋敗椽。僅蔽風雨。自顧福涼
<lb ed="X" n="0337a23"/><lb ed="R051" n="0041a16"/>德薄。撥置世務。不事逢迎。故有卽山活埋之題。亦甞
<lb ed="X" n="0337a24"/><lb ed="R051" n="0041a17"/>謂客曰。十字街頭卽山居。紅塵堆裏罷攀緣。非活埋
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0337b" n="0337b"/>
<lb ed="X" n="0337b01"/><lb ed="R051" n="0041a18"/>乎。壬申夏。諸子攢單啓請。再爲開演。亦有願募就刻
<lb ed="X" n="0337b02"/><lb ed="R051" n="0041b01"/>者。余未之許也。癸酉冬。豫木兄來京。極爲勸勉。首輸
<lb ed="X" n="0337b03"/><lb ed="R051" n="0041b02"/>三十金。余又謀諸同門。皆歡喜贊助。參衆達如等。領
<lb ed="X" n="0337b04"/><lb ed="R051" n="0041b03"/>緣倡募。一雲監院亦竭力任勞。而是刻有不容<anchor xml:id="nkr_note_add_0337b0401" n="0337b0401"/><anchor xml:id="beg0337b0401" n="0337b0401"/>己<anchor xml:id="end0337b0401"/>也。
<lb ed="X" n="0337b05"/><lb ed="R051" n="0041b04"/>權輿於甲戌春三月。吿成於乙亥夏四月。書成十卷。
<lb ed="X" n="0337b06"/><lb ed="R051" n="0041b05"/>其序則張老護法椽筆。護法卽今之無盡也。爰記其
<lb ed="X" n="0337b07"/><lb ed="R051" n="0041b06"/>始末如此。竊惟吾宗順祖立三觀。雲華開十門。賢首
<lb ed="X" n="0337b08"/><lb ed="R051" n="0041b07"/>判五敎。淸涼疏之鈔之。一乘圓極之理大備。其猶<anchor xml:id="nkr_note_add_0337b0801" n="0337b0801"/><anchor xml:id="beg0337b0801" n="0337b0801"/>庖<anchor xml:id="end0337b0801"/>
<lb ed="X" n="0337b09"/><lb ed="R051" n="0041b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0337b0901" n="0337b0901"/><anchor xml:id="beg0337b0901" n="0337b0901"/>羲<anchor xml:id="end0337b0901"/>畫卦。文王有辭。孔子立傳。思孟莫不祖述憲章。而
<lb ed="X" n="0337b10"/><lb ed="R051" n="0041b09"/>聖神功化幽明消長之旨。以大明之矣。至於十門懸
<lb ed="X" n="0337b11"/><lb ed="R051" n="0041b10"/>解。五敎析理。三觀修證。十玄圓融。具如華嚴懸談幷
<lb ed="X" n="0337b12"/><lb ed="R051" n="0041b11"/>法界觀。推本窮源。吾深有望於後之學賢首宗者。</p>
<lb ed="X" n="0337b13"/><lb ed="R051" n="0041b12"/><p xml:id="pX32p0337b1301">旹
<lb ed="X" n="0337b14" type="honorific"/><lb ed="R051" n="0041b13"/>大淸康凞三十四年乙亥夏四月佛誕日</p>
<lb ed="X" n="0337b15"/><lb ed="R051" n="0041b14"/><p xml:id="pX32p0337b1501">金臺傳講沙門大義題於卽山居之活埋室</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337b16"/>
<lb ed="X" n="0337b17"/>
<lb ed="X" n="0337b18"/>
<lb ed="X" n="0337b19"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 619-C 提綱</cb:mulu><head>No. 619-C
<lb ed="X" n="0337b20"/><lb ed="R051" n="0042a01"/> 提綱</head>
<lb ed="X" n="0337b21"/>
<lb ed="X" n="0337b22"/><lb ed="R051" n="0042a02"/><p xml:id="pX32p0337b2201">菩提場中。悟此法<anchor xml:id="nkr_note_add_0337b2201" n="0337b2201"/><anchor xml:id="beg0337b2201" n="0337b2201"/>已<anchor xml:id="end0337b2201"/>。卽欲以此惠施衆生。柰何根器
<lb ed="X" n="0337b23"/><lb ed="R051" n="0042a03"/>不堪。雖知根鈍。且稱本懷。演大華嚴。獨被上根。中下
<lb ed="X" n="0337b24"/><lb ed="R051" n="0042a04"/>在座。如聾若瘂。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0337b2401" n="0337b2401"/><anchor xml:id="beg0337b2401" n="0337b2401"/>已<anchor xml:id="end0337b2401"/>而爲實施權。說四阿含小敎。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0337c" n="0337c"/>
<lb ed="X" n="0337c01"/><lb ed="R051" n="0042a05"/>諸子保證偏空。次以方等彈斥。又以般若淘汰。四十
<lb ed="X" n="0337c02"/><lb ed="R051" n="0042a06"/>年內東語西話。牽藤引蔓。循循善誘。節節調停。只至
<lb ed="X" n="0337c03"/><lb ed="R051" n="0042a07"/>於今。時至機熟。靈山高會。人天百萬。三乘賢聖。八部
<lb ed="X" n="0337c04"/><lb ed="R051" n="0042a08"/>該羅。若萬派以朝宗。似群星而拱北。世尊欲令轉新
<lb ed="X" n="0337c05"/><lb ed="R051" n="0042a09"/>條。掀翻舊案。但說法旣久。慮不尊重。故現種種瑞相。
<lb ed="X" n="0337c06"/><lb ed="R051" n="0042a10"/>駭變常情。先說經。次入定。天雨四華。地搖六動。大衆
<lb ed="X" n="0337c07"/><lb ed="R051" n="0042a11"/>一心觀佛。如來眉際分輝。放白毫相。光照東方萬八
<lb ed="X" n="0337c08"/><lb ed="R051" n="0042a12"/>千世界。上至有頂。下至無間。一方旣爾。方方皆然。於
<lb ed="X" n="0337c09"/><lb ed="R051" n="0042a13"/>一光中。圓現十法界。生佛事相始終。將一卷離言法
<lb ed="X" n="0337c10"/><lb ed="R051" n="0042a14"/>華。不啓唇皮。呈現諸人面前。無柰大衆只知雨華者
<lb ed="X" n="0337c11"/><lb ed="R051" n="0042a15"/>天。震動者地。不肎回頭轉腦。何孤負如來這番鼓動
<lb ed="X" n="0337c12"/><lb ed="R051" n="0042a16"/>矣。由是彌勒騰疑。覩光中瑞相。而請問文殊。文殊領
<lb ed="X" n="0337c13"/><lb ed="R051" n="0042a17"/>答。引燈明事蹟。證今佛瑞相。二大士隱明示暗。曲唱
<lb ed="X" n="0337c14"/><lb ed="R051" n="0042a18"/>傍通。佛未出定。法未出口。引例攀條。將令佛出世本
<lb ed="X" n="0337c15"/><lb ed="R051" n="0042b01"/>懷。罄盡無餘。及佛出定。又何有別法之可說哉。此品
<lb ed="X" n="0337c16"/><lb ed="R051" n="0042b02"/>爲序分。自方便至不輕十九品。爲正宗。然如來出世
<lb ed="X" n="0337c17"/><lb ed="R051" n="0042b03"/>本懷。爲一大事因緣。所謂一大事因緣者。開示悟入
<lb ed="X" n="0337c18"/><lb ed="R051" n="0042b04"/>一切衆生佛知佛見故也。正宗就分四章。自方便至
<lb ed="X" n="0337c19"/><lb ed="R051" n="0042b05"/>法師九品。爲開佛知見。寶塔天授二品。爲示佛知見。
<lb ed="X" n="0337c20"/><lb ed="R051" n="0042b06"/>持品至壽量四品。爲悟佛知見。分別至常不輕。爲入
<lb ed="X" n="0337c21"/><lb ed="R051" n="0042b07"/>佛知見。第一開佛知見之中。文分三周。由前入定放
<lb ed="X" n="0337c22"/><lb ed="R051" n="0042b08"/>光。直欲會衆目覩親證默契不言之表。柰何根鈍頭
<lb ed="X" n="0337c23"/><lb ed="R051" n="0042b09"/>迷。不達離言之道。故我世尊出定。稱歎諸佛權實二
<lb ed="X" n="0337c24"/><lb ed="R051" n="0042b10"/>智。歎到恰好處。乃云。止。舍利弗不須復說。所以者何。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0338a" n="0338a"/>
<lb ed="X" n="0338a01"/><lb ed="R051" n="0042b11"/>諸佛所得之法。是爲甚深微妙難解第一希有無上
<lb ed="X" n="0338a02"/><lb ed="R051" n="0042b12"/>無等之法。一切聲聞所不能知。唯佛與佛。乃能究盡
<lb ed="X" n="0338a03"/><lb ed="R051" n="0042b13"/>諸法實相。隨又拈轉話頭。乃云。諸佛法久後。要當說
<lb ed="X" n="0338a04"/><lb ed="R051" n="0042b14"/>眞實。言中有響。鈎頭著餌。由是千二百聲聞。興疑作
<lb ed="X" n="0338a05"/><lb ed="R051" n="0042b15"/>念。當機三番申請。如來許以分別解說。向下廣開三
<lb ed="X" n="0338a06"/><lb ed="R051" n="0042b16"/>顯一。若過去未來現在一切諸佛出現於世。唯爲一
<lb ed="X" n="0338a07"/><lb ed="R051" n="0042b17"/>大事因緣。更無餘事。實不先三後一。只因鈍根。將一
<lb ed="X" n="0338a08"/><lb ed="R051" n="0042b18"/>乘道。分別說三。葢爲小智樂小法。不自信作佛。是故
<lb ed="X" n="0338a09"/><lb ed="R051" n="0043a01"/>以方便。分別說諸果。正明三乘是假。又云。今我喜無
<lb ed="X" n="0338a10"/><lb ed="R051" n="0043a02"/>畏。正直捨方便。但說無上道。正顯一乘是實。佛佛道
<lb ed="X" n="0338a11"/><lb ed="R051" n="0043a03"/>同。先佛旣爾。今佛亦然。先三後一。率由舊章而<anchor xml:id="nkr_note_add_0338a1101" n="0338a1101"/><anchor xml:id="beg0338a1101" n="0338a1101"/>已<anchor xml:id="end0338a1101"/>。約
<lb ed="X" n="0338a12"/><lb ed="R051" n="0043a04"/>人。但敎化菩薩。無聲聞緣覺。約理。唯此一事實。餘二
<lb ed="X" n="0338a13"/><lb ed="R051" n="0043a05"/>則非眞。約敎。十方佛土中。唯有一乘法。約行。諸有所
<lb ed="X" n="0338a14"/><lb ed="R051" n="0043a06"/>作。常爲一事。長行偈頌。發揮<anchor xml:id="nkr_note_add_0338a1401" n="0338a1401"/><anchor xml:id="beg0338a1401" n="0338a1401"/>已<anchor xml:id="end0338a1401"/>竟。當機言下知歸。出
<lb ed="X" n="0338a15"/><lb ed="R051" n="0043a07"/>班領解。序昔年疑悔。顯今日解悟。如來與之述成。證
<lb ed="X" n="0338a16"/><lb ed="R051" n="0043a08"/>以領解不虗。授以劫國莊嚴之記。是爲法說一周被
<lb ed="X" n="0338a17"/><lb ed="R051" n="0043a09"/>上根也。柰中下之機。抱迷未遣。身子自解<anchor xml:id="nkr_note_add_0338a1701" n="0338a1701"/><anchor xml:id="beg0338a1701" n="0338a1701"/>已<anchor xml:id="end0338a1701"/>圓。悲他
<lb ed="X" n="0338a18"/><lb ed="R051" n="0043a10"/>未悟。代爲啓請。世尊不免動樹訓風。擧扇類月。故有
<lb ed="X" n="0338a19"/><lb ed="R051" n="0043a11"/>譬喩之談。將世間長者。比出世如來。三界喩家。一乘
<lb ed="X" n="0338a20"/><lb ed="R051" n="0043a12"/>敎理喩門。五道衆生喩五百人。五濁八苦喩火。三十
<lb ed="X" n="0338a21"/><lb ed="R051" n="0043a13"/>子喩三乘。長者見大火從四面起。卽大驚怖。愴惶無
<lb ed="X" n="0338a22"/><lb ed="R051" n="0043a14"/>措。思惟救子之方。先以身手几案救之不得。然後巧
<lb ed="X" n="0338a23"/><lb ed="R051" n="0043a15"/>設門外三車。誘引諸子。得出火宅。不與三車。各賜諸
<lb ed="X" n="0338a24"/><lb ed="R051" n="0043a16"/>子等一大車。問其當機。審定不虗。正合如來在法身
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0338b" n="0338b"/>
<lb ed="X" n="0338b01"/><lb ed="R051" n="0043a17"/>理地。以佛眼觀見衆生。爲五濁八苦之所燒煑。戀著
<lb ed="X" n="0338b02"/><lb ed="R051" n="0043a18"/>戲處。不求出離。向今時門頭。應化三界。先以微妙大
<lb ed="X" n="0338b03"/><lb ed="R051" n="0043b01"/>法擬宜。根器不堪。然後巧說三乘。逗會時機。只至今
<lb ed="X" n="0338b04"/><lb ed="R051" n="0043b02"/>經。開三乘之權。顯一乘之實。等賜諸子。不令有人獨
<lb ed="X" n="0338b05"/><lb ed="R051" n="0043b03"/>得滅度。其猶長者先三車。而後一車。了無虗妄之咎
<lb ed="X" n="0338b06"/><lb ed="R051" n="0043b04"/>也。然此一喩。是如來縱無礙之辯。明三界生死之苦
<lb ed="X" n="0338b07"/><lb ed="R051" n="0043b05"/>狀。令人極生厭離。長行偈頌<anchor xml:id="nkr_note_add_0338b0701" n="0338b0701"/><anchor xml:id="beg0338b0701" n="0338b0701"/>已<anchor xml:id="end0338b0701"/>竟。四子異口同音。說
<lb ed="X" n="0338b08"/><lb ed="R051" n="0043b06"/>窮子一喩。始自父子相失相見。終至領付家業。序如
<lb ed="X" n="0338b09"/><lb ed="R051" n="0043b07"/>來一代時敎。始自華嚴。終至法華。序事有條。序理按
<lb ed="X" n="0338b10"/><lb ed="R051" n="0043b08"/>時。縱散之談。極盡精詳。故如來以藥艸述成。先歎四
<lb ed="X" n="0338b11"/><lb ed="R051" n="0043b09"/>子善說。謂窮子一喩。將如來一化始末。發揮殆盡。可
<lb ed="X" n="0338b12"/><lb ed="R051" n="0043b10"/>謂善說矣。然如來功德不特此也。復有無量無邊。如
<lb ed="X" n="0338b13"/><lb ed="R051" n="0043b11"/>一相一味敎法。等施大千。有敎無類。差別在機。若一
<lb ed="X" n="0338b14"/><lb ed="R051" n="0043b12"/>雲一雨。三艸二木。不隔枯榮。豈一窮子喩。而罄盡如
<lb ed="X" n="0338b15"/><lb ed="R051" n="0043b13"/>來功德哉。雖然。汝等亦甚希有。以能解得四十年中
<lb ed="X" n="0338b16"/><lb ed="R051" n="0043b14"/>隨宜說法故也。四子得記。是爲喩說一周被中根也。
<lb ed="X" n="0338b17"/><lb ed="R051" n="0043b15"/>向下無問自說。於偈中。先開宿世因緣之談。我諸弟
<lb ed="X" n="0338b18"/><lb ed="R051" n="0043b16"/>子威德具足其數五百。皆當授記。於未來世咸得成
<lb ed="X" n="0338b19"/><lb ed="R051" n="0043b17"/>佛。我及汝等有宿世因緣。今當說之。故有化城喩品。
<lb ed="X" n="0338b20"/><lb ed="R051" n="0043b18"/>爲下根說因緣也。結緣之由。由於塵點劫前。大通成
<lb ed="X" n="0338b21"/><lb ed="R051" n="0044a01"/>道。王子諸天雲集。智佛酧機說法。然後入定禪寂。王
<lb ed="X" n="0338b22"/><lb ed="R051" n="0044a02"/>子默契佛意。各升法座。覆講妙法。各各得度六百萬
<lb ed="X" n="0338b23"/><lb ed="R051" n="0044a03"/>億恒沙之衆。自爾<anchor xml:id="nkr_note_add_0338b2301" n="0338b2301"/><anchor xml:id="beg0338b2301" n="0338b2301"/>已<anchor xml:id="end0338b2301"/>來。結緣之衆。世世相値。有先世
<lb ed="X" n="0338b24"/><lb ed="R051" n="0044a04"/>成熟者。有今世成熟者。如漁人捕魚。前網前獲。後網
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0338c" n="0338c"/>
<lb ed="X" n="0338c01"/><lb ed="R051" n="0044a05"/>後獲。只至今日四十年後法華高會。開權顯實。會三
<lb ed="X" n="0338c02"/><lb ed="R051" n="0044a06"/>歸一。結大通時未了之公案。暢此番降靈之本懷。故
<lb ed="X" n="0338c03"/><lb ed="R051" n="0044a07"/>說化城虗設。爲止息疲勞之衆。以明三乘是假。寶處
<lb ed="X" n="0338c04"/><lb ed="R051" n="0044a08"/>在近。令諸子欣樂前進。以明一乘是實。由是五百弟
<lb ed="X" n="0338c05"/><lb ed="R051" n="0044a09"/>子得記歡喜。說繫珠一喩。以酧因緣之開示。千二百
<lb ed="X" n="0338c06"/><lb ed="R051" n="0044a10"/>聲聞。二千學無學。各蒙授記。是爲因緣一周被下根
<lb ed="X" n="0338c07"/><lb ed="R051" n="0044a11"/>也。三周授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0338c0701" n="0338c0701"/><anchor xml:id="beg0338c0701" n="0338c0701"/>已<anchor xml:id="end0338c0701"/>竟。猶恐收機不盡。又於法師品。廣記
<lb ed="X" n="0338c08"/><lb ed="R051" n="0044a12"/>懸記。四衆八部。歡喜踊躍。識心作佛。故此九品爲開
<lb ed="X" n="0338c09"/><lb ed="R051" n="0044a13"/>佛知見也。第二示佛知見者。由前諸子得記。唯恐染
<lb ed="X" n="0338c10"/><lb ed="R051" n="0044a14"/>淨生滅等執不除。故假多寶願塔。涌現其前。塔中出
<lb ed="X" n="0338c11"/><lb ed="R051" n="0044a15"/>大音聲。歎言善哉。釋迦能以平等大慧。敎菩薩法佛
<lb ed="X" n="0338c12"/><lb ed="R051" n="0044a16"/>所護念妙法華經。爲大衆說。如是如是。樂說請問因
<lb ed="X" n="0338c13"/><lb ed="R051" n="0044a17"/>緣。如來與之雲集分身。三變淨土。除染淨之執。開寶
<lb ed="X" n="0338c14"/><lb ed="R051" n="0044a18"/>塔門。示眞實之相。入塔就座。無去來生滅之見。唱滅
<lb ed="X" n="0338c15"/><lb ed="R051" n="0044b01"/>募人。要以斯文不墜。又說天授一品。達多通經。釋迦
<lb ed="X" n="0338c16"/><lb ed="R051" n="0044b02"/>資之成道。文殊弘經。龍女因之成佛。正顯妙法神功。
<lb ed="X" n="0338c17"/><lb ed="R051" n="0044b03"/>無冤無親。不論男女人畜。平等大慧。人人本有。故此
<lb ed="X" n="0338c18"/><lb ed="R051" n="0044b04"/>二品爲示佛知見也。第三悟佛知見者。由前寶塔品
<lb ed="X" n="0338c19"/><lb ed="R051" n="0044b05"/>募人通經。以妙法付囑有在。故持品藥王與二萬大
<lb ed="X" n="0338c20"/><lb ed="R051" n="0044b06"/>士。發願在此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。弘通此經。一萬二千新記之
<lb ed="X" n="0338c21"/><lb ed="R051" n="0044b07"/>聲聞。自知道力未充。畏娑婆之難調難伏。發願於他
<lb ed="X" n="0338c22"/><lb ed="R051" n="0044b08"/>方世界。弘通此經。若此土。若他方。分籌定欵。不愜聖
<lb ed="X" n="0338c23"/><lb ed="R051" n="0044b09"/>意。故世尊以靑蓮目顧盻。八十萬億那由他菩薩諸
<lb ed="X" n="0338c24"/><lb ed="R051" n="0044b10"/>大士默契佛心。願在此土他方。周旋往返。弘通此經
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0339a" n="0339a"/>
<lb ed="X" n="0339a01"/><lb ed="R051" n="0044b11"/>住於忍辱之地。縱有惡世比丘。諂曲不實。假名練若。
<lb ed="X" n="0339a02"/><lb ed="R051" n="0044b12"/>好出我等過。數數見擯出。如是之輕賤毀謗。念佛忍
<lb ed="X" n="0339a03"/><lb ed="R051" n="0044b13"/>受。然忍難弘經。固爲盡善。不若以無難爲美。忍諸難
<lb ed="X" n="0339a04"/><lb ed="R051" n="0044b14"/>於<anchor xml:id="nkr_note_add_0339a0401" n="0339a0401"/><anchor xml:id="beg0339a0401" n="0339a0401"/>己<anchor xml:id="end0339a0401"/>然之後。不若杜諸難於未然之先。所以文殊忍
<lb ed="X" n="0339a05"/><lb ed="R051" n="0044b15"/>俊不禁。請問世尊。於惡世中。云何能說此經。謂得何
<lb ed="X" n="0339a06"/><lb ed="R051" n="0044b16"/>法。而遠離一切諸難事也。如來示以四安樂行。身安
<lb ed="X" n="0339a07"/><lb ed="R051" n="0044b17"/>樂住忍辱地。遠離一切惡人。口安樂不說他人好惡
<lb ed="X" n="0339a08"/><lb ed="R051" n="0044b18"/>長短。意安樂平等說法敎化衆生。誓願安樂隨衆生
<lb ed="X" n="0339a09"/><lb ed="R051" n="0045a01"/>住於何地。皆以神力慧力。引之令得住是一乘之中。
<lb ed="X" n="0339a10"/><lb ed="R051" n="0045a02"/>弘經法師。果能三軌自持。四行自守。則無入而不自
<lb ed="X" n="0339a11"/><lb ed="R051" n="0045a03"/>得焉。向下廣讚此經神妙。如王頂上明珠。不妄與人。
<lb ed="X" n="0339a12"/><lb ed="R051" n="0045a04"/>先所未說。而今說之。求佛道者。欲得安隱。當親近如
<lb ed="X" n="0339a13"/><lb ed="R051" n="0045a05"/>是四法。轉三種障。八相成道。有此利益。故他土菩薩。
<lb ed="X" n="0339a14"/><lb ed="R051" n="0045a06"/>數過八恒河沙。啓白於佛。願在此土。廣說此經。如來
<lb ed="X" n="0339a15"/><lb ed="R051" n="0045a07"/>止而不許。以旣是他方菩薩。此土結緣事淺。若住此
<lb ed="X" n="0339a16"/><lb ed="R051" n="0045a08"/>敎化。失本利益。我娑婆自有六萬恒沙菩薩。一一各
<lb ed="X" n="0339a17"/><lb ed="R051" n="0045a09"/>有六萬恒沙眷屬。是諸人等。能於此土。護持廣說此
<lb ed="X" n="0339a18"/><lb ed="R051" n="0045a10"/>經。所謂是我弟子應弘我道。善繼善述。子承父業。必
<lb ed="X" n="0339a19"/><lb ed="R051" n="0045a11"/>然之理也。如來一命。當爾之時。三千大千世界地皆
<lb ed="X" n="0339a20"/><lb ed="R051" n="0045a12"/>振裂。有無量無數菩薩。同時涌出。各詣虗空。禮二世
<lb ed="X" n="0339a21"/><lb ed="R051" n="0045a13"/>尊。種種讚法而讚於佛。四導師出班。問訊如來。歎云
<lb ed="X" n="0339a22"/><lb ed="R051" n="0045a14"/>善哉。汝等能於如來發隨喜心。由是彌勒率八萬恒
<lb ed="X" n="0339a23"/><lb ed="R051" n="0045a15"/>沙菩薩。騰疑致問。是諸菩薩修習何道。何因緣集。師
<lb ed="X" n="0339a24"/><lb ed="R051" n="0045a16"/>爲是誰。誰之弟子。我於此衆中。乃不識一人。佛吿彌
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0339b" n="0339b"/>
<lb ed="X" n="0339b01"/><lb ed="R051" n="0045a17"/>勒。是諸菩薩修習佛慧。悉是我化。是我弟子。向下動
<lb ed="X" n="0339b02"/><lb ed="R051" n="0045a18"/>其執近之情。乃云。我於<name role="" type="person">伽耶城</name>菩提樹下坐。得成佛
<lb ed="X" n="0339b03"/><lb ed="R051" n="0045b01"/>道。乃敎化之。又云。我今說實語。汝等一心信。我從久
<lb ed="X" n="0339b04"/><lb ed="R051" n="0045b02"/>遠來。敎化是等衆。彌勒再疑。說父少子老一喩。執近
<lb ed="X" n="0339b05"/><lb ed="R051" n="0045b03"/>迹而疑遠本。故有壽量之談。開師門之近迹。顯佛地
<lb ed="X" n="0339b06"/><lb ed="R051" n="0045b04"/>之遠本。三誡令其誡聽。三請極盡殷勤。乃吿之言。汝
<lb ed="X" n="0339b07"/><lb ed="R051" n="0045b05"/>等一切天人阿修羅。皆謂今佛出釋氏宮。去<name role="" type="person">伽耶城</name>
<lb ed="X" n="0339b08"/><lb ed="R051" n="0045b06"/>不遠。坐於道場。得成菩提。然善男子。我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0801" n="0339b0801"/><anchor xml:id="beg0339b0801" n="0339b0801"/>已<anchor xml:id="end0339b0801"/>來。
<lb ed="X" n="0339b09"/><lb ed="R051" n="0045b07"/>經無數無邊塵點劫前。自從是來。常在此界。說法敎
<lb ed="X" n="0339b10"/><lb ed="R051" n="0045b08"/>化。名字不同。形聲二益。敎化衆生。非生現生。非滅現
<lb ed="X" n="0339b11"/><lb ed="R051" n="0045b09"/>滅。諸所言說。皆實不虗。如世良醫。爲治狂子。方便現
<lb ed="X" n="0339b12"/><lb ed="R051" n="0045b10"/>生。方便現滅。無非令諸衆生入無上慧。成就佛身也。
<lb ed="X" n="0339b13"/><lb ed="R051" n="0045b11"/>如是開顯法會。大衆悟得毗盧性海。佛地遠本。三世
<lb ed="X" n="0339b14"/><lb ed="R051" n="0045b12"/>益物。法身常住。無古無今。空劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b1401" n="0339b1401"/><anchor xml:id="beg0339b1401" n="0339b1401"/>已<anchor xml:id="end0339b1401"/>前未爲始。盡未來
<lb ed="X" n="0339b15"/><lb ed="R051" n="0045b13"/>際猶未終。佛之知見。極盡窮源。故此四品爲悟佛知
<lb ed="X" n="0339b16"/><lb ed="R051" n="0045b14"/>見也。第四入佛知見者。由前說壽命長遠。三世益物。
<lb ed="X" n="0339b17"/><lb ed="R051" n="0045b15"/>化化不絕。法會大衆證得法身眞理。深信解相。妙悟
<lb ed="X" n="0339b18"/><lb ed="R051" n="0045b16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0339b1801" n="0339b1801"/><anchor xml:id="beg0339b1801" n="0339b1801"/>已<anchor xml:id="end0339b1801"/>極。個個入佛知見。有證入解入之不同。故如來分
<lb ed="X" n="0339b19"/><lb ed="R051" n="0045b17"/>別功德。或得生忍。或得總持。或得辯才無礙等。或一
<lb ed="X" n="0339b20"/><lb ed="R051" n="0045b18"/>念信解。或深心信解。有直起隨喜者。有加受持者。勸
<lb ed="X" n="0339b21"/><lb ed="R051" n="0046a01"/>人受持者。兼行六度者。備行六度者。所得功德。一一
<lb ed="X" n="0339b22"/><lb ed="R051" n="0046a02"/>格量<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b2201" n="0339b2201"/><anchor xml:id="beg0339b2201" n="0339b2201"/>已<anchor xml:id="end0339b2201"/>竟。未盡其極。又以一念隨喜。隨其所聞。喜爲
<lb ed="X" n="0339b23"/><lb ed="R051" n="0046a03"/>人說。展轉相傳。至第五十人。復六根淸淨。何況受持
<lb ed="X" n="0339b24"/><lb ed="R051" n="0046a04"/>讀誦等。其功德愈校。愈不可窮矣。又以五種法師持
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0339c" n="0339c"/>
<lb ed="X" n="0339c01"/><lb ed="R051" n="0046a05"/>說此經。會旨情忘。根塵兩淨。五種功備。六千德圓。六
<lb ed="X" n="0339c02"/><lb ed="R051" n="0046a06"/>根互用之妙功德。豈可涯量。不輕一品。如來引自往
<lb ed="X" n="0339c03"/><lb ed="R051" n="0046a07"/>昔之事。虗心弘道。忘<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c0301" n="0339c0301"/><anchor xml:id="beg0339c0301" n="0339c0301"/>己<anchor xml:id="end0339c0301"/>利物。一聲佛號。遍記四衆。見
<lb ed="X" n="0339c04"/><lb ed="R051" n="0046a08"/>人則拜。逢瞋不怒。打罵謗毀。歡喜忍受。非入佛知見
<lb ed="X" n="0339c05"/><lb ed="R051" n="0046a09"/>深達實相人法兩空者不能。故此四品爲入佛知見
<lb ed="X" n="0339c06"/><lb ed="R051" n="0046a10"/>之文。正宗<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c0601" n="0339c0601"/><anchor xml:id="beg0339c0601" n="0339c0601"/>已<anchor xml:id="end0339c0601"/>竟。向下八品爲流通分。以正宗旣竟。本
<lb ed="X" n="0339c07"/><lb ed="R051" n="0046a11"/>懷<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c0701" n="0339c0701"/><anchor xml:id="beg0339c0701" n="0339c0701"/>已<anchor xml:id="end0339c0701"/>彰故。如來現大神力。嘉讚經德。發起群心。將此
<lb ed="X" n="0339c08"/><lb ed="R051" n="0046a12"/>一卷妙法。遍空遍界。顯說密說。塵塵刹刹。一切大衆。
<lb ed="X" n="0339c09"/><lb ed="R051" n="0046a13"/>見聞信解。大喜充身。故有神力之談。嘉讚<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c0901" n="0339c0901"/><anchor xml:id="beg0339c0901" n="0339c0901"/>已<anchor xml:id="end0339c0901"/>竟。應當
<lb ed="X" n="0339c10"/><lb ed="R051" n="0046a14"/>付囑。使道統相傳。斯文不泯。當知末世之下。陞堂據
<lb ed="X" n="0339c11"/><lb ed="R051" n="0046a15"/>座。弘通大法者。是諸佛一片慈悲之禍。祖禰不了。殃
<lb ed="X" n="0339c12"/><lb ed="R051" n="0046a16"/>及兒孫。遞代相續故也。付囑<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c1201" n="0339c1201"/><anchor xml:id="beg0339c1201" n="0339c1201"/>已<anchor xml:id="end0339c1201"/>竟。猶恐新得記者。自
<lb ed="X" n="0339c13"/><lb ed="R051" n="0046a17"/>恃天眞。怠於進修。故以藥王之苦行。妙音之弘宣。觀
<lb ed="X" n="0339c14"/><lb ed="R051" n="0046a18"/>音之普門。神呪之護魔。嚴王之轉邪。普賢之四行。勗
<lb ed="X" n="0339c15"/><lb ed="R051" n="0046b01"/>勉大衆。爲法當如藥王苦行。弘法當如妙音觀音。護
<lb ed="X" n="0339c16"/><lb ed="R051" n="0046b02"/>法當如神呪之降魔。修行當如嚴王之轉邪。勸發必
<lb ed="X" n="0339c17"/><lb ed="R051" n="0046b03"/>如普賢要祈。四行成就。審如是則妙法流傳。無有窮
<lb ed="X" n="0339c18"/><lb ed="R051" n="0046b04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0339c1801" n="0339c1801"/><anchor xml:id="beg0339c1801" n="0339c1801"/>已<anchor xml:id="end0339c1801"/>。而今而後。宣演大法者。孰非法華之付囑哉。夫妙
<lb ed="X" n="0339c19"/><lb ed="R051" n="0046b05"/>法絕待。本無言象。智行差別。故多注述。旣有多注。安
<lb ed="X" n="0339c20"/><lb ed="R051" n="0046b06"/>迯取捨。欲會旨趣。須究其槩。輒錄其要。以提其綱云
<lb ed="X" n="0339c21"/><lb ed="R051" n="0046b07"/>爾。</p>
<lb ed="X" n="0339c22"/><lb ed="R051" n="0046b08"/><p xml:id="pX32p0339c2201">旹
<lb ed="X" n="0339c23" type="honorific"/><lb ed="R051" n="0046b09"/>康熈歲次乙亥四月十八日中州榮澤櫟村大義識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0339c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0340a" n="0340a"/>
<lb ed="X" n="0340a01"/>
<lb ed="X" n="0340a02"/>
<lb ed="X" n="0340a03"/>
<lb ed="X" n="0340a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 619-D 妙法蓮華經大成懸談</cb:mulu><head>No. 619-D
<lb ed="X" n="0340a05"/><lb ed="R051" n="0046b11"/> 妙法蓮華經大成懸談</head>
<lb ed="X" n="0340a06"/>
<lb ed="X" n="0340a07"/><lb ed="R051" n="0046b12"/><byline cb:type="collector">金臺卽山居後學　大義　集</byline>
<lb ed="X" n="0340a08"/><lb ed="R051" n="0046b13"/><p xml:id="pX32p0340a0801">△將釋此經。啓以十門。一敎起因緣。二藏敎分攝。
<lb ed="X" n="0340a09"/><lb ed="R051" n="0046b14"/>三義理分齊。四敎所被機。五敎體淺深。六宗趣通
<lb ed="X" n="0340a10"/><lb ed="R051" n="0046b15"/>別七。部類品會。八傳譯感通。九總釋名題。十別解
<lb ed="X" n="0340a11"/><lb ed="R051" n="0046b16"/>文義。且初敎起因緣。</p>
<lb ed="X" n="0340a12"/><lb ed="R051" n="0046b17"/><p xml:id="pX32p0340a1201">夫聖人設敎。必有由致若須彌巨海。大因方爲搖動。
<lb ed="X" n="0340a13"/><lb ed="R051" n="0046b18"/>今搖如來融金之德山。動深廣之智海。非小緣矣。因
<lb ed="X" n="0340a14"/><lb ed="R051" n="0047a01"/>緣有總有別。總因緣者。謂佛一代聖敎。總爲酧因酧
<lb ed="X" n="0340a15"/><lb ed="R051" n="0047a02"/>請顯理度生。所顯之理。卽本經中。諸佛世尊。出現於
<lb ed="X" n="0340a16"/><lb ed="R051" n="0047a03"/>世。唯爲一大事因緣。開示悟入。一切衆生佛知佛見。
<lb ed="X" n="0340a17"/><lb ed="R051" n="0047a04"/>葢此知見。衆生等有。迷不自知。故淪生死。佛於因中
<lb ed="X" n="0340a18"/><lb ed="R051" n="0047a05"/>悟此。發願成佛普示。故今五時設敎。雖言有權實。顯
<lb ed="X" n="0340a19"/><lb ed="R051" n="0047a06"/>有遲速。原其本意。唯爲此一大事因緣也。</p>
<lb ed="X" n="0340a20"/><lb ed="R051" n="0047a07"/><p xml:id="pX32p0340a2001">別論因緣。則有多種。今略示十義。一法應爾故而說
<lb ed="X" n="0340a21"/><lb ed="R051" n="0047a08"/>此經。夫王道坦坦。千古同規。一乘實相。諸佛齊證。所
<lb ed="X" n="0340a22"/><lb ed="R051" n="0047a09"/>以一切諸佛。法爾於無盡世界。常轉如是無盡妙法。
<lb ed="X" n="0340a23"/><lb ed="R051" n="0047a10"/>敎化衆生。無有休息。故下文人天衆集。說經入定。雨
<lb ed="X" n="0340a24"/><lb ed="R051" n="0047a11"/>華動地。一光智境全彰。圓開其端。二士曲唱傍通。助
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0340b" n="0340b"/>
<lb ed="X" n="0340b01"/><lb ed="R051" n="0047a12"/>發其緖。引二萬燈明佛。皆說此經。乃至大通智勝佛。
<lb ed="X" n="0340b02"/><lb ed="R051" n="0047a13"/>威音王佛。皆說妙法蓮華經。佛佛道同。古佛如是。今
<lb ed="X" n="0340b03"/><lb ed="R051" n="0047a14"/>佛應然。文云我常在此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。說法敎化等。二暢
<lb ed="X" n="0340b04"/><lb ed="R051" n="0047a15"/>本懷故而說此經。道場悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0340b0401" n="0340b0401"/><anchor xml:id="beg0340b0401" n="0340b0401"/>已<anchor xml:id="end0340b0401"/>。卽欲開示。柰何根鈍。不
<lb ed="X" n="0340b05"/><lb ed="R051" n="0047a16"/>堪受持。故爾四十年前。將此妙法。抑之在懷。五乘隨
<lb ed="X" n="0340b06"/><lb ed="R051" n="0047a17"/>機。本懷不暢。只至而今靈山高會。方說此經。本懷始
<lb ed="X" n="0340b07"/><lb ed="R051" n="0047a18"/>暢。文云。如我昔所願。今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0340b0701" n="0340b0701"/><anchor xml:id="beg0340b0701" n="0340b0701"/>已<anchor xml:id="end0340b0701"/>滿足。又云。如來所以出。
<lb ed="X" n="0340b08"/><lb ed="R051" n="0047b01"/>爲說佛慧故。三順時機故而說此經。夫至道無古今。
<lb ed="X" n="0340b09"/><lb ed="R051" n="0047b02"/>應機有時節。久默斯要。不務速說。故四十年前不說
<lb ed="X" n="0340b10"/><lb ed="R051" n="0047b03"/>此經者。時未至故。機不堪故。文云。衆生諸根鈍。著樂
<lb ed="X" n="0340b11"/><lb ed="R051" n="0047b04"/>痴所盲。如斯之等類。云何而可度。循循善誘。根器純
<lb ed="X" n="0340b12"/><lb ed="R051" n="0047b05"/>熟。敎被乘時。得預高會。文云。今正是其時。決定說大
<lb ed="X" n="0340b13"/><lb ed="R051" n="0047b06"/>乘。如是妙法。諸佛時乃說之。兼之一化將終。涅槃時
<lb ed="X" n="0340b14"/><lb ed="R051" n="0047b07"/>至。順時順機。不得不說。四會權乘故而說此經。四十
<lb ed="X" n="0340b15"/><lb ed="R051" n="0047b08"/>年前。將一乘說三乘。一性說五性。權爲小機。止啼黃
<lb ed="X" n="0340b16"/><lb ed="R051" n="0047b09"/>葉。故有三乘之別。五性之分。豈知五性是一性。三乘
<lb ed="X" n="0340b17"/><lb ed="R051" n="0047b10"/>是一乘哉。如來說法。但敎化菩薩。無聲聞緣覺。今經
<lb ed="X" n="0340b18"/><lb ed="R051" n="0047b11"/>三根得記。泯二乘之權果。全付家業。廢草庵之滯情。
<lb ed="X" n="0340b19"/><lb ed="R051" n="0047b12"/>聲聞得記作佛。會歸總是菩薩。若不會歸。必權終權
<lb ed="X" n="0340b20"/><lb ed="R051" n="0047b13"/>矣。五示眞實故而說此經。十方佛土中。唯有一乘法。
<lb ed="X" n="0340b21"/><lb ed="R051" n="0047b14"/>無二亦無三。三乘方便。受解緣別。今經開方便門。示
<lb ed="X" n="0340b22"/><lb ed="R051" n="0047b15"/>眞實相。指示衣珠髻珠。出離化城火宅。共登長者之
<lb ed="X" n="0340b23"/><lb ed="R051" n="0047b16"/>室。前至菩提寶所。皆示眞實之談也。六酧宿緣故而
<lb ed="X" n="0340b24"/><lb ed="R051" n="0047b17"/>說此經。夫根深則枝茂。源遠則流長。宿因旣深。敎起
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0340c" n="0340c"/>
<lb ed="X" n="0340c01"/><lb ed="R051" n="0047b18"/>亦大。故經云。我在大通智勝佛時。各各敎化無量恒
<lb ed="X" n="0340c02"/><lb ed="R051" n="0048a01"/>河沙衆生從我聞法。此諸衆生。於今有住聲聞地者。
<lb ed="X" n="0340c03"/><lb ed="R051" n="0048a02"/>我常敎化阿耨菩提。大通未了之案。今當酧之。廣如
<lb ed="X" n="0340c04"/><lb ed="R051" n="0048a03"/>化城說。七顯佛慧故而說此經。文云。我見佛子等。志
<lb ed="X" n="0340c05"/><lb ed="R051" n="0048a04"/>求佛道者。咸以恭敬心。皆來至佛所。我卽自思惟。如
<lb ed="X" n="0340c06"/><lb ed="R051" n="0048a05"/>來所以出。爲說佛慧故。佛慧卽實相。三周法竟。多寶
<lb ed="X" n="0340c07"/><lb ed="R051" n="0048a06"/>塔現。卽顯示平等佛慧也。文云。塔中出大音聲。歎言
<lb ed="X" n="0340c08"/><lb ed="R051" n="0048a07"/>善哉釋迦牟尼。能以平等大慧敎化衆生。云平等者。
<lb ed="X" n="0340c09"/><lb ed="R051" n="0048a08"/>無生滅冤親故也。八開本迹故而說此經。師之本迹。
<lb ed="X" n="0340c10"/><lb ed="R051" n="0048a09"/>但取最初先得眞應。名之爲本中間大通威音時。今
<lb ed="X" n="0340c11"/><lb ed="R051" n="0048a10"/>之王宮誕相。道樹成尊時。皆爲迹也。如梵網云。八千
<lb ed="X" n="0340c12"/><lb ed="R051" n="0048a11"/>番示生娑婆。大寶積云。八萬億番來臨此土。今經開
<lb ed="X" n="0340c13"/><lb ed="R051" n="0048a12"/>本壽量。塵點劫前更塵點。點盡塵點劫未休。非生現
<lb ed="X" n="0340c14"/><lb ed="R051" n="0048a13"/>生。非滅現滅。常在此處說法敎化。豈今日菩提成尊
<lb ed="X" n="0340c15"/><lb ed="R051" n="0048a14"/>云乎。文云。我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0340c1501" n="0340c1501"/><anchor xml:id="beg0340c1501" n="0340c1501"/>已<anchor xml:id="end0340c1501"/>來。久遠若斯。但以方便敎化
<lb ed="X" n="0340c16"/><lb ed="R051" n="0048a15"/>衆生。作如是說。若夫弟子本迹。久<anchor xml:id="nkr_note_add_0340c1601" n="0340c1601"/><anchor xml:id="beg0340c1601" n="0340c1601"/>已<anchor xml:id="end0340c1601"/>成佛。今爲簧皷。
<lb ed="X" n="0340c17"/><lb ed="R051" n="0048a16"/>內秘外現。豈眞聲聞哉。九成始終故而說此經。始卽
<lb ed="X" n="0340c18"/><lb ed="R051" n="0048a17"/>本也。本卽華嚴。故吉藏立華嚴爲根本法輪。終卽末
<lb ed="X" n="0340c19"/><lb ed="R051" n="0048a18"/>也。末卽法華。故吉藏立法華爲攝末歸本法輪。所謂
<lb ed="X" n="0340c20"/><lb ed="R051" n="0048b01"/>非海無以潛流。非本無以攝末。始終一貫。本末一事。
<lb ed="X" n="0340c21"/><lb ed="R051" n="0048b02"/>故下文云。始見我身。聞我所說。卽皆信受。入如來慧。
<lb ed="X" n="0340c22"/><lb ed="R051" n="0048b03"/>卽始說華嚴。如日初出先照高山。又云。除先修習學
<lb ed="X" n="0340c23"/><lb ed="R051" n="0048b04"/>小乘者。我今亦令得聞是經。入於佛慧。卽終說法華。
<lb ed="X" n="0340c24"/><lb ed="R051" n="0048b05"/>如日沒時。還照高山等。一本一末。成始成終。事無不
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0341a" n="0341a"/>
<lb ed="X" n="0341a01"/><lb ed="R051" n="0048b06"/>窮。理無不盡。出世本懷。畢於此矣。十利今後故而說
<lb ed="X" n="0341a02"/><lb ed="R051" n="0048b07"/>此經。說三周法。授三根記。凡有聞法者。無一不成佛。
<lb ed="X" n="0341a03"/><lb ed="R051" n="0048b08"/>今之利益也。如來滅後。聞此經一句一偈。我亦與授
<lb ed="X" n="0341a04"/><lb ed="R051" n="0048b09"/>阿耨菩提之記。後之利益也。若以佛在當機爲今。今
<lb ed="X" n="0341a05"/><lb ed="R051" n="0048b10"/>之見聞爲後。今之見聞爲今。後之見聞爲後。如是弘
<lb ed="X" n="0341a06"/><lb ed="R051" n="0048b11"/>傳無盡。利益無窮。如食金剛。終竟不銷。通上若總若
<lb ed="X" n="0341a07"/><lb ed="R051" n="0048b12"/>別。敎起因緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0341a0701" n="0341a0701"/><anchor xml:id="beg0341a0701" n="0341a0701"/>已<anchor xml:id="end0341a0701"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0341a08"/><lb ed="R051" n="0048b13"/><p xml:id="pX32p0341a0801">△二藏敎分攝。分三。初明藏攝。二明敎攝。三明分
<lb ed="X" n="0341a09"/><lb ed="R051" n="0048b14"/>攝。初明藏攝二。初明三藏。</p>
<lb ed="X" n="0341a10"/><lb ed="R051" n="0048b15"/><p xml:id="pX32p0341a1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1001" n="0341a1001"/><anchor xml:id="beg0341a1001" n="0341a1001"/>已<anchor xml:id="end0341a1001"/>知此經有如是大事因緣。未委此經於藏敎分中。
<lb ed="X" n="0341a11"/><lb ed="R051" n="0048b16"/>何所攝屬。故次前明之。通言藏者。皆能含攝出生一
<lb ed="X" n="0341a12"/><lb ed="R051" n="0048b17"/>切義理故。言三藏者。一修多羅藏。亦名修妬路。亦名
<lb ed="X" n="0341a13"/><lb ed="R051" n="0048b18"/>素怛囕。此皆梵音楚夏。古譯爲契經。契謂契理契機。
<lb ed="X" n="0341a14"/><lb ed="R051" n="0049a01"/>經謂貫穿攝化。契理合機之經。依主受名。契經卽藏。
<lb ed="X" n="0341a15"/><lb ed="R051" n="0049a02"/>持業釋也。若按五印土有四名。謂線。席經。井索。聖敎。
<lb ed="X" n="0341a16"/><lb ed="R051" n="0049a03"/>皆修多羅之異稱。古德見此方儒墨皆稱爲經。遂借
<lb ed="X" n="0341a17"/><lb ed="R051" n="0049a04"/>彼席經以目聖敎。則雙兼二義。俱順兩方。借義助名。
<lb ed="X" n="0341a18"/><lb ed="R051" n="0049a05"/>更加契字。揀異席經。故稱契經。又雜心論云。經有五
<lb ed="X" n="0341a19"/><lb ed="R051" n="0049a06"/>義。一曰涌泉。謂流注無竭故。二曰出生。謂展轉滋多
<lb ed="X" n="0341a20"/><lb ed="R051" n="0049a07"/>故。三曰顯示。謂能顯事理故。四曰繩墨。謂楷正定邪
<lb ed="X" n="0341a21"/><lb ed="R051" n="0049a08"/>故。五曰結鬕。謂線能貫華故。此五義不出貫攝二義
<lb ed="X" n="0341a22"/><lb ed="R051" n="0049a09"/>以佛聖敎。貫穿攝持。所應說義。所化生故。二毗柰耶
<lb ed="X" n="0341a23"/><lb ed="R051" n="0049a10"/>藏。亦名毗尼。梵音略耳。此云調伏。謂調練三業。制伏
<lb ed="X" n="0341a24"/><lb ed="R051" n="0049a11"/>過非。調練通於止作。制伏唯明止惡。就所詮之行彰
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0341b" n="0341b"/>
<lb ed="X" n="0341b01"/><lb ed="R051" n="0049a12"/>名。卽調伏之藏。依主受名。或能詮藏有調伏之能。有
<lb ed="X" n="0341b02"/><lb ed="R051" n="0049a13"/>財釋也。毗尼或翻爲滅。有三義。一滅業非。謂不殺等。
<lb ed="X" n="0341b03"/><lb ed="R051" n="0049a14"/>二滅煩惱。謂不貪等。三得滅果。卽無爲果。或名尸羅。
<lb ed="X" n="0341b04"/><lb ed="R051" n="0049a15"/>此云淸凉。從因果得名。謂離熱惱因。得淸涼果故。亦
<lb ed="X" n="0341b05"/><lb ed="R051" n="0049a16"/>名波羅提木叉。此云別解脫。就因得名。有二。一揀異
<lb ed="X" n="0341b06"/><lb ed="R051" n="0049a17"/>定道名之爲別。二三業七支各別防非。亦名爲別。亦
<lb ed="X" n="0341b07"/><lb ed="R051" n="0049a18"/>名隨順解脫。就果立名。謂隨順有爲無爲二種果故。
<lb ed="X" n="0341b08"/><lb ed="R051" n="0049b01"/>亦名性善。性本善故。三阿毗達摩藏。此云對法。法有
<lb ed="X" n="0341b09"/><lb ed="R051" n="0049b02"/>二種。一勝義法。謂卽涅槃。是善是常。故名爲勝。二法
<lb ed="X" n="0341b10"/><lb ed="R051" n="0049b03"/>相法。通四聖諦。對亦二義。一者對向。向前涅槃。二者
<lb ed="X" n="0341b11"/><lb ed="R051" n="0049b04"/>對觀。觀前四諦。其能對者。皆無漏淨慧。及相應心所
<lb ed="X" n="0341b12"/><lb ed="R051" n="0049b05"/>等。亦名優波提舍。此云論議。亦名磨呾哩迦。此云本
<lb ed="X" n="0341b13"/><lb ed="R051" n="0049b06"/>母。謂以敎與義。爲本爲母故。此三藏約所詮有二義。
<lb ed="X" n="0341b14"/><lb ed="R051" n="0049b07"/>一者尅性。則經詮三學。律唯戒心二學。論唯慧學。二
<lb ed="X" n="0341b15"/><lb ed="R051" n="0049b08"/>約兼正。經正詮定。毗尼詮戒。論詮於慧。兼則各三。今
<lb ed="X" n="0341b16"/><lb ed="R051" n="0049b09"/>此經者。在三藏之中。正唯修多羅藏所攝。餘二不攝。
<lb ed="X" n="0341b17"/><lb ed="R051" n="0049b10"/>良以此經。非律非論故。若以經義攝彼三藏。三藏俱
<lb ed="X" n="0341b18"/><lb ed="R051" n="0049b11"/>含。良以此經。亦有議論之慧。如龍女身子。文殊智積
<lb ed="X" n="0341b19"/><lb ed="R051" n="0049b12"/>等。亦有起行之戒。如三軌四行等。</p>
<lb ed="X" n="0341b20"/><lb ed="R051" n="0049b13"/><p xml:id="pX32p0341b2001">△二明二藏。</p>
<lb ed="X" n="0341b21"/><lb ed="R051" n="0049b14"/><p xml:id="pX32p0341b2101">一聲聞藏。二菩薩藏。卽由前三藏詮示聲聞理行果
<lb ed="X" n="0341b22"/><lb ed="R051" n="0049b15"/>故。名聲聞藏。詮示菩薩理行果故。名菩薩藏。若約敎
<lb ed="X" n="0341b23"/><lb ed="R051" n="0049b16"/>行別故。卽開爲三藏。以緣覺人多不借敎。出無佛世。
<lb ed="X" n="0341b24"/><lb ed="R051" n="0049b17"/>佛在世時。攝屬聲聞。故但名二藏。今此經者。於二藏
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0341c" n="0341c"/>
<lb ed="X" n="0341c01"/><lb ed="R051" n="0049b18"/>中。菩薩藏攝。文云。但敎化菩薩。無聲聞緣覺。以此經
<lb ed="X" n="0341c02"/><lb ed="R051" n="0050a01"/>演說大乘自利利他。與華嚴同宗。但華嚴爲根本一
<lb ed="X" n="0341c03"/><lb ed="R051" n="0050a02"/>乘。法華爲破疑一乘故。又爲諸聲聞說大乘經名妙
<lb ed="X" n="0341c04"/><lb ed="R051" n="0050a03"/>法蓮華。亦攝聲聞。正授聲聞成佛之記故。藏攝<anchor xml:id="nkr_note_add_0341c0401" n="0341c0401"/><anchor xml:id="beg0341c0401" n="0341c0401"/>已<anchor xml:id="end0341c0401"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0341c05"/><lb ed="R051" n="0050a04"/><p xml:id="pX32p0341c0501">△二明敎攝。</p>
<lb ed="X" n="0341c06"/><lb ed="R051" n="0050a05"/><p xml:id="pX32p0341c0601">如來一代所說。通名十二分敎。西天東土。有十八師
<lb ed="X" n="0341c07"/><lb ed="R051" n="0050a06"/>判敎。廣如華嚴懸談。今略引其名。一後魏<name role="" type="person">菩提流支</name>。
<lb ed="X" n="0341c08"/><lb ed="R051" n="0050a07"/>北印土人。宣武永平年至洛陽。判一音敎。以如來一
<lb ed="X" n="0341c09"/><lb ed="R051" n="0050a08"/>音同時。大小並陳。一音具異。二姚秦羅什。龜慈人。弘
<lb ed="X" n="0341c10"/><lb ed="R051" n="0050a09"/>始三年至長安。判一圓音敎。以一音平等。無二無私。
<lb ed="X" n="0341c11"/><lb ed="R051" n="0050a10"/>機聞自殊。三西秦曇無讖。中印土人。玄始元年至中
<lb ed="X" n="0341c12"/><lb ed="R051" n="0050a11"/>國。判二敎。謂半字敎。卽聲聞藏。滿字敎。卽菩薩藏。四
<lb ed="X" n="0341c13"/><lb ed="R051" n="0050a12"/>隋朝遠法師。燉煌郡人。判二敎。同上。五隋延法師。判
<lb ed="X" n="0341c14"/><lb ed="R051" n="0050a13"/>二敎。謂頓漸。約漸悟機。大由小起。所設具有三乘。約
<lb ed="X" n="0341c15"/><lb ed="R051" n="0050a14"/>頓機。直往於大。不由於小。六唐海印法師。判二敎。一
<lb ed="X" n="0341c16"/><lb ed="R051" n="0050a15"/>曲屈敎。釋迦逐機性故。二平道敎。舍那逐法性故。七
<lb ed="X" n="0341c17"/><lb ed="R051" n="0050a16"/>齊朝隱士。劉虬。字伯龍。判二敎。謂頓漸。以華嚴爲頓。
<lb ed="X" n="0341c18"/><lb ed="R051" n="0050a17"/>餘皆漸故。八宋朝岌法師。判三敎。謂有相敎。無相敎。
<lb ed="X" n="0341c19"/><lb ed="R051" n="0050a18"/>常住敎。九眞諦法師。西印土人。判三敎。一轉法輪敎。
<lb ed="X" n="0341c20"/><lb ed="R051" n="0050b01"/>二轉照法輪敎。三轉照持法輪敎。十宋慧觀法師。判
<lb ed="X" n="0341c21"/><lb ed="R051" n="0050b02"/>五敎。一有相。二無相。三抑揚。四同歸。五常住敎。十一
<lb ed="X" n="0341c22"/><lb ed="R051" n="0050b03"/>後魏光統律師。判三敎。謂頓漸圓。十二唐吉藏法師。
<lb ed="X" n="0341c23"/><lb ed="R051" n="0050b04"/>判三敎。一根本法輪敎。二枝末法輪敎。三攝末歸本
<lb ed="X" n="0341c24"/><lb ed="R051" n="0050b05"/>法輪敎。十三梁光宅法師。判四乘敎。以臨門三車。卽
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0342a" n="0342a"/>
<lb ed="X" n="0342a01"/><lb ed="R051" n="0050b06"/>權敎三乘。與等賜大車。卽實敎大乘。十四陳隋智者
<lb ed="X" n="0342a02"/><lb ed="R051" n="0050b07"/>大師。判四敎。十五海東曉法師。判四敎。一三乘別敎。
<lb ed="X" n="0342a03"/><lb ed="R051" n="0050b08"/>如四諦緣起經等。二三乘通敎。如般若深密等。三一
<lb ed="X" n="0342a04"/><lb ed="R051" n="0050b09"/>乘分敎。如梵網等。四一乘滿敎。如華嚴等。十六賢首
<lb ed="X" n="0342a05"/><lb ed="R051" n="0050b10"/>弟子。慧苑法師。判四敎。一迷眞異執敎。二眞一分半
<lb ed="X" n="0342a06"/><lb ed="R051" n="0050b11"/>敎。三眞一分滿敎。四眞具分滿敎。十七波頗。判五種
<lb ed="X" n="0342a07"/><lb ed="R051" n="0050b12"/>敎。一四諦敎。阿含也。二無相敎。般若也。三觀行敎。華
<lb ed="X" n="0342a08"/><lb ed="R051" n="0050b13"/>嚴也。四安樂敎。謂涅槃說常樂故。五守護敎。謂大集
<lb ed="X" n="0342a09"/><lb ed="R051" n="0050b14"/>經守護正法事故。十八賢首大師。康居人。判五敎。<anchor xml:id="nkr_note_add_0342a0901" n="0342a0901"/><anchor xml:id="beg0342a0901" n="0342a0901"/>已<anchor xml:id="end0342a0901"/>
<lb ed="X" n="0342a10"/><lb ed="R051" n="0050b15"/>上諸師判敎。各有理據。皆謂莊嚴聖敎故。茲今海內
<lb ed="X" n="0342a11"/><lb ed="R051" n="0050b16"/>流傳。唯有二宗。一天台大師。依此經判一代時敎。爲
<lb ed="X" n="0342a12"/><lb ed="R051" n="0050b17"/>藏通別圓。如四敎儀說。二賢首大師。依華嚴經判爲
<lb ed="X" n="0342a13"/><lb ed="R051" n="0050b18"/>五敎。謂小始終頓圓。初小敎者。以隨機宜。說諸法數。
<lb ed="X" n="0342a14"/><lb ed="R051" n="0051a01"/>一向差別。揀邪正。辨凡聖。分欣厭。明因果。故名爲小。
<lb ed="X" n="0342a15"/><lb ed="R051" n="0051a02"/>若約法相。止七十五法。但說人空。縱少說法空。亦不
<lb ed="X" n="0342a16"/><lb ed="R051" n="0051a03"/>明顯。但依六識三毒。建立染淨根本。未盡法源。故多
<lb ed="X" n="0342a17"/><lb ed="R051" n="0051a04"/>諍論。部執不同。二始敎者。亦名分敎。以深密第二第
<lb ed="X" n="0342a18"/><lb ed="R051" n="0051a05"/>三時敎。同許定性聲聞。無性闡提。俱不成佛。故今合
<lb ed="X" n="0342a19"/><lb ed="R051" n="0051a06"/>之。總爲一敎。此旣未盡大乘法理。故名爲初。有不成
<lb ed="X" n="0342a20"/><lb ed="R051" n="0051a07"/>佛。故名爲分。廣說法相。少說法性。所說法性。卽法相
<lb ed="X" n="0342a21"/><lb ed="R051" n="0051a08"/>數。說有百法。決擇分明。故少諍論。說有八識。唯是生
<lb ed="X" n="0342a22"/><lb ed="R051" n="0051a09"/>滅。依生滅識。建立生死及涅槃因。法爾種子。有無永
<lb ed="X" n="0342a23"/><lb ed="R051" n="0051a10"/>別。是故五性決定不同。故說一分衆生決不成佛。名
<lb ed="X" n="0342a24"/><lb ed="R051" n="0051a11"/>生界不減等。如是義類。廣有衆多。三終敎者。亦名實
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0342b" n="0342b"/>
<lb ed="X" n="0342b01"/><lb ed="R051" n="0051a12"/>敎。定性二乘。無性闡提。悉當成佛。方盡大乘至極之
<lb ed="X" n="0342b02"/><lb ed="R051" n="0051a13"/>說。故立爲終。以稱實理。故名爲實。少說法相。多說法
<lb ed="X" n="0342b03"/><lb ed="R051" n="0051a14"/>性。所說法相。亦會歸性。所立八識。通如來藏。隨緣成
<lb ed="X" n="0342b04"/><lb ed="R051" n="0051a15"/>立。生滅與不生滅和合而成。非一非異。一切衆生一
<lb ed="X" n="0342b05"/><lb ed="R051" n="0051a16"/>性平等。但是眞如隨緣成立。依他無性。卽是圓成。一
<lb ed="X" n="0342b06"/><lb ed="R051" n="0051a17"/>理齊平。故說生界佛界。不增不減等。如是義類。亦有
<lb ed="X" n="0342b07"/><lb ed="R051" n="0051a18"/>衆多。四頓敎者。但一念不生卽名爲佛。不依地位漸
<lb ed="X" n="0342b08"/><lb ed="R051" n="0051b01"/>次而說。故立爲頓。如思益云。得諸法正性者。不從一
<lb ed="X" n="0342b09"/><lb ed="R051" n="0051b02"/>地至於一地。楞伽云初地卽爲八。乃至無所有何次
<lb ed="X" n="0342b10"/><lb ed="R051" n="0051b03"/>等。不說法相。唯辨眞性。亦無八識差別之相。一切所
<lb ed="X" n="0342b11"/><lb ed="R051" n="0051b04"/>有唯是妄想。一切法界唯是絕言。五法三自性俱空。
<lb ed="X" n="0342b12"/><lb ed="R051" n="0051b05"/>八識二無我雙遣。呵敎勸離。毀相泯心。生心卽妄。不
<lb ed="X" n="0342b13"/><lb ed="R051" n="0051b06"/>生卽佛。亦無佛無不佛。無生無不生。如淨名默然。卽
<lb ed="X" n="0342b14"/><lb ed="R051" n="0051b07"/>其意也。五圓敎者。明一位卽一切位。一切位卽一位。
<lb ed="X" n="0342b15"/><lb ed="R051" n="0051b08"/>故十信滿心。卽攝五位成等正覺。依普賢法界。帝網
<lb ed="X" n="0342b16"/><lb ed="R051" n="0051b09"/>重重。主伴具足。故名圓敎。所說唯是無盡法界。性海
<lb ed="X" n="0342b17"/><lb ed="R051" n="0051b10"/>圓融。緣起無礙。相卽相入。如因陀羅網。重重無際。微
<lb ed="X" n="0342b18"/><lb ed="R051" n="0051b11"/>細相容。主伴無盡。十十法門。各攝法界故。良以賢首
<lb ed="X" n="0342b19"/><lb ed="R051" n="0051b12"/>五敎。與天台化法四敎。但開合不同。彼則開前合後。
<lb ed="X" n="0342b20"/><lb ed="R051" n="0051b13"/>此則開後合前。小卽藏敎。第二始敎。有二。一始敎。但
<lb ed="X" n="0342b21"/><lb ed="R051" n="0051b14"/>說諸法皆空。卽彼通敎。二分敎。但說一切法相。卽彼
<lb ed="X" n="0342b22"/><lb ed="R051" n="0051b15"/>別敎。第三終敎。明如來藏隨緣。成諸染淨。緣起無性。
<lb ed="X" n="0342b23"/><lb ed="R051" n="0051b16"/>一切皆如。卽彼圓敎中雙照義也。第四頓敎。唯辨眞
<lb ed="X" n="0342b24"/><lb ed="R051" n="0051b17"/>性。卽彼圓敎中雙遮義也。第五圓敎。明性相俱融。卽
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0342c" n="0342c"/>
<lb ed="X" n="0342c01"/><lb ed="R051" n="0051b18"/>彼圓敎中遮照同時義也。此三敎所詮。唯是一心。具
<lb ed="X" n="0342c02"/><lb ed="R051" n="0052a01"/>一切法。卽彼圓敎不思議中道也。故此三皆屬圓攝。
<lb ed="X" n="0342c03"/><lb ed="R051" n="0052a02"/>此則合彼通別爲一始敎。開彼圓敎爲終頓圓三敎。
<lb ed="X" n="0342c04"/><lb ed="R051" n="0052a03"/>彼卽開此始敎爲通別二敎。合此終頓圓爲一圓敎。
<lb ed="X" n="0342c05"/><lb ed="R051" n="0052a04"/>雖開合有異。而法體無殊也。若論所攝。此經於五敎
<lb ed="X" n="0342c06"/><lb ed="R051" n="0052a05"/>中。正屬圓敎所攝。若以經攝敎。統該前四。以圓滿具
<lb ed="X" n="0342c07"/><lb ed="R051" n="0052a06"/>足。開權顯實。一代所歸。五時極唱故。</p>
<lb ed="X" n="0342c08"/><lb ed="R051" n="0052a07"/><p xml:id="pX32p0342c0801">△三明分攝。</p>
<lb ed="X" n="0342c09"/><lb ed="R051" n="0052a08"/><p xml:id="pX32p0342c0901">舊云部。古德見濫於部帙之部。改爲十二分。一契經。
<lb ed="X" n="0342c10"/><lb ed="R051" n="0052a09"/>謂始從如是。終至奉行。二應頌。謂與長行相應而頌
<lb ed="X" n="0342c11"/><lb ed="R051" n="0052a10"/>故。三授記。謂佛記弟子當來成佛事故。四諷頌。謂孤
<lb ed="X" n="0342c12"/><lb ed="R051" n="0052a11"/>起不頌長行故。五因緣。謂因請因事方說故。六自說。
<lb ed="X" n="0342c13"/><lb ed="R051" n="0052a12"/>謂不因請而說故。七本事。謂說佛及弟子往因事故。
<lb ed="X" n="0342c14"/><lb ed="R051" n="0052a13"/>八本生。謂說佛及餘人往昔受身故。九方廣。謂說方
<lb ed="X" n="0342c15"/><lb ed="R051" n="0052a14"/>正廣博。平等稱性普利樂故。十未曾有。謂德業殊勝。
<lb ed="X" n="0342c16"/><lb ed="R051" n="0052a15"/>法體希奇故。十一譬喩。謂比類發明。誘令信解故。十
<lb ed="X" n="0342c17"/><lb ed="R051" n="0052a16"/>二論議。謂妙理深奧。直言不了。須分別審明故。若論
<lb ed="X" n="0342c18"/><lb ed="R051" n="0052a17"/>所攝。十二分中。正屬契經。若以經攝分。收餘十一。經
<lb ed="X" n="0342c19"/><lb ed="R051" n="0052a18"/>中多頌。則攝應頌。正授聲聞成佛。則攝授記。龍女讚
<lb ed="X" n="0342c20"/><lb ed="R051" n="0052b01"/>偈。則攝諷頌。三請殷殷。三周開示。則攝因緣。出定召
<lb ed="X" n="0342c21"/><lb ed="R051" n="0052b02"/>吿。則攝自說。嚴王轉邪。藥王焚身。則攝本事。生爲王
<lb ed="X" n="0342c22"/><lb ed="R051" n="0052b03"/>子。生爲國王。則攝本生。平等大慧。凡聖同均。則攝方
<lb ed="X" n="0342c23"/><lb ed="R051" n="0052b04"/>廣。法如優曇。光瑞變涌。則攝未曾有。廣說譬喩。則攝
<lb ed="X" n="0342c24"/><lb ed="R051" n="0052b05"/>譬喩。有問有答。則攝論議。上藏敎分攝竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0343a" n="0343a"/>
<lb ed="X" n="0343a01"/><lb ed="R051" n="0052b06"/><p xml:id="pX32p0343a0101">△三義理分齊。</p>
<lb ed="X" n="0343a02"/><lb ed="R051" n="0052b07"/><p xml:id="pX32p0343a0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0343a0201" n="0343a0201"/><anchor xml:id="beg0343a0201" n="0343a0201"/>已<anchor xml:id="end0343a0201"/>知此經攝於圓敎。未委圓敎義理分齊云何。夫義
<lb ed="X" n="0343a03"/><lb ed="R051" n="0052b08"/>者文之實也。理者事之主也。又義相也。理體也。由是
<lb ed="X" n="0343a04"/><lb ed="R051" n="0052b09"/>聖人設敎。理以統之。義以析之。理雖至一。而逐機遂
<lb ed="X" n="0343a05"/><lb ed="R051" n="0052b10"/>有淺深。義雖成多。而歸理原無別體。是則諸經義理。
<lb ed="X" n="0343a06"/><lb ed="R051" n="0052b11"/>旣有淺深。而明經者若不辨析。何以知其分齊所詣
<lb ed="X" n="0343a07"/><lb ed="R051" n="0052b12"/>乎。先略明五敎分齊。依起信論。有五重淺深。亦不離
<lb ed="X" n="0343a08"/><lb ed="R051" n="0052b13"/>前五敎。但此則從淺至深。彼則從深向淺。故不同耳。
<lb ed="X" n="0343a09"/><lb ed="R051" n="0052b14"/>初唯一心爲本源。卽一眞法界。該四法界。此圓敎分
<lb ed="X" n="0343a10"/><lb ed="R051" n="0052b15"/>齊也。二依一心開二門。卽該二敎。一心眞如門。謂心
<lb ed="X" n="0343a11"/><lb ed="R051" n="0052b16"/>性不生不滅。卽頓敎分齊也。二心生滅門。謂如來藏
<lb ed="X" n="0343a12"/><lb ed="R051" n="0052b17"/>與生滅和合。名阿賴耶識。卽終敎分齊也。三依此識
<lb ed="X" n="0343a13"/><lb ed="R051" n="0052b18"/>明二義。一覺義。謂心體離念等。二不覺義。謂不如實
<lb ed="X" n="0343a14"/><lb ed="R051" n="0053a01"/>知眞如法一。不覺心動等。四依後義生三細。一依不
<lb ed="X" n="0343a15"/><lb ed="R051" n="0053a02"/>覺故心動。名業相。二依動故能見。名轉相。三依見故
<lb ed="X" n="0343a16"/><lb ed="R051" n="0053a03"/>境界妄現。名現相。卽始敎分齊也。五依最後生六麤。
<lb ed="X" n="0343a17"/><lb ed="R051" n="0053a04"/>一智相。二相續相。三執取相。四計名字。五起業相。六
<lb ed="X" n="0343a18"/><lb ed="R051" n="0053a05"/>業繫苦相。三四二相。小敎分齊。第五人天分齊也。次
<lb ed="X" n="0343a19"/><lb ed="R051" n="0053a06"/>別明此經圓義。然圓敎義理。如海宏深。能攝百川。百
<lb ed="X" n="0343a20"/><lb ed="R051" n="0053a07"/>川不攝大海。雖攝百川。同一鹽味。故隨一滴逈異百
<lb ed="X" n="0343a21"/><lb ed="R051" n="0053a08"/>川。前之四敎。不攝於圓。圓必攝於四。雖攝於四。圓以
<lb ed="X" n="0343a22"/><lb ed="R051" n="0053a09"/>貫之。十善五戒亦圓敎攝。尙非三四何況初二。今經
<lb ed="X" n="0343a23"/><lb ed="R051" n="0053a10"/>功高一化。理冠群經。全收五乘之機。不說人天等敎。
<lb ed="X" n="0343a24"/><lb ed="R051" n="0053a11"/>言廢昔日之權。意顯今時之實。所謂圓收逗會敎乘。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0343b" n="0343b"/>
<lb ed="X" n="0343b01"/><lb ed="R051" n="0053a12"/>總攝時機方便。如是圓理。無以加矣。總括全經十義
<lb ed="X" n="0343b02"/><lb ed="R051" n="0053a13"/>該收。以顯圓妙。一出世本懷妙。原夫世尊以大事因
<lb ed="X" n="0343b03"/><lb ed="R051" n="0053a14"/>緣故出現於世。開示衆生本有佛知佛見。令其悟入。
<lb ed="X" n="0343b04"/><lb ed="R051" n="0053a15"/>唯此一事。更無餘事。悟此知見。卽登佛地。故名一乘。
<lb ed="X" n="0343b05"/><lb ed="R051" n="0053a16"/>出世唯此一事故。說法唯有一乘更無餘乘故。二放
<lb ed="X" n="0343b06"/><lb ed="R051" n="0053a17"/>光現瑞妙。一光東照。生佛始終。昭然在目。意顯實相
<lb ed="X" n="0343b07"/><lb ed="R051" n="0053a18"/>理境。乃諸佛所證。衆生所迷。要人人心領神會。當下
<lb ed="X" n="0343b08"/><lb ed="R051" n="0053b01"/>薦取。三曲唱傍通妙。彌勒覩光中瑞相而問。爲說妙
<lb ed="X" n="0343b09"/><lb ed="R051" n="0053b02"/>法。爲當授記。文殊引燈明故事而答。極盡精詳。指點
<lb ed="X" n="0343b10"/><lb ed="R051" n="0053b03"/>分明。四出定歎德妙。一光之中智境全彰。不言之道
<lb ed="X" n="0343b11"/><lb ed="R051" n="0053b04"/>終難領會。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0343b1101" n="0343b1101"/><anchor xml:id="beg0343b1101" n="0343b1101"/>已<anchor xml:id="end0343b1101"/>而又假言說方便以開導之。乃吿
<lb ed="X" n="0343b12"/><lb ed="R051" n="0053b05"/>之曰。諸佛智慧甚深無量。其智慧門難解難入。不獨
<lb ed="X" n="0343b13"/><lb ed="R051" n="0053b06"/>一往四十年中所說爲智慧之門。卽今入定放光現
<lb ed="X" n="0343b14"/><lb ed="R051" n="0053b07"/>瑞之事。皆入智慧之門也。離言之道。唯佛與佛乃能
<lb ed="X" n="0343b15"/><lb ed="R051" n="0053b08"/>究盡。非心識思量可到。故曰甚深無量。昔時曲說。容
<lb ed="X" n="0343b16"/><lb ed="R051" n="0053b09"/>可不悟。今特直示。尙爾茫然。信乎難解難入也。五開
<lb ed="X" n="0343b17"/><lb ed="R051" n="0053b10"/>權顯實妙。開三乘之權。顯一乘之實。以三車一車之
<lb ed="X" n="0343b18"/><lb ed="R051" n="0053b11"/>淺。況三乘一道之深。說因緣久窮曠劫。筞疲怠前至
<lb ed="X" n="0343b19"/><lb ed="R051" n="0053b12"/>寶所。六普授記莂妙。說三周法。授三根記。普記現在。
<lb ed="X" n="0343b20"/><lb ed="R051" n="0053b13"/>懸記未來。凡所見聞。無不成佛。七佛慧平等妙。寶塔
<lb ed="X" n="0343b21"/><lb ed="R051" n="0053b14"/>出現。樂說請問。如來三變淨土。却染淨之執。入塔就
<lb ed="X" n="0343b22"/><lb ed="R051" n="0053b15"/>座。除生滅之見。無去無來。無冤無親。平等大慧。人人
<lb ed="X" n="0343b23"/><lb ed="R051" n="0053b16"/>本具。八開迹顯本妙。本門弟子從地涌出。彌勒不識
<lb ed="X" n="0343b24"/><lb ed="R051" n="0053b17"/>一人。執近迹疑遠本。父少子老。擧世不信。如來說壽
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0343c" n="0343c"/>
<lb ed="X" n="0343c01"/><lb ed="R051" n="0053b18"/>量一品。開師門近迹。顯佛地遠本。如世良醫。方便治
<lb ed="X" n="0343c02"/><lb ed="R051" n="0054a01"/>子。九六根淸淨妙。五種法師。於此妙法。會旨情忘。根
<lb ed="X" n="0343c03"/><lb ed="R051" n="0054a02"/>塵兩淨。五種功備。六千德圓。妙法神功。不可思議。十
<lb ed="X" n="0343c04"/><lb ed="R051" n="0054a03"/>智行相成妙。全經開示。皆顯圓理。此理非智莫照。故
<lb ed="X" n="0343c05"/><lb ed="R051" n="0054a04"/>先以文殊大智以創始。非行莫證。故後以普賢妙行
<lb ed="X" n="0343c06"/><lb ed="R051" n="0054a05"/>以成終。若夫起行造修。在人自肯。如藥王焚身。觀音
<lb ed="X" n="0343c07"/><lb ed="R051" n="0054a06"/>圓應等。皆是依圓理而起妙行。依妙行而成妙德。智
<lb ed="X" n="0343c08"/><lb ed="R051" n="0054a07"/>行冥合。方成圓妙之果。所謂無不從此法界流。無不
<lb ed="X" n="0343c09"/><lb ed="R051" n="0054a08"/>還歸此法界也。</p>
<lb ed="X" n="0343c10"/><lb ed="R051" n="0054a09"/><p xml:id="pX32p0343c1001">△四敎所被機。</p>
<lb ed="X" n="0343c11"/><lb ed="R051" n="0054a10"/><p xml:id="pX32p0343c1101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0343c1101" n="0343c1101"/><anchor xml:id="beg0343c1101" n="0343c1101"/>已<anchor xml:id="end0343c1101"/>知此經義理宏深。未委此經被何機宜。夫聖人說
<lb ed="X" n="0343c12"/><lb ed="R051" n="0054a11"/>法。必有所爲之機。機有通別。通則普收一切。如涅槃
<lb ed="X" n="0343c13"/><lb ed="R051" n="0054a12"/>云。一切衆生莫不有心。凡有心者皆當作佛。別則揀
<lb ed="X" n="0343c14"/><lb ed="R051" n="0054a13"/>其當機。若約尋常料揀。五種非機。謂樂著名相以文
<lb ed="X" n="0343c15"/><lb ed="R051" n="0054a14"/>爲解者。繫滯行位高推聖境者。情尙於空觸言賓無
<lb ed="X" n="0343c16"/><lb ed="R051" n="0054a15"/>者。自恃天眞輕厭進習者。固執先聞擔麻棄金者。此
<lb ed="X" n="0343c17"/><lb ed="R051" n="0054a16"/>五非機。反此皆機。謂令善於義莫著於文。一念頓超
<lb ed="X" n="0343c18"/><lb ed="R051" n="0054a17"/>忘言默證。涌斥斷滅。筞勵勤修。昔謬卽離今眞實契。
<lb ed="X" n="0343c19"/><lb ed="R051" n="0054a18"/>若論此經有十種機。前五非機。一無信不住。無信卽
<lb ed="X" n="0343c20"/><lb ed="R051" n="0054b01"/>不信也。文云優婆夷不信。四衆皆有。此擧重言。又不
<lb ed="X" n="0343c21"/><lb ed="R051" n="0054b02"/>信之罪衆罪之首。如後經云。不信生謗。輕毀破法。乃
<lb ed="X" n="0343c22"/><lb ed="R051" n="0054b03"/>至出法師過輕笑等報是也。二違眞自去。違眞卽執
<lb ed="X" n="0343c23"/><lb ed="R051" n="0054b04"/>俗也。文云優婆塞我慢。亦擧重言。若聞而能說。我見
