<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X32n0623">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 623 法華經授手</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 623 法華經授手</title>
			<author>淸 智祥集</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>10卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">32</idno>.<idno type="no">623</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">法華經授手</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00849">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00849</charName>
				<mapping cb:dec="983889" type="PUA">U+F0351</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+(犮-、))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01411">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01411</charName>
				<mapping cb:dec="984451" type="PUA">U+F0583</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2145D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[嶙-山+土]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02133">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02133</charName>
				<mapping cb:dec="985173" type="PUA">U+F0855</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E214</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[糸*系]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02617">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02617</charName>
				<mapping cb:dec="985657" type="PUA">U+F0A39</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2C45F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[目*候]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05224">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05224</charName>
				<mapping cb:dec="988264" type="PUA">U+F1468</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4AEB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>髏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[婁*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17479">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17479</charName>
				<mapping cb:dec="1000519" type="PUA">U+F4447</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+25B3</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[△@△]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-09-18T14:49:56">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0610a" n="0610a"/>
<lb ed="X" n="0610a01"/>
<lb ed="X" n="0610a02"/>
<lb ed="X" n="0610a03"/>
<lb ed="X" n="0610a04"/>
<lb ed="X" n="0610a05"/><cb:docNumber>No. 623</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0610a06"/><lb ed="R051" n="0551a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>妙法蓮華經授手卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0610a07"/>
<lb ed="X" n="0610a08"/><lb ed="R051" n="0551a02"/><byline cb:type="collector">楚衡雲峯沙門　智祥　集</byline>
<lb ed="X" n="0610a09"/><lb ed="R051" n="0551a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前文</cb:mulu><p xml:id="pX32p0610a0901">塵點劫佛。與現坐道場之十方佛。各證而默同者
<lb ed="X" n="0610a10"/><lb ed="R051" n="0551a04"/>妙法也。妙法者何。卽佛與生。靈靈共稟。歷歷孤明。
<lb ed="X" n="0610a11"/><lb ed="R051" n="0551a05"/>無聲無色。不得以相相。無相而求者也。然此妙法。
<lb ed="X" n="0610a12"/><lb ed="R051" n="0551a06"/>本無古今。無生滅。曷諸如來皆有出生現相轉法
<lb ed="X" n="0610a13"/><lb ed="R051" n="0551a07"/>輪般涅槃之古今生滅耶。葢諸佛證此無古今無
<lb ed="X" n="0610a14"/><lb ed="R051" n="0551a08"/>生滅法時。卽願一切人。與未來際人。齊證乎此。衆
<lb ed="X" n="0610a15"/><lb ed="R051" n="0551a09"/>生一日不證。諸佛一日不安。衆生積劫不證。諸佛
<lb ed="X" n="0610a16"/><lb ed="R051" n="0551a10"/>亦積劫不安。所以不得不於無古今生滅中。示古
<lb ed="X" n="0610a17"/><lb ed="R051" n="0551a11"/>今生滅。以濟此不證乎無古今生滅人耳。卽我本
<lb ed="X" n="0610a18"/><lb ed="R051" n="0551a12"/>師世尊。以不自安之心。來生堪忍。向本無古今生
<lb ed="X" n="0610a19"/><lb ed="R051" n="0551a13"/>滅中。而突爾幻出不可窮盡之古今生滅。謂我以
<lb ed="X" n="0610a20"/><lb ed="R051" n="0551a14"/>佛眼觀見六道衆生。貧窮無福慧。相續苦不斷。爲
<lb ed="X" n="0610a21"/><lb ed="R051" n="0551a15"/>是衆生故。而起大悲心。夫佛果見六道衆生貧窮。
<lb ed="X" n="0610a22"/><lb ed="R051" n="0551a16"/>實有福慧。實無佛。卽具有神力。亦不過如國王之
<lb ed="X" n="0610a23"/><lb ed="R051" n="0551a17"/>用赦出人於苦<anchor xml:id="nkr_note_add_0610a2301" n="0610a2301"/><anchor xml:id="beg0610a2301" n="0610a2301"/>已<anchor xml:id="end0610a2301"/>矣。安能使人人皆獲國王位哉。
<lb ed="X" n="0610a24"/><lb ed="R051" n="0551a18"/>是佛抱此不安。亦與世之憫物不自安者。無以異
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0610b" n="0610b"/>
<lb ed="X" n="0610b01"/><lb ed="R051" n="0551b01"/>也。亦非佛出現本懷也。要知盡無古今。盡無生滅。
<lb ed="X" n="0610b02"/><lb ed="R051" n="0551b02"/>必在無盡古今。無盡生滅中。翻出古今生滅。到無
<lb ed="X" n="0610b03"/><lb ed="R051" n="0551b03"/>盡極處。則盡無古今。盡無生滅。始現前矣。所以示
<lb ed="X" n="0610b04"/><lb ed="R051" n="0551b04"/>生無非要人證此無生。示相無非要人證此無相。
<lb ed="X" n="0610b05"/><lb ed="R051" n="0551b05"/>無何衆生著相深。著生又深。旣沒於古今生滅中。
<lb ed="X" n="0610b06"/><lb ed="R051" n="0551b06"/>非著有卽著空。於佛無古今生滅義。有若相背而
<lb ed="X" n="0610b07"/><lb ed="R051" n="0551b07"/>馳。愈趨愈遠。殆相遇無期也<anchor xml:id="nkr_note_add_0610b0701" n="0610b0701"/><anchor xml:id="beg0610b0701" n="0610b0701"/>已<anchor xml:id="end0610b0701"/>。是以如來於此。遠
<lb ed="X" n="0610b08"/><lb ed="R051" n="0551b08"/>則數百千劫往返。近則四十餘年誘引。曲盡無限
<lb ed="X" n="0610b09"/><lb ed="R051" n="0551b09"/>血腸。磨盡無窮心髓。將人人所有之歷歷孤明者。
<lb ed="X" n="0610b10"/><lb ed="R051" n="0551b10"/>左盤右旋。多方陶鑄。迨至以白毫光。媚牽心眼。靈
<lb ed="X" n="0610b11"/><lb ed="R051" n="0551b11"/>運方甦。乃得令一切人。心頭眼底。搖搖動動。轆轤
<lb ed="X" n="0610b12"/><lb ed="R051" n="0551b12"/>欲轉於空靈靈地。幾欲伸手捫摩。而又無從。故如
<lb ed="X" n="0610b13"/><lb ed="R051" n="0551b13"/>來得此一機。本懷始暢滿。將出世來一大事。無古
<lb ed="X" n="0610b14"/><lb ed="R051" n="0551b14"/>今生滅之因緣。開襟傾倒。權實會融。擧靈靈共稟
<lb ed="X" n="0610b15"/><lb ed="R051" n="0551b15"/>之宗。班班委付。直至盡會中人。悉能契悟自心。實
<lb ed="X" n="0610b16"/><lb ed="R051" n="0551b16"/>無古今。實無生滅。信知將來卽此畢竟成佛。卽此
<lb ed="X" n="0610b17"/><lb ed="R051" n="0551b17"/>當度無量衆生。卽此得還心佛衆生三無差別之
<lb ed="X" n="0610b18"/><lb ed="R051" n="0551b18"/>源。卽此與諸佛世尊。共一鼻孔吐氣。而佛爲此一
<lb ed="X" n="0610b19"/><lb ed="R051" n="0552a01"/>事。常不自安之<g ref="#CB15106">鬱</g>膈。乃得一慰。乃爲我世尊出現。
<lb ed="X" n="0610b20"/><lb ed="R051" n="0552a02"/>一翻得得。說此妙法華經。敎諸菩薩。同與諸佛所最
<lb ed="X" n="0610b21"/><lb ed="R051" n="0552a03"/>護念之本志也。</p><p xml:id="pX32p0610b2107" cb:place="inline">將釋此經。先分四段。</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0610b2115" cb:place="inline">△一略釋經題。</p>
<lb ed="X" n="0610b22"/><lb ed="R051" n="0552a04"/><p xml:id="pX32p0610b2201">妙法蓮華經者。法卽一眞如心法。乃世出世間。最