<lb ed="X" n="0343c24"/><lb ed="R051" n="0054b05"/>未忘。亦是增長魔業。三乖實退席。乖實卽就虗也。文
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0344a" n="0344a"/>
<lb ed="X" n="0344a01"/><lb ed="R051" n="0054b06"/>云未得謂得。未證謂證。佛許說<anchor xml:id="nkr_note_add_0344a0101" n="0344a0101"/><anchor xml:id="beg0344a0101" n="0344a0101"/>已<anchor xml:id="end0344a0101"/>。五千退去。上三不
<lb ed="X" n="0344a02"/><lb ed="R051" n="0054b07"/>堪大法。三止不說。正爲此也。三請許說。此等卽去。若
<lb ed="X" n="0344a03"/><lb ed="R051" n="0054b08"/>論實行。衆中糟糠佛威故去。若論權行。大權示現爲
<lb ed="X" n="0344a04"/><lb ed="R051" n="0054b09"/>進增慢。四狹劣種大。一切二乘。雖歷諸會。聞說大法。
<lb ed="X" n="0344a05"/><lb ed="R051" n="0054b10"/>但念空無相等。尙不發大心。何況得自受持。機志雖
<lb ed="X" n="0344a06"/><lb ed="R051" n="0054b11"/>劣。緣種未熟。佛意在大。皆爲一乘。五守權含實。謂三
<lb ed="X" n="0344a07"/><lb ed="R051" n="0054b12"/>乘共敎菩薩。隨宗所脩六度之行。未聞一乘實相。守
<lb ed="X" n="0344a08"/><lb ed="R051" n="0054b13"/>是權理。文云行菩薩道者。不見不聞此經。去阿耨菩
<lb ed="X" n="0344a09"/><lb ed="R051" n="0054b14"/>提尙遠。因根未熟。故謂非器。時節若至。實理自彰。此
<lb ed="X" n="0344a10"/><lb ed="R051" n="0054b15"/>五非機。佛不厭捨。開而誘之。熏其成種。不輕一號遍
<lb ed="X" n="0344a11"/><lb ed="R051" n="0054b16"/>記。謗者千劫受罪。罪畢復受敎化。不信誹謗亦成善
<lb ed="X" n="0344a12"/><lb ed="R051" n="0054b17"/>根。此法只恐不聞。逆順皆有益焉。後五是機。一正爲
<lb ed="X" n="0344a13"/><lb ed="R051" n="0054b18"/>之機。一乘圓機。久修梵行。方堪領受是法。所謂此衆
<lb ed="X" n="0344a14"/><lb ed="R051" n="0055a01"/>無枝葉。唯有諸貞實。爲此諸佛子。說是大乘經。我記
<lb ed="X" n="0344a15"/><lb ed="R051" n="0055a02"/>如是人。來世成佛道。說三周法授三根記。乃至五百
<lb ed="X" n="0344a16"/><lb ed="R051" n="0055a03"/>受記等。皆正爲也。二兼爲之機。學無學二千人等。雖
<lb ed="X" n="0344a17"/><lb ed="R051" n="0055a04"/>在學地。未得無學。今聞廢三歸一之妙。悟四果三乘
<lb ed="X" n="0344a18"/><lb ed="R051" n="0055a05"/>之假。信得一乘圓理。一心觀佛。神與境會。心歡喜充
<lb ed="X" n="0344a19"/><lb ed="R051" n="0055a06"/>滿。如甘露見灌。卽兼爲也。三引爲之機。卽是求佛諸
<lb ed="X" n="0344a20"/><lb ed="R051" n="0055a07"/>菩薩。大數有八萬。我見佛子等。志求佛道者。無量諸
<lb ed="X" n="0344a21"/><lb ed="R051" n="0055a08"/>佛所而行深妙道。卽引爲也。四現爲之機。卽廣記也。
<lb ed="X" n="0344a22"/><lb ed="R051" n="0055a09"/>文云。天龍八部四衆三乘。咸聞此經一句一偈。一念
<lb ed="X" n="0344a23"/><lb ed="R051" n="0055a10"/>隨喜者。我亦與授記等。五遠爲之機。卽懸記也。文云。
<lb ed="X" n="0344a24"/><lb ed="R051" n="0055a11"/>佛滅度後。得聞此經一念隨喜。皆與授記等。在機則
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0344b" n="0344b"/>
<lb ed="X" n="0344b01"/><lb ed="R051" n="0055a12"/>有是有非。在佛如海納流。一切衆生具有智慧。凡有
<lb ed="X" n="0344b02"/><lb ed="R051" n="0055a13"/>心者卽是所爲。法性圓成。感應道交。無非所被之機
<lb ed="X" n="0344b03"/><lb ed="R051" n="0055a14"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0344b04"/><lb ed="R051" n="0055a15"/><p xml:id="pX32p0344b0401">△五敎體淺深。</p>
<lb ed="X" n="0344b05"/><lb ed="R051" n="0055a16"/><p xml:id="pX32p0344b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0344b0501" n="0344b0501"/><anchor xml:id="beg0344b0501" n="0344b0501"/>已<anchor xml:id="end0344b0501"/>知此經收機普遍。未委此經何爲敎體。淸涼判爲
<lb ed="X" n="0344b06"/><lb ed="R051" n="0055a17"/>十種敎體。一音聲語言體。二名句文身體。三通取四
<lb ed="X" n="0344b07"/><lb ed="R051" n="0055a18"/>法體。四通攝所詮體。五諸法顯義體。六攝境唯心體。
<lb ed="X" n="0344b08"/><lb ed="R051" n="0055b01"/>七會緣入實體。八理事無礙體。九事事無礙體。十海
<lb ed="X" n="0344b09"/><lb ed="R051" n="0055b02"/>印炳現體。圭峯約之成四。一隨相門。謂聲名句文與
<lb ed="X" n="0344b10"/><lb ed="R051" n="0055b03"/>所詮義。皆屬相故。依淸涼通收四者。以聲爲敎主。名
<lb ed="X" n="0344b11"/><lb ed="R051" n="0055b04"/>者次第行列。詮法自性。句者次第安布。詮法差別。文
<lb ed="X" n="0344b12"/><lb ed="R051" n="0055b05"/>者次第聯合。上二所依。此名句文三者。屈曲爲聲上
<lb ed="X" n="0344b13"/><lb ed="R051" n="0055b06"/>詮表。唯聲不能詮義。唯名句文則無自體。兼此四事
<lb ed="X" n="0344b14"/><lb ed="R051" n="0055b07"/>是爲敎體。以假實體用兼資也。此聲名句文。若無所
<lb ed="X" n="0344b15"/><lb ed="R051" n="0055b08"/>詮之義。同乎篇韵。殊無意況。若徒義無文。妙理憑何
<lb ed="X" n="0344b16"/><lb ed="R051" n="0055b09"/>顯示。文隨於義。義隨於文。文義相資。乃成敎體。今經
<lb ed="X" n="0344b17"/><lb ed="R051" n="0055b10"/>始從如是。終至而退。是聲名句文爲體。其中所詮。一
<lb ed="X" n="0344b18"/><lb ed="R051" n="0055b11"/>乘實相。中道了義。是所詮之義。以是二者。交相隨故
<lb ed="X" n="0344b19"/><lb ed="R051" n="0055b12"/>而爲敎體。二唯識門。此文此義。皆識所變。而有本影
<lb ed="X" n="0344b20"/><lb ed="R051" n="0055b13"/>四句。一唯本無影。卽小乘敎。不知敎法皆唯識現。謂
<lb ed="X" n="0344b21"/><lb ed="R051" n="0055b14"/>如來實有說法故。二亦本亦影。卽始敎。以佛自宣說。
<lb ed="X" n="0344b22"/><lb ed="R051" n="0055b15"/>若文若義。皆從妙觀察智淨識所現。名本質敎。聞者
<lb ed="X" n="0344b23"/><lb ed="R051" n="0055b16"/>識上所變文義。名影像敎。諸佛衆生互爲增上故。三
<lb ed="X" n="0344b24"/><lb ed="R051" n="0055b17"/>唯影無本。卽終敎。以離衆生心更無有佛。唯大悲大
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0344c" n="0344c"/>
<lb ed="X" n="0344c01"/><lb ed="R051" n="0055b18"/>智爲增上緣。令彼根熟衆生。心中現佛說法。是故佛
<lb ed="X" n="0344c02"/><lb ed="R051" n="0056a01"/>敎全是衆生心中影像。四非本非影。卽頓敎。非唯心
<lb ed="X" n="0344c03"/><lb ed="R051" n="0056a02"/>外無佛。衆生心中影像亦空。以性本絕言。卽不敎之
<lb ed="X" n="0344c04"/><lb ed="R051" n="0056a03"/>敎。所謂尊者無說。我乃無聞。說聽皆無。唯識而<anchor xml:id="nkr_note_add_0344c0401" n="0344c0401"/><anchor xml:id="beg0344c0401" n="0344c0401"/>已<anchor xml:id="end0344c0401"/>。是
<lb ed="X" n="0344c05"/><lb ed="R051" n="0056a04"/>以識爲敎體。三歸性門。前以所變之萬境。攝歸能變
<lb ed="X" n="0344c06"/><lb ed="R051" n="0056a05"/>之八識。今以所現之八識。攝歸能現之一心。謂此識
<lb ed="X" n="0344c07"/><lb ed="R051" n="0056a06"/>無體。唯是眞如故。下經云。是法不可示。言辭相寂滅。
<lb ed="X" n="0344c08"/><lb ed="R051" n="0056a07"/>故以性爲敎體。四無礙門。心境理事。本自交徹故。境
<lb ed="X" n="0344c09"/><lb ed="R051" n="0056a08"/>與事是隨相門。心是唯識門。理是歸性門。云交徹者。
<lb ed="X" n="0344c10"/><lb ed="R051" n="0056a09"/>一心原有二門。眞如卽是生滅。故理不礙事境心。生
<lb ed="X" n="0344c11"/><lb ed="R051" n="0056a10"/>滅卽是眞如。故事境心不礙於理。故以無礙爲敎體。
<lb ed="X" n="0344c12"/><lb ed="R051" n="0056a11"/>若會上十門。隨相攝前五。唯識攝第六。歸性卽第七。
<lb ed="X" n="0344c13"/><lb ed="R051" n="0056a12"/>無礙卽後三。今此經者。本地甚深之奧藏。乃一化之
<lb ed="X" n="0344c14"/><lb ed="R051" n="0056a13"/>根源。五時之極唱。以前四說融爲一味。方順圓宗。自
<lb ed="X" n="0344c15"/><lb ed="R051" n="0056a14"/>淺至深。攝盡衆生。是屬圓敎。總以一乘實相而爲敎
<lb ed="X" n="0344c16"/><lb ed="R051" n="0056a15"/>體。略示十義。以顯圓妙。一入實相定。卽入無量義處
<lb ed="X" n="0344c17"/><lb ed="R051" n="0056a16"/>三昧也。無量義者。從一實相生無量法。衆集先說無
<lb ed="X" n="0344c18"/><lb ed="R051" n="0056a17"/>量義經。經畢又入無量義定者。發實相妙法之端緖
<lb ed="X" n="0344c19"/><lb ed="R051" n="0056a18"/>也。示於一事一理一動一寂之間。莫不具無量義然。
<lb ed="X" n="0344c20"/><lb ed="R051" n="0056b01"/>後可入實相妙法。故此定爲實相定也。二放實相光。
<lb ed="X" n="0344c21"/><lb ed="R051" n="0056b02"/>卽一光周亘。全彰實相妙體也。圓現法界事相。生佛
<lb ed="X" n="0344c22"/><lb ed="R051" n="0056b03"/>始終。未說妙法先現此瑞者。依智境示諸法實相也。
<lb ed="X" n="0344c23"/><lb ed="R051" n="0056b04"/>文云。今佛放光明。助發實相義。故此光爲實相光也。
<lb ed="X" n="0344c24"/><lb ed="R051" n="0056b05"/>三說實相法。卽世出世間。諸法性相體力本末究竟
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0345a" n="0345a"/>
<lb ed="X" n="0345a01"/><lb ed="R051" n="0056b06"/>等。一切諸法不離此十如是。則一切諸法無非實相。
<lb ed="X" n="0345a02"/><lb ed="R051" n="0056b07"/>文云。唯佛與佛乃能究盡諸法實相。又云。諸法實相
<lb ed="X" n="0345a03"/><lb ed="R051" n="0056b08"/>義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0345a0301" n="0345a0301"/><anchor xml:id="beg0345a0301" n="0345a0301"/>已<anchor xml:id="end0345a0301"/>爲汝等說。故此法爲實相法也。四開實相見。卽
<lb ed="X" n="0345a04"/><lb ed="R051" n="0056b09"/>開示衆生佛知佛見。令其悟入。更無餘事。佛知見者。
<lb ed="X" n="0345a05"/><lb ed="R051" n="0056b10"/>徹了實相眞知眞見也。然此知見。本來淸淨。但無明
<lb ed="X" n="0345a06"/><lb ed="R051" n="0056b11"/>所覆。必假如來開示而得悟入。一經所詮。不出開示
<lb ed="X" n="0345a07"/><lb ed="R051" n="0056b12"/>悟入佛之知見而<anchor xml:id="nkr_note_add_0345a0701" n="0345a0701"/><anchor xml:id="beg0345a0701" n="0345a0701"/>已<anchor xml:id="end0345a0701"/>。故經云。如來如實知見。卽爲開
<lb ed="X" n="0345a08"/><lb ed="R051" n="0056b13"/>實相見也。五喩實相理。如火宅內。等賜大車。使知無
<lb ed="X" n="0345a09"/><lb ed="R051" n="0056b14"/>二無三。卽喩廢權立實之理。乃至寶所喩大乘。繫珠
<lb ed="X" n="0345a10"/><lb ed="R051" n="0056b15"/>明理性。鑿井得水喩聞法華等。無非多方開示。令人
<lb ed="X" n="0345a11"/><lb ed="R051" n="0056b16"/>悟入一乘眞理。故爲喩實相理也。六記實相果。旣悟
<lb ed="X" n="0345a12"/><lb ed="R051" n="0056b17"/>實相妙法。當成佛果菩提。故記大因大果。經劫供佛。
<lb ed="X" n="0345a13"/><lb ed="R051" n="0056b18"/>行菩薩道。廓其大心。成就萬德。萬德具備。方成十號
<lb ed="X" n="0345a14"/><lb ed="R051" n="0057a01"/>果佛。文云。我以相嚴身。爲說實相印。是爲記實相果
<lb ed="X" n="0345a15"/><lb ed="R051" n="0057a02"/>也。七示實相境。寶塔出現。顯示法身之象。三變淨土。
<lb ed="X" n="0345a16"/><lb ed="R051" n="0057a03"/>全彰實報眞境。所謂開方便門。示眞實相。欲令衆生
<lb ed="X" n="0345a17"/><lb ed="R051" n="0057a04"/>知此見此實相眞境耳。故爲示實相境也。八悟實相
<lb ed="X" n="0345a18"/><lb ed="R051" n="0057a05"/>心。心本無相。離諸虗妄。眞實有體。不可破壞。無相之
<lb ed="X" n="0345a19"/><lb ed="R051" n="0057a06"/>相。強名實相也。斯則由開示而了悟此心。因信解而
<lb ed="X" n="0345a20"/><lb ed="R051" n="0057a07"/>當下頓證。故云。安住實智中。我定當作佛。是悟實相
<lb ed="X" n="0345a21"/><lb ed="R051" n="0057a08"/>心也。九修實相行。旣悟實相妙心。當修實相妙行。果
<lb ed="X" n="0345a22"/><lb ed="R051" n="0057a09"/>能三軌自持。四行自守。涉俗利生無不安樂。如戰勝
<lb ed="X" n="0345a23"/><lb ed="R051" n="0057a10"/>有功而得髻珠之賞。故當修實相行也。十具實相德。
<lb ed="X" n="0345a24"/><lb ed="R051" n="0057a11"/>由前內悟妙心。外修淨行。內外淸淨。實相之德備矣。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0345b" n="0345b"/>
<lb ed="X" n="0345b01"/><lb ed="R051" n="0057a12"/>故普賢勸發云。如來滅後。云何能得是經。如來答以
<lb ed="X" n="0345b02"/><lb ed="R051" n="0057a13"/>成就四法。必得是經。一者諸佛護念。<anchor xml:id="nkr_note_add_0345b0201" n="0345b0201"/><anchor xml:id="beg0345b0201" n="0345b0201"/>已<anchor xml:id="end0345b0201"/>得理無礙法
<lb ed="X" n="0345b03"/><lb ed="R051" n="0057a14"/>界。悟入實相。開佛知見。故得諸佛護念。二者植衆德
<lb ed="X" n="0345b04"/><lb ed="R051" n="0057a15"/>本。<anchor xml:id="nkr_note_add_0345b0401" n="0345b0401"/><anchor xml:id="beg0345b0401" n="0345b0401"/>已<anchor xml:id="end0345b0401"/>得事無礙法界。繁興大用。一事一行。皆名實相
<lb ed="X" n="0345b05"/><lb ed="R051" n="0057a16"/>德本。三者入正定聚。<anchor xml:id="nkr_note_add_0345b0501" n="0345b0501"/><anchor xml:id="beg0345b0501" n="0345b0501"/>已<anchor xml:id="end0345b0501"/>得理事無礙法界。寂照不二。
<lb ed="X" n="0345b06"/><lb ed="R051" n="0057a17"/>故名實相定。四者發救衆生之心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0345b0601" n="0345b0601"/><anchor xml:id="beg0345b0601" n="0345b0601"/>已<anchor xml:id="end0345b0601"/>得事事無礙法
<lb ed="X" n="0345b07"/><lb ed="R051" n="0057a18"/>界。發起普門事業。救脫衆生。各得證入實相。故得是
<lb ed="X" n="0345b08"/><lb ed="R051" n="0057b01"/>名。成就此四。爲具實相德也。若論一經所顯。一事一
<lb ed="X" n="0345b09"/><lb ed="R051" n="0057b02"/>理。一句一字。乃至彈指謦欬。無非實相妙法。故此經
<lb ed="X" n="0345b10"/><lb ed="R051" n="0057b03"/>以實相爲體。</p>
<lb ed="X" n="0345b11"/><lb ed="R051" n="0057b04"/><p xml:id="pX32p0345b1101">△六宗趣通別。</p>
<lb ed="X" n="0345b12"/><lb ed="R051" n="0057b05"/><p xml:id="pX32p0345b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0345b1201" n="0345b1201"/><anchor xml:id="beg0345b1201" n="0345b1201"/>已<anchor xml:id="end0345b1201"/>知此經實相爲體。未委宗趣何如。語之所尙曰宗。
<lb ed="X" n="0345b13"/><lb ed="R051" n="0057b06"/>宗之所歸曰趣。通論佛敎以因緣爲宗。所謂因緣故
<lb ed="X" n="0345b14"/><lb ed="R051" n="0057b07"/>生滅。因緣故卽空。因緣故卽假。因緣故卽中。一正因
<lb ed="X" n="0345b15"/><lb ed="R051" n="0057b08"/>緣。揀異無因邪因。故因緣攝盡一代聖敎。淸涼十宗。
<lb ed="X" n="0345b16"/><lb ed="R051" n="0057b09"/>自我法俱有。至圓融具德。後後前前。次第淺深。詳具
<lb ed="X" n="0345b17"/><lb ed="R051" n="0057b10"/>華嚴懸談。今觀此經。總顯師弟本迹因果。共爲一經
<lb ed="X" n="0345b18"/><lb ed="R051" n="0057b11"/>宗趣。但不同他部。局在本經。華嚴但舍那釋迦爲本
<lb ed="X" n="0345b19"/><lb ed="R051" n="0057b12"/>迹。菩薩亦有本迹。聲聞不聞不解。故無本迹。今經發
<lb ed="X" n="0345b20"/><lb ed="R051" n="0057b13"/>聲聞有本。本有因果。示爲二乘迹中因果。發佛之迹。
<lb ed="X" n="0345b21"/><lb ed="R051" n="0057b14"/>王宮生身生。道樹法身生。乃至中間生法二身。悉皆
<lb ed="X" n="0345b22"/><lb ed="R051" n="0057b15"/>是迹。但取最初先得眞應。名之爲本。故師弟本因本
<lb ed="X" n="0345b23"/><lb ed="R051" n="0057b16"/>果。與餘經逈異。別顯十義五對。以明宗趣。一智行一
<lb ed="X" n="0345b24"/><lb ed="R051" n="0057b17"/>對。謂以智照理爲因。以行成德爲果。二心境一對。謂
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0345c" n="0345c"/>
<lb ed="X" n="0345c01"/><lb ed="R051" n="0057b18"/>悟實相心爲因。證實相境爲果。三位號一對。謂授法
<lb ed="X" n="0345c02"/><lb ed="R051" n="0058a01"/>師位爲因。記法王號爲果。四行德一對。謂三軌四行
<lb ed="X" n="0345c03"/><lb ed="R051" n="0058a02"/>爲因。二智十如爲果。五體用一對。謂開迹妙用爲因。
<lb ed="X" n="0345c04"/><lb ed="R051" n="0058a03"/>顯本眞體爲果。<anchor xml:id="nkr_note_add_0345c0401" n="0345c0401"/><anchor xml:id="beg0345c0401" n="0345c0401"/>已<anchor xml:id="end0345c0401"/>上皆因爲宗。果爲趣。一經始終。不
<lb ed="X" n="0345c05"/><lb ed="R051" n="0058a04"/>離因果。故以一乘因果爲此經宗趣也。</p>
<lb ed="X" n="0345c06"/><lb ed="R051" n="0058a05"/><p xml:id="pX32p0345c0601">△七部類品會。</p>
<lb ed="X" n="0345c07"/><lb ed="R051" n="0058a06"/><p xml:id="pX32p0345c0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0345c0701" n="0345c0701"/><anchor xml:id="beg0345c0701" n="0345c0701"/>已<anchor xml:id="end0345c0701"/>知此經宗趣冲深。未委部類品會。凡有幾幾。言部
<lb ed="X" n="0345c08"/><lb ed="R051" n="0058a07"/>品者。一經三譯。故成三部。一正法華。十卷二十八品。
<lb ed="X" n="0345c09"/><lb ed="R051" n="0058a08"/>二添品法華。八卷二十七品。今妙法蓮華經。文成七
<lb ed="X" n="0345c10"/><lb ed="R051" n="0058a09"/>軸。二十八品。言類者。不同其部。而同其類。如世昆弟
<lb ed="X" n="0345c11"/><lb ed="R051" n="0058a10"/>不同其父。而同其祖。亦名比肩。相爲等夷。此經與華
<lb ed="X" n="0345c12"/><lb ed="R051" n="0058a11"/>嚴同宗。是其類也。如華嚴遮那品。有四遮那佛出世。
<lb ed="X" n="0345c13"/><lb ed="R051" n="0058a12"/>是引古證今。與此序品大同小異。諸聖寄位一周。與
<lb ed="X" n="0345c14"/><lb ed="R051" n="0058a13"/>此三周授記大同。世主妙嚴品。顯遮那自性因果。與
<lb ed="X" n="0345c15"/><lb ed="R051" n="0058a14"/>此經如來自叙往昔行因得果同。如來壽量。阿僧祇
<lb ed="X" n="0345c16"/><lb ed="R051" n="0058a15"/>品。與此開迹顯本同。入法界。善財一生圓證。與此龍
<lb ed="X" n="0345c17"/><lb ed="R051" n="0058a16"/>女嚴王。一生親證同。離世間。是諸佛道後普賢行門。
<lb ed="X" n="0345c18"/><lb ed="R051" n="0058a17"/>與此經普賢勸發四行大同也。會者。說此經兩處三
<lb ed="X" n="0345c19"/><lb ed="R051" n="0058a18"/>會。一處在<name role="" type="person">靈鷲山</name>。一會也。二處在寶塔中。接大衆在
<lb ed="X" n="0345c20"/><lb ed="R051" n="0058b01"/>虗空。二會也。三復至鷲峯。三會也。</p>
<lb ed="X" n="0345c21"/><lb ed="R051" n="0058b02"/><p xml:id="pX32p0345c2101">△八傳譯感通。</p>
<lb ed="X" n="0345c22"/><lb ed="R051" n="0058b03"/><p xml:id="pX32p0345c2201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0345c2201" n="0345c2201"/><anchor xml:id="beg0345c2201" n="0345c2201"/>已<anchor xml:id="end0345c2201"/>知此經部類品會。不同他部。未委此經譯自何時。
<lb ed="X" n="0345c23"/><lb ed="R051" n="0058b04"/>讀誦受持。有何感通。傳譯如下序明。言感通者。李山
<lb ed="X" n="0345c24"/><lb ed="R051" n="0058b05"/>龍。日誦兩卷。死見閻君。請讀一題。免衆囚苦。則七日
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0346a" n="0346a"/>
<lb ed="X" n="0346a01"/><lb ed="R051" n="0058b06"/>而甦。釋道裕。生讀千遍。終吿慧廓。埋地十年。舌根不
<lb ed="X" n="0346a02"/><lb ed="R051" n="0058b07"/>壞。則起塔供養。嚴法華。贖黿放生。烏客五十。送錢還
<lb ed="X" n="0346a03"/><lb ed="R051" n="0058b08"/>家。尼法信。寫經精誠。法師請講。不見一字。窻雞聽法。
<lb ed="X" n="0346a04"/><lb ed="R051" n="0058b09"/>立脫毛羽之狀。山牛齅經。坐亡戴角之形。若夫誦一
<lb ed="X" n="0346a05"/><lb ed="R051" n="0058b10"/>行而消山獄之罪。聞一句而得菩提之果。事跡昭彰。
<lb ed="X" n="0346a06"/><lb ed="R051" n="0058b11"/>備於傳記。茲不繁引。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a07"/><lb ed="R051" n="0058b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0346a0701">△九總釋名題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a08"/><lb ed="R051" n="0058b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0346a0801">妙法蓮華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a09"/><lb ed="R051" n="0058b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0346a0901">發秘密之奧藏。稱之爲妙。示權實之正軌。故號爲
<lb ed="X" n="0346a10"/><lb ed="R051" n="0058b15"/>法。指久遠之本果。喩之以蓮。會不二之圓道。譬之
<lb ed="X" n="0346a11"/><lb ed="R051" n="0058b16"/>以華。聲爲佛事。目之爲經。乃如來自命之題也。按
<lb ed="X" n="0346a12"/><lb ed="R051" n="0058b17"/>七種立題法。妙法是法。蓮華是喩。是以法喩爲名。
<lb ed="X" n="0346a13"/><lb ed="R051" n="0058b18"/>今釋。先判通別。次釋題目。判通別者。妙法蓮華。名
<lb ed="X" n="0346a14"/><lb ed="R051" n="0059a01"/>異衆典。謂之別。稱之爲經。謂之通。若約敎行理而
<lb ed="X" n="0346a15"/><lb ed="R051" n="0059a02"/>判者。夫敎本應機。機宜不同。故敎部各別。是敎別。
<lb ed="X" n="0346a16"/><lb ed="R051" n="0059a03"/>一音演唱。同是佛說。是敎通。又昔稟化他權實。四
<lb ed="X" n="0346a17"/><lb ed="R051" n="0059a04"/>時設敎。四味不同。是敎別。今稟自行權實。開前四
<lb ed="X" n="0346a18"/><lb ed="R051" n="0059a05"/>味。同入佛乘。是敎通。此敎之通別也。一音說法。隨
<lb ed="X" n="0346a19"/><lb ed="R051" n="0059a06"/>機得解。依解起行。故三艸二木之行位不同。是行
<lb ed="X" n="0346a20"/><lb ed="R051" n="0059a07"/>別。同入法性。是行通。又如五百比丘。各說身因。是
<lb ed="X" n="0346a21"/><lb ed="R051" n="0059a08"/>行別。三十二士入不二門。是行通。今經乘是寶乘。
<lb ed="X" n="0346a22"/><lb ed="R051" n="0059a09"/>遊於四方。是行別。直至道場。是行通。此行之通別
<lb ed="X" n="0346a23"/><lb ed="R051" n="0059a10"/>也。理則不二。是爲通。名字各異。謂之別。故智度論
<lb ed="X" n="0346a24"/><lb ed="R051" n="0059a11"/>云。般若是一法。佛說種種名。或言實相。或言寶所。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0346b" n="0346b"/>
<lb ed="X" n="0346b01"/><lb ed="R051" n="0059a12"/>或言實事。或言知見。大乘家業。平等大慧等。是爲
<lb ed="X" n="0346b02"/><lb ed="R051" n="0059a13"/>別。同是一法。謂之通。此理之通別也。次釋題目者。
<lb ed="X" n="0346b03"/><lb ed="R051" n="0059a14"/>若從義便。當先法次妙。故曰我法妙難思。若從名
<lb ed="X" n="0346b04"/><lb ed="R051" n="0059a15"/>便。則先妙次法。故曰妙法蓮華。如美其人。曰妙人。
<lb ed="X" n="0346b05"/><lb ed="R051" n="0059a16"/>若無其人。何所稱妙。必先有人而後稱妙也。題從
<lb ed="X" n="0346b06"/><lb ed="R051" n="0059a17"/>名便。故先云妙。釋從義便。故先解法字。法卽十界
<lb ed="X" n="0346b07"/><lb ed="R051" n="0059a18"/>十如權實之法。不出三種。一衆生法。二佛法。三心
<lb ed="X" n="0346b08"/><lb ed="R051" n="0059b01"/>法。如是三法。元是一心。本無衆生及於諸佛。只因
<lb ed="X" n="0346b09"/><lb ed="R051" n="0059b02"/>迷悟有差。所以生佛有異。妙字是能讚之辭。讚上
<lb ed="X" n="0346b10"/><lb ed="R051" n="0059b03"/>三法皆妙法也。衆生法者。因迷有故。以不了眞如
<lb ed="X" n="0346b11"/><lb ed="R051" n="0059b04"/>法一。妄受五蘊色心。雖爲垢衣所纏。其性本來淨
<lb ed="X" n="0346b12"/><lb ed="R051" n="0059b05"/>妙。且如孩提之童。唯愛乎親。若見餘人。發聲啼哭。
<lb ed="X" n="0346b13"/><lb ed="R051" n="0059b06"/>及其長也。外受五欲。內馳一心。隨念攀緣。心生形
<lb ed="X" n="0346b14"/><lb ed="R051" n="0059b07"/>取。如眼見色心馳乎色。乃至行住坐臥。折旋俯仰。
<lb ed="X" n="0346b15"/><lb ed="R051" n="0059b08"/>無不隨心運轉。其見聞覺知眞實妙性。本來不生
<lb ed="X" n="0346b16"/><lb ed="R051" n="0059b09"/>不滅。衆生迷而不知。如來出世。原爲開示衆生本
<lb ed="X" n="0346b17"/><lb ed="R051" n="0059b10"/>妙知見。知見一開。則一切色是佛色。一切聲是佛
<lb ed="X" n="0346b18"/><lb ed="R051" n="0059b11"/>聲。此衆生法何其妙哉。佛法者。佛乃大覺聖人。覺
<lb ed="X" n="0346b19"/><lb ed="R051" n="0059b12"/>世出世法。本來寂滅。性相常住。循業發現。十界差
<lb ed="X" n="0346b20"/><lb ed="R051" n="0059b13"/>殊。而十法界。九界皆權。佛界爲實。如造上品惡因。
<lb ed="X" n="0346b21"/><lb ed="R051" n="0059b14"/>報在地獄。中品惡因。報在餓鬼。下品惡因。報在畜
<lb ed="X" n="0346b22"/><lb ed="R051" n="0059b15"/>生。修下品善因。感人趣。中品善因。感修羅趣。上品
<lb ed="X" n="0346b23"/><lb ed="R051" n="0059b16"/>善因。感天趣。說四諦法。證聲聞果。說因緣法。證辟
<lb ed="X" n="0346b24"/><lb ed="R051" n="0059b17"/>支果。說六度法。證菩薩果。此九皆權。不得云妙。唯
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0346c" n="0346c"/>
<lb ed="X" n="0346c01"/><lb ed="R051" n="0059b18"/>一佛界。方始云妙。以證窮果海。無有與等。唯佛乃
<lb ed="X" n="0346c02"/><lb ed="R051" n="0060a01"/>能究盡諸法實相。所謂諸法。有如是相如是性等。
<lb ed="X" n="0346c03"/><lb ed="R051" n="0060a02"/>窮十法之源底。盡十法之邊際。明識衆生種非種。
<lb ed="X" n="0346c04"/><lb ed="R051" n="0060a03"/>芽非芽。熟不熟。可度不可度。如實知之。此佛法何
<lb ed="X" n="0346c05"/><lb ed="R051" n="0060a04"/>其妙哉。心法者。以十法界千差萬別。唯一心造。此
<lb ed="X" n="0346c06"/><lb ed="R051" n="0060a05"/>心能相能性。能凡能聖。能善能惡。能佛能衆生。故
<lb ed="X" n="0346c07"/><lb ed="R051" n="0060a06"/>曰。心如工畵師。作種種五蘊。特人不自觀心。若能
<lb ed="X" n="0346c08"/><lb ed="R051" n="0060a07"/>修攝其心。觀一切法。本來不動不退不轉。如虗空
<lb ed="X" n="0346c09"/><lb ed="R051" n="0060a08"/>無所有性。觀心無心。法不住法。當下了悟。當下解
<lb ed="X" n="0346c10"/><lb ed="R051" n="0060a09"/>脫。如大圓鏡。普照十方。此心法何其妙哉。佛無別
<lb ed="X" n="0346c11"/><lb ed="R051" n="0060a10"/>法。卽心是佛。心不自心。卽衆生心。心佛與衆生。是
<lb ed="X" n="0346c12"/><lb ed="R051" n="0060a11"/>三無差別。此三非三。卽一非一。非三非一。卽三卽
<lb ed="X" n="0346c13"/><lb ed="R051" n="0060a12"/>一。以此三法。不可心思。不可言議。故稱爲妙。文云。
<lb ed="X" n="0346c14"/><lb ed="R051" n="0060a13"/>是法不可示。言辭相寂滅。又云。止止不須說。我法
<lb ed="X" n="0346c15"/><lb ed="R051" n="0060a14"/>妙難思是也。約本迹二門。皆具十妙。迹門十妙者。
<lb ed="X" n="0346c16"/><lb ed="R051" n="0060a15"/>一境妙。境有多種。有十如是境。十二因緣境。四諦
<lb ed="X" n="0346c17"/><lb ed="R051" n="0060a16"/>境。二諦境。三諦境。一諦境。無諦境。如上諸境。是諸
<lb ed="X" n="0346c18"/><lb ed="R051" n="0060a17"/>佛之所證。文云。難解難入之法。唯佛與佛乃能究
<lb ed="X" n="0346c19"/><lb ed="R051" n="0060a18"/>盡諸法實相者。境妙也。二智妙。有世間智出世間
<lb ed="X" n="0346c20"/><lb ed="R051" n="0060b01"/>智。皆自一切種智之所出。諸佛智慧無上。一切所
<lb ed="X" n="0346c21"/><lb ed="R051" n="0060b02"/>不能及。文云。甚深微妙法。難見難可了。唯我知是
<lb ed="X" n="0346c22"/><lb ed="R051" n="0060b03"/>相。十方佛亦然者。智妙也。三行妙。一行一切行。一
<lb ed="X" n="0346c23"/><lb ed="R051" n="0060b04"/>了一切了。方爲妙行。文云。無量諸佛所。而行深妙
<lb ed="X" n="0346c24"/><lb ed="R051" n="0060b05"/>道。又云。盡行諸佛無量道法者。行妙也。四位妙。位
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0347a" n="0347a"/>
<lb ed="X" n="0347a01"/><lb ed="R051" n="0060b06"/>者行之階。進之級也。但有權實。布在衆經。今經圓
<lb ed="X" n="0347a02"/><lb ed="R051" n="0060b07"/>位。不落階級。文云。乘此寶乘。直至道場者。位妙也。
<lb ed="X" n="0347a03"/><lb ed="R051" n="0060b08"/>五三法妙。三法卽三軌。一眞性軌。二觀照軌。三資
<lb ed="X" n="0347a04"/><lb ed="R051" n="0060b09"/>成軌。名雖有三。其實一大乘法耳。文云。如其所得
<lb ed="X" n="0347a05"/><lb ed="R051" n="0060b10"/>法。定慧力莊嚴者。三法妙也。六感應妙。感是衆生
<lb ed="X" n="0347a06"/><lb ed="R051" n="0060b11"/>之機感。應是如來之赴應。有四句感應。三十六句
<lb ed="X" n="0347a07"/><lb ed="R051" n="0060b12"/>感應。二十五句感應。四句者。冥機冥應。冥機顯應。
<lb ed="X" n="0347a08"/><lb ed="R051" n="0060b13"/>顯機顯應。顯機冥應。一句復開四句。謂冥機。顯機。
<lb ed="X" n="0347a09"/><lb ed="R051" n="0060b14"/>亦冥機亦顯機。非冥機非顯機。四四十六。機有十
<lb ed="X" n="0347a10"/><lb ed="R051" n="0060b15"/>六。則應亦有十六。爲三十二。加根本四句。故成三
<lb ed="X" n="0347a11"/><lb ed="R051" n="0060b16"/>十六句。二十五者。以二十五王三昧。應於三界二
<lb ed="X" n="0347a12"/><lb ed="R051" n="0060b17"/>十五有也。有有皆有三十六句。如一月在天。影含
<lb ed="X" n="0347a13"/><lb ed="R051" n="0060b18"/>衆水。水不上升。月不下降。一月一時。普現衆水諸
<lb ed="X" n="0347a14"/><lb ed="R051" n="0061a01"/>佛不來。衆生不往。慈善根力。法爾如然。文云。脫珍
<lb ed="X" n="0347a15"/><lb ed="R051" n="0061a02"/>著獘。師資道交。此感應妙也。七神通妙。神謂難測。
<lb ed="X" n="0347a16"/><lb ed="R051" n="0061a03"/>通謂無礙。如來天心慧性。難測無礙故。文云。入於
<lb ed="X" n="0347a17"/><lb ed="R051" n="0061a04"/>無量義處三昧者。神通妙也。八說法妙。諸法寂滅
<lb ed="X" n="0347a18"/><lb ed="R051" n="0061a05"/>相。不可以言宣。有因緣故。亦可得說。所以四十年
<lb ed="X" n="0347a19"/><lb ed="R051" n="0061a06"/>前。隨他意語。皆屬權巧。今經隨自意語。廢權立實。
<lb ed="X" n="0347a20"/><lb ed="R051" n="0061a07"/>文云。正直捨方便。但說無上道者。說法妙也。九眷
<lb ed="X" n="0347a21"/><lb ed="R051" n="0061a08"/>屬妙。說法被機。成法眷屬。有五。一理性眷屬。一切
<lb ed="X" n="0347a22"/><lb ed="R051" n="0061a09"/>衆生皆有佛性。理性相關。皆是子義。二業生眷屬。
<lb ed="X" n="0347a23"/><lb ed="R051" n="0061a10"/>自大通時覆講。結大乘父子之緣。或現在得度。未
<lb ed="X" n="0347a24"/><lb ed="R051" n="0061a11"/>來成熟者是也。三願生眷屬。先世結緣。未得斷苦。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0347b" n="0347b"/>
<lb ed="X" n="0347b01"/><lb ed="R051" n="0061a12"/>發願生於佛世。或作內眷。因之受道。若得度者成
<lb ed="X" n="0347b02"/><lb ed="R051" n="0061a13"/>法眷屬。未得度者法外眷屬是也。四神通眷屬。先
<lb ed="X" n="0347b03"/><lb ed="R051" n="0061a14"/>世値佛。發眞見諦。生猶未盡。或在上界。或在他方。
<lb ed="X" n="0347b04"/><lb ed="R051" n="0061a15"/>以神通力。來生此界。爲冤爲親。輔佛行化者是也。
<lb ed="X" n="0347b05"/><lb ed="R051" n="0061a16"/>五應生眷屬。華嚴云。佛初托胎。諸法身大士。侍衛
<lb ed="X" n="0347b06"/><lb ed="R051" n="0061a17"/>下生。散降餘胎。作親中冤。引諸業者。如淨飯摩夜。
<lb ed="X" n="0347b07"/><lb ed="R051" n="0061a18"/>乃千佛父母。羅云是千佛之子。調達是善知識。諸
<lb ed="X" n="0347b08"/><lb ed="R051" n="0061b01"/>聲聞等內秘外現者是也。如是眷屬。前後圍繞。群
<lb ed="X" n="0347b09"/><lb ed="R051" n="0061b02"/>臣豪族。刹利居士。如雲籠月者眷屬妙也。十功德
<lb ed="X" n="0347b10"/><lb ed="R051" n="0061b03"/>利益妙。三周得記。諸品獲益。見光聞法。皆不唐捐。
<lb ed="X" n="0347b11"/><lb ed="R051" n="0061b04"/>文云。不令有人獨得滅度。皆以如來滅度而滅度
<lb ed="X" n="0347b12"/><lb ed="R051" n="0061b05"/>之者。功德利益妙也。本門十妙者。一本因妙。我成
<lb ed="X" n="0347b13"/><lb ed="R051" n="0061b06"/>佛來。復過於此百千萬億那由他阿僧祇劫。如此
<lb ed="X" n="0347b14"/><lb ed="R051" n="0061b07"/>證果之時。遡而推之。至於本初發心之時。必修圓
<lb ed="X" n="0347b15"/><lb ed="R051" n="0061b08"/>妙之因。爲本因妙。二本果妙。本初所行圓妙之因。
<lb ed="X" n="0347b16"/><lb ed="R051" n="0061b09"/>證得常樂我淨之妙果。因旣久遠。果亦稱之。故塵
<lb ed="X" n="0347b17"/><lb ed="R051" n="0061b10"/>劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0347b1701" n="0347b1701"/><anchor xml:id="beg0347b1701" n="0347b1701"/>已<anchor xml:id="end0347b1701"/>來。磨古磨今。而本無移易。爲本果妙。三本國
<lb ed="X" n="0347b18"/><lb ed="R051" n="0061b11"/>土妙。自從是來。我常在此說法敎化。昔日之娑婆。
<lb ed="X" n="0347b19"/><lb ed="R051" n="0061b12"/>卽今日之忍土。衆生之穢<g ref="#CB15131">邦</g>。卽諸佛之淨域。故曰。
<lb ed="X" n="0347b20"/><lb ed="R051" n="0061b13"/>我淨土不毀。我此土安隱。昔本非古。今亦非今。無
<lb ed="X" n="0347b21"/><lb ed="R051" n="0061b14"/>古無今。而家山常在。是本國土妙。四本感應妙。古
<lb ed="X" n="0347b22"/><lb ed="R051" n="0061b15"/>今旣常在此說法敎化。必有能感之機。當知今之
<lb ed="X" n="0347b23"/><lb ed="R051" n="0061b16"/>機。由昔之機。昔之應。卽今之應。是本感應妙。五本
<lb ed="X" n="0347b24"/><lb ed="R051" n="0061b17"/>神通妙。神謂天心。通謂無碍。天然之性。通古通今。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0347c" n="0347c"/>
<lb ed="X" n="0347c01"/><lb ed="R051" n="0061b18"/>通自通他。塵點劫前。宛同今日。無邊刹海。不隔毛
<lb ed="X" n="0347c02"/><lb ed="R051" n="0062a01"/>端。所以彈指欬聲。動大千界。爲本神通妙。六本說
<lb ed="X" n="0347c03"/><lb ed="R051" n="0062a02"/>法妙。旣曰。我常在此說法。不惟水流風動。塵說刹
<lb ed="X" n="0347c04"/><lb ed="R051" n="0062a03"/>說。乃至盡未來際。虗空口。大地舌。莫非本地之說
<lb ed="X" n="0347c05"/><lb ed="R051" n="0062a04"/>法。爲本說法妙。七本眷屬妙。下方之來。補處不識
<lb ed="X" n="0347c06"/><lb ed="R051" n="0062a05"/>一人。亦不知其數目。多衆成少。少衆成多。數尙不
<lb ed="X" n="0347c07"/><lb ed="R051" n="0062a06"/>知。況其人耶。又下方弟子尙不知。況上方耶。況八
<lb ed="X" n="0347c08"/><lb ed="R051" n="0062a07"/>方耶。是本眷屬妙。八本涅槃妙。從本以來。處處現
<lb ed="X" n="0347c09"/><lb ed="R051" n="0062a08"/>生。本實非生。數數現滅。本亦非滅。非生現生。本何
<lb ed="X" n="0347c10"/><lb ed="R051" n="0062a09"/>益焉。非滅現滅。本何損焉。昔本不生。今本不滅。不
<lb ed="X" n="0347c11"/><lb ed="R051" n="0062a10"/>滅不生。而現生滅。是本涅槃妙。九本壽量妙。佛無
<lb ed="X" n="0347c12"/><lb ed="R051" n="0062a11"/>壽者相。所以壽無量。法性之身。超出劫濁。誰論壽
<lb ed="X" n="0347c13"/><lb ed="R051" n="0062a12"/>命。方便爲說本行菩薩道時。所成壽命今猶未盡。
<lb ed="X" n="0347c14"/><lb ed="R051" n="0062a13"/>是本壽量妙。十本利益妙。如今之成熟者。由於大
<lb ed="X" n="0347c15"/><lb ed="R051" n="0062a14"/>通時覆講之益。然六百八十萬億恒沙之衆獲益。
<lb ed="X" n="0347c16"/><lb ed="R051" n="0062a15"/>豈無先世之緣哉。若非有益。安得覆講而得度。當
<lb ed="X" n="0347c17"/><lb ed="R051" n="0062a16"/>知今世之得益。又待後世之成熟。況後世之得益。
<lb ed="X" n="0347c18"/><lb ed="R051" n="0062a17"/>豈無成熟之得哉。如是諸佛三世益物。化化不絕。
<lb ed="X" n="0347c19"/><lb ed="R051" n="0062a18"/>是本利益妙。妙義無窮。難以盡演。約敎。則機應妙。
<lb ed="X" n="0347c20"/><lb ed="R051" n="0062b01"/>但以一乘法。敎化諸菩薩。約理。則性相妙。觀十法
<lb ed="X" n="0347c21"/><lb ed="R051" n="0062b02"/>界。一界十如。十界百如。百界千如。約行。則因果妙。
<lb ed="X" n="0347c22"/><lb ed="R051" n="0062b03"/>但有聞法者。無一不成佛。以是題名。故曰妙法。蓮
<lb ed="X" n="0347c23"/><lb ed="R051" n="0062b04"/>華者。以妙法幽微。假喩易彰。諸有智者以譬喩得
<lb ed="X" n="0347c24"/><lb ed="R051" n="0062b05"/>解。故借物以明法也。問。通部七喩。皆有開權顯實
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0348a" n="0348a"/>
<lb ed="X" n="0348a01"/><lb ed="R051" n="0062b06"/>之義。當喩妙法。何獨取蓮華而立題耶。答。蓮華爲
<lb ed="X" n="0348a02"/><lb ed="R051" n="0062b07"/>總。七喩爲別。以總攝別。法喩爲名也。有云。蓮華非
<lb ed="X" n="0348a03"/><lb ed="R051" n="0062b08"/>喩。當體得名。例如劫初萬物無名。聖人觀理準則
<lb ed="X" n="0348a04"/><lb ed="R051" n="0062b09"/>立名。今蓮華之稱。卽是法華三昧當體之名。謂此
<lb ed="X" n="0348a05"/><lb ed="R051" n="0062b10"/>法華法門。淸淨無染。因果微妙。故名妙法爲蓮華
<lb ed="X" n="0348a06"/><lb ed="R051" n="0062b11"/>耳。今作法喩爲釋。以蓮華喩上妙法。不可求其幽
<lb ed="X" n="0348a07"/><lb ed="R051" n="0062b12"/>玄。如扇喩月。不可求其明暗。如月喩面。不可求其
<lb ed="X" n="0348a08"/><lb ed="R051" n="0062b13"/>眉目。是不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0348a0801" n="0348a0801"/><anchor xml:id="beg0348a0801" n="0348a0801"/>已<anchor xml:id="end0348a0801"/>而借喩以顯妙法也。問。華有多種。
<lb ed="X" n="0348a09"/><lb ed="R051" n="0062b14"/>必取喩蓮華者何也。答。有麤妙故。如狂華無果。喩
<lb ed="X" n="0348a10"/><lb ed="R051" n="0062b15"/>外道法。空修無獲。或一華多果。喩凡夫之獨奉其
<lb ed="X" n="0348a11"/><lb ed="R051" n="0062b16"/>親。而報在梵世。或多華一果。喩聲聞修種種行。止
<lb ed="X" n="0348a12"/><lb ed="R051" n="0062b17"/>得涅槃。或一華一果。喩緣覺一遠離行。亦得涅槃。
<lb ed="X" n="0348a13"/><lb ed="R051" n="0062b18"/>或前果後華。喩初果却後修道。或前華後果。喩菩
<lb ed="X" n="0348a14"/><lb ed="R051" n="0063a01"/>薩先借緣修。生後眞修。此皆麤華麤果。不堪喩妙
<lb ed="X" n="0348a15"/><lb ed="R051" n="0063a02"/>法。唯此蓮華。在淤泥而不染。出水淸香遠徹。喩實
<lb ed="X" n="0348a16"/><lb ed="R051" n="0063a03"/>相在纏。其體本淨。出纏圓明。則名聞十方。又爲蓮
<lb ed="X" n="0348a17"/><lb ed="R051" n="0063a04"/>故華。喩爲實施權。文云。思唯是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0348a1701" n="0348a1701"/><anchor xml:id="beg0348a1701" n="0348a1701"/>已<anchor xml:id="end0348a1701"/>。卽趣波羅柰
<lb ed="X" n="0348a18"/><lb ed="R051" n="0063a05"/>等。華開蓮現。喩開權顯實。文云。十方佛土中。唯有
<lb ed="X" n="0348a19"/><lb ed="R051" n="0063a06"/>一乘法。無二亦無三。唯此一事實。餘二則非眞等。
<lb ed="X" n="0348a20"/><lb ed="R051" n="0063a07"/>華落蓮成。喩廢權立實。文云。正直捨方便。但說無
<lb ed="X" n="0348a21"/><lb ed="R051" n="0063a08"/>上道等。又爲蓮故華。喩從本垂迹。文云。我實成佛
<lb ed="X" n="0348a22"/><lb ed="R051" n="0063a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0348a2201" n="0348a2201"/><anchor xml:id="beg0348a2201" n="0348a2201"/>已<anchor xml:id="end0348a2201"/>來。久遠若斯。但以方便敎化衆生。合入佛道。作
<lb ed="X" n="0348a23"/><lb ed="R051" n="0063a10"/>如是說。華開蓮現。喩開迹顯本。文云。皆謂今佛出
<lb ed="X" n="0348a24"/><lb ed="R051" n="0063a11"/>釋氏宮。去<name role="" type="person">伽耶城</name>。坐道場。成菩提。我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0348a2401" n="0348a2401"/><anchor xml:id="beg0348a2401" n="0348a2401"/>已<anchor xml:id="end0348a2401"/>來
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0348b" n="0348b"/>
<lb ed="X" n="0348b01"/><lb ed="R051" n="0063a12"/>無量無邊等。華落蓮成。喩廢迹立本。文云。諸佛法
<lb ed="X" n="0348b02"/><lb ed="R051" n="0063a13"/>皆如是。爲度衆生。皆實不虗。如上麤妙。權實。本迹。
<lb ed="X" n="0348b03"/><lb ed="R051" n="0063a14"/>種種義便。故以蓮華喩上妙法。所云妙法。非去麤
<lb ed="X" n="0348b04"/><lb ed="R051" n="0063a15"/>取妙。葢卽麤以顯妙也。所云一乘。非離三說一。葢
<lb ed="X" n="0348b05"/><lb ed="R051" n="0063a16"/>會三而歸一也。卽麤顯妙。猶蓮之卽染而淨。會三
<lb ed="X" n="0348b06"/><lb ed="R051" n="0063a17"/>歸一。猶蓮之自華而實。法喩雙彰。名實並顯。故名
<lb ed="X" n="0348b07"/><lb ed="R051" n="0063a18"/>妙法蓮華焉。經是能詮之文。具貫攝常法四義。貫
<lb ed="X" n="0348b08"/><lb ed="R051" n="0063b01"/>如線貫華。乃貫穿所應知義。攝如經持緯。乃攝持
<lb ed="X" n="0348b09"/><lb ed="R051" n="0063b02"/>所化衆生。常者不變義。三世不易爲常。法者軌持
<lb ed="X" n="0348b10"/><lb ed="R051" n="0063b03"/>義。十界同軌曰法。廣如前釋。能所合成。故曰妙法
<lb ed="X" n="0348b11"/><lb ed="R051" n="0063b04"/>蓮華經。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b12"/><lb ed="R051" n="0063b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">弘傳序釋</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0348b1201">△序文分三。初序題。二人題。三序文。且初釋序題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b13"/><lb ed="R051" n="0063b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0348b1301">弘傳序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348b14"/><lb ed="R051" n="0063b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0348b1401">弘傳二字。卽序之名題。大師先作此序。無弘傳二
<lb ed="X" n="0348b15"/><lb ed="R051" n="0063b08"/>字。疑是宋元時方添。或是祥師安此名目。意謂大
<lb ed="X" n="0348b16"/><lb ed="R051" n="0063b09"/>師作序。意在流布此經。以廣人人之妙法也。弘推
<lb ed="X" n="0348b17"/><lb ed="R051" n="0063b10"/>廣也。傳轉授也。序綜提也。南山雅契此經之旨。洞
<lb ed="X" n="0348b18"/><lb ed="R051" n="0063b11"/>見如來之心。欲報護念之恩。乃當付囑之託。故述
<lb ed="X" n="0348b19"/><lb ed="R051" n="0063b12"/>此序也。弘則鼓揚聖道。自狹而廣。自今而後。等法
<lb ed="X" n="0348b20"/><lb ed="R051" n="0063b13"/>界而無遺。衍塵劫而不滯。傳則授受此道。自我而
<lb ed="X" n="0348b21"/><lb ed="R051" n="0063b14"/>人。自少而多。轉相傳受。凡有識者。同登長者之室。
<lb ed="X" n="0348b22"/><lb ed="R051" n="0063b15"/>秉彞者。共受王髻之寶。序則綜諸佛出興之志。列
<lb ed="X" n="0348b23"/><lb ed="R051" n="0063b16"/>三朝翻譯之由。提要義於博文。伸<anchor xml:id="nkr_note_add_0348b2301" n="0348b2301"/><anchor xml:id="beg0348b2301" n="0348b2301"/>己<anchor xml:id="end0348b2301"/>情於聖化。故
<lb ed="X" n="0348b24"/><lb ed="R051" n="0063b17"/>云弘傳序。又三義釋弘傳。一約時。貫古貫今。那畔
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0348c" n="0348c"/>
<lb ed="X" n="0348c01"/><lb ed="R051" n="0063b18"/>目前。大而塵劫。小而刹那。一切時流通故。二約處。
<lb ed="X" n="0348c02"/><lb ed="R051" n="0064a01"/>徹上徹下。此界他方。龍宮海藏。窮巷闕里。遍微塵
<lb ed="X" n="0348c03"/><lb ed="R051" n="0064a02"/>處流通故。三約人。則是凡是聖。貫貴賤。通人神。一
<lb ed="X" n="0348c04"/><lb ed="R051" n="0064a03"/>賢愚。總善惡。凡具血氣者。皆可流通作利益故。葢
<lb ed="X" n="0348c05"/><lb ed="R051" n="0064a04"/>妙法無盡。而流通此經之心。必靳如此。方是大師
<lb ed="X" n="0348c06"/><lb ed="R051" n="0064a05"/>弘傳之意。弘傳二字。卽序末弘讚永貽二句。</p><p xml:id="pX32p0348c0618" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0348c07"/><lb ed="R051" n="0064a06"/>釋人題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348c08"/><lb ed="R051" n="0064a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0348c0801"><name role="" type="person">終南山</name><name role="" type="person">釋道宣</name>述</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0348c09"/><lb ed="R051" n="0064a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0348c0901">終南。山名。距長安城南八十里。在扶風武功縣。東
<lb ed="X" n="0348c10"/><lb ed="R051" n="0064a09"/>連太華。西接太白。以形脉發自西北。勢盡於南。故
<lb ed="X" n="0348c11"/><lb ed="R051" n="0064a10"/>名終南。關中記云。一名中南。在天之中。居都之南。
<lb ed="X" n="0348c12"/><lb ed="R051" n="0064a11"/>故名中南。此地有崇山峻嶺。茂林修竹。多產百嘉。
<lb ed="X" n="0348c13"/><lb ed="R051" n="0064a12"/>遠離囂塵。藏修養靜。遺世觀心者。無不隱居求志
<lb ed="X" n="0348c14"/><lb ed="R051" n="0064a13"/>於此。標此者。以大師栖眞此山。示不忘本也。釋者
<lb ed="X" n="0348c15"/><lb ed="R051" n="0064a14"/>靈山之法胤也。梵語釋迦。此云能仁。佛之姓也。凡
<lb ed="X" n="0348c16"/><lb ed="R051" n="0064a15"/>出家者。皆以佛爲姓故。阿含云。四河入海。同一鹹
<lb ed="X" n="0348c17"/><lb ed="R051" n="0064a16"/>味。四姓出家。皆名爲釋是也。此則出自金口。創於
<lb ed="X" n="0348c18"/><lb ed="R051" n="0064a17"/>彌天。大師標此。以示紹隆佛種故。道宣。序主之名
<lb ed="X" n="0348c19"/><lb ed="R051" n="0064a18"/>也。師湖州長城人。溯其閥閱。遠爲上古彭祖之後。
<lb ed="X" n="0348c20"/><lb ed="R051" n="0064b01"/>近是隋朝吏部尙書。籛申之子。生於開皇之代。始
<lb ed="X" n="0348c21"/><lb ed="R051" n="0064b02"/>生時。母夢日輪貫懷而孕。又夢梵僧曰。所孕者梁
<lb ed="X" n="0348c22"/><lb ed="R051" n="0064b03"/>之僧祐律師也。天性卓特。九歲遍覽羣書。十二善
<lb ed="X" n="0348c23"/><lb ed="R051" n="0064b04"/>文墨。十五師日嚴頵公。十六誦法華兩旬而徹。十
<lb ed="X" n="0348c24"/><lb ed="R051" n="0064b05"/>七落髮。二十依律宗八祖。弘福智首律師。學律。三
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0349a" n="0349a"/>
<lb ed="X" n="0349a01"/><lb ed="R051" n="0064b06"/>衣唯布。當坐一食。<name role="" type="person">唐高祖</name>武德七年。徙住終南。常
<lb ed="X" n="0349a02"/><lb ed="R051" n="0064b07"/>修般舟三昧於淸宮精舍。前後總二十會。常感天
<lb ed="X" n="0349a03"/><lb ed="R051" n="0064b08"/>人送饌侍衛。後在<name role="" type="person">西明寺</name>行道。中夜臨砌。足蹶且
<lb ed="X" n="0349a04"/><lb ed="R051" n="0064b09"/>仆。有年少介冑擁衛之。師問爲誰。答曰。弟子乃博
<lb ed="X" n="0349a05"/><lb ed="R051" n="0064b10"/>乂天王子張瓊也。以師戒德。故來給衛。因以佛牙
<lb ed="X" n="0349a06"/><lb ed="R051" n="0064b11"/>授師。夜捧行道。晝藏地穴。又授餌方。卽天王補心
<lb ed="X" n="0349a07"/><lb ed="R051" n="0064b12"/>丹也。師問世尊在世滅後事。瓊一一爲說。隨問隨
<lb ed="X" n="0349a08"/><lb ed="R051" n="0064b13"/>錄。爲感天侍衛傳一卷。在藏。曾隨奘師譯經。推爲
<lb ed="X" n="0349a09"/><lb ed="R051" n="0064b14"/>上座。坐夏有功。庭生芝艸。隱居之地。水涌白泉。外
<lb ed="X" n="0349a10"/><lb ed="R051" n="0064b15"/>通百氏。內洞三學。操觚續傳。則鴻儒服膺。築土封
<lb ed="X" n="0349a11"/><lb ed="R051" n="0064b16"/>壇。則梵僧稱讚。存護法城著述無輟。故有弘明僧
<lb ed="X" n="0349a12"/><lb ed="R051" n="0064b17"/>傳內典錄等。百餘卷在藏。曾撰法華義苑。唯此序
<lb ed="X" n="0349a13"/><lb ed="R051" n="0064b18"/>在。師於乾封二年。入滅於長安<name role="" type="person">西明寺</name>。一衆皆聞。
<lb ed="X" n="0349a14"/><lb ed="R051" n="0065a01"/>天人請師歸彌勒院。<anchor xml:id="nkr_note_add_0349a1401" n="0349a1401"/><anchor xml:id="beg0349a1401" n="0349a1401"/>諡<anchor xml:id="end0349a1401"/>號澄照大師。穆宗讚曰。代
<lb ed="X" n="0349a15"/><lb ed="R051" n="0065a02"/>有覺人。爲如來使。龍魔歸依。嶽神奉侍。聲飛五天。
<lb ed="X" n="0349a16"/><lb ed="R051" n="0065a03"/>辭驚萬古。金烏西沉。佛日東擧。稽首歸依。肇律宗
<lb ed="X" n="0349a17"/><lb ed="R051" n="0065a04"/>主。述者揀非作故。文則始起名作。理則本有名述。
<lb ed="X" n="0349a18"/><lb ed="R051" n="0065a05"/>樂記云。知禮樂之情者能作。識禮樂之文者能述。
<lb ed="X" n="0349a19"/><lb ed="R051" n="0065a06"/>大師謙退之辭。卽述而不作之意。初作此序。以法
<lb ed="X" n="0349a20"/><lb ed="R051" n="0065a07"/>華尊尙。未易冠言。稟吿十方諸佛。護法稱善吿報。
<lb ed="X" n="0349a21"/><lb ed="R051" n="0065a08"/>故慈照云。南山大師最幽玄。撮成樞要在經前。韋
<lb ed="X" n="0349a22"/><lb ed="R051" n="0065a09"/>駄天將親垂報。十方諸佛許師言。</p><p xml:id="pX32p0349a2214" cb:place="inline">△三釋序文。分
<lb ed="X" n="0349a23"/><lb ed="R051" n="0065a10"/>五。初牒經標本。二序經緣起。三序經詮旨。四讚較
<lb ed="X" n="0349a24"/><lb ed="R051" n="0065a11"/>祈願。五結歸序題。且初牒經標本。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0349b" n="0349b"/>
<lb ed="X" n="0349b01"/><lb ed="R051" n="0065a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0349b0101">妙法蓮華經者。統諸佛降靈之本致也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0349b02"/><lb ed="R051" n="0065a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0349b0201">例法界觀序云。法界者。一切衆生身心之本體也。
<lb ed="X" n="0349b03"/><lb ed="R051" n="0065a14"/>葢是大開全提。明今經之大本。顯諸佛之能事。彰
<lb ed="X" n="0349b04"/><lb ed="R051" n="0065a15"/>出世之本懷。揀敎法之都會焉。上句牒經。下句標
<lb ed="X" n="0349b05"/><lb ed="R051" n="0065a16"/>本。謂總括收攝。該盡無餘。曰統。三覺圓明。萬法徹
<lb ed="X" n="0349b06"/><lb ed="R051" n="0065a17"/>照。曰佛。出眞兆聖。涉俗益物。曰降靈。心願同然。儀
<lb ed="X" n="0349b07"/><lb ed="R051" n="0065a18"/>規一定。曰本致。葢此妙法。諸佛出興。獨此一事。千
<lb ed="X" n="0349b08"/><lb ed="R051" n="0065b01"/>聖本意。無有餘乘。由此佛佛不得不出興同。亦不
<lb ed="X" n="0349b09"/><lb ed="R051" n="0065b02"/>得不出興爲此一事同也。如二萬燈明。盛烈弘於
<lb ed="X" n="0349b10"/><lb ed="R051" n="0065b03"/>往劫。爲此說此也。然燈妙光。遺芳纂於末代。助此
<lb ed="X" n="0349b11"/><lb ed="R051" n="0065b04"/>續此也。遡而推之。過塵點劫之大通說畢。而王子
<lb ed="X" n="0349b12"/><lb ed="R051" n="0065b05"/>各爲覆宣。窮那畔之威音說竟。而不輕重爲開演
<lb ed="X" n="0349b13"/><lb ed="R051" n="0065b06"/>者。亦爲此也。是故吾佛世尊。雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0349b1301" n="0349b1301"/><anchor xml:id="beg0349b1301" n="0349b1301"/>已<anchor xml:id="end0349b1301"/>分乘隨語。然開
<lb ed="X" n="0349b14"/><lb ed="R051" n="0065b07"/>顯會歸。尙在此經。而本意又與佛佛同也。不然。何
<lb ed="X" n="0349b15"/><lb ed="R051" n="0065b08"/>故三周纔竟。忽現<name role="" type="person">多寶佛塔</name>。能來分身諸佛。圓證
<lb ed="X" n="0349b16"/><lb ed="R051" n="0065b09"/>於靈山勝會哉。知此。則過現未來一切諸佛。爲說
<lb ed="X" n="0349b17"/><lb ed="R051" n="0065b10"/>此經。同一本意明矣。經云。唯佛與佛乃能究盡諸
<lb ed="X" n="0349b18"/><lb ed="R051" n="0065b11"/>法實相。此諸佛開權顯實之理致根本同也。又云。
<lb ed="X" n="0349b19"/><lb ed="R051" n="0065b12"/>諸佛唯以一大事等。此諸佛之爲一事同也。又云。
<lb ed="X" n="0349b20"/><lb ed="R051" n="0065b13"/>過去諸佛以種種因緣等。此諸佛爲實施權之本
<lb ed="X" n="0349b21"/><lb ed="R051" n="0065b14"/>意同也。又云。十方佛土中。唯有一乘法。此諸佛出
<lb ed="X" n="0349b22"/><lb ed="R051" n="0065b15"/>興功畢。開權顯實之本意大同也。古云。此經爲諸
<lb ed="X" n="0349b23"/><lb ed="R051" n="0065b16"/>佛之心宗。千聖之輨轄。乃深見諸佛本致全同。可
<lb ed="X" n="0349b24"/><lb ed="R051" n="0065b17"/>謂知言哉。</p><p xml:id="pX32p0349b2405" cb:place="inline">△二序經緣起。分三。初序兩土出處。二
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0349c" n="0349c"/>
<lb ed="X" n="0349c01"/><lb ed="R051" n="0065b18"/>序三朝翻譯。三明獨宗秦譯。且初序兩土出處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0349c02"/><lb ed="R051" n="0066a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0349c0201">蘊結大夏。出彼千齡。東傳震旦。三百餘載。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0349c03"/><lb ed="R051" n="0066a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0349c0301">葢標本中。旣云此經統諸佛本致。未審此經從西
<lb ed="X" n="0349c04"/><lb ed="R051" n="0066a03"/>傳東。出自何時。故此云爾。上二句。明處時。蘊結猶
<lb ed="X" n="0349c05"/><lb ed="R051" n="0066a04"/>停積也。大夏稱西域。以此地多聞解脫。凡聖叢集。
<lb ed="X" n="0349c06"/><lb ed="R051" n="0066a05"/>如九夏時生物榮盛故。此句卽此經西藏之處。下
<lb ed="X" n="0349c07"/><lb ed="R051" n="0066a06"/>句明此經西出之時。序主意謂。此經自衆聖結集
<lb ed="X" n="0349c08"/><lb ed="R051" n="0066a07"/>之後。停止天竺。唯傳一隅。經歷此方。周秦漢晉之
<lb ed="X" n="0349c09"/><lb ed="R051" n="0066a08"/>朝。千有餘年。在於西域。故云千齡。延及惠帝時。法
<lb ed="X" n="0349c10"/><lb ed="R051" n="0066a09"/>護東來。創傳此經。出彼西域。到於東土。故云出彼。
<lb ed="X" n="0349c11"/><lb ed="R051" n="0066a10"/>下二句明出時。按佛滅度後。千年之外。聖敎仗聖
<lb ed="X" n="0349c12"/><lb ed="R051" n="0066a11"/>力顯現。始傳東土。時漢永平三年。四月八日。明帝
<lb ed="X" n="0349c13"/><lb ed="R051" n="0066a12"/>寢於南宮。夢一金人。身長丈六。項佩圓光。飛至殿
<lb ed="X" n="0349c14"/><lb ed="R051" n="0066a13"/>庭。至旦。大集羣臣。以占所夢。通事舍人傅毅。奏曰。
<lb ed="X" n="0349c15"/><lb ed="R051" n="0066a14"/>臣讀周書異記。昭王二十四年甲寅。四月八日。西
<lb ed="X" n="0349c16"/><lb ed="R051" n="0066a15"/>域有聖人出。祥光遠臨中夏。有十二道白光。貫於
<lb ed="X" n="0349c17"/><lb ed="R051" n="0066a16"/>太微。太史蘇由原其事。千年之後。像敎傳於我國。
<lb ed="X" n="0349c18"/><lb ed="R051" n="0066a17"/>立石牌記之。至穆王壬申五十二年示滅。詳考曆
<lb ed="X" n="0349c19"/><lb ed="R051" n="0066a18"/>數。正當千年。陛下所夢。必是其由。帝命太子博士
<lb ed="X" n="0349c20"/><lb ed="R051" n="0066b01"/>王遵。中郞將秦景。定遠將軍蔡愔等。十八人。賷旨
<lb ed="X" n="0349c21"/><lb ed="R051" n="0066b02"/>往西求法。經歷殊方。期及五年。入南天竺國。一日
<lb ed="X" n="0349c22"/><lb ed="R051" n="0066b03"/>途中。逢摩勝法蘭二僧。因而相問。愔以明帝夢中
<lb ed="X" n="0349c23"/><lb ed="R051" n="0066b04"/>事吿之。二僧歎曰。佛法流行。皆由聖力。因緣合會。
<lb ed="X" n="0349c24"/><lb ed="R051" n="0066b05"/>於此相値。隨出優闐王畵像。及四十二章等經。愔
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0350a" n="0350a"/>
<lb ed="X" n="0350a01"/><lb ed="R051" n="0066b06"/>以白馬<g ref="#CB00501">䭾</g>來。永平十年七月十八日。始至洛陽。奏
<lb ed="X" n="0350a02"/><lb ed="R051" n="0066b07"/>上大悅。舘二僧於<name role="" type="person">鴻臚寺</name>。勅內宮供養。後於雍門
<lb ed="X" n="0350a03"/><lb ed="R051" n="0066b08"/>外立寺。以白馬<g ref="#CB00501">䭾</g>經。故曰<name role="" type="person">白馬寺</name>。當時佛法始至。
<lb ed="X" n="0350a04"/><lb ed="R051" n="0066b09"/>人未盡知。十四年五嶽道士。儲善信等。議曰。帝尙
<lb ed="X" n="0350a05"/><lb ed="R051" n="0066b10"/>佛法。必輕我道。衆推善信堪爲奏首。表文不錄。帝
<lb ed="X" n="0350a06"/><lb ed="R051" n="0066b11"/>覽畢。宣諸道士曰。朕遠求佛法。福國祐民。何言邪
<lb ed="X" n="0350a07"/><lb ed="R051" n="0066b12"/>法。善信等。奏曰。巧拙眞僞。乞試騐之。帝勅有司。於
<lb ed="X" n="0350a08"/><lb ed="R051" n="0066b13"/><name role="" type="person">白馬寺</name>敷陳道場。選正月十五日。定二敎優劣。二
<lb ed="X" n="0350a09"/><lb ed="R051" n="0066b14"/>敎書置二壇。帝親臨。合國人民。奔赴道場。觀其得
<lb ed="X" n="0350a10"/><lb ed="R051" n="0066b15"/>失。時道士飛符走印。二僧一事不爲。帝問二僧。佛
<lb ed="X" n="0350a11"/><lb ed="R051" n="0066b16"/>家有何神變。二僧曰。龍吟霧起。非蚯蚓之所爲。虎
<lb ed="X" n="0350a12"/><lb ed="R051" n="0066b17"/>嘯風生。豈跛驢之所及。僧遠持佛法。流通濟世。請
<lb ed="X" n="0350a13"/><lb ed="R051" n="0066b18"/>用火焚。眞僞可知。擧火時。二僧西望。泣曰。佛滅度
<lb ed="X" n="0350a14"/><lb ed="R051" n="0067a01"/>後。聖敎付囑國王大臣。次及弟子。我輩賷至於此。
<lb ed="X" n="0350a15"/><lb ed="R051" n="0067a02"/>今日火中燒騐。願佛威靈。冥加護持。當時烈火亘
<lb ed="X" n="0350a16"/><lb ed="R051" n="0067a03"/>天。浮烟蔽日。道經火燒。佛經不壞。帝異之人。民稱
<lb ed="X" n="0350a17"/><lb ed="R051" n="0067a04"/>歎。善信哽咽而死。道<anchor xml:id="nkr_note_add_0350a1701" n="0350a1701"/><anchor xml:id="beg0350a1701" n="0350a1701"/>士<anchor xml:id="end0350a1701"/>。宰官。人民。出家者無數。由
<lb ed="X" n="0350a18"/><lb ed="R051" n="0067a05"/>是二僧習漢言。久之譯四十二章十地斷結等經。
<lb ed="X" n="0350a19"/><lb ed="R051" n="0067a06"/>自此佛法始興於世。時此經未至。今東傳二句。單
<lb ed="X" n="0350a20"/><lb ed="R051" n="0067a07"/>明此經傳東土之時也。震旦卽我國之名。按八卦
<lb ed="X" n="0350a21"/><lb ed="R051" n="0067a08"/>東方屬震。爲群動之首。故曰震。以震爲雷。一陽初
<lb ed="X" n="0350a22"/><lb ed="R051" n="0067a09"/>動義故。旦者。日出之始也。以此方乃日初出之處。
<lb ed="X" n="0350a23"/><lb ed="R051" n="0067a10"/>故詩云。旭日始旦。二義和合。故曰震旦。東傳對西
<lb ed="X" n="0350a24"/><lb ed="R051" n="0067a11"/>停而言。上句此經所傳之處。下句此經東傳<anchor xml:id="nkr_note_add_0350a2401" n="0350a2401"/><anchor xml:id="beg0350a2401" n="0350a2401"/>已<anchor xml:id="end0350a2401"/>過
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0350b" n="0350b"/>
<lb ed="X" n="0350b01"/><lb ed="R051" n="0067a12"/>之時。諸疏不一。有云自明帝至惠帝。二百餘年。有
<lb ed="X" n="0350b02"/><lb ed="R051" n="0067a13"/>云自漢至秦。三百餘年。有云自晉至隋。三百餘年。
<lb ed="X" n="0350b03"/><lb ed="R051" n="0067a14"/>皆不合序意。序主意謂。此經自西晉之代。創傳此
<lb ed="X" n="0350b04"/><lb ed="R051" n="0067a15"/>方。歷南北朝。洎隋至唐初時。凡經三譯。僅過三百
<lb ed="X" n="0350b05"/><lb ed="R051" n="0067a16"/>餘載。葢取自西晉至唐初作序之時而言也。按東
<lb ed="X" n="0350b06"/><lb ed="R051" n="0067a17"/>西二晉。共十五主。一百五十六年。南朝。宋有八主。
<lb ed="X" n="0350b07"/><lb ed="R051" n="0067a18"/>六十年。齊有五主。二十四年。梁有四主。五十四年。
<lb ed="X" n="0350b08"/><lb ed="R051" n="0067b01"/>陳有五主。二十二年。北朝。魏十二主。東魏一主。北
<lb ed="X" n="0350b09"/><lb ed="R051" n="0067b02"/>齊六主。西魏三主。後周五主。爲楊堅所篡。有隋。歷
<lb ed="X" n="0350b10"/><lb ed="R051" n="0067b03"/>三主。三十八年。歸唐。自西晉至唐初。共三百五十
<lb ed="X" n="0350b11"/><lb ed="R051" n="0067b04"/>四年。除武帝在位二十五年。止三百二十九年。故
<lb ed="X" n="0350b12"/><lb ed="R051" n="0067b05"/>曰三百餘載。載者年也。唐虞曰載。取物終更始之
<lb ed="X" n="0350b13"/><lb ed="R051" n="0067b06"/>義。</p><p xml:id="pX32p0350b1302" cb:place="inline">△二序三朝翻譯。又三。初西晉譯。二東晉譯。三
<lb ed="X" n="0350b14"/><lb ed="R051" n="0067b07"/>隋朝譯。初西晉譯。又四。初譯經時。二譯經處。三譯
<lb ed="X" n="0350b15"/><lb ed="R051" n="0067b08"/>經主。四初譯名。且初譯經時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350b16"/><lb ed="R051" n="0067b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0350b1601">西<name role="" type="person">晉惠帝</name>永康年中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350b17"/><lb ed="R051" n="0067b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0350b1701">西晉。乃司馬氏有天下之稱。國號晉。都洛陽。次遷
<lb ed="X" n="0350b18"/><lb ed="R051" n="0067b11"/>長安。對下元帝江東建都。故云西晉。惠帝名衷。字
<lb ed="X" n="0350b19"/><lb ed="R051" n="0067b12"/>正度。武帝次子。爲第二帝。永康是惠帝年號。惠帝
<lb ed="X" n="0350b20"/><lb ed="R051" n="0067b13"/>是庚戌四月卽位。立永熈年號。一年改元康。三年
<lb ed="X" n="0350b21"/><lb ed="R051" n="0067b14"/>改永平。六年改永康。止一年。法護譯經。在永康年
<lb ed="X" n="0350b22"/><lb ed="R051" n="0067b15"/>中。此初譯之時也。</p><p xml:id="pX32p0350b2208" cb:place="inline">△二釋經處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350b23"/><lb ed="R051" n="0067b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0350b2301">長安靑門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350b24"/><lb ed="R051" n="0067b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0350b2401">長安。卽關中都邑。以周秦漢唐歷代建都此地。古