<lb ed="X" n="0610b23"/><lb ed="R051" n="0552a05"/>妙最玄之第一義也。何謂眞如心法。以其物物具
<lb ed="X" n="0610b24"/><lb ed="R051" n="0552a06"/>足。原無增減也。葢大地含生。不論僧俗男女。老少
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0610c" n="0610c"/>
<lb ed="X" n="0610c01"/><lb ed="R051" n="0552a07"/>智愚。天仙神鬼。白牯黧奴。俱一一天然。一一成現。
<lb ed="X" n="0610c02"/><lb ed="R051" n="0552a08"/>儞若要去摸索他。尋究他。取證他。了辦他。他便無
<lb ed="X" n="0610c03"/><lb ed="R051" n="0552a09"/>不赴心滿願。無有不得。無有不證。非物物具足而
<lb ed="X" n="0610c04"/><lb ed="R051" n="0552a10"/>何。且一切僧俗男女。老少智愚。天仙神鬼。白牯黧
<lb ed="X" n="0610c05"/><lb ed="R051" n="0552a11"/>奴。以至鰕蜆蛤蜊。草芥纖雞。咸有無量智慧而不
<lb ed="X" n="0610c06"/><lb ed="R051" n="0552a12"/>自用。無量解脫而不自證。無量三昧而不自入。無
<lb ed="X" n="0610c07"/><lb ed="R051" n="0552a13"/>量神通而不自取。積劫累生顚倒。於聲色人我場
<lb ed="X" n="0610c08"/><lb ed="R051" n="0552a14"/>中。聽貪嗔嫉妬所使。任恩愛無明所驅。或走驢胎。
<lb ed="X" n="0610c09"/><lb ed="R051" n="0552a15"/>或住馬腹。一來一往。萬死萬生。而者個依然不離。
<lb ed="X" n="0610c10"/><lb ed="R051" n="0552a16"/>謂有增減否耶。惟其物物具足。無有增減。故四聖
<lb ed="X" n="0610c11"/><lb ed="R051" n="0552a17"/>六凡。皆倚之爲根爲本。捨此則更無有能爲根本
<lb ed="X" n="0610c12"/><lb ed="R051" n="0552a18"/>者。此所以謂之最妙最玄之第一義也。我世尊從
<lb ed="X" n="0610c13"/><lb ed="R051" n="0552b01"/>曠劫自證以來。於三七日。向無盡<name role="" type="person">香水海</name>中。坐大
<lb ed="X" n="0610c14"/><lb ed="R051" n="0552b02"/>蓮華。說圓滿修多羅大華嚴。<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c1401" n="0610c1401"/><anchor xml:id="beg0610c1401" n="0610c1401"/>已<anchor xml:id="end0610c1401"/>爲利生。出現於世。
<lb ed="X" n="0610c15"/><lb ed="R051" n="0552b03"/>其間雲重雲起。浪復浪生。此唯毗盧遮那。與微塵
<lb ed="X" n="0610c16"/><lb ed="R051" n="0552b04"/>數等諸菩薩。作是主伴。如是盡微塵刹海。有微塵
<lb ed="X" n="0610c17"/><lb ed="R051" n="0552b05"/>主伴。乃至于一極微微塵中。有如是微塵主伴。如
<lb ed="X" n="0610c18"/><lb ed="R051" n="0552b06"/>是主伴。演如是法門。又豈別有所謂法哉。然世尊
<lb ed="X" n="0610c19"/><lb ed="R051" n="0552b07"/>不離菩提樹。而現法界身雲。徧坐道場。稱法界性。
<lb ed="X" n="0610c20"/><lb ed="R051" n="0552b08"/>以闡普徧圓融無礙大解脫法門者。只緣著相衆
<lb ed="X" n="0610c21"/><lb ed="R051" n="0552b09"/>生。根機暗鈍。視聽俱昏。又不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c2101" n="0610c2101"/><anchor xml:id="beg0610c2101" n="0610c2101"/>已<anchor xml:id="end0610c2101"/>垂二相。而二始
<lb ed="X" n="0610c22"/><lb ed="R051" n="0552b10"/>同時。將此妙法。於不可分中。爲頓漸秘密。三一小
<lb ed="X" n="0610c23"/><lb ed="R051" n="0552b11"/>大。作差別顯示。則成四十年舌沸寒濤矣。葢此法
<lb ed="X" n="0610c24"/><lb ed="R051" n="0552b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0610c2401" n="0610c2401"/><anchor xml:id="beg0610c2401" n="0610c2401"/>斂<anchor xml:id="end0610c2401"/>之則無以窺其迹。散之則無以竟其名。所以在
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0611a" n="0611a"/>
<lb ed="X" n="0611a01"/><lb ed="R051" n="0552b13"/>楞嚴曰如來藏性。曰常住眞心。在金剛名甚深般
<lb ed="X" n="0611a02"/><lb ed="R051" n="0552b14"/>若。名實相眞宗。在圓覺名無碍伽藍。在楞伽爲佛
<lb ed="X" n="0611a03"/><lb ed="R051" n="0552b15"/>語心宗。至於涅槃中。無滅無生。非常非斷。曰摩醯
<lb ed="X" n="0611a04"/><lb ed="R051" n="0552b16"/>眼。日塗毒皷。乃至靈山最後拈華。曰實相無相。敎
<lb ed="X" n="0611a05"/><lb ed="R051" n="0552b17"/>外別傳。其實皆此法也。乃此法卽則凡聖俱容。離
<lb ed="X" n="0611a06"/><lb ed="R051" n="0552b18"/>則聖凡俱泯。深無容測。密無容透。與乎其觚而不
<lb ed="X" n="0611a07"/><lb ed="R051" n="0553a01"/>堅。張乎其虗而不華。非思思議議可得。故將一妙
<lb ed="X" n="0611a08"/><lb ed="R051" n="0553a02"/>字稱之。夫所謂妙者。由其體不變。而用隨緣也。語
<lb ed="X" n="0611a09"/><lb ed="R051" n="0553a03"/>乎體。名不得。狀不得。染不得。淨不得。復何聖凡迷
<lb ed="X" n="0611a10"/><lb ed="R051" n="0553a04"/>悟之可指。儼如澄渟之水。圓瑩之珠。雖寂寂而光
<lb ed="X" n="0611a11"/><lb ed="R051" n="0553a05"/>吞影落。不可得而昧者也。約其用。則聖凡迷悟。隨
<lb ed="X" n="0611a12"/><lb ed="R051" n="0553a06"/>之而轉。設使不轉。一定爲聖凡迷悟。何妙之有。且
<lb ed="X" n="0611a13"/><lb ed="R051" n="0553a07"/>聖不增。凡不減。妙無損益也。若聖有些增。凡有少
<lb ed="X" n="0611a14"/><lb ed="R051" n="0553a08"/>減妙安在哉。有情得而萬事通。無情得而庶物長。
<lb ed="X" n="0611a15"/><lb ed="R051" n="0553a09"/>若有情獨得。無情不得。亦不爲妙。惟其天得以淸。
<lb ed="X" n="0611a16"/><lb ed="R051" n="0553a10"/>地得以寧。鬼神得以靈。聖人得以開迷拯溺。愚夫
<lb ed="X" n="0611a17"/><lb ed="R051" n="0553a11"/>得以忠君愛親。取之不竭。用之不竟。莫存其故。莫
<lb ed="X" n="0611a18"/><lb ed="R051" n="0553a12"/>究其新。玅矣。然而未盡得之之妙也。苟得不變之
<lb ed="X" n="0611a19"/><lb ed="R051" n="0553a13"/>體。神凝千古。一念萬年。如碧落長空。如寒潭皎月。
<lb ed="X" n="0611a20"/><lb ed="R051" n="0553a14"/>竪不止三際。橫豈獨十方。放之則沙界俱含。收之
<lb ed="X" n="0611a21"/><lb ed="R051" n="0553a15"/>而毛端有剩。原厥始而無始。朕兆誰分審乎。終而
<lb ed="X" n="0611a22"/><lb ed="R051" n="0553a16"/>不終。蒼茫曷極。斯殆不變之妙也。能運隨緣之用
<lb ed="X" n="0611a23"/><lb ed="R051" n="0553a17"/>者。應機隨類。格物無方。如空谷隨聲。如摩尼現色。
<lb ed="X" n="0611a24"/><lb ed="R051" n="0553a18"/>毛端現刹塵。內轉輪語。其實而非實。鎔萬有於一
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0611b" n="0611b"/>
<lb ed="X" n="0611b01"/><lb ed="R051" n="0553b01"/>無論乎。空而不空。散一無於萬有。斯又隨緣之妙
<lb ed="X" n="0611b02"/><lb ed="R051" n="0553b02"/>也。我如來不忍此法獨自受用。故云。我本立誓願。
<lb ed="X" n="0611b03"/><lb ed="R051" n="0553b03"/>欲令一切衆。如我等無異故爾。放光現瑞。急欲將
<lb ed="X" n="0611b04"/><lb ed="R051" n="0553b04"/>此妙法。渾全托出。意在顯露十界十如本迹權實
<lb ed="X" n="0611b05"/><lb ed="R051" n="0553b05"/>之理。使一切人。覩如是希有事。必生如是希有心。
<lb ed="X" n="0611b06"/><lb ed="R051" n="0553b06"/>心生而法可證矣。然經名妙法蓮華。過去諸佛。久
<lb ed="X" n="0611b07"/><lb ed="R051" n="0553b07"/>有斯名。大通智勝如來。於塵點劫前。受十方諸梵
<lb ed="X" n="0611b08"/><lb ed="R051" n="0553b08"/>天王。及十六王子請。便謂說大乘經。名妙法蓮華。
<lb ed="X" n="0611b09"/><lb ed="R051" n="0553b09"/>又遠如世尊爲菩薩時。曾於無量無邊不可思議
<lb ed="X" n="0611b10"/><lb ed="R051" n="0553b10"/>阿僧祇劫前。事阿私仙人。聞妙法華經。又於威音
<lb ed="X" n="0611b11"/><lb ed="R051" n="0553b11"/>王佛時。於虗空中。具聞彼佛所說妙法華經。則是
<lb ed="X" n="0611b12"/><lb ed="R051" n="0553b12"/>妙法蓮華。豈獨文殊於日月燈明。始聞之耶。又豈
<lb ed="X" n="0611b13"/><lb ed="R051" n="0553b13"/>但今日現在十方恒沙如來。宣此玅蓮華耶。去未
<lb ed="X" n="0611b14"/><lb ed="R051" n="0553b14"/>來無量諸佛。應如是說。故知。此妙法蓮華。三際十
<lb ed="X" n="0611b15"/><lb ed="R051" n="0553b15"/>方塵塵刹刹。無不俱是。苟一時或斷。一處不徧。一
<lb ed="X" n="0611b16"/><lb ed="R051" n="0553b16"/>佛不說。一事不具。則弗妙矣。故云。如是妙法。諸佛
<lb ed="X" n="0611b17"/><lb ed="R051" n="0553b17"/>如來。時乃說之。須知。此時字。遍塵刹而不盡。亘古
<lb ed="X" n="0611b18"/><lb ed="R051" n="0553b18"/>今而常存。非此時彼時。可得間斷。可得限量也。妙
<lb ed="X" n="0611b19"/><lb ed="R051" n="0554a01"/>法之下。著蓮華兩字者何。因此法微玅難明。故借
<lb ed="X" n="0611b20"/><lb ed="R051" n="0554a02"/>蓮華喩之。夫喩所以表法也。喩不切。卽法不妙。如
<lb ed="X" n="0611b21"/><lb ed="R051" n="0554a03"/>繪像者。其靈在神。畵月者。其妙在雲。神到而像自
<lb ed="X" n="0611b22"/><lb ed="R051" n="0554a04"/>活。雲奇而月自吐。然則所謂蓮華。豈可執天上人
<lb ed="X" n="0611b23"/><lb ed="R051" n="0554a05"/>間靑紅赤白之形。而擬議之耶。使執形而擬。縱靈
<lb ed="X" n="0611b24"/><lb ed="R051" n="0554a06"/>瑞大寶。三千年一開。開則金輪應世。要不過三千
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0611c" n="0611c"/>
<lb ed="X" n="0611c01"/><lb ed="R051" n="0554a07"/>年而應一輪王。是豈神到雲奇之妙耶。卽大經所
<lb ed="X" n="0611c02"/><lb ed="R051" n="0554a08"/>演。<name role="" type="person">香水海</name>下。有大蓮華。名種種光明蕋香幢。而持
<lb ed="X" n="0611c03"/><lb ed="R051" n="0554a09"/>無盡<name role="" type="person">華藏世界</name>。雖則世界無盡華藏無盡。畢竟終
<lb ed="X" n="0611c04"/><lb ed="R051" n="0554a10"/>有限量。總之境不忘而量有限。量有限而法卽黏
<lb ed="X" n="0611c05"/><lb ed="R051" n="0554a11"/>滯。又豈無相無名之妙喩耶。今所以喩蓮華者。乃
<lb ed="X" n="0611c06"/><lb ed="R051" n="0554a12"/>明人人本有之妙蓮華藏也。謂此蓮華因卽具果。
<lb ed="X" n="0611c07"/><lb ed="R051" n="0554a13"/>而果復含因。以今因繼果。則後果之因<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c0701" n="0611c0701"/><anchor xml:id="beg0611c0701" n="0611c0701"/>已<anchor xml:id="end0611c0701"/>植。由今
<lb ed="X" n="0611c08"/><lb ed="R051" n="0554a14"/>果含因。故先因之果元成。正明衆生心內。早具<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c0801" n="0611c0801"/><anchor xml:id="beg0611c0801" n="0611c0801"/>已<anchor xml:id="end0611c0801"/>
<lb ed="X" n="0611c09"/><lb ed="R051" n="0554a15"/>成之佛。諸佛心中。又孕未來之生也。以懷佛之心
<lb ed="X" n="0611c10"/><lb ed="R051" n="0554a16"/>爲因。佛終無盡。以孕生之念證果。生亦曷終。以劫
<lb ed="X" n="0611c11"/><lb ed="R051" n="0554a17"/>劫之佛。度生生之生。以生生之生。成劫劫之佛。如
<lb ed="X" n="0611c12"/><lb ed="R051" n="0554a18"/>天河之不息似孤月。以常輪古今如是。諸佛古今
<lb ed="X" n="0611c13"/><lb ed="R051" n="0554b01"/>如是。衆生無不具此蓮華。能悟此蓮華。卽得自<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c1301" n="0611c1301"/><anchor xml:id="beg0611c1301" n="0611c1301"/>己<anchor xml:id="end0611c1301"/>
<lb ed="X" n="0611c14"/><lb ed="R051" n="0554b02"/>妙法。故以妙法蓮華。爲此經名也。經者。徑也。古今
<lb ed="X" n="0611c15"/><lb ed="R051" n="0554b03"/>不易之常道也。梵語修多羅。此云契經。謂上契諸
<lb ed="X" n="0611c16"/><lb ed="R051" n="0554b04"/>佛之理。下契衆生之機。契理契機。故名契經。又經
<lb ed="X" n="0611c17"/><lb ed="R051" n="0554b05"/>者。法也。常也。十界同軌。謂之法。三世不易。謂之常。
<lb ed="X" n="0611c18"/><lb ed="R051" n="0554b06"/>乃十方三世佛佛所演之常法。故通名曰經。此經
<lb ed="X" n="0611c19"/><lb ed="R051" n="0554b07"/>題之略義也。略釋經題<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c1901" n="0611c1901"/><anchor xml:id="beg0611c1901" n="0611c1901"/>已<anchor xml:id="end0611c1901"/>竟。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">譯者</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0611c1912" cb:place="inline">△二特標譯主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c20"/><lb ed="R051" n="0554b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0611c2001">姚秦三藏法師鳩摩羅什奉詔譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0611c21"/><lb ed="R051" n="0554b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0611c2101">姚秦者。前後三秦。此明非嬴秦符秦之時也。三藏
<lb ed="X" n="0611c22"/><lb ed="R051" n="0554b10"/>者。卽經律論。謂此師三學俱通故。法師。有二意。一
<lb ed="X" n="0611c23"/><lb ed="R051" n="0554b11"/>法身長養。全藉於法。是以法爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c2301" n="0611c2301"/><anchor xml:id="beg0611c2301" n="0611c2301"/>己<anchor xml:id="end0611c2301"/>師也。二將自所
<lb ed="X" n="0611c24"/><lb ed="R051" n="0554b12"/>證之法。展轉傳授。使一切人。開通正眼。則爲人之
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0612a" n="0612a"/>
<lb ed="X" n="0612a01"/><lb ed="R051" n="0554b13"/>師也。鳩摩羅什。譯主名也。此云童壽。出處氏族。及
<lb ed="X" n="0612a02"/><lb ed="R051" n="0554b14"/>譯經始末。備載弘傳序解。譯者。翻譯也。謂翻梵音
<lb ed="X" n="0612a03"/><lb ed="R051" n="0554b15"/>爲華音。翻梵字爲華字。翻梵語爲華言。皆此師力
<lb ed="X" n="0612a04"/><lb ed="R051" n="0554b16"/>也。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0612a0402" cb:place="inline">△三別譯品名。品有二十八名。各隨本品。釋義
<lb ed="X" n="0612a05"/><lb ed="R051" n="0554b17"/>科名。總標於此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a06"/><lb ed="R051" n="0554b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0612a0601">序品第一</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612a07"/><lb ed="R051" n="0555a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0612a0701">品節云。此品總顯一眞平等法界。以彰如來出世
<lb ed="X" n="0612a08"/><lb ed="R051" n="0555a02"/>始終不出普光明智。刹那際三昧。欲令衆生了此
<lb ed="X" n="0612a09"/><lb ed="R051" n="0555a03"/>實相眞境。以爲成佛眞因也。如來出世本懷。先說
<lb ed="X" n="0612a10"/><lb ed="R051" n="0555a04"/>無量義經。入無量義處三昧者。正顯如來語默隨
<lb ed="X" n="0612a11"/><lb ed="R051" n="0555a05"/>機。皆非心識思量境界。然於定中。天雨四華。地搖
<lb ed="X" n="0612a12"/><lb ed="R051" n="0555a06"/>六震者。意顯如來以無作玅力。掀翻衆生無明窠
<lb ed="X" n="0612a13"/><lb ed="R051" n="0555a07"/>窟。以撤六根四大之障礙也。放眉間白毫相光。照
<lb ed="X" n="0612a14"/><lb ed="R051" n="0555a08"/>東方萬八千世界者。直顯衆生動用根塵識界不
<lb ed="X" n="0612a15"/><lb ed="R051" n="0555a09"/>離普光明智也。光中圓現法界事相。生佛始終。顯
<lb ed="X" n="0612a16"/><lb ed="R051" n="0555a10"/>衆生諸佛平等無二也。葢此光中實相眞境。卽衆
<lb ed="X" n="0612a17"/><lb ed="R051" n="0555a11"/>生日用現證境界。但能當下知歸。了此卽爲成佛
<lb ed="X" n="0612a18"/><lb ed="R051" n="0555a12"/>眞因矣。如來出世。特爲此事。四十年中。未顯發者。
<lb ed="X" n="0612a19"/><lb ed="R051" n="0555a13"/>何也。根機未熟。待時故耳。且以彌勒騰疑者。顯此
<lb ed="X" n="0612a20"/><lb ed="R051" n="0555a14"/>境非心識可知。啓問文殊。葢非智不能入也。引燈
<lb ed="X" n="0612a21"/><lb ed="R051" n="0555a15"/>明之本始。證今佛之瑞相。顯古今一道耳。四十年
<lb ed="X" n="0612a22"/><lb ed="R051" n="0555a16"/>中所談。不盡火中之事。故判此品。爲總顯如來出
<lb ed="X" n="0612a23"/><lb ed="R051" n="0555a17"/>世爲一大事因緣之象。天台云。序義有三。次也由
<lb ed="X" n="0612a24"/><lb ed="R051" n="0555a18"/>也述也。如是我聞等。冠於經首。次序也。放光六瑞。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0612b" n="0612b"/>
<lb ed="X" n="0612b01"/><lb ed="R051" n="0555b01"/>發起之端。由序也。問答釋疑。正說弄引。叙述也。具
<lb ed="X" n="0612b02"/><lb ed="R051" n="0555b02"/>此三義。故稱爲序。義類同者。叙爲一段。故名曰品。
<lb ed="X" n="0612b03"/><lb ed="R051" n="0555b03"/>唯藥王品與提婆達多品。是佛親唱。餘皆結集所
<lb ed="X" n="0612b04"/><lb ed="R051" n="0555b04"/>置。或譯人添足。此品居諸品之始。故云第一。又序
<lb ed="X" n="0612b05"/><lb ed="R051" n="0555b05"/>有通別二義。從如是我聞。至退坐一面。是通序。謂
<lb ed="X" n="0612b06"/><lb ed="R051" n="0555b06"/>通諸經皆然也。從爾時世尊下。至品盡。是別序。與
<lb ed="X" n="0612b07"/><lb ed="R051" n="0555b07"/>衆經不同。乃別序一經敎啓之因也。</p><p xml:id="pX32p0612b0715" cb:place="inline">△四正解文
<lb ed="X" n="0612b08"/><lb ed="R051" n="0555b08"/>義。大科分三。一序分。夫序正流通三分。始於道安
<lb ed="X" n="0612b09"/><lb ed="R051" n="0555b09"/>法師。而證於親光菩薩。解家無不依之分釋其文。
<lb ed="X" n="0612b10"/><lb ed="R051" n="0555b10"/>此古今不易之定論也。又分二科。一六種證信序。
<lb ed="X" n="0612b11"/><lb ed="R051" n="0555b11"/>六種者。卽信。聞。時。主。處。衆六成就也。謂此六種。闕
<lb ed="X" n="0612b12"/><lb ed="R051" n="0555b12"/>一不可。證信者。佛將入滅時。阿難請問。一切經首。