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0350c" n="0350c"/>
<lb ed="X" n="0350c01"/><lb ed="R051" n="0067b18"/>稱咸陽。<name role="" type="person">漢高祖</name>建都。改爲長安。取子孫千秋百世。
<lb ed="X" n="0350c02"/><lb ed="R051" n="0068a01"/>可長久安樂。以山河百二。地險兵強。甲天下故。靑
<lb ed="X" n="0350c03"/><lb ed="R051" n="0068a02"/>門。乃長安東壩城門。俗呼爲靑門。以極目來靑望
<lb ed="X" n="0350c04"/><lb ed="R051" n="0068a03"/>故。卽邵平種瓜之處。然譯主於此門外。立寺行道。
<lb ed="X" n="0350c05"/><lb ed="R051" n="0068a04"/>故今序總別處焉。此初譯之處也。</p><p xml:id="pX32p0350c0514" cb:place="inline">△三譯經主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c06"/><lb ed="R051" n="0068a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0350c0601">燉煌菩薩。<name role="" type="person">竺法護</name>者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c07"/><lb ed="R051" n="0068a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0350c0701">燉煌。卽今甘肅沙州路。古流沙地。禹貢雍州之域
<lb ed="X" n="0350c08"/><lb ed="R051" n="0068a07"/>也。漢爲燉煌郡。菩薩者。以師有上求下化之德故。
<lb ed="X" n="0350c09"/><lb ed="R051" n="0068a08"/><name role="" type="person">竺法護</name>。三藏之名也。梵語曇摩羅刹。此云法護。月
<lb ed="X" n="0350c10"/><lb ed="R051" n="0068a09"/>氏人。師八歲出家。依外國竺高座爲師。依郡立名。
<lb ed="X" n="0350c11"/><lb ed="R051" n="0068a10"/>故云燉煌菩薩。連師爲號。故云<name role="" type="person">竺法護</name>者。大師善
<lb ed="X" n="0350c12"/><lb ed="R051" n="0068a11"/>究三十六國道術。兼通其語。日記萬言。篤志於學。
<lb ed="X" n="0350c13"/><lb ed="R051" n="0068a12"/>萬里尋師。博達古今。世務毀譽。未曾懷抱。泰始二
<lb ed="X" n="0350c14"/><lb ed="R051" n="0068a13"/>年。自天竺達玉門關。徙居燉煌。以師譯經弘道。光
<lb ed="X" n="0350c15"/><lb ed="R051" n="0068a14"/>揚象敎。一象傾心。故嘉此美名。卽初譯之主也。</p><p xml:id="pX32p0350c1519" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0350c16"/><lb ed="R051" n="0068a15"/>四初譯名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c17"/><lb ed="R051" n="0068a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0350c1701">初翻此名經。正法華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0350c18"/><lb ed="R051" n="0068a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0350c1801">譯主以冲深之識。通方之才。傳道五天。不滯一隅。
<lb ed="X" n="0350c19"/><lb ed="R051" n="0068a18"/>遂於西晉之代。來化洛陽。後在靑門外。設像立刹。
<lb ed="X" n="0350c20"/><lb ed="R051" n="0068b01"/>開覺生靈。初翻此經。名正法華。葢取此經。楷定權
<lb ed="X" n="0350c21"/><lb ed="R051" n="0068b02"/>實。會歸一乘。無他道也。的指演說正法。文成十卷。
<lb ed="X" n="0350c22"/><lb ed="R051" n="0068b03"/>二十八品。其眞言文字。皆作晉言。囑累在末。</p><p xml:id="pX32p0350c2218" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0350c23"/><lb ed="R051" n="0068b04"/>東晉譯。分三。初譯經時。二譯經主。三二譯名。準前
<lb ed="X" n="0350c24"/><lb ed="R051" n="0068b05"/>後亦應有四。今三。處則義該之。且初譯經時。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0351a" n="0351a"/>
<lb ed="X" n="0351a01"/><lb ed="R051" n="0068b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0351a0101">東<name role="" type="person">晉安帝</name>。隆安年中。後秦弘始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351a02"/><lb ed="R051" n="0068b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0351a0201">言東晉者。五胡亂華之時。西晉懷愍二帝。被劉氏
<lb ed="X" n="0351a03"/><lb ed="R051" n="0068b08"/>所弑。洛陽大亂。元帝渡江。建都江東。對洛陽故號
<lb ed="X" n="0351a04"/><lb ed="R051" n="0068b09"/>東晉。共十一主。安帝是東晉第十主。乃孝武之子。
<lb ed="X" n="0351a05"/><lb ed="R051" n="0068b10"/>諱德宗。隆安卽安帝年號。繼孝武卽位。初改隆安。
<lb ed="X" n="0351a06"/><lb ed="R051" n="0068b11"/>凡五年。什師於弘始三年入洛陽。當晉隆安五年。
<lb ed="X" n="0351a07"/><lb ed="R051" n="0068b12"/>也。後秦對前秦而言。姓姚。名萇。前秦苻堅。字永固。
<lb ed="X" n="0351a08"/><lb ed="R051" n="0068b13"/>有雄師十萬。自稱秦王。後<anchor xml:id="nkr_note_add_0351a0801" n="0351a0801"/><anchor xml:id="beg0351a0801" n="0351a0801"/>僭<anchor xml:id="end0351a0801"/>位。都長安。爲前秦也。
<lb ed="X" n="0351a09"/><lb ed="R051" n="0068b14"/>姚萇初仕苻堅。爲兗州<anchor xml:id="nkr_note_add_0351a0901" n="0351a0901"/><anchor xml:id="beg0351a0901" n="0351a0901"/>刺<anchor xml:id="end0351a0901"/>史。後擢龍驤將軍。討慕
<lb ed="X" n="0351a10"/><lb ed="R051" n="0068b15"/>容泓等。兵敗懼奔。時渭北馬牧等。紏扇羗衆。率其
<lb ed="X" n="0351a11"/><lb ed="R051" n="0068b16"/>戶口。歸萇者五萬餘家。推萇爲盟主。萇至<anchor xml:id="nkr_note_add_0351a1101" n="0351a1101"/><anchor xml:id="beg0351a1101" n="0351a1101"/>陝<anchor xml:id="end0351a1101"/>西入
<lb ed="X" n="0351a12"/><lb ed="R051" n="0068b17"/>長安。弑苻堅。<anchor xml:id="nkr_note_add_0351a1201" n="0351a1201"/><anchor xml:id="beg0351a1201" n="0351a1201"/>僭<anchor xml:id="end0351a1201"/>帝位。亦號秦王。因別前秦。故云後
<lb ed="X" n="0351a13"/><lb ed="R051" n="0068b18"/>秦。萇卒。子姚興立。弘始是姚興年號。晉居正位。秦
<lb ed="X" n="0351a14"/><lb ed="R051" n="0069a01"/>爲傍<anchor xml:id="nkr_note_add_0351a1401" n="0351a1401"/><anchor xml:id="beg0351a1401" n="0351a1401"/>僭<anchor xml:id="end0351a1401"/>。什師譯經於秦境。必先晉而後秦者。存正
<lb ed="X" n="0351a15"/><lb ed="R051" n="0069a02"/>統也。此二譯之時代。</p><p xml:id="pX32p0351a1509" cb:place="inline">△二譯經主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351a16"/><lb ed="R051" n="0069a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0351a1601">龜兹沙門。鳩摩羅什。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351a17"/><lb ed="R051" n="0069a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0351a1701">龜兹。國名。是什師之梓里。非譯經之處所。沙門。此
<lb ed="X" n="0351a18"/><lb ed="R051" n="0069a05"/>云勤息。有四。一聖道沙門。卽佛菩薩等。二說道沙
<lb ed="X" n="0351a19"/><lb ed="R051" n="0069a06"/>門。卽說正法者。三活道沙門。卽修善品者。四汙道
<lb ed="X" n="0351a20"/><lb ed="R051" n="0069a07"/>沙門。卽諸邪行者。鳩摩羅什。譯主之名也。具云鳩
<lb ed="X" n="0351a21"/><lb ed="R051" n="0069a08"/>摩羅耆婆。此云童壽。以童年而有耆德故。什者。深
<lb ed="X" n="0351a22"/><lb ed="R051" n="0069a09"/>善此方文字之什也。華梵兼擧。故名鳩摩羅什。師
<lb ed="X" n="0351a23"/><lb ed="R051" n="0069a10"/>七歲。隨母入寺。見鐵鉢擧之。俄念鉢重。卽不勝重
<lb ed="X" n="0351a24"/><lb ed="R051" n="0069a11"/>遂悟萬法唯心之旨。是故出家。父卒。母亦出家。得
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0351b" n="0351b"/>
<lb ed="X" n="0351b01"/><lb ed="R051" n="0069a12"/>證三果。初携師訪道於北印土。有一羅漢謂曰。此
<lb ed="X" n="0351b02"/><lb ed="R051" n="0069a13"/>子非常。過三十不毀戒。度人不減掬多。若破戒。只
<lb ed="X" n="0351b03"/><lb ed="R051" n="0069a14"/>爲聰明法師耳。母常謂曰。汝學解足爲人師。但自
<lb ed="X" n="0351b04"/><lb ed="R051" n="0069a15"/>道未成。柰何。師曰。菩薩之行。利物忘軀。大化必行
<lb ed="X" n="0351b05"/><lb ed="R051" n="0069a16"/>鑪鑊無恨。母臨滅。讖曰。方等深敎。應闡秦都。但於
<lb ed="X" n="0351b06"/><lb ed="R051" n="0069a17"/>自身。少有不利。師於內外諸典。無所不知。西域諸
<lb ed="X" n="0351b07"/><lb ed="R051" n="0069a18"/>王。請師說法。必長跪座側。命蹋而登焉。其後前秦
<lb ed="X" n="0351b08"/><lb ed="R051" n="0069b01"/>苻堅西討。太史奏曰。異星現於西域分野。當有大
<lb ed="X" n="0351b09"/><lb ed="R051" n="0069b02"/>德智人。入輔中國。堅曰。朕聞龜兹有羅什。襄陽有
<lb ed="X" n="0351b10"/><lb ed="R051" n="0069b03"/>道安。得非此二人耶。卽遣驍騎將軍呂光。率兵七
<lb ed="X" n="0351b11"/><lb ed="R051" n="0069b04"/>萬。伐龜兹。迎什師。至凉州。聞苻堅爲姚萇所害。呂
<lb ed="X" n="0351b12"/><lb ed="R051" n="0069b05"/>光據凉州。卽三河王位。國號大凉。師亦止之。萇聞
<lb ed="X" n="0351b13"/><lb ed="R051" n="0069b06"/>師之名。屢請。而呂光不允。萇卒。子興立。復請不允。
<lb ed="X" n="0351b14"/><lb ed="R051" n="0069b07"/>興怒。加兵伐之。時凉州呂隆在位。上表出降。弘始
<lb ed="X" n="0351b15"/><lb ed="R051" n="0069b08"/>三年。方得迎師入闕。秦王奉爲國師。此二譯之主
<lb ed="X" n="0351b16"/><lb ed="R051" n="0069b09"/>也。</p><p xml:id="pX32p0351b1602" cb:place="inline">△三二譯名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351b17"/><lb ed="R051" n="0069b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0351b1701">次翻此經。名妙法蓮華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351b18"/><lb ed="R051" n="0069b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0351b1801">譯主以簪纓之裔。作法門之胤。德星現於外國。聲
<lb ed="X" n="0351b19"/><lb ed="R051" n="0069b12"/>名溢於前秦。雖有西凉鈍滯。厥後敎化大行。秦主
<lb ed="X" n="0351b20"/><lb ed="R051" n="0069b13"/>敬奉如佛。以弘始四年。於艸堂寺。廣集義學沙門
<lb ed="X" n="0351b21"/><lb ed="R051" n="0069b14"/>譯大品等經論。共三百九十餘卷。此經是一。次者。
<lb ed="X" n="0351b22"/><lb ed="R051" n="0069b15"/>次西晉也。名妙法者。取此經觸處明眞。卽權顯實
<lb ed="X" n="0351b23"/><lb ed="R051" n="0069b16"/>故也。的指止止不須說。我法妙難思。故云妙法。文
<lb ed="X" n="0351b24"/><lb ed="R051" n="0069b17"/>成七卷。二十八品。卽今經。師入滅於弘始十五年
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0351c" n="0351c"/>
<lb ed="X" n="0351c01"/><lb ed="R051" n="0069b18"/>四月十三日。臨終自誓。吾所譯之經。果不謬佛意。
<lb ed="X" n="0351c02"/><lb ed="R051" n="0070a01"/>當焚身之後。舌根不壞。後果如之。師舌與諸佛廣
<lb ed="X" n="0351c03"/><lb ed="R051" n="0070a02"/>長舌。讚歎此經不二故也。</p><p xml:id="pX32p0351c0311" cb:place="inline">△三隋朝譯。分四。初譯
<lb ed="X" n="0351c04"/><lb ed="R051" n="0070a03"/>經時。二譯經處。三譯經主。四三譯名。且初譯經時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351c05"/><lb ed="R051" n="0070a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0351c0501">隋氏仁壽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351c06"/><lb ed="R051" n="0070a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0351c0601">隋。卽楊氏建國之號也。高祖<name role="" type="person">文皇帝</name>。姓楊。名堅。弘
<lb ed="X" n="0351c07"/><lb ed="R051" n="0070a06"/>農華陰人。父楊忠。仕周有功。封爲隋國公。忠卒。堅
<lb ed="X" n="0351c08"/><lb ed="R051" n="0070a07"/>襲爵。後受周禪。都長安。國號大隋。自東晉瓜分。至
<lb ed="X" n="0351c09"/><lb ed="R051" n="0070a08"/>文帝方合一統。共三主。計三十八年。以國號大隋。
<lb ed="X" n="0351c10"/><lb ed="R051" n="0070a09"/>故曰隋氏。仁壽。卽文帝年號。文帝在位二十四年。
<lb ed="X" n="0351c11"/><lb ed="R051" n="0070a10"/>有二號。初開皇。次仁壽。此三譯之時代。</p><p xml:id="pX32p0351c1116" cb:place="inline">△二譯經
<lb ed="X" n="0351c12"/><lb ed="R051" n="0070a11"/>處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351c13"/><lb ed="R051" n="0070a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0351c1301"><name role="" type="person">大興善寺</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351c14"/><lb ed="R051" n="0070a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0351c1401">卽文帝所建。此譯經之處也。</p><p xml:id="pX32p0351c1412" cb:place="inline">△三譯經主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351c15"/><lb ed="R051" n="0070a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0351c1501"><name role="" type="person">北天竺</name>沙門。闍那笈多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351c16"/><lb ed="R051" n="0070a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0351c1601">北天者。五天之一也。天竺總名印土。此云月<g ref="#CB15131">邦</g>。以
<lb ed="X" n="0351c17"/><lb ed="R051" n="0070a16"/>此土賢聖繼化。導凡御物。如月之臨照故。闍那笈
<lb ed="X" n="0351c18"/><lb ed="R051" n="0070a17"/>多。二譯師之名也。闍那半梵語。具云闍那崛多。此
<lb ed="X" n="0351c19"/><lb ed="R051" n="0070a18"/>云志德。刹利帝種。笈多。具云<name role="" type="person">達摩笈多</name>。比此法密。
<lb ed="X" n="0351c20"/><lb ed="R051" n="0070b01"/>二師皆<name role="" type="person">北天竺</name>人。此譯經之主也。</p><p xml:id="pX32p0351c2014" cb:place="inline">△四三譯名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351c21"/><lb ed="R051" n="0070b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0351c2101">後所翻者。同名妙法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0351c22"/><lb ed="R051" n="0070b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0351c2201">然二師誓志弘通。來遊此土。躡霜雪以前跡。冐烟
<lb ed="X" n="0351c23"/><lb ed="R051" n="0070b04"/>霞而進影。遂際明時。得面聖君。於時樹刹懸旛。誠
<lb ed="X" n="0351c24"/><lb ed="R051" n="0070b05"/>建此寺。頒衣賜食。以示優寵。闍那爲主譯。笈多爲
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0352a" n="0352a"/>
<lb ed="X" n="0352a01"/><lb ed="R051" n="0070b06"/>輔佐。凡有潤色。以二師爲準。後者對前故。義符秦
<lb ed="X" n="0352a02"/><lb ed="R051" n="0070b07"/>本。但加添品二字。以添合改移有五。一於秦晉二
<lb ed="X" n="0352a03"/><lb ed="R051" n="0070b08"/>本。添普門品後偈。二於秦本藥王品後。補日光喩
<lb ed="X" n="0352a04"/><lb ed="R051" n="0070b09"/>之全文。三合天授品於寶塔品內。四移囑累品於
<lb ed="X" n="0352a05"/><lb ed="R051" n="0070b10"/>普賢品後。五回陀羅尼品於神力品後。文成八卷。
<lb ed="X" n="0352a06"/><lb ed="R051" n="0070b11"/>二十七品。與正法華俱未流通。存於大藏。問三朝
<lb ed="X" n="0352a07"/><lb ed="R051" n="0070b12"/>聖師。同譯一經。何取名並卷品各不同耶。答兩晉
<lb ed="X" n="0352a08"/><lb ed="R051" n="0070b13"/>一隋。時代不同。月氏龜兹。風土又隔。譯主各隨處
<lb ed="X" n="0352a09"/><lb ed="R051" n="0070b14"/>沿時。闡揚聖敎而<anchor xml:id="nkr_note_add_0352a0901" n="0352a0901"/><anchor xml:id="beg0352a0901" n="0352a0901"/>已<anchor xml:id="end0352a0901"/>。名題之別。品卷之殊。如眼目
<lb ed="X" n="0352a10"/><lb ed="R051" n="0070b15"/>之稱。何足異哉。當求三譯宗旨同處可也。三朝翻
<lb ed="X" n="0352a11"/><lb ed="R051" n="0070b16"/>譯竟。</p><p xml:id="pX32p0352a1103" cb:place="inline">△三明獨尊秦譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0352a12"/><lb ed="R051" n="0070b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0352a1201">三經重沓。文旨互陳。時所宗尙。皆弘秦本。自餘支品
<lb ed="X" n="0352a13"/><lb ed="R051" n="0070b18"/>別偈。不無其流。具如序曆。故所非述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0352a14"/><lb ed="R051" n="0071a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0352a1401">初句明雜糅。二句明影略。二譯曰重。三譯曰沓。載
<lb ed="X" n="0352a15"/><lb ed="R051" n="0071a02"/>道不紊曰文。趣味有準曰旨。彼此隱顯曰互陳。謂
<lb ed="X" n="0352a16"/><lb ed="R051" n="0071a03"/>文詞旨趣。交互陳述。如十如。晉本無。秦譯則有。藥
<lb ed="X" n="0352a17"/><lb ed="R051" n="0071a04"/>艸喩後半品。晉隋兩譯則有。秦本則無。故云文旨
<lb ed="X" n="0352a18"/><lb ed="R051" n="0071a05"/>互陳。宗者觸言崇尙故。弘者開張闡明故。以此經
<lb ed="X" n="0352a19"/><lb ed="R051" n="0071a06"/>雖有三譯。然古今所宗尙者。皆弘傳秦朝羅什所
<lb ed="X" n="0352a20"/><lb ed="R051" n="0071a07"/>譯之本也。獨尊有三義。一約影響。以什師七佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0352a2001" n="0352a2001"/><anchor xml:id="beg0352a2001" n="0352a2001"/>已<anchor xml:id="end0352a2001"/>來。
<lb ed="X" n="0352a21"/><lb ed="R051" n="0071a08"/>譯經一人故。二約投機。以什師約義翻經。契合此
<lb ed="X" n="0352a22"/><lb ed="R051" n="0071a09"/>方機益故。三約感通。以什師譯經願力殊勝。秦主
<lb ed="X" n="0352a23"/><lb ed="R051" n="0071a10"/>信力超絕故。有此三義。故得家喩戶曉。流傳誦持。
<lb ed="X" n="0352a24"/><lb ed="R051" n="0071a11"/>天上人間。實相不泯。喩之三光亘天。杲日獨明。秦
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0352b" n="0352b"/>
<lb ed="X" n="0352b01"/><lb ed="R051" n="0071a12"/>本之視二譯。亦猶是矣。自餘下。結指品偈不述。上
<lb ed="X" n="0352b02"/><lb ed="R051" n="0071a13"/>序三經名題。惟明綱領。若不略指條目。未委差別
<lb ed="X" n="0352b03"/><lb ed="R051" n="0071a14"/>何似。大師爲此。故又詳細如此。意謂除此三經名
<lb ed="X" n="0352b04"/><lb ed="R051" n="0071a15"/>題之外。自餘三經分品多少不定。別偈全缺有異。
<lb ed="X" n="0352b05"/><lb ed="R051" n="0071a16"/>品偈依經。皆有等流義類相從。毫不紊亂。具如次
<lb ed="X" n="0352b06"/><lb ed="R051" n="0071a17"/>序。歷然明白。但非經之大綱。故不詳述。然此四句。
<lb ed="X" n="0352b07"/><lb ed="R051" n="0071a18"/>疑者多矣。今再解之。的指經文。支取分義。別目差
<lb ed="X" n="0352b08"/><lb ed="R051" n="0071b01"/>別。則品偈卽指經中品偈也。分品者。如隋本則天
<lb ed="X" n="0352b09"/><lb ed="R051" n="0071b02"/>授一品合入寶塔品內。而秦本分爲兩品。此分品
<lb ed="X" n="0352b10"/><lb ed="R051" n="0071b03"/>開合不定也。移囑累於經末。而秦本則置神力品
<lb ed="X" n="0352b11"/><lb ed="R051" n="0071b04"/>後。此分品前後不定也。別偈者。如晉本不輕品中
<lb ed="X" n="0352b12"/><lb ed="R051" n="0071b05"/>偈云。五百淸信士。五百淸信女。而秦本此偈不分。
<lb ed="X" n="0352b13"/><lb ed="R051" n="0071b06"/>止言尼思佛等。如隋本普門品中有偈。而秦本則
<lb ed="X" n="0352b14"/><lb ed="R051" n="0071b07"/>後來方添。此則三經偈頌差別不同也。序經緣起
<lb ed="X" n="0352b15"/><lb ed="R051" n="0071b08"/>竟。</p><p xml:id="pX32p0352b1502" cb:place="inline">△三序經詮旨。分二。初泛序一化始終。以明機
<lb ed="X" n="0352b16"/><lb ed="R051" n="0071b09"/>敎差別。二的序本經詮旨。以顯權實正理。初泛序。
<lb ed="X" n="0352b17"/><lb ed="R051" n="0071b10"/>又二。初序義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0352b18"/><lb ed="R051" n="0071b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0352b1801">夫以靈嶽降靈。非大聖無由開化。適化所及。非昔緣
<lb ed="X" n="0352b19"/><lb ed="R051" n="0071b12"/>無以導心。所以仙苑吿成。機分小大之別。金河顧命。
<lb ed="X" n="0352b20"/><lb ed="R051" n="0071b13"/>道殊半滿之科。豈非敎被乘時。無足覈其高會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0352b21"/><lb ed="R051" n="0071b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0352b2101">云泛序者。以機敎約一代明故。夫以二字。乃文之
<lb ed="X" n="0352b22"/><lb ed="R051" n="0071b15"/>造端起首處。如未雨先雲。未火先烟。爲前相故。故
<lb ed="X" n="0352b23"/><lb ed="R051" n="0071b16"/>五峯師云。油雲知雨沛。金電覺雷奔。理勢然也。靈
<lb ed="X" n="0352b24"/><lb ed="R051" n="0071b17"/>嶽指鷲峯。卽經中<name role="" type="person">耆闍崛山</name>。以古佛所處。今佛說
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0352c" n="0352c"/>
<lb ed="X" n="0352c01"/><lb ed="R051" n="0071b18"/>法在此。故云降靈。問。靈嶽降靈一句。古謂山蘊英
<lb ed="X" n="0352c02"/><lb ed="R051" n="0072a01"/>靈之秀。生此靈明之聖人。此則降靈之靈。指佛鍾
<lb ed="X" n="0352c03"/><lb ed="R051" n="0072a02"/>嶽靈而生明矣。故引詩意證成。於理無爽。今子以
<lb ed="X" n="0352c04"/><lb ed="R051" n="0072a03"/>降靈之靈。屬佛。不屬山。何申甫憑地靈而人傑。而
<lb ed="X" n="0352c05"/><lb ed="R051" n="0072a04"/>佛反不借地靈而降神耶。答。此亦有理。今正其說。
<lb ed="X" n="0352c06"/><lb ed="R051" n="0072a05"/>大雅嵩高八章。每章八句。第一章云。嵩高唯嶽。駿
<lb ed="X" n="0352c07"/><lb ed="R051" n="0072a06"/>極於天。唯嶽降神。生甫及申。維申及甫。維周之翰
<lb ed="X" n="0352c08"/><lb ed="R051" n="0072a07"/>四國於蕃。四方於宣。此詩乃周宣王中興。申伯出
<lb ed="X" n="0352c09"/><lb ed="R051" n="0072a08"/>封於謝。尹吉甫作此詩以送之。以美申伯之降生。
<lb ed="X" n="0352c10"/><lb ed="R051" n="0072a09"/>實鍾靈嶽而生也。此地靈人傑之常談耳。此意在
<lb ed="X" n="0352c11"/><lb ed="R051" n="0072a10"/>申伯則可。在如來則不可。當知佛之示跡。以修證
<lb ed="X" n="0352c12"/><lb ed="R051" n="0072a11"/>圓極。現化自在。無始悲願度生力故。故佛之心。卽
<lb ed="X" n="0352c13"/><lb ed="R051" n="0072a12"/>法界圓明之心。佛之身。亦法界圓明之身。但應機
<lb ed="X" n="0352c14"/><lb ed="R051" n="0072a13"/>有隱顯耳。而謂此身憑靈嶽而降生者。非也。又當
<lb ed="X" n="0352c15"/><lb ed="R051" n="0072a14"/>知降靈之靈。卽以佛之臨蒞於此。敷演今經。謂降
<lb ed="X" n="0352c16"/><lb ed="R051" n="0072a15"/>靈也。大師借文不借意耳。慧日高昇。朗萬法之幽
<lb ed="X" n="0352c17"/><lb ed="R051" n="0072a16"/>邃。性海圓湛。超四大以獨尊。故稱大聖。開化有二。
<lb ed="X" n="0352c18"/><lb ed="R051" n="0072a17"/>一現形。二說法。開者抉膜剖執。決斷情塵。化者點
<lb ed="X" n="0352c19"/><lb ed="R051" n="0072a18"/>凡成聖。鎔冶幻妄。此則佛爲能開化。機爲所開化
<lb ed="X" n="0352c20"/><lb ed="R051" n="0072b01"/>也。此二句。序主意謂。此山乃古佛所處。如來在此
<lb ed="X" n="0352c21"/><lb ed="R051" n="0072b02"/>事非唐捐。葢謂開佛知見。會權歸實。顯示一乘法
<lb ed="X" n="0352c22"/><lb ed="R051" n="0072b03"/>耳。然此法不有大聖。何能開化三乘哉。況靈山接
<lb ed="X" n="0352c23"/><lb ed="R051" n="0072b04"/>武。無非聖賢。或積深厚養。內秘外現。如身子富那
<lb ed="X" n="0352c24"/><lb ed="R051" n="0072b05"/>等。或道全德備。隣功極高。如文殊彌勒等。如此偉
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0353a" n="0353a"/>
<lb ed="X" n="0353a01"/><lb ed="R051" n="0072b06"/>人。不有大聖。又何以開化受此法哉。所以能開化
<lb ed="X" n="0353a02"/><lb ed="R051" n="0072b07"/>者。以如來色心殊勝。理量超絕。鑒機無差。施行有
<lb ed="X" n="0353a03"/><lb ed="R051" n="0072b08"/>準故。由此今經三乘。普得釋滯開蒙。俱能袪迷獲
<lb ed="X" n="0353a04"/><lb ed="R051" n="0072b09"/>記。故反顯云。非大聖無由開化。適化二句。序感藉
<lb ed="X" n="0353a05"/><lb ed="R051" n="0072b10"/>緣合。適者稱也。及也。當也。謂無緣必不受化。緣淺
<lb ed="X" n="0353a06"/><lb ed="R051" n="0072b11"/>亦不革心。故神化相投之處。必是昔有大緣。且緣
<lb ed="X" n="0353a07"/><lb ed="R051" n="0072b12"/>而深者也。佛雖大聖。必不能化無緣之人。以靈山
<lb ed="X" n="0353a08"/><lb ed="R051" n="0072b13"/>所化之機。皆昔於大通時。聽王子覆講。<anchor xml:id="nkr_note_add_0353a0801" n="0353a0801"/><anchor xml:id="beg0353a0801" n="0353a0801"/>已<anchor xml:id="end0353a0801"/>下一乘
<lb ed="X" n="0353a09"/><lb ed="R051" n="0072b14"/>緣種。故反顯云。當敎化所及之處。非昔緣無以導
<lb ed="X" n="0353a10"/><lb ed="R051" n="0072b15"/>心。謂之導心者。以機勝感深。非止結種得益增長
<lb ed="X" n="0353a11"/><lb ed="R051" n="0072b16"/>信心。亦各明解圓滿終到佛地故。如大通法衆。威
<lb ed="X" n="0353a12"/><lb ed="R051" n="0072b17"/>音三乘。昔蒙化者。今在靈山。或得受記。或沾利益。
<lb ed="X" n="0353a13"/><lb ed="R051" n="0072b18"/>皆由有緣在昔。今方有分。不有昔緣。而今何能得
<lb ed="X" n="0353a14"/><lb ed="R051" n="0073a01"/>度哉。問大聖開化。意在普及。今何止有緣耶。旣在
<lb ed="X" n="0353a15"/><lb ed="R051" n="0073a02"/>有緣。何謂普及一切耶。答。佛心普及。亦普及有緣
<lb ed="X" n="0353a16"/><lb ed="R051" n="0073a03"/>也。舍衛九億家。不其然乎。三億見佛聞法。則昔緣
<lb ed="X" n="0353a17"/><lb ed="R051" n="0073a04"/>可導心也。三億特結種而<anchor xml:id="nkr_note_add_0353a1701" n="0353a1701"/><anchor xml:id="beg0353a1701" n="0353a1701"/>已<anchor xml:id="end0353a1701"/>。三億不見不聞。無緣
<lb ed="X" n="0353a18"/><lb ed="R051" n="0073a05"/>障之矣。古謂狐貉不能煖無氣之人。<name role="" type="person">扁鵲</name>不能醫
<lb ed="X" n="0353a19"/><lb ed="R051" n="0073a06"/>必死之病。天雨不潤無根之艸。黃金不富命窮之
<lb ed="X" n="0353a20"/><lb ed="R051" n="0073a07"/>人。知此。則佛法不能度無緣之人。信矣。昔緣時義。
<lb ed="X" n="0353a21"/><lb ed="R051" n="0073a08"/>大矣哉。所以二句。序如來始成佛時。半滿無心而
<lb ed="X" n="0353a22"/><lb ed="R051" n="0073a09"/>機自差別也。雖言初時。實序一代法被之機故。所
<lb ed="X" n="0353a23"/><lb ed="R051" n="0073a10"/>以二字。承前因昔緣之深淺。所以今根有大小故。
<lb ed="X" n="0353a24"/><lb ed="R051" n="0073a11"/>仙苑。卽古仙人修道。染塵受墮之處也。佛於此吿
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0353b" n="0353b"/>
<lb ed="X" n="0353b01"/><lb ed="R051" n="0073a12"/>成者。泛明有四意。一得四無畏故。二警覺羣迷令
<lb ed="X" n="0353b02"/><lb ed="R051" n="0073a13"/>知故。三有緣五人在此應度故。四眞心直說警增
<lb ed="X" n="0353b03"/><lb ed="R051" n="0073a14"/>上慢故。的指吿成有二處意。一爲五人三轉四諦
<lb ed="X" n="0353b04"/><lb ed="R051" n="0073a15"/>法輪時。作證轉云。此是苦。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0353b0401" n="0353b0401"/><anchor xml:id="beg0353b0401" n="0353b0401"/>已<anchor xml:id="end0353b0401"/>知等。此吿成者。卽
<lb ed="X" n="0353b05"/><lb ed="R051" n="0073a16"/>擧果勸樂。激勵義也。二今經藥艸品云。我是如來
<lb ed="X" n="0353b06"/><lb ed="R051" n="0073a17"/>應供等。此吿成者。卽宏開度門。普覺義也。吿成豈
<lb ed="X" n="0353b07"/><lb ed="R051" n="0073a18"/>我慢自伐云乎哉。然此吿成。雖拘法華末時。其意
<lb ed="X" n="0353b08"/><lb ed="R051" n="0073b01"/>實序佛初坐道場。宣度生事。知出興意也。機分小
<lb ed="X" n="0353b09"/><lb ed="R051" n="0073b02"/>大者。小如二乘及事行菩薩。以知見偏枯。不了自
<lb ed="X" n="0353b10"/><lb ed="R051" n="0073b03"/>心故。大機如圓敎菩薩等。以解行圓明。徹悟眞源
<lb ed="X" n="0353b11"/><lb ed="R051" n="0073b04"/>故。故阿含云。如來初轉四諦法時。諸聞法者。有證
<lb ed="X" n="0353b12"/><lb ed="R051" n="0073b05"/>大乘位者。有證小乘果者。據此則知諦緣一而機
<lb ed="X" n="0353b13"/><lb ed="R051" n="0073b06"/>自異者。則生滅無量攸分。例六度一而機自殊者。
<lb ed="X" n="0353b14"/><lb ed="R051" n="0073b07"/>則事修理修兩別。佛初無是心也。如莊生不龜手
<lb ed="X" n="0353b15"/><lb ed="R051" n="0073b08"/>之藥。用者各別。知此。則五時設化機。之大小。可以
<lb ed="X" n="0353b16"/><lb ed="R051" n="0073b09"/>類推。問仙苑轉法時。卽頓演華嚴時。仙苑現丈六。
<lb ed="X" n="0353b17"/><lb ed="R051" n="0073b10"/>覺場現千丈。二始同時。圓遍可爾。雙垂兩像。優劣
<lb ed="X" n="0353b18"/><lb ed="R051" n="0073b11"/>昭然。卽說大小法之前相著矣。是則被機大小。在
<lb ed="X" n="0353b19"/><lb ed="R051" n="0073b12"/>佛有心。何云機分。佛無是心也。答。一月而千江普
<lb ed="X" n="0353b20"/><lb ed="R051" n="0073b13"/>現。雖有晦明。水也。月無異心。一雨而萬卉均沾。雖
<lb ed="X" n="0353b21"/><lb ed="R051" n="0073b14"/>有豐嗇。物也。雨焉有別。仙苑覺場。丈六千丈。亦機
<lb ed="X" n="0353b22"/><lb ed="R051" n="0073b15"/>之大小。彼此不定見耳。法界身雲。豈住思議境中。
<lb ed="X" n="0353b23"/><lb ed="R051" n="0073b16"/>有意如是哉。大師叙此二句。恐人謂法華之前。在
<lb ed="X" n="0353b24"/><lb ed="R051" n="0073b17"/>佛宜當說實。便了一期大事。却不自省權實兩分
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0353c" n="0353c"/>
<lb ed="X" n="0353c01"/><lb ed="R051" n="0073b18"/>而今復用開顯會歸一番。何也。序主謂佛初成道。
<lb ed="X" n="0353c02"/><lb ed="R051" n="0074a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0353c0201" n="0353c0201"/><anchor xml:id="beg0353c0201" n="0353c0201"/>已<anchor xml:id="end0353c0201"/>鑑機宜。故不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0353c0202" n="0353c0202"/><anchor xml:id="beg0353c0202" n="0353c0202"/>已<anchor xml:id="end0353c0202"/>而權實之。今則純熟。亦不得
<lb ed="X" n="0353c03"/><lb ed="R051" n="0074a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0353c0301" n="0353c0301"/><anchor xml:id="beg0353c0301" n="0353c0301"/>已<anchor xml:id="end0353c0301"/>而開顯之。始終爲機故耳。若唯說實。何以逐機
<lb ed="X" n="0353c04"/><lb ed="R051" n="0074a03"/>哉。此意含隱。智者詳之。金河二句。序一化云終。因
<lb ed="X" n="0353c05"/><lb ed="R051" n="0074a04"/>機大小。而敎分偏圓也。上句是分敎之時處。以金
<lb ed="X" n="0353c06"/><lb ed="R051" n="0074a05"/>河卽處。顧命卽時故。梵語阿利羅<g ref="#CB02494">䟦</g>提。此云有金
<lb ed="X" n="0353c07"/><lb ed="R051" n="0074a06"/>河。此河卽出尸那城之屬境。以河水迅速。表生死
<lb ed="X" n="0353c08"/><lb ed="R051" n="0074a07"/>不常。金沙不動。表一眞常恒故。河畔有娑羅樹。乃
<lb ed="X" n="0353c09"/><lb ed="R051" n="0074a08"/>佛世力士生處。往昔古佛所居。其林四雙八株。四
<lb ed="X" n="0353c10"/><lb ed="R051" n="0074a09"/>榮四枯。如來於此般涅槃。表本末二四倒<anchor xml:id="nkr_note_add_0353c1001" n="0353c1001"/><anchor xml:id="beg0353c1001" n="0353c1001"/>已<anchor xml:id="end0353c1001"/>斷故。
<lb ed="X" n="0353c11"/><lb ed="R051" n="0074a10"/>極證常樂我淨四德故。顧命者。臨終出命謂之顧。
<lb ed="X" n="0353c12"/><lb ed="R051" n="0074a11"/>將去意也。以彼成王將終。作顧命之誓誥。今言如
<lb ed="X" n="0353c13"/><lb ed="R051" n="0074a12"/>來化緣將終。說涅槃經。捃拾五時之敎。此是最後
<lb ed="X" n="0353c14"/><lb ed="R051" n="0074a13"/>遺囑。究竟垂範也。下句道字。指一代敎法。小乘九
<lb ed="X" n="0353c15"/><lb ed="R051" n="0074a14"/>部。不盡法義。故曰半字。大乘十二部。圓極心性。故
<lb ed="X" n="0353c16"/><lb ed="R051" n="0074a15"/>曰滿字。如來於涅槃經中。說半滿二字。分大小兩
<lb ed="X" n="0353c17"/><lb ed="R051" n="0074a16"/>乘。故彼經云。譬如長者。唯有一子。懼不速成。晝夜
<lb ed="X" n="0353c18"/><lb ed="R051" n="0074a17"/>殷勤。敎其半字。而不敎其毗伽羅論。以其幼稚力
<lb ed="X" n="0353c19"/><lb ed="R051" n="0074a18"/>未堪故。科字取楷定義。言如來於涅槃經內。以半
<lb ed="X" n="0353c20"/><lb ed="R051" n="0074b01"/>滿二字。楷定一代大小乘。俾不紊亂也。然前後四
<lb ed="X" n="0353c21"/><lb ed="R051" n="0074b02"/>句。機擧初時大小。敎擧最後偏圓。以二文影綺。故
<lb ed="X" n="0353c22"/><lb ed="R051" n="0074b03"/>機敎互言。俱通一代也。又前後二義。遞爲由藉。以
<lb ed="X" n="0353c23"/><lb ed="R051" n="0074b04"/>機分則敎殊。敎殊則機分。序主序此。葢謂法華開
<lb ed="X" n="0353c24"/><lb ed="R051" n="0074b05"/>顯之所以也。豈非二句。承前二義。以序法華時至
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0354a" n="0354a"/>
<lb ed="X" n="0354a01"/><lb ed="R051" n="0074b06"/>方可說也。豈非二字。猶言若不是也。敎被等者。指
<lb ed="X" n="0354a02"/><lb ed="R051" n="0074b07"/>法華<anchor xml:id="nkr_note_add_0354a0201" n="0354a0201"/><anchor xml:id="beg0354a0201" n="0354a0201"/>已<anchor xml:id="end0354a0201"/>前。敎法被於三乘者。敎則至此<anchor xml:id="nkr_note_add_0354a0202" n="0354a0202"/><anchor xml:id="beg0354a0202" n="0354a0202"/>已<anchor xml:id="end0354a0202"/>極。機則
<lb ed="X" n="0354a03"/><lb ed="R051" n="0074b08"/>至此<anchor xml:id="nkr_note_add_0354a0301" n="0354a0301"/><anchor xml:id="beg0354a0301" n="0354a0301"/>已<anchor xml:id="end0354a0301"/>熟。此可乘之時也。無足豈非。俱反顯意。亦
<lb ed="X" n="0354a04"/><lb ed="R051" n="0074b09"/>序主謙退不敢直云耳。覈者。考究也。質明也。約義
<lb ed="X" n="0354a05"/><lb ed="R051" n="0074b10"/>取之。卽見聞緣起義也。高會。指法華會上。意謂若
<lb ed="X" n="0354a06"/><lb ed="R051" n="0074b11"/>不是敎被乘時。難得見聞高會。若順明。應云。因敎
<lb ed="X" n="0354a07"/><lb ed="R051" n="0074b12"/>被乘時。方得考覈高會。葢此高會興起。良由敎到
<lb ed="X" n="0354a08"/><lb ed="R051" n="0074b13"/>機熟。時至緣勝。勢可乘耳。若非機熟敎到之時。雖
<lb ed="X" n="0354a09"/><lb ed="R051" n="0074b14"/>過百千生。高會無緣興起。我等豈能考究權實之
<lb ed="X" n="0354a10"/><lb ed="R051" n="0074b15"/>正理。質明開顯之通軌。亦豈得普得記莂。獲殊勝
<lb ed="X" n="0354a11"/><lb ed="R051" n="0074b16"/>見聞之利益乎。然法華一會。特言高者。略有十意。
<lb ed="X" n="0354a12"/><lb ed="R051" n="0074b17"/>一此經諸佛同說故。如大通威音燈明等。二時而
<lb ed="X" n="0354a13"/><lb ed="R051" n="0074b18"/>後說故。三權實正印故。上二初卷意。四授記普遍
<lb ed="X" n="0354a14"/><lb ed="R051" n="0075a01"/>故。如三周授記等。五諸佛圓證故。如多寶分身等。
<lb ed="X" n="0354a15"/><lb ed="R051" n="0075a02"/>六需此成佛故。如聞解修習必得菩提等。七法力
<lb ed="X" n="0354a16"/><lb ed="R051" n="0075a03"/>上妙故。如釋迦資以爲因。龍女借以證果等。八本
<lb ed="X" n="0354a17"/><lb ed="R051" n="0075a04"/>迹甚深故。如本迹開顯之說。九功德無盡故。如隨
<lb ed="X" n="0354a18"/><lb ed="R051" n="0075a05"/>喜之福德。持誦之功德等。十智行雙顯故。如正宗
<lb ed="X" n="0354a19"/><lb ed="R051" n="0075a06"/>以智起行。流通以行契智等。有此十意。故稱高會。
<lb ed="X" n="0354a20"/><lb ed="R051" n="0075a07"/>況超出五敎。逈異餘經。雖華嚴圓極。若非法華。則
<lb ed="X" n="0354a21"/><lb ed="R051" n="0075a08"/>開顯不成。必權終權實終實矣。</p><p xml:id="pX32p0354a2113" cb:place="inline">△二釋疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0354a22"/><lb ed="R051" n="0075a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0354a2201">是知五千退席。爲進增慢之儔。五百授記。俱崇密化
<lb ed="X" n="0354a23"/><lb ed="R051" n="0075a10"/>之迹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0354a24"/><lb ed="R051" n="0075a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0354a2401">恐疑云。上云高會。則時至緣熟。如<name role="" type="person">旃檀林</name>內無有
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0354b" n="0354b"/>
<lb ed="X" n="0354b01"/><lb ed="R051" n="0075a12"/>凡材。據今經身子三請。如來許說。五千禮佛而退
<lb ed="X" n="0354b02"/><lb ed="R051" n="0075a13"/>者。何也。故釋云。當知五千退席。乃大權示現。深生
<lb ed="X" n="0354b03"/><lb ed="R051" n="0075a14"/>慈愍。憐其會中。未證謂證。滯濡化城迷棄寶所者。
<lb ed="X" n="0354b04"/><lb ed="R051" n="0075a15"/>令進其空心濡滯。深信一乘之法。故序主作此擧。
<lb ed="X" n="0354b05"/><lb ed="R051" n="0075a16"/>也。影響之衆。如此益明法華爲高會矣。五百。卽富
<lb ed="X" n="0354b06"/><lb ed="R051" n="0075a17"/>樓那等。授記。事通因記果記。如後文說。上云退席
<lb ed="X" n="0354b07"/><lb ed="R051" n="0075a18"/>是權。其致叵測。今云授記是權。益顯前義。隱勝現
<lb ed="X" n="0354b08"/><lb ed="R051" n="0075b01"/>劣。故云密化。五百同然。故曰俱崇。意謂因緣一周。
<lb ed="X" n="0354b09"/><lb ed="R051" n="0075b02"/>雖指屬下根。言授記之事。其實五百聖衆。皆多劫
<lb ed="X" n="0354b10"/><lb ed="R051" n="0075b03"/>熏修。本大迹小。權現以輔法化。啓迪未信者也。故
<lb ed="X" n="0354b11"/><lb ed="R051" n="0075b04"/>下文云。內秘外現等。上泛序竟。</p><p xml:id="pX32p0354b1113" cb:place="inline">△二的序本經詮
<lb ed="X" n="0354b12"/><lb ed="R051" n="0075b05"/>旨。以顯權實正理。分二。初略序三周開顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0354b13"/><lb ed="R051" n="0075b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0354b1301">所以放光現瑞。開發請之敎源。出定揚德。暢佛慧之
<lb ed="X" n="0354b14"/><lb ed="R051" n="0075b07"/>宏略。朽宅。通入大之文軌。化城。引昔緣之不墜。繫珠。
<lb ed="X" n="0354b15"/><lb ed="R051" n="0075b08"/>明理性之常在。鑿井。顯示悟之多方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0354b16"/><lb ed="R051" n="0075b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0354b1601">言的序者。此中依經法喩序故。所以二字。通承前
<lb ed="X" n="0354b17"/><lb ed="R051" n="0075b10"/>義。以時至緣熟。方現相表彰。興起法會故。上句。序
<lb ed="X" n="0354b18"/><lb ed="R051" n="0075b11"/>大覺標本圓發。以光瑞全顯妙法體用故。佛表實
<lb ed="X" n="0354b19"/><lb ed="R051" n="0075b12"/>相體。光表實相用。從眉間白毫發揮。表此理超乎
<lb ed="X" n="0354b20"/><lb ed="R051" n="0075b13"/>二邊。具四德故。瑞有六。謂說經。入定。雨華。地動。衆
<lb ed="X" n="0354b21"/><lb ed="R051" n="0075b14"/>喜。放光。此六言瑞者。約時。則世間方覩。約處。則塵
<lb ed="X" n="0354b22"/><lb ed="R051" n="0075b15"/>刹罕遇。約人。唯證極乃能。皆希有之瑞也。下句。序
<lb ed="X" n="0354b23"/><lb ed="R051" n="0075b16"/>大士承流助發。以問答援引。實爲起予故。開通能
<lb ed="X" n="0354b24"/><lb ed="R051" n="0075b17"/>所。能開卽光瑞。所開卽二士問答。以光瑞不興。助
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0354c" n="0354c"/>
<lb ed="X" n="0354c01"/><lb ed="R051" n="0075b18"/>發不起故。敎源亦指光瑞。以光瑞卽起敎之源頭
<lb ed="X" n="0354c02"/><lb ed="R051" n="0076a01"/>故。以佛不放光現瑞。則無以開發請之端。此會歸
<lb ed="X" n="0354c03"/><lb ed="R051" n="0076a02"/>大敎不得興故。故云放光等。出定二句。序法說一周
<lb ed="X" n="0354c04"/><lb ed="R051" n="0076a03"/>全提之文。言出定者。卽出無量義處定也。在佛無
<lb ed="X" n="0354c05"/><lb ed="R051" n="0076a04"/>不定時。前後言出入者。爲物示軌。實無出入。義言
<lb ed="X" n="0354c06"/><lb ed="R051" n="0076a05"/>出入也。揚德者。揚卽稱揚讚歎意。德指權實二智
<lb ed="X" n="0354c07"/><lb ed="R051" n="0076a06"/>之德也。如來知見廣大等。歎實智證法德也。如來
<lb ed="X" n="0354c08"/><lb ed="R051" n="0076a07"/>種種分別等。歎權智說法德也。葢實雖證理。不妨
<lb ed="X" n="0354c09"/><lb ed="R051" n="0076a08"/>涉俗。權雖導俗。豈礙證眞。若二偏枯。則非唯實難
<lb ed="X" n="0354c10"/><lb ed="R051" n="0076a09"/>涉俗。權亦不能達本故。故佛特讚揚之。下句暢字。
<lb ed="X" n="0354c11"/><lb ed="R051" n="0076a10"/>以宣演開敷爲義。佛慧。卽諸佛權實二智也。下文
<lb ed="X" n="0354c12"/><lb ed="R051" n="0076a11"/>諸佛智慧甚深無量等。此宣暢佛慧之大略也。大
<lb ed="X" n="0354c13"/><lb ed="R051" n="0076a12"/>略猶言大綱。佛如此歎者。將欲引權入實。會三歸
<lb ed="X" n="0354c14"/><lb ed="R051" n="0076a13"/>一。欲發二乘之願慕耳。朽宅下。序喩說一周開顯
<lb ed="X" n="0354c15"/><lb ed="R051" n="0076a14"/>之文。朽宅二字。直序喩名。通入六字。序喩說開顯
<lb ed="X" n="0354c16"/><lb ed="R051" n="0076a15"/>大意。宅卽火宅。今言朽者。以衆苦煎逼故。多緣速
<lb ed="X" n="0354c17"/><lb ed="R051" n="0076a16"/>壞故。文云。三界無安。猶如火宅。是朽故宅。屬於一
<lb ed="X" n="0354c18"/><lb ed="R051" n="0076a17"/>人是也。言通者疏通義。文卽文言。軌卽軌轍。意謂
<lb ed="X" n="0354c19"/><lb ed="R051" n="0076a18"/>火宅喩中。疏通入大乘之文。以改中根人昔三之
<lb ed="X" n="0354c20"/><lb ed="R051" n="0076b01"/>轍。良以法說一周。示多方便。上根身子聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0354c2001" n="0354c2001"/><anchor xml:id="beg0354c2001" n="0354c2001"/>已<anchor xml:id="end0354c2001"/>。疑惑
<lb ed="X" n="0354c21"/><lb ed="R051" n="0076b02"/>氷消故悔責領解。如來與之述成授記。但中根聞
<lb ed="X" n="0354c22"/><lb ed="R051" n="0076b03"/>旨。猶墮疑網。氷炭交懷。無能開解。身子悲他未悟
<lb ed="X" n="0354c23"/><lb ed="R051" n="0076b04"/>重爲請決。乃開喩說一周之旨。文云。我今無復疑
<lb ed="X" n="0354c24"/><lb ed="R051" n="0076b05"/>悔。親於佛前得授記等。此上根領悟無疑也。又云。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0355a" n="0355a"/>
<lb ed="X" n="0355a01"/><lb ed="R051" n="0076b06"/>是千二百心自在者。昔住學地。乃至聞所未聞。皆
<lb ed="X" n="0355a02"/><lb ed="R051" n="0076b07"/>墮疑惑。此中根有疑未決也。又云。願爲四衆說其
<lb ed="X" n="0355a03"/><lb ed="R051" n="0076b08"/>因緣。令離疑悔。此則請決其疑也。故佛重爲開喩
<lb ed="X" n="0355a04"/><lb ed="R051" n="0076b09"/>云。我先不言諸佛世尊以種種因緣。乃至今當復
<lb ed="X" n="0355a05"/><lb ed="R051" n="0076b10"/>以譬喩更明斯義。諸有智者。以譬喩得解。自下乃
<lb ed="X" n="0355a06"/><lb ed="R051" n="0076b11"/>說火宅一喩。以三車一車之淺。比況三乘一道之
<lb ed="X" n="0355a07"/><lb ed="R051" n="0076b12"/>深。使知長者許三賜一。不涉虗妄。則知吾佛始權
<lb ed="X" n="0355a08"/><lb ed="R051" n="0076b13"/>而終實。全是眞慈。至此則三一之文言會通。開顯
<lb ed="X" n="0355a09"/><lb ed="R051" n="0076b14"/>之軌轍一致。而中根根心之疑。從此拔盡無餘蘊
<lb ed="X" n="0355a10"/><lb ed="R051" n="0076b15"/>矣。窮子一喩。四子領解。感佛深恩。藥艸一喩。如來
<lb ed="X" n="0355a11"/><lb ed="R051" n="0076b16"/>重爲述成。而授記一品。四聖方受記莂。良在喩說
<lb ed="X" n="0355a12"/><lb ed="R051" n="0076b17"/>權實。中根疑惑決通者焉。此則雖序火宅一語。實
<lb ed="X" n="0355a13"/><lb ed="R051" n="0076b18"/>四品卷半經文。皆在其中矣。文軌出中庸。借其文
<lb ed="X" n="0355a14"/><lb ed="R051" n="0077a01"/>勢耳。化城下。序因緣一周開顯之文。其化城二字。
<lb ed="X" n="0355a15"/><lb ed="R051" n="0077a02"/>非單指喩。葢指化城一品之文。若單釋喩。無而忽
<lb ed="X" n="0355a16"/><lb ed="R051" n="0077a03"/>有曰化。防非禦侮曰城。以喩二乘涅槃權果非實。
<lb ed="X" n="0355a17"/><lb ed="R051" n="0077a04"/>而防見思之非。究竟必廢。會入一乘寶所故。古德
<lb ed="X" n="0355a18"/><lb ed="R051" n="0077a05"/>云。化城本無而權設。以濟阻修願息之人。而進之
<lb ed="X" n="0355a19"/><lb ed="R051" n="0077a06"/>令至寶所。喩小果非實而權設。以濟要小求證之
<lb ed="X" n="0355a20"/><lb ed="R051" n="0077a07"/>人。而引之令入佛慧也。若連下六字釋。應云化城
<lb ed="X" n="0355a21"/><lb ed="R051" n="0077a08"/>喩品中。引昔緣之不墜。昔緣指大通佛時。佛爲十
<lb ed="X" n="0355a22"/><lb ed="R051" n="0077a09"/>六王子。代闡妙法結緣之事。故後文云。我等爲沙
<lb ed="X" n="0355a23"/><lb ed="R051" n="0077a10"/>彌時。敎化無量百千萬億恒河沙數衆生。乃至爾
<lb ed="X" n="0355a24"/><lb ed="R051" n="0077a11"/>時所化無量恒河沙衆生者。汝等及我滅度後未
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0355b" n="0355b"/>
<lb ed="X" n="0355b01"/><lb ed="R051" n="0077a12"/>來世中聲聞弟子是也。次後開化城寶所喩文。據
<lb ed="X" n="0355b02"/><lb ed="R051" n="0077a13"/>此則知昔日之緣。猶在不失耳。然此引昔緣之意。
<lb ed="X" n="0355b03"/><lb ed="R051" n="0077a14"/>葢爲下根人開權顯實也。何者。以前喩說一周之
<lb ed="X" n="0355b04"/><lb ed="R051" n="0077a15"/>旨。統言法一機異。恐下根怯弱。不達此旨。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0355b0401" n="0355b0401"/><anchor xml:id="beg0355b0401" n="0355b0401"/>已<anchor xml:id="end0355b0401"/>定
<lb ed="X" n="0355b05"/><lb ed="R051" n="0077a16"/>二地。難近佛慧。故佛引昔緣之後。乃設化城一喩。
<lb ed="X" n="0355b06"/><lb ed="R051" n="0077a17"/>令知汝所住地。近於佛慧。庶幾昔三化城。不勞肎
<lb ed="X" n="0355b07"/><lb ed="R051" n="0077a18"/>綮。而可達一乘之寶所矣。繫珠下。序五百領解得
<lb ed="X" n="0355b08"/><lb ed="R051" n="0077b01"/>記之文。葢往因<anchor xml:id="nkr_note_add_0355b0801" n="0355b0801"/><anchor xml:id="beg0355b0801" n="0355b0801"/>已<anchor xml:id="end0355b0801"/>明。下根滯權之疑斷。故富羅等
<lb ed="X" n="0355b09"/><lb ed="R051" n="0077b02"/>感悟領解。如來述成與記。決知前失今得。由自迷
<lb ed="X" n="0355b10"/><lb ed="R051" n="0077b03"/>自悟也。故五百千二說此一喩。以明昔因今緣。一
<lb ed="X" n="0355b11"/><lb ed="R051" n="0077b04"/>乘猶在。不曾遺失。亦感佛深恩意也。珠喩一乘因
<lb ed="X" n="0355b12"/><lb ed="R051" n="0077b05"/>種。繫況悲願任持。親友繫珠。喩佛在十六時。說此
<lb ed="X" n="0355b13"/><lb ed="R051" n="0077b06"/>經結大乘因也。醉不覺知。喩無明未破。廢忘大心。
<lb ed="X" n="0355b14"/><lb ed="R051" n="0077b07"/>資生艱難。喩動被法縛。悲智不失。喩衣珠現在。故
<lb ed="X" n="0355b15"/><lb ed="R051" n="0077b08"/>下文云。譬如有人乃至我今乃知實是菩薩。得受
<lb ed="X" n="0355b16"/><lb ed="R051" n="0077b09"/>阿耨菩提等。是知今日之得。乃昔緣結種在懷也。
<lb ed="X" n="0355b17"/><lb ed="R051" n="0077b10"/>豈今日爲然哉。然此句或可云繫珠明悲願之常
<lb ed="X" n="0355b18"/><lb ed="R051" n="0077b11"/>在。以理乃本具。性以習成故。葢能繫者。卽吾佛之
<lb ed="X" n="0355b19"/><lb ed="R051" n="0077b12"/>悲願。所繫者。卽一乘之理性。序主從所繫邊爲言。
<lb ed="X" n="0355b20"/><lb ed="R051" n="0077b13"/>無他異說。鑿井下序。法師品廣記之文。以此喩是
<lb ed="X" n="0355b21"/><lb ed="R051" n="0077b14"/>三周法竟。三根記圓。廣記文後說故。夫妙法玄源。
<lb ed="X" n="0355b22"/><lb ed="R051" n="0077b15"/>澄湛圓滿。誰人不具。喩水於地中。無處不遍也。然
<lb ed="X" n="0355b23"/><lb ed="R051" n="0077b16"/>水雖遍含。須鑿井而顯。法雖同有。必依經而明。經
<lb ed="X" n="0355b24"/><lb ed="R051" n="0077b17"/>之信解有無。則果之遠近天壤。井之穿鑿巧拙。則
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0355c" n="0355c"/>
<lb ed="X" n="0355c01"/><lb ed="R051" n="0077b18"/>水之隱顯懸殊。故經云。藥王多有在家出家行菩
<lb ed="X" n="0355c02"/><lb ed="R051" n="0078a01"/>薩道。乃至未善行菩薩道。此如濟渴而不知須水
<lb ed="X" n="0355c03"/><lb ed="R051" n="0078a02"/>也。若有聞是經者。乃善行菩薩道。此如渴時知須
<lb ed="X" n="0355c04"/><lb ed="R051" n="0078a03"/>水也。其有衆生求佛道者。若見若聞是法華經者。
<lb ed="X" n="0355c05"/><lb ed="R051" n="0078a04"/>當知是人得近阿耨等。此如人鑿井<anchor xml:id="nkr_note_add_0355c0501" n="0355c0501"/><anchor xml:id="beg0355c0501" n="0355c0501"/>已<anchor xml:id="end0355c0501"/>近泉源也。
<lb ed="X" n="0355c06"/><lb ed="R051" n="0078a05"/>又喩云。譬如有人。渴乏須水。乃至知水尙遠。此如
<lb ed="X" n="0355c07"/><lb ed="R051" n="0078a06"/>前行菩薩道不見是經。不得其要也。施功不<anchor xml:id="nkr_note_add_0355c0701" n="0355c0701"/><anchor xml:id="beg0355c0701" n="0355c0701"/>已<anchor xml:id="end0355c0701"/>。轉
<lb ed="X" n="0355c08"/><lb ed="R051" n="0078a07"/>見濕土。此如前聞是經。乃善行菩薩道也。遂漸至
<lb ed="X" n="0355c09"/><lb ed="R051" n="0078a08"/>泥。知水必近。此如前得聞是經。得近阿耨等也。又
<lb ed="X" n="0355c10"/><lb ed="R051" n="0078a09"/>云。所以者何。一切菩薩阿耨菩提。皆屬此經。釋曰。
<lb ed="X" n="0355c11"/><lb ed="R051" n="0078a10"/>佛果菩提。皆屬此經。未聞未解。安可得到。又曰。此
<lb ed="X" n="0355c12"/><lb ed="R051" n="0078a11"/>經開方便門。示眞實相。乃至無人能到。今佛敎化
<lb ed="X" n="0355c13"/><lb ed="R051" n="0078a12"/>菩薩而爲開示。釋曰。開方便門。猶鑿井也。示眞實
<lb ed="X" n="0355c14"/><lb ed="R051" n="0078a13"/>相。猶見水也。無人能到。唯菩薩可以開示也。以法
<lb ed="X" n="0355c15"/><lb ed="R051" n="0078a14"/>映喩。以喩顯法。多方開示。令人悟入。足顯此經之
<lb ed="X" n="0355c16"/><lb ed="R051" n="0078a15"/>妙也。喩之多方開示。則井之乾土濕泥。水之遠近
<lb ed="X" n="0355c17"/><lb ed="R051" n="0078a16"/>是也。法之多方開示。則善行不善行。及供養讀誦。
<lb ed="X" n="0355c18"/><lb ed="R051" n="0078a17"/>見聞思惟信解修習能否。果之遠近是也。故云。顯
<lb ed="X" n="0355c19"/><lb ed="R051" n="0078a18"/>示悟之多方。問。此經據文二十八品。三周七喩。序
<lb ed="X" n="0355c20"/><lb ed="R051" n="0078b01"/>文何不具述。止序四喩十品者。何也。答。說三周法。
<lb ed="X" n="0355c21"/><lb ed="R051" n="0078b02"/>授三根記。罄盡如來出世本懷。故大師止序三周
<lb ed="X" n="0355c22"/><lb ed="R051" n="0078b03"/>之文。縱有後義。以該攝故。</p><p xml:id="pX32p0355c2211" cb:place="inline">△二總結全經幽深。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355c23"/><lb ed="R051" n="0078b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0355c2301">詞義宛然。喩陳<name role="" type="person">惟遠</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0355c24"/><lb ed="R051" n="0078b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0355c2401">上句。謂七軸之文言。全經之義理。乍觀之。如指掌
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0356a" n="0356a"/>
<lb ed="X" n="0356a01"/><lb ed="R051" n="0078b06"/>目前可見可知。下句。謂三周之開曉。九喩之舖陳。
<lb ed="X" n="0356a02"/><lb ed="R051" n="0078b07"/>徐行也。如雲光天表。難聞難到。所謂此經也。一念
<lb ed="X" n="0356a03"/><lb ed="R051" n="0078b08"/>萬年。今時劫外。泛泛端如五兩輕。堆堆何啻千鈞
<lb ed="X" n="0356a04"/><lb ed="R051" n="0078b09"/>重。大哉敎乎。葢無得而思議者焉。</p><p xml:id="pX32p0356a0414" cb:place="inline">△四讚較祈願。
<lb ed="X" n="0356a05"/><lb ed="R051" n="0078b10"/>分二。初讚較。明三寶殊勝。二祈願。申作序之意。初
<lb ed="X" n="0356a06"/><lb ed="R051" n="0078b11"/>讚較又三。初讚佛慈悲。二讚法較勝。三讚機因深。
<lb ed="X" n="0356a07"/><lb ed="R051" n="0078b12"/>且初讚佛慈悲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356a08"/><lb ed="R051" n="0078b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0356a0801">自非大哀曠濟。拔滯溺之沉流。一極悲心。拯昏迷之
<lb ed="X" n="0356a09"/><lb ed="R051" n="0078b14"/>失性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356a10"/><lb ed="R051" n="0078b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0356a1001">初二句。能拔所拔。次二句能拯所拯。憐憫一切。曰
<lb ed="X" n="0356a11"/><lb ed="R051" n="0078b16"/>大哀。慈航普渡。曰曠濟。二乘鈍滯化城。遠視菩提
<lb ed="X" n="0356a12"/><lb ed="R051" n="0078b17"/>非分。凡夫沉溺苦海。求出生死無期。淪有淪無。總
<lb ed="X" n="0356a13"/><lb ed="R051" n="0078b18"/>名沉流。佛爲此等。故說此經。會衆善之小行。同歸
<lb ed="X" n="0356a14"/><lb ed="R051" n="0079a01"/>佛道。開二乘之漸門。並入一極。況未兆之機。亦爲
<lb ed="X" n="0356a15"/><lb ed="R051" n="0079a02"/>懸記。大哀<anchor xml:id="nkr_note_add_0356a1501" n="0356a1501"/><anchor xml:id="beg0356a1501" n="0356a1501"/>曠<anchor xml:id="end0356a1501"/>濟。利益圓遍。莫此加矣。故序主反顯
<lb ed="X" n="0356a16"/><lb ed="R051" n="0079a03"/>若此。無上無等。曰一極。觀生拔苦。曰悲心。昏言識
<lb ed="X" n="0356a17"/><lb ed="R051" n="0079a04"/>情汩沒。罔明實理。迷言苦樂漂沉。不達自心。二者
<lb ed="X" n="0356a18"/><lb ed="R051" n="0079a05"/>均之失性一也。故佛悲門浚切。度門宏開。拔拯於
<lb ed="X" n="0356a19"/><lb ed="R051" n="0079a06"/>識情之場。提挈於苦樂之域。俾明權實正理。擴徹
<lb ed="X" n="0356a20"/><lb ed="R051" n="0079a07"/>靈明自心而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0356a2001" n="0356a2001"/><anchor xml:id="beg0356a2001" n="0356a2001"/>已<anchor xml:id="end0356a2001"/>。不然。則迍邅苦集之域者。終處
<lb ed="X" n="0356a21"/><lb ed="R051" n="0079a08"/>長夜。結縛葢纏之內者。亦竟難出頭。佛心如此。得
<lb ed="X" n="0356a22"/><lb ed="R051" n="0079a09"/>不謂之一極乎。</p><p xml:id="pX32p0356a2207" cb:place="inline">△二讚法較勝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356a23"/><lb ed="R051" n="0079a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0356a2301">自漢至唐。六百餘載。總歷群籍。四千餘軸。受持盛者。
<lb ed="X" n="0356a24"/><lb ed="R051" n="0079a11"/>無出此經。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0356b" n="0356b"/>
<lb ed="X" n="0356b01"/><lb ed="R051" n="0079a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0356b0101">前四句能較。後二句所較。佛法自漢明帝永平年
<lb ed="X" n="0356b02"/><lb ed="R051" n="0079a13"/>間始來。故曰自漢。歷東西晉。南北朝。隋氏。故曰至
<lb ed="X" n="0356b03"/><lb ed="R051" n="0079a14"/>唐。六百餘載。約時代而言。明群籍經歷時之久也。
<lb ed="X" n="0356b04"/><lb ed="R051" n="0079a15"/>總歷者。前後翻譯。合集融攝故。群籍有三義。約部
<lb ed="X" n="0356b05"/><lb ed="R051" n="0079a16"/>帙。則多少不等故。約宗旨。則偏圓殊致故。約藏乘。
<lb ed="X" n="0356b06"/><lb ed="R051" n="0079a17"/>則三藏各別故。四千餘軸。約唐時大數而言。此明
<lb ed="X" n="0356b07"/><lb ed="R051" n="0079a18"/>所來之經多也。受持二句。謂今經約時。則西晉始
<lb ed="X" n="0356b08"/><lb ed="R051" n="0079b01"/>傳。時不久也。約部。則諸經中一。卷不多也。雖時近
<lb ed="X" n="0356b09"/><lb ed="R051" n="0079b02"/>卷少。而在處流通。人天捧持。反過於諸經者。何也
<lb ed="X" n="0356b10"/><lb ed="R051" n="0079b03"/>葢此經也。諸經中王。如優曇鉢華。時一現耳。約體
<lb ed="X" n="0356b11"/><lb ed="R051" n="0079b04"/>卽當人本覺之眞心。約用卽一乘實相之妙法。如
<lb ed="X" n="0356b12"/><lb ed="R051" n="0079b05"/>藥王本事品較量。一切江河海爲第一等。然一品
<lb ed="X" n="0356b13"/><lb ed="R051" n="0079b06"/>較量。如此之勝。況全經較量。難以盡言。據此益信。
<lb ed="X" n="0356b14"/><lb ed="R051" n="0079b07"/>此而不持。無可持者。此而不受。無可受者。此經一
<lb ed="X" n="0356b15"/><lb ed="R051" n="0079b08"/>部。敵群籍之四千。亦猶持觀音之名。勝持六十二
<lb ed="X" n="0356b16"/><lb ed="R051" n="0079b09"/>億恒河沙菩薩名矣。</p><p xml:id="pX32p0356b1609" cb:place="inline">△三讚機因深。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b17"/><lb ed="R051" n="0079b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0356b1701">將非機敎相扣。並智勝之遺塵。聞而深敬。俱威王之
<lb ed="X" n="0356b18"/><lb ed="R051" n="0079b11"/>餘勣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356b19"/><lb ed="R051" n="0079b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0356b1901">機有五種。權爲影響開化。遠爲有緣結種。現爲法
<lb ed="X" n="0356b20"/><lb ed="R051" n="0079b13"/>會廣記。兼爲有學歡喜。正爲二乘受記。敎指此經。
<lb ed="X" n="0356b21"/><lb ed="R051" n="0079b14"/>葢此經顯實法門。同歸一乘敎故。云相扣者。機被
<lb ed="X" n="0356b22"/><lb ed="R051" n="0079b15"/>敎而機緣得葢。敎扣機也。敎逐機而敎化大行。機
<lb ed="X" n="0356b23"/><lb ed="R051" n="0079b16"/>扣敎也。下句。明扣者有昔緣也。謂大通說此經於
<lb ed="X" n="0356b24"/><lb ed="R051" n="0079b17"/>塵劫之前。十六王子代佛開闡。則此法之入人深。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0356c" n="0356c"/>
<lb ed="X" n="0356c01"/><lb ed="R051" n="0079b18"/>結緣勝也。久矣。今之得蒙記莂。見聞法化者。孰非
<lb ed="X" n="0356c02"/><lb ed="R051" n="0080a01"/>當時之遺芳哉。故曰。並智勝之遺塵。將非二字反
<lb ed="X" n="0356c03"/><lb ed="R051" n="0080a02"/>明。或序主不定意。聞而下。讚機之信心有因也。法
<lb ed="X" n="0356c04"/><lb ed="R051" n="0080a03"/>音達耳曰聞。身心歸命曰深敬。以身敬非深故。下
<lb ed="X" n="0356c05"/><lb ed="R051" n="0080a04"/>句。卽經中二萬億威音王佛俱說此經。不輕菩薩
<lb ed="X" n="0356c06"/><lb ed="R051" n="0080a05"/>先以佛性遍記四衆。復聞此經敎化三乘是<anchor xml:id="nkr_note_add_0356c0601" n="0356c0601"/><anchor xml:id="beg0356c0601" n="0356c0601"/>已<anchor xml:id="end0356c0601"/>。然
<lb ed="X" n="0356c07"/><lb ed="R051" n="0080a06"/>法流塵劫。至今隆盛不絕。故云。俱威王之餘勣。夫
<lb ed="X" n="0356c08"/><lb ed="R051" n="0080a07"/>子期云喪。伯牙絕絃。葢悲無知音者也。今聞此經
<lb ed="X" n="0356c09"/><lb ed="R051" n="0080a08"/>而慶幸捧持。亦曾蒙古佛敎化。知音之人也。念其
<lb ed="X" n="0356c10"/><lb ed="R051" n="0080a09"/>昔則酧其今。感其恩則戴其德。而聞而深敬。不爲
<lb ed="X" n="0356c11"/><lb ed="R051" n="0080a10"/>過也。</p><p xml:id="pX32p0356c1103" cb:place="inline">△二祈願。申作序之意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356c12"/><lb ed="R051" n="0080a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0356c1201">輙於經首。序而綜之。庶得早淨六根。仰慈尊之嘉會。
<lb ed="X" n="0356c13"/><lb ed="R051" n="0080a12"/>速成四德。趣樂土之玄猷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0356c14"/><lb ed="R051" n="0080a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0356c1401">輙於下。明作序意。意謂此經。三譯綺互。意趣多端。
<lb ed="X" n="0356c15"/><lb ed="R051" n="0080a14"/>文言浩瀚。非提綱挈領。無以究其旨歸。故擅於此
<lb ed="X" n="0356c16"/><lb ed="R051" n="0080a15"/>經之初。專總意焉。如經之有緯。<g ref="#CB02133">𮈔</g>之有緖者矣。綜
<lb ed="X" n="0356c17"/><lb ed="R051" n="0080a16"/>有二意。一綜文。二綜義。以能所兩詮。互相隨故。綜
<lb ed="X" n="0356c18"/><lb ed="R051" n="0080a17"/>文。如朽宅等言。綜義。如喩說一周義等。問據上釋。
<lb ed="X" n="0356c19"/><lb ed="R051" n="0080a18"/>則輙字是專義擅義。大師何故作此說耶。答。大師
<lb ed="X" n="0356c20"/><lb ed="R051" n="0080b01"/>以法華尊尙。未易冠言。故安此輙字。雙含二義。擅
<lb ed="X" n="0356c21"/><lb ed="R051" n="0080b02"/>則大師謙退之心也。專則大師敬謹之心也。豈無
<lb ed="X" n="0356c22"/><lb ed="R051" n="0080b03"/>味而然哉。庶得下。發願普益。庶得二字。希慕祈請
<lb ed="X" n="0356c23"/><lb ed="R051" n="0080b04"/>仗願意也。一念相應。或現生圓備。故云早淨。六根
<lb ed="X" n="0356c24"/><lb ed="R051" n="0080b05"/>卽眼等六也。下文云。善男子女人。若讀若誦若解
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0357a" n="0357a"/>
<lb ed="X" n="0357a01"/><lb ed="R051" n="0080b06"/>說若書寫。眼得八百功德等。謂之淨者。以父母所
<lb ed="X" n="0357a02"/><lb ed="R051" n="0080b07"/>生常眼常耳。無雜無壞。而能徹見洞聞故。慈尊指
<lb ed="X" n="0357a03"/><lb ed="R051" n="0080b08"/>彌勒。以慈隆卽世。悲臻後劫故此名之。嘉會。卽龍
<lb ed="X" n="0357a04"/><lb ed="R051" n="0080b09"/>華三會。序主意謂。此根一淨。不但見靈山一會儼
<lb ed="X" n="0357a05"/><lb ed="R051" n="0080b10"/>然目前。亦可仗今經之妙緣。憑慈氏之願力。當來
<lb ed="X" n="0357a06"/><lb ed="R051" n="0080b11"/>龍華會上。得預記莂耳。故上句云庶得。下句云仰
<lb ed="X" n="0357a07"/><lb ed="R051" n="0080b12"/>也。上約下生經釋。若約當經。亦可指第四天內院
<lb ed="X" n="0357a08"/><lb ed="R051" n="0080b13"/>故。如勸發品云。若有受持讀誦。是人命終。爲千佛
<lb ed="X" n="0357a09"/><lb ed="R051" n="0080b14"/>授手。令不恐怖。不墮惡趣。卽往<name role="" type="person">兜率天</name>上彌勒菩
<lb ed="X" n="0357a10"/><lb ed="R051" n="0080b15"/>薩所。菩薩有三十二相。大菩薩衆所共圍繞。有百
<lb ed="X" n="0357a11"/><lb ed="R051" n="0080b16"/>千萬億天女眷屬。而於中生。有如是等功德利益。
<lb ed="X" n="0357a12"/><lb ed="R051" n="0080b17"/>據此。則知大師作序流通此經。葢欲現生兜率。當
<lb ed="X" n="0357a13"/><lb ed="R051" n="0080b18"/>遇龍華。臨終請入內院者。是其騐也。嘉會二字。出
<lb ed="X" n="0357a14"/><lb ed="R051" n="0081a01"/>周易。亨者嘉之會也。不涉躐等。行願滿足。曰速成。
<lb ed="X" n="0357a15"/><lb ed="R051" n="0081a02"/>四德。古謂常等四德。然此極果所證。非今序意。今
<lb ed="X" n="0357a16"/><lb ed="R051" n="0081a03"/>指勸發品中。一者諸佛護念。二者植衆德本。三者
<lb ed="X" n="0357a17"/><lb ed="R051" n="0081a04"/>入正定聚。四者發救一切衆生之心。以此四乃普
<lb ed="X" n="0357a18"/><lb ed="R051" n="0081a05"/>賢勸發之切要處。又大師作序。欲眞得是經。以成
<lb ed="X" n="0357a19"/><lb ed="R051" n="0081a06"/>普賢常行。必求諸佛護念。乃至發救一切衆生之
<lb ed="X" n="0357a20"/><lb ed="R051" n="0081a07"/>心故。樂土。指<name role="" type="person">極樂世界</name>。以藥王本事品云。若如來
<lb ed="X" n="0357a21"/><lb ed="R051" n="0081a08"/>滅後。後五百歲。若有聞是經典。如說修行。於此命
<lb ed="X" n="0357a22"/><lb ed="R051" n="0081a09"/>終。卽往<name role="" type="person">安樂世界</name>。阿彌陀佛。大菩薩衆。圍繞住處。
<lb ed="X" n="0357a23"/><lb ed="R051" n="0081a10"/>生蓮華中寶座之上等。趣字有向往求生意。序主
<lb ed="X" n="0357a24"/><lb ed="R051" n="0081a11"/>謂述此序功德。普願速成四德。同生安養。直到彼
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0357b" n="0357b"/>
<lb ed="X" n="0357b01"/><lb ed="R051" n="0081a12"/>岸。不涉迂曲。故又云玄猷也。此二字。如心經序。妙
<lb ed="X" n="0357b02"/><lb ed="R051" n="0081a13"/>道玄猷。猷卽道也。道卽能通之義。謂因此玄妙之
<lb ed="X" n="0357b03"/><lb ed="R051" n="0081a14"/>道。卽能通至樂<g ref="#CB15131">邦</g>也。</p><p xml:id="pX32p0357b0309" cb:place="inline">△五結歸序題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357b04"/><lb ed="R051" n="0081a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0357b0401">弘讚莫窮永貽諸後云爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357b05"/><lb ed="R051" n="0081a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0357b0501">魯史成。而游夏不能贊一辭。葢夫子之文章。不可
<lb ed="X" n="0357b06"/><lb ed="R051" n="0081a17"/>窮也。況法華經藏深固幽遠無人能到哉。卽辯擬
<lb ed="X" n="0357b07"/><lb ed="R051" n="0081a18"/>天女。智似菩薩。以一人而生無量口。以一口而生
<lb ed="X" n="0357b08"/><lb ed="R051" n="0081b01"/>無量舌。以一舌而出無量音聲。以一音而讚無量
<lb ed="X" n="0357b09"/><lb ed="R051" n="0081b02"/>功德。其於此經。殆如管窺耳。如斯經者。唯佛能知。
<lb ed="X" n="0357b10"/><lb ed="R051" n="0081b03"/>信矣。永貽一句。卽利澤萬方無盡之意。葢妙法無
<lb ed="X" n="0357b11"/><lb ed="R051" n="0081b04"/>盡。則此經此序流通亦無盡也。猶滴水入海。同海
<lb ed="X" n="0357b12"/><lb ed="R051" n="0081b05"/>俱永者焉。凡吾人遇此經。當以無盡心流通。斯善
<lb ed="X" n="0357b13"/><lb ed="R051" n="0081b06"/>矣哉。爲述此序。故云云爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357b14"/><lb ed="R051" n="0081b07"/>
<lb ed="X" n="0357b15"/><lb ed="R051" n="0081b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0357b1501">妙法華經大成懸談<note place="inline">終</note></p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0357b16"/>
<lb ed="X" n="0357b17"/>
<lb ed="X" n="0357b18"/>
<lb ed="X" n="0357b19"/>
<lb ed="X" n="0357b20"/><cb:docNumber>No. 619</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0357b21"/><lb ed="R051" n="0081b10"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>妙法蓮華經大成卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0357b22"/>
<lb ed="X" n="0357b23"/><lb ed="R051" n="0081b11"/><byline cb:type="collector">金臺卽山居後學　大義　集</byline>
<lb ed="X" n="0357b24"/><lb ed="R051" n="0081b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">譯者</cb:mulu></cb:div><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0357b2401">△人題。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0357c" n="0357c"/>
<lb ed="X" n="0357c01"/><lb ed="R051" n="0081b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0357c0101">姚秦三藏法師鳩摩羅什譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357c02"/><lb ed="R051" n="0081b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0357c0201">三譯斯經。世宗秦本。什師出處。<anchor xml:id="nkr_note_add_0357c0201" n="0357c0201"/><anchor xml:id="beg0357c0201" n="0357c0201"/>已<anchor xml:id="end0357c0201"/>具於前。三藏法
<lb ed="X" n="0357c03"/><lb ed="R051" n="0081b15"/>師。顯二利德。經契一心。律規三業。論甄邪正。法義
<lb ed="X" n="0357c04"/><lb ed="R051" n="0081b16"/>軌持。師彰模範。約自利。以三藏聖法爲自宗師。約
<lb ed="X" n="0357c05"/><lb ed="R051" n="0081b17"/>利他。卽傳三藏道法爲天人帥也。譯者。易也。易梵
<lb ed="X" n="0357c06"/><lb ed="R051" n="0081b18"/>成華故。周禮掌四方之語。各有其官。北方曰譯。今
<lb ed="X" n="0357c07"/><lb ed="R051" n="0082a01"/>經自西來。而云譯者。漢之北官。兼善西語。摩騰始
<lb ed="X" n="0357c08"/><lb ed="R051" n="0082a02"/>至。遂稱爲譯。今仍之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357c09"/><lb ed="R051" n="0082a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0357c0901">妙法蓮華經序品第一</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0357c10"/><lb ed="R051" n="0082a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0357c1001">擧經題而立品題者。經爲總。品爲別也。以品雖各
<lb ed="X" n="0357c11"/><lb ed="R051" n="0082a05"/>取類聚。總屬妙法經故。序者。庠序也。謂階位賓主
<lb ed="X" n="0357c12"/><lb ed="R051" n="0082a06"/>問答。悉庠序也。又爾雅云。東西墻曰序。所以別內
<lb ed="X" n="0357c13"/><lb ed="R051" n="0082a07"/>外也。謂見墻別宅舍之內外。觀序知一經之由致
<lb ed="X" n="0357c14"/><lb ed="R051" n="0082a08"/>也。若從義釋。謂次序由序述序。如是等。冠於經首。
<lb ed="X" n="0357c15"/><lb ed="R051" n="0082a09"/>次序也。放光現瑞。發起之端。由序也。問答釋疑。正
<lb ed="X" n="0357c16"/><lb ed="R051" n="0082a10"/>說弄引。述序也。梵語<g ref="#CB02494">䟦</g>渠。此云品。以義類同者。聚
<lb ed="X" n="0357c17"/><lb ed="R051" n="0082a11"/>在一段。故名爲品。諸經品名。或佛自唱。或結集所
<lb ed="X" n="0357c18"/><lb ed="R051" n="0082a12"/>置。或譯人添足。今經藥王天授二品。是佛自唱。其
<lb ed="X" n="0357c19"/><lb ed="R051" n="0082a13"/>餘皆是經家譯人所置。陳敎起之因由。詳法興之
<lb ed="X" n="0357c20"/><lb ed="R051" n="0082a14"/>緣始。雖爲一經之發起。實括全經之始終。故直名
<lb ed="X" n="0357c21"/><lb ed="R051" n="0082a15"/>序品。序則引興正宗。品則總別名理。第則節目有
<lb ed="X" n="0357c22"/><lb ed="R051" n="0082a16"/>次。一則貫數之始。故云序品第一。</p>
<lb ed="X" n="0357c23"/><lb ed="R051" n="0082a17"/><p xml:id="pX32p0357c2301">△十別解文義。大章分三。序初序分。二正宗分。三
<lb ed="X" n="0357c24"/><lb ed="R051" n="0082a18"/>流通分。初序分。有通序。別序。經後序。經前序。證信
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0358a" n="0358a"/>
<lb ed="X" n="0358a01"/><lb ed="R051" n="0082b01"/>序。發起序。從如是我聞至退坐一面。爲通序。通於
<lb ed="X" n="0358a02"/><lb ed="R051" n="0082b02"/>諸經故。通中有別。以處衆歎德之不同故。亦名經
<lb ed="X" n="0358a03"/><lb ed="R051" n="0082b03"/>後序。佛滅後結集所置故。亦名證信序。以說聽時
<lb ed="X" n="0358a04"/><lb ed="R051" n="0082b04"/>處。一一分明。證其非謬。令物生信故。從爾時世尊
<lb ed="X" n="0358a05"/><lb ed="R051" n="0082b05"/>至品盡。爲別序。別在本經故。亦名經前序。未說此
<lb ed="X" n="0358a06"/><lb ed="R051" n="0082b06"/>經。以六瑞發起故。亦名發起序。以事相表示。爲正
<lb ed="X" n="0358a07"/><lb ed="R051" n="0082b07"/>宗之前導故。初通序有三。初明建立之由。二明建
<lb ed="X" n="0358a08"/><lb ed="R051" n="0082b08"/>立之意。三正解經文。</p>
<lb ed="X" n="0358a09"/><lb ed="R051" n="0082b09"/><p xml:id="pX32p0358a0901">初明建立由者。謂如是等。因何而立於經首。按龍
<lb ed="X" n="0358a10"/><lb ed="R051" n="0082b10"/>勝論云。佛將入滅。阿難愁惱。阿尼樓豆。吿阿難言。
<lb ed="X" n="0358a11"/><lb ed="R051" n="0082b11"/>汝是持佛法人。且須裁抑。當詣佛所。咨問後事。難
<lb ed="X" n="0358a12"/><lb ed="R051" n="0082b12"/>曰。云何後事。豆曰。汝問世尊在日以佛爲師。滅後
<lb ed="X" n="0358a13"/><lb ed="R051" n="0082b13"/>以誰爲師。世尊在日依之而住。滅後依何而住。惡
<lb ed="X" n="0358a14"/><lb ed="R051" n="0082b14"/>性比丘。佛在世自能調伏。滅後如何調伏。遐益末
<lb ed="X" n="0358a15"/><lb ed="R051" n="0082b15"/>世。理宜結集。一切經首。置何等言。阿難承敎。一一
<lb ed="X" n="0358a16"/><lb ed="R051" n="0082b16"/>咨問。世尊一一答之。依四念處住。以戒爲師。默擯
<lb ed="X" n="0358a17"/><lb ed="R051" n="0082b17"/>惡性比丘。一切經首。當安如是我聞一時佛在某
<lb ed="X" n="0358a18"/><lb ed="R051" n="0082b18"/>處與某大衆若干等。以是因由。凡佛經首。皆有如
<lb ed="X" n="0358a19"/><lb ed="R051" n="0083a01"/>是我聞等語。無此語者。悉僞造故。</p>
<lb ed="X" n="0358a20"/><lb ed="R051" n="0083a02"/><p xml:id="pX32p0358a2001">二明建立意者。謂安如是等語。其意有三。一斷疑
<lb ed="X" n="0358a21"/><lb ed="R051" n="0083a03"/>二息諍。三異邪。斷疑者。智度論云。佛滅後。諸天王
<lb ed="X" n="0358a22"/><lb ed="R051" n="0083a04"/>等請迦葉言。法城欲頺。法幢欲倒。當以大悲建立
<lb ed="X" n="0358a23"/><lb ed="R051" n="0083a05"/>佛法。葉受請。往<name role="" type="person">須彌山</name>頂。擊大楗槌。諸聖弟子。得
<lb ed="X" n="0358a24"/><lb ed="R051" n="0083a06"/>神通者。皆來集會。葉吿衆言。佛法欲滅。衆生可憫。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0358b" n="0358b"/>
<lb ed="X" n="0358b01"/><lb ed="R051" n="0083a07"/>待結集<anchor xml:id="nkr_note_add_0358b0101" n="0358b0101"/><anchor xml:id="beg0358b0101" n="0358b0101"/>已<anchor xml:id="end0358b0101"/>竟。隨汝入滅。諸來聖者。受敎而住畢波
<lb ed="X" n="0358b02"/><lb ed="R051" n="0083a08"/>羅窟。葉入定觀察。衆中有煩惱者。應逐去之。惟有
<lb ed="X" n="0358b03"/><lb ed="R051" n="0083a09"/>阿難煩惱未盡。葉出定。於衆中牽阿難言。淸淨衆
<lb ed="X" n="0358b04"/><lb ed="R051" n="0083a10"/>中。結集法藏。汝結未盡。不應住此。是時阿難羞慚
<lb ed="X" n="0358b05"/><lb ed="R051" n="0083a11"/>悲泣。吿言。我能有力久可得道。但爲侍佛。故留殘
<lb ed="X" n="0358b06"/><lb ed="R051" n="0083a12"/>結不盡斷耳。葉言。汝更有六種突吉羅罪。應於僧
<lb ed="X" n="0358b07"/><lb ed="R051" n="0083a13"/>中懺悔。阿難如法懺悔。復牽出窟。語言。汝漏盡可
<lb ed="X" n="0358b08"/><lb ed="R051" n="0083a14"/>來。言訖。自閉窟門。阿難是時。靡不精誠。至於後夜。
<lb ed="X" n="0358b09"/><lb ed="R051" n="0083a15"/>頭未著枕。朗然大悟。三明六通。得大羅漢。來扣窟
<lb ed="X" n="0358b10"/><lb ed="R051" n="0083a16"/>門。葉言。汝若漏盡。可縱神通於戶鑰孔中而入。阿
<lb ed="X" n="0358b11"/><lb ed="R051" n="0083a17"/>難騰身入來。禮拜僧足。迦葉以手摩頂言。我欲令
<lb ed="X" n="0358b12"/><lb ed="R051" n="0083a18"/>汝速得道果。汝勿嫌恨。是時大衆。請阿難昇座。結
<lb ed="X" n="0358b13"/><lb ed="R051" n="0083b01"/>集法藏。旣登座<anchor xml:id="nkr_note_add_0358b1301" n="0358b1301"/><anchor xml:id="beg0358b1301" n="0358b1301"/>已<anchor xml:id="end0358b1301"/>。感身相好如佛。大衆隨起三疑。
<lb ed="X" n="0358b14"/><lb ed="R051" n="0083b02"/>一疑佛重起說法。二疑他方佛來。三疑阿難成佛。
<lb ed="X" n="0358b15"/><lb ed="R051" n="0083b03"/>阿難唱言。如是我聞。則知非佛重起。非他方佛。非
<lb ed="X" n="0358b16"/><lb ed="R051" n="0083b04"/>阿難成佛。故云斷疑。息諍者。同爲羅漢。德業頗齊。
<lb ed="X" n="0358b17"/><lb ed="R051" n="0083b05"/>若不推尊從佛。言自制作。則諍論生焉。旣言從佛。
<lb ed="X" n="0358b18"/><lb ed="R051" n="0083b06"/>則授受有源。非胸臆之談。故云息諍。異邪者。不同
<lb ed="X" n="0358b19"/><lb ed="R051" n="0083b07"/>外道經初安阿憂故。阿者言無。憂者言有。意謂萬
<lb ed="X" n="0358b20"/><lb ed="R051" n="0083b08"/>法雖異。不出有無。置之經首。以之爲吉。初吉中後
<lb ed="X" n="0358b21"/><lb ed="R051" n="0083b09"/>亦吉。今佛經不爾。故云異邪。</p>
<lb ed="X" n="0358b22"/><lb ed="R051" n="0083b10"/><p xml:id="pX32p0358b2201">三正解經文。六種成就。謂信。聞。時。主。處。衆也。如是
<lb ed="X" n="0358b23"/><lb ed="R051" n="0083b11"/>者。擧所聞之法體。我聞者。能持之人。一時者。聞持
<lb ed="X" n="0358b24"/><lb ed="R051" n="0083b12"/>和合非異其時。佛者。時從佛聞。王城崛山。聞持之
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0358c" n="0358c"/>
<lb ed="X" n="0358c01"/><lb ed="R051" n="0083b13"/>處。與大比丘等。聞持之伴。此則因緣和合。次第相
<lb ed="X" n="0358c02"/><lb ed="R051" n="0083b14"/>成。六緣不具。大敎不興。故云成就。六爲能成。敎爲
<lb ed="X" n="0358c03"/><lb ed="R051" n="0083b15"/>所成故。且初信成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0358c04"/><lb ed="R051" n="0083b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0358c0401">如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0358c05"/><lb ed="R051" n="0083b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0358c0501">佛法大海。信爲能入。故劈首明信。信者言是事如
<lb ed="X" n="0358c06"/><lb ed="R051" n="0083b18"/>是。不信者言是事不如是也。所以佛法無量。信爲
<lb ed="X" n="0358c07"/><lb ed="R051" n="0084a01"/>入法之初基。若無信心。則不肯修習。故五根以信
<lb ed="X" n="0358c08"/><lb ed="R051" n="0084a02"/>爲首。十一善法居先。信心之前。更無善法。依信爲
<lb ed="X" n="0358c09"/><lb ed="R051" n="0084a03"/>本。然後興解起行。乃至證入。大經云。信爲道元功
<lb ed="X" n="0358c10"/><lb ed="R051" n="0084a04"/>德母。長養一切諸善法。故云能入。約法釋。如是者。
<lb ed="X" n="0358c11"/><lb ed="R051" n="0084a05"/>衆生如隱。故沉三界。欲絕三界。只要顯如。聖人說
<lb ed="X" n="0358c12"/><lb ed="R051" n="0084a06"/>法。但爲顯如。除如之外。皆是虗妄。惟如爲是。故稱
<lb ed="X" n="0358c13"/><lb ed="R051" n="0084a07"/>如是。約本經釋者。因果實相不異爲如。心境諸法
<lb ed="X" n="0358c14"/><lb ed="R051" n="0084a08"/>無非爲是。又一乘因果曰如。無二無三曰是。</p><p xml:id="pX32p0358c1418" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0358c15"/><lb ed="R051" n="0084a09"/>聞成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0358c16"/><lb ed="R051" n="0084a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0358c1601">我聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0358c17"/><lb ed="R051" n="0084a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0358c1701">我有四。一凡夫遍計我。二外道神我。三二乘假我。
<lb ed="X" n="0358c18"/><lb ed="R051" n="0084a12"/>四法身眞我。今是隨世流布五蘊假我也。阿難<anchor xml:id="nkr_note_add_0358c1801" n="0358c1801"/><anchor xml:id="beg0358c1801" n="0358c1801"/>已<anchor xml:id="end0358c1801"/>
<lb ed="X" n="0358c19"/><lb ed="R051" n="0084a13"/>達我空。實不計我。故名爲假。要揀賓主。乃稱爲我。
<lb ed="X" n="0358c20"/><lb ed="R051" n="0084a14"/>達耳曰聞。大論云。耳根不壞。聲在可聞處。作心欲
<lb ed="X" n="0358c21"/><lb ed="R051" n="0084a15"/>聞。以率爾耳識。與同時意識。衆緣和合。故得有聞。
<lb ed="X" n="0358c22"/><lb ed="R051" n="0084a16"/>問。耳根發識故聞。應云耳聞。何言我聞。答。耳是五
<lb ed="X" n="0358c23"/><lb ed="R051" n="0084a17"/>官之別。我乃一身之總。廢別從總。故曰我聞。又六
<lb ed="X" n="0358c24"/><lb ed="R051" n="0084a18"/>根中必用耳聞者。此方敎體故。問。阿難是佛成道
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0359a" n="0359a"/>
<lb ed="X" n="0359a01"/><lb ed="R051" n="0084b01"/>之夜始生。至二十年方爲侍者。二十年前所說之
<lb ed="X" n="0359a02"/><lb ed="R051" n="0084b02"/>法。並皆不聞。何結集時通稱我聞耶。答。有三義。一
<lb ed="X" n="0359a03"/><lb ed="R051" n="0084b03"/>佛命爲侍者時。阿難從佛乞願。不著退衣。不隨受
<lb ed="X" n="0359a04"/><lb ed="R051" n="0084b04"/>請。二十年前未聞之法。重爲說過。世尊許之。故未
<lb ed="X" n="0359a05"/><lb ed="R051" n="0084b05"/>聞之法亦得聞也。二金剛華經云。阿難得法性覺
<lb ed="X" n="0359a06"/><lb ed="R051" n="0084b06"/>自在三昧力故。故未聞之法。皆能憶持。與聞無異。
<lb ed="X" n="0359a07"/><lb ed="R051" n="0084b07"/>今經亦云。世尊甚希有。令我念過去等。三不思議
<lb ed="X" n="0359a08"/><lb ed="R051" n="0084b08"/>境界經云。復有百千萬億菩薩。現聲聞形。其名曰
<lb ed="X" n="0359a09"/><lb ed="R051" n="0084b09"/>舍利<anchor xml:id="nkr_note_add_0359a0901" n="0359a0901"/><anchor xml:id="beg0359a0901" n="0359a0901"/>弗<anchor xml:id="end0359a0901"/>。乃至阿難。據此則是大權示現。何法不通。
<lb ed="X" n="0359a10"/><lb ed="R051" n="0084b10"/>而言我聞。不亦宜乎。今經圓頓大敎無我眞我。生
<lb ed="X" n="0359a11"/><lb ed="R051" n="0084b11"/>佛同一法身。能聞所聞。心境不二實相。卽今經之
<lb ed="X" n="0359a12"/><lb ed="R051" n="0084b12"/>我聞也。合上謂如是之法。我阿難親從佛聞。顯祖
<lb ed="X" n="0359a13"/><lb ed="R051" n="0084b13"/>述有據。憲章得成。非私淑讀古之徒也。</p><p xml:id="pX32p0359a1316" cb:place="inline">△三時成
<lb ed="X" n="0359a14"/><lb ed="R051" n="0084b14"/>就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359a15"/><lb ed="R051" n="0084b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0359a1501">一時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359a16"/><lb ed="R051" n="0084b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0359a1601">世事合會。尙待昌期。大法弘宣。豈違嘉運。故須良
<lb ed="X" n="0359a17"/><lb ed="R051" n="0084b17"/>時。方能成就。葢取師資合會。說聽究竟之良時也。
<lb ed="X" n="0359a18"/><lb ed="R051" n="0084b18"/>不云年月日。而但云一者。以佛之說法。殊方紀曆。
<lb ed="X" n="0359a19"/><lb ed="R051" n="0085a01"/>不可對同。擧一會始末之期。收六甲盈縮之數。天
<lb ed="X" n="0359a20"/><lb ed="R051" n="0085a02"/>地延促。東西時際。包盡無餘。故總云一時。約理。心
<lb ed="X" n="0359a21"/><lb ed="R051" n="0085a03"/>境一泯。理智一融。凡聖一如。本始一會之時也。約
<lb ed="X" n="0359a22"/><lb ed="R051" n="0085a04"/>本經。卽正說法華之時。化畢機熟之時。如日卓午
<lb ed="X" n="0359a23"/><lb ed="R051" n="0085a05"/>無所不照之時。一切聲聞受記成佛之時也。</p><p xml:id="pX32p0359a2318" cb:place="inline">△四
<lb ed="X" n="0359a24"/><lb ed="R051" n="0085a06"/>主成就。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0359b" n="0359b"/>
<lb ed="X" n="0359b01"/><lb ed="R051" n="0085a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0359b0101">佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359b02"/><lb ed="R051" n="0085a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0359b0201">德位相稱。垂文作則。爲百世師。作衆生父也。具云
<lb ed="X" n="0359b03"/><lb ed="R051" n="0085a09"/>佛陀耶。此云覺者。亦云知者。知三世常無常法故。
<lb ed="X" n="0359b04"/><lb ed="R051" n="0085a10"/>覺謂覺察。覺悟。悟卽照眞本有。察則了妄本空。妄
<lb ed="X" n="0359b05"/><lb ed="R051" n="0085a11"/>本空則不逐於妄。眞本有則不迷於眞。眞妄旣明。
<lb ed="X" n="0359b06"/><lb ed="R051" n="0085a12"/>唯一覺耳。佛獨稱之。又自覺。覺他。覺行圓滿故。涅
<lb ed="X" n="0359b07"/><lb ed="R051" n="0085a13"/>槃云。自覺自知有佛性。覺他衆生悉有佛性。圓滿
<lb ed="X" n="0359b08"/><lb ed="R051" n="0085a14"/>自他無二佛性。又自覺揀凡夫。覺他揀二乘。圓滿
<lb ed="X" n="0359b09"/><lb ed="R051" n="0085a15"/>揀菩薩。約人卽高會敎主。中天竺。<name role="" type="person">迦毗羅</name>國。淨飯
<lb ed="X" n="0359b10"/><lb ed="R051" n="0085a16"/>王太子。出家成道。別號釋迦牟尼。非此大聖。孰能
<lb ed="X" n="0359b11"/><lb ed="R051" n="0085a17"/>演此一乘大法哉。故云主成就。又爲六種成就之
<lb ed="X" n="0359b12"/><lb ed="R051" n="0085a18"/>主故。望前則際主之會成時。聆主之語成聞。受主
<lb ed="X" n="0359b13"/><lb ed="R051" n="0085b01"/>之敎成信。望後則主之所居成處。主之所化成衆。
<lb ed="X" n="0359b14"/><lb ed="R051" n="0085b02"/>六種共成。歸重於佛也。</p><p xml:id="pX32p0359b1410" cb:place="inline">△五處成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359b15"/><lb ed="R051" n="0085b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0359b1501">住<name role="" type="person">王舍城</name><name role="" type="person">耆闍崛山</name>中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0359b16"/><lb ed="R051" n="0085b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0359b1601">謂能住住所住。佛爲能住。卽首楞嚴三昧。所住者
<lb ed="X" n="0359b17"/><lb ed="R051" n="0085b05"/>卽忍土王城。梵語<name role="" type="person">羅閱祇</name>伽羅。此云<name role="" type="person">王舍城</name>。國名
<lb ed="X" n="0359b18"/><lb ed="R051" n="0085b06"/><name role="" type="person">摩竭陀</name>。此云不害。言無刑殺也。亦云<name role="" type="person">摩竭提</name>。此云
<lb ed="X" n="0359b19"/><lb ed="R051" n="0085b07"/>天羅。卽國王名也。此王卽駁足之父。昔因王巡山
<lb ed="X" n="0359b20"/><lb ed="R051" n="0085b08"/>中。値牸師子。衆人逬散。師共王交。後月滿。來殿前
<lb ed="X" n="0359b21"/><lb ed="R051" n="0085b09"/>生子。王知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0359b2101" n="0359b2101"/><anchor xml:id="beg0359b2101" n="0359b2101"/>己<anchor xml:id="end0359b2101"/>子。僞言。因我無兒。此乃天賜。遂養
<lb ed="X" n="0359b22"/><lb ed="R051" n="0085b10"/>爲太子。足下有駁紋。時人號爲駁足。後紹王位。喜
<lb ed="X" n="0359b23"/><lb ed="R051" n="0085b11"/>噉肉。每食甚多。偶一時缺。庖人取新死小兒爲膳。
<lb ed="X" n="0359b24"/><lb ed="R051" n="0085b12"/>王食大美。勅令當辦此肉。庖人日捕一兒。供王膳。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0359c" n="0359c"/>
<lb ed="X" n="0359c01"/><lb ed="R051" n="0085b13"/>擧國愁歎。後千小國謀兵討伐。置於崛山中。山中
<lb ed="X" n="0359c02"/><lb ed="R051" n="0085b14"/>羅刹尊爲鬼王。因與山神誓。取千王以祭山。捕得
<lb ed="X" n="0359c03"/><lb ed="R051" n="0085b15"/>九百九十九王。唯普明王次後捕之。王啼泣不<anchor xml:id="nkr_note_add_0359c0301" n="0359c0301"/><anchor xml:id="beg0359c0301" n="0359c0301"/>已<anchor xml:id="end0359c0301"/>。
<lb ed="X" n="0359c04"/><lb ed="R051" n="0085b16"/>吿鬼王曰。我生來實語。而今乖信。願我國建無遮
<lb ed="X" n="0359c05"/><lb ed="R051" n="0085b17"/>會未完。駁足放之。還國作大惠施。委政太子。仍歸
<lb ed="X" n="0359c06"/><lb ed="R051" n="0085b18"/>山就死。形悅心安。駁足問之。答曰。得聞聖法故耳。
<lb ed="X" n="0359c07"/><lb ed="R051" n="0086a01"/>駁足令說之。普明王廣讚慈悲。毀訾殺害。又說四
<lb ed="X" n="0359c08"/><lb ed="R051" n="0086a02"/>無常偈。天地及日月。時至皆歸盡。未曾有一法。不
<lb ed="X" n="0359c09"/><lb ed="R051" n="0086a03"/>被無常吞。駁足乃大權示現。一聞卽證初地。千王
<lb ed="X" n="0359c10"/><lb ed="R051" n="0086a04"/>各取一滴血。三根髮。賽山神願。駁足與千王共立
<lb ed="X" n="0359c11"/><lb ed="R051" n="0086a05"/>舍宅。都五山中。爲大國。各以小國委子。百姓在五
<lb ed="X" n="0359c12"/><lb ed="R051" n="0086a06"/>山中。作舍七度被燒。王舍不燒。民云。排我屋爲王
<lb ed="X" n="0359c13"/><lb ed="R051" n="0086a07"/>舍。庶免其焚。故云<name role="" type="person">王舍城</name>。又舍字。亦可作赦字。以
<lb ed="X" n="0359c14"/><lb ed="R051" n="0086a08"/>王赦千王不殺故。梵語耆闍崛。此云靈鷲。亦云鷲
<lb ed="X" n="0359c15"/><lb ed="R051" n="0086a09"/>頭。又云山南有屍陀林。鷲鳥食屍竟。栖止其山。時
<lb ed="X" n="0359c16"/><lb ed="R051" n="0086a10"/>人呼爲<name role="" type="person">鷲山</name>。此山近城不遠。山有五穴。佛居中穴。
<lb ed="X" n="0359c17"/><lb ed="R051" n="0086a11"/>餘穴諸弟子居之。又前佛今佛。皆居此山。若佛滅。
<lb ed="X" n="0359c18"/><lb ed="R051" n="0086a12"/>羅漢居之。法滅。支佛居之。無支佛。鬼神住之。皆是
<lb ed="X" n="0359c19"/><lb ed="R051" n="0086a13"/>聖靈所居。因呼爲<name role="" type="person">靈鷲山</name>。其城其山。衆見不一。或
<lb ed="X" n="0359c20"/><lb ed="R051" n="0086a14"/>見土木艸石。或見七寶莊嚴。或見諸佛遊行。乃不
<lb ed="X" n="0359c21"/><lb ed="R051" n="0086a15"/>思議聖境。所住旣爾。能住亦然。中者。佛好中道。升
<lb ed="X" n="0359c22"/><lb ed="R051" n="0086a16"/>中天。降中國。中日生。中夜滅。皆表中道。今處山中
<lb ed="X" n="0359c23"/><lb ed="R051" n="0086a17"/>說中道義也。</p><p xml:id="pX32p0359c2306" cb:place="inline">△六衆成就。座無知音。說將誰聽。機
<lb ed="X" n="0359c24"/><lb ed="R051" n="0086a18"/>感盈前。不得不說。所謂英才滿座。可信吾德之不
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0360a" n="0360a"/>
<lb ed="X" n="0360a01"/><lb ed="R051" n="0086b01"/>孤。羽翼多人。轉見斯道之有託。故云衆成就也。文
<lb ed="X" n="0360a02"/><lb ed="R051" n="0086b02"/>分二。初列衆。二總結。初又三。初聲聞衆。二菩薩衆。
<lb ed="X" n="0360a03"/><lb ed="R051" n="0086b03"/>三八部衆。初又二。初比丘衆。二比丘尼衆。初又二。
<lb ed="X" n="0360a04"/><lb ed="R051" n="0086b04"/>初無學衆。二有學衆。初又三。初擧類標數。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360a05"/><lb ed="R051" n="0086b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0360a0501">與大比丘衆萬二千人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360a06"/><lb ed="R051" n="0086b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0360a0601">與者共義。釋論以七一解共。謂一時。一戒。一處。一
<lb ed="X" n="0360a07"/><lb ed="R051" n="0086b07"/>心。一見。一道。一解脫也。大者。多義勝義。器量尊重。
<lb ed="X" n="0360a08"/><lb ed="R051" n="0086b08"/>爲天王等大人所敬。故言大。超出九十六種外道。
<lb ed="X" n="0360a09"/><lb ed="R051" n="0086b09"/>故言勝。遍知內外經書。故言多。又道大用大知大。
<lb ed="X" n="0360a10"/><lb ed="R051" n="0086b10"/>道勝用勝知勝。道多用多知多。總之數目多。名望
<lb ed="X" n="0360a11"/><lb ed="R051" n="0086b11"/>重。德業隆。故云大也。比丘名含三義。一破惡。二怖
<lb ed="X" n="0360a12"/><lb ed="R051" n="0086b12"/>魔。三乞士。破惡者。出家持戒。因戒生定。因定發慧。
<lb ed="X" n="0360a13"/><lb ed="R051" n="0086b13"/>戒防形非。定除心亂。慧悟想虗。三學能破身口七
<lb ed="X" n="0360a14"/><lb ed="R051" n="0086b14"/>支及三界見思之惡故。怖魔者。旣破惡。必出三界。
<lb ed="X" n="0360a15"/><lb ed="R051" n="0086b15"/>展轉化度。損減眷屬。乖於魔意。故驚怖。出家從因
<lb ed="X" n="0360a16"/><lb ed="R051" n="0086b16"/>至果。凡三度魔怖。謂出家時。發大心時。成正覺時。
<lb ed="X" n="0360a17"/><lb ed="R051" n="0086b17"/>前二但怖。後一乃興戈。爲佛所摧。莫不降伏。乞士
<lb ed="X" n="0360a18"/><lb ed="R051" n="0086b18"/>者。乞法資道。乞食資身。士外形骸。以理自勝故。然
<lb ed="X" n="0360a19"/><lb ed="R051" n="0087a01"/>必乞食者。在家人。以田商士。三種如法。用養身命。
<lb ed="X" n="0360a20"/><lb ed="R051" n="0087a02"/>出家人。佛不許此。惟乞食自濟。身安道存。福利檀
<lb ed="X" n="0360a21"/><lb ed="R051" n="0087a03"/>越故。亦云除饉。因衆生福薄。前世無法自資。今生
<lb ed="X" n="0360a22"/><lb ed="R051" n="0087a04"/>常受饑饉。出家戒行。能生物善。除因果之饉乏故。
<lb ed="X" n="0360a23"/><lb ed="R051" n="0087a05"/>梵語僧伽。此云和合衆。一人不名和合。四人<anchor xml:id="nkr_note_add_0360a2301" n="0360a2301"/><anchor xml:id="beg0360a2301" n="0360a2301"/>已<anchor xml:id="end0360a2301"/>上。
<lb ed="X" n="0360a24"/><lb ed="R051" n="0087a06"/>乃名和合。有二。一理和。同證擇滅無爲。二事和。謂
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0360b" n="0360b"/>
<lb ed="X" n="0360b01"/><lb ed="R051" n="0087a07"/>戒和同修。見和同解。利和同均。身和同住。口和無
<lb ed="X" n="0360b02"/><lb ed="R051" n="0087a08"/>諍。意和同悅。又僧有四。不依淨命。破戒僧也。不解
<lb ed="X" n="0360b03"/><lb ed="R051" n="0087a09"/>法律。愚癡僧也。行五方便。慚愧僧也。若法忍。眞實
<lb ed="X" n="0360b04"/><lb ed="R051" n="0087a10"/>僧也。今是眞實。氣類如是。數至一萬二千。皆是影
<lb ed="X" n="0360b05"/><lb ed="R051" n="0087a11"/>響大化。本迹未定。</p><p xml:id="pX32p0360b0508" cb:place="inline">△二明位歎德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360b06"/><lb ed="R051" n="0087a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0360b0601">皆是阿羅漢<note place="inline">至</note>盡諸有結心得自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360b07"/><lb ed="R051" n="0087a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0360b0701">皆是一句。明位。阿羅漢。義翻殺賊不生應供三義。殺
<lb ed="X" n="0360b08"/><lb ed="R051" n="0087a14"/>賊者。殺九十八使煩惱之賊。今經亦殺賊。謂離小
<lb ed="X" n="0360b09"/><lb ed="R051" n="0087a15"/>涅槃。不生者。無明糠脫。後不受生死果報。今經不
<lb ed="X" n="0360b10"/><lb ed="R051" n="0087a16"/>生不生謂離無漏。應供者。具智斷功德。堪爲人天
<lb ed="X" n="0360b11"/><lb ed="R051" n="0087a17"/>福田。今經亦供應。謂道供定供。上比丘爲因。今羅
<lb ed="X" n="0360b12"/><lb ed="R051" n="0087a18"/>漢是果。始托鉢乞食。福利衆生。今證道果。理應受
<lb ed="X" n="0360b13"/><lb ed="R051" n="0087b01"/>供。應供乃乞士果也。始修三學。破見思惑。今賊<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b1301" n="0360b1301"/><anchor xml:id="beg0360b1301" n="0360b1301"/>已<anchor xml:id="end0360b1301"/>
<lb ed="X" n="0360b14"/><lb ed="R051" n="0087b02"/>殺。慧命得安。殺賊乃破惡果也。始發大心。魔王恐
<lb ed="X" n="0360b15"/><lb ed="R051" n="0087b03"/>怖。今證無生。不受後有。不生乃怖魔果也。諸漏下。
<lb ed="X" n="0360b16"/><lb ed="R051" n="0087b04"/>正歎上三德。諸漏二句。歎殺賊德。諸漏者。謂欲漏
<lb ed="X" n="0360b17"/><lb ed="R051" n="0087b05"/>有漏無明漏也。成論云。失道名漏。律云。癡人造業。開
<lb ed="X" n="0360b18"/><lb ed="R051" n="0087b06"/>諸漏門。毗曇云。漏落生死。論通因果。律專在因。毗
<lb ed="X" n="0360b19"/><lb ed="R051" n="0087b07"/>曇在果。煩惱者。略卽根隨二十六。廣卽九十八使。
<lb ed="X" n="0360b20"/><lb ed="R051" n="0087b08"/>能造惡業。致生死苦。忘法身。失慧命。喪重寶。傷惱
<lb ed="X" n="0360b21"/><lb ed="R051" n="0087b09"/>行人。皆由此也。因果俱亡。曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b2101" n="0360b2101"/><anchor xml:id="beg0360b2101" n="0360b2101"/>已<anchor xml:id="end0360b2101"/>盡。見思<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b2102" n="0360b2102"/><anchor xml:id="beg0360b2102" n="0360b2102"/>已<anchor xml:id="end0360b2102"/>滅。曰無
<lb ed="X" n="0360b22"/><lb ed="R051" n="0087b10"/>復。煩惱是能潤。諸漏是所潤。能所俱盡。殺賊義也。
<lb ed="X" n="0360b23"/><lb ed="R051" n="0087b11"/>逮得一句。歎應供德。逮及也。由智斷功德。證無爲
<lb ed="X" n="0360b24"/><lb ed="R051" n="0087b12"/>理。故云<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b2401" n="0360b2401"/><anchor xml:id="beg0360b2401" n="0360b2401"/>己<anchor xml:id="end0360b2401"/>利。<anchor xml:id="nkr_note_add_0360b2402" n="0360b2402"/><anchor xml:id="beg0360b2402" n="0360b2402"/>己<anchor xml:id="end0360b2402"/>利成就。方受人天供養。應供義也。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0360c" n="0360c"/>
<lb ed="X" n="0360c01"/><lb ed="R051" n="0087b13"/>律云。忖<anchor xml:id="nkr_note_add_0360c0101" n="0360c0101"/><anchor xml:id="beg0360c0101" n="0360c0101"/>己<anchor xml:id="end0360c0101"/>德行。忖<anchor xml:id="nkr_note_add_0360c0102" n="0360c0102"/><anchor xml:id="beg0360c0102" n="0360c0102"/>己<anchor xml:id="end0360c0102"/>利也。如苦身而作。端坐而食。
<lb ed="X" n="0360c02"/><lb ed="R051" n="0087b14"/>擎跽而拜。逆立而受。苟無<anchor xml:id="nkr_note_add_0360c0201" n="0360c0201"/><anchor xml:id="beg0360c0201" n="0360c0201"/>己<anchor xml:id="end0360c0201"/>利之德。其害非細。法
<lb ed="X" n="0360c03"/><lb ed="R051" n="0087b15"/>王座前知音少。長者園內樹耳多。學者愼之。盡諸
<lb ed="X" n="0360c04"/><lb ed="R051" n="0087b16"/>一句。歎不生德。因果不亡。曰有。有爲受生之處。云
<lb ed="X" n="0360c05"/><lb ed="R051" n="0087b17"/>諸者。卽三有等。結卽惑習之業。爲諸有之生因。今
<lb ed="X" n="0360c06"/><lb ed="R051" n="0087b18"/>智斷不受後有。故云盡結。因盡果亡。不生義也。心
<lb ed="X" n="0360c07"/><lb ed="R051" n="0088a01"/>得一句。總上見思惑盡。不染塵累。故云心自在。定
<lb ed="X" n="0360c08"/><lb ed="R051" n="0088a02"/>具足名心自在。慧具足名慧自在。慧自在未必心
<lb ed="X" n="0360c09"/><lb ed="R051" n="0088a03"/>自在。心自在必慧自在。云心自在者。顯定慧具足
<lb ed="X" n="0360c10"/><lb ed="R051" n="0088a04"/>也。此經要授聲聞成佛之記。故歎德中。寓有抑揚。
<lb ed="X" n="0360c11"/><lb ed="R051" n="0088a05"/>以<anchor xml:id="nkr_note_add_0360c1101" n="0360c1101"/><anchor xml:id="beg0360c1101" n="0360c1101"/>己<anchor xml:id="end0360c1101"/>利揀無利他。自在揀無法自在。又天親論。此
<lb ed="X" n="0360c12"/><lb ed="R051" n="0088a06"/>五句。爲上上起門。逆次可知。</p><p xml:id="pX32p0360c1212" cb:place="inline">△三列名總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360c13"/><lb ed="R051" n="0088a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0360c1301">其名曰<name role="" type="person">阿若憍陳如</name><note place="inline">至</note>如是衆所知識大阿羅漢等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0360c14"/><lb ed="R051" n="0088a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0360c1401">前是所證之法。此是能證之人。萬二千不勝其多。
<lb ed="X" n="0360c15"/><lb ed="R051" n="0088a09"/>今略擧有名望者。二十一人。其名曰三字。乃指證
<lb ed="X" n="0360c16"/><lb ed="R051" n="0088a10"/>之辭。名者實之賓也。要知諸聖皆備諸行。隱能則
<lb ed="X" n="0360c17"/><lb ed="R051" n="0088a11"/>各具一德。引偏好故。如陳如共上座有大德者相
<lb ed="X" n="0360c18"/><lb ed="R051" n="0088a12"/>隨。舍利共智慧者相隨。目連共神通者相隨。皆執
<lb ed="X" n="0360c19"/><lb ed="R051" n="0088a13"/>一法。引諸偏好。若欲消名。須識其行。從德立名。無
<lb ed="X" n="0360c20"/><lb ed="R051" n="0088a14"/>往不可。憍陳如姓也。此云火器。先人事火。因命族
<lb ed="X" n="0360c21"/><lb ed="R051" n="0088a15"/>焉。又火照也。燒也。照暗不生。燒物不生。以不生爲
<lb ed="X" n="0360c22"/><lb ed="R051" n="0088a16"/>姓故。阿若名也。此云<anchor xml:id="nkr_note_add_0360c2201" n="0360c2201"/><anchor xml:id="beg0360c2201" n="0360c2201"/>已<anchor xml:id="end0360c2201"/>知。或云無知。<anchor xml:id="nkr_note_add_0360c2202" n="0360c2202"/><anchor xml:id="beg0360c2202" n="0360c2202"/>已<anchor xml:id="end0360c2202"/>知者。最初
<lb ed="X" n="0360c23"/><lb ed="R051" n="0088a17"/>知也。無知者。非無所知。乃知無耳。若依二諦卽知
<lb ed="X" n="0360c24"/><lb ed="R051" n="0088a18"/>眞。以無生智爲名也。乃摩夜夫人之弟。幷十力迦
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0361a" n="0361a"/>
<lb ed="X" n="0361a01"/><lb ed="R051" n="0088b01"/>葉。爲母族二人。父族三人者。一阿濕波。二<g ref="#CB02494">䟦</g>提三
<lb ed="X" n="0361a02"/><lb ed="R051" n="0088b02"/><name role="" type="person">摩訶男</name>拘利。五人承王命入山。侍佛修道。不耐苦。
<lb ed="X" n="0361a03"/><lb ed="R051" n="0088b03"/>遂捨佛。往鹿苑修異道。佛成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0361a0301" n="0361a0301"/><anchor xml:id="beg0361a0301" n="0361a0301"/>已<anchor xml:id="end0361a0301"/>。先往度之。初轉
<lb ed="X" n="0361a04"/><lb ed="R051" n="0088b04"/>卽悟客塵故。往因佛爲赤目大魚。五人爲木匠。先
<lb ed="X" n="0361a05"/><lb ed="R051" n="0088b05"/>取魚肉者。阿含云。我佛法中。寬仁博識。初受法味
<lb ed="X" n="0361a06"/><lb ed="R051" n="0088b06"/>者。拘鄰如比丘爲第一。</p><p xml:id="pX32p0361a0610" cb:place="inline"><name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。此云大龜氏。
<lb ed="X" n="0361a07"/><lb ed="R051" n="0088b07"/>先人學道。感靈龜負圖而應。因命族焉。曾於毗婆
<lb ed="X" n="0361a08"/><lb ed="R051" n="0088b08"/>尸佛法中。爲金師。有貧女。得一金珠。欲補塔中佛
<lb ed="X" n="0361a09"/><lb ed="R051" n="0088b09"/>像。金師不求價。與治之。因誓爲夫妻。自爾<anchor xml:id="nkr_note_add_0361a0901" n="0361a0901"/><anchor xml:id="beg0361a0901" n="0361a0901"/>已<anchor xml:id="end0361a0901"/>來。九
<lb ed="X" n="0361a10"/><lb ed="R051" n="0088b10"/>十一劫。身皆金色。人天受樂。其後生梵天。命終生
<lb ed="X" n="0361a11"/><lb ed="R051" n="0088b11"/><name role="" type="person">摩竭國</name>。具律陀婆羅門家。身紫金色。其家巨富。勝
<lb ed="X" n="0361a12"/><lb ed="R051" n="0088b12"/>於<name role="" type="person">甁沙王</name>。王有金犁千具。爲避王故。唯少一犁。時
<lb ed="X" n="0361a13"/><lb ed="R051" n="0088b13"/>他國富家。有一女。身亦金色。乃昔施金女也。娉
<lb ed="X" n="0361a14"/><lb ed="R051" n="0088b14"/>爲姻室。作無緣夫婦。後夫婦投佛出家。行頭陀行。
<lb ed="X" n="0361a15"/><lb ed="R051" n="0088b15"/>末後<name role="" type="person">多子塔</name>前。拈華示衆。尊者破顏微咲。乃付金
<lb ed="X" n="0361a16"/><lb ed="R051" n="0088b16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0361a1601" n="0361a1601"/><anchor xml:id="beg0361a1601" n="0361a1601"/>縷<anchor xml:id="end0361a1601"/>袈裟。佛入滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0361a1602" n="0361a1602"/><anchor xml:id="beg0361a1602" n="0361a1602"/>已<anchor xml:id="end0361a1602"/>。結集<anchor xml:id="nkr_note_add_0361a1603" n="0361a1603"/><anchor xml:id="beg0361a1603" n="0361a1603"/>已<anchor xml:id="end0361a1603"/>竟。持衣入<name role="" type="person">雞足山</name>。入寂
<lb ed="X" n="0361a17"/><lb ed="R051" n="0088b17"/>滅定。待慈氏下生。交衣方取滅。阿含云。我佛法中。
<lb ed="X" n="0361a18"/><lb ed="R051" n="0088b18"/>行十二頭陀。難行苦行。大迦葉爲第一。</p><p xml:id="pX32p0361a1816" cb:place="inline">三迦葉
<lb ed="X" n="0361a19"/><lb ed="R051" n="0089a01"/>同前。<name role="" type="person">優樓頻</name>羅。此云木瓜林。近此林故。又云木瓜
<lb ed="X" n="0361a20"/><lb ed="R051" n="0089a02"/>癃。胸前有癃如木瓜故。又云禱。禱此林神而生故。
<lb ed="X" n="0361a21"/><lb ed="R051" n="0089a03"/><name role="" type="person">伽耶山</name>名。卽<name role="" type="person">象頭山</name>。住此山故。又城名。近此城故。
<lb ed="X" n="0361a22"/><lb ed="R051" n="0089a04"/>那提河名。依河住故。毗婆佛時。三人共樹刹柱。緣
<lb ed="X" n="0361a23"/><lb ed="R051" n="0089a05"/>爲弟兄。兄爲<name role="" type="person">甁沙王</name>師。先事火龍。度五百弟子。二
<lb ed="X" n="0361a24"/><lb ed="R051" n="0089a06"/>弟各度二百五十。共行兄法。佛作十種神變度之。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0361b" n="0361b"/>
<lb ed="X" n="0361b01"/><lb ed="R051" n="0089a07"/>優樓雖覩神變。邪執未改。而言。瞿曇雖神變。不如
<lb ed="X" n="0361b02"/><lb ed="R051" n="0089a08"/>我道眞。佛言。汝非羅漢。亦不得道。豁然開悟。領五
<lb ed="X" n="0361b03"/><lb ed="R051" n="0089a09"/>百弟子歸佛。二弟見水中漂下火具。往視之。其兄
<lb ed="X" n="0361b04"/><lb ed="R051" n="0089a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0361b0401" n="0361b0401"/><anchor xml:id="beg0361b0401" n="0361b0401"/>已<anchor xml:id="end0361b0401"/>作沙門。亦歸於佛。共成千羅漢。阿含云。<name role="" type="person">優樓頻</name>
<lb ed="X" n="0361b05"/><lb ed="R051" n="0089a11"/>羅。將護四衆。供給四事。令無所乏。最爲第一。伽耶
<lb ed="X" n="0361b06"/><lb ed="R051" n="0089a12"/>比丘。觀了諸法。都無所著。善能敎化。最爲第一。那
<lb ed="X" n="0361b07"/><lb ed="R051" n="0089a13"/>提比丘。心意寂然。降伏諸結。精進第一。</p><p xml:id="pX32p0361b0716" cb:place="inline">舍利弗。
<lb ed="X" n="0361b08"/><lb ed="R051" n="0089a14"/>具云舍利弗羅。此云身子。其母好身形。身之所生。
<lb ed="X" n="0361b09"/><lb ed="R051" n="0089a15"/>故云身子。<name role="" type="person">王舍城</name>有難陀<g ref="#CB02494">䟦</g>難陀二龍王。降雨以
<lb ed="X" n="0361b10"/><lb ed="R051" n="0089a16"/>時。國無饑年。王及大臣。歲設大會。置三高座。王太
<lb ed="X" n="0361b11"/><lb ed="R051" n="0089a17"/>子論師座焉。身子八歲時。步歷會中。問曰。三座何
<lb ed="X" n="0361b12"/><lb ed="R051" n="0089a18"/>爲。人具吿之。卽越衆登論床。羣儒皆恥。不肎與之
<lb ed="X" n="0361b13"/><lb ed="R051" n="0089b01"/>論議。謂若勝此兒。無足顯譽。脫其不如。屈辱大矣。
<lb ed="X" n="0361b14"/><lb ed="R051" n="0089b02"/>皆遣侍者問之。身子俱答。問者盡墮。無敢當者。王
<lb ed="X" n="0361b15"/><lb ed="R051" n="0089b03"/>及臣民。咸謂我國慶幸。有大智人出焉。十六博覽
<lb ed="X" n="0361b16"/><lb ed="R051" n="0089b04"/>古今。大國論議無雙。五天稱爲第一。以沙然梵志
<lb ed="X" n="0361b17"/><lb ed="R051" n="0089b05"/>爲師。志之道術。身子盡得。沙然臨死。欣然大咲。身
<lb ed="X" n="0361b18"/><lb ed="R051" n="0089b06"/>子問之。志云。世俗無眼。爲恩愛所親。我見金地國
<lb ed="X" n="0361b19"/><lb ed="R051" n="0089b07"/>王死。夫人願生一處。投火而死。後見金地商人。問
<lb ed="X" n="0361b20"/><lb ed="R051" n="0089b08"/>之果然。身子追悔。未盡師術。師不授我此法。爲我
<lb ed="X" n="0361b21"/><lb ed="R051" n="0089b09"/>非其人。師故秘耳。自知未達。更求勝法。而無師可
<lb ed="X" n="0361b22"/><lb ed="R051" n="0089b10"/>師。雖不知此一法。餘法皆通。外道羣中。最爲第一。
<lb ed="X" n="0361b23"/><lb ed="R051" n="0089b11"/>與目連爲友。相約。誰得好師。卽隨師之。路遇馬勝。
<lb ed="X" n="0361b24"/><lb ed="R051" n="0089b12"/>威儀庠序。因問師法。答曰。諸法從緣生。亦復從緣
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0361c" n="0361c"/>
<lb ed="X" n="0361c01"/><lb ed="R051" n="0089b13"/>滅。吾師大沙門。常作如是說。隨詣佛所出家。七日
<lb ed="X" n="0361c02"/><lb ed="R051" n="0089b14"/>遍通佛法。十五日證無學果。爲羅云和尙。論梵作
<lb ed="X" n="0361c03"/><lb ed="R051" n="0089b15"/>師。阿含云。我佛法中。智慧無窮。決了諸疑者。舍利
<lb ed="X" n="0361c04"/><lb ed="R051" n="0089b16"/>弗爲第一。</p><p xml:id="pX32p0361c0405" cb:place="inline"><name role="" type="person">大目連</name>。此云讚誦。姓也。名拘律陀。乃
<lb ed="X" n="0361c05"/><lb ed="R051" n="0089b17"/>樹名。禱此樹而生故。又云胡豆。古仙人山居豆食。
<lb ed="X" n="0361c06"/><lb ed="R051" n="0089b18"/>因命族焉。此尊者。焚得勝之殿。止耆域之車。攝調
<lb ed="X" n="0361c07"/><lb ed="R051" n="0090a01"/>達五百之徒而歸正法。取迦毗五百之釋藏於梵
<lb ed="X" n="0361c08"/><lb ed="R051" n="0090a02"/>天。阿含云。我弟子中。神通輕擧。飛到十方者。大目
<lb ed="X" n="0361c09"/><lb ed="R051" n="0090a03"/>連爲第一。</p><p xml:id="pX32p0361c0905" cb:place="inline">迦旃延。此云剪剃種。上古多仙居山。
<lb ed="X" n="0361c10"/><lb ed="R051" n="0090a04"/>無人剃髮。一仙人有二子。往省其父。次子爲諸仙
<lb ed="X" n="0361c11"/><lb ed="R051" n="0090a05"/>剃髮。因立族焉。尊者是其族。又云文飾。善論議故。
<lb ed="X" n="0361c12"/><lb ed="R051" n="0090a06"/>阿含云。善分別義。敷演道敎者。迦旃延爲第一。</p>
<lb ed="X" n="0361c13"/><lb ed="R051" n="0090a07"/><p xml:id="pX32p0361c1301">阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。亦云阿那律陀。亦云阿尼盧豆。此云無
<lb ed="X" n="0361c14"/><lb ed="R051" n="0090a08"/>貧。亦云如意。乃白飯之子。淨飯之姪。世尊之堂弟。
<lb ed="X" n="0361c15"/><lb ed="R051" n="0090a09"/>阿難之從兄。羅云之叔父。非聊爾人也。如周公曰。
<lb ed="X" n="0361c16"/><lb ed="R051" n="0090a10"/>我是文王之子。武王之弟。成王之叔。非卑賤人也。
<lb ed="X" n="0361c17"/><lb ed="R051" n="0090a11"/>此尊者。因施稗飯。獲金人而致富。箭剔昏燈。感天
<lb ed="X" n="0361c18"/><lb ed="R051" n="0090a12"/>眼以證果。阿含云。我佛法中。天眼徹視者。阿那律
<lb ed="X" n="0361c19"/><lb ed="R051" n="0090a13"/>爲第一。</p><p xml:id="pX32p0361c1904" cb:place="inline"><name role="" type="person">劫賓那</name>。此云房宿。因禱此星宿而生故。
<lb ed="X" n="0361c20"/><lb ed="R051" n="0090a14"/>又與佛同房宿故。尊者初出家時。往佛處。値雨。借
<lb ed="X" n="0361c21"/><lb ed="R051" n="0090a15"/>宿陶師家。以艸爲座。至晚。一比丘入。卽佛也。乃推
<lb ed="X" n="0361c22"/><lb ed="R051" n="0090a16"/>艸讓之。自坐地上。佛爲說法。證羅漢果。又善知星
<lb ed="X" n="0361c23"/><lb ed="R051" n="0090a17"/>宿。明識圖像。從解得名。阿含云。我佛法中。善知星
<lb ed="X" n="0361c24"/><lb ed="R051" n="0090a18"/>宿日月者。<name role="" type="person">劫賓那</name>爲第一。</p><p xml:id="pX32p0361c2411" cb:place="inline"><name role="" type="person">憍梵波提</name>。此云牛呞
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0362a" n="0362a"/>
<lb ed="X" n="0362a01"/><lb ed="R051" n="0090b01"/>病。昔作沙彌時。輕弄老比丘。如牛哨。自爾<anchor xml:id="nkr_note_add_0362a0101" n="0362a0101"/><anchor xml:id="beg0362a0101" n="0362a0101"/>已<anchor xml:id="end0362a0101"/>來。五
<lb ed="X" n="0362a02"/><lb ed="R051" n="0090b02"/>百生中爲牛。次出爲人。五百生常有牛呞病。今雖
<lb ed="X" n="0362a03"/><lb ed="R051" n="0090b03"/>成道。餘習猶在。佛恐人謗招過。與一數珠。人見虗
<lb ed="X" n="0362a04"/><lb ed="R051" n="0090b04"/>哨。爲其念佛。恐人不知是聖人。故常在天上受供。
<lb ed="X" n="0362a05"/><lb ed="R051" n="0090b05"/>佛入滅時。尊者聞之。乃云。<name role="" type="person">憍梵波提</name>頭面禮。妙衆
<lb ed="X" n="0362a06"/><lb ed="R051" n="0090b06"/>第一大德僧。聞佛滅度我隨去。如象王去象子隨。
<lb ed="X" n="0362a07"/><lb ed="R051" n="0090b07"/>阿含云。樂在天上。不樂人間者。牛跡比丘爲第一
<lb ed="X" n="0362a08"/><lb ed="R051" n="0090b08"/>離婆多。此云假和合。智論云。尊者夜宿空亭。有一
<lb ed="X" n="0362a09"/><lb ed="R051" n="0090b09"/>鬼携屍而至。復一鬼隨來諍之。各言我持來。共決
<lb ed="X" n="0362a10"/><lb ed="R051" n="0090b10"/>於尊者。自思依理枉理。俱不免害。寧實答之。一鬼
<lb ed="X" n="0362a11"/><lb ed="R051" n="0090b11"/>怒。拔尊者手足而食。一鬼取屍人手足補之等。二
<lb ed="X" n="0362a12"/><lb ed="R051" n="0090b12"/>鬼相食而去。天明自思。不測誰身。若我自身。眼見
<lb ed="X" n="0362a13"/><lb ed="R051" n="0090b13"/>鬼食。若是他身。却隨我行住。逢人則問。見我身否。
<lb ed="X" n="0362a14"/><lb ed="R051" n="0090b14"/>時衆僧疑問其故。知其易度。謂曰。汝身乃他人遺
<lb ed="X" n="0362a15"/><lb ed="R051" n="0090b15"/>體。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0362a1501" n="0362a1501"/><anchor xml:id="beg0362a1501" n="0362a1501"/>己<anchor xml:id="end0362a1501"/>有也。卽悟此身假和合而有。由此漏盡得
<lb ed="X" n="0362a16"/><lb ed="R051" n="0090b16"/>道。阿含云。坐禪入定。心不倒亂者。離婆多爲第一
<lb ed="X" n="0362a17"/><lb ed="R051" n="0090b17"/>畢陵伽婆蹉。此云餘習。昔五百世爲婆羅門。性多
<lb ed="X" n="0362a18"/><lb ed="R051" n="0090b18"/>憍慢。今雖成道。餘習未亡。每過恒河。喚河神云。小
<lb ed="X" n="0362a19"/><lb ed="R051" n="0091a01"/>婢止流。令我過去。神白於佛。令向神懺悔。卽合掌
<lb ed="X" n="0362a20"/><lb ed="R051" n="0091a02"/>云。小婢莫瞋。大衆皆咲。佛言。實無慢心。乃習氣也。
<lb ed="X" n="0362a21"/><lb ed="R051" n="0091a03"/>阿含云。樹下苦坐。不避風雨者。婆蹉比丘爲第一
<lb ed="X" n="0362a22"/><lb ed="R051" n="0091a04"/><name role="" type="person">薄拘羅</name>。此云善容。色貌端莊故。又云重姓。付法藏
<lb ed="X" n="0362a23"/><lb ed="R051" n="0091a05"/>經云。昔於毗婆尸佛法中。以一果施病僧。感九十
<lb ed="X" n="0362a24"/><lb ed="R051" n="0091a06"/>一劫人天受福。今生婆羅門家。年一百六十歲。無
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0362b" n="0362b"/>
<lb ed="X" n="0362b01"/><lb ed="R051" n="0091a07"/>病無夭。感五不死報。一繼母置火爐中不死。二從
<lb ed="X" n="0362b02"/><lb ed="R051" n="0091a08"/>母索肉。置沸湯中不死。三隨母至河邊。推落水中
<lb ed="X" n="0362b03"/><lb ed="R051" n="0091a09"/>不死。四大魚吞之不死。五魚被人網。剖之不傷。其
<lb ed="X" n="0362b04"/><lb ed="R051" n="0091a10"/>人遂以爲子。其父聞之。去爭。不與。後議兩家爲子。
<lb ed="X" n="0362b05"/><lb ed="R051" n="0091a11"/>故云重姓。阿含云。壽命極長。終不中夭。端莊不苟。
<lb ed="X" n="0362b06"/><lb ed="R051" n="0091a12"/>常樂閒居者。<name role="" type="person">薄拘羅</name>爲第一。</p><p xml:id="pX32p0362b0612" cb:place="inline"><name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>。此云
<lb ed="X" n="0362b07"/><lb ed="R051" n="0091a13"/>大膝。乃舍利弗之舅。從來論勝於姊。姊孕則論不
<lb ed="X" n="0362b08"/><lb ed="R051" n="0091a14"/>勝。知懷智人。寄辨母口。況出胎乎。卽棄家往南天
<lb ed="X" n="0362b09"/><lb ed="R051" n="0091a15"/>竺。讀十八經。時人咲之。累世難通。遂喟然歎曰。在
<lb ed="X" n="0362b10"/><lb ed="R051" n="0091a16"/>家爲姊所勝。出外爲人所輕。誓不輟學。無暇剪爪。
<lb ed="X" n="0362b11"/><lb ed="R051" n="0091a17"/>時人呼爲長爪梵志。十八年。學訖回家。問甥所在。
<lb ed="X" n="0362b12"/><lb ed="R051" n="0091a18"/>吿云。爲佛弟子。卽大憍慢。我甥八歲。聲震五天。彼
<lb ed="X" n="0362b13"/><lb ed="R051" n="0091b01"/>沙門者。有何道術。誘我姊子。遂往佛所。思惟良久。
<lb ed="X" n="0362b14"/><lb ed="R051" n="0091b02"/>不得一法入心。佛問。汝意以何爲宗。志曰。一切法
<lb ed="X" n="0362b15"/><lb ed="R051" n="0091b03"/>不忍。忍卽安義。言一切法我皆能破。使不得安故。
<lb ed="X" n="0362b16"/><lb ed="R051" n="0091b04"/>佛問汝見是忍否。志拂袖而去。至中路乃省。歎曰。
<lb ed="X" n="0362b17"/><lb ed="R051" n="0091b05"/>我義兩處負墮。若我見是忍。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0362b1701" n="0362b1701"/><anchor xml:id="beg0362b1701" n="0362b1701"/>已<anchor xml:id="end0362b1701"/>云一切不忍。若
<lb ed="X" n="0362b18"/><lb ed="R051" n="0091b06"/>我見不忍。無以勝佛。一切二乘不知。唯佛菩薩知
<lb ed="X" n="0362b19"/><lb ed="R051" n="0091b07"/>之。於是歸佛出家。阿含云。得四辨才。觸難能答。拘
<lb ed="X" n="0362b20"/><lb ed="R051" n="0091b08"/>絺羅爲第一。</p><p xml:id="pX32p0362b2006" cb:place="inline">難陀。卽牧牛難陀。此云善歡喜。乃
<lb ed="X" n="0362b21"/><lb ed="R051" n="0091b09"/>牧牛子也。飯王偪十萬出家。此其一也。性極聰敏。
<lb ed="X" n="0362b22"/><lb ed="R051" n="0091b10"/>音聲絕倫。以欣道而立名。</p><p xml:id="pX32p0362b2211" cb:place="inline"><name role="" type="person">孫陀羅難陀</name>。上三字。
<lb ed="X" n="0362b23"/><lb ed="R051" n="0091b11"/>此云好愛。亦云端正。妻名也。尊者四月九日生。短
<lb ed="X" n="0362b24"/><lb ed="R051" n="0091b12"/>佛四指。儀容挺特。若入衆。有不識者。謂是佛來。揀
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0362c" n="0362c"/>
<lb ed="X" n="0362c01"/><lb ed="R051" n="0091b13"/>牧牛難陀。故連妻稱之。乃佛之親弟。與妻食息常
<lb ed="X" n="0362c02"/><lb ed="R051" n="0091b14"/>隨。不肎少離。佛與阿難乞食到門。正共妻在樓上
<lb ed="X" n="0362c03"/><lb ed="R051" n="0091b15"/>食。卽起迎佛。妻與之期。待君還。乃共食耳。陀見佛
<lb ed="X" n="0362c04"/><lb ed="R051" n="0091b16"/>云。轉輪王子。何得自辱。持鉢取飯。佛卽還園。持飯
<lb ed="X" n="0362c05"/><lb ed="R051" n="0091b17"/>鉢至園。奉佛。佛令人剃髮。握拳語曰。誰敢持刀臨
<lb ed="X" n="0362c06"/><lb ed="R051" n="0091b18"/><name role="" type="person">閻浮提</name>王頂上。逼不得止。乃剃髮。明日佛應請。求
<lb ed="X" n="0362c07"/><lb ed="R051" n="0092a01"/>住守寺。意欲逃去。佛令關門掃地。迯回隱樹等。佛
<lb ed="X" n="0362c08"/><lb ed="R051" n="0092a02"/>將到天宮。見嬋娥而欣樂。復入地獄。覩鑊湯而休
<lb ed="X" n="0362c09"/><lb ed="R051" n="0092a03"/>心。欲念乃止。得無漏道。</p><p xml:id="pX32p0362c0910" cb:place="inline">富樓那彌多羅尼子。此
<lb ed="X" n="0362c10"/><lb ed="R051" n="0092a04"/>云<name role="" type="person">滿慈子</name>。從父母立名。七佛人中。說法爲最。具四
<lb ed="X" n="0362c11"/><lb ed="R051" n="0092a05"/>辯才。一切經史。無不閑覽。有大智慧。阿含云。善能
<lb ed="X" n="0362c12"/><lb ed="R051" n="0092a06"/>廣說。分別義理。<name role="" type="person">滿慈子</name>爲第一。</p><p xml:id="pX32p0362c1213" cb:place="inline">須菩提。此云空
<lb ed="X" n="0362c13"/><lb ed="R051" n="0092a07"/>生。以初生時。其家寶藏。忽空故。表解空之祥。又名
<lb ed="X" n="0362c14"/><lb ed="R051" n="0092a08"/>善現。以食器皆空。所欲皆滿故。占相曰。旣善且吉。
<lb ed="X" n="0362c15"/><lb ed="R051" n="0092a09"/>又名善吉。常好遊止山林石窟寂靜之處。所修行
<lb ed="X" n="0362c16"/><lb ed="R051" n="0092a10"/>業。以空爲本。常入定。住無諍三昧。如嫉立故坐。嫉
<lb ed="X" n="0362c17"/><lb ed="R051" n="0092a11"/>坐故立。以善物心。不與諍也。眞諦曰。東方靑龍陀
<lb ed="X" n="0362c18"/><lb ed="R051" n="0092a12"/>佛。解空第一。</p><p xml:id="pX32p0362c1806" cb:place="inline">阿難。此云慶喜。佛之堂弟。斛飯之
<lb ed="X" n="0362c19"/><lb ed="R051" n="0092a13"/>次子。調達之弟。世尊成道。阿難始生。故名慶喜。又
<lb ed="X" n="0362c20"/><lb ed="R051" n="0092a14"/>云無染。出家<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c2001" n="0362c2001"/><anchor xml:id="beg0362c2001" n="0362c2001"/>已<anchor xml:id="end0362c2001"/>來。見女子不起染心故。初出家得
<lb ed="X" n="0362c21"/><lb ed="R051" n="0092a15"/>入流果。楞嚴得二果。結集時方證四果。後入滅遺
<lb ed="X" n="0362c22"/><lb ed="R051" n="0092a16"/>舍利。四處起塔。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0362001" n="0362001"/>拘多指塔示育王曰。傳佛聲敎。此
<lb ed="X" n="0362c23"/><lb ed="R051" n="0092a17"/>尊者一人而<anchor xml:id="nkr_note_add_0362c2301" n="0362c2301"/><anchor xml:id="beg0362c2301" n="0362c2301"/>已<anchor xml:id="end0362c2301"/>。王喜。以十萬錢供之。阿含云。知時