<lb ed="X" n="0612b13"/><lb ed="R051" n="0555b13"/>當置何語。佛命置如是我聞一時佛在某處與大
<lb ed="X" n="0612b14"/><lb ed="R051" n="0555b14"/>衆俱。使天下後世。知佛法皆有源本。非世人可妄
<lb ed="X" n="0612b15"/><lb ed="R051" n="0555b15"/>作也。置此有三意。一以斷疑。二以息爭。三以簡邪。
<lb ed="X" n="0612b16"/><lb ed="R051" n="0555b16"/>斷疑者。阿難始結集登座時。相好如佛。衆起三疑。
<lb ed="X" n="0612b17"/><lb ed="R051" n="0555b17"/>一疑佛重起。二疑他方佛來。三疑阿難成佛。及擧
<lb ed="X" n="0612b18"/><lb ed="R051" n="0555b18"/>如是我聞等。則三疑頓息矣。息爭者。如不言如是
<lb ed="X" n="0612b19"/><lb ed="R051" n="0556a01"/>之法。從我佛聞。是自有制作。則爭論便起。故擧如
<lb ed="X" n="0612b20"/><lb ed="R051" n="0556a02"/>是我聞等。則爭論不生也。簡邪者。外道邪法。經首
<lb ed="X" n="0612b21"/><lb ed="R051" n="0556a03"/>皆置阿憂二字。謂阿者言無。憂者言有。外道妄計
<lb ed="X" n="0612b22"/><lb ed="R051" n="0556a04"/>萬法雖多。不出有無爲吉。故佛經首置如是我聞
<lb ed="X" n="0612b23"/><lb ed="R051" n="0556a05"/>等。使邪正攸分也。就此分三。一標信與聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612b24"/><lb ed="R051" n="0556a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0612b2401">如是我聞。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0612c" n="0612c"/>
<lb ed="X" n="0612c01"/><lb ed="R051" n="0556a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0612c0101">如是。乃指法也。我聞。明授受也。謂如是之法。我從
<lb ed="X" n="0612c02"/><lb ed="R051" n="0556a08"/>佛聞。六成就中。如是二字。卽信成就也。謂信者言
<lb ed="X" n="0612c03"/><lb ed="R051" n="0556a09"/>如是。不信者言不如是。約理。謂聖人說法。但顯眞
<lb ed="X" n="0612c04"/><lb ed="R051" n="0556a10"/>如。唯如爲是耳。故曰信成就。我聞。第二聞成就也。
<lb ed="X" n="0612c05"/><lb ed="R051" n="0556a11"/>我乃結集經主也。本隨世假我。及法身眞我。言非
<lb ed="X" n="0612c06"/><lb ed="R051" n="0556a12"/>同凡夫外道所計之我也。我聞者。謂親見親聞。非
<lb ed="X" n="0612c07"/><lb ed="R051" n="0556a13"/>展轉傳聞。經云。此方眞敎體。淸淨在音聞。不假音
<lb ed="X" n="0612c08"/><lb ed="R051" n="0556a14"/>聞。敎體何立。約理以無我之眞我。不聞而自聞。故
<lb ed="X" n="0612c09"/><lb ed="R051" n="0556a15"/>曰聞成就。</p><p xml:id="pX32p0612c0905" cb:place="inline">△二時主及處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612c10"/><lb ed="R051" n="0556a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0612c1001">一時佛住<name role="" type="person">王舍城</name><name role="" type="person">耆闍崛山</name>中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0612c11"/><lb ed="R051" n="0556a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0612c1101">一時。第三時成就也。取其師資道合始終說聽之
<lb ed="X" n="0612c12"/><lb ed="R051" n="0556a18"/>一時。葢佛說法。聖境難齊。豈可定以時節。故但言
<lb ed="X" n="0612c13"/><lb ed="R051" n="0556b01"/>一時。約理則心境理智。凡聖本始一如之時。故曰
<lb ed="X" n="0612c14"/><lb ed="R051" n="0556b02"/>時成就。佛。卽第四主成就也。梵語佛陀。此云覺。謂
<lb ed="X" n="0612c15"/><lb ed="R051" n="0556b03"/>始覺與本覺證齊而成究竟覺。此約自覺言也。又
<lb ed="X" n="0612c16"/><lb ed="R051" n="0556b04"/>云。自覺覺他。覺行圓滿。此兼利他。自覺揀凡。覺他
<lb ed="X" n="0612c17"/><lb ed="R051" n="0556b05"/>揀小。圓滿揀因。葢指娑婆敎主釋迦牟尼佛也。非
<lb ed="X" n="0612c18"/><lb ed="R051" n="0556b06"/>此大聖孰能演斯大法。故曰主成就。住王舍等。第
<lb ed="X" n="0612c19"/><lb ed="R051" n="0556b07"/>五處成就也。<name role="" type="person">王舍城</name>者。駁足王與千王。共立舍城。
<lb ed="X" n="0612c20"/><lb ed="R051" n="0556b08"/>都五山中。爲大國。此城名也耆闍崛乃山名。此云
<lb ed="X" n="0612c21"/><lb ed="R051" n="0556b09"/>靈鷲。以峰形如鷲故。此中有五精舍。一名天主穴。
<lb ed="X" n="0612c22"/><lb ed="R051" n="0556b10"/>一名七葉穴。一名蛇形穴。一名少獨力山。一名耆
<lb ed="X" n="0612c23"/><lb ed="R051" n="0556b11"/>闍崛。前佛今佛。皆居此山。佛滅後羅漢住。次第有
<lb ed="X" n="0612c24"/><lb ed="R051" n="0556b12"/>辟支佛及鬼神。相續住。住皆聖靈。故曰靈鷲。約理
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0613a" n="0613a"/>
<lb ed="X" n="0613a01"/><lb ed="R051" n="0556b13"/>住者。以能住之智。居所住之理。不落二邊。咸歸中
<lb ed="X" n="0613a02"/><lb ed="R051" n="0556b14"/>道。斯一乘妙典。非此勝地。何以說之。故曰處成就。</p>
<lb ed="X" n="0613a03"/><lb ed="R051" n="0556b15"/><p xml:id="pX32p0613a0301">△三詳列聽衆。乃第六衆成就。座無知音。說將誰
<lb ed="X" n="0613a04"/><lb ed="R051" n="0556b16"/>聽。今淘汰<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a0401" n="0613a0401"/><anchor xml:id="beg0613a0401" n="0613a0401"/>已<anchor xml:id="end0613a0401"/>成。不得不說。故於列衆。粗分爲二。一
<lb ed="X" n="0613a05"/><lb ed="R051" n="0556b17"/>詳列聖凡。又三。一聲聞衆。分二。先比丘又二。一出
<lb ed="X" n="0613a06"/><lb ed="R051" n="0556b18"/>無學以明德。又復分四。一擧類標數。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a07"/><lb ed="R051" n="0557a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0613a0701">與大比丘衆萬二千人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a08"/><lb ed="R051" n="0557a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0613a0801">此但擧迹。與者共也。大有三義。一數多。二名重。三
<lb ed="X" n="0613a09"/><lb ed="R051" n="0557a03"/>德隆。比丘梵語。此翻亦三。一乞士。謂內乞佛法。以
<lb ed="X" n="0613a10"/><lb ed="R051" n="0557a04"/>資慧命。外乞信施。以資色身。二破惡。謂能破見思
<lb ed="X" n="0613a11"/><lb ed="R051" n="0557a05"/>之惡。三怖魔。謂旣能破見思之惑。而魔羅恐怖。以
<lb ed="X" n="0613a12"/><lb ed="R051" n="0557a06"/>其能出三界。必化餘人。則魔類減損。所以怖也。衆
<lb ed="X" n="0613a13"/><lb ed="R051" n="0557a07"/>梵語僧伽耶。此云和合衆。有六義。戒和同修。見和
<lb ed="X" n="0613a14"/><lb ed="R051" n="0557a08"/>同解。身和同住。利和同均。口和無諍。意和同悅。萬
<lb ed="X" n="0613a15"/><lb ed="R051" n="0557a09"/>二千標數。略言之也。廣則二十八品內。他方此土。
<lb ed="X" n="0613a16"/><lb ed="R051" n="0557a10"/>凡在會者。悉皆爲衆。又十方十二類衆生。及三變
<lb ed="X" n="0613a17"/><lb ed="R051" n="0557a11"/>淨土。從地湧出者。亦皆此曾衆。故此但略言。俱者
<lb ed="X" n="0613a18"/><lb ed="R051" n="0557a12"/>具也。謂此大衆。皆集此處。</p><p xml:id="pX32p0613a1811" cb:place="inline">△二明位嘆德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a19"/><lb ed="R051" n="0557a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0613a1901">皆是阿羅漢<note place="inline">至</note>盡諸有結心得自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613a20"/><lb ed="R051" n="0557a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0613a2001">此則顯本迹。雖比丘而本皆大阿羅漢。凡此聖衆
<lb ed="X" n="0613a21"/><lb ed="R051" n="0557a15"/>無非輔化。如來出世利生。豈僅實行聲聞。佛云我
<lb ed="X" n="0613a22"/><lb ed="R051" n="0557a16"/>弟子。如是方便度衆生。可悉知其遠本。皆不思議。
<lb ed="X" n="0613a23"/><lb ed="R051" n="0557a17"/>梵語阿羅漢。名含三義。一無生旣得出離三界。則
<lb ed="X" n="0613a24"/><lb ed="R051" n="0557a18"/>分段變易俱離。不受後有。非但僅能破惡。二殺賊。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0613b" n="0613b"/>
<lb ed="X" n="0613b01"/><lb ed="R051" n="0557b01"/>一切煩惱盡除無餘。不但僅能怖魔。三應供。具智
<lb ed="X" n="0613b02"/><lb ed="R051" n="0557b02"/>斷功德。堪受人天供養。天台云。諸漏盡兩句。歎殺
<lb ed="X" n="0613b03"/><lb ed="R051" n="0557b03"/>賊。諸漏有三。一欲漏。二有漏。三無明漏。謂三界因
<lb ed="X" n="0613b04"/><lb ed="R051" n="0557b04"/>果。起惑造業。致生死。忘法身。失慧命。喪重寶。皆是
<lb ed="X" n="0613b05"/><lb ed="R051" n="0557b05"/>賊義。煩惱。謂昏煩之法。惱亂心神。卽九十八使。今