<lb ed="X" n="0362c24"/><lb ed="R051" n="0092a18"/>明物。所至無疑。所憶不忘。多聞廣達。堪任奉持者。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0363a" n="0363a"/>
<lb ed="X" n="0363a01"/><lb ed="R051" n="0092b01"/>阿難爲第一。</p><p xml:id="pX32p0363a0106" cb:place="inline">羅睺羅。此云覆障。昔因塞鼠穴。不
<lb ed="X" n="0363a02"/><lb ed="R051" n="0092b02"/>看婆羅門六日故。世尊始求出家。父王不許。殷勤
<lb ed="X" n="0363a03"/><lb ed="R051" n="0092b03"/>乞求不<anchor xml:id="nkr_note_add_0363a0301" n="0363a0301"/><anchor xml:id="beg0363a0301" n="0363a0301"/>已<anchor xml:id="end0363a0301"/>。王言。汝若有子。聽汝出家。遂指妃腹曰。
<lb ed="X" n="0363a04"/><lb ed="R051" n="0092b04"/>却後。六年。汝當生子。因在胎中六年。故曰覆障。佛
<lb ed="X" n="0363a05"/><lb ed="R051" n="0092b05"/>出家後。耶輸有妊。諸釋咸瞋。欲得欲殺。惡聲載道。
<lb ed="X" n="0363a06"/><lb ed="R051" n="0092b06"/>因焚火坑。發大誓願。我若爲非。母子俱焚。若眞遺
<lb ed="X" n="0363a07"/><lb ed="R051" n="0092b07"/>體。天當爲證。言訖投火。變一蓮華捧體。王及國人。
<lb ed="X" n="0363a08"/><lb ed="R051" n="0092b08"/>始復不疑。時佛還國。耶輸令羅云奉歡喜丸與佛。
<lb ed="X" n="0363a09"/><lb ed="R051" n="0092b09"/>父子天性。自然於大衆中。持以上佛。耶輸以息謗。
<lb ed="X" n="0363a10"/><lb ed="R051" n="0092b10"/>謗由有子。故言覆障。祖王歡喜。雖失其子。而獲其
<lb ed="X" n="0363a11"/><lb ed="R051" n="0092b11"/>孫。孫爲輪王。吾何恨焉。佛令出家。父王不許。耶輸
<lb ed="X" n="0363a12"/><lb ed="R051" n="0092b12"/>將上高樓。目連飛空取之。佛度出家。付舍利弗爲
<lb ed="X" n="0363a13"/><lb ed="R051" n="0092b13"/>弟子。旣出家<anchor xml:id="nkr_note_add_0363a1301" n="0363a1301"/><anchor xml:id="beg0363a1301" n="0363a1301"/>已<anchor xml:id="end0363a1301"/>。王位<anchor xml:id="nkr_note_add_0363a1302" n="0363a1302"/><anchor xml:id="beg0363a1302" n="0363a1302"/>已<anchor xml:id="end0363a1302"/>失。故言覆障。佛法中密行
<lb ed="X" n="0363a14"/><lb ed="R051" n="0092b14"/>第一。</p><p xml:id="pX32p0363a1403" cb:place="inline">如是衆所知識者。總結上二十一人。才德
<lb ed="X" n="0363a15"/><lb ed="R051" n="0092b15"/>兼備。爲人宗仰故。知識者師友之稱。又聞名曰知。
<lb ed="X" n="0363a16"/><lb ed="R051" n="0092b16"/>見面曰識。又識以明解爲義。知以決了爲義。謂解
<lb ed="X" n="0363a17"/><lb ed="R051" n="0092b17"/>達事理。決擇宗乘故。大阿羅漢等者。大拔群賢。等
<lb ed="X" n="0363a18"/><lb ed="R051" n="0092b18"/>該同類。如是二字。指諸尊者。衆指天人八部。所知
<lb ed="X" n="0363a19"/><lb ed="R051" n="0093a01"/>識者。結名也。阿羅漢。結位也。等其一萬二千人。皆
<lb ed="X" n="0363a20"/><lb ed="R051" n="0093a02"/>具如是之德之名之美也。要知阿難乃有學人。亦
<lb ed="X" n="0363a21"/><lb ed="R051" n="0093a03"/>列於此者。是應生眷屬故。又是羅漢非知識。如萬
<lb ed="X" n="0363a22"/><lb ed="R051" n="0093a04"/>二千未列名者。是知識非羅漢。如阿難羅云。亦羅
<lb ed="X" n="0363a23"/><lb ed="R051" n="0093a05"/>漢亦知識。如此列名者是。非羅漢非知識。卽下二
<lb ed="X" n="0363a24"/><lb ed="R051" n="0093a06"/>千是也。</p><p xml:id="pX32p0363a2404" cb:place="inline">△二有學衆。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0363b" n="0363b"/>
<lb ed="X" n="0363b01"/><lb ed="R051" n="0093a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0363b0101">復有學無學二千人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363b02"/><lb ed="R051" n="0093a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0363b0201">上萬二千是無學。此二千是有學也。以見修所作
<lb ed="X" n="0363b03"/><lb ed="R051" n="0093a09"/>未辦。研眞斷惑爲有學。以智斷修證皆完。眞窮惑
<lb ed="X" n="0363b04"/><lb ed="R051" n="0093a10"/>盡爲無學。諸敎不同。或六地無學。五地有學。佛地
<lb ed="X" n="0363b05"/><lb ed="R051" n="0093a11"/>無學。九地有學等。二千標數也。此二千乃業生眷
<lb ed="X" n="0363b06"/><lb ed="R051" n="0093a12"/>屬。大通時下種者也。比丘衆竟。</p><p xml:id="pX32p0363b0613" cb:place="inline">△二比丘尼衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363b07"/><lb ed="R051" n="0093a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0363b0701"><name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>比丘尼<note place="inline">至</note>亦與眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363b08"/><lb ed="R051" n="0093a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0363b0801"><name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>。此云<name role="" type="person">大愛道</name>。以有知故。方能愛道。
<lb ed="X" n="0363b09"/><lb ed="R051" n="0093a15"/>亦云憍曇彌。此云衆主。爲衆尼之主故。尼者天竺
<lb ed="X" n="0363b10"/><lb ed="R051" n="0093a16"/>女人通稱。乃佛姨母。始求出家。佛不許可。阿難爲
<lb ed="X" n="0363b11"/><lb ed="R051" n="0093a17"/>之三請。佛令行八敬。方聽出家。八敬者。一百歲尼。
<lb ed="X" n="0363b12"/><lb ed="R051" n="0093a18"/>當禮初夏比丘足。二不得罵比丘。三不得擧比丘
<lb ed="X" n="0363b13"/><lb ed="R051" n="0093b01"/>過。四於僧中求受戒。五若犯僧殘。應半月向僧中
<lb ed="X" n="0363b14"/><lb ed="R051" n="0093b02"/>行摩那埵。六當於僧中求敎授人。七不應在無比
<lb ed="X" n="0363b15"/><lb ed="R051" n="0093b03"/>丘處安居。八夏訖詣僧中求自恣人。六千數也。羅
<lb ed="X" n="0363b16"/><lb ed="R051" n="0093b04"/>睺羅母等者。以子標母也。此云華色。以顏貌美色
<lb ed="X" n="0363b17"/><lb ed="R051" n="0093b05"/>故。亦云名聞。謂在家具三從四德。溫良恭儉。德齊
<lb ed="X" n="0363b18"/><lb ed="R051" n="0093b06"/>太子。位至小君。爲菩薩妻。羅漢母。尼衆主。天人知
<lb ed="X" n="0363b19"/><lb ed="R051" n="0093b07"/>識。豈無名聞人耶。二聖母爲尼衆之主。故列其名
<lb ed="X" n="0363b20"/><lb ed="R051" n="0093b08"/>而統其屬也。眷屬者。天性親愛謂之眷。更相臣順
<lb ed="X" n="0363b21"/><lb ed="R051" n="0093b09"/>故名屬。法眷屬亦然。說諸法門。轉入他心。得知法
<lb ed="X" n="0363b22"/><lb ed="R051" n="0093b10"/>性。由法得親。故名眷。親信臣順。故名屬。前比丘中。
<lb ed="X" n="0363b23"/><lb ed="R051" n="0093b11"/>以列名不列名分業應。此中以標數不標數定優
<lb ed="X" n="0363b24"/><lb ed="R051" n="0093b12"/>劣。是什師之筆法也。又萬二千及二千。爲三周得
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0363c" n="0363c"/>
<lb ed="X" n="0363c01"/><lb ed="R051" n="0093b13"/>記之案。尼衆爲授學無學記品之案。聲聞衆竟。</p><p xml:id="pX32p0363c0119" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0363c02"/><lb ed="R051" n="0093b14"/>二菩薩衆。論云。菩薩爲在家出家因衆中攝。何故
<lb ed="X" n="0363c03"/><lb ed="R051" n="0093b15"/>別列。答。有菩薩墮四衆者。隨類應現故。有四衆不
<lb ed="X" n="0363c04"/><lb ed="R051" n="0093b16"/>墮菩薩衆者。不發大心作佛故。今擧同發心作佛
<lb ed="X" n="0363c05"/><lb ed="R051" n="0093b17"/>者。名菩薩衆。文分爲三。初擧類標數。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363c06"/><lb ed="R051" n="0093b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0363c0601">菩薩摩訶薩八萬人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363c07"/><lb ed="R051" n="0094a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0363c0701">具云菩提薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0363001" n="0363001"/>多<name role="" type="person">摩訶薩埵</name>。菩提此云道。薩埵云心。
<lb ed="X" n="0363c08"/><lb ed="R051" n="0094a02"/>摩訶云大。合云道心大。應云大道心。以有大根。具
<lb ed="X" n="0363c09"/><lb ed="R051" n="0094a03"/>大智。信大法。解大理。修大行。立大因。成大果故。亦
<lb ed="X" n="0363c10"/><lb ed="R051" n="0094a04"/>云覺有情。約自行。菩薩是一分能覺悟之有情。非
<lb ed="X" n="0363c11"/><lb ed="R051" n="0094a05"/>餘凡夫不自覺故。約利他。菩薩又能開覺法界之
<lb ed="X" n="0363c12"/><lb ed="R051" n="0094a06"/>有情。非餘二乘不覺他故。覺是佛地正覺之智。情
<lb ed="X" n="0363c13"/><lb ed="R051" n="0094a07"/>是迷執諸情生。菩薩上求佛覺。下化有情。非餘悲
<lb ed="X" n="0363c14"/><lb ed="R051" n="0094a08"/>智全無。或一故。約敎有五敎。約位有五十五位。下
<lb ed="X" n="0363c15"/><lb ed="R051" n="0094a09"/>文菩薩聞是法等。約前四敎說也。又云。不聞是經
<lb ed="X" n="0363c16"/><lb ed="R051" n="0094a10"/>不善行菩薩道。若聞是經乃善行菩薩道。約圓敎
<lb ed="X" n="0363c17"/><lb ed="R051" n="0094a11"/>發心說也。此衆菩薩。本地難測。或居等覺。或齊法
<lb ed="X" n="0363c18"/><lb ed="R051" n="0094a12"/>王。如觀音文殊。皆果後大人。三輪益物。迹輔釋迦。
<lb ed="X" n="0363c19"/><lb ed="R051" n="0094a13"/>可以意知。八萬人標數也。餘經集衆甚多。此經八
<lb ed="X" n="0363c20"/><lb ed="R051" n="0094a14"/>萬。何其少耶。或者但語大數。如下地湧雲集。豈止
<lb ed="X" n="0363c21"/><lb ed="R051" n="0094a15"/>八萬。</p><p xml:id="pX32p0363c2103" cb:place="inline">△二明位歎德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363c22"/><lb ed="R051" n="0094a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0363c2201">皆於阿耨多羅<note place="inline">至</note>能度無數百千衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0363c23"/><lb ed="R051" n="0094a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0363c2301">皆於不退轉者。明位。皆得下歎德。阿耨等。此云無
<lb ed="X" n="0363c24"/><lb ed="R051" n="0094a18"/>上正等正覺。卽如來應供正遍知之三號。餘七兼
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0364a" n="0364a"/>
<lb ed="X" n="0364a01"/><lb ed="R051" n="0094b01"/>收。具含萬德。以諸佛皆從眞如實際中來。示成正
<lb ed="X" n="0364a02"/><lb ed="R051" n="0094b02"/>覺。十界稱尊。無相匹者。無過上者。故云無上。又能
<lb ed="X" n="0364a03"/><lb ed="R051" n="0094b03"/>順應四諦二諦道供。法養法身。故云正等。又善知
<lb ed="X" n="0364a04"/><lb ed="R051" n="0094b04"/>一切諸法之所歸趣。明照一切衆生心行差別。不
<lb ed="X" n="0364a05"/><lb ed="R051" n="0094b05"/>墮偏邪。故云正覺。亦卽三身三德三大。乃證窮極
<lb ed="X" n="0364a06"/><lb ed="R051" n="0094b06"/>果之稱。皆於二字。總上八萬。不退轉者。破見思惑。
<lb ed="X" n="0364a07"/><lb ed="R051" n="0094b07"/>名位不退。永不失超凡之位故。破塵沙惑。名行不
<lb ed="X" n="0364a08"/><lb ed="R051" n="0094b08"/>退。永不失菩薩之行故。破無明惑。名念不退。永不
<lb ed="X" n="0364a09"/><lb ed="R051" n="0094b09"/>失中道正念故。又般若位不退。離二死故。解脫行
<lb ed="X" n="0364a10"/><lb ed="R051" n="0094b10"/>不退。具諸行故。法身念不退。證實境故。以此八萬。
<lb ed="X" n="0364a11"/><lb ed="R051" n="0094b11"/>本地難測。無功用道。任運流入薩婆若海。故云不
<lb ed="X" n="0364a12"/><lb ed="R051" n="0094b12"/>退轉也。皆得陀三句。約三業而歎三輪應物之德。
<lb ed="X" n="0364a13"/><lb ed="R051" n="0094b13"/>皆得二字貫下。陀羅尼一句。歎意業輪。此云總持。於
<lb ed="X" n="0364a14"/><lb ed="R051" n="0094b14"/>一字能通無量法門。於一門能攝無量義理。如觀
<lb ed="X" n="0364a15"/><lb ed="R051" n="0094b15"/>一華開能知天下之春。一葉落能知天下之秋。所
<lb ed="X" n="0364a16"/><lb ed="R051" n="0094b16"/>謂總一切法。持無量義也。略說卽普賢品三名。廣
<lb ed="X" n="0364a17"/><lb ed="R051" n="0094b17"/>說有無量。如萬億旋陀羅尼是也。樂說一句。歎語
<lb ed="X" n="0364a18"/><lb ed="R051" n="0094b18"/>業輪。樂說乃四辯之一。一法無礙。於世出世法。說
<lb ed="X" n="0364a19"/><lb ed="R051" n="0095a01"/>不謬故。二義無礙。於爲無爲權實等義。所說盡理
<lb ed="X" n="0364a20"/><lb ed="R051" n="0095a02"/>故。三詞無礙。於一切文義。甁瀉成章故。四樂說無
<lb ed="X" n="0364a21"/><lb ed="R051" n="0095a03"/>礙。四悉應機。誨人不倦故。以四辯弘宣。稱令物聞。
<lb ed="X" n="0364a22"/><lb ed="R051" n="0095a04"/>如風吹萬籟也。華嚴九地中。有四十種辯才。今略
<lb ed="X" n="0364a23"/><lb ed="R051" n="0095a05"/>也。轉不退一句。歎身業輪。輪者有運轉摧碾二義。
<lb ed="X" n="0364a24"/><lb ed="R051" n="0095a06"/>喩大法能轉入他心。摧破無明故。謂得十身靈相。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0364b" n="0364b"/>
<lb ed="X" n="0364b01"/><lb ed="R051" n="0095a07"/>現身塵刹。在物同類。若權若實之說。皆令衆生入
<lb ed="X" n="0364b02"/><lb ed="R051" n="0095a08"/>一切種智。故云轉不退轉法輪。菩薩得是道以處
<lb ed="X" n="0364b03"/><lb ed="R051" n="0095a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0364b0301" n="0364b0301"/><anchor xml:id="beg0364b0301" n="0364b0301"/>己<anchor xml:id="end0364b0301"/>。運是道以利人。不似小乘不說法以自守也。供
<lb ed="X" n="0364b04"/><lb ed="R051" n="0095a10"/>養無量三句。約因緣而歎福慧深廣之德。供養佛。
<lb ed="X" n="0364b05"/><lb ed="R051" n="0095a11"/>外爲勝友攝護。卽緣具足。植德本。內修萬行爲資。
<lb ed="X" n="0364b06"/><lb ed="R051" n="0095a12"/>卽因具足。然有橫竪。竪論之。從無量劫。供無量佛。
<lb ed="X" n="0364b07"/><lb ed="R051" n="0095a13"/>修無量德。卽福深。橫論之。於一念頃。遍至十方世
<lb ed="X" n="0364b08"/><lb ed="R051" n="0095a14"/>界。供佛修行。卽慧廣。又深則一一行皆與實相相
<lb ed="X" n="0364b09"/><lb ed="R051" n="0095a15"/>應。廣則一一門攝一切門故。德本者。含正道。助道。
<lb ed="X" n="0364b10"/><lb ed="R051" n="0095a16"/>敎道。證道一行具足。則成一德。無量行具足。則成
<lb ed="X" n="0364b11"/><lb ed="R051" n="0095a17"/>無量德。故云德本。具此因緣深廣之德。堪灌頂受
<lb ed="X" n="0364b12"/><lb ed="R051" n="0095a18"/>職。故爲諸佛稱歎。不似小乘喝爲焦芽敗種也。以
<lb ed="X" n="0364b13"/><lb ed="R051" n="0095b01"/>慈二句。約悲智而歎隨相離相之德。以慈者。以悲
<lb ed="X" n="0364b14"/><lb ed="R051" n="0095b02"/>導智。卽隨相德。慈兼四無量。卽空涉有。純以四心。
<lb ed="X" n="0364b15"/><lb ed="R051" n="0095b03"/>適化衆生。以利物之行。而成<anchor xml:id="nkr_note_add_0364b1501" n="0364b1501"/><anchor xml:id="beg0364b1501" n="0364b1501"/>己<anchor xml:id="end0364b1501"/>德。故云修身。觀音。
<lb ed="X" n="0364b16"/><lb ed="R051" n="0095b04"/>品慈眼視衆生。華嚴大悲爲門。大悲爲首等。善入
<lb ed="X" n="0364b17"/><lb ed="R051" n="0095b05"/>者。以智導悲。卽離相德。慧乃般若。涉有不礙觀空。卽
<lb ed="X" n="0364b18"/><lb ed="R051" n="0095b06"/>諸法而證實相。以無得而證。故云善入。華嚴有破
<lb ed="X" n="0364b19"/><lb ed="R051" n="0095b07"/>塵出經喩。世典有罔象得珠說。卽斯義也。菩薩以
<lb ed="X" n="0364b20"/><lb ed="R051" n="0095b08"/>三界爲家。四生爲子。借度生入佛慧。不似小乘視
<lb ed="X" n="0364b21"/><lb ed="R051" n="0095b09"/>三界如牢獄四生如怨賊也。通達下。約本迹而歎
<lb ed="X" n="0364b22"/><lb ed="R051" n="0095b10"/>伊梵三點之德。智卽智德。轉八識成四智。證大菩
<lb ed="X" n="0364b23"/><lb ed="R051" n="0095b11"/>提。故云通達大智。彼岸喩斷德。四相無明滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0364b2301" n="0364b2301"/><anchor xml:id="beg0364b2301" n="0364b2301"/>已<anchor xml:id="end0364b2301"/>。證
<lb ed="X" n="0364b24"/><lb ed="R051" n="0095b12"/>無住涅槃。故云到於彼岸。以超生死此岸。度煩惱
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0364c" n="0364c"/>
<lb ed="X" n="0364c01"/><lb ed="R051" n="0095b13"/>中流。到涅槃彼岸。不似小乘得人空智在中流也。
<lb ed="X" n="0364c02"/><lb ed="R051" n="0095b14"/>上二屬本。名稱下。卽迹中恩德。自本垂迹。稱實相
<lb ed="X" n="0364c03"/><lb ed="R051" n="0095b15"/>之理。彰弘化之業。如日照蒼穹。有目皆覩。無目則
<lb ed="X" n="0364c04"/><lb ed="R051" n="0095b16"/>聞。故云名稱普聞等。不似小乘獨善其身名在一
<lb ed="X" n="0364c05"/><lb ed="R051" n="0095b17"/>國也。其道神無方。易無體。如摩尼天皷。無私成事。
<lb ed="X" n="0364c06"/><lb ed="R051" n="0095b18"/>旣能曲濟無遺。則必受化者廣。故云能度等。華嚴
<lb ed="X" n="0364c07"/><lb ed="R051" n="0096a01"/>入法界品。文殊在福城東。說普照法界修多羅。一
<lb ed="X" n="0364c08"/><lb ed="R051" n="0096a02"/>時海中無量諸龍。捨身在人天中。萬龍於菩提得
<lb ed="X" n="0364c09"/><lb ed="R051" n="0096a03"/>不退轉。復有無量衆生。於三乘各得調伏。此經陀
<lb ed="X" n="0364c10"/><lb ed="R051" n="0096a04"/>羅尼品。藥王說呪。六萬八千人。得無生法忍。淨藏
<lb ed="X" n="0364c11"/><lb ed="R051" n="0096a05"/>淨眼現神力時。其父等八萬四千人。皆堪持經。觀
<lb ed="X" n="0364c12"/><lb ed="R051" n="0096a06"/>此卽知諸大士益物之盛。不似小乘成就衆生心
<lb ed="X" n="0364c13"/><lb ed="R051" n="0096a07"/>不喜樂也。此下諸菩薩。證此種種功德。因果該徹。
<lb ed="X" n="0364c14"/><lb ed="R051" n="0096a08"/>本迹圓融。豈可以地位局判。法華論。分上支門。下
<lb ed="X" n="0364c15"/><lb ed="R051" n="0096a09"/>支門。總相歎。別相歎。初皆於阿耨一句。是總。上支
<lb ed="X" n="0364c16"/><lb ed="R051" n="0096a10"/>門也。其餘諸句。是別。下支門也。有十種不退轉。陀
<lb ed="X" n="0364c17"/><lb ed="R051" n="0096a11"/>羅尼一句。示現聞法不退轉也。樂說一句。樂說不
<lb ed="X" n="0364c18"/><lb ed="R051" n="0096a12"/>退轉也。轉不退一句。說法不退轉也。供佛植本。依
<lb ed="X" n="0364c19"/><lb ed="R051" n="0096a13"/>善知識不退轉也。諸佛稱歎。斷疑不退轉也。以慈
<lb ed="X" n="0364c20"/><lb ed="R051" n="0096a14"/>一句。入事不退轉也。善入一句。入一切智如寶鏡
<lb ed="X" n="0364c21"/><lb ed="R051" n="0096a15"/>不退轉也。通達一句。依我法二空不退轉也。到於
<lb ed="X" n="0364c22"/><lb ed="R051" n="0096a16"/>一句。如實境不退轉也。名稱二句。應作所作不退
<lb ed="X" n="0364c23"/><lb ed="R051" n="0096a17"/>轉也。</p><p xml:id="pX32p0364c2303" cb:place="inline">△三列名總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0364c24"/><lb ed="R051" n="0096a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0364c2401">其名曰<name role="" type="person">文殊師利</name><note place="inline">至</note>菩薩摩訶薩八萬人俱。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0365a" n="0365a"/>
<lb ed="X" n="0365a01"/><lb ed="R051" n="0096b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0365a0101">其名曰下。列名也。大士大名。或從法門。或從德行。
<lb ed="X" n="0365a02"/><lb ed="R051" n="0096b02"/>或從本願。雖是一名。備無量義。今依經論。銷十八
<lb ed="X" n="0365a03"/><lb ed="R051" n="0096b03"/>菩薩。名各就其一焉。</p><p xml:id="pX32p0365a0309" cb:place="inline"><name role="" type="person">文殊師利</name>。此云妙德。大經
<lb ed="X" n="0365a04"/><lb ed="R051" n="0096b04"/>云了了見佛性。猶如妙德等。亦云<name role="" type="person">妙吉祥</name>。生時有
<lb ed="X" n="0365a05"/><lb ed="R051" n="0096b05"/>祥光滿室之兆故。華嚴以菩薩表智。又主信門故。
<lb ed="X" n="0365a06"/><lb ed="R051" n="0096b06"/>問明品爲會主。法界品爲善財師。今經一乘實相。
<lb ed="X" n="0365a07"/><lb ed="R051" n="0096b07"/>亦彼宗也。非信不悟。非智不證。故首標其名。所謂化
<lb ed="X" n="0365a08"/><lb ed="R051" n="0096b08"/>滿塵方。用周三際。道成先劫。名龍種尊王。現證菩
<lb ed="X" n="0365a09"/><lb ed="R051" n="0096b09"/>提。名摩尼寶積。未來成佛。名曰普現。在因爲八王
<lb ed="X" n="0365a10"/><lb ed="R051" n="0096b10"/>師。在果爲七佛祖。談般若之玄致。屢質本師。說權
<lb ed="X" n="0365a11"/><lb ed="R051" n="0096b11"/>實之雙行。頻驚小聖。乃影響大化。迹爲菩薩耳。</p>
<lb ed="X" n="0365a12"/><lb ed="R051" n="0096b12"/><p xml:id="pX32p0365a1201">觀世音者。天竺云婆婁吉低稅。一名有二義。一觀
<lb ed="X" n="0365a13"/><lb ed="R051" n="0096b13"/>是能觀之實智。世音卽所觀之聲塵。從聞思修。入
<lb ed="X" n="0365a14"/><lb ed="R051" n="0096b14"/>三摩地。解六結。越三空。了塵性而證入圓通故。二
<lb ed="X" n="0365a15"/><lb ed="R051" n="0096b15"/>觀是能觀之權智。世音卽悲仰之時機。以慈悲二
<lb ed="X" n="0365a16"/><lb ed="R051" n="0096b16"/>用。救七難。應二求。十九說法。十四無畏等。於十方
<lb ed="X" n="0365a17"/><lb ed="R051" n="0096b17"/>稱名之機。圓觀普應。無苦不救。無樂不與故。過去
<lb ed="X" n="0365a18"/><lb ed="R051" n="0096b18"/>爲正法明。現在爲彌陀輔翼。當來在西方補普光
<lb ed="X" n="0365a19"/><lb ed="R051" n="0097a01"/>功德佛。</p><p xml:id="pX32p0365a1904" cb:place="inline">得大勢者。卽大勢至。以念佛三昧。輔翼
<lb ed="X" n="0365a20"/><lb ed="R051" n="0097a02"/>聖化。不動而遊。不分而應。化用不息。復無化功。其
<lb ed="X" n="0365a21"/><lb ed="R051" n="0097a03"/>力用大之至也。</p><p xml:id="pX32p0365a2107" cb:place="inline">常精進者。內發三心。外修萬行。
<lb ed="X" n="0365a22"/><lb ed="R051" n="0097a04"/>於<anchor xml:id="nkr_note_add_0365a2201" n="0365a2201"/><anchor xml:id="beg0365a2201" n="0365a2201"/>己<anchor xml:id="end0365a2201"/>不足。於物不倦故。</p><p xml:id="pX32p0365a2210" cb:place="inline">不休息者。在因不自爲
<lb ed="X" n="0365a23"/><lb ed="R051" n="0097a05"/>圓。在果不自爲滿。唯乾乾不息。功就在乎不就。至
<lb ed="X" n="0365a24"/><lb ed="R051" n="0097a06"/>極在乎不極故。</p><p xml:id="pX32p0365a2407" cb:place="inline">寶掌者。寶位也。聖人之大寶故。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0365b" n="0365b"/>
<lb ed="X" n="0365b01"/><lb ed="R051" n="0097a07"/>自因至果。四十二位。皆聖人所踐之地。大士寄此
<lb ed="X" n="0365b02"/><lb ed="R051" n="0097a08"/>諸位。掌握化機。接物利生故。又掌中出寶。普濟衆
<lb ed="X" n="0365b03"/><lb ed="R051" n="0097a09"/>生故。</p><p xml:id="pX32p0365b0303" cb:place="inline">藥王者。在因爲世良醫。在果能以法藥救
<lb ed="X" n="0365b04"/><lb ed="R051" n="0097a10"/>衆生身心二病。因病與藥。無疾不瘳。應機說法。無
<lb ed="X" n="0365b05"/><lb ed="R051" n="0097a11"/>機不度故。</p><p xml:id="pX32p0365b0505" cb:place="inline">勇施者。三檀不悋。果敢勇爲故。又施
<lb ed="X" n="0365b06"/><lb ed="R051" n="0097a12"/>以帥萬行破諸著。如梟將力破重圍故。</p><p xml:id="pX32p0365b0616" cb:place="inline">寶月者。
<lb ed="X" n="0365b07"/><lb ed="R051" n="0097a13"/>月能隨數盈虧。自無損益。菩薩之道。隨機隱顯。自
<lb ed="X" n="0365b08"/><lb ed="R051" n="0097a14"/>無增減。故以喩名之。</p><p xml:id="pX32p0365b0809" cb:place="inline">月光者。光能破暗。猶智破
<lb ed="X" n="0365b09"/><lb ed="R051" n="0097a15"/>愚也。</p><p xml:id="pX32p0365b0903" cb:place="inline">滿月者。自覺聖智圓滿。如十五之月故。</p>
<lb ed="X" n="0365b10"/><lb ed="R051" n="0097a16"/><p xml:id="pX32p0365b1001">大力者。有神變之力用。一多無礙。大小相容。逈出
<lb ed="X" n="0365b11"/><lb ed="R051" n="0097a17"/>思議之表。超乎權小之上故。</p><p xml:id="pX32p0365b1112" cb:place="inline">無量力者。有二。一
<lb ed="X" n="0365b12"/><lb ed="R051" n="0097a18"/>者。三明六通十八不共等法。校塵沙不能喩。歷僧
<lb ed="X" n="0365b13"/><lb ed="R051" n="0097b01"/>祗不能及。故數重不可得也。二者。一一業用。貫三
<lb ed="X" n="0365b14"/><lb ed="R051" n="0097b02"/>際而無始終。遍十方而無涯畔。故無分際量也。</p>
<lb ed="X" n="0365b15"/><lb ed="R051" n="0097b03"/><p xml:id="pX32p0365b1501">越三界者。於三界中。不出不在。得大自在故。</p><p xml:id="pX32p0365b1518" cb:place="inline"><g ref="#CB02494">䟦</g>陀
<lb ed="X" n="0365b16"/><lb ed="R051" n="0097b04"/>陀婆羅。此云善守。謂守護三業故。又衆賢之首故
<lb ed="X" n="0365b17"/><lb ed="R051" n="0097b05"/>彌勒者。具云彌帝利。此云慈氏。姓也。又<name role="" type="person">阿逸多</name>。此
<lb ed="X" n="0365b18"/><lb ed="R051" n="0097b06"/>云無勝。名也。上生經云。在波利村沒。上生兜率。閻
<lb ed="X" n="0365b19"/><lb ed="R051" n="0097b07"/>浮提歲經五十六億萬年。下生成佛。凡在釋迦末
<lb ed="X" n="0365b20"/><lb ed="R051" n="0097b08"/>法中。精進修諸功德。掃塔塗地。以名香妙華供養。
<lb ed="X" n="0365b21"/><lb ed="R051" n="0097b09"/>或稱名禮拜。除百億劫之罪。命終上生內院。當來
<lb ed="X" n="0365b22"/><lb ed="R051" n="0097b10"/>隨彌勒下生。更値賢劫千佛授記。</p><p xml:id="pX32p0365b2214" cb:place="inline">寶積者。如來
<lb ed="X" n="0365b23"/><lb ed="R051" n="0097b11"/>藏有恒沙功德如寶。由曠劫積因而證故。</p><p xml:id="pX32p0365b2317" cb:place="inline">導師
<lb ed="X" n="0365b24"/><lb ed="R051" n="0097b12"/>者。導卽引導。入<g ref="#CB15801">𨞬</g>垂手。爲人天之師。弘範三界導
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0365c" n="0365c"/>
<lb ed="X" n="0365c01"/><lb ed="R051" n="0097b13"/>愚迷之衆故。如是下總結。如是者。指上有名也。等
<lb ed="X" n="0365c02"/><lb ed="R051" n="0097b14"/>該無名也。八萬乃上首之數。眷屬在數之外。以上
<lb ed="X" n="0365c03"/><lb ed="R051" n="0097b15"/>諸菩薩。皆果上大人。影響輔化。不可局定位次。菩
<lb ed="X" n="0365c04"/><lb ed="R051" n="0097b16"/>薩衆竟。</p><p xml:id="pX32p0365c0404" cb:place="inline">△三八部衆。古云。凡夫衆。却有聖人。又云
<lb ed="X" n="0365c05"/><lb ed="R051" n="0097b17"/>俗衆。却有道者。又云天人衆。却有鬼神。八部又少
<lb ed="X" n="0365c06"/><lb ed="R051" n="0097b18"/>二部。今依本經。具列八部。故云八部衆。以夜叉攝
<lb ed="X" n="0365c07"/><lb ed="R051" n="0098a01"/>在四天王部下。摩睺羅伽攝在八龍王部下。又此
<lb ed="X" n="0365c08"/><lb ed="R051" n="0098a02"/>八部。類雖異生。理兼權實。況諸天王。多是寄位菩
<lb ed="X" n="0365c09"/><lb ed="R051" n="0098a03"/>薩。華嚴諸世間主。各證毘盧一德。豈異生而若是
<lb ed="X" n="0365c10"/><lb ed="R051" n="0098a04"/>乎。故知此衆亦同彼也。夫三乘賢聖。旣仰德而歸。
<lb ed="X" n="0365c11"/><lb ed="R051" n="0098a05"/>八部該羅。豈不虗心而衛。由是繼菩薩而列八部
<lb ed="X" n="0365c12"/><lb ed="R051" n="0098a06"/>衆焉。文分七。初天衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365c13"/><lb ed="R051" n="0098a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0365c1301">爾時釋提桓因<note place="inline">至</note>與其眷屬萬二千天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0365c14"/><lb ed="R051" n="0098a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0365c1401">梵語提婆。此云天。天者自然也。皆自然身勝樂勝。
<lb ed="X" n="0365c15"/><lb ed="R051" n="0098a09"/>諸天轉上轉勝。故論云。淸淨光明。最勝最尊者天
<lb ed="X" n="0365c16"/><lb ed="R051" n="0098a10"/>也。釋提桓因。<name role="" type="person">忉利天</name>主也。釋卽釋迦。姓也。提桓因。
<lb ed="X" n="0365c17"/><lb ed="R051" n="0098a11"/>此云主。以能爲諸天主故。忉利。此云三十三。四面
<lb ed="X" n="0365c18"/><lb ed="R051" n="0098a12"/>各八城。中善見城。合三十三。居須彌頂。乃欲界天
<lb ed="X" n="0365c19"/><lb ed="R051" n="0098a13"/>主。故列在前。此天住處。縱廣八萬由旬。七寶城壁。
<lb ed="X" n="0365c20"/><lb ed="R051" n="0098a14"/>善見廣六萬由旬。人身長一由旬。衣二由旬。重六
<lb ed="X" n="0365c21"/><lb ed="R051" n="0098a15"/>銖。人間一百年。此天一晝夜。諸天身形時數。轉上
<lb ed="X" n="0365c22"/><lb ed="R051" n="0098a16"/>轉增。轉下轉減。皆以倍言。唯服轉上轉輕。轉下轉
<lb ed="X" n="0365c23"/><lb ed="R051" n="0098a17"/>重耳。雜阿含云。本爲人時。行於頓施。堪能作主故。
<lb ed="X" n="0365c24"/><lb ed="R051" n="0098a18"/>總有一百八名。今一耳。因中迦葉佛時。爲女人。發
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0366a" n="0366a"/>
<lb ed="X" n="0366a01"/><lb ed="R051" n="0098b01"/>心修佛塔。有三十二人助成。今爲天主。三十二人。
<lb ed="X" n="0366a02"/><lb ed="R051" n="0098b02"/>爲列辟。小乘中說是須陀洹。淸涼疏云。是權而非
<lb ed="X" n="0366a03"/><lb ed="R051" n="0098b03"/>實。二萬等。卽部屬。明月者。月天子也。梵語蘇摩。此
<lb ed="X" n="0366a04"/><lb ed="R051" n="0098b04"/>云月神。月缺也。以滿而復缺故。此與日宮四天王。
<lb ed="X" n="0366a05"/><lb ed="R051" n="0098b05"/>皆住<name role="" type="person">須彌山</name>腰。離地四萬二千由旬。人間五十年。
<lb ed="X" n="0366a06"/><lb ed="R051" n="0098b06"/>此天一晝夜。身長半由旬。衣重十二銖。長一由旬。
<lb ed="X" n="0366a07"/><lb ed="R051" n="0098b07"/>起世經云。月宮縱廣四十九由旬。城是七寶莊成。
<lb ed="X" n="0366a08"/><lb ed="R051" n="0098b08"/>以二分天銀。一分靑琉璃成就。有千光明。五百下
<lb ed="X" n="0366a09"/><lb ed="R051" n="0098b09"/>照。五百傍照。其光淸冷。遙看似圓。其實正方。月中
<lb ed="X" n="0366a10"/><lb ed="R051" n="0098b10"/>樹影。乃人間閻浮樹。照映月中有影。非實有桂樹
<lb ed="X" n="0366a11"/><lb ed="R051" n="0098b11"/>也。普香者。星宿天子。卽紫微也。爲群星之主。統領
<lb ed="X" n="0366a12"/><lb ed="R051" n="0098b12"/>二十八宿。九曜星官等。由人心善惡。感現吉凶等
<lb ed="X" n="0366a13"/><lb ed="R051" n="0098b13"/>象。各星宮殿。大小有別。所司各有分野宰治之殊。
<lb ed="X" n="0366a14"/><lb ed="R051" n="0098b14"/>寶光者。日天子也。梵語蘇犁耶。此云日神。日實也。
<lb ed="X" n="0366a15"/><lb ed="R051" n="0098b15"/>起世云。日宮縱廣五十一由旬。二分天金。一分頗
<lb ed="X" n="0366a16"/><lb ed="R051" n="0098b16"/>黎成就。光照同上。此三乃帝釋內臣。又劫初光音
<lb ed="X" n="0366a17"/><lb ed="R051" n="0098b17"/>天來人間。因食地肥。身滅光明。世間黑暗。菩薩化
<lb ed="X" n="0366a18"/><lb ed="R051" n="0098b18"/>作三辰。寶吉祥作月天子。寶光作星天子。卽普香。
<lb ed="X" n="0366a19"/><lb ed="R051" n="0099a01"/>寶意作日天子。卽寶光。四天王者。外臣也。居四寶
<lb ed="X" n="0366a20"/><lb ed="R051" n="0099a02"/>山。高半須彌。廣二十四萬里。東提頭賴吒。此云持
<lb ed="X" n="0366a21"/><lb ed="R051" n="0099a03"/>國。居黃金山。領二部。一乾達婆。二富單那。南毗留
<lb ed="X" n="0366a22"/><lb ed="R051" n="0099a04"/>勒叉。此云增長。居琉璃山。領二部。一薜茘多。二鳩
<lb ed="X" n="0366a23"/><lb ed="R051" n="0099a05"/>槃茶。西毗留博叉。此云廣目。居白銀山。亦二部。一
<lb ed="X" n="0366a24"/><lb ed="R051" n="0099a06"/>羅刹。二夜叉。北毗沙門。此云多聞。居水晶山。亦二
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0366b" n="0366b"/>
<lb ed="X" n="0366b01"/><lb ed="R051" n="0099a07"/>部。一毒龍。二毗舍闍。不令惱人。風調雨順。故稱四
<lb ed="X" n="0366b02"/><lb ed="R051" n="0099a08"/>天王護世者。自在。大自在。卽欲界五六天。自化五
<lb ed="X" n="0366b03"/><lb ed="R051" n="0099a09"/>欲。他化五欲也。娑婆此云堪忍。其土衆生。安於十
<lb ed="X" n="0366b04"/><lb ed="R051" n="0099a10"/>惡。不肯出離。從人立名。故稱爲忍。亦名爲雜。以九
<lb ed="X" n="0366b05"/><lb ed="R051" n="0099a11"/>道雜居故。梵者。此云離繫。除下界繫。上升色界故。
<lb ed="X" n="0366b06"/><lb ed="R051" n="0099a12"/>亦名高淨。尸棄。此云頂髻。因習火光定。破欲界惑。
<lb ed="X" n="0366b07"/><lb ed="R051" n="0099a13"/>從德立名。然經標梵王。復擧尸棄。似如兩人。釋論
<lb ed="X" n="0366b08"/><lb ed="R051" n="0099a14"/>中。正以尸棄爲王。今擧位顯名耳。此天居初禪中
<lb ed="X" n="0366b09"/><lb ed="R051" n="0099a15"/>間。內有覺觀。外有言說。故得主領爲王。毗曇論云。
<lb ed="X" n="0366b10"/><lb ed="R051" n="0099a16"/>二禪以上。無言語法。不得爲王故。光明者。二禪天
<lb ed="X" n="0366b11"/><lb ed="R051" n="0099a17"/>也。等三四禪。幷十八梵天也。</p><p xml:id="pX32p0366b1112" cb:place="inline">△二龍王象。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366b12"/><lb ed="R051" n="0099a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0366b1201">有八龍王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366b13"/><lb ed="R051" n="0099b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0366b1301">梵語那伽。此云龍。龍者鱗蟲之長。能幽能顯。能大
<lb ed="X" n="0366b14"/><lb ed="R051" n="0099b02"/>能小。春分登天。秋分入地。有鱗蛟龍。有翼應龍。有
<lb ed="X" n="0366b15"/><lb ed="R051" n="0099b03"/>角虬龍。無角螭龍。未升天曰蟠龍。難陀此云歡喜。
<lb ed="X" n="0366b16"/><lb ed="R051" n="0099b04"/><g ref="#CB02494">䟦</g>此云善。兄弟二龍。常護<name role="" type="person">摩竭提國</name>。風不鳴條。雨
<lb ed="X" n="0366b17"/><lb ed="R051" n="0099b05"/>不破塊。五穀豐熟。善應人心。<name role="" type="person">甁沙王</name>每歲設會賽
<lb ed="X" n="0366b18"/><lb ed="R051" n="0099b06"/>之。百姓聞皆歡喜。從此得名。卽目連所降者也。本
<lb ed="X" n="0366b19"/><lb ed="R051" n="0099b07"/>住歡喜地。迹令世間歡喜。娑伽羅。此云鹹海。從海
<lb ed="X" n="0366b20"/><lb ed="R051" n="0099b08"/>立名。本住智度大海。迹處滄溟深水。和修吉。此云
<lb ed="X" n="0366b21"/><lb ed="R051" n="0099b09"/>多頭。亦云寶稱。本住普現色身三昧。迹示多頭。德
<lb ed="X" n="0366b22"/><lb ed="R051" n="0099b10"/>叉迦。此云現毒。亦云多舌。本住樂說辯才。迹示多
<lb ed="X" n="0366b23"/><lb ed="R051" n="0099b11"/>舌。阿那婆達多。此云無熱。雪山頂有池。名阿耨達。
<lb ed="X" n="0366b24"/><lb ed="R051" n="0099b12"/>池中有五柱堂。龍王常處其內。從池立名。閻浮諸
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0366c" n="0366c"/>
<lb ed="X" n="0366c01"/><lb ed="R051" n="0099b13"/>龍。有三患。一熱風熱沙著身。燒皮肉骨髓。以爲苦
<lb ed="X" n="0366c02"/><lb ed="R051" n="0099b14"/>惱。二惡風暴起。吹其宮殿。失寶飾衣等。龍身自現。
<lb ed="X" n="0366c03"/><lb ed="R051" n="0099b15"/>以爲苦惱。三諸龍娛樂時。有金翅鳥入海。搏取始
<lb ed="X" n="0366c04"/><lb ed="R051" n="0099b16"/>生龍子食之。以爲苦惱。此池無此三患。故云無熱。
<lb ed="X" n="0366c05"/><lb ed="R051" n="0099b17"/>本住常樂我淨。迹處此池。摩那斯。此云大身大力
<lb ed="X" n="0366c06"/><lb ed="R051" n="0099b18"/>等。修羅排海渰善見城。此龍縈身以遏海水者。本
<lb ed="X" n="0366c07"/><lb ed="R051" n="0100a01"/>住無邊身。迹爲大身。優鉢羅。此云黛色蓮華。從池
<lb ed="X" n="0366c08"/><lb ed="R051" n="0100a02"/>立名。本住法華三昧。迹居此池。</p><p xml:id="pX32p0366c0813" cb:place="inline">△三緊那羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c09"/><lb ed="R051" n="0100a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0366c0901">有四緊那羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c10"/><lb ed="R051" n="0100a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0366c1001">梵語眞陀羅。亦云緊那羅。此云疑神。似人而有一
<lb ed="X" n="0366c11"/><lb ed="R051" n="0100a05"/>角。人見之曰。人耶。非人耶。乃帝釋法樂神。居十寶
<lb ed="X" n="0366c12"/><lb ed="R051" n="0100a06"/>山。若身有異相。卽上秦樂。佛說法時。諸天弦歌而
<lb ed="X" n="0366c13"/><lb ed="R051" n="0100a07"/>誦法門者。卽此神也。法。奏四諦也。妙法。奏十二因
<lb ed="X" n="0366c14"/><lb ed="R051" n="0100a08"/>緣也。大法。奏六度也。持法。總前三也。本住不思議
<lb ed="X" n="0366c15"/><lb ed="R051" n="0100a09"/>不起滅定。以千萬偈。讚諸法王。迹寄弦管。歌詠十
<lb ed="X" n="0366c16"/><lb ed="R051" n="0100a10"/>力。</p><p xml:id="pX32p0366c1602" cb:place="inline">△四乾闥婆衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c17"/><lb ed="R051" n="0100a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0366c1701">有四乾闥婆王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c18"/><lb ed="R051" n="0100a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0366c1801">梵語<name role="" type="person">乾陀羅</name>。亦云乾闥婆。此云嗅香。以香爲食。亦
<lb ed="X" n="0366c19"/><lb ed="R051" n="0100a13"/>云香陰。其身出香故。乃帝釋俗樂神。樂者。緣幢倒
<lb ed="X" n="0366c20"/><lb ed="R051" n="0100a14"/>擲之技。樂音者。鼓節弦管之流。美者。幢倒之勝。美
<lb ed="X" n="0366c21"/><lb ed="R051" n="0100a15"/>音者。弦管之勝。</p><p xml:id="pX32p0366c2107" cb:place="inline">△五阿修羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c22"/><lb ed="R051" n="0100a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0366c2201">有四阿修羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0366c23"/><lb ed="R051" n="0100a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0366c2301">梵語阿素洛。亦云阿修羅。此云無端正。以男醜女
<lb ed="X" n="0366c24"/><lb ed="R051" n="0100a18"/>端故。又云非天。有天福無天德故。又云無酒。採四
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0367a" n="0367a"/>
<lb ed="X" n="0367a01"/><lb ed="R051" n="0100b01"/>天下華醞於大海。龍魚業力。其味不變。瞋妬誓斷
<lb ed="X" n="0367a02"/><lb ed="R051" n="0100b02"/>不飮。故云無酒。婆稚。此云被縛。因與天帝戰。曾被
<lb ed="X" n="0367a03"/><lb ed="R051" n="0100b03"/>縛故。佉羅騫駄。此云廣肩。擁海水渰城者。毗摩質
<lb ed="X" n="0367a04"/><lb ed="R051" n="0100b04"/>多。此云淨心。亦云種種疑。卽舍支父也。羅睺。此云
<lb ed="X" n="0367a05"/><lb ed="R051" n="0100b05"/>障持。謂障持日月故。起世經云。有四修羅王。在須
<lb ed="X" n="0367a06"/><lb ed="R051" n="0100b06"/>彌四面大海下住。因作福生瞋。故感一日一夜。三
<lb ed="X" n="0367a07"/><lb ed="R051" n="0100b07"/>時受樂。三時受苦也。</p><p xml:id="pX32p0367a0709" cb:place="inline">△六迦樓羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367a08"/><lb ed="R051" n="0100b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0367a0801">有四迦樓羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367a09"/><lb ed="R051" n="0100b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0367a0901">梵語迦樓羅。此云金翅鳥。其翅金色。兩翅相去三
<lb ed="X" n="0367a10"/><lb ed="R051" n="0100b10"/>百六十萬里。以龍爲食。莊生云。垂天之翼。水擊三
<lb ed="X" n="0367a11"/><lb ed="R051" n="0100b11"/>千里。擬此也。大威德者。德勝羣輩。威攝諸龍故。大
<lb ed="X" n="0367a12"/><lb ed="R051" n="0100b12"/>身者。身勝羣輩故。大滿者。所噉之龍。恒充足<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a1201" n="0367a1201"/><anchor xml:id="beg0367a1201" n="0367a1201"/>己<anchor xml:id="end0367a1201"/>意
<lb ed="X" n="0367a13"/><lb ed="R051" n="0100b13"/>故。如意者。頸有如意珠故。此鳥以食龍業力。命終。
<lb ed="X" n="0367a14"/><lb ed="R051" n="0100b14"/>身爲業火所燒。投入海底。至金輪際。復出至金剛
<lb ed="X" n="0367a15"/><lb ed="R051" n="0100b15"/>山。住山樹上。燒然。復入海。如是七度。力盡死於樹
<lb ed="X" n="0367a16"/><lb ed="R051" n="0100b16"/>下。頸有如意珠。龍爲護珠。降雨。諸龍爭珠。故名如
<lb ed="X" n="0367a17"/><lb ed="R051" n="0100b17"/>意。此上爲後慶讚及法師品廣記之案。</p><p xml:id="pX32p0367a1716" cb:place="inline">△七人衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367a18"/><lb ed="R051" n="0100b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0367a1801">韋提希子阿闍世王與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367a19"/><lb ed="R051" n="0101a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0367a1901">擧韋提顯子。擧王該民。韋提乃頻婆羅王之夫人。
<lb ed="X" n="0367a20"/><lb ed="R051" n="0101a02"/>闍王之母。此云思惟。以子害父。故思善國。不樂閻
<lb ed="X" n="0367a21"/><lb ed="R051" n="0101a03"/>浮。佛爲說彌陀觀經。令得法忍。其子阿闍世王。此
<lb ed="X" n="0367a22"/><lb ed="R051" n="0101a04"/>云未生怨。又云無指。以未生時。相占曰。必害其父。
<lb ed="X" n="0367a23"/><lb ed="R051" n="0101a05"/>及生。父欲擲死。唯損一指故。內宮將護。呼爲善見。
<lb ed="X" n="0367a24"/><lb ed="R051" n="0101a06"/>此王爲太子時。信調達新王新佛之謀。故幽父於
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0367b" n="0367b"/>
<lb ed="X" n="0367b01"/><lb ed="R051" n="0101a07"/>獄中。絕食。母帶炒蜜而入。闍王知之。以銕汁治門。
<lb ed="X" n="0367b02"/><lb ed="R051" n="0101a08"/>母不能入。父遙望靈山禮佛哀救。佛令目連來爲
<lb ed="X" n="0367b03"/><lb ed="R051" n="0101a09"/>說法。使無退心。正說法日。闍王與母共食。闍王之
<lb ed="X" n="0367b04"/><lb ed="R051" n="0101a10"/>子。携犬而戲。凡飮食共犬而食。王愛子故。欲子食。
<lb ed="X" n="0367b05"/><lb ed="R051" n="0101a11"/>將犬同食。謂母曰。兒爲一國之王。由愛子故。共犬
<lb ed="X" n="0367b06"/><lb ed="R051" n="0101a12"/>而食。母悽然曰。汝父初因汝足有瘡。恐汝疼痛。以
<lb ed="X" n="0367b07"/><lb ed="R051" n="0101a13"/>口含指。唇角流膿。猶不嫌穢。王聞慚曰。誤信惡人
<lb ed="X" n="0367b08"/><lb ed="R051" n="0101a14"/>之言。造此逆罪。速令開獄請父王。時王爲饑所逼。
<lb ed="X" n="0367b09"/><lb ed="R051" n="0101a15"/>問目連諸天飮食。目連將說梵天禪思爲食。先說
<lb ed="X" n="0367b10"/><lb ed="R051" n="0101a16"/>四天王飮食。超勝人中。王聞生著。忽聽門外請王
<lb ed="X" n="0367b11"/><lb ed="R051" n="0101a17"/>出。驚曰。吾兒取吾。必見殺之。怖懼而死。生四天王
<lb ed="X" n="0367b12"/><lb ed="R051" n="0101a18"/>宮中。以久證初果。當生兜率。因著食故不果也。王
<lb ed="X" n="0367b13"/><lb ed="R051" n="0101b01"/>聞父死。自悔無奈。以殺逆故。身感重疾。其弟勸詣
<lb ed="X" n="0367b14"/><lb ed="R051" n="0101b02"/>佛所求懺。文殊與之懺悔。得柔順忍。命終入賓吒
<lb ed="X" n="0367b15"/><lb ed="R051" n="0101b03"/>羅地獄。卽入卽出。生上方佛土。得無生忍。下生作
<lb ed="X" n="0367b16"/><lb ed="R051" n="0101b04"/>不動菩薩。後經多劫作佛。號淨界如來。其迹旣爾。
<lb ed="X" n="0367b17"/><lb ed="R051" n="0101b05"/>本豈可量。父子因緣。出涅槃經。要知說法華時。預
<lb ed="X" n="0367b18"/><lb ed="R051" n="0101b06"/>淸淨衆。至涅槃時。引其逆罪。何異迦葉於法華受
<lb ed="X" n="0367b19"/><lb ed="R051" n="0101b07"/>記。涅槃不堪付囑。不可迷迹而惑於本也。列衆竟。</p>
<lb ed="X" n="0367b20"/><lb ed="R051" n="0101b08"/><p xml:id="pX32p0367b2001">△二總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367b21"/><lb ed="R051" n="0101b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0367b2101">各禮佛足退坐一面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367b22"/><lb ed="R051" n="0101b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0367b2201">總上四衆八部。各禮退坐。以待說法。一面者。佛在
<lb ed="X" n="0367b23"/><lb ed="R051" n="0101b11"/>衆中說法。無前後左右。俱見佛面。故云一面。問。佛
<lb ed="X" n="0367b24"/><lb ed="R051" n="0101b12"/>在人中說法。列人衆何少耶。答。文略不載。人實不
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0367c" n="0367c"/>
<lb ed="X" n="0367c01"/><lb ed="R051" n="0101b13"/>少。下文及諸小王轉輪聖王等。准無量義中。列四
<lb ed="X" n="0367c02"/><lb ed="R051" n="0101b14"/>輪王。國王國臣。國民王女。其廣可知。問。天人龍神。
<lb ed="X" n="0367c03"/><lb ed="R051" n="0101b15"/>皆見佛聞法。地獄一道。無色一界。何不列耶。答。有
<lb ed="X" n="0367c04"/><lb ed="R051" n="0101b16"/>四句。一戒乘俱急。二戒緩乘急。三戒急乘緩。四戒
<lb ed="X" n="0367c05"/><lb ed="R051" n="0101b17"/>乘俱緩。戒急乘緩者。爲諸天眷屬。乘急戒緩者。爲
<lb ed="X" n="0367c06"/><lb ed="R051" n="0101b18"/>餘七部眷屬。乘戒俱急者。爲諸菩薩。乘戒俱緩者。
<lb ed="X" n="0367c07"/><lb ed="R051" n="0102a01"/>則墮三途。無色無有身形。地獄受苦不暇。俱緩之
<lb ed="X" n="0367c08"/><lb ed="R051" n="0102a02"/>流。不預高會。上通序竟。</p><p xml:id="pX32p0367c0810" cb:place="inline">△二別序。文分五段。一衆
<lb ed="X" n="0367c09"/><lb ed="R051" n="0102a03"/>集序。二現瑞序。三疑念序。四發問序。五答問序。且
<lb ed="X" n="0367c10"/><lb ed="R051" n="0102a04"/>初衆集序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367c11"/><lb ed="R051" n="0102a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0367c1101">爾時世尊四衆圍繞供養恭敬尊重讚歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367c12"/><lb ed="R051" n="0102a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0367c1201">上二句明威儀。下二句明供養。世尊者。圓收十號。
<lb ed="X" n="0367c13"/><lb ed="R051" n="0102a07"/>爲物欽重。天上人間所共尊仰故。舊以在家二衆
<lb ed="X" n="0367c14"/><lb ed="R051" n="0102a08"/>出家二衆爲四衆。此名局意狹。今約一衆更開爲
<lb ed="X" n="0367c15"/><lb ed="R051" n="0102a09"/>四。一發起衆。權謀智鑒。知機知時。擊揚發動。成辦
<lb ed="X" n="0367c16"/><lb ed="R051" n="0102a10"/>利益。如二大士等。二當機衆。宿植德本。緣合時熟。
<lb ed="X" n="0367c17"/><lb ed="R051" n="0102a11"/>不起於座。聞卽得道。如身子等。三影響衆。往古諸
<lb ed="X" n="0367c18"/><lb ed="R051" n="0102a12"/>佛。法身大士。隱其圓極。匡輔法王。如觀音等。四結
<lb ed="X" n="0367c19"/><lb ed="R051" n="0102a13"/>緣衆。力無引導擊動之能。德非伏物鎭嚴之用。過
<lb ed="X" n="0367c20"/><lb ed="R051" n="0102a14"/>去根淺。現在不解。但作未來得度之因緣。如授記
<lb ed="X" n="0367c21"/><lb ed="R051" n="0102a15"/>等。比丘旣爾。餘三亦然。四四共十六衆。以聖凡交
<lb ed="X" n="0367c22"/><lb ed="R051" n="0102a16"/>聚尊卑忘懷。據迹則品類實繁。約機則不出此四。
<lb ed="X" n="0367c23"/><lb ed="R051" n="0102a17"/>故云四衆也。圍繞者。佛初出世。人未知法。淨居天
<lb ed="X" n="0367c24"/><lb ed="R051" n="0102a18"/>人。化爲人像。到<anchor xml:id="nkr_note_add_0367c2401" n="0367c2401"/><anchor xml:id="beg0367c2401" n="0367c2401"/>已<anchor xml:id="end0367c2401"/>右旋。旋<anchor xml:id="nkr_note_add_0367c2402" n="0367c2402"/><anchor xml:id="beg0367c2402" n="0367c2402"/>已<anchor xml:id="end0367c2402"/>禮敬。禮<anchor xml:id="nkr_note_add_0367c2403" n="0367c2403"/><anchor xml:id="beg0367c2403" n="0367c2403"/>已<anchor xml:id="end0367c2403"/>坐聽。因於
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0368a" n="0368a"/>
<lb ed="X" n="0368a01"/><lb ed="R051" n="0102b01"/>天敬。人以爲楷。由是凡見佛。必先繞後禮。然一乘
<lb ed="X" n="0368a02"/><lb ed="R051" n="0102b02"/>海會。諒無凡材。觀四衆之威儀森肅。猶列星之環
<lb ed="X" n="0368a03"/><lb ed="R051" n="0102b03"/>拱北辰。故云圍繞也。供養者。通論三業皆是供養。
<lb ed="X" n="0368a04"/><lb ed="R051" n="0102b04"/>別論施其依報名供養。卑謹虔禮名恭敬。至念專
<lb ed="X" n="0368a05"/><lb ed="R051" n="0102b05"/>注名尊重。發言稱美名讚歎。又供養者。表來儀之
<lb ed="X" n="0368a06"/><lb ed="R051" n="0102b06"/>享。恭敬者。隆矜式之風。來儀則香華羅列。玉帛交
<lb ed="X" n="0368a07"/><lb ed="R051" n="0102b07"/>陳。矜式則踧踖與與。嚴畏心情。尊重者。莊肅容儀。
<lb ed="X" n="0368a08"/><lb ed="R051" n="0102b08"/>讚歎者。頌稱德業。肅儀則進止安詳。而不縱肆。頌
<lb ed="X" n="0368a09"/><lb ed="R051" n="0102b09"/>德則韵曲流暢。比興合宜。猶華嚴歎德。各據一門
<lb ed="X" n="0368a10"/><lb ed="R051" n="0102b10"/>也。此中略。無量義經中廣。供養。如天香天衣等。恭
<lb ed="X" n="0368a11"/><lb ed="R051" n="0102b11"/>敬。如合掌叉手等。尊重。如一心瞻仰等。讚歎。如彼
<lb ed="X" n="0368a12"/><lb ed="R051" n="0102b12"/>偈云。大哉大悟大聖主。無垢無染無所著。天人象
<lb ed="X" n="0368a13"/><lb ed="R051" n="0102b13"/>馬調御師。道德香風熏一切。</p><p xml:id="pX32p0368a1312" cb:place="inline">△二現瑞序。夫瑞相
<lb ed="X" n="0368a14"/><lb ed="R051" n="0102b14"/>之由。以諸佛出世。本爲佛乘。四十餘年。抑之在懷。
<lb ed="X" n="0368a15"/><lb ed="R051" n="0102b15"/>圓音將興。慮不尊重。先以瑞相駭變常情。令生渴
<lb ed="X" n="0368a16"/><lb ed="R051" n="0102b16"/>仰故。其瑞有六。初說法瑞。二入定瑞。三雨華瑞。四
<lb ed="X" n="0368a17"/><lb ed="R051" n="0102b17"/>地動瑞。五衆喜瑞。六放光瑞。有三對。說經入定。定
<lb ed="X" n="0368a18"/><lb ed="R051" n="0102b18"/>慧一對。天華地動。因果一對。大乘機發。大光普照。
<lb ed="X" n="0368a19"/><lb ed="R051" n="0103a01"/>感應一對。佛說經<anchor xml:id="nkr_note_add_0368a1901" n="0368a1901"/><anchor xml:id="beg0368a1901" n="0368a1901"/>已<anchor xml:id="end0368a1901"/>。時衆不散。佛入定<anchor xml:id="nkr_note_add_0368a1902" n="0368a1902"/><anchor xml:id="beg0368a1902" n="0368a1902"/>已<anchor xml:id="end0368a1902"/>。猶待後
<lb ed="X" n="0368a20"/><lb ed="R051" n="0103a02"/>聞。天華悅眼。地搖震心。衆喜觀佛。眉際分輝。種種
<lb ed="X" n="0368a21"/><lb ed="R051" n="0103a03"/>奇特。萃於一時。故稱爲瑞也。且初說法瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0368a22"/><lb ed="R051" n="0103a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0368a2201">爲諸菩薩說大乘經名無量義敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0368a23"/><lb ed="R051" n="0103a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0368a2301">菩薩乃大乘之機。大乘及菩薩之道。斯敎斯機。如
<lb ed="X" n="0368a24"/><lb ed="R051" n="0103a06"/>時雨降。故云爲諸菩薩也。大者揀小義。乘者運載
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0368b" n="0368b"/>
<lb ed="X" n="0368b01"/><lb ed="R051" n="0103a07"/>義。善戒經。有七大。一法大。十二部也。二心大。求菩
<lb ed="X" n="0368b02"/><lb ed="R051" n="0103a08"/>提也。三解大。解菩薩藏也。四淨大。見道心淨也。五
<lb ed="X" n="0368b03"/><lb ed="R051" n="0103a09"/>莊嚴大。福德智慧也。六時大。三祇行行也。七具足
<lb ed="X" n="0368b04"/><lb ed="R051" n="0103a10"/>大。以相好自嚴得大菩提也。前六因大。第七果大。
<lb ed="X" n="0368b05"/><lb ed="R051" n="0103a11"/>大因大果。合爲大乘經也。此是擧其通名。以大乘
<lb ed="X" n="0368b06"/><lb ed="R051" n="0103a12"/>所攝。部帙不同。有悲華雜華之異。楞伽楞嚴之別。
<lb ed="X" n="0368b07"/><lb ed="R051" n="0103a13"/>名無量義者。擧其別目。條然自揀。然名隨義顯。義
<lb ed="X" n="0368b08"/><lb ed="R051" n="0103a14"/>借名彰。羅人品八十餘門。收楞伽百八之問。理量
<lb ed="X" n="0368b09"/><lb ed="R051" n="0103a15"/>超乎思議。敎量含乎衆妙。故以無量義爲名。自覺
<lb ed="X" n="0368b10"/><lb ed="R051" n="0103a16"/>場<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b1001" n="0368b1001"/><anchor xml:id="beg0368b1001" n="0368b1001"/>已<anchor xml:id="end0368b1001"/>來。衆生根基不同。如來說種種敎法。以方便
<lb ed="X" n="0368b11"/><lb ed="R051" n="0103a17"/>引導。一爲無量也。今說無量義者。收無量爲一也。
<lb ed="X" n="0368b12"/><lb ed="R051" n="0103a18"/>當知卽是法華之別名。法華論有十七異名。無量
<lb ed="X" n="0368b13"/><lb ed="R051" n="0103b01"/>義是一。今申論義。佛直說此名。而入此定。故知爲
<lb ed="X" n="0368b14"/><lb ed="R051" n="0103b02"/>法華之序也。大品光明涅槃。皆先唱名於序。今經
<lb ed="X" n="0368b15"/><lb ed="R051" n="0103b03"/>引古云。經名無量義。又云。當說大乘經。名妙法蓮
<lb ed="X" n="0368b16"/><lb ed="R051" n="0103b04"/>華。此亦序中唱名。與論意同也。按彼經。釋無量義
<lb ed="X" n="0368b17"/><lb ed="R051" n="0103b05"/>者。經云。大莊嚴菩薩。並八萬大士。同白佛言。菩薩
<lb ed="X" n="0368b18"/><lb ed="R051" n="0103b06"/>欲速成菩提。修行何等法門。佛言。有一法門。名無
<lb ed="X" n="0368b19"/><lb ed="R051" n="0103b07"/>量義。欲學此法門者。當觀察一切諸法。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b1901" n="0368b1901"/><anchor xml:id="beg0368b1901" n="0368b1901"/>已<anchor xml:id="end0368b1901"/>來。
<lb ed="X" n="0368b20"/><lb ed="R051" n="0103b08"/>性相寂滅。猶若虗空。無有二法。乃至無量義者。從
<lb ed="X" n="0368b21"/><lb ed="R051" n="0103b09"/>一法生。其一法者。謂無相。無相不相。名爲實相。從
<lb ed="X" n="0368b22"/><lb ed="R051" n="0103b10"/>此實相生無量法。所謂二法。三道。四果也。今釋。無
<lb ed="X" n="0368b23"/><lb ed="R051" n="0103b11"/>相者。無生死相也。不相者。不涅槃相也。涅槃亦無。
<lb ed="X" n="0368b24"/><lb ed="R051" n="0103b12"/>故言無相不相。指中道爲實相也。二法。卽頓漸也。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0368c" n="0368c"/>
<lb ed="X" n="0368c01"/><lb ed="R051" n="0103b13"/>頓謂華嚴頓中一切法也。漸謂三藏般若方等一
<lb ed="X" n="0368c02"/><lb ed="R051" n="0103b14"/>切法也。三道。卽三乘也。四果。卽羅漢支佛菩薩佛
<lb ed="X" n="0368c03"/><lb ed="R051" n="0103b15"/>也。此等諸法。名爲無量。實相爲義。從一義出無量
<lb ed="X" n="0368c04"/><lb ed="R051" n="0103b16"/>法。收無量入一義故。今經一乘實相。會四十年諸
<lb ed="X" n="0368c05"/><lb ed="R051" n="0103b17"/>經之權。是此也。敎菩薩法者。用無量義敎諸菩薩。
<lb ed="X" n="0368c06"/><lb ed="R051" n="0103b18"/>以大敎應大機也。下文云。普令一切衆。亦同得此
<lb ed="X" n="0368c07"/><lb ed="R051" n="0104a01"/>道。又云。若我遇衆生。盡敎以佛道。卽此意焉。佛所
<lb ed="X" n="0368c08"/><lb ed="R051" n="0104a02"/>護念者。無量義處。是佛所自證得。是故如來之所
<lb ed="X" n="0368c09"/><lb ed="R051" n="0104a03"/>護念。下文云。佛自住大乘是也。雖欲開示。衆生根
<lb ed="X" n="0368c10"/><lb ed="R051" n="0104a04"/>鈍。久默斯要。不務速說。故云護念。</p><p xml:id="pX32p0368c1014" cb:place="inline">△二入定瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0368c11"/><lb ed="R051" n="0104a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0368c1101">佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c1101" n="0368c1101"/><anchor xml:id="beg0368c1101" n="0368c1101"/>已<anchor xml:id="end0368c1101"/>。結跏趺坐。入於無量義處三昧。身心不
<lb ed="X" n="0368c12"/><lb ed="R051" n="0104a06"/>動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0368c13"/><lb ed="R051" n="0104a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0368c1301">趺坐者。以左壓右。半坐。更<g ref="#CB05427">䟤</g>右以壓左。全坐也。如
<lb ed="X" n="0368c14"/><lb ed="R051" n="0104a08"/>龍蟠結。故云雙趺。往古諸佛。及弟子衆。盡行此法。
<lb ed="X" n="0368c15"/><lb ed="R051" n="0104a09"/>跏趺而起惡覺。尙生他敬心。況入深境界。而不適
<lb ed="X" n="0368c16"/><lb ed="R051" n="0104a10"/>悅天人耶。又非世間受用法。不與外道共。能破諸
<lb ed="X" n="0368c17"/><lb ed="R051" n="0104a11"/>魔軍故。又具四悉故。入無量三昧者。三昧此云調
<lb ed="X" n="0368c18"/><lb ed="R051" n="0104a12"/>直定。又云正定。三昧名多。無量義揀之。然那伽常
<lb ed="X" n="0368c19"/><lb ed="R051" n="0104a13"/>定。云何有入。葢未得定者。見似有入耳。其實無入
<lb ed="X" n="0368c20"/><lb ed="R051" n="0104a14"/>可入。亦無不入。無入不入。無定不定。無處不處。深
<lb ed="X" n="0368c21"/><lb ed="R051" n="0104a15"/>徹諸法之源底。了達實相之本根。於無住而住。住
<lb ed="X" n="0368c22"/><lb ed="R051" n="0104a16"/>於秘密藏中。謂之無量義處者。此處唯佛與佛乃
<lb ed="X" n="0368c23"/><lb ed="R051" n="0104a17"/>能究盡。卽諸法實相之體也。從體起用。故說無量
<lb ed="X" n="0368c24"/><lb ed="R051" n="0104a18"/>義經。攝用歸體。故入無量義處定。下文安詳而起。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0369a" n="0369a"/>
<lb ed="X" n="0369a01"/><lb ed="R051" n="0104b01"/>自此起也。殷勤稱歎。歎此處也。法說。說此處也。喩
<lb ed="X" n="0369a02"/><lb ed="R051" n="0104b02"/>說。喩此處也。宿世因緣。說此處也。聞法領解。得蒙
<lb ed="X" n="0369a03"/><lb ed="R051" n="0104b03"/>受記卽不無。究竟不知此處也。此處微妙難測。思
<lb ed="X" n="0369a04"/><lb ed="R051" n="0104b04"/>量分別之所不到。故曰。止止不須說。我法妙難思。
<lb ed="X" n="0369a05"/><lb ed="R051" n="0104b05"/>絕言絕思。還入此處。故知法華一經。唯談此處。不
<lb ed="X" n="0369a06"/><lb ed="R051" n="0104b06"/>談餘處。故於未說此經之先。現此難思之相。以爲
<lb ed="X" n="0369a07"/><lb ed="R051" n="0104b07"/>說法之徵。故入無量義處三昧。然說<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a0701" n="0369a0701"/><anchor xml:id="beg0369a0701" n="0369a0701"/>已<anchor xml:id="end0369a0701"/>入定者。定
<lb ed="X" n="0369a08"/><lb ed="R051" n="0104b08"/>慧相成也。非禪不智。故先入定。非智不禪。故先說
<lb ed="X" n="0369a09"/><lb ed="R051" n="0104b09"/>法。卽智而定。卽定而智。先後出入。無有隔礙也。說
<lb ed="X" n="0369a10"/><lb ed="R051" n="0104b10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0369a1001" n="0369a1001"/><anchor xml:id="beg0369a1001" n="0369a1001"/>已<anchor xml:id="end0369a1001"/>入定。出定又說。法華之前相著矣。若作次第。先
<lb ed="X" n="0369a11"/><lb ed="R051" n="0104b11"/>入無量義三昧。應入法華三昧。若此則明文彰顯。
<lb ed="X" n="0369a12"/><lb ed="R051" n="0104b12"/>時衆自知。何待慈氏殷勤。文殊靳固。故知作序。其
<lb ed="X" n="0369a13"/><lb ed="R051" n="0104b13"/>義轉明。身心不動者。與所緣之處相應也。身之本
<lb ed="X" n="0369a14"/><lb ed="R051" n="0104b14"/>源。湛若虗空。心之理性。畢竟常寂。文云。身體及手
<lb ed="X" n="0369a15"/><lb ed="R051" n="0104b15"/>足。寂然安不動。其心常惔怕。未曾有散亂是也。又
<lb ed="X" n="0369a16"/><lb ed="R051" n="0104b16"/>身若金剛。不可動轉。心若虗空。無有分別。無量義
<lb ed="X" n="0369a17"/><lb ed="R051" n="0104b17"/>處三昧持於身心。故不動也。問。瑞相本論奇異之
<lb ed="X" n="0369a18"/><lb ed="R051" n="0104b18"/>事。說法入定。佛之恒儀。何得爲瑞。答。說法雖竟時。
<lb ed="X" n="0369a19"/><lb ed="R051" n="0105a01"/>衆不散。肅有所待。不罷法座。就入禪定。此事奇特。
<lb ed="X" n="0369a20"/><lb ed="R051" n="0105a02"/>與常有異。何意非瑞。又文殊引古六瑞。皆有此事。
<lb ed="X" n="0369a21"/><lb ed="R051" n="0105a03"/>若昔非瑞相。何以證今。今古同然。稱之瑞相。不亦