<lb ed="X" n="0613b06"/><lb ed="R051" n="0557b06"/>諸漏旣盡。則煩惱永忘。所以能殺賊也。逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0613b0601" n="0613b0601"/><anchor xml:id="beg0613b0601" n="0613b0601"/>己<anchor xml:id="end0613b0601"/>利
<lb ed="X" n="0613b07"/><lb ed="R051" n="0557b07"/>一句。歎應供。三界因果。皆名爲他智斷功德。方名
<lb ed="X" n="0613b08"/><lb ed="R051" n="0557b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0613b0801" n="0613b0801"/><anchor xml:id="beg0613b0801" n="0613b0801"/>己<anchor xml:id="end0613b0801"/>利。<anchor xml:id="nkr_note_add_0613b0802" n="0613b0802"/><anchor xml:id="beg0613b0802" n="0613b0802"/>己<anchor xml:id="end0613b0802"/>利具足。所以能應供也。盡諸有結兩句。歎
<lb ed="X" n="0613b09"/><lb ed="R051" n="0557b09"/>無生。諸有。卽二十五有生處。結。卽二十五有生因。
<lb ed="X" n="0613b10"/><lb ed="R051" n="0557b10"/>今因果都忘。則有結盡矣。心得自在者。卽定慧具
<lb ed="X" n="0613b11"/><lb ed="R051" n="0557b11"/>足。定慧旣具。何生之有。所以得不生也。</p><p xml:id="pX32p0613b1116" cb:place="inline">△三略擧
<lb ed="X" n="0613b12"/><lb ed="R051" n="0557b12"/>首衆。於萬二千中。略擧上首二十一位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b13"/><lb ed="R051" n="0557b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0613b1301">其名曰<name role="" type="person">阿若憍陳如</name><note place="inline">至</note>須菩提阿難羅睺羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0613b14"/><lb ed="R051" n="0557b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0613b1401">此列名也。阿若名也。此翻無知。以無知名者。非無
<lb ed="X" n="0613b15"/><lb ed="R051" n="0557b15"/>所知。乃知無耳。憍陳如姓也。此云火器。婆羅門種。
<lb ed="X" n="0613b16"/><lb ed="R051" n="0557b16"/>其先事火。從此名族。又名<name role="" type="person">摩訶男</name>。以其聞法得道。
<lb ed="X" n="0613b17"/><lb ed="R051" n="0557b17"/>最在一切人天羅漢之前。如云佛最長子。阿含云。
<lb ed="X" n="0613b18"/><lb ed="R051" n="0557b18"/>我佛法中。寬仁博識。初受法味者。拘鄰如比丘第
<lb ed="X" n="0613b19"/><lb ed="R051" n="0558a01"/>一。</p><p xml:id="pX32p0613b1902" cb:place="inline">○<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。此云大龜氏。其先代學道。靈龜負
<lb ed="X" n="0613b20"/><lb ed="R051" n="0558a02"/>仙圖而應從德命族。名畢鉢羅。父母禱樹神而生
<lb ed="X" n="0613b21"/><lb ed="R051" n="0558a03"/>亦名飮光。以其身光能飮日月故。佛弟子中。名迦
<lb ed="X" n="0613b22"/><lb ed="R051" n="0558a04"/>葉者多。於同姓中最長。故名<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。摩訶含大
<lb ed="X" n="0613b23"/><lb ed="R051" n="0558a05"/>多勝三義。如來以法付之。乃傳金縷僧伽黎。住鷄
<lb ed="X" n="0613b24"/><lb ed="R051" n="0558a06"/>足山。待彌勒出世。付法授衣竟。然後入滅。阿含云。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0613c" n="0613c"/>
<lb ed="X" n="0613c01"/><lb ed="R051" n="0558a07"/>我佛法中。行頭陀行。大迦葉第一。<name role="" type="person">優樓頻</name>螺。此云
<lb ed="X" n="0613c02"/><lb ed="R051" n="0558a08"/>木爪林。依林住故。伽耶此云城。那提此云河。兄弟
<lb ed="X" n="0613c03"/><lb ed="R051" n="0558a09"/>三人皆事火。當毗婆尸佛時。共竪刹柱。故報爲兄
<lb ed="X" n="0613c04"/><lb ed="R051" n="0558a10"/>弟。兄爲<name role="" type="person">甁沙王</name>師。有五百弟子。兩弟各二百五十。
<lb ed="X" n="0613c05"/><lb ed="R051" n="0558a11"/>皆行兄法。不肯歸佛。佛作十種神變度之。謂毒龍
<lb ed="X" n="0613c06"/><lb ed="R051" n="0558a12"/>不中。龍火不燒。恒水不溺。三方取果。北取粳糧。忉
<lb ed="X" n="0613c07"/><lb ed="R051" n="0558a13"/>利取甘露。知嫌隱去。知念現來。火滅還然。斧擧不
<lb ed="X" n="0613c08"/><lb ed="R051" n="0558a14"/>下。廣如瑞應經說。雖覩衆變。邪執不歸。復云。瞿曇
<lb ed="X" n="0613c09"/><lb ed="R051" n="0558a15"/>雖神。不如我道爲眞。佛云。汝非羅漢。亦不得道。三
<lb ed="X" n="0613c10"/><lb ed="R051" n="0558a16"/>人皆契悟。同歸於佛。阿含云。優樓那比丘。能將護。
<lb ed="X" n="0613c11"/><lb ed="R051" n="0558a17"/>四衆。供給四事。令無所乏。最爲第一。那提比丘。心
<lb ed="X" n="0613c12"/><lb ed="R051" n="0558a18"/>意寂然。降伏諸結。精進第一。伽耶比丘。觀了諸法。
<lb ed="X" n="0613c13"/><lb ed="R051" n="0558b01"/>都無所著。善能敎化。最爲第一。</p><p xml:id="pX32p0613c1313" cb:place="inline">○舍利弗。此云鶖。
<lb ed="X" n="0613c14"/><lb ed="R051" n="0558b02"/>水鳥也。弗此云子。大論云。婆陀羅王婦生一女。眼
<lb ed="X" n="0613c15"/><lb ed="R051" n="0558b03"/>似舍利鳥。因名舍利。以其是女所生故。名舍利弗。
<lb ed="X" n="0613c16"/><lb ed="R051" n="0558b04"/>又名身子。以母好形身故。阿含云。我佛法中。智慧
<lb ed="X" n="0613c17"/><lb ed="R051" n="0558b05"/>無窮。決了諸疑。舍利弗第一。</p><p xml:id="pX32p0613c1712" cb:place="inline">○<name role="" type="person">大目犍連</name>。此云萊
<lb ed="X" n="0613c18"/><lb ed="R051" n="0558b06"/>茯根。婆羅門姓也。名拘律陀。因禱樹神而生。故以
<lb ed="X" n="0613c19"/><lb ed="R051" n="0558b07"/>命名。阿含云。我弟子中。神通輕擧。飛到十方者。目
<lb ed="X" n="0613c20"/><lb ed="R051" n="0558b08"/>犍連第一。</p><p xml:id="pX32p0613c2005" cb:place="inline">○<name role="" type="person">摩訶迦旃延</name>。婆羅門姓也。此云文飾。
<lb ed="X" n="0613c21"/><lb ed="R051" n="0558b09"/>善議論故。阿含云。善分別義。敷演道法。迦旃延第
<lb ed="X" n="0613c22"/><lb ed="R051" n="0558b10"/>一。</p><p xml:id="pX32p0613c2202" cb:place="inline">○阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。或云阿那律陀。此云無貧。或云阿
<lb ed="X" n="0613c23"/><lb ed="R051" n="0558b11"/>泥盧豆。此云如意。賢愚經云。弗沙佛法末時饑饉。
<lb ed="X" n="0613c24"/><lb ed="R051" n="0558b12"/>有辟支佛名利吒。行乞空鉢。有貧人。見而悲愍曰。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0614a" n="0614a"/>
<lb ed="X" n="0614a01"/><lb ed="R051" n="0558b13"/>聖士能受稗否。答云。可耳。卽以所噉奉之。食<anchor xml:id="nkr_note_add_0614a0101" n="0614a0101"/><anchor xml:id="beg0614a0101" n="0614a0101"/>已<anchor xml:id="end0614a0101"/>現
<lb ed="X" n="0614a02"/><lb ed="R051" n="0558b14"/>十八變而去。其人悲感愈切。故感九十一劫天上
<lb ed="X" n="0614a03"/><lb ed="R051" n="0558b15"/>人間。受如意樂。及投佛出家。以昏睡受佛呵責。七
<lb ed="X" n="0614a04"/><lb ed="R051" n="0558b16"/>日不眠。遂失雙明。佛令修樂見照明金剛三昧。得
<lb ed="X" n="0614a05"/><lb ed="R051" n="0558b17"/>半頭天眼。見大千界。如觀掌果。阿含云。我佛法中。
<lb ed="X" n="0614a06"/><lb ed="R051" n="0558b18"/>天眼徹視者。阿那律比丘第一。卽<name role="" type="person">斛飯王</name>次子也。</p>
<lb ed="X" n="0614a07"/><lb ed="R051" n="0559a01"/><p xml:id="pX32p0614a0701">○<name role="" type="person">劫賓那</name>。此云房宿。父母禱房宿而生。故以爲名。
<lb ed="X" n="0614a08"/><lb ed="R051" n="0559a02"/>又云。初出家時。因往見佛。偶値雨。夜宿陶師房。以
<lb ed="X" n="0614a09"/><lb ed="R051" n="0559a03"/>艸爲座。後一比丘亦來投宿。賓那卽推艸與之。至
<lb ed="X" n="0614a10"/><lb ed="R051" n="0559a04"/>中夜後。比丘問何往。云我欲見佛。比丘遂爲說法。
<lb ed="X" n="0614a11"/><lb ed="R051" n="0559a05"/>豁然得道。後比丘卽佛也。以共佛宿得道。故名房
<lb ed="X" n="0614a12"/><lb ed="R051" n="0559a06"/>宿。阿含云。我佛法中。善知星宿日月。明識圖像者。
<lb ed="X" n="0614a13"/><lb ed="R051" n="0559a07"/><name role="" type="person">劫賓那</name>比丘第一。</p><p xml:id="pX32p0614a1308" cb:place="inline">○<name role="" type="person">憍梵波提</name>。此云牛呞。亦云牛
<lb ed="X" n="0614a14"/><lb ed="R051" n="0559a08"/>迹。前五百世時。曾爲牛王。以牛食後。常事虛哨。餘
<lb ed="X" n="0614a15"/><lb ed="R051" n="0559a09"/>報未除。唼唼常嚼。故時人稱爲牛呞。以避人輕咲。
<lb ed="X" n="0614a16"/><lb ed="R051" n="0559a10"/>恐其得罪。常居天上。佛滅度時。迦葉集千羅漢。遣
<lb ed="X" n="0614a17"/><lb ed="R051" n="0559a11"/>下座僧。追憍梵至。梵問佛。答云<anchor xml:id="nkr_note_add_0614a1701" n="0614a1701"/><anchor xml:id="beg0614a1701" n="0614a1701"/>已<anchor xml:id="end0614a1701"/>滅。梵云。佛出我
<lb ed="X" n="0614a18"/><lb ed="R051" n="0559a12"/>出。佛住我住。佛旣入滅。吾亦滅矣。遂入滅。阿含云。
<lb ed="X" n="0614a19"/><lb ed="R051" n="0559a13"/>樂在天上。不樂人間。牛跡比丘第一。</p><p xml:id="pX32p0614a1915" cb:place="inline">○離婆多。亦
<lb ed="X" n="0614a20"/><lb ed="R051" n="0559a14"/>名離越。此云星宿。父母從星乞生。因以得名。雖得
<lb ed="X" n="0614a21"/><lb ed="R051" n="0559a15"/>出家。猶隨本字。阿含云。坐禪入定。心不倒亂。離越
<lb ed="X" n="0614a22"/><lb ed="R051" n="0559a16"/>比丘第一。</p><p xml:id="pX32p0614a2205" cb:place="inline">○畢陵伽婆蹉。此云餘習。五百世爲婆
<lb ed="X" n="0614a23"/><lb ed="R051" n="0559a17"/>羅門。雖得道果。餘習尙猶高慢。過恒河水叱河神
<lb ed="X" n="0614a24"/><lb ed="R051" n="0559a18"/>曰。小婢駐流。河神分爲兩派。其神被叱。遂往訴佛。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0614b" n="0614b"/>
<lb ed="X" n="0614b01"/><lb ed="R051" n="0559b01"/>佛令伊悔謝。卽對衆合掌云。小婢莫嗔。大衆咲之。
<lb ed="X" n="0614b02"/><lb ed="R051" n="0559b02"/>河神云。悔而更罵。佛云。本習如此。實無高心。阿含
<lb ed="X" n="0614b03"/><lb ed="R051" n="0559b03"/>云。樹下苦坐。不避風雨。婆蹉比丘第一。</p><p xml:id="pX32p0614b0316" cb:place="inline">○<name role="" type="person">薄拘羅</name>。
<lb ed="X" n="0614b04"/><lb ed="R051" n="0559b04"/>此云善容。容貌端正故。年一百六十歲。無病無夭。
<lb ed="X" n="0614b05"/><lb ed="R051" n="0559b05"/>由昔持不殺戒故。九十一劫。命不中夭。毗婆尸佛
<lb ed="X" n="0614b06"/><lb ed="R051" n="0559b06"/>時。一比丘患頭痛。以一阿勒果施之。病愈。感劫劫
<lb ed="X" n="0614b07"/><lb ed="R051" n="0559b07"/>生生身常無病。阿含云。壽命最長。愛樂閑靜。薄拘
<lb ed="X" n="0614b08"/><lb ed="R051" n="0559b08"/>羅第一。</p><p xml:id="pX32p0614b0804" cb:place="inline">○<name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>。此云大膝。卽舍利弗舅也。
<lb ed="X" n="0614b09"/><lb ed="R051" n="0559b09"/>由來論常勝姊。姊孕。論則不勝。知懷智人。寄辨尙
<lb ed="X" n="0614b10"/><lb ed="R051" n="0559b10"/>爾。況出生耶。乃棄家往南天竺。讀十八經。時衆咲
<lb ed="X" n="0614b11"/><lb ed="R051" n="0559b11"/>之曰。累世難通。一生豈冀。乃喟然歎曰。在家爲姊
<lb ed="X" n="0614b12"/><lb ed="R051" n="0559b12"/>所勝。出外爲他所輕。誓願不休。無暇剪爪。時人呼
<lb ed="X" n="0614b13"/><lb ed="R051" n="0559b13"/>爲長爪梵志。後投佛出家。得法眼淨。阿含云。得四
<lb ed="X" n="0614b14"/><lb ed="R051" n="0559b14"/>辯才。觸難能答。拘絺羅第一。</p><p xml:id="pX32p0614b1412" cb:place="inline">○難陀。亦云放牛難
<lb ed="X" n="0614b15"/><lb ed="R051" n="0559b15"/>陀。此云善歡喜。妙樂云。從初慕道爲名。歡喜中勝。
<lb ed="X" n="0614b16"/><lb ed="R051" n="0559b16"/>故云善也。<name role="" type="person">淨飯王</name>偪十萬釋出家。卽其一也。</p><p xml:id="pX32p0614b1618" cb:place="inline">○孫
<lb ed="X" n="0614b17"/><lb ed="R051" n="0559b17"/>陀羅難陀。孫陀羅。此云好愛。妻名也。難陀。此云歡
<lb ed="X" n="0614b18"/><lb ed="R051" n="0559b18"/>喜。<anchor xml:id="nkr_note_add_0614b1801" n="0614b1801"/><anchor xml:id="beg0614b1801" n="0614b1801"/>己<anchor xml:id="end0614b1801"/>號也。揀異衆難陀名。故標妻名。以別之也。是
<lb ed="X" n="0614b19"/><lb ed="R051" n="0560a01"/>佛親弟。四月九日生。短佛四指。容儀挺特。與世殊
<lb ed="X" n="0614b20"/><lb ed="R051" n="0560a02"/>異。後爲佛引令出家。證羅漢果。</p><p xml:id="pX32p0614b2013" cb:place="inline">○富樓那彌多羅
<lb ed="X" n="0614b21"/><lb ed="R051" n="0560a03"/>尼子。富樓。此云滿。父名。彌多羅。此云慈。母名西域
<lb ed="X" n="0614b22"/><lb ed="R051" n="0560a04"/>稱男爲那。女爲尼。從父母得名。故名<name role="" type="person">滿慈子</name>。阿含
<lb ed="X" n="0614b23"/><lb ed="R051" n="0560a05"/>云。善能廣說。分別義理。<name role="" type="person">滿慈子</name>第一。</p><p xml:id="pX32p0614b2315" cb:place="inline">○須菩提。此
<lb ed="X" n="0614b24"/><lb ed="R051" n="0560a06"/>云空生。其生之日。家中庫藏。一切皆空故曰空生。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0614c" n="0614c"/>
<lb ed="X" n="0614c01"/><lb ed="R051" n="0560a07"/>父母驚異以占。相者曰。吉。又名善吉。及其出家。見
<lb ed="X" n="0614c02"/><lb ed="R051" n="0560a08"/>空得道兼修慈心。得無諍三昧。善說空法。佛從忉
<lb ed="X" n="0614c03"/><lb ed="R051" n="0560a09"/>利天下。率土輻輳。爭先頂禮。惟須菩提。端坐石室。
<lb ed="X" n="0614c04"/><lb ed="R051" n="0560a10"/>念諸法空。豁然開悟。故爲解空第一。</p><p xml:id="pX32p0614c0415" cb:place="inline">○阿難。此云
<lb ed="X" n="0614c05"/><lb ed="R051" n="0560a11"/>歡喜。或云慶喜。或云無染。佛成道日生。擧國欣慶。
<lb ed="X" n="0614c06"/><lb ed="R051" n="0560a12"/>故以得名。凡隨佛入天人龍宮。見諸女衆。心無染
<lb ed="X" n="0614c07"/><lb ed="R051" n="0560a13"/>著。故名無染。爲佛侍二十五年。所聞八千。犍陀皆
<lb ed="X" n="0614c08"/><lb ed="R051" n="0560a14"/>誦不遺。不重問一句。佛滅後。大衆請結集諸經。登
<lb ed="X" n="0614c09"/><lb ed="R051" n="0560a15"/>師子床。相好如佛。迦葉讚云。面如淨滿月。眼若靑
<lb ed="X" n="0614c10"/><lb ed="R051" n="0560a16"/>蓮華。佛法大海水。流入阿難心。而如來寶藏。今得
<lb ed="X" n="0614c11"/><lb ed="R051" n="0560a17"/>流通天上人間者。皆尊者力耳。其入滅時。於恒河
<lb ed="X" n="0614c12"/><lb ed="R051" n="0560a18"/>中。入風奮迅三昧。分身爲四分。一與天上。一與龍
<lb ed="X" n="0614c13"/><lb ed="R051" n="0560b01"/>宮。一與毗舍離國。一與阿闍世王。阿含云。知時明
<lb ed="X" n="0614c14"/><lb ed="R051" n="0560b02"/>物。所至無疑。所憶不忘。多聞廣達。堪任奉持。阿難
<lb ed="X" n="0614c15"/><lb ed="R051" n="0560b03"/>陀第一。</p><p xml:id="pX32p0614c1504" cb:place="inline">○羅睺羅。此云覆障。是佛親子。往昔因塞
<lb ed="X" n="0614c16"/><lb ed="R051" n="0560b04"/>鼠穴。又不看侍婆羅門六日。故處胎六年。因名覆
<lb ed="X" n="0614c17"/><lb ed="R051" n="0560b05"/>障。佛爲太子。時。欲求出家。父王不許。乃曰。汝若有
<lb ed="X" n="0614c18"/><lb ed="R051" n="0560b06"/>子。聽汝出家。太子卽以手指妃腹曰。過後六年。汝
<lb ed="X" n="0614c19"/><lb ed="R051" n="0560b07"/>當有孕。旣出家<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c1901" n="0614c1901"/><anchor xml:id="beg0614c1901" n="0614c1901"/>已<anchor xml:id="end0614c1901"/>。耶輸有娠。諸釋咸瞋。疑其非正。
<lb ed="X" n="0614c20"/><lb ed="R051" n="0560b08"/>耶輸遂設火坑。誓曰。我若爲非。母子俱滅。若眞遺
<lb ed="X" n="0614c21"/><lb ed="R051" n="0560b09"/>體。天當爲證。因抱子投坑。坑變爲池。蓮華捧體。於
<lb ed="X" n="0614c22"/><lb ed="R051" n="0560b10"/>是父王歡喜。雖失其子。而獲其孫。孫爲金輪。吾亦
<lb ed="X" n="0614c23"/><lb ed="R051" n="0560b11"/>何恨。後長大<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c2301" n="0614c2301"/><anchor xml:id="beg0614c2301" n="0614c2301"/>已<anchor xml:id="end0614c2301"/>。佛索出家。父王不許。耶輸將上高
<lb ed="X" n="0614c24"/><lb ed="R051" n="0560b12"/>樓。目連飛空取之。佛度出家。爲舍利弗弟子。於大
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0615a" n="0615a"/>
<lb ed="X" n="0615a01"/><lb ed="R051" n="0560b13"/>衆中。密行第一。</p><p xml:id="pX32p0615a0107" cb:place="inline">△四總結衆集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a02"/><lb ed="R051" n="0560b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615a0201">如是衆所知識大阿羅漢等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a03"/><lb ed="R051" n="0560b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615a0301">此統攝餘衆也。如是二字。指上二十一位。其餘萬
<lb ed="X" n="0615a04"/><lb ed="R051" n="0560b16"/>二千中。未擧者。以等字該之。統文也。聞名曰知。見