<lb ed="X" n="0369a22"/><lb ed="R051" n="0105a04"/>宜乎。</p><p xml:id="pX32p0369a2203" cb:place="inline">△三雨華瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369a23"/><lb ed="R051" n="0105a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0369a2301">是時天雨曼陀羅華<note place="inline">至</note>而散佛上及諸大衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369a24"/><lb ed="R051" n="0105a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0369a2401">四種華。舊翻小白大白。小赤大赤。小適意大適意。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0369b" n="0369b"/>
<lb ed="X" n="0369b01"/><lb ed="R051" n="0105a07"/>小柔軟大柔軟。今以適意柔軟釋之。四十年前。方
<lb ed="X" n="0369b02"/><lb ed="R051" n="0105a08"/>便引導。各證小果。小適意故。今經演唱一乘實相。
<lb ed="X" n="0369b03"/><lb ed="R051" n="0105a09"/>適悅諸佛本意。大適意故。故諸天以小大適意華
<lb ed="X" n="0369b04"/><lb ed="R051" n="0105a10"/>以表之。此經旣是敎菩薩柔軟之法。不比剛強衆
<lb ed="X" n="0369b05"/><lb ed="R051" n="0105a11"/>生。不柔軟也。四十年各各調伏。小柔軟也。今日各
<lb ed="X" n="0369b06"/><lb ed="R051" n="0105a12"/>各授記。行菩薩道。恒順衆生。大柔軟也。故諸天以
<lb ed="X" n="0369b07"/><lb ed="R051" n="0105a13"/>小大柔軟華以表之。適意在佛。下文如我昔所願。
<lb ed="X" n="0369b08"/><lb ed="R051" n="0105a14"/>今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0369b0801" n="0369b0801"/><anchor xml:id="beg0369b0801" n="0369b0801"/>已<anchor xml:id="end0369b0801"/>滿足是也。柔軟在機。下文學無學二千人。
<lb ed="X" n="0369b09"/><lb ed="R051" n="0105a15"/>其意柔軟。寂然淸淨是也。散佛上者。上契佛意也。
<lb ed="X" n="0369b10"/><lb ed="R051" n="0105a16"/>及諸大衆者。下合機心也。</p><p xml:id="pX32p0369b1011" cb:place="inline">△四地動瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b11"/><lb ed="R051" n="0105a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0369b1101">普佛世界六種震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b12"/><lb ed="R051" n="0105a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0369b1201">普佛世界。一佛化境。准下答偈。一切佛土皆震動
<lb ed="X" n="0369b13"/><lb ed="R051" n="0105b01"/>也。六種者。動起踊。震吼擊。經略標二。搖颺不安名
<lb ed="X" n="0369b14"/><lb ed="R051" n="0105b02"/>動。自下升高名起。<g ref="#CB01411">𡑝</g>壠凹凸名踊。此三形也。隱隱
<lb ed="X" n="0369b15"/><lb ed="R051" n="0105b03"/>有聲名震。砰磕發響名吼。令物覺悟名擊。此三聲
<lb ed="X" n="0369b16"/><lb ed="R051" n="0105b04"/>也。一一中有三。謂動。遍動。等遍動。直動爲動。四天
<lb ed="X" n="0369b17"/><lb ed="R051" n="0105b05"/>下動爲遍動。大千動爲等遍動。餘五可知。表圓家
<lb ed="X" n="0369b18"/><lb ed="R051" n="0105b06"/>六番破無明惑。無明<g ref="#CB15716">䃲</g><g ref="#CB16612">礴</g>。未曾侵毀。如地相堅固。
<lb ed="X" n="0369b19"/><lb ed="R051" n="0105b07"/>方將破壞。故動地以表之。</p><p xml:id="pX32p0369b1911" cb:place="inline">△五衆喜瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b20"/><lb ed="R051" n="0105b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0369b2001">爾時會中比丘比丘尼<note place="inline">至</note>歡喜合掌一心觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b21"/><lb ed="R051" n="0105b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0369b2101">天。三界諸天也。龍有四種。一守天宮龍。持令不落
<lb ed="X" n="0369b22"/><lb ed="R051" n="0105b10"/>者。二興雲致雨。益人間者。三地龍。決江開瀆者。四
<lb ed="X" n="0369b23"/><lb ed="R051" n="0105b11"/>守伏藏龍。守輪王大福德人藏者。夜叉。捷疾鬼也。
<lb ed="X" n="0369b24"/><lb ed="R051" n="0105b12"/>乾闥婆。俗樂神也。阿修羅。非天也。迦樓羅。金翅烏
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0369c" n="0369c"/>
<lb ed="X" n="0369c01"/><lb ed="R051" n="0105b13"/>也。緊那羅。法樂神也。摩睺羅伽。大蟒神也。人。卽人
<lb ed="X" n="0369c02"/><lb ed="R051" n="0105b14"/>民。非人。卽鬼神類。小王。粟散王也。轉輪王有四。人
<lb ed="X" n="0369c03"/><lb ed="R051" n="0105b15"/>壽二萬歲。銕輪王出。治一天下。四萬歲。銅輪王出。
<lb ed="X" n="0369c04"/><lb ed="R051" n="0105b16"/>治二天下。六萬歲。銀輪王出。治三天下。八萬歲。金
<lb ed="X" n="0369c05"/><lb ed="R051" n="0105b17"/>輪王出。治四天下。云轉輪者。金輪王出世。有七寶
<lb ed="X" n="0369c06"/><lb ed="R051" n="0105b18"/>輪。自現於前。隨輪而轉。王四天下。故曰轉輪聖王。
<lb ed="X" n="0369c07"/><lb ed="R051" n="0106a01"/>四衆欣其嘉瑞。八部瞻其聖容。今日之所得。從昔
<lb ed="X" n="0369c08"/><lb ed="R051" n="0106a02"/>未曾有。故各各歡喜合掌。一心觀佛。問。喜怒人之
<lb ed="X" n="0369c09"/><lb ed="R051" n="0106a03"/>常情。何得爲瑞。答。天華悅眼。地動震心。大經云。動
<lb ed="X" n="0369c10"/><lb ed="R051" n="0106a04"/>時能令衆生心動。非常之喜。而不爲喜所動。又能
<lb ed="X" n="0369c11"/><lb ed="R051" n="0106a05"/>一心觀佛。何得非瑞也。華地是外瑞。心喜是內瑞
<lb ed="X" n="0369c12"/><lb ed="R051" n="0106a06"/>故。法會大衆。只知說經入定是佛。雨華者天。地動
<lb ed="X" n="0369c13"/><lb ed="R051" n="0106a07"/>者地。何不迴頭轉腦乎。</p><p xml:id="pX32p0369c1310" cb:place="inline">△六放光瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369c14"/><lb ed="R051" n="0106a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0369c1401">爾時佛放眉間白毫相光<note place="inline">至</note>以佛舍利起七寶塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369c15"/><lb ed="R051" n="0106a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0369c1501">觀佛海三昧經云。白毫相光。佛初生時。牽長五尺。
<lb ed="X" n="0369c16"/><lb ed="R051" n="0106a10"/>苦行時。長一丈四尺。得佛時。長一丈五尺。其毫中
<lb ed="X" n="0369c17"/><lb ed="R051" n="0106a11"/>表俱空。如白琉璃筒。內外淸淨。從初發心。中間行
<lb ed="X" n="0369c18"/><lb ed="R051" n="0106a12"/>行。種種相貌。乃至入涅槃。一切功德。皆現毫中。在
<lb ed="X" n="0369c19"/><lb ed="R051" n="0106a13"/>兩眉中間。表中道。常也。其相柔軟。樂也。卷舒自在。
<lb ed="X" n="0369c20"/><lb ed="R051" n="0106a14"/>我也。其色潔白。淨也。由多生忍辱孝敬等。感此相
<lb ed="X" n="0369c21"/><lb ed="R051" n="0106a15"/>好。三十二相之一也。光表一乘中道之智。照萬八
<lb ed="X" n="0369c22"/><lb ed="R051" n="0106a16"/>千界。境也。以境智圓融。理遍十方故。本智瑩然。洞
<lb ed="X" n="0369c23"/><lb ed="R051" n="0106a17"/>徹無遺。故云照。東方乃動境。表生滅門。以眞如隨
<lb ed="X" n="0369c24"/><lb ed="R051" n="0106a18"/>緣。能生十界一切諸法。諸法雖動。其體寂滅。欲卽
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0370a" n="0370a"/>
<lb ed="X" n="0370a01"/><lb ed="R051" n="0106b01"/>動而證不動之理也。靡不周遍者。以寂而常照之
<lb ed="X" n="0370a02"/><lb ed="R051" n="0106b02"/>智光。無處不照。無物不燭也。橫遍之。則方方萬八
<lb ed="X" n="0370a03"/><lb ed="R051" n="0106b03"/>千之寬廣。無不周遍。竪窮之。則上下天堂地獄之
<lb ed="X" n="0370a04"/><lb ed="R051" n="0106b04"/>高厚。無不周遍。阿鼻此云無間。成論明趣果。受苦。
<lb ed="X" n="0370a05"/><lb ed="R051" n="0106b05"/>時。命。形。五皆無間故。地獄者。從義立名。謂地下之
<lb ed="X" n="0370a06"/><lb ed="R051" n="0106b06"/>獄。名爲地獄。婆沙云。<g ref="#CB15545">贍</g>洲下過五百踰繕那。乃有
<lb ed="X" n="0370a07"/><lb ed="R051" n="0106b07"/>其獄。是最下也。阿迦尼吒。此云質礙究竟。乃色究
<lb ed="X" n="0370a08"/><lb ed="R051" n="0106b08"/>竟天。過此卽四空天故。是最上也。中間鬼畜人修。
<lb ed="X" n="0370a09"/><lb ed="R051" n="0106b09"/>依正之報雖別。善惡之形有殊。於一光中悉皆見
<lb ed="X" n="0370a10"/><lb ed="R051" n="0106b10"/>之。無不周遍者此也。於此世界等。是明他土法界
<lb ed="X" n="0370a11"/><lb ed="R051" n="0106b11"/>生佛事相始終。於一光中悉見也。於此忍土。不移
<lb ed="X" n="0370a12"/><lb ed="R051" n="0106b12"/>脚步。開眼卽見彼萬八千六趣衆生。趣向也。隨因
<lb ed="X" n="0370a13"/><lb ed="R051" n="0106b13"/>招果。趣向各別。類分爲六也。五陰妄想。和合有生。
<lb ed="X" n="0370a14"/><lb ed="R051" n="0106b14"/>故名衆生。卽下頌中。六道衆生受報好醜等。盡見
<lb ed="X" n="0370a15"/><lb ed="R051" n="0106b15"/>與幷見又見復見。是換其字面。然有二義。一者三
<lb ed="X" n="0370a16"/><lb ed="R051" n="0106b16"/>乘見量有限。云盡見者。承如來白毫相光力故。二
<lb ed="X" n="0370a17"/><lb ed="R051" n="0106b17"/>者大衆得未曾有。一心觀佛。由攝念一處。山河大
<lb ed="X" n="0370a18"/><lb ed="R051" n="0106b18"/>地應念化成無上知覺。何限之有哉。又見彼土等。
<lb ed="X" n="0370a19"/><lb ed="R051" n="0107a01"/>卽下聖主師子演說正法等。諸佛名號化儀國土。
<lb ed="X" n="0370a20"/><lb ed="R051" n="0107a02"/>種種不一。聞其說法者。諸土機緣不一。權實法門。
<lb ed="X" n="0370a21"/><lb ed="R051" n="0107a03"/>設立有殊。不離此處。眼見諸佛形像。耳聞說法音
<lb ed="X" n="0370a22"/><lb ed="R051" n="0107a04"/>聲也。並見彼諸等。卽下若人遭苦等。修六度諦緣
<lb ed="X" n="0370a23"/><lb ed="R051" n="0107a05"/>之行。得菩薩緣覺聲聞之道。是小始二敎之三乘
<lb ed="X" n="0370a24"/><lb ed="R051" n="0107a06"/>也。復見諸菩薩等。是終頓圓之大菩薩也。卽下頌
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0370b" n="0370b"/>
<lb ed="X" n="0370b01"/><lb ed="R051" n="0107a07"/>中。次第問不次第問。三十一行半頌文。種種因緣
<lb ed="X" n="0370b02"/><lb ed="R051" n="0107a08"/>等。是一串事。如人信解行布施。是菩薩道。則國城
<lb ed="X" n="0370b03"/><lb ed="R051" n="0107a09"/>妻子等。皆歡喜布施。而布施就是入道之因緣。內
<lb ed="X" n="0370b04"/><lb ed="R051" n="0107a10"/>有如是布施心。外有如是歡喜相。信解持淨戒。是
<lb ed="X" n="0370b05"/><lb ed="R051" n="0107a11"/>菩薩道。則大乘等戒。皆淸潔受持。而持戒就是入
<lb ed="X" n="0370b06"/><lb ed="R051" n="0107a12"/>道之因緣。內有如是不動心。外有如是持戒相。信
<lb ed="X" n="0370b07"/><lb ed="R051" n="0107a13"/>解行忍辱。是菩薩道。則惡罵捶打。皆柔和忍受。而
<lb ed="X" n="0370b08"/><lb ed="R051" n="0107a14"/>忍辱就是入道之因緣。內有如是忍受心。外有如
<lb ed="X" n="0370b09"/><lb ed="R051" n="0107a15"/>是柔和相。信解行精進。是菩薩道。則逆順等境。皆
<lb ed="X" n="0370b10"/><lb ed="R051" n="0107a16"/>勇猛果決。而精進就是入道之因緣。內有如是勇
<lb ed="X" n="0370b11"/><lb ed="R051" n="0107a17"/>猛心。外有如是雄毅相。信解修禪定。是菩薩道。則
<lb ed="X" n="0370b12"/><lb ed="R051" n="0107a18"/>深禪大定。皆修習不怠。而禪定就是入道之因緣。
<lb ed="X" n="0370b13"/><lb ed="R051" n="0107b01"/>內有如是專注心。外有如是枯木相。信解智慧。是
<lb ed="X" n="0370b14"/><lb ed="R051" n="0107b02"/>菩薩道。則博覽羣典。皆通達明了。而智慧就是入
<lb ed="X" n="0370b15"/><lb ed="R051" n="0107b03"/>道之因緣。內有如是明利心。外有如是活潑相。因
<lb ed="X" n="0370b16"/><lb ed="R051" n="0107b04"/>緣相貌信解。多多不一。故言種種。復見諸佛般涅
<lb ed="X" n="0370b17"/><lb ed="R051" n="0107b05"/>槃等。卽下頌中。佛滅後供舍利造塔廟之文。般涅
<lb ed="X" n="0370b18"/><lb ed="R051" n="0107b06"/>槃。梵言略也。具云摩訶般涅槃那。此云大滅度。大
<lb ed="X" n="0370b19"/><lb ed="R051" n="0107b07"/>卽法身。滅卽解脫。度卽般若。卽三德秘密藏也。又
<lb ed="X" n="0370b20"/><lb ed="R051" n="0107b08"/>云圓寂。以化緣旣盡。化法無施。化身遂隱故。舍利。
<lb ed="X" n="0370b21"/><lb ed="R051" n="0107b09"/>具云室利羅。此云靈骨。而有五色。是三無漏學凝
<lb ed="X" n="0370b22"/><lb ed="R051" n="0107b10"/>聚而成故。梵語塔婆。此云方墳。亦云高顯處。安置
<lb ed="X" n="0370b23"/><lb ed="R051" n="0107b11"/>靈骨之處也。碎身舍利。是佛末後遺敎。令一切有
<lb ed="X" n="0370b24"/><lb ed="R051" n="0107b12"/>情造塔修福故。總前一見六趣。二見諸佛。聖凡一
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0370c" n="0370c"/>
<lb ed="X" n="0370c01"/><lb ed="R051" n="0107b13"/>對。三聞佛說法。四見四衆得道。人法一對。五見菩
<lb ed="X" n="0370c02"/><lb ed="R051" n="0107b14"/>薩行行。六見佛般涅槃。始終一對。又是一串事。旣
<lb ed="X" n="0370c03"/><lb ed="R051" n="0107b15"/>有可化之衆生。卽有能化之佛。有佛卽有說法。說
<lb ed="X" n="0370c04"/><lb ed="R051" n="0107b16"/>法卽有弟子。弟子卽行始。行始必致終也。諸見字。
<lb ed="X" n="0370c05"/><lb ed="R051" n="0107b17"/>要悟得透徹。卽知萬八千土。皆是本地風光。從這
<lb ed="X" n="0370c06"/><lb ed="R051" n="0107b18"/>裏流出。古德云。盡大地是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c0601" n="0370c0601"/><anchor xml:id="beg0370c0601" n="0370c0601"/>己<anchor xml:id="end0370c0601"/>光明。無一人不在
<lb ed="X" n="0370c07"/><lb ed="R051" n="0108a01"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0370c0701" n="0370c0701"/><anchor xml:id="beg0370c0701" n="0370c0701"/>己<anchor xml:id="end0370c0701"/>光明裏。上來一光。橫該竪窮。是何等之高厚。
<lb ed="X" n="0370c08"/><lb ed="R051" n="0108a02"/>何等之廣大。其間法界生佛。事相始終。善惡好醜。
<lb ed="X" n="0370c09"/><lb ed="R051" n="0108a03"/>許多差別境界。只一光一時。頌現於此土四衆目
<lb ed="X" n="0370c10"/><lb ed="R051" n="0108a04"/>前。了無障礙。人人有此光明。特衆生不自知耳。若
<lb ed="X" n="0370c11"/><lb ed="R051" n="0108a05"/>本明洞徹。本智現前。妙體實相。昭然心目。與佛何
<lb ed="X" n="0370c12"/><lb ed="R051" n="0108a06"/>殊。文殊曰。今佛放光明。助發實相義。則此光是一
<lb ed="X" n="0370c13"/><lb ed="R051" n="0108a07"/>卷離言法華。奈何法衆不解。又勞二大士旁通。世
<lb ed="X" n="0370c14"/><lb ed="R051" n="0108a08"/>尊出定歎揚。全經文言。顯此旨也。現瑞序竟。</p><p xml:id="pX32p0370c1418" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0370c15"/><lb ed="R051" n="0108a09"/>疑念序。分二。初彌勒疑念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370c16"/><lb ed="R051" n="0108a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0370c1601">爾時彌勒菩薩作是念<note place="inline">至</note>我今當問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370c17"/><lb ed="R051" n="0108a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0370c1701">此有三念。一正念六瑞。二念問誰。三念文殊。文殊
<lb ed="X" n="0370c18"/><lb ed="R051" n="0108a12"/>念起第二念消。唯存初念。但成一疑。初念六瑞。作
<lb ed="X" n="0370c19"/><lb ed="R051" n="0108a13"/>是念三字。是經家模寫彌勒口不言而自忖也。作
<lb ed="X" n="0370c20"/><lb ed="R051" n="0108a14"/>何等念。謂今者世尊現神變相。以何因緣而有此
<lb ed="X" n="0370c21"/><lb ed="R051" n="0108a15"/>瑞。神變相者。總指此土他土之事。夫聖人發一言
<lb ed="X" n="0370c22"/><lb ed="R051" n="0108a16"/>爲天下則。行一事爲天下法。時措合宜。必不徒施。
<lb ed="X" n="0370c23"/><lb ed="R051" n="0108a17"/>今者現其神通。變其界相。豈無故而妄施哉。但不
<lb ed="X" n="0370c24"/><lb ed="R051" n="0108a18"/>測以何等因緣。而有如是鼓動。不知其所以然而
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0371a" n="0371a"/>
<lb ed="X" n="0371a01"/><lb ed="R051" n="0108b01"/>然也。二念問誰。旣不測其所爲之因緣。則當請決
<lb ed="X" n="0371a02"/><lb ed="R051" n="0108b02"/>於佛。奈何今佛人於三昧。然此三昧。是佛自覺聖
<lb ed="X" n="0371a03"/><lb ed="R051" n="0108b03"/>智之境。理出希夷。妙超情路。是不可思議。詳此境
<lb ed="X" n="0371a04"/><lb ed="R051" n="0108b04"/>相。事非常途。必是希有之事。若是尋常之事。我以
<lb ed="X" n="0371a05"/><lb ed="R051" n="0108b05"/>補處智。罔象其懷。雖不盡知。亦可彷彿於二三。我
<lb ed="X" n="0371a06"/><lb ed="R051" n="0108b06"/>旣不知。佛又入定。欲決此疑。當以問誰。若問必是
<lb ed="X" n="0371a07"/><lb ed="R051" n="0108b07"/>才智兼備。可以消我之疑。若不能決疑。徒問何益。
<lb ed="X" n="0371a08"/><lb ed="R051" n="0108b08"/>當是時。彌勒左顧右盻。用目循歷。衆中求人。歷觀
<lb ed="X" n="0371a09"/><lb ed="R051" n="0108b09"/>聖賢交錯。龍象相參。以我例諸。無不疑者。當問何
<lb ed="X" n="0371a10"/><lb ed="R051" n="0108b10"/>人以釋其事。故云當以問誰。誰是能答之人。三念
<lb ed="X" n="0371a11"/><lb ed="R051" n="0108b11"/>文殊。復作二字。緊隨誰能二字。以彌勒左右尋察。
<lb ed="X" n="0371a12"/><lb ed="R051" n="0108b12"/>正念誰是能答之人。忽擡頭看見文殊。故復作念。
<lb ed="X" n="0371a13"/><lb ed="R051" n="0108b13"/>是文殊乃法王之長子。衆中之白眉。經劫供佛。奉
<lb ed="X" n="0371a14"/><lb ed="R051" n="0108b14"/>法行道。所謂欲知山上路。須問過來人。事佛旣多。
<lb ed="X" n="0371a15"/><lb ed="R051" n="0108b15"/>經目者廣。必應見此希有之相。故云。我今當問請
<lb ed="X" n="0371a16"/><lb ed="R051" n="0108b16"/>決其疑。必應者。果決之辭。却被道著。下文文殊略
<lb ed="X" n="0371a17"/><lb ed="R051" n="0108b17"/>曾見答云。我於過去諸佛曾見此瑞。當問一句。番
<lb ed="X" n="0371a18"/><lb ed="R051" n="0108b18"/>上當以誰能二句。此中以何當以誰能。復作<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1801" n="0371a1801"/><anchor xml:id="beg0371a1801" n="0371a1801"/>已<anchor xml:id="end0371a1801"/>曾。
<lb ed="X" n="0371a19"/><lb ed="R051" n="0109a01"/>必應我今等。皆字法相生之妙。又神者內也。變者
<lb ed="X" n="0371a20"/><lb ed="R051" n="0109a02"/>外也。神明天心。卽天然內慧。變名變動。卽六瑞外
<lb ed="X" n="0371a21"/><lb ed="R051" n="0109a03"/>彰。彌勒不測外變。亦不知內慧。故興疑作念有如
<lb ed="X" n="0371a22"/><lb ed="R051" n="0109a04"/>此者。若夫庸人不知術者。散人不知定者。凡人不
<lb ed="X" n="0371a23"/><lb ed="R051" n="0109a05"/>知聖者。小聖不知身子。身子不知菩薩。菩薩不知
<lb ed="X" n="0371a24"/><lb ed="R051" n="0109a06"/>補處。補處不知尊極。此就極處彌勒亦不知也。問。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0371b" n="0371b"/>
<lb ed="X" n="0371b01"/><lb ed="R051" n="0109a07"/>彌勒値佛植善旣多。何容不彷彿知。答。隱明示暗
<lb ed="X" n="0371b02"/><lb ed="R051" n="0109a08"/>權不知也。正欲興起大敎。向無疑中生疑。無念中
<lb ed="X" n="0371b03"/><lb ed="R051" n="0109a09"/>作念。無非鼓動人心。令他生疑起信耳。</p><p xml:id="pX32p0371b0316" cb:place="inline">△二大衆
<lb ed="X" n="0371b04"/><lb ed="R051" n="0109a10"/>疑念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371b05"/><lb ed="R051" n="0109a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0371b0501">爾時比丘比丘尼<note place="inline">至</note>是佛光明神通之相今當問誰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371b06"/><lb ed="R051" n="0109a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0371b0601">法會大衆。咸作此念。謂佛放一光。照見彼土此土。
<lb ed="X" n="0371b07"/><lb ed="R051" n="0109a13"/>有如許之神化。通變之境相。是希有事。今當問誰。
<lb ed="X" n="0371b08"/><lb ed="R051" n="0109a14"/>經家恐繁。故不序耳。此念有二。無念文殊疑。偈云。
<lb ed="X" n="0371b09"/><lb ed="R051" n="0109a15"/>四衆欣仰。瞻仁及我。若無三念。何事瞻仁。當知偈
<lb ed="X" n="0371b10"/><lb ed="R051" n="0109a16"/>出彌勒。因問文殊。大衆方瞻文殊。未發問時無視
<lb ed="X" n="0371b11"/><lb ed="R051" n="0109a17"/>文殊之文。此海衆同疑。卽一乘之悟機。若汙下庸
<lb ed="X" n="0371b12"/><lb ed="R051" n="0109a18"/>流。必無竦情之觀。今困於心。橫於慮。仰求知者。則
<lb ed="X" n="0371b13"/><lb ed="R051" n="0109b01"/>啐啄之應可知。時雨之會有以也。此段經家叙置。
<lb ed="X" n="0371b14"/><lb ed="R051" n="0109b02"/>什師巧筆。自疑他疑。亦描寫當時之形容盡矣。</p><p xml:id="pX32p0371b1419" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0371b15"/><lb ed="R051" n="0109b03"/>四發問序。有長行偈頌。且初長行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371b16"/><lb ed="R051" n="0109b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0371b1601">爾時彌勒菩薩欲自決疑<note place="inline">至</note>悉見彼佛國界莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371b17"/><lb ed="R051" n="0109b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0371b1701">欲自決疑者。將說未說之貌。此事希奇。我疑大衆
<lb ed="X" n="0371b18"/><lb ed="R051" n="0109b06"/>又疑。衆中若有酧唱發問者。消彼疑。我疑自消。所
<lb ed="X" n="0371b19"/><lb ed="R051" n="0109b07"/>以語到口邊。再三踟蹰。不肎發問。又觀四衆之心。
<lb ed="X" n="0371b20"/><lb ed="R051" n="0109b08"/>有瞪<g ref="#CB11900">𥇋</g>直視光相者。有低頭疑念發悶者。有彼此
<lb ed="X" n="0371b21"/><lb ed="R051" n="0109b09"/>相顧瞻視者。只無一個能問之人。故彌勒忍俊不
<lb ed="X" n="0371b22"/><lb ed="R051" n="0109b10"/>禁。請問文殊。決自疑以消衆疑也。觀衆會之心者。
<lb ed="X" n="0371b23"/><lb ed="R051" n="0109b11"/>他人有心。予忖度之也。以何因緣。與下此非小緣。
<lb ed="X" n="0371b24"/><lb ed="R051" n="0109b12"/>必是一大事因緣照應。六瑞之文。此中二十四字
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0371c" n="0371c"/>
<lb ed="X" n="0371c01"/><lb ed="R051" n="0109b13"/>該盡。然此疑字最重。以有疑始有信悟故。問。文殊
<lb ed="X" n="0371c02"/><lb ed="R051" n="0109b14"/>彌勒。德位相亞。何故一問一答也。答。位雖齊等。賓
<lb ed="X" n="0371c03"/><lb ed="R051" n="0109b15"/>主宜異故。又法門有權實。權應問。實應答。又迹有
<lb ed="X" n="0371c04"/><lb ed="R051" n="0109b16"/>久近。近應問。久應答也。又今經授聲聞當來成佛。
<lb ed="X" n="0371c05"/><lb ed="R051" n="0109b17"/>非當來成佛之人不能問。故彌勒大慈以問之。非
<lb ed="X" n="0371c06"/><lb ed="R051" n="0109b18"/>過去<anchor xml:id="nkr_note_add_0371c0601" n="0371c0601"/><anchor xml:id="beg0371c0601" n="0371c0601"/>已<anchor xml:id="end0371c0601"/>成之佛不能答。故文殊大智以答之。又文
<lb ed="X" n="0371c07"/><lb ed="R051" n="0110a01"/>殊表大智。彌勒修唯識。意顯此境。唯智能入。非識
<lb ed="X" n="0371c08"/><lb ed="R051" n="0110a02"/>可知。有此多義。故彌勒問而文殊答也。</p><p xml:id="pX32p0371c0816" cb:place="inline">△二偈頌。
<lb ed="X" n="0371c09"/><lb ed="R051" n="0110a03"/>偈者梵本略也。或云偈他。梵言訛也。梵語阿<g ref="#CB00145">㝹</g>卒
<lb ed="X" n="0371c10"/><lb ed="R051" n="0110a04"/>都波。此云讚誦。不論長行偈頌。但滿三十二字爲
<lb ed="X" n="0371c11"/><lb ed="R051" n="0110a05"/>一偈。祇夜。此云應頌。應上長行故。伽陀。此云孤起
<lb ed="X" n="0371c12"/><lb ed="R051" n="0110a06"/>不應長行故。嗢陀喃。此云集施頌。以少言攝多義。
<lb ed="X" n="0371c13"/><lb ed="R051" n="0110a07"/>施人誦持故。長行後又說偈者。按龍樹婆沙論云。
<lb ed="X" n="0371c14"/><lb ed="R051" n="0110a08"/>有四義。一隨國土故。有散華貫華之說。如此方序
<lb ed="X" n="0371c15"/><lb ed="R051" n="0110a09"/>後銘也。二隨樂欲不同故。有樂散華。有樂章句者。
<lb ed="X" n="0371c16"/><lb ed="R051" n="0110a10"/>三隨生解不同故。或於散華得解者。或於章句得
<lb ed="X" n="0371c17"/><lb ed="R051" n="0110a11"/>解者。四隨根利鈍故。利者一聞卽解。鈍者再說方
<lb ed="X" n="0371c18"/><lb ed="R051" n="0110a12"/>解故。又表佛殷勤慈誨故。又爲衆集前後故。故有
<lb ed="X" n="0371c19"/><lb ed="R051" n="0110a13"/>偈頌也。又長行偈頌。有五雙十隻之義。有無。前後。
<lb ed="X" n="0371c20"/><lb ed="R051" n="0110a14"/>隱顯。廣略。開合。達此。則於超頌追頌等義不迷矣。
<lb ed="X" n="0371c21"/><lb ed="R051" n="0110a15"/>偈有六十二行。分二。初五十四行頌上問二八行
<lb ed="X" n="0371c22"/><lb ed="R051" n="0110a16"/>請答。初又分二。初四行。問此土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371c23"/><lb ed="R051" n="0110a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0371c2301">於是彌勒菩薩欲重宣此義以偈問曰。</p>
<lb ed="X" n="0371c24"/><lb ed="R051" n="0110a18"/><p xml:id="pX32p0371c2401"><name role="" type="person">文殊師利</name>導師何故<note place="inline">至</note>身意快然得未曾有。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0372a" n="0372a"/>
<lb ed="X" n="0372a01"/><lb ed="R051" n="0110b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0372a0101">文殊下一行。頌放光瑞。導師稱佛。以說法開導於
<lb ed="X" n="0372a02"/><lb ed="R051" n="0110b02"/>人故。雨曼下一行半。頌雨華。梵語栴檀。或云此方
<lb ed="X" n="0372a03"/><lb ed="R051" n="0110b03"/>無故不翻。或義翻與藥。能除病故。香風者。風本無
<lb ed="X" n="0372a04"/><lb ed="R051" n="0110b04"/>香。而香爲奇特。香本屬華。華香如檀。天華至妙。豈
<lb ed="X" n="0372a05"/><lb ed="R051" n="0110b05"/>有色而無香。風香因華。所謂風從華裏過來香也。
<lb ed="X" n="0372a06"/><lb ed="R051" n="0110b06"/>天華繽紛亂墜。香風陣陣襲人。適悅人心。無不欣
<lb ed="X" n="0372a07"/><lb ed="R051" n="0110b07"/>忭。故云悅可衆心。以是風送華香。華落集地之因
<lb ed="X" n="0372a08"/><lb ed="R051" n="0110b08"/>緣。而地皆因華而嚴。因風而淨矣。此表因若趣果。
<lb ed="X" n="0372a09"/><lb ed="R051" n="0110b09"/>而果則嚴淨也。而此二句。頌地動瑞。時四一行。頌
<lb ed="X" n="0372a10"/><lb ed="R051" n="0110b10"/>衆喜瑞。長行總問此土六瑞。今偈中長有香風地
<lb ed="X" n="0372a11"/><lb ed="R051" n="0110b11"/>淨。無說法入定。觀文似缺。義則兼之。</p><p xml:id="pX32p0372a1115" cb:place="inline">△二五十行。
<lb ed="X" n="0372a12"/><lb ed="R051" n="0110b12"/>問他土。分六。初三行。問六趣衆生。二四行。問見諸
<lb ed="X" n="0372a13"/><lb ed="R051" n="0110b13"/>佛及聞說法。三三行。問他土四衆得道。四一行半。
<lb ed="X" n="0372a14"/><lb ed="R051" n="0110b14"/>結前起後。五三十一行半。問種種因緣等。六七行。
<lb ed="X" n="0372a15"/><lb ed="R051" n="0110b15"/>問供舍利起塔。且初三行。問六趣衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372a16"/><lb ed="R051" n="0110b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0372a1601">眉間光明照於東方<note place="inline">至</note>受報好醜於此悉見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372a17"/><lb ed="R051" n="0110b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0372a1701">土非金色。因佛光明。變爲金色。衆生是能趣之人。
<lb ed="X" n="0372a18"/><lb ed="R051" n="0110b18"/>生死是所趣之處。善惡一句。是能趣之因。受報一
<lb ed="X" n="0372a19"/><lb ed="R051" n="0111a01"/>句。是所趣之果。天堂人間。是善是好。地獄三途。是
<lb ed="X" n="0372a20"/><lb ed="R051" n="0111a02"/>惡是醜。</p><p xml:id="pX32p0372a2004" cb:place="inline">△二四行。問見諸佛及聞說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372a21"/><lb ed="R051" n="0111a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0372a2101">又覩諸佛聖主師子<note place="inline">至</note>照明佛法開悟衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372a22"/><lb ed="R051" n="0111a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0372a2201">上只云。見佛聞法。此廣明說法之相。聖主師子者。
<lb ed="X" n="0372a23"/><lb ed="R051" n="0111a05"/>聖卽是主。主謂主伴。是諸菩薩伴中之主故。言聖
<lb ed="X" n="0372a24"/><lb ed="R051" n="0111a06"/>主者。以道尊四大。德邁十地。以聖道自居。聖德惠
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0372b" n="0372b"/>
<lb ed="X" n="0372b01"/><lb ed="R051" n="0111a07"/>物。有斯稱也。梵語鄔波僧訶。此云師子。又云狻猊
<lb ed="X" n="0372b02"/><lb ed="R051" n="0111a08"/>大經云。師子發聲震吼。爲壞詐師子。爲欲試自力
<lb ed="X" n="0372b03"/><lb ed="R051" n="0111a09"/>等。喩佛能摧伏魔軍。示衆十力等。以其功出有漏。
<lb ed="X" n="0372b04"/><lb ed="R051" n="0111a10"/>道證無極。無常醉象。害不能逐。如師子無畏也。永
<lb ed="X" n="0372b05"/><lb ed="R051" n="0111a11"/>嘉云。師子吼無畏說。百獸聞之皆膽裂。一音說法。
<lb ed="X" n="0372b06"/><lb ed="R051" n="0111a12"/>稱機圓應。故云微妙。玉轉璣旋。籠<g ref="#CB16336">𦋐</g>羣說。故云第
<lb ed="X" n="0372b07"/><lb ed="R051" n="0111a13"/>一。迦陵仙音。不滯名相。故云淸淨。赴機普遍。言不
<lb ed="X" n="0372b08"/><lb ed="R051" n="0111a14"/>激抗。曰柔軟。大根大機。受化者廣。曰無數。四悉說
<lb ed="X" n="0372b09"/><lb ed="R051" n="0111a15"/>法。不泥文字。曰梵音。權實不同。會旨則一。曰深妙。
<lb ed="X" n="0372b10"/><lb ed="R051" n="0111a16"/>凡聞法者不厭其言。曰樂聞。諸佛所御。各控一方。
<lb ed="X" n="0372b11"/><lb ed="R051" n="0111a17"/>故云各於世界。其所說法。千聖同軫。故云說正法。
<lb ed="X" n="0372b12"/><lb ed="R051" n="0111a18"/>或引興之以種種因緣。比況之以無量譬喩。以至
<lb ed="X" n="0372b13"/><lb ed="R051" n="0111b01"/>小而引至大。以至易而況至難。無非發揮佛法妙
<lb ed="X" n="0372b14"/><lb ed="R051" n="0111b02"/>道。以方便開悟衆生。令其解入也。照明二字取喩。
<lb ed="X" n="0372b15"/><lb ed="R051" n="0111b03"/>佛法卽吾人之心。以佛之正法眼藏。隱於衆生藏
<lb ed="X" n="0372b16"/><lb ed="R051" n="0111b04"/>識。如寶在暗室。無燈不見。假燈方見。人有至理。不
<lb ed="X" n="0372b17"/><lb ed="R051" n="0111b05"/>聞法不知。必賴如來開示。衆生方悟也。此中聖主。
<lb ed="X" n="0372b18"/><lb ed="R051" n="0111b06"/>卽舍那相。演說第一。如日照高山說華嚴也。敎諸
<lb ed="X" n="0372b19"/><lb ed="R051" n="0111b07"/>菩薩。七處九會也。照明二句。卽始見佛身入如來
<lb ed="X" n="0372b20"/><lb ed="R051" n="0111b08"/>慧也。</p><p xml:id="pX32p0372b2003" cb:place="inline">△三三行。問他土四衆得道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372b21"/><lb ed="R051" n="0111b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0372b2101">若人遭苦厭老病死<note place="inline">至</note>求無上慧爲說淨道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372b22"/><lb ed="R051" n="0111b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0372b2201">若人一行。聲聞乘也。具明四諦。苦含因果。卽苦集
<lb ed="X" n="0372b23"/><lb ed="R051" n="0111b11"/>二諦。厭老死卽道諦。說涅槃卽滅諦。亦可二句作
<lb ed="X" n="0372b24"/><lb ed="R051" n="0111b12"/>集。四句作道。若小機遭苦所逼。厭三界生死如桎
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0372c" n="0372c"/>
<lb ed="X" n="0372c01"/><lb ed="R051" n="0111b13"/>梏。爲說偏空有餘涅槃。修三十七品道法。斷盡九
<lb ed="X" n="0372c02"/><lb ed="R051" n="0111b14"/>十八使苦之分際。令知苦斷集慕滅修道。得聲聞
<lb ed="X" n="0372c03"/><lb ed="R051" n="0111b15"/>乘也。際字對上遭字。諺云遭際也。盡字有修行工
<lb ed="X" n="0372c04"/><lb ed="R051" n="0111b16"/>夫。對上厭字。以遭際雖有分限。能厭之。則始能盡
<lb ed="X" n="0372c05"/><lb ed="R051" n="0111b17"/>斷之。又若人遭苦而造惡業。苦不得盡。若人遭苦
<lb ed="X" n="0372c06"/><lb ed="R051" n="0111b18"/>而造善業。苦亦不得盡。若人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0372001" n="0372001"/>遭於外道法中而求
<lb ed="X" n="0372c07"/><lb ed="R051" n="0112a01"/>解脫。但增見長非。苦亦不得盡。若人遭苦復厭生
<lb ed="X" n="0372c08"/><lb ed="R051" n="0112a02"/>老病死。感佛爲說涅槃。則能盡諸苦之分際也。有
<lb ed="X" n="0372c09"/><lb ed="R051" n="0112a03"/>福一行。緣覺乘也。若供佛少。遭苦而致惱。供佛多。
<lb ed="X" n="0372c10"/><lb ed="R051" n="0112a04"/>雖遭苦而有福。故云。聲聞三生種福。支佛百劫種
<lb ed="X" n="0372c11"/><lb ed="R051" n="0112a05"/>福。形彼聲聞。故言有福。是修禪多也。曾供養佛。供
<lb ed="X" n="0372c12"/><lb ed="R051" n="0112a06"/>佛多也。有福卽今世之果。供佛乃前世之因。志求
<lb ed="X" n="0372c13"/><lb ed="R051" n="0112a07"/>勝法者。深求緣起勝妙之理。聞法多也。望聲聞法
<lb ed="X" n="0372c14"/><lb ed="R051" n="0112a08"/>故言勝。緣覺者。因觀十二因緣。覺眞諦理。故云緣
<lb ed="X" n="0372c15"/><lb ed="R051" n="0112a09"/>覺。別行記云。支佛修行。不立分果。深觀緣起。久種
<lb ed="X" n="0372c16"/><lb ed="R051" n="0112a10"/>三多。福慧旣隆。預侵二習。居聲聞上。佛子一行。菩
<lb ed="X" n="0372c17"/><lb ed="R051" n="0112a11"/>薩乘也。眞慈大悲。紹隆佛種。故云佛子。恒修六度。
<lb ed="X" n="0372c18"/><lb ed="R051" n="0112a12"/>故云種種。無上慧佛慧也。佛子大機也。六度大因
<lb ed="X" n="0372c19"/><lb ed="R051" n="0112a13"/>也。無上慧大果也。以大機大因而求大果。故佛爲
<lb ed="X" n="0372c20"/><lb ed="R051" n="0112a14"/>說淸淨六度之道。六度無六蔽。如藥中無病。三輪
<lb ed="X" n="0372c21"/><lb ed="R051" n="0112a15"/>體空。不住於相。故云淨道。</p><p xml:id="pX32p0372c2111" cb:place="inline">△四一行半結前起後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372c22"/><lb ed="R051" n="0112a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0372c2201"><name role="" type="person">文殊師利</name>我住於此<note place="inline">至</note>如是衆多今當略說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372c23"/><lb ed="R051" n="0112a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0372c2301">於此悉見等。卽見。演說經法等。卽聞。大綱略足。故
<lb ed="X" n="0372c24"/><lb ed="R051" n="0112a18"/>云若斯。是結前也。及千億事。開後也。如是衆多。指
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0373a" n="0373a"/>
<lb ed="X" n="0373a01"/><lb ed="R051" n="0112b01"/>下所陳。續後而說。故云今當略說。</p><p xml:id="pX32p0373a0114" cb:place="inline">△五三十一行
<lb ed="X" n="0373a02"/><lb ed="R051" n="0112b02"/>半。廣問他土菩薩種種因緣相貌等。分三。初一行
<lb ed="X" n="0373a03"/><lb ed="R051" n="0112b03"/>總問。二十五行次第問。三十五行半不次第問。且
<lb ed="X" n="0373a04"/><lb ed="R051" n="0112b04"/>初一行總問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373a05"/><lb ed="R051" n="0112b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0373a0501">我見彼土恒沙菩薩種種因緣而求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373a06"/><lb ed="R051" n="0112b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0373a0601">總問彼土行道之大士。數如恒沙之多。故以種種
<lb ed="X" n="0373a07"/><lb ed="R051" n="0112b07"/>因緣一句牒醒。其信解相貌在其中矣。恒卽恒河
<lb ed="X" n="0373a08"/><lb ed="R051" n="0112b08"/>亦云<name role="" type="person">殑伽河</name>。此云天堂來。沙卽此河中沙。雪山頂
<lb ed="X" n="0373a09"/><lb ed="R051" n="0112b09"/>有池。名阿耨達。此云無熱惱。縱廣五十由旬。八功
<lb ed="X" n="0373a10"/><lb ed="R051" n="0112b10"/>德水。充滿其中。池有四口。各一由旬。四口出四河。
<lb ed="X" n="0373a11"/><lb ed="R051" n="0112b11"/>各繞池一匝。四種寶色。不相雜亂。湍流入海。各分
<lb ed="X" n="0373a12"/><lb ed="R051" n="0112b12"/>二萬五千道大河。流灌四洲。東銀牛口。出<name role="" type="person">殑伽河</name>。
<lb ed="X" n="0373a13"/><lb ed="R051" n="0112b13"/>銀沙混流。入東南海。南金象口出<name role="" type="person">信度河</name>。金沙混
<lb ed="X" n="0373a14"/><lb ed="R051" n="0112b14"/>流。入西南海。西琉璃馬口。出縛芻河。琉璃沙混流。
<lb ed="X" n="0373a15"/><lb ed="R051" n="0112b15"/>入西北海。北頗肢師子口。出徙多河。頗肢沙混流。
<lb ed="X" n="0373a16"/><lb ed="R051" n="0112b16"/>入東北海。此卽黃河之源。惟恒河沙細如麵。外人
<lb ed="X" n="0373a17"/><lb ed="R051" n="0112b17"/>計爲福河。入洗滅罪。佛順俗故。常指爲喩。但取其
<lb ed="X" n="0373a18"/><lb ed="R051" n="0112b18"/>沙之多。此以人數之多。喩以恒沙故。憑藉不一。故
<lb ed="X" n="0373a19"/><lb ed="R051" n="0113a01"/>言種種。或布施持戒等因緣而求佛道也。</p><p xml:id="pX32p0373a1917" cb:place="inline">△二十
<lb ed="X" n="0373a20"/><lb ed="R051" n="0113a02"/>五行次第問。分六。初六行問檀。二二行問戒。三一
<lb ed="X" n="0373a21"/><lb ed="R051" n="0113a03"/>行問忍。四一行問精進。五二行問禪。六三行問般
<lb ed="X" n="0373a22"/><lb ed="R051" n="0113a04"/>若。且初六行問檀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373a23"/><lb ed="R051" n="0113a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0373a2301">或有行施金銀珊瑚<note place="inline">至</note>欣樂施與求佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373a24"/><lb ed="R051" n="0113a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0373a2401">金銀從鑛出。珊瑚出海。多方取之。色赤似鹿角。古
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0373b" n="0373b"/>
<lb ed="X" n="0373b01"/><lb ed="R051" n="0113a07"/>云。長鯨一吸海水盡。森森露出珊瑚枝也。眞珠出
<lb ed="X" n="0373b02"/><lb ed="R051" n="0113a08"/>蚌蛤等。摩尼此云無垢。亦云如意。硨磲出石。以形
<lb ed="X" n="0373b03"/><lb ed="R051" n="0113a09"/>有渠故。碼腦出石。似馬腦故。此二似玉。金剛最堅
<lb ed="X" n="0373b04"/><lb ed="R051" n="0113a10"/>利者。輦乃君王所乘。輿乃公卿所乘。駟馬者。四馬
<lb ed="X" n="0373b05"/><lb ed="R051" n="0113a11"/>共乘也。詩云。四匹在首。又良駟也。橫曰欄。竪曰楯。
<lb ed="X" n="0373b06"/><lb ed="R051" n="0113a12"/>華葢卽傘葢。以彩帛爲之。黃帝戰<g ref="#CB07416">蚩</g>尤於<g ref="#CB04569">𣵠</g>鹿。虗
<lb ed="X" n="0373b07"/><lb ed="R051" n="0113a13"/>空有祥雲<g ref="#CB00746">𦋐</g>之。後人作傘葢。本此也。軒卽車廂。馬
<lb ed="X" n="0373b08"/><lb ed="R051" n="0113a14"/>援傳。居前不輊。居後不軒。此中有三意。寶珍奴婢。
<lb ed="X" n="0373b09"/><lb ed="R051" n="0113a15"/>貴賤共能此施。駟馬寶車。豪俠者所施。手足身命。
<lb ed="X" n="0373b10"/><lb ed="R051" n="0113a16"/>達人乃能耳。妻子寶珍。身外之物財施也。身肉頭
<lb ed="X" n="0373b11"/><lb ed="R051" n="0113a17"/>目。身內之物。無畏施也。不言法施。讓後般若也。以
<lb ed="X" n="0373b12"/><lb ed="R051" n="0113a18"/>妻財者。身之餘。身命者。道之餘。菩薩視金帛如糞
<lb ed="X" n="0373b13"/><lb ed="R051" n="0113b01"/>土。觀妻妾如畫甁。見形骸如桎梏。五欲如刀頭之
<lb ed="X" n="0373b14"/><lb ed="R051" n="0113b02"/>蜜。一命如井上懸藤。於是隨順法性。將此行施。以
<lb ed="X" n="0373b15"/><lb ed="R051" n="0113b03"/>破慳貪之惑。而求妙覺之果也。夫愛身命者。天下
<lb ed="X" n="0373b16"/><lb ed="R051" n="0113b04"/>之情。外形骸者。遺世之志。二者天壤。然寐者不覺
<lb ed="X" n="0373b17"/><lb ed="R051" n="0113b05"/>藏舟夜負之急。故愛之。悟者深達甁穿<g ref="#CB15179">雀</g>飛之理。
<lb ed="X" n="0373b18"/><lb ed="R051" n="0113b06"/>故外之也。或云父母遺體。不敢毀傷。不聞捨魚而
<lb ed="X" n="0373b19"/><lb ed="R051" n="0113b07"/>取熊掌乎。父母遺其體。是遺其道也。苟離道徇身。
<lb ed="X" n="0373b20"/><lb ed="R051" n="0113b08"/>謂之愛遺體可乎。達人以道愛身。不以身愛身也。</p>
<lb ed="X" n="0373b21"/><lb ed="R051" n="0113b09"/><p xml:id="pX32p0373b2101">△二二行問戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373b22"/><lb ed="R051" n="0113b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0373b2201"><name role="" type="person">文殊師利</name>我見諸王<note place="inline">至</note>剃除鬚髮而被法服。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373b23"/><lb ed="R051" n="0113b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0373b2301">往佛所。表往非餘。專意來故。所問尊極。故云無上。
<lb ed="X" n="0373b24"/><lb ed="R051" n="0113b12"/>屈九五之尊。尙一乘之道。故曰問道。捨窮域之珍。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0373c" n="0373c"/>
<lb ed="X" n="0373c01"/><lb ed="R051" n="0113b13"/>所棄不輕。故曰捨樂土。畵棟雕梁。曰宮殿。率土之
<lb ed="X" n="0373c02"/><lb ed="R051" n="0113b14"/>賓。曰臣。嬪妃侍媛。曰妾。身心俱離。曰剃除鬚髮。剃
<lb ed="X" n="0373c03"/><lb ed="R051" n="0113b15"/>鬚髮絕世諦之容儀。被法服整出塵之風度。去髮
<lb ed="X" n="0373c04"/><lb ed="R051" n="0113b16"/>染衣。乃比丘相貌也。約比丘而論戒。以在家施易
<lb ed="X" n="0373c05"/><lb ed="R051" n="0113b17"/>戒難。出家施難戒易也。詣佛問道。攝善法戒。捨其
<lb ed="X" n="0373c06"/><lb ed="R051" n="0113b18"/>臣妾。攝衆生戒。剃髮染衣。攝律儀戒。又持三戒而
<lb ed="X" n="0373c07"/><lb ed="R051" n="0114a01"/>證三身。律儀者。無惡不斷。起正道行。是斷德因。修
<lb ed="X" n="0373c08"/><lb ed="R051" n="0114a02"/>成法身。善法者。無善不積。起助道行。是智德因。修
<lb ed="X" n="0373c09"/><lb ed="R051" n="0114a03"/>成報身。衆生者。無生不度。起不住行。是恩德因。修
<lb ed="X" n="0373c10"/><lb ed="R051" n="0114a04"/>成化身。有此利益。所以諸王出家而作比丘也。五
<lb ed="X" n="0373c11"/><lb ed="R051" n="0114a05"/>王經云。昔佛在世。有五國王。常宴一處。一日大國
<lb ed="X" n="0373c12"/><lb ed="R051" n="0114a06"/>王設宴。臨行。遠送郭門。謂四王曰。盍各言志。一曰。
<lb ed="X" n="0373c13"/><lb ed="R051" n="0114a07"/>當此春光交媚之際。馳馬試劍。飛鷹走犬。可以爲
<lb ed="X" n="0373c14"/><lb ed="R051" n="0114a08"/>樂。一曰。媛女左侍。姬妾右隨。可以爲樂。一曰。統御
<lb ed="X" n="0373c15"/><lb ed="R051" n="0114a09"/><g ref="#CB15131">邦</g>甸。四海來貢。一曰。父母康健。子孫長聚。大國王
<lb ed="X" n="0373c16"/><lb ed="R051" n="0114a10"/>曰。春去秋來。時不待人。此樂不常。風月之交。倐焉
<lb ed="X" n="0373c17"/><lb ed="R051" n="0114a11"/>異世。徒增苦本。控御四方。雖爲一世之尊。來生未
<lb ed="X" n="0373c18"/><lb ed="R051" n="0114a12"/>必何道。父母子孫。恩愛牽纏。累劫難出。四王曰。願
<lb ed="X" n="0373c19"/><lb ed="R051" n="0114a13"/>聞大王之志。曰。我願不生不滅等法。四王曰。云何
<lb ed="X" n="0373c20"/><lb ed="R051" n="0114a14"/>可得。隨引入精舍。世尊爲說苦空等法。五王卽悟。
<lb ed="X" n="0373c21"/><lb ed="R051" n="0114a15"/>出家而作比丘。此約義引也。</p><p xml:id="pX32p0373c2112" cb:place="inline">△三一行問忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373c22"/><lb ed="R051" n="0114a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0373c2201">或見菩薩而作比丘獨處閑靜樂誦經典。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373c23"/><lb ed="R051" n="0114a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0373c2301">忍有三種。閑林幽谷。惡人惡獸。忍耐無瞋。生忍也
<lb ed="X" n="0373c24"/><lb ed="R051" n="0114a18"/>自節守志。艸衣木食。苦行忍也。爲求佛道。不樂小
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0374a" n="0374a"/>
<lb ed="X" n="0374a01"/><lb ed="R051" n="0114b01"/>果。第一義忍也。作比丘。苦行也。獨處閑靜。生忍也。
<lb ed="X" n="0374a02"/><lb ed="R051" n="0114b02"/>樂誦經典。第一義忍也。宋徽宗時。<name role="" type="person">歐陽修</name>。客洛陽。
<lb ed="X" n="0374a03"/><lb ed="R051" n="0114b03"/>遊嵩山。自至一寺。入殿。見一僧誦經。修擧手欲語。
<lb ed="X" n="0374a04"/><lb ed="R051" n="0114b04"/>僧毫不顧視。修異之。少頃經歇。問曰何經。曰法華。
<lb ed="X" n="0374a05"/><lb ed="R051" n="0114b05"/>又曰。住山久乎。曰甚久。又問。古之高僧。臨終自在。
<lb ed="X" n="0374a06"/><lb ed="R051" n="0114b06"/>何道致之耶。曰。定慧力耳曰。今時何得寂寥。曰。古
<lb ed="X" n="0374a07"/><lb ed="R051" n="0114b07"/>之人。念念在定慧。臨終安得散亂。今之人。念念散
<lb ed="X" n="0374a08"/><lb ed="R051" n="0114b08"/>亂。臨終安得自在。修不覺跪地矣。此靜處誦經服
<lb ed="X" n="0374a09"/><lb ed="R051" n="0114b09"/>人者如此。</p><p xml:id="pX32p0374a0905" cb:place="inline">△四一行問精進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0374a10"/><lb ed="R051" n="0114b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0374a1001">又見菩薩勇猛精進入於深山思惟佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0374a11"/><lb ed="R051" n="0114b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0374a1101">捍勞不怯。曰勇猛。精純不雜。曰精進。夫深山可畏。
<lb ed="X" n="0374a12"/><lb ed="R051" n="0114b12"/>非窳怯者可居。惟勇進者能之。所謂楖栗橫肩不
<lb ed="X" n="0374a13"/><lb ed="R051" n="0114b13"/>顧人。直入千峰萬峰去。思惟佛道者。窮壑<g ref="#CB15035">䆳</g>谷。深
<lb ed="X" n="0374a14"/><lb ed="R051" n="0114b14"/>山曠島。白雲留意。鹿猿忘機。思惟實相。念念不休。
<lb ed="X" n="0374a15"/><lb ed="R051" n="0114b15"/>進求佛果菩提也。苟心馳魏闕。山居何益焉。</p><p xml:id="pX32p0374a1518" cb:place="inline">△五
<lb ed="X" n="0374a16"/><lb ed="R051" n="0114b16"/>二行問禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0374a17"/><lb ed="R051" n="0114b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0374a1701">又見離欲常處空閑<note place="inline">至</note>以千萬偈讚諸法王。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0374a18"/><lb ed="R051" n="0114b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0374a1801">五欲爲神足之累。故須離之。仙人見王女起染心。
<lb ed="X" n="0374a19"/><lb ed="R051" n="0115a01"/>卽失神足是也。空閑乃無欲之地。故常處之。飯糗
<lb ed="X" n="0374a20"/><lb ed="R051" n="0115a02"/>茹艸。若終身焉。禪定乃神足之體。故深修之。一念
<lb ed="X" n="0374a21"/><lb ed="R051" n="0115a03"/>萬年。如枯木耳。大疏云。神足自體。卽三摩地。云深
<lb ed="X" n="0374a22"/><lb ed="R051" n="0115a04"/>修者。從一禪入一禪。從一定入一定。乃至九品。轉
<lb ed="X" n="0374a23"/><lb ed="R051" n="0115a05"/>轉爲深。轉變自在。能發諸通。故云得神通也。纓絡
<lb ed="X" n="0374a24"/><lb ed="R051" n="0115a06"/>云。神名天心。通名慧性。天心者。天然之心也。慧性
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0374b" n="0374b"/>
<lb ed="X" n="0374b01"/><lb ed="R051" n="0115a07"/>者。通達無礙也。有六。謂天眼。天耳。他心。宿命。如意
<lb ed="X" n="0374b02"/><lb ed="R051" n="0115a08"/>身。無漏通也。當知天然慧性。與此六法相應。故名
<lb ed="X" n="0374b03"/><lb ed="R051" n="0115a09"/>神通。今云五者。未得究竟漏盡也。上一偈世間禪。
<lb ed="X" n="0374b04"/><lb ed="R051" n="0115a10"/>下一偈。明出世上上禪。智辯讚佛者。由禪定生智
<lb ed="X" n="0374b05"/><lb ed="R051" n="0115a11"/>慧。由智慧生辯才故。安禪靜思佛德。合掌措言成
<lb ed="X" n="0374b06"/><lb ed="R051" n="0115a12"/>頌。或擬三身而頌果。或撮萬行以美因。比興不同。
<lb ed="X" n="0374b07"/><lb ed="R051" n="0115a13"/>吟咏各異。諸佛之聖德無盡。菩薩之讚誦何窮。故
<lb ed="X" n="0374b08"/><lb ed="R051" n="0115a14"/>曰。以千萬偈讚諸法王也。問。旣安禪何言以偈讚
<lb ed="X" n="0374b09"/><lb ed="R051" n="0115a15"/>佛。答。此圓敎之禪。非八背九次之所比也。靜散不
<lb ed="X" n="0374b10"/><lb ed="R051" n="0115a16"/>相妨礙。不起寂滅定。而現諸威儀。如修羅之琴。不
<lb ed="X" n="0374b11"/><lb ed="R051" n="0115a17"/>拊而韵。無緣無慮。有感則形。故能安於禪定以千
<lb ed="X" n="0374b12"/><lb ed="R051" n="0115a18"/>萬偈而讚於佛。卽說時默。默時說意也。</p><p xml:id="pX32p0374b1216" cb:place="inline">△六三行
<lb ed="X" n="0374b13"/><lb ed="R051" n="0115b01"/>問般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0374b14"/><lb ed="R051" n="0115b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0374b1401">復見菩薩智深志固<note place="inline">至</note>破魔兵衆而擊法鼓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0374b15"/><lb ed="R051" n="0115b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0374b1501">決疑請問。神悟秀援。理窮性相。敎擇權實。故曰智
<lb ed="X" n="0374b16"/><lb ed="R051" n="0115b04"/>深。發三心。滿四願。戴銕輪而不退。盡劫石以無疲。
<lb ed="X" n="0374b17"/><lb ed="R051" n="0115b05"/>故云志固。扣關擊節。善咨心要。故能問。聲入心通。
<lb ed="X" n="0374b18"/><lb ed="R051" n="0115b06"/>文義雙持。故曰受持。由智之深。所以能問諸佛之
<lb ed="X" n="0374b19"/><lb ed="R051" n="0115b07"/>妙法。由志之固。所以聞悉受持而不遺。此具能問
<lb ed="X" n="0374b20"/><lb ed="R051" n="0115b08"/>能持二嚴。乃自利也。下二行利他。有定無慧。曰癡
<lb ed="X" n="0374b21"/><lb ed="R051" n="0115b09"/>定。有慧無定。曰狂慧。由深修禪定。則定具足。是正
<lb ed="X" n="0374b22"/><lb ed="R051" n="0115b10"/>定也。由智深志固。則慧具足。是正慧也。正定具足。
<lb ed="X" n="0374b23"/><lb ed="R051" n="0115b11"/>自性宗通。正慧具足。稟受有據。以此定慧之自利。
<lb ed="X" n="0374b24"/><lb ed="R051" n="0115b12"/>方能近取諸譬。以無量喩。爲衆講法以利人也。爲
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0374c" n="0374c"/>
<lb ed="X" n="0374c01"/><lb ed="R051" n="0115b13"/>衆一句。約中下根說。化諸一句。約上根說。遇中下
<lb ed="X" n="0374c02"/><lb ed="R051" n="0115b14"/>則循循善誘。故云無量喩。遇上根則直明大法。故
<lb ed="X" n="0374c03"/><lb ed="R051" n="0115b15"/>云說法。觀機說法。度生爲事。故欣樂之。破魔擊鼓
<lb ed="X" n="0374c04"/><lb ed="R051" n="0115b16"/>者。以正道摧邪。如擊鼓以破敵也云破魔者。空觀
<lb ed="X" n="0374c05"/><lb ed="R051" n="0115b17"/>破四魔。假觀破八魔。中觀破一切魔。梵語魔羅。此
<lb ed="X" n="0374c06"/><lb ed="R051" n="0115b18"/>云奪命。如死魔實能奪命。餘煩惱五陰天主。能作
<lb ed="X" n="0374c07"/><lb ed="R051" n="0116a01"/>奪命因緣。又此四魔。能奪智慧命故。旣破魔<anchor xml:id="nkr_note_add_0374c0701" n="0374c0701"/><anchor xml:id="beg0374c0701" n="0374c0701"/>已<anchor xml:id="end0374c0701"/>。應
<lb ed="X" n="0374c08"/><lb ed="R051" n="0116a02"/>轉法輪。云擊法鼓者。初發心住。便成正覺。百佛世
<lb ed="X" n="0374c09"/><lb ed="R051" n="0116a03"/>界。以眞妙梵音。警悟羣生。卽是圓擊梵輪法鼓也。
<lb ed="X" n="0374c10"/><lb ed="R051" n="0116a04"/>次第問<anchor xml:id="nkr_note_add_0374c1001" n="0374c1001"/><anchor xml:id="beg0374c1001" n="0374c1001"/>已<anchor xml:id="end0374c1001"/>竟。</p><p xml:id="pX32p0374c1006" cb:place="inline">△三十五行半。不次第問。問。上次第
<lb ed="X" n="0374c11"/><lb ed="R051" n="0116a05"/>問六度。自收萬行。何須更問太煩雜耶。答。次第漸
<lb ed="X" n="0374c12"/><lb ed="R051" n="0116a06"/>一途也。不次第者。不定一途也。旣言種種因緣相
<lb ed="X" n="0374c13"/><lb ed="R051" n="0116a07"/>貌。何止二途而言煩雜耶。詳此頌文。慈氏善問。井
<lb ed="X" n="0374c14"/><lb ed="R051" n="0116a08"/>井有條。什師善譯。運斤成風。不然。經文纔言布施。
<lb ed="X" n="0374c15"/><lb ed="R051" n="0116a09"/>又言布施等。纔云見諸菩薩。又云又見佛子等。只
<lb ed="X" n="0374c16"/><lb ed="R051" n="0116a10"/>覺文字重疊。錯雜顚倒。今准長行。詳察頌文。始知
<lb ed="X" n="0374c17"/><lb ed="R051" n="0116a11"/>妙哉聖經。無一字之多。無一語不善。當知不次第
<lb ed="X" n="0374c18"/><lb ed="R051" n="0116a12"/>者。乃隨見隨問也。以萬八千土中。菩薩無數。此處
<lb ed="X" n="0374c19"/><lb ed="R051" n="0116a13"/>行布施。彼處行布施者。這裏坐禪定。那裏又坐禪
<lb ed="X" n="0374c20"/><lb ed="R051" n="0116a14"/>定等。彌勒不暇次第。隨見卽問。急急促促。方見不
<lb ed="X" n="0374c21"/><lb ed="R051" n="0116a15"/>次第之妙。文分七段。初二行問禪。二一行問精進。
<lb ed="X" n="0374c22"/><lb ed="R051" n="0116a16"/>三一行問戒。四一行半問忍。五二行問禪。六五行
<lb ed="X" n="0374c23"/><lb ed="R051" n="0116a17"/>問檀。七三行問般若。且初二行問禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0374c24"/><lb ed="R051" n="0116a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0374c2401">又見菩薩寂默宴然<note place="inline">至</note>濟地獄苦令入佛道。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0375a" n="0375a"/>
<lb ed="X" n="0375a01"/><lb ed="R051" n="0116b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0375a0101">初行入捨禪。自行也。寂則心境不累。宴離喧雜。默
<lb ed="X" n="0375a02"/><lb ed="R051" n="0116b02"/>絕言象。坐破蒲團。覷穿銕壁。白醭生於嘴邊。百鳥
<lb ed="X" n="0375a03"/><lb ed="R051" n="0116b03"/>都無尋處。卽使佛來讚歎。尙不顧視。何況天龍恭
<lb ed="X" n="0375a04"/><lb ed="R051" n="0116b04"/>敬而遂動其心乎。如空生林間入定。帝釋空中稱
<lb ed="X" n="0375a05"/><lb ed="R051" n="0116b05"/>讚是也。二行入悲禪。利他也。山間林下。深入禪定
<lb ed="X" n="0375a06"/><lb ed="R051" n="0116b06"/>緣地獄苦煎。放月愛光明。不但濟其苦惱。亦令入
<lb ed="X" n="0375a07"/><lb ed="R051" n="0116b07"/>於佛道矣。如華嚴菩薩放光。八難衆生。觸光。頓超
<lb ed="X" n="0375a08"/><lb ed="R051" n="0116b08"/>十地是也。</p><p xml:id="pX32p0375a0805" cb:place="inline">△二一行問精進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a09"/><lb ed="R051" n="0116b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0375a0901">又見佛子未嘗睡眠經行林中勤求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a10"/><lb ed="R051" n="0116b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0375a1001">不睡常行。卽般舟念佛三昧也。睡眠乃四不定之
<lb ed="X" n="0375a11"/><lb ed="R051" n="0116b11"/>一。令身心不自在昧略爲性。障觀爲業心極暗劣。
<lb ed="X" n="0375a12"/><lb ed="R051" n="0116b12"/>唯內門轉。昧揀在定。略別寤時。心神昏重。不能修
<lb ed="X" n="0375a13"/><lb ed="R051" n="0116b13"/>觀。故經行以遣之。所謂晝三夜三。決志不移。古德
<lb ed="X" n="0375a14"/><lb ed="R051" n="0116b14"/>云。惺惺著。莫受人瞞是也。</p><p xml:id="pX32p0375a1411" cb:place="inline">△三一行問戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a15"/><lb ed="R051" n="0116b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0375a1501">又見具戒威儀無缺淨如寶珠以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a16"/><lb ed="R051" n="0116b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0375a1601">無缺。律儀戒也。戒性如寶珠。不受塵故。具戒。則篇
<lb ed="X" n="0375a17"/><lb ed="R051" n="0116b17"/>聚無虧。止持合宜。威儀。則防護嚴肅。蕩諸染垢。幽
<lb ed="X" n="0375a18"/><lb ed="R051" n="0116b18"/>溪未足比其淸。飛雪無以方其素。故云淨如寶珠。
<lb ed="X" n="0375a19"/><lb ed="R051" n="0117a01"/>如鵝珠艸繫之類。</p><p xml:id="pX32p0375a1908" cb:place="inline">△四一行半問忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a20"/><lb ed="R051" n="0117a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0375a2001">又見佛子住忍辱力<note place="inline">至</note>皆悉能忍以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a21"/><lb ed="R051" n="0117a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0375a2101">忍辱者。內心能安。忍外所辱故。有生法二忍。生忍
<lb ed="X" n="0375a22"/><lb ed="R051" n="0117a04"/>有二。一於恭敬供養。能忍不著。不生憍逸。一於瞋
<lb ed="X" n="0375a23"/><lb ed="R051" n="0117a05"/>罵打害及蚊蚋等。能忍不生煩惱。法忍有二。一者
<lb ed="X" n="0375a24"/><lb ed="R051" n="0117a06"/>非心法。謂寒暑風雨饑渴老病等。二者心法。謂瞋
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0375b" n="0375b"/>
<lb ed="X" n="0375b01"/><lb ed="R051" n="0117a07"/>憂欲慢諸邪見等。於此二法能忍不動。是名法忍。
<lb ed="X" n="0375b02"/><lb ed="R051" n="0117a08"/>力有六種。小兒啼爲力。女人瞋爲力。國王憍爲力
<lb ed="X" n="0375b03"/><lb ed="R051" n="0117a09"/>羅漢進爲力。諸佛慈爲力。比丘忍爲力。以物亂打
<lb ed="X" n="0375b04"/><lb ed="R051" n="0117a10"/>曰捶。以杖直刺曰打。遺敎云。若不能忍受惡罵之
<lb ed="X" n="0375b05"/><lb ed="R051" n="0117a11"/>毒如飮甘露者。不名入道智慧人也。僧以忍爲尙。
<lb ed="X" n="0375b06"/><lb ed="R051" n="0117a12"/>古云。有人打老儂。老儂便睡倒。儒云。小不忍則亂
<lb ed="X" n="0375b07"/><lb ed="R051" n="0117a13"/>大謀。內外敎中。皆貴於忍也。如常不輕忍辱仙人
<lb ed="X" n="0375b08"/><lb ed="R051" n="0117a14"/>之類。</p><p xml:id="pX32p0375b0803" cb:place="inline">△五二行問禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b09"/><lb ed="R051" n="0117a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0375b0901">又見菩薩離諸戲咲<note place="inline">至</note>億千萬歲以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b10"/><lb ed="R051" n="0117a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0375b1001">戲咲防正業。癡屬增煩惱。近智識見廣。一心不雜
<lb ed="X" n="0375b11"/><lb ed="R051" n="0117a17"/>念。攝念置一處。離戲除三業掉悔葢。離癡除瞋葢。
<lb ed="X" n="0375b12"/><lb ed="R051" n="0117a18"/>近智除疑葢。一心除貪葢。攝念除睡葢。以諸敎禪。
<lb ed="X" n="0375b13"/><lb ed="R051" n="0117b01"/>皆離五葢故。寶積云。有四法當急走捨離百由<anchor xml:id="nkr_note_add_0375b1301" n="0375b1301"/><anchor xml:id="beg0375b1301" n="0375b1301"/>旬<anchor xml:id="end0375b1301"/>
<lb ed="X" n="0375b14"/><lb ed="R051" n="0117b02"/>外。一利養。二惡友。三惡衆。四同住<g ref="#CB00840">𩰖</g>爭戲咲等。又
<lb ed="X" n="0375b15"/><lb ed="R051" n="0117b03"/>攝念卽心寂。定力深而智光發。山林是境寂。喧囂
<lb ed="X" n="0375b16"/><lb ed="R051" n="0117b04"/>絕而寧靜生。疾雷烈風。不驚不動。一念萬年。萬年
<lb ed="X" n="0375b17"/><lb ed="R051" n="0117b05"/>一念。故云億千萬歲求佛道也。</p><p xml:id="pX32p0375b1713" cb:place="inline">△六五行問檀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b18"/><lb ed="R051" n="0117b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0375b1801">或見菩薩肴膳飮食<note place="inline">至</note>歡喜無厭求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b19"/><lb ed="R051" n="0117b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0375b1901">盛饌百味。美食以充其腹。丸散百種。妙藥以療其