<lb ed="X" n="0615a05"/><lb ed="R051" n="0560b17"/>形曰識。又見形爲知。見心爲識。衆所知識者。言此
<lb ed="X" n="0615a06"/><lb ed="R051" n="0560b18"/>皆人天大衆所共見。所共知之大阿羅漢也。</p><p xml:id="pX32p0615a0618" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0615a07"/><lb ed="R051" n="0561a01"/>標有學。以該廣該。廣者。謂擧有學則初二果人。攝
<lb ed="X" n="0615a08"/><lb ed="R051" n="0561a02"/>無不盡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a09"/><lb ed="R051" n="0561a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615a0901">復有學無學二千人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a10"/><lb ed="R051" n="0561a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615a1001">此盡諸學衆也。前萬二千。乃眞窮惑盡無學者也。
<lb ed="X" n="0615a11"/><lb ed="R051" n="0561a05"/>此二千有學者。將研眞斷惑。希證四果。是學彼無
<lb ed="X" n="0615a12"/><lb ed="R051" n="0561a06"/>學之人。但擧位數。而不歎德者。以與前諸知識差
<lb ed="X" n="0615a13"/><lb ed="R051" n="0561a07"/>等。若證入四果。則德業無二無別。故此不復重歎。</p>
<lb ed="X" n="0615a14"/><lb ed="R051" n="0561a08"/><p xml:id="pX32p0615a1401">△二比丘尼衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a15"/><lb ed="R051" n="0561a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615a1501"><name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>比丘尼與眷屬六千人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615a16"/><lb ed="R051" n="0561a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615a1601">此復標尼衆。以見法會之必有也。波提。此云大愛
<lb ed="X" n="0615a17"/><lb ed="R051" n="0561a11"/>道。以有智故名。又云憍曇彌。此云尼衆主。卽佛之
<lb ed="X" n="0615a18"/><lb ed="R051" n="0561a12"/>姨母也。佛成道十四年。母求出家。佛不許。阿難爲
<lb ed="X" n="0615a19"/><lb ed="R051" n="0561a13"/>陳三請。佛令阿難傳八敬法。若能行。則聽出家。一
<lb ed="X" n="0615a20"/><lb ed="R051" n="0561a14"/>百歲比丘尼。見初受戒比丘。當迎拜請坐。二不得
<lb ed="X" n="0615a21"/><lb ed="R051" n="0561a15"/>罵比丘。三不得擧比丘過。比丘得說尼過。四於僧
<lb ed="X" n="0615a22"/><lb ed="R051" n="0561a16"/>中。求受大戒。五若犯僧殘罪。應半月向僧中行摩
<lb ed="X" n="0615a23"/><lb ed="R051" n="0561a17"/>那埵行。六當於僧中。求敎授人。七不應在無比丘
<lb ed="X" n="0615a24"/><lb ed="R051" n="0561a18"/>處結夏安居。八夏訖詣僧中。求自恣人。母一一如
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0615b" n="0615b"/>
<lb ed="X" n="0615b01"/><lb ed="R051" n="0561b01"/>敎。遂度出家。共眷屬數有六千。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b02"/><lb ed="R051" n="0561b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615b0201">羅<g ref="#CB02617">𬑟</g>羅母<name role="" type="person">耶輸陀羅</name>比丘尼亦與眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b03"/><lb ed="R051" n="0561b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615b0301"><name role="" type="person">耶輸陀羅</name>。此云華色。亦云名聞。在家爲菩薩之妻。
<lb ed="X" n="0615b04"/><lb ed="R051" n="0561b04"/>天人知識。出家爲尼衆之主。位居無學。卽名聞也。
<lb ed="X" n="0615b05"/><lb ed="R051" n="0561b05"/>亦與眷屬俱。直指云。以上三種二乘。應歸阿含方
<lb ed="X" n="0615b06"/><lb ed="R051" n="0561b06"/>等般若羊鹿牛車。爲後三周得記者伏案。約用屬
<lb ed="X" n="0615b07"/><lb ed="R051" n="0561b07"/>當人權智。</p><p xml:id="pX32p0615b0705" cb:place="inline">△二菩薩衆。分四。一擧類數。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b08"/><lb ed="R051" n="0561b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615b0801">菩薩摩訶薩八萬人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b09"/><lb ed="R051" n="0561b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615b0901">此標上位。以明法會之輔佐也。菩薩乃梵語。具足
<lb ed="X" n="0615b10"/><lb ed="R051" n="0561b10"/>應云菩提薩埵。此翻覺有情。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615b1001" n="0615b1001"/><anchor xml:id="beg0615b1001" n="0615b1001"/>已<anchor xml:id="end0615b1001"/>能自覺。而覺他也。
<lb ed="X" n="0615b11"/><lb ed="R051" n="0561b11"/>摩訶薩。此翻有大多勝三義。亦名大道心衆生也。
<lb ed="X" n="0615b12"/><lb ed="R051" n="0561b12"/>謂具大慈。得大智。修大因。證大果。故得是名。此常
<lb ed="X" n="0615b13"/><lb ed="R051" n="0561b13"/>隨衆。數有八萬。</p><p xml:id="pX32p0615b1307" cb:place="inline">△二明德位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b14"/><lb ed="R051" n="0561b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615b1401">皆於阿耨多羅三藐三菩提不退轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b15"/><lb ed="R051" n="0561b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615b1501">阿翻無。耨多羅翻上。三藐翻正。三菩提翻覺。通云
<lb ed="X" n="0615b16"/><lb ed="R051" n="0561b16"/>無上正等覺也。梵語阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。此云不退轉。有三
<lb ed="X" n="0615b17"/><lb ed="R051" n="0561b17"/>不退。一位。二行。三念。從初住位。分具三德。得般若
<lb ed="X" n="0615b18"/><lb ed="R051" n="0561b18"/>是位不退。離二死故。得解脫。是行不退。諸行具故。
<lb ed="X" n="0615b19"/><lb ed="R051" n="0562a01"/>得法身。是念不退。證實境故。此一句是總歎八萬
<lb ed="X" n="0615b20"/><lb ed="R051" n="0562a02"/>大士正因。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615b2001" n="0615b2001"/><anchor xml:id="beg0615b2001" n="0615b2001"/>已<anchor xml:id="end0615b2001"/>植下十二句。別歎所修諸功德門。然
<lb ed="X" n="0615b21"/><lb ed="R051" n="0562a03"/>修雖萬行。要不出十波羅蜜。當以十度合之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b22"/><lb ed="R051" n="0562a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615b2201">皆得陀羅尼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615b23"/><lb ed="R051" n="0562a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615b2301">上就人依法。人衆法一。故曰皆於。此以法品人。人
<lb ed="X" n="0615b24"/><lb ed="R051" n="0562a06"/>衆法十。故曰皆得。貫下一十二句。謂此八萬人。皆
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0615c" n="0615c"/>
<lb ed="X" n="0615c01"/><lb ed="R051" n="0562a07"/>得十度皆得名稱普聞。皆能度脫無數衆生也。陀
<lb ed="X" n="0615c02"/><lb ed="R051" n="0562a08"/>羅尼。梵語。此云總持。謂總一切法。持無量義。愚謂
<lb ed="X" n="0615c03"/><lb ed="R051" n="0562a09"/>卽戒度也。戒有止作二義。止者。諸惡不作。旣能止
<lb ed="X" n="0615c04"/><lb ed="R051" n="0562a10"/>于衆止。萬妄永息。妄旣息而群靈畢具。豈非總一
<lb ed="X" n="0615c05"/><lb ed="R051" n="0562a11"/>切法耶。一切法卽染淨因果世出世法。作者。衆善
<lb ed="X" n="0615c06"/><lb ed="R051" n="0562a12"/>奉行。旣能作於所作。無行不修。行旣修而諸智恒
<lb ed="X" n="0615c07"/><lb ed="R051" n="0562a13"/>存。豈非持無量義耶。無量義卽十界十如本迹權
<lb ed="X" n="0615c08"/><lb ed="R051" n="0562a14"/>實之義。如是凡聖因果。唯戒波羅蜜。總持不失。始
<lb ed="X" n="0615c09"/><lb ed="R051" n="0562a15"/>名最勝無上大陀羅尼。故以之攝戒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c10"/><lb ed="R051" n="0562a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615c1001">樂說辯才。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c11"/><lb ed="R051" n="0562a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615c1101">卽願度也。辯才有四。一法無礙。二辭無礙。三義無
<lb ed="X" n="0615c12"/><lb ed="R051" n="0562a18"/>礙。四樂說無礙。菩薩至九地。斷一障二愚。始能證
<lb ed="X" n="0615c13"/><lb ed="R051" n="0562b01"/>此。樂說者。統前三而成。晝夜恒說。熾然靡間。人不