<lb ed="X" n="0375b20"/><lb ed="R051" n="0117b08"/>疾。暑須絺綌。寒須裘貉。或有價之名衣。或無價之
<lb ed="X" n="0375b21"/><lb ed="R051" n="0117b09"/>上服。施之榮身。以禦寒暑。起居須舍。坐臥須床。以
<lb ed="X" n="0375b22"/><lb ed="R051" n="0117b10"/>栴檀之寶舍。揀非凡材。衆妙之臥具。揀非麤惡。供
<lb ed="X" n="0375b23"/><lb ed="R051" n="0117b11"/>佛及僧。以便栖止。四事具備。若無園池遊戲三昧
<lb ed="X" n="0375b24"/><lb ed="R051" n="0117b12"/>之地。則亦不爲如意之施。故菩薩又施華果茂盛
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0375c" n="0375c"/>
<lb ed="X" n="0375c01"/><lb ed="R051" n="0117b13"/>之園林。蓊蓊<g ref="#CB15106">鬱</g><g ref="#CB15106">鬱</g>。有徘徊瀟洒之趣。流泉淸淨之
<lb ed="X" n="0375c02"/><lb ed="R051" n="0117b14"/>浴池。蕩蕩漾漾。有沂水濯纓之歌。如是種種。務在
<lb ed="X" n="0375c03"/><lb ed="R051" n="0117b15"/>精潔。故曰微妙。不含吝惜。歡喜而施。故曰無厭。不
<lb ed="X" n="0375c04"/><lb ed="R051" n="0117b16"/>求人天因果。但求無上菩提。故曰求無上道。</p><p xml:id="pX32p0375c0418" cb:place="inline">△七
<lb ed="X" n="0375c05"/><lb ed="R051" n="0117b17"/>三行問般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375c06"/><lb ed="R051" n="0117b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0375c0601">或有菩薩說寂滅法<note place="inline">至</note>以此妙慧求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375c07"/><lb ed="R051" n="0118a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0375c0701">至理寂滅。本不可說。有因緣故。亦可得說。故以種
<lb ed="X" n="0375c08"/><lb ed="R051" n="0118a02"/>種方便敎詔衆生。此不可說而說般若也。諸法性
<lb ed="X" n="0375c09"/><lb ed="R051" n="0118a03"/>空。本不可觀。順性而修。故可觀也。觀是能緣智法
<lb ed="X" n="0375c10"/><lb ed="R051" n="0118a04"/>性是所緣境。智則三觀圓修。境則三諦齊照。以此
<lb ed="X" n="0375c11"/><lb ed="R051" n="0118a05"/>而修。則諸法無二相之性。猶若虗空之廣大而無
<lb ed="X" n="0375c12"/><lb ed="R051" n="0118a06"/>相。此不可觀而觀般若也。心無所著。卽心行處滅。
<lb ed="X" n="0375c13"/><lb ed="R051" n="0118a07"/>心不著故。必離言說。卽是言語道斷。由言語斷泯
<lb ed="X" n="0375c14"/><lb ed="R051" n="0118a08"/>却不可說而說也。心行滅。泯却不可觀而觀也。雖
<lb ed="X" n="0375c15"/><lb ed="R051" n="0118a09"/>則雙泯。不妨而說而照。念念成佛。不見有佛可成。
<lb ed="X" n="0375c16"/><lb ed="R051" n="0118a10"/>時時諸法。不見有法可說。常常度生。不見有生可
<lb ed="X" n="0375c17"/><lb ed="R051" n="0118a11"/>度。外不循緣。內不住定。智窮法性。行備理圓。是名
<lb ed="X" n="0375c18"/><lb ed="R051" n="0118a12"/>妙慧。以此妙慧。成佛必矣。此說不可說觀不可觀
<lb ed="X" n="0375c19"/><lb ed="R051" n="0118a13"/>而論般若也。問。光中事相多端。彌勒申問。獨將菩
<lb ed="X" n="0375c20"/><lb ed="R051" n="0118a14"/>薩因相。種種廣序。一一詳問者。何也。答。此正爲聲
<lb ed="X" n="0375c21"/><lb ed="R051" n="0118a15"/>聞說大乘經故。名妙法蓮華敎菩薩法也。欲令凡
<lb ed="X" n="0375c22"/><lb ed="R051" n="0118a16"/>小恥小慕大。引權入實之旨也。故知七卷經文。一
<lb ed="X" n="0375c23"/><lb ed="R051" n="0118a17"/>光托出。更無餘蘊矣。上問種種因緣等竟。</p><p xml:id="pX32p0375c2317" cb:place="inline">△六七
<lb ed="X" n="0375c24"/><lb ed="R051" n="0118a18"/>行問供舍利起塔。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0376a" n="0376a"/>
<lb ed="X" n="0376a01"/><lb ed="R051" n="0118b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0376a0101"><name role="" type="person">文殊師利</name>又有菩薩<note place="inline">至</note>如天樹王其華開敷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376a02"/><lb ed="R051" n="0118b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0376a0201">滅後爲供舍利造塔廟。無數恒沙。此塔之數也。高
<lb ed="X" n="0376a03"/><lb ed="R051" n="0118b03"/>五千由旬者。一由旬四十里。則有二十萬里之高。
<lb ed="X" n="0376a04"/><lb ed="R051" n="0118b04"/>直曰縱。橫曰廣。正等橫直。四方一樣二千由旬。則
<lb ed="X" n="0376a05"/><lb ed="R051" n="0118b05"/>有八萬里之寬大。此塔之量也。恒沙塔廟各有千
<lb ed="X" n="0376a06"/><lb ed="R051" n="0118b06"/>種幢旛者。表摧邪輔正也。露盤珠網交羅。寶鈴節
<lb ed="X" n="0376a07"/><lb ed="R051" n="0118b07"/>凑和鳴。此塔之莊嚴也。天龍技樂。此塔之供養也。
<lb ed="X" n="0376a08"/><lb ed="R051" n="0118b08"/>文殊下結。莊嚴塔廟。其土自然妙好。天樹王者。大
<lb ed="X" n="0376a09"/><lb ed="R051" n="0118b09"/>經云。<name role="" type="person">三十三天</name>有樹。名圓生。根深五十由旬。高五
<lb ed="X" n="0376a10"/><lb ed="R051" n="0118b10"/>十由旬。枝葉布五十由旬。華香五十由旬。光照五
<lb ed="X" n="0376a11"/><lb ed="R051" n="0118b11"/>十由旬。此樹爲帝釋鍾愛。故稱天樹王。其華開時。
<lb ed="X" n="0376a12"/><lb ed="R051" n="0118b12"/>諸天遊樂其下。叢集<anchor xml:id="nkr_note_add_0376a1201" n="0376a1201"/><anchor xml:id="beg0376a1201" n="0376a1201"/>圍<anchor xml:id="end0376a1201"/>繞故。當知此中。佛遺舍利
<lb ed="X" n="0376a13"/><lb ed="R051" n="0118b13"/>以作佛事。菩薩奉之用求佛道。塔供舍利。廟供聖
<lb ed="X" n="0376a14"/><lb ed="R051" n="0118b14"/>容。梵刹櫛比。幢旛鱗次。故託喩於恒沙之多。雕梁
<lb ed="X" n="0376a15"/><lb ed="R051" n="0118b15"/>畵宇。藻稅奇節。故嚴飾於國界之中。式樣巍我。巧
<lb ed="X" n="0376a16"/><lb ed="R051" n="0118b16"/>奪輪奐。旛騰天上。鈴響雲間。珠交星燦。幔鎻烟霞。
<lb ed="X" n="0376a17"/><lb ed="R051" n="0118b17"/>不唯崇敬之殊勝。亦乃宇宙之大觀。故有天龍雨
<lb ed="X" n="0376a18"/><lb ed="R051" n="0118b18"/>華。人神奏樂庶得正法興隆。善人增盛。其猶天樹。
<lb ed="X" n="0376a19"/><lb ed="R051" n="0119a01"/>華開艶麗。故令天宮皎潔。香風微動。天人得其怡
<lb ed="X" n="0376a20"/><lb ed="R051" n="0119a02"/>樂。故曰。如天樹王其華開敷也。頌上問<anchor xml:id="nkr_note_add_0376a2001" n="0376a2001"/><anchor xml:id="beg0376a2001" n="0376a2001"/>已<anchor xml:id="end0376a2001"/>竟。</p><p xml:id="pX32p0376a2018" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0376a21"/><lb ed="R051" n="0119a03"/>八行請答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376a22"/><lb ed="R051" n="0119a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0376a2201">佛放一光我及衆會<note place="inline">至</note>瞻察仁者爲說何等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376a23"/><lb ed="R051" n="0119a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0376a2301">佛放一光。能照也。我及衆會。依光能見之人也。國
<lb ed="X" n="0376a24"/><lb ed="R051" n="0119a06"/>界。法會所見之境也。只此一光。見有如許種種殊
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0376b" n="0376b"/>
<lb ed="X" n="0376b01"/><lb ed="R051" n="0119a07"/>特妙好之事。問。彼東方萬八千世界。去靈山不知
<lb ed="X" n="0376b02"/><lb ed="R051" n="0119a08"/>多少遠近。不曰見彼。而曰見此者。何也。答。因佛光
<lb ed="X" n="0376b03"/><lb ed="R051" n="0119a09"/>照。卽遠卽近。如在目前。忘其彼此也。神力智慧希
<lb ed="X" n="0376b04"/><lb ed="R051" n="0119a10"/>有者。謂世界廣大高厚。計萬八千。以凡聖因果情
<lb ed="X" n="0376b05"/><lb ed="R051" n="0119a11"/>器。劫時久近始終。因緣相貌信解之多彚。而無量
<lb ed="X" n="0376b06"/><lb ed="R051" n="0119a12"/>無邊。不移此而見彼。無遠近也。不移一時而見多
<lb ed="X" n="0376b07"/><lb ed="R051" n="0119a13"/>劫。無過現也。聖凡隱顯。因果彼此。略無毫忽不見。
<lb ed="X" n="0376b08"/><lb ed="R051" n="0119a14"/>略無些須錯雜。非諸佛神通智慧力。安能如是。故
<lb ed="X" n="0376b09"/><lb ed="R051" n="0119a15"/>曰希有。放一淨光者。能照有分限也。照無量國者。
<lb ed="X" n="0376b10"/><lb ed="R051" n="0119a16"/>所照事無量也。自初說頌沿至前節。皆申彌勒一
<lb ed="X" n="0376b11"/><lb ed="R051" n="0119a17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0376b1101" n="0376b1101"/><anchor xml:id="beg0376b1101" n="0376b1101"/>己<anchor xml:id="end0376b1101"/>之疑。應長行爾時彌勒作是念至我今當問之
<lb ed="X" n="0376b12"/><lb ed="R051" n="0119a18"/>文。此下爲法會大衆申疑。應長行爾時比丘至悉
<lb ed="X" n="0376b13"/><lb ed="R051" n="0119b01"/>見彼土國界莊嚴之文。故前頌曰。我住於此。我見
<lb ed="X" n="0376b14"/><lb ed="R051" n="0119b02"/>彼土。我見諸王。皆以我爲稱。此則將欲求答。以除
<lb ed="X" n="0376b15"/><lb ed="R051" n="0119b03"/>其疑。故兼大衆。而云我及衆會。我等見此。始以<anchor xml:id="nkr_note_add_0376b1501" n="0376b1501"/><anchor xml:id="beg0376b1501" n="0376b1501"/>己<anchor xml:id="end0376b1501"/>
<lb ed="X" n="0376b16"/><lb ed="R051" n="0119b04"/>兼人而稱。到此則專主衆會而請。故曰願決衆疑。
<lb ed="X" n="0376b17"/><lb ed="R051" n="0119b05"/>四衆欣仰者。承上文而言。謂所現之瑞。若是一向
<lb ed="X" n="0376b18"/><lb ed="R051" n="0119b06"/>曾有之事。則衆人不疑。卽疑我彌勒亦能爲衆決
<lb ed="X" n="0376b19"/><lb ed="R051" n="0119b07"/>之。因向未有。今忽見之。四衆欣然欽仰。各生其疑
<lb ed="X" n="0376b20"/><lb ed="R051" n="0119b08"/>瞻察仁者。仍視我身。疑念世尊何故放此眉間光
<lb ed="X" n="0376b21"/><lb ed="R051" n="0119b09"/>明。照見生佛事相始終。我旣不能爲衆決疑。衆又
<lb ed="X" n="0376b22"/><lb ed="R051" n="0119b10"/>不敢請問仁者。故我雖爲衆請。實爲自請。仁者解
<lb ed="X" n="0376b23"/><lb ed="R051" n="0119b11"/>我疑。則衆疑自解矣。故云佛子時答決疑令喜。時
<lb ed="X" n="0376b24"/><lb ed="R051" n="0119b12"/>答者。乃求應時速答之意。何所饒益等。正出其疑。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0376c" n="0376c"/>
<lb ed="X" n="0376c01"/><lb ed="R051" n="0119b13"/>謂佛尋常說經則不入定。入定則不雨華。雨華則
<lb ed="X" n="0376c02"/><lb ed="R051" n="0119b14"/>不動地。動地則不放光。放光則光中未曾見許多
<lb ed="X" n="0376c03"/><lb ed="R051" n="0119b15"/>事相。今佛如此。果何所饒益衆生之事。而先演暢
<lb ed="X" n="0376c04"/><lb ed="R051" n="0119b16"/>此光明也耶。佛坐下。謂佛今暢此光明。還是爲發
<lb ed="X" n="0376c05"/><lb ed="R051" n="0119b17"/>明佛初坐道場所得妙法耶。還是爲諸菩薩授阿
<lb ed="X" n="0376c06"/><lb ed="R051" n="0119b18"/>耨菩提記耶。示諸下。謂若說妙法。往昔<anchor xml:id="nkr_note_add_0376c0601" n="0376c0601"/><anchor xml:id="beg0376c0601" n="0376c0601"/>已<anchor xml:id="end0376c0601"/>說。若謂
<lb ed="X" n="0376c07"/><lb ed="R051" n="0120a01"/>授記。往昔<anchor xml:id="nkr_note_add_0376c0701" n="0376c0701"/><anchor xml:id="beg0376c0701" n="0376c0701"/>已<anchor xml:id="end0376c0701"/>授。並不見佛眉間光明。示萬八千世
<lb ed="X" n="0376c08"/><lb ed="R051" n="0120a02"/>界之佛土。衆寶莊嚴而淸淨。亦不曾見佛土中有
<lb ed="X" n="0376c09"/><lb ed="R051" n="0120a03"/>許多之諸佛。今者示土現佛。故我定知此非小因
<lb ed="X" n="0376c10"/><lb ed="R051" n="0120a04"/>緣。必是爲一大事因緣也。只此說法授記二句。彌
<lb ed="X" n="0376c11"/><lb ed="R051" n="0120a05"/>勒<anchor xml:id="nkr_note_add_0376c1101" n="0376c1101"/><anchor xml:id="beg0376c1101" n="0376c1101"/>已<anchor xml:id="end0376c1101"/>將一部法華經說畢了也。向下文殊廣引。世
<lb ed="X" n="0376c12"/><lb ed="R051" n="0120a06"/>尊出定讚揚。無非此也。彌勒果不知乎。古人於此
<lb ed="X" n="0376c13"/><lb ed="R051" n="0120a07"/>一段立四伏難。言伏難者。文殊內心搆難。不肎時
<lb ed="X" n="0376c14"/><lb ed="R051" n="0120a08"/>答。其意有三。一此瑞希奇。不可倉卒輕爾有判。二
<lb ed="X" n="0376c15"/><lb ed="R051" n="0120a09"/>智衆如海。謙光推高。三靳固前却。生衆渴仰。故以
<lb ed="X" n="0376c16"/><lb ed="R051" n="0120a10"/>伏難潛而拒之。彌勒彰灼釋難。意亦有三。一瑞大
<lb ed="X" n="0376c17"/><lb ed="R051" n="0120a11"/>疑大。若不爲釋。憂兕在懷。妨聞正法。二海衆雖多。
<lb ed="X" n="0376c18"/><lb ed="R051" n="0120a12"/>機在仁者。三闔衆瞻仁。故知注誠殷重。所以彰言
<lb ed="X" n="0376c19"/><lb ed="R051" n="0120a13"/>釋難。請令時答。初伏難。因彌勒云佛子文殊願決
<lb ed="X" n="0376c20"/><lb ed="R051" n="0120a14"/>衆疑。文殊起伏難云。汝云衆疑。衆未曾疑。若疑應
<lb ed="X" n="0376c21"/><lb ed="R051" n="0120a15"/>問。今衆不問。是不疑也。衆旣不疑。我何所決。彌勒
<lb ed="X" n="0376c22"/><lb ed="R051" n="0120a16"/>以偈釋云。四衆欣仰。瞻仁及我。及我欲我問。瞻仁
<lb ed="X" n="0376c23"/><lb ed="R051" n="0120a17"/>欲仁答。文殊卽起二伏難云。衆同有疑。不易可答。
<lb ed="X" n="0376c24"/><lb ed="R051" n="0120a18"/>待佛出定。然後決疑。彌勒以偈釋云。佛子時答。決
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0377a" n="0377a"/>
<lb ed="X" n="0377a01"/><lb ed="R051" n="0120b01"/>疑令喜。有疑在懷。憂兕不泰。應以時答。復知如來
<lb ed="X" n="0377a02"/><lb ed="R051" n="0120b02"/>何時出定。文殊起三伏難云。我與仁者。同居學地。
<lb ed="X" n="0377a03"/><lb ed="R051" n="0120b03"/>欲測佛意。微共籌量。獨令我答。於理不可。彌勒以
<lb ed="X" n="0377a04"/><lb ed="R051" n="0120b04"/>偈釋云。佛坐道場等。我亦微心下思。踟蹰兩楹。爲
<lb ed="X" n="0377a05"/><lb ed="R051" n="0120b05"/>說妙法耶。爲當授記耶。文殊起四伏難云。若如汝
<lb ed="X" n="0377a06"/><lb ed="R051" n="0120b06"/>說。卽是釋疑。何煩我答。彌勒以偈釋云。示諸佛土。
<lb ed="X" n="0377a07"/><lb ed="R051" n="0120b07"/>此非小緣。安得以我猶豫之心。而判如來一大事
<lb ed="X" n="0377a08"/><lb ed="R051" n="0120b08"/>因緣耶。文殊伏難旣窮。謙光亦止。故末偈結請。彌
<lb ed="X" n="0377a09"/><lb ed="R051" n="0120b09"/>勒意謂。予罔象其懷。難決聖意。子爲法門冠葢幸
<lb ed="X" n="0377a10"/><lb ed="R051" n="0120b10"/>流三峽之辯。蕩滌塵滯。願垂長虹之手。以發覆盆
<lb ed="X" n="0377a11"/><lb ed="R051" n="0120b11"/>勿負我及四衆龍神。瞻察仁者之心。於此說法授
<lb ed="X" n="0377a12"/><lb ed="R051" n="0120b12"/>記之事。爲說何等。問辭鏗鏘。意亦綢繆。靈山一會。
<lb ed="X" n="0377a13"/><lb ed="R051" n="0120b13"/>賓主酧酢。宛然目前也。發問序<anchor xml:id="nkr_note_add_0377a1301" n="0377a1301"/><anchor xml:id="beg0377a1301" n="0377a1301"/>已<anchor xml:id="end0377a1301"/>竟。</p><p xml:id="pX32p0377a1315" cb:place="inline">△五答問序。
<lb ed="X" n="0377a14"/><lb ed="R051" n="0120b14"/>有長行偈頌。長行有四。一惟忖答。二略曾見答。三
<lb ed="X" n="0377a15"/><lb ed="R051" n="0120b15"/>廣曾見答。四分明判答。夫以下測上。止可罔象卜
<lb ed="X" n="0377a16"/><lb ed="R051" n="0120b16"/>度。惟昔儔今。不可頓決。所以初從彷彿。次引略見。
<lb ed="X" n="0377a17"/><lb ed="R051" n="0120b17"/>略見未周。更引廣見。以多證一。爾乃分明判答也。
<lb ed="X" n="0377a18"/><lb ed="R051" n="0120b18"/>且初惟忖答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377a19"/><lb ed="R051" n="0121a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0377a1901">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name><note place="inline">至</note>吹大法螺擊大法鼓演大法義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377a20"/><lb ed="R051" n="0121a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0377a2001">爾時下。標章。語者覿面相吿也。面對慈氏。聲及衆
<lb ed="X" n="0377a21"/><lb ed="R051" n="0121a03"/>耳。大士者。菩薩有三名。或云大士。大道心之士故。
<lb ed="X" n="0377a22"/><lb ed="R051" n="0121a04"/>或云開士。開衆生信心故。或云高士。昇出凡夫小
<lb ed="X" n="0377a23"/><lb ed="R051" n="0121a05"/>乘故。如我下。正惟忖也。如我一句。是文殊發露佛
<lb ed="X" n="0377a24"/><lb ed="R051" n="0121a06"/>道之眞機。故假思惟以弄引。非實不知而惟忖也。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0377b" n="0377b"/>
<lb ed="X" n="0377b01"/><lb ed="R051" n="0121a07"/>然二大老旣爲影響權現。不復行實。若不假思惟。
<lb ed="X" n="0377b02"/><lb ed="R051" n="0121a08"/>明明道破。則簧鼓之儀不成。所以下文明引燈明
<lb ed="X" n="0377b03"/><lb ed="R051" n="0121a09"/>之事迹。暗透釋迦之作略。輕敲響賣。實權內之玄
<lb ed="X" n="0377b04"/><lb ed="R051" n="0121a10"/>機。暗做明瞞。乃權中之巧思耳。前疑念中云。當以
<lb ed="X" n="0377b05"/><lb ed="R051" n="0121a11"/>問誰誰能答者。誰能二字。有暗指文殊之意。彌勒
<lb ed="X" n="0377b06"/><lb ed="R051" n="0121a12"/>旣有暗指之權。文殊豈無明彰之巧。故曰如我惟
<lb ed="X" n="0377b07"/><lb ed="R051" n="0121a13"/>忖。如我者不如彼也。惟者思惟也。忖者忖量也。意
<lb ed="X" n="0377b08"/><lb ed="R051" n="0121a14"/>謂諸佛蘊奧。理不易測。彼此同科。誰不疑者。然目
<lb ed="X" n="0377b09"/><lb ed="R051" n="0121a15"/>覩而心思。意沉而默想。引例攀條。忖度聖意。不出
<lb ed="X" n="0377b10"/><lb ed="R051" n="0121a16"/>仁者兩疑之問。如我思惟忖度。將欲說大法等。欲
<lb ed="X" n="0377b11"/><lb ed="R051" n="0121a17"/>者將說未說也。大法者妙法也。意謂四十年前。將
<lb ed="X" n="0377b12"/><lb ed="R051" n="0121a18"/>此妙法。開爲三乘五乘七方便之敎。逐機之談。曲
<lb ed="X" n="0377b13"/><lb ed="R051" n="0121b01"/>順衆生。隨他意語。巧逗時機。不名大法。今日放光
<lb ed="X" n="0377b14"/><lb ed="R051" n="0121b02"/>現相。欲說此一乘大法。隨自意語。稟自行權實也。
<lb ed="X" n="0377b15"/><lb ed="R051" n="0121b03"/>又大卽包羅義。開三顯一。會權歸實。包羅三五七
<lb ed="X" n="0377b16"/><lb ed="R051" n="0121b04"/>等。雨者滋潤義。四十年前所說之法。如東山起雲
<lb ed="X" n="0377b17"/><lb ed="R051" n="0121b05"/>東山雨。西山起雲西山雨。三草二木隨分受潤。不
<lb ed="X" n="0377b18"/><lb ed="R051" n="0121b06"/>名大雨。今日欲以平等一味大法之雨。充潤一切
<lb ed="X" n="0377b19"/><lb ed="R051" n="0121b07"/>枯槁衆生。是大法雨也。如油然作雲。沛然下雨。下
<lb ed="X" n="0377b20"/><lb ed="R051" n="0121b08"/>文一雲普覆等。螺以號令爲義。四十年前。以種種
<lb ed="X" n="0377b21"/><lb ed="R051" n="0121b09"/>因緣譬喩。循循善誘。如號令前隊則前隊吹螺。號
<lb ed="X" n="0377b22"/><lb ed="R051" n="0121b10"/>令左哨則左哨吹螺。各隨隊伍排兵布陣。不名大
<lb ed="X" n="0377b23"/><lb ed="R051" n="0121b11"/>法螺。今日欲改三乘之號令。歸一實之圓道。以一
<lb ed="X" n="0377b24"/><lb ed="R051" n="0121b12"/>音普吿大衆。是大法螺也。如中軍帳吹螺。則前後
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0377c" n="0377c"/>
<lb ed="X" n="0377c01"/><lb ed="R051" n="0121b13"/>左右皆號令之。下文云。若有聞法者無一不成佛
<lb ed="X" n="0377c02"/><lb ed="R051" n="0121b14"/>等。鼓者<g ref="#CB15081">䇿</g>進義。四十年前。或擊天鼓。使人種善戒
<lb ed="X" n="0377c03"/><lb ed="R051" n="0121b15"/>惡。引諸童蒙。依敎修行。得二乘小果。如兵不前進。
<lb ed="X" n="0377c04"/><lb ed="R051" n="0121b16"/>以鼓<g ref="#CB15081">䇿</g>之。不名大法鼓。今日欲擊塗毒大鼓。<g ref="#CB15081">䇿</g>進
<lb ed="X" n="0377c05"/><lb ed="R051" n="0121b17"/>懈怠小乘。令至寶所。是大法鼓也。如將臺大鼓一
<lb ed="X" n="0377c06"/><lb ed="R051" n="0121b18"/>擊。則一切將卒無不勇進。下文云。今爲汝等說最
<lb ed="X" n="0377c07"/><lb ed="R051" n="0122a01"/>實事。諸聲聞衆非實滅度等。演者宣布也。義者義
<lb ed="X" n="0377c08"/><lb ed="R051" n="0122a02"/>理也。四十年前。但演生住異滅。無常苦空。六度差
<lb ed="X" n="0377c09"/><lb ed="R051" n="0122a03"/>別之義。皆以實相爲體。不名大法義。今日欲發揮
<lb ed="X" n="0377c10"/><lb ed="R051" n="0122a04"/>實相不二之義理。諸法差別之本根。故曰演大法
<lb ed="X" n="0377c11"/><lb ed="R051" n="0122a05"/>義。又欲說大法一句。應法說一周。開三顯一之旨。
<lb ed="X" n="0377c12"/><lb ed="R051" n="0122a06"/>雨大法雨。應喩說一周。洒火宅之乾<g ref="#CB08504">𦦨</g>。令諸子得
<lb ed="X" n="0377c13"/><lb ed="R051" n="0122a07"/>淸涼。三艸二木不隔枯榮。吹大法螺。應因緣一周。
<lb ed="X" n="0377c14"/><lb ed="R051" n="0122a08"/>蕩化城之小敎。廢艸庵之滯情。廣記現在。懸記未
<lb ed="X" n="0377c15"/><lb ed="R051" n="0122a09"/>來。擊大法鼓。應法師功德。至安樂行。募人弘經。行
<lb ed="X" n="0377c16"/><lb ed="R051" n="0122a10"/>菩薩道。是鼓舞意。演大法義。應涌出至經終。開師
<lb ed="X" n="0377c17"/><lb ed="R051" n="0122a11"/>門之近迹。顯佛地之遠本。並諸菩薩奉命通經。以
<lb ed="X" n="0377c18"/><lb ed="R051" n="0122a12"/>終普賢大行。如是則全經旨要被文殊一惟忖而
<lb ed="X" n="0377c19"/><lb ed="R051" n="0122a13"/>說盡了也。</p><p xml:id="pX32p0377c1905" cb:place="inline">△二略曾見答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377c20"/><lb ed="R051" n="0122a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0377c2001">諸善男子我於過去諸佛<note place="inline">至</note>故現斯瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377c21"/><lb ed="R051" n="0122a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0377c2101">我於過去曾見等。應彌勒疑中曾親近至必應見
<lb ed="X" n="0377c22"/><lb ed="R051" n="0122a16"/>之文。何以知佛欲說大法也。以我曾見過去諸佛。
<lb ed="X" n="0377c23"/><lb ed="R051" n="0122a17"/>說經入定後便放光。放光後卽說大法。今見如昔。
<lb ed="X" n="0377c24"/><lb ed="R051" n="0122a18"/>昔秖如今。以是之故。當知今佛現光。亦欲說大法
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0378a" n="0378a"/>
<lb ed="X" n="0378a01"/><lb ed="R051" n="0122b01"/>也。欲令二字。是諸佛本懷。難信之法。卽一乘實相。
<lb ed="X" n="0378a02"/><lb ed="R051" n="0122b02"/>難信而曰一切世間者。是不但惡道難信。而人天
<lb ed="X" n="0378a03"/><lb ed="R051" n="0122b03"/>猶然疑之。不但凡夫難信。而二乘猶然疑之。不但
<lb ed="X" n="0378a04"/><lb ed="R051" n="0122b04"/>二乘難信。而菩薩猶然疑之。故曰一切世間也。昔
<lb ed="X" n="0378a05"/><lb ed="R051" n="0122b05"/>日所說乘是三乘。性有五性。人之易信也。今欲說
<lb ed="X" n="0378a06"/><lb ed="R051" n="0122b06"/>三乘是一乘。五性是一性。人之難信也。尋常但說
<lb ed="X" n="0378a07"/><lb ed="R051" n="0122b07"/>唯佛一人獨得正覺。今曰。不令獨得滅度。皆以如
<lb ed="X" n="0378a08"/><lb ed="R051" n="0122b08"/>來滅度度之。人之難信也。要開示悟入佛之知見。
<lb ed="X" n="0378a09"/><lb ed="R051" n="0122b09"/>普令一切衆生。個個聞知卽心卽佛。無二無三之
<lb ed="X" n="0378a10"/><lb ed="R051" n="0122b10"/>旨。故現斯瑞耳。此中欲說卽說難信等。是文殊不
<lb ed="X" n="0378a11"/><lb ed="R051" n="0122b11"/>肎直說妙法。微婉其辭以敦信耳。令衆會舊疑旣
<lb ed="X" n="0378a12"/><lb ed="R051" n="0122b12"/>消。新疑又生。至判答中方分明說破。又難信一句
<lb ed="X" n="0378a13"/><lb ed="R051" n="0122b13"/>最重。下文出定雙歎。千二騰疑。開近顯遠。彌勒騰
<lb ed="X" n="0378a14"/><lb ed="R051" n="0122b14"/>疑。皆難信也。</p><p xml:id="pX32p0378a1406" cb:place="inline">△三廣曾見答。此中更分明於略見。
<lb ed="X" n="0378a15"/><lb ed="R051" n="0122b15"/>前彌勒因光橫見東方以爲問。此文殊引古竪見
<lb ed="X" n="0378a16"/><lb ed="R051" n="0122b16"/>而爲答。橫竪顯諸佛道同也。文分三。初引一佛同。
<lb ed="X" n="0378a17"/><lb ed="R051" n="0122b17"/>二引二萬佛同。三最後一佛同。今初引一佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378a18"/><lb ed="R051" n="0122b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0378a1801">諸善男子如過去無量無邊<note place="inline">至</note>成一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378a19"/><lb ed="R051" n="0123a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0378a1901">過去下。明時節。梵語僧祇。此云無數。劫波此云長
<lb ed="X" n="0378a20"/><lb ed="R051" n="0123a02"/>時。無量等。言劫數之遠。表一乘之道。超諸群數也。
<lb ed="X" n="0378a21"/><lb ed="R051" n="0123a03"/>有佛下。標名號。別號日月燈明。玄贊云。日有二能。
<lb ed="X" n="0378a22"/><lb ed="R051" n="0123a04"/>一導明。二成熟。月有二能。一除熱。二淸凉。燈有二
<lb ed="X" n="0378a23"/><lb ed="R051" n="0123a05"/>能。一破暗。二傳照。顯佛有導迷至覺。成器熟根。除
<lb ed="X" n="0378a24"/><lb ed="R051" n="0123a06"/>煩惱之熱。得涅槃之涼。化生傳法。破愚癡暗。有此
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0378b" n="0378b"/>
<lb ed="X" n="0378b01"/><lb ed="R051" n="0123a07"/>功能。故立其名。亦三德圓滿之稱。別號云何同。當
<lb ed="X" n="0378b02"/><lb ed="R051" n="0123a08"/>以名別義同釋之。日是慧。月是定。定慧自行也。燈
<lb ed="X" n="0378b03"/><lb ed="R051" n="0123a09"/>明化他德也。能仁能定慧。能自他。諸佛之號隨緣
<lb ed="X" n="0378b04"/><lb ed="R051" n="0123a10"/>稱別。義不殊故。如來下。通號。如來者。倣同先德號。
<lb ed="X" n="0378b05"/><lb ed="R051" n="0123a11"/>今佛倣同先佛之再來故。不動本覺之理名如。觀
<lb ed="X" n="0378b06"/><lb ed="R051" n="0123a12"/>察照了始覺之智名來。謂從凡夫起智斷惑。惑盡
<lb ed="X" n="0378b07"/><lb ed="R051" n="0123a13"/>智亡。妙契如理。始本不二。名如來。又無所從來亦
<lb ed="X" n="0378b08"/><lb ed="R051" n="0123a14"/>無所去。故名如來。又諸法如義。卽法身德也。應供
<lb ed="X" n="0378b09"/><lb ed="R051" n="0123a15"/>者。堪爲福田號。福慧雙具。道證圓覺。堪爲人天種
<lb ed="X" n="0378b10"/><lb ed="R051" n="0123a16"/>福之因。故云應供。後文云。普於其中應受供養。卽
<lb ed="X" n="0378b11"/><lb ed="R051" n="0123a17"/>解脫德也。正遍知者。遍知法界號。正揀外道之邪。
<lb ed="X" n="0378b12"/><lb ed="R051" n="0123a18"/>遍揀小乘之偏。現前松直棘曲。鵠白烏玄。皆了元
<lb ed="X" n="0378b13"/><lb ed="R051" n="0123b01"/>因。乃至恒沙界外。一滴之雨亦知頭數。卽般若德
<lb ed="X" n="0378b14"/><lb ed="R051" n="0123b02"/>也。明行足者果顯因德號。明是慧。行是福。以果德
<lb ed="X" n="0378b15"/><lb ed="R051" n="0123b03"/>成就賴福慧故。由奉持正法故明足。供養諸佛故
<lb ed="X" n="0378b16"/><lb ed="R051" n="0123b04"/>行足。福慧雙隆。果感萬德。故云明行足。善逝者妙
<lb ed="X" n="0378b17"/><lb ed="R051" n="0123b05"/>往菩提號。五住究盡。行道圓滿。窮盡妙覺。然後倒
<lb ed="X" n="0378b18"/><lb ed="R051" n="0123b06"/>駕慈航。向今時門頭示成正覺。故云妙往。世間解
<lb ed="X" n="0378b19"/><lb ed="R051" n="0123b07"/>者。達僞通眞號。三世間內。色心諸法無不淨故。卽
<lb ed="X" n="0378b20"/><lb ed="R051" n="0123b08"/>以權實二智。了達幻僞通一眞實也。一器世間。謂
<lb ed="X" n="0378b21"/><lb ed="R051" n="0123b09"/>山林等。如器而盛有情故。二有情世間。謂四生六
<lb ed="X" n="0378b22"/><lb ed="R051" n="0123b10"/>道各有分別情故。三智正覺世間。謂三乘賢聖各
<lb ed="X" n="0378b23"/><lb ed="R051" n="0123b11"/>有所覺之正道故。無上士調御丈夫者。攝化從道
<lb ed="X" n="0378b24"/><lb ed="R051" n="0123b12"/>號。五住究盡。二死永亡。果德圓成。超世出世間。獨
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0378c" n="0378c"/>
<lb ed="X" n="0378c01"/><lb ed="R051" n="0123b13"/>稱無上。若人天三乘等覺。皆名有上故。調理控御。
<lb ed="X" n="0378c02"/><lb ed="R051" n="0123b14"/>能說能行。故云丈夫。一切衆生不悟佛之知見。輪
<lb ed="X" n="0378c03"/><lb ed="R051" n="0123b15"/>迴六道。無有休息。故我世尊以三乘法調理控御。
<lb ed="X" n="0378c04"/><lb ed="R051" n="0123b16"/>使其自凡至聖悟佛知見故。天人師者。應機說法
<lb ed="X" n="0378c05"/><lb ed="R051" n="0123b17"/>號。模範人天。應機說法。三根普被。令歸一寂故。佛
<lb ed="X" n="0378c06"/><lb ed="R051" n="0123b18"/>者。三覺圓明號。自覺揀凡夫。覺他揀二乘。圓滿揀
<lb ed="X" n="0378c07"/><lb ed="R051" n="0124a01"/>菩薩故。世尊者。出世獨尊號。世出世間。唯佛獨尊
<lb ed="X" n="0378c08"/><lb ed="R051" n="0124a02"/>故。演說下。明說法。揀四圍等典曰正法。卽一切法
<lb ed="X" n="0378c09"/><lb ed="R051" n="0124a03"/>曰大。離一切相曰正。不卽不離是卽非卽曰妙。皆
<lb ed="X" n="0378c10"/><lb ed="R051" n="0124a04"/>一實相法也。謂日月燈佛出現於世。爲諸衆生宣
<lb ed="X" n="0378c11"/><lb ed="R051" n="0124a05"/>演正法。令悉到於智地。此句總標一代時敎無非
<lb ed="X" n="0378c12"/><lb ed="R051" n="0124a06"/>正法。初善下一段。古今註各不同。天台獨<name role="" type="person">釋華嚴</name>。
<lb ed="X" n="0378c13"/><lb ed="R051" n="0124a07"/>合頓敎序正流通。如是則其語巧妙一句不合。稱
<lb ed="X" n="0378c14"/><lb ed="R051" n="0124a08"/>性之談。實無巧妙之語。溫陵釋此開三乘爲三善。
<lb ed="X" n="0378c15"/><lb ed="R051" n="0124a09"/>皆應時契善故。如是則其義深遠一句相違。今釋
<lb ed="X" n="0378c16"/><lb ed="R051" n="0124a10"/>三善者。凡諸佛出世。所說一代時敎。總分三時。如
<lb ed="X" n="0378c17"/><lb ed="R051" n="0124a11"/>西域一年三際。一日三分義同。此三善字乃至善
<lb ed="X" n="0378c18"/><lb ed="R051" n="0124a12"/>之善。指一乘實相之至理也。言三時者。初時說華
<lb ed="X" n="0378c19"/><lb ed="R051" n="0124a13"/>嚴大敎。先被上根利智之機。中時說人天三乘等
<lb ed="X" n="0378c20"/><lb ed="R051" n="0124a14"/>敎。被三根之機。後時說一乘實相平等之法。總被
<lb ed="X" n="0378c21"/><lb ed="R051" n="0124a15"/>三乘五性之機。雖三時說法不同。機自差別。而如
<lb ed="X" n="0378c22"/><lb ed="R051" n="0124a16"/>來所說之理。本一實相流出。元非有二。故皆稱善。
<lb ed="X" n="0378c23"/><lb ed="R051" n="0124a17"/>無非歸。於至善之地。此文殊大智巧談。先總標一
<lb ed="X" n="0378c24"/><lb ed="R051" n="0124a18"/>代之理同。下釋三時之義別。其義深遠者。釋上初
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0379a" n="0379a"/>
<lb ed="X" n="0379a01"/><lb ed="R051" n="0124b01"/>善。說華嚴也。乃佛自修自證之道。經曠劫而修。歷
<lb ed="X" n="0379a02"/><lb ed="R051" n="0124b02"/>三祇而證。人天不知。二乘莫測。故曰深遠。其語巧
<lb ed="X" n="0379a03"/><lb ed="R051" n="0124b03"/>妙者。釋上中善。說三乘也。一乘實相之法。隨衆生
<lb ed="X" n="0379a04"/><lb ed="R051" n="0124b04"/>性欲。隱實施權。分別說三。卽阿含等敎。隨他意語
<lb ed="X" n="0379a05"/><lb ed="R051" n="0124b05"/>曰巧。藉權顯實曰妙。純一具足等者。釋上後善。說
<lb ed="X" n="0379a06"/><lb ed="R051" n="0124b06"/>法華涅槃等敎也。純談實相之理。會歸一乘之道。
<lb ed="X" n="0379a07"/><lb ed="R051" n="0124b07"/>曰純一。無二亦無三。唯此一事實。曰無雜。具修六
<lb ed="X" n="0379a08"/><lb ed="R051" n="0124b08"/>度廣被萬行。一塵不染。性相雙融。曰具足等。上句
<lb ed="X" n="0379a09"/><lb ed="R051" n="0124b09"/>法華。下句涅槃。爲求下。詳明說三乘之意。因隨機
<lb ed="X" n="0379a10"/><lb ed="R051" n="0124b10"/>宜而說三乘。佛意唯爲一乘。元無二三。謂有求聲
<lb ed="X" n="0379a11"/><lb ed="R051" n="0124b11"/>聞者說四諦法以應之。令斷惑而度生死。入道而
<lb ed="X" n="0379a12"/><lb ed="R051" n="0124b12"/>證涅槃。聞佛音敎。曰聲聞。四皆審諦不虗。曰諦。苦
<lb ed="X" n="0379a13"/><lb ed="R051" n="0124b13"/>集世間因果。滅道出世因果。有餘涅槃。那言究竟
<lb ed="X" n="0379a14"/><lb ed="R051" n="0124b14"/>令彼欣樂取證。方便說故。有求支佛者。說因緣法
<lb ed="X" n="0379a15"/><lb ed="R051" n="0124b15"/>以應之。應對求言。隨樂欲故。一無明。無所明了故。
<lb ed="X" n="0379a16"/><lb ed="R051" n="0124b16"/>二行。有造作故。三妄念投胎。名識。四胎中心色。爲
<lb ed="X" n="0379a17"/><lb ed="R051" n="0124b17"/>名色。五胎中六根。根有入塵之義曰入。六觸。出胎
<lb ed="X" n="0379a18"/><lb ed="R051" n="0124b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0379a1801" n="0379a1801"/><anchor xml:id="beg0379a1801" n="0379a1801"/>已<anchor xml:id="end0379a1801"/>後根對塵故。七領納前境名受。八貪於五欲名
<lb ed="X" n="0379a19"/><lb ed="R051" n="0125a01"/>愛。九追逐塵境名取。十因果不亡曰有。十一還受
<lb ed="X" n="0379a20"/><lb ed="R051" n="0125a02"/>五衆之身爲生。十二身有熟壞。曰老死。展轉感果
<lb ed="X" n="0379a21"/><lb ed="R051" n="0125a03"/>爲因。互相由藉爲緣。因觀十二覺眞諦理。故名緣
<lb ed="X" n="0379a22"/><lb ed="R051" n="0125a04"/>覺。爲菩薩大根者。說六度法以應之。令得圓滿佛
<lb ed="X" n="0379a23"/><lb ed="R051" n="0125a05"/>果。三乘之敎法雖別。世尊之本意無殊。無非令彼
<lb ed="X" n="0379a24"/><lb ed="R051" n="0125a06"/>得無上菩提成一切種智也。一切種智者。謂能以
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0379b" n="0379b"/>
<lb ed="X" n="0379b01"/><lb ed="R051" n="0125a07"/>一種智。知一切諸佛道法。知一切衆生因種。一相
<lb ed="X" n="0379b02"/><lb ed="R051" n="0125a08"/>寂滅相。種種行類。能知能解。名一切種智。卽佛智
<lb ed="X" n="0379b03"/><lb ed="R051" n="0125a09"/>也。文殊巧談。令法會二乘。自思自惟。四十年前。欣
<lb ed="X" n="0379b04"/><lb ed="R051" n="0125a10"/>樂小法。執守偏空。孤負世尊普令衆生成一切種
<lb ed="X" n="0379b05"/><lb ed="R051" n="0125a11"/>智之意。久矣。</p><p xml:id="pX32p0379b0506" cb:place="inline">△二引二萬佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379b06"/><lb ed="R051" n="0125a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0379b0601">次復有佛亦名日月燈明<note place="inline">至</note>所可說法初中後善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379b07"/><lb ed="R051" n="0125a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0379b0701">二萬佛。名號說法皆同。頗羅墮者。此云捷疾。亦云
<lb ed="X" n="0379b08"/><lb ed="R051" n="0125a14"/>利根。以根利捷疾不違物情故。亦云滿語。所言不
<lb ed="X" n="0379b09"/><lb ed="R051" n="0125a15"/>二滿衆心故。初中後善。若准天台。此二萬佛但說
<lb ed="X" n="0379b10"/><lb ed="R051" n="0125a16"/>華嚴。不說三乘法華。若准溫陵。此二萬佛但說三
<lb ed="X" n="0379b11"/><lb ed="R051" n="0125a17"/>乘。無華嚴法華。故知前科三善。攝統一代無疑。不
<lb ed="X" n="0379b12"/><lb ed="R051" n="0125a18"/>然。文殊序二萬佛。但云三善何也。又二萬佛始末。
<lb ed="X" n="0379b13"/><lb ed="R051" n="0125b01"/>七十餘言叙盡。乃什師譯手之妙也。</p><p xml:id="pX32p0379b1315" cb:place="inline">△三最後一
<lb ed="X" n="0379b14"/><lb ed="R051" n="0125b02"/>佛同。分三。初曾見事與今<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b1401" n="0379b1401"/><anchor xml:id="beg0379b1401" n="0379b1401"/>已<anchor xml:id="end0379b1401"/>同。二曾見事與今今
<lb ed="X" n="0379b15"/><lb ed="R051" n="0125b03"/>同。三曾見事與今當同。取久遠爲曾。小近爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b1501" n="0379b1501"/><anchor xml:id="beg0379b1501" n="0379b1501"/>已<anchor xml:id="end0379b1501"/>。六
<lb ed="X" n="0379b16"/><lb ed="R051" n="0125b04"/>瑞爲今。出定去爲當也。今初曾見事與今<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b1601" n="0379b1601"/><anchor xml:id="beg0379b1601" n="0379b1601"/>已<anchor xml:id="end0379b1601"/>同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379b17"/><lb ed="R051" n="0125b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0379b1701">其最後佛未出家時<note place="inline">至</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0379b1701" n="0379b1701"/><anchor xml:id="beg0379b1701" n="0379b1701"/>已<anchor xml:id="end0379b1701"/>於千萬佛所植諸善本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379b18"/><lb ed="R051" n="0125b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0379b1801">事論。燈明在俗爲輪王。實有八子。雖明有子事同。
<lb ed="X" n="0379b19"/><lb ed="R051" n="0125b07"/>其實下文要出成第八子成佛。號曰然燈。約法。八
<lb ed="X" n="0379b20"/><lb ed="R051" n="0125b08"/>子表八識。佛表心王。在俗八子。喩心王在纏轉變
<lb ed="X" n="0379b21"/><lb ed="R051" n="0125b09"/>八識。八子皆名意者。意乃心之用也。元是一心之
<lb ed="X" n="0379b22"/><lb ed="R051" n="0125b10"/>體。分成八識之用。用雖有別。其體是一故。有意者。
<lb ed="X" n="0379b23"/><lb ed="R051" n="0125b11"/>眼識見色。有見能別。有生死苦。有涅槃樂故。善者。
<lb ed="X" n="0379b24"/><lb ed="R051" n="0125b12"/>耳識聞聲。善惡分明。善超諸有。善入六塵故。無量
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0379c" n="0379c"/>
<lb ed="X" n="0379c01"/><lb ed="R051" n="0125b13"/>者。鼻識嗅香。無形無量。無壞無雜故。寶者。舌識了
<lb ed="X" n="0379c02"/><lb ed="R051" n="0125b14"/>味。資身命寶。又辯才無礙。宣出世法寶故。增者。身
<lb ed="X" n="0379c03"/><lb ed="R051" n="0125b15"/>識覺觸。增減在身。增有爲苦。減無爲樂故。除疑者。
<lb ed="X" n="0379c04"/><lb ed="R051" n="0125b16"/>意識知法。除疑了達。除事理疑。了達生死惑故。響
<lb ed="X" n="0379c05"/><lb ed="R051" n="0125b17"/>者。七識相應我癡等四。恒審緣八爲自內我。如響
<lb ed="X" n="0379c06"/><lb ed="R051" n="0125b18"/>隨聲故。法者。八識含藏有漏無漏善惡邪正一切
<lb ed="X" n="0379c07"/><lb ed="R051" n="0126a01"/>諸法故。威德自在二句。八識功能任運自在故。八
<lb ed="X" n="0379c08"/><lb ed="R051" n="0126a02"/>識在纏被四大所拘故。王出家成佛者。心王離妄
<lb ed="X" n="0379c09"/><lb ed="R051" n="0126a03"/>證眞也。捨王位者。厭三界有漏之榮。欣一乘無爲
<lb ed="X" n="0379c10"/><lb ed="R051" n="0126a04"/>之道。亦隨出家者。八識轉染成淨也。所謂有是父。
<lb ed="X" n="0379c11"/><lb ed="R051" n="0126a05"/>必有是子。迷則同迷。悟則同悟。燈明本也。八子迹
<lb ed="X" n="0379c12"/><lb ed="R051" n="0126a06"/>中八相也。父生八子。從本垂迹也。隨父出家。會迹
<lb ed="X" n="0379c13"/><lb ed="R051" n="0126a07"/>歸本也。大乘意者。直等三心。四弘誓願。所行無汙。
<lb ed="X" n="0379c14"/><lb ed="R051" n="0126a08"/>具足淸白。曰梵行。心無懈怠。念茲在茲。曰常修。各
<lb ed="X" n="0379c15"/><lb ed="R051" n="0126a09"/>以道備於<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c1501" n="0379c1501"/><anchor xml:id="beg0379c1501" n="0379c1501"/>己<anchor xml:id="end0379c1501"/>。垂範於世。曰法師。<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c1502" n="0379c1502"/><anchor xml:id="beg0379c1502" n="0379c1502"/>已<anchor xml:id="end0379c1502"/>於二句。明因深
<lb ed="X" n="0379c16"/><lb ed="R051" n="0126a10"/>今入聖位。非無因而至。亦非邪因而至。不於一二
<lb ed="X" n="0379c17"/><lb ed="R051" n="0126a11"/>佛種諸善根也。內因外緣。爲衆善之本。故云善本。
<lb ed="X" n="0379c18"/><lb ed="R051" n="0126a12"/>問。昔佛八子。今佛一子。云何同也。答。數雖不等。一
<lb ed="X" n="0379c19"/><lb ed="R051" n="0126a13"/>八赴緣各別。並出同居之土。八表八正道。一表一
<lb ed="X" n="0379c20"/><lb ed="R051" n="0126a14"/>道淸淨也。今取有子事同。昔八子出家發大乘意。
<lb ed="X" n="0379c21"/><lb ed="R051" n="0126a15"/>今佛一子住小乘果。云何言同。昔化道<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c2101" n="0379c2101"/><anchor xml:id="beg0379c2101" n="0379c2101"/>已<anchor xml:id="end0379c2101"/>竟。顯本
<lb ed="X" n="0379c22"/><lb ed="R051" n="0126a16"/>事彰。故言發大乘意。今未發迹。猶言羅漢。至後顯
<lb ed="X" n="0379c23"/><lb ed="R051" n="0126a17"/>本。卽是菩薩。其義則同。</p><p xml:id="pX32p0379c2310" cb:place="inline">△二曾見事於今今同。又
<lb ed="X" n="0379c24"/><lb ed="R051" n="0126a18"/>二。初現相同。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0380a" n="0380a"/>
<lb ed="X" n="0380a01"/><lb ed="R051" n="0126b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0380a0101">是時日月燈明佛說大乘經<note place="inline">至</note>如今所見是諸佛土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a02"/><lb ed="R051" n="0126b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0380a0201">六瑞。次第如文。如今所見二句。攝盡下至阿鼻乃
<lb ed="X" n="0380a03"/><lb ed="R051" n="0126b03"/>至起七寶塔一段。經家恐繁文耳。</p><p xml:id="pX32p0380a0314" cb:place="inline">△二疑念同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a04"/><lb ed="R051" n="0126b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0380a0401">彌勒當知爾時會中<note place="inline">至</note>欲知此光所爲因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a05"/><lb ed="R051" n="0126b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0380a0501">准前。當有爾時某菩薩作念一段文。今總擧法衆。
<lb ed="X" n="0380a06"/><lb ed="R051" n="0126b06"/>故以二十億樂欲聽法數句該之。欲知此光所爲
<lb ed="X" n="0380a07"/><lb ed="R051" n="0126b07"/>因緣。正疑念也。問。旣言現相疑念。而無衆集發問
<lb ed="X" n="0380a08"/><lb ed="R051" n="0126b08"/>答問者何也。答。義推則有。旣說法必集衆。旣疑念
<lb ed="X" n="0380a09"/><lb ed="R051" n="0126b09"/>必有問。有問必有答。若言昔日某菩薩問。某菩薩
<lb ed="X" n="0380a10"/><lb ed="R051" n="0126b10"/>答。則不待文殊費辭矣。旣不言答。亦不出問。</p><p xml:id="pX32p0380a1018" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0380a11"/><lb ed="R051" n="0126b11"/>曾見事與今當同。又分六。初因人同。二說法同。三
<lb ed="X" n="0380a12"/><lb ed="R051" n="0126b12"/>時節同。四唱滅同。五授記同。六通經同。且初因人
<lb ed="X" n="0380a13"/><lb ed="R051" n="0126b13"/>同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a14"/><lb ed="R051" n="0126b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0380a1401">時有菩薩名曰妙光有八百弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a15"/><lb ed="R051" n="0126b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0380a1501">聖人無名。因德以彰。神通莫測曰妙。朗照群昏曰
<lb ed="X" n="0380a16"/><lb ed="R051" n="0126b16"/>光。又此菩薩深達權實卽離爲妙。二智開覺群生
<lb ed="X" n="0380a17"/><lb ed="R051" n="0126b17"/>爲光。昔佛八子師妙光。佛起定爲妙光說法華經。
<lb ed="X" n="0380a18"/><lb ed="R051" n="0126b18"/>今佛羅雲師身子。下出定爲身子說此經。是因人
<lb ed="X" n="0380a19"/><lb ed="R051" n="0127a01"/>同也。或曰。妙光是菩薩。身子是聲聞。云何同也。比
<lb ed="X" n="0380a20"/><lb ed="R051" n="0127a02"/>及發迹。身子亦是菩薩。妙光垂迹。未必不是聲聞。
<lb ed="X" n="0380a21"/><lb ed="R051" n="0127a03"/>文殊巧說。方便隱顯耳。有八百弟子一句按下。後
<lb ed="X" n="0380a22"/><lb ed="R051" n="0127a04"/>文好出彌勒乃八百之一。淨名疏云。師有作成之
<lb ed="X" n="0380a23"/><lb ed="R051" n="0127a05"/>能。學有資稟之德。資則捨父從師。敬師如父。師之
<lb ed="X" n="0380a24"/><lb ed="R051" n="0127a06"/>謙讓。處資如弟。</p><p xml:id="pX32p0380a2407" cb:place="inline">△二說法同。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0380b" n="0380b"/>
<lb ed="X" n="0380b01"/><lb ed="R051" n="0127a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0380b0101">是時日月燈明佛從三昧起<note place="inline">至</note>敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380b02"/><lb ed="R051" n="0127a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0380b0201">必因妙光者。燈佛表本覺理也。妙光表始覺智也。
<lb ed="X" n="0380b03"/><lb ed="R051" n="0127a09"/>以此理非智不能契入。故因妙光說經。又此妙光。
<lb ed="X" n="0380b04"/><lb ed="R051" n="0127a10"/>人人本具。亘古常恒。燈燈相續。光光圓融。所以說
<lb ed="X" n="0380b05"/><lb ed="R051" n="0127a11"/>法華必因無斷續之妙光也。經名妙法。在前文殊
<lb ed="X" n="0380b06"/><lb ed="R051" n="0127a12"/>云。欲說大法。又云難信之法。費盡微婉曲折。至此
<lb ed="X" n="0380b07"/><lb ed="R051" n="0127a13"/>隱諱不住。始唱出經名。</p><p xml:id="pX32p0380b0710" cb:place="inline">△三時節同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380b08"/><lb ed="R051" n="0127a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0380b0801">六十小劫不起於座<note place="inline">至</note>若身若心而生懈倦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380b09"/><lb ed="R051" n="0127a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0380b0901">六十小劫如食頃。今經五十小劫如半日。是其同
<lb ed="X" n="0380b10"/><lb ed="R051" n="0127a16"/>也。經文非虗。聞法之誠。佛威難測。一坐經劫。忘其
<lb ed="X" n="0380b11"/><lb ed="R051" n="0127a17"/>久耳。如世黃<anchor xml:id="nkr_note_add_0380b1101" n="0380b1101"/><anchor xml:id="beg0380b1101" n="0380b1101"/>粱<anchor xml:id="end0380b1101"/>一夢。山中七日。卽可類推。又則大
<lb ed="X" n="0380b12"/><lb ed="R051" n="0127a18"/>覺設敎。有神變莫測之力。能延一日爲一劫。促一
<lb ed="X" n="0380b13"/><lb ed="R051" n="0127b01"/>劫爲一時。不可以六十小劫如食頃爲荒唐之言
<lb ed="X" n="0380b14"/><lb ed="R051" n="0127b02"/>也。就增減言。人壽十歲時。子年倍父年。如是增至
<lb ed="X" n="0380b15"/><lb ed="R051" n="0127b03"/>八萬四千歲。後百年減一歲。如是減至十歲。一增
<lb ed="X" n="0380b16"/><lb ed="R051" n="0127b04"/>一減爲一小劫。二十番增減爲一中劫。成住壞空。
<lb ed="X" n="0380b17"/><lb ed="R051" n="0127b05"/>各二十番增減爲一大劫。今釋迦出世。正當二十
<lb ed="X" n="0380b18"/><lb ed="R051" n="0127b06"/>小劫中。第九減劫也。</p><p xml:id="pX32p0380b1809" cb:place="inline">△四唱滅同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380b19"/><lb ed="R051" n="0127b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0380b1901">日月燈明佛於六十小劫<note place="inline">至</note>當入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380b20"/><lb ed="R051" n="0127b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0380b2001">梵色界主也。魔欲界主也。婆羅門云淨行。在家修
<lb ed="X" n="0380b21"/><lb ed="R051" n="0127b09"/>行者。中夜表無爲正位。昔佛說法華竟。卽唱滅。今
<lb ed="X" n="0380b22"/><lb ed="R051" n="0127b10"/>經寶塔品云。如來不久當入涅槃。化道<anchor xml:id="nkr_note_add_0380b2201" n="0380b2201"/><anchor xml:id="beg0380b2201" n="0380b2201"/>已<anchor xml:id="end0380b2201"/>足。唱滅
<lb ed="X" n="0380b23"/><lb ed="R051" n="0127b11"/>事同也。涅槃此云圓寂。衆德皆圓。諸妄永寂故。又
<lb ed="X" n="0380b24"/><lb ed="R051" n="0127b12"/>云滅度。滅二障度二死故。又云無爲。離生滅故。又
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0380c" n="0380c"/>
<lb ed="X" n="0380c01"/><lb ed="R051" n="0127b13"/>云安隱。最寂靜故。總之一眞理也。小乘亦有無餘。
<lb ed="X" n="0380c02"/><lb ed="R051" n="0127b14"/>子縛<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c0201" n="0380c0201"/><anchor xml:id="beg0380c0201" n="0380c0201"/>已<anchor xml:id="end0380c0201"/>盡。果縛尙在爲有餘。身智<g ref="#CB01926">灰</g>泯爲無餘。大
<lb ed="X" n="0380c03"/><lb ed="R051" n="0127b15"/>乘以五住究盡。二死永亡爲無餘。一往釋耳。統論
<lb ed="X" n="0380c04"/><lb ed="R051" n="0127b16"/>有三。一性淨。凡聖平等。法身也。二圓淨。出障圓明。
<lb ed="X" n="0380c05"/><lb ed="R051" n="0127b17"/>般若也。三方便淨。現生現滅。解脫也。大論開四。一
<lb ed="X" n="0380c06"/><lb ed="R051" n="0127b18"/>自性淸淨涅槃。卽眞如理。本來不生滅。雖爲客障
<lb ed="X" n="0380c07"/><lb ed="R051" n="0128a01"/>所覆。其性本自寂然。衆生等有不關修得。二有餘
<lb ed="X" n="0380c08"/><lb ed="R051" n="0128a02"/>依。見思<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c0801" n="0380c0801"/><anchor xml:id="beg0380c0801" n="0380c0801"/>已<anchor xml:id="end0380c0801"/>寂。眞如出煩惱障。猶餘最後身智。分段
<lb ed="X" n="0380c09"/><lb ed="R051" n="0128a03"/>生死苦依。三乘證無學道所得。三無餘依。以煩惱
<lb ed="X" n="0380c10"/><lb ed="R051" n="0128a04"/>旣盡。餘依亦滅。衆苦永寂。無有餘依。三乘無學身
<lb ed="X" n="0380c11"/><lb ed="R051" n="0128a05"/>智盡時所證。四無住處。謂眞如復出所知障。悲智
<lb ed="X" n="0380c12"/><lb ed="R051" n="0128a06"/>相應。不住生死。不住涅槃。盡未來際。寂而常照。利
<lb ed="X" n="0380c13"/><lb ed="R051" n="0128a07"/>益衆生。此四凡夫唯一。聖人有三。唯佛具四。</p><p xml:id="pX32p0380c1318" cb:place="inline">△五
<lb ed="X" n="0380c14"/><lb ed="R051" n="0128a08"/>授記同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380c15"/><lb ed="R051" n="0128a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0380c1501">時有菩薩名曰德藏<note place="inline">至</note>阿羅訶三藐三佛陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380c16"/><lb ed="R051" n="0128a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0380c1601">言德藏者。恒沙功德無不具足。含藏義。自利也。以
<lb ed="X" n="0380c17"/><lb ed="R051" n="0128a11"/>此德遍施衆生。出生義。利他也。聖言說與曰授。果
<lb ed="X" n="0380c18"/><lb ed="R051" n="0128a12"/>與心期曰記。淨身者。以相好嚴身。其體明淨故。多
<lb ed="X" n="0380c19"/><lb ed="R051" n="0128a13"/>陀等。卽如來應供正遍知之三號。問。昔佛說經授
<lb ed="X" n="0380c20"/><lb ed="R051" n="0128a14"/>菩薩。今經授聲聞。何言同也。答。昔事<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c2001" n="0380c2001"/><anchor xml:id="beg0380c2001" n="0380c2001"/>已<anchor xml:id="end0380c2001"/>成。故言菩
<lb ed="X" n="0380c21"/><lb ed="R051" n="0128a15"/>薩。今正會歸。故言聲聞。問。何故爲妙光說經而授
<lb ed="X" n="0380c22"/><lb ed="R051" n="0128a16"/>德藏記也。答。妙光爲當機。必有遠記。意謂往事不
<lb ed="X" n="0380c23"/><lb ed="R051" n="0128a17"/>遑序故。又一燈分二<g ref="#CB08504">𦦨</g>。一傳妙光。弘法利生。化化
<lb ed="X" n="0380c24"/><lb ed="R051" n="0128a18"/>無盡。斯道不泯故。一傳德藏。爲人天依止。燈燈有
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0381a" n="0381a"/>
<lb ed="X" n="0381a01"/><lb ed="R051" n="0128b01"/>續故。</p><p xml:id="pX32p0381a0103" cb:place="inline">△六通經同。又三。初滅後通經。二敎化弟子。
<lb ed="X" n="0381a02"/><lb ed="R051" n="0128b02"/>三結會古今。且初滅後通經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381a03"/><lb ed="R051" n="0128b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0381a0301">佛授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0381a0301" n="0381a0301"/><anchor xml:id="beg0381a0301" n="0381a0301"/>已<anchor xml:id="end0381a0301"/>便於中夜<note place="inline">至</note>滿八十小劫爲人演說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381a04"/><lb ed="R051" n="0128b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0381a0401">授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0381a0401" n="0381a0401"/><anchor xml:id="beg0381a0401" n="0381a0401"/>已<anchor xml:id="end0381a0401"/>入滅者。斯道有賴故。本願<anchor xml:id="nkr_note_add_0381a0402" n="0381a0402"/><anchor xml:id="beg0381a0402" n="0381a0402"/>已<anchor xml:id="end0381a0402"/>暢故。化緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0381a0403" n="0381a0403"/><anchor xml:id="beg0381a0403" n="0381a0403"/>已<anchor xml:id="end0381a0403"/>
<lb ed="X" n="0381a05"/><lb ed="R051" n="0128b05"/>畢故。故於中夜便般涅槃。入於常寂光中。今經有
<lb ed="X" n="0381a06"/><lb ed="R051" n="0128b06"/>唱滅之言。無涅槃之事。當知說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0381a0601" n="0381a0601"/><anchor xml:id="beg0381a0601" n="0381a0601"/>已<anchor xml:id="end0381a0601"/>。卽詣雙林
<lb ed="X" n="0381a07"/><lb ed="R051" n="0128b07"/>說涅槃而入滅矣。滅後妙光持經者。燈明因妙光
<lb ed="X" n="0381a08"/><lb ed="R051" n="0128b08"/>而說經。則囑累在妙光矣。妙光受遺囑而持經。是
<lb ed="X" n="0381a09"/><lb ed="R051" n="0128b09"/>行法師事。所以燈明一燈。分作二燈。一燈授德藏
<lb ed="X" n="0381a10"/><lb ed="R051" n="0128b10"/>爲法王。一燈付妙光爲法師。此法王法師之位。是
<lb ed="X" n="0381a11"/><lb ed="R051" n="0128b11"/>如來道統之傳。出世本懷正爲此也。言法王者。道
<lb ed="X" n="0381a12"/><lb ed="R051" n="0128b12"/>無不傳。德無不備。功無不圓。行無不滿。位無不極
<lb ed="X" n="0381a13"/><lb ed="R051" n="0128b13"/>也。言法師者。學法王道。修法王德。行法王行。傳法
<lb ed="X" n="0381a14"/><lb ed="R051" n="0128b14"/>王法。遵法王戒。入法王定。得法王慧。如是經無量
<lb ed="X" n="0381a15"/><lb ed="R051" n="0128b15"/>劫。功圓行滿。然後紹法王之位。法師乃法王之基
<lb ed="X" n="0381a16"/><lb ed="R051" n="0128b16"/>本。所以妙光持經演說。自利利他作大法師也。弟
<lb ed="X" n="0381a17"/><lb ed="R051" n="0128b17"/>子弘經多師二十劫。靑出於藍。智過於師。顯佛鑑
<lb ed="X" n="0381a18"/><lb ed="R051" n="0128b18"/>機無差也。</p><p xml:id="pX32p0381a1805" cb:place="inline">△二明敎化弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381a19"/><lb ed="R051" n="0129a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0381a1901">日月燈明佛八子皆師妙光<note place="inline">至</note>供養恭敬尊重讚歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381a20"/><lb ed="R051" n="0129a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0381a2001">燈明八子。不以父爲師。以妙光爲師者。古人易子
<lb ed="X" n="0381a21"/><lb ed="R051" n="0129a03"/>而敎。故羅雲以身子爲師。尊師道也。語云。父以生
<lb ed="X" n="0381a22"/><lb ed="R051" n="0129a04"/>之。燈明有焉。師以成之。妙光有焉。八子師妙光。妙
<lb ed="X" n="0381a23"/><lb ed="R051" n="0129a05"/>光敎化令其堅固菩提。復近佛多。因圓果滿。皆成
<lb ed="X" n="0381a24"/><lb ed="R051" n="0129a06"/>佛道。所謂堅固精進者早<anchor xml:id="nkr_note_add_0381a2401" n="0381a2401"/><anchor xml:id="beg0381a2401" n="0381a2401"/>已<anchor xml:id="end0381a2401"/>成佛。然燈者。大論云。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0381b" n="0381b"/>
<lb ed="X" n="0381b01"/><lb ed="R051" n="0129a07"/>太子生時。一切身光如燈故。以至成佛亦名然燈。
<lb ed="X" n="0381b02"/><lb ed="R051" n="0129a08"/>是釋迦第二僧祇授記之本師。又增一云。十方一
<lb ed="X" n="0381b03"/><lb ed="R051" n="0129a09"/>切諸佛。八萬四千法門皆同。唯有精進一門不同。
<lb ed="X" n="0381b04"/><lb ed="R051" n="0129a10"/>精進者得早成佛。懈怠者雖有成佛之日。亦遲劫
<lb ed="X" n="0381b05"/><lb ed="R051" n="0129a11"/>數矣。八百弟子下。明懈怠者猶待當來。前云八百
<lb ed="X" n="0381b06"/><lb ed="R051" n="0129a12"/>弟子。正謂此處顯彌勒是八百中之一人耳。號求
<lb ed="X" n="0381b07"/><lb ed="R051" n="0129a13"/>名者。抑其名利役心。志分神耗。種諸善根値多諸
<lb ed="X" n="0381b08"/><lb ed="R051" n="0129a14"/>佛者。揚其因深緣勝。方成聖果。所以引八百八子
<lb ed="X" n="0381b09"/><lb ed="R051" n="0129a15"/>者。近則釋疑。密開壽量。釋疑者。或謂彌勒補處爲
<lb ed="X" n="0381b10"/><lb ed="R051" n="0129a16"/>大。文殊非補處爲小。小不應答。大不應問。故擧彌
<lb ed="X" n="0381b11"/><lb ed="R051" n="0129a17"/>勒是昔日妙光八百弟子中之一人。意謂妙光是
<lb ed="X" n="0381b12"/><lb ed="R051" n="0129a18"/>我文殊。彌勒是妙光弟子。弟子應問。師應答。故今
<lb ed="X" n="0381b13"/><lb ed="R051" n="0129b01"/>釋疑非謬。密開壽量者。八子相繼成佛。最後號然
<lb ed="X" n="0381b14"/><lb ed="R051" n="0129b02"/>燈。然燈又是釋迦授記之本師。八子皆師妙光。則
<lb ed="X" n="0381b15"/><lb ed="R051" n="0129b03"/>妙光是釋迦九世師翁。九代孫今成佛。師祖尙爲
<lb ed="X" n="0381b16"/><lb ed="R051" n="0129b04"/>弟子。師弟無定。密顯生非生滅非滅之意。又釋迦
<lb ed="X" n="0381b17"/><lb ed="R051" n="0129b05"/>受妙法於然燈。然燈續繼於七兄。八子皆行妙光
<lb ed="X" n="0381b18"/><lb ed="R051" n="0129b06"/>敎道。迭相致果。妙光又受囑於燈明。二萬逆之於
<lb ed="X" n="0381b19"/><lb ed="R051" n="0129b07"/>最初燈明。唯此傳此。秉此續此也。乃至二萬億威
<lb ed="X" n="0381b20"/><lb ed="R051" n="0129b08"/>音。纂芳烈<g ref="#CB08504">𦦨</g>者。不過此妙法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0381b2001" n="0381b2001"/><anchor xml:id="beg0381b2001" n="0381b2001"/>已<anchor xml:id="end0381b2001"/>顯此妙法。非今
<lb ed="X" n="0381b21"/><lb ed="R051" n="0129b09"/>日始有之妙法。其來久矣。可見文殊上受於威音
<lb ed="X" n="0381b22"/><lb ed="R051" n="0129b10"/>燈明。下傳於八王後代。祖述有據。後昆可準。名稱
<lb ed="X" n="0381b23"/><lb ed="R051" n="0129b11"/>於實。當決衆疑也。</p><p xml:id="pX32p0381b2308" cb:place="inline">△三結會古今。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b24"/><lb ed="R051" n="0129b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0381b2401">彌勒當知爾時妙光菩薩<note place="inline">至</note>求名菩薩汝身是也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0381c" n="0381c"/>
<lb ed="X" n="0381c01"/><lb ed="R051" n="0129b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0381c0101">今日之文殊。昔日之妙光。昔日之求名。今日之彌
<lb ed="X" n="0381c02"/><lb ed="R051" n="0129b14"/>勒也。上廣曾見答竟。</p><p xml:id="pX32p0381c0209" cb:place="inline">△四分明判答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381c03"/><lb ed="R051" n="0129b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0381c0301">今見此瑞與本無異<note place="inline">至</note>敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381c04"/><lb ed="R051" n="0129b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0381c0401">言今日所現之瑞相。與本昔日燈明所現之瑞相。
<lb ed="X" n="0381c05"/><lb ed="R051" n="0129b17"/>無有異也。妙光是我文殊。求名是汝彌勒。彼此眼
<lb ed="X" n="0381c06"/><lb ed="R051" n="0129b18"/>見耳聞。今日迦文所爲。不異昔日燈明故事。故曰
<lb ed="X" n="0381c07"/><lb ed="R051" n="0130a01"/>是故惟忖等。今經題目。佛未出定。法未出口。文殊
<lb ed="X" n="0381c08"/><lb ed="R051" n="0130a02"/>預先說之。可見三世一切諸佛。所說皆名妙法蓮
<lb ed="X" n="0381c09"/><lb ed="R051" n="0130a03"/>華經也。詳上彌勒善問。文殊善答。縱散之談。收放
<lb ed="X" n="0381c10"/><lb ed="R051" n="0130a04"/>自如。波瀾浩瀚。若吞舟之巨浪。首尾跌宕。似斷弦
<lb ed="X" n="0381c11"/><lb ed="R051" n="0130a05"/>之復續。妙哉此經。無以尙矣。</p><p xml:id="pX32p0381c1112" cb:place="inline">△二偈頌。有四十五
<lb ed="X" n="0381c12"/><lb ed="R051" n="0130a06"/>行。分二。前四十三行頌上長行。後二行結勸待聞。
<lb ed="X" n="0381c13"/><lb ed="R051" n="0130a07"/>初中不頌惟忖略見二答。於廣見中但頌前後。不
<lb ed="X" n="0381c14"/><lb ed="R051" n="0130a08"/>頌中間二萬佛。分二。初四十一行頌廣曾見答。二
<lb ed="X" n="0381c15"/><lb ed="R051" n="0130a09"/>二行頌分明判答。初又二。初二行頌引一佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381c16"/><lb ed="R051" n="0130a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0381c1601">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>於大衆中欲重宣此義而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0381c17"/><lb ed="R051" n="0130a11"/><p xml:id="pX32p0381c1701">我念過去世無量無數劫<note place="inline">至</note>令入佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381c18"/><lb ed="R051" n="0130a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0381c1801">念卽宿命通也。過去劫數。頌時節。有佛二句。頌名
<lb ed="X" n="0381c19"/><lb ed="R051" n="0130a13"/>號。世尊下。頌說法利生。人中者。諸佛現相人中。以
<lb ed="X" n="0381c20"/><lb ed="R051" n="0130a14"/>整心慮。趣菩提。唯人道乃能耳。</p><p xml:id="pX32p0381c2013" cb:place="inline">△二三十九行。頌
<lb ed="X" n="0381c21"/><lb ed="R051" n="0130a15"/>最後佛同。又三。初一行頌曾見<anchor xml:id="nkr_note_add_0381c2101" n="0381c2101"/><anchor xml:id="beg0381c2101" n="0381c2101"/>已<anchor xml:id="end0381c2101"/>同。二十五行半
<lb ed="X" n="0381c22"/><lb ed="R051" n="0130a16"/>頌曾見今同。三二十二行半頌曾見當同。且初一
<lb ed="X" n="0381c23"/><lb ed="R051" n="0130a17"/>行。頌曾見<anchor xml:id="nkr_note_add_0381c2301" n="0381c2301"/><anchor xml:id="beg0381c2301" n="0381c2301"/>已<anchor xml:id="end0381c2301"/>同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381c24"/><lb ed="R051" n="0130a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0381c2401">佛未出家時所生八王子見大聖出家亦隨修梵行。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0382a" n="0382a"/>
<lb ed="X" n="0382a01"/><lb ed="R051" n="0130b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382a0101">△二十五行半。頌曾見今同。又三。初四行頌此土
<lb ed="X" n="0382a02"/><lb ed="R051" n="0130b02"/>瑞相。二十行頌光照他土。三一行半頌疑念。且初
<lb ed="X" n="0382a03"/><lb ed="R051" n="0130b03"/>四行。頌此土瑞相同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a04"/><lb ed="R051" n="0130b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382a0401">時佛說大乘經名無量義<note place="inline">至</note>現諸希有事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a05"/><lb ed="R051" n="0130b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382a0501">六瑞如文。長出天鼓自鳴。表無問自說也。此鼓在
<lb ed="X" n="0382a06"/><lb ed="R051" n="0130b06"/>妙法堂上。正諸天娛樂之時。其鼓自鳴。爲諸天衆。
<lb ed="X" n="0382a07"/><lb ed="R051" n="0130b07"/>說苦空不淨等法。希有事總結六瑞。</p><p xml:id="pX32p0382a0715" cb:place="inline">△二十行頌
<lb ed="X" n="0382a08"/><lb ed="R051" n="0130b08"/>光照他土同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a09"/><lb ed="R051" n="0130b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382a0901">此光照東方萬八千佛土<note place="inline">至</note>說法求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a10"/><lb ed="R051" n="0130b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382a1001">長行但云如今所見是諸佛土文略。此中廣出。應
<lb ed="X" n="0382a11"/><lb ed="R051" n="0130b11"/>上光中所見他土事相。示一切二句。頌六趣衆生。
<lb ed="X" n="0382a12"/><lb ed="R051" n="0130b12"/>業明生死之因。報明生死之果。處卽二十五有也。
<lb ed="X" n="0382a13"/><lb ed="R051" n="0130b13"/>有見下。長出佛土莊嚴。玻瓈水玉也。琉璃具云吠
<lb ed="X" n="0382a14"/><lb ed="R051" n="0130b14"/>琉璃。此云靑色寶。亦云不遠。西域有山去波羅柰
<lb ed="X" n="0382a15"/><lb ed="R051" n="0130b15"/>城不遠。山中出此寶故名。及見下。長出八部供養。
<lb ed="X" n="0382a16"/><lb ed="R051" n="0130b16"/>又見下。長出諸佛成道三身圓滿。自然成道者。七
<lb ed="X" n="0382a17"/><lb ed="R051" n="0130b17"/>地以前方便道。加功修習。八地以上發眞道。無功
<lb ed="X" n="0382a18"/><lb ed="R051" n="0130b18"/>用行。卽自然任運流入果海也。甚微妙者。以金山
<lb ed="X" n="0382a19"/><lb ed="R051" n="0131a01"/>正報之佛身。坐於衆寶依報之光土。如琉璃內現
<lb ed="X" n="0382a20"/><lb ed="R051" n="0131a02"/>金像耳。自然成佛法身也。金山報身也。端嚴化身
<lb ed="X" n="0382a21"/><lb ed="R051" n="0131a03"/>也。世尊在大衆下。明說法。深法義者。將法顯人。法
<lb ed="X" n="0382a22"/><lb ed="R051" n="0131a04"/>旣深玄。必逗大機。卽上光中見佛聞法。一一下。將
<lb ed="X" n="0382a23"/><lb ed="R051" n="0131a05"/>人顯法。人旣二乘。法必諦緣。卽上光中四衆修行。
<lb ed="X" n="0382a24"/><lb ed="R051" n="0131a06"/>又見下。卽上光中種種相貌等。此一行總明六度。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0382b" n="0382b"/>
<lb ed="X" n="0382b01"/><lb ed="R051" n="0131a07"/>又見深入。別明禪定。又見知法。別明般若。</p><p xml:id="pX32p0382b0117" cb:place="inline">△三一
<lb ed="X" n="0382b02"/><lb ed="R051" n="0131a08"/>行半頌疑念同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b03"/><lb ed="R051" n="0131a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382b0301">爾時四部衆見日月燈佛<note place="inline">至</note>是事何因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b04"/><lb ed="R051" n="0131a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382b0401">自相問正疑念也。言人人自<anchor xml:id="nkr_note_add_0382b0401" n="0382b0401"/><anchor xml:id="beg0382b0401" n="0382b0401"/>己<anchor xml:id="end0382b0401"/>忖量。自言自語。共
<lb ed="X" n="0382b05"/><lb ed="R051" n="0131a11"/>相咨問。一光所現之事。不知有何因緣。</p><p xml:id="pX32p0382b0516" cb:place="inline">△三二十
<lb ed="X" n="0382b06"/><lb ed="R051" n="0131a12"/>二行半。頌曾見當同。分六。初二行半頌因人同。二
<lb ed="X" n="0382b07"/><lb ed="R051" n="0131a13"/>一句頌說法同。三一行一句頌時節同。四五行頌
<lb ed="X" n="0382b08"/><lb ed="R051" n="0131a14"/>唱滅同。五一行半頌授記同。六十二行頌滅後通
<lb ed="X" n="0382b09"/><lb ed="R051" n="0131a15"/>經同。且初二行半。頌因人同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b10"/><lb ed="R051" n="0131a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382b1001">天人所奉尊適從三昧起<note place="inline">至</note>令妙光歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b11"/><lb ed="R051" n="0131a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382b1101">聖人出世。人天奉敬尊崇。故云所奉尊也。世間眼
<lb ed="X" n="0382b12"/><lb ed="R051" n="0131a18"/>者。人天眼目。七衆歸依也。所以然者。能奉持法藏
<lb ed="X" n="0382b13"/><lb ed="R051" n="0131b01"/>故。令妙光歡喜。後乃因之說經。例今出定吿舍利
<lb ed="X" n="0382b14"/><lb ed="R051" n="0131b02"/>弗也。</p><p xml:id="pX32p0382b1403" cb:place="inline">△二一句頌說經同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b15"/><lb ed="R051" n="0131b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382b1501">說是法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b16"/><lb ed="R051" n="0131b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382b1601">△三一行一句頌時節同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b17"/><lb ed="R051" n="0131b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382b1701">滿六十小劫不起於此座<note place="inline">至</note>悉皆能受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b18"/><lb ed="R051" n="0131b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382b1801">妙光受持燈明之法。如身子受佛付囑也。</p><p xml:id="pX32p0382b1817" cb:place="inline">△四五
<lb ed="X" n="0382b19"/><lb ed="R051" n="0131b07"/>行頌唱滅同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b20"/><lb ed="R051" n="0131b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382b2001">佛說是法華令衆歡喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0382b2001" n="0382b2001"/><anchor xml:id="beg0382b2001" n="0382b2001"/>已<anchor xml:id="end0382b2001"/><note place="inline">至</note>汝等勿憂怖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b21"/><lb ed="R051" n="0131b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382b2101">初二行唱滅。燈明出世本懷<anchor xml:id="nkr_note_add_0382b2101" n="0382b2101"/><anchor xml:id="beg0382b2101" n="0382b2101"/>已<anchor xml:id="end0382b2101"/>暢。衆生知見<anchor xml:id="nkr_note_add_0382b2102" n="0382b2102"/><anchor xml:id="beg0382b2102" n="0382b2102"/>已<anchor xml:id="end0382b2102"/>開。
<lb ed="X" n="0382b22"/><lb ed="R051" n="0131b10"/>各各歡喜也。尋卽下。吿衆唱滅。汝一心一行。昔佛
<lb ed="X" n="0382b23"/><lb ed="R051" n="0131b11"/>付囑亦與今同。如遺敎經云。汝等比丘。我滅度後。
<lb ed="X" n="0382b24"/><lb ed="R051" n="0131b12"/>當珍重波羅提木叉。如暗遇明。如貧得寶等。世尊
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0382c" n="0382c"/>
<lb ed="X" n="0382c01"/><lb ed="R051" n="0131b13"/>下。昔日大衆聞佛入滅而生悲仰也。亦與今同。如
<lb ed="X" n="0382c02"/><lb ed="R051" n="0131b14"/>大經云。涕泪盈目。遍身血流。如波羅奢華。卽重法
<lb ed="X" n="0382c03"/><lb ed="R051" n="0131b15"/>慕人之誠也。世尊諸子等者。是燈明世尊法會三
<lb ed="X" n="0382c04"/><lb ed="R051" n="0131b16"/>乘諸子等也。聖主一行。昔佛慰喩時衆。亦與今同。
<lb ed="X" n="0382c05"/><lb ed="R051" n="0131b17"/>如遺敎云。汝等比丘。勿懷悲惱。若我住世一劫二
<lb ed="X" n="0382c06"/><lb ed="R051" n="0131b18"/>劫。會亦應滅。會而不離。終不可得。自利利人。法皆
<lb ed="X" n="0382c07"/><lb ed="R051" n="0132a01"/>具足。若我久住。更無所益。</p><p xml:id="pX32p0382c0711" cb:place="inline">△五一行半頌授記同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382c08"/><lb ed="R051" n="0132a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382c0801">是<name role="" type="person">德藏菩薩</name>於無漏實相<note place="inline">至</note>亦度無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382c09"/><lb ed="R051" n="0132a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382c0901">無漏實相者。以離虗妄分別之相。名爲實相。卽無
<lb ed="X" n="0382c10"/><lb ed="R051" n="0132a04"/>相之相也。內證無漏實相理。外感光明淸淨身。故
<lb ed="X" n="0382c11"/><lb ed="R051" n="0132a05"/>佛號淨身。</p><p xml:id="pX32p0382c1105" cb:place="inline">△六十二行頌滅後通經同。又三。初三
<lb ed="X" n="0382c12"/><lb ed="R051" n="0132a06"/>行頌滅後通經。二八行頌敎化弟子。三一行頌結
<lb ed="X" n="0382c13"/><lb ed="R051" n="0132a07"/>會古今。且初三行。頌滅後通經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382c14"/><lb ed="R051" n="0132a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382c1401">佛此夜滅度如薪盡火滅<note place="inline">至</note>廣宣法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382c15"/><lb ed="R051" n="0132a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382c1501">薪盡火滅者。小乘佛以果報身爲薪。智慧爲火。慧
<lb ed="X" n="0382c16"/><lb ed="R051" n="0132a10"/>依報身。身滅智亡。故云薪盡火滅。大乘以機爲薪。
<lb ed="X" n="0382c17"/><lb ed="R051" n="0132a11"/>逗應爲火。衆生機盡。應形亦滅。故云薪盡火滅。莊
<lb ed="X" n="0382c18"/><lb ed="R051" n="0132a12"/>生云。指窮於爲薪。火傳也。不知其盡。衆生機薪無
<lb ed="X" n="0382c19"/><lb ed="R051" n="0132a13"/>盡。如來應火不滅故。倍精進者。遵佛勿放逸之命。
<lb ed="X" n="0382c20"/><lb ed="R051" n="0132a14"/>各自努力。以求佛果。唯妙光受囑。廣演妙法。</p><p xml:id="pX32p0382c2018" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0382c21"/><lb ed="R051" n="0132a15"/>八行頌敎化弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382c22"/><lb ed="R051" n="0132a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0382c2201">是諸八王子妙光所開化<note place="inline">至</note>其數無有量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382c23"/><lb ed="R051" n="0132a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0382c2301">天中天者。涅槃有四種天。一世間天。如諸國王。二
<lb ed="X" n="0382c24"/><lb ed="R051" n="0132a18"/>生天。從四王至非非想。三淨天。四果支佛。四義天。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0383a" n="0383a"/>
<lb ed="X" n="0383a01"/><lb ed="R051" n="0132b01"/>謂十住菩薩。見一切法是空義故。今佛超出四天。
<lb ed="X" n="0383a02"/><lb ed="R051" n="0132b02"/>名天中天。仙乃大覺金仙。有神化莫測之能。故名
<lb ed="X" n="0383a03"/><lb ed="R051" n="0132b03"/>仙。上明八子行圓。久<anchor xml:id="nkr_note_add_0383a0301" n="0383a0301"/><anchor xml:id="beg0383a0301" n="0383a0301"/>已<anchor xml:id="end0383a0301"/>成佛。是妙光下。明一人方
<lb ed="X" n="0383a04"/><lb ed="R051" n="0132b04"/>成。今住補處。此中文殊稟師家作略。作大老腔調。
<lb ed="X" n="0383a05"/><lb ed="R051" n="0132b05"/>將個彌勒。抑其貪利求名。揚其因深成佛。說得非
<lb ed="X" n="0383a06"/><lb ed="R051" n="0132b06"/>凡非聖。亦凡亦聖。令人不識。所謂彌勒眞彌勒。化
<lb ed="X" n="0383a07"/><lb ed="R051" n="0132b07"/>身千百億。時時示時人。時人眞不識也。</p><p xml:id="pX32p0383a0716" cb:place="inline">△三一行
<lb ed="X" n="0383a08"/><lb ed="R051" n="0132b08"/>頌結會古今。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a09"/><lb ed="R051" n="0132b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0383a0901">彼佛滅度後懈怠者汝是妙光法師者今則我身是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a10"/><lb ed="R051" n="0132b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0383a1001">△二二行頌分明判答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a11"/><lb ed="R051" n="0132b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0383a1101">我見燈明佛本光瑞如此<note place="inline">至</note>助發實相義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a12"/><lb ed="R051" n="0132b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0383a1201">本昔燈明。放光現瑞。而說法華。今日世尊現相。如
<lb ed="X" n="0383a13"/><lb ed="R051" n="0132b13"/>本昔無異。故知欲說法華。但放光現瑞。是諸佛方
<lb ed="X" n="0383a14"/><lb ed="R051" n="0132b14"/>便。助顯發明實相義耳。</p><p xml:id="pX32p0383a1410" cb:place="inline">△末二行結勸待聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a15"/><lb ed="R051" n="0132b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0383a1501">諸人今當知合掌一心待<note place="inline">至</note>令盡無有餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0383a16"/><lb ed="R051" n="0132b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0383a1601">文殊前來廣引。證今瑞相<anchor xml:id="nkr_note_add_0383a1601" n="0383a1601"/><anchor xml:id="beg0383a1601" n="0383a1601"/>已<anchor xml:id="end0383a1601"/>竟。故結勸以待聞也。
<lb ed="X" n="0383a17"/><lb ed="R051" n="0132b17"/>充足求道者。謂昔日未滿足者。今日充滿之。若三
<lb ed="X" n="0383a18"/><lb ed="R051" n="0132b18"/>乘有疑惑者。有悔責者。今日爲除之斷之盡無餘
<lb ed="X" n="0383a19"/><lb ed="R051" n="0133a01"/>也。又除斷一句。文殊將千觔擔子推在佛身。入海
<lb ed="X" n="0383a20"/><lb ed="R051" n="0133a02"/>弘經以脫不退之斥。大智先見之明如是。又此二
<lb ed="X" n="0383a21"/><lb ed="R051" n="0133a03"/>行。是文殊提醒二乘之言。辭甚鋒鋩。宛然諸佛之
<lb ed="X" n="0383a22"/><lb ed="R051" n="0133a04"/>師。吐聲發氣。自是本色作家。充足二字。爲下身子
<lb ed="X" n="0383a23"/><lb ed="R051" n="0133a05"/>等得記之案。疑悔二言。悔字爲下身子追悔之案。
<lb ed="X" n="0383a24"/><lb ed="R051" n="0133a06"/>疑字爲下陳如等疑念之案。天台於此立四伏疑。
<pb ed="X" xml:id="X32.0619.0383b" n="0383b"/>
<lb ed="X" n="0383b01"/><lb ed="R051" n="0133a07"/>由前彌勒釋四伏難。使文殊必答。此中文殊斷四
<lb ed="X" n="0383b02"/><lb ed="R051" n="0133a08"/>伏疑。使彌勒不復更問。第一疑。因文殊廣引先佛
<lb ed="X" n="0383b03"/><lb ed="R051" n="0133a09"/>曾說法華。彌勒卽潛疑欲問。諸佛赴緣。人時各異。
<lb ed="X" n="0383b04"/><lb ed="R051" n="0133a10"/>古佛雖說法華。今佛何必如是。文殊以偈斷云。我
<lb ed="X" n="0383b05"/><lb ed="R051" n="0133a11"/>見燈明佛等。昔佛旣說法華。今佛亦然。此斷疑名
<lb ed="X" n="0383b06"/><lb ed="R051" n="0133a12"/>之問。彌勒卽潛二疑欲問。自有名同義同。亦有名
<lb ed="X" n="0383b07"/><lb ed="R051" n="0133a13"/>同義異。此名何所顯召。文殊以偈斷云。今相如本
<lb ed="X" n="0383b08"/><lb ed="R051" n="0133a14"/>瑞等。此斷疑體之問。彌勒卽潛三疑欲問。實相無
<lb ed="X" n="0383b09"/><lb ed="R051" n="0133a15"/>相。何人會之。文殊以偈斷云。諸人今當知等。此斷
<lb ed="X" n="0383b10"/><lb ed="R051" n="0133a16"/>疑宗之問。彌勒卽潛四疑欲問。佛雨法雨。止洽菩
<lb ed="X" n="0383b11"/><lb ed="R051" n="0133a17"/>薩。亦潤二乘耶。文殊以偈斷云。諸求三乘人等。此
<lb ed="X" n="0383b12"/><lb ed="R051" n="0133a18"/>斷疑用之問。彌勒聯翻搆疑。文殊頻煩爲斷。旣事
<lb ed="X" n="0383b13"/><lb ed="R051" n="0133b01"/>窮理盡。卽得之於懷。不復再疑矣。序分<anchor xml:id="nkr_note_add_0383b1301" n="0383b1301"/><anchor xml:id="beg0383b1301" n="0383b1301"/>已<anchor xml:id="end0383b1301"/>竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0383b14"/><lb ed="R051" n="0133b02"/>
<lb ed="X" n="0383b15"/><lb ed="R051" n="0133b03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>妙法蓮華經大成卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0336b2401" to="#end0336b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">賾<note type="cf1">B15n0088_p0353c02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">頤</rdg></app>
<app from="#beg0336c0601" to="#end0336c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0336c1601" to="#end0336c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0337a1501" to="#end0337a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0337a1801" to="#end0337a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">浙</lem><rdg wit="#wit.orig">淅</rdg></app>
<app from="#beg0337b0401" to="#end0337b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0337b0801" to="#end0337b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">庖</lem><rdg wit="#wit.orig">宓</rdg></app>
<app from="#beg0337b0901" to="#end0337b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">羲</lem><rdg wit="#wit.orig">義</rdg></app>
<app from="#beg0337b2201" to="#end0337b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0337b2401" to="#end0337b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338a1101" to="#end0338a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338a1401" to="#end0338a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338a1701" to="#end0338a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338b0701" to="#end0338b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338b2301" to="#end0338b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338c0701" to="#end0338c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339a0401" to="#end0339a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b0801" to="#end0339b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b1401" to="#end0339b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b1801" to="#end0339b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b2201" to="#end0339b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c0301" to="#end0339c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c0601" to="#end0339c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c0701" to="#end0339c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c0901" to="#end0339c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c1201" to="#end0339c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c1801" to="#end0339c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0340b0401" to="#end0340b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0340b0701" to="#end0340b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0340c1501" to="#end0340c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0340c1601" to="#end0340c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0341a0701" to="#end0341a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0341a1001" to="#end0341a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0341c0401" to="#end0341c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0342a0901" to="#end0342a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0343a0201" to="#end0343a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0343b1101" to="#end0343b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0343c1101" to="#end0343c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344a0101" to="#end0344a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344b0501" to="#end0344b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344c0401" to="#end0344c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345a0301" to="#end0345a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345a0701" to="#end0345a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345b0201" to="#end0345b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345b0401" to="#end0345b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345b0501" to="#end0345b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345b0601" to="#end0345b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345b1201" to="#end0345b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345c0401" to="#end0345c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345c0701" to="#end0345c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0345c2201" to="#end0345c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0347b1701" to="#end0347b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0348a0801" to="#end0348a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0348a1701" to="#end0348a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0348a2201" to="#end0348a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0348a2401" to="#end0348a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0348b2301" to="#end0348b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0349a1401" to="#end0349a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0349b1301" to="#end0349b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0350a1701" to="#end0350a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">士</lem><rdg wit="#wit.orig">土</rdg></app>
<app from="#beg0350a2401" to="#end0350a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0351a0801" to="#end0351a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0351a0901" to="#end0351a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0351a1101" to="#end0351a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">陝</lem><rdg wit="#wit.orig">陜</rdg></app>
<app from="#beg0351a1201" to="#end0351a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0351a1401" to="#end0351a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0352a0901" to="#end0352a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0352a2001" to="#end0352a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353a0801" to="#end0353a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353a1701" to="#end0353a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353b0401" to="#end0353b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353c0201" to="#end0353c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353c0202" to="#end0353c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353c0301" to="#end0353c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0353c1001" to="#end0353c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0354a0201" to="#end0354a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0354a0202" to="#end0354a0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0354a0301" to="#end0354a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0354c2001" to="#end0354c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355b0401" to="#end0355b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355b0801" to="#end0355b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355c0501" to="#end0355c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0355c0701" to="#end0355c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0356a1501" to="#end0356a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">曠</lem><rdg wit="#wit.orig">嚝</rdg></app>
<app from="#beg0356a2001" to="#end0356a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0356c0601" to="#end0356c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0357c0201" to="#end0357c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358b0101" to="#end0358b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358b1301" to="#end0358b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0358c1801" to="#end0358c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359a0901" to="#end0359a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">弗</lem><rdg wit="#wit.orig">佛</rdg></app>
<app from="#beg0359b2101" to="#end0359b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0359c0301" to="#end0359c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360a2301" to="#end0360a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b1301" to="#end0360b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b2101" to="#end0360b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b2102" to="#end0360b2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b2401" to="#end0360b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360b2402" to="#end0360b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360c0101" to="#end0360c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360c0102" to="#end0360c0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360c0201" to="#end0360c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360c1101" to="#end0360c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360c2201" to="#end0360c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0360c2202" to="#end0360c2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361a0301" to="#end0361a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361a0901" to="#end0361a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361a1601" to="#end0361a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">縷</lem><rdg wit="#wit.orig">鏤</rdg></app>
<app from="#beg0361a1602" to="#end0361a1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361a1603" to="#end0361a1603"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0361b0401" to="#end0361b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362a0101" to="#end0362a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362a1501" to="#end0362a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362b1701" to="#end0362b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362c2001" to="#end0362c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0362c2301" to="#end0362c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0363a0301" to="#end0363a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0363a1301" to="#end0363a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0363a1302" to="#end0363a1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0364b0301" to="#end0364b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0364b1501" to="#end0364b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0364b2301" to="#end0364b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0365a2201" to="#end0365a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0367a1201" to="#end0367a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0367c2401" to="#end0367c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0367c2402" to="#end0367c2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0367c2403" to="#end0367c2403"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368a1901" to="#end0368a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368a1902" to="#end0368a1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368b1001" to="#end0368b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368b1901" to="#end0368b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368c1101" to="#end0368c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369a0701" to="#end0369a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369a1001" to="#end0369a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369b0801" to="#end0369b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370c0601" to="#end0370c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370c0701" to="#end0370c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371a1801" to="#end0371a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371c0601" to="#end0371c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0374c0701" to="#end0374c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0374c1001" to="#end0374c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0375b1301" to="#end0375b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">旬</lem><rdg wit="#wit.orig">句</rdg></app>
<app from="#beg0376a1201" to="#end0376a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">圍</lem><rdg wit="#wit.orig">園</rdg></app>
<app from="#beg0376a2001" to="#end0376a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376b1101" to="#end0376b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376b1501" to="#end0376b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376c0601" to="#end0376c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376c0701" to="#end0376c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376c1101" to="#end0376c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0377a1301" to="#end0377a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379a1801" to="#end0379a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379b1401" to="#end0379b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379b1501" to="#end0379b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379b1601" to="#end0379b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379b1701" to="#end0379b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c1501" to="#end0379c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c1502" to="#end0379c1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379c2101" to="#end0379c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380b1101" to="#end0380b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">粱</lem><rdg wit="#wit.orig">梁</rdg></app>
<app from="#beg0380b2201" to="#end0380b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380c0201" to="#end0380c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380c0801" to="#end0380c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380c2001" to="#end0380c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381a0301" to="#end0381a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381a0401" to="#end0381a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381a0402" to="#end0381a0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381a0403" to="#end0381a0403"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381a0601" to="#end0381a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381a2401" to="#end0381a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381b2001" to="#end0381b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381c2101" to="#end0381c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381c2301" to="#end0381c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382b0401" to="#end0382b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382b2001" to="#end0382b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382b2101" to="#end0382b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382b2102" to="#end0382b2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383a0301" to="#end0383a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383a1601" to="#end0383a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0383b1301" to="#end0383b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0336001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0336001">目錄新作</note>
<note n="0362001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0362001">拘疑掬</note>
<note n="0363001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0363001">多疑埵</note>
<note n="0372001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0372001">遭下疑脫苦字</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0336b2401" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X32.0336b24.02" target="#nkr_note_add_0336b2401">賾【CB】，頤【卍續】</note>
<note n="0336c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0336c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0336c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0336c1601">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0337a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0337a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0337a1801" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X32.0337a18.11" target="#nkr_note_add_0337a1801">浙【CB】，淅【卍續】</note>
<note n="0337b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0337b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0337b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0337b0801">庖【CB】，宓【卍續】</note>
<note n="0337b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0337b0901">羲【CB】，義【卍續】</note>
<note n="0337b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0337b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0337b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0337b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0338a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0338a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0338a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0338b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0338b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0338c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0340b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0340b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0340b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0340b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0340c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0340c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0340c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0340c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0341a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0341a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0341c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0342a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0342a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0343a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0343a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0343b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0343b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0343c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0343c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0344a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0344b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0344c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0345c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0345c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0347b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0347b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0348a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0348a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0348a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0348a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0348a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0348a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0348a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0348a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0348b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0348b2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0349a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0349a1401">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0349b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0349b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0350a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0350a1701">士【CB】，土【卍續】</note>
<note n="0350a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0350a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0351a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0351a0801">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0351a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0351a0901">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0351a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0351a1101">陝【CB】，陜【卍續】</note>
<note n="0351a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0351a1201">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0351a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0351a1401">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0352a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0352a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0352a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0352a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0353a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0353a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0353b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0353c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353c0202" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0353c0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0353c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0353c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0353c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0354a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0354a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0354a0202" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0354a0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0354a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0354a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0354c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0354c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0355b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0355b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0355c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0355c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0355c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0356a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0356a1501">曠【CB】，嚝【卍續】</note>
<note n="0356a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0356a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0356c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0356c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0357c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0357c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0358b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0358b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0358c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0358c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0359a0901">弗【CB】，佛【卍續】</note>
<note n="0359b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0359b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0359c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0359c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b2102" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360b2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360b2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360b2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360b2402">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360c0102" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360c0102">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0360c2202" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0360c2202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0361a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0361a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0361a1601">縷【CB】，鏤【卍續】</note>
<note n="0361a1602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0361a1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361a1603" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0361a1603">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0361b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0361b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0362a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0362a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0362b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0362c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0362c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0362c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0363a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0363a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0363a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0363a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0363a1302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0363a1302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0364b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0364b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0364b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0364b1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0364b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0364b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0365a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0365a2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0367a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0367a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0367c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0367c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0367c2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0367c2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0367c2403" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0367c2403">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0368a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368a1902" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0368a1902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0368b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0368b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0368c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0369a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0369a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0369b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0370c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0370c0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0371c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0374c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0374c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0374c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0374c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0375b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0375b1301">旬【CB】，句【卍續】</note>
<note n="0376a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0376a1201">圍【CB】，園【卍續】</note>
<note n="0376a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0376a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0376b1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0376b1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0376c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0376c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0376c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0377a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0377a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c1502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379c1502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0379c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380b1101" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X32.0380b11.06" target="#nkr_note_add_0380b1101">粱【CB】，梁【卍續】</note>
<note n="0380b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0380b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0380c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0380c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0380c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381a0402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381a0402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381a0403" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381a0403">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0381c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0382b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0382b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0382b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382b2102" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0382b2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0383a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0383a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0383b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0383b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>