<lb ed="X" n="0615c14"/><lb ed="R051" n="0562b02"/>分利鈍。處不論苦樂。塵刹俱徧。劫量匪窮。若弘願
<lb ed="X" n="0615c15"/><lb ed="R051" n="0562b03"/>不深。曷堪至是。故以之攝願也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c16"/><lb ed="R051" n="0562b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615c1601">轉不退轉法輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c17"/><lb ed="R051" n="0562b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615c1701">卽進度也。等覺位中。證此法<anchor xml:id="nkr_note_add_0615c1701" n="0615c1701"/><anchor xml:id="beg0615c1701" n="0615c1701"/>已<anchor xml:id="end0615c1701"/>。卽能以普現色身
<lb ed="X" n="0615c18"/><lb ed="R051" n="0562b06"/>徧入塵刹。廣運十二類生。咸躋寶所。輪終不滯。乃
<lb ed="X" n="0615c19"/><lb ed="R051" n="0562b07"/>至無有一念生滿足證。所謂虗空界盡。衆生界盡。
<lb ed="X" n="0615c20"/><lb ed="R051" n="0562b08"/>我此修行究竟無盡。此精進輪。豈有終窮。故以之
<lb ed="X" n="0615c21"/><lb ed="R051" n="0562b09"/>攝進也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c22"/><lb ed="R051" n="0562b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0615c2201">供養無量百千諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0615c23"/><lb ed="R051" n="0562b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0615c2301">卽施度也。葢能供養者。必發喜捨心。惟喜捨故。不
<lb ed="X" n="0615c24"/><lb ed="R051" n="0562b12"/>獨能捨身外諸珍寶物妻子眷屬。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0615c2401" n="0615c2401"/><anchor xml:id="beg0615c2401" n="0615c2401"/>己<anchor xml:id="end0615c2401"/>身頭目手
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0616a" n="0616a"/>
<lb ed="X" n="0616a01"/><lb ed="R051" n="0562b13"/>足。無不以欣心供養。況所奉非一佛二佛也。動以
<lb ed="X" n="0616a02"/><lb ed="R051" n="0562b14"/>無量百千言。其供佛所具之珍寶。及自他身分。寧
<lb ed="X" n="0616a03"/><lb ed="R051" n="0562b15"/>有量哉。準華嚴經說。菩薩所奉。有無量衣服雲無
<lb ed="X" n="0616a04"/><lb ed="R051" n="0562b16"/>量傘葢雲。乃至歌詠讚歎。一一皆云無量。然此皆
<lb ed="X" n="0616a05"/><lb ed="R051" n="0562b17"/>財施也。行願云。諸供養中。法供養最。而諸菩薩上
<lb ed="X" n="0616a06"/><lb ed="R051" n="0562b18"/>求下化。行所難行。示法界身。應微塵國。又是何等
<lb ed="X" n="0616a07"/><lb ed="R051" n="0563a01"/>施力。故以之攝施也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a08"/><lb ed="R051" n="0563a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616a0801">於諸佛所植衆德本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a09"/><lb ed="R051" n="0563a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616a0901">卽禪度也。諸佛所。卽微塵刹土也。植衆德。卽自淨
<lb ed="X" n="0616a10"/><lb ed="R051" n="0563a04"/>佛土也。欲淨佛土。無越乎定。定深而德本建矣。今
<lb ed="X" n="0616a11"/><lb ed="R051" n="0563a05"/>菩薩欲圓滿二利之果。植眞因。惟佛可憑。福智雙
<lb ed="X" n="0616a12"/><lb ed="R051" n="0563a06"/>嚴。大用繁興。方堪濟物。然所以修定慧。卽自淨佛
<lb ed="X" n="0616a13"/><lb ed="R051" n="0563a07"/>土也。維摩云。心淨則佛士淨。故以之攝禪也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a14"/><lb ed="R051" n="0563a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616a1401">常爲諸佛之所稱歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a15"/><lb ed="R051" n="0563a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616a1501">卽慧度也。菩薩上求下化。益<anchor xml:id="nkr_note_add_0616a1501" n="0616a1501"/><anchor xml:id="beg0616a1501" n="0616a1501"/>己<anchor xml:id="end0616a1501"/>益人者。皆慧也。如
<lb ed="X" n="0616a16"/><lb ed="R051" n="0563a10"/>九地菩薩。建立世出世間工巧技藝種種差別門。
<lb ed="X" n="0616a17"/><lb ed="R051" n="0563a11"/>種種出離門。乃至無量神通三昧。罔不通達。能爲
<lb ed="X" n="0616a18"/><lb ed="R051" n="0563a12"/>諸佛之所稱歎。故以之攝慧也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a19"/><lb ed="R051" n="0563a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616a1901">以慈修身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a20"/><lb ed="R051" n="0563a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616a2001">卽忍度也。慈。乃徧濟群靈也。而曰修身者。須知慈
<lb ed="X" n="0616a21"/><lb ed="R051" n="0563a15"/>量未充。卽修身有欠。故慈深則忍亦深。如不休息。
<lb ed="X" n="0616a22"/><lb ed="R051" n="0563a16"/>菩薩爲一衆生。于極苦地獄。經無量劫。尙不捨離。
<lb ed="X" n="0616a23"/><lb ed="R051" n="0563a17"/>其慈心忍力。何等廣大。故以之攝忍也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616a24"/><lb ed="R051" n="0563a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616a2401">善入佛慧。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0616b" n="0616b"/>
<lb ed="X" n="0616b01"/><lb ed="R051" n="0563b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616b0101">卽方便度也。佛慧者。卽一乘實相。所謂甚深無量。
<lb ed="X" n="0616b02"/><lb ed="R051" n="0563b02"/>難解難入。除佛與佛。無能入者。今菩薩之根本大
<lb ed="X" n="0616b03"/><lb ed="R051" n="0563b03"/>智<anchor xml:id="nkr_note_add_0616b0301" n="0616b0301"/><anchor xml:id="beg0616b0301" n="0616b0301"/>已<anchor xml:id="end0616b0301"/>植。則能以方便智。妙徹本源。盡眞如際。得百
<lb ed="X" n="0616b04"/><lb ed="R051" n="0563b04"/>萬阿僧祇神通。具百萬阿僧祇三昧。見如是世界。
<lb ed="X" n="0616b05"/><lb ed="R051" n="0563b05"/>興如是供養。放如是光明。演如是法義。豈非善入
<lb ed="X" n="0616b06"/><lb ed="R051" n="0563b06"/>佛慧者耶。故以之攝方便也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b07"/><lb ed="R051" n="0563b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616b0701">通達大智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b08"/><lb ed="R051" n="0563b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616b0801">卽智度也。大智者。乃無上菩提圓照法界之智也
<lb ed="X" n="0616b09"/><lb ed="R051" n="0563b09"/>推而行之。謂之通。足此及彼。謂之達。菩薩旣至不
<lb ed="X" n="0616b10"/><lb ed="R051" n="0563b10"/>退轉地。則能置一心于萬有。融萬有于一心。所謂
<lb ed="X" n="0616b11"/><lb ed="R051" n="0563b11"/>森羅萬象。海印發光。心佛衆生。三無差別。其智印
<lb ed="X" n="0616b12"/><lb ed="R051" n="0563b12"/>何等圓滿。故以之攝智也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b13"/><lb ed="R051" n="0563b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616b1301">到於彼岸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b14"/><lb ed="R051" n="0563b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616b1401">卽力度也。彼岸乃涅槃城。非大力不能到。其所以
<lb ed="X" n="0616b15"/><lb ed="R051" n="0563b15"/>不到者。由無量生死因。無量煩惱果。繫著此岸。今
<lb ed="X" n="0616b16"/><lb ed="R051" n="0563b16"/>菩薩以金剛妙慧。一齊斬斷。則因忘果喪。故得五
<lb ed="X" n="0616b17"/><lb ed="R051" n="0563b17"/>住盡二死忘。卽乘此寶乘。直至道場。力何銳也。故
<lb ed="X" n="0616b18"/><lb ed="R051" n="0563b18"/>以之攝力度耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b19"/><lb ed="R051" n="0564a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616b1901">名稱普聞無量世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b20"/><lb ed="R051" n="0564a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616b2001">此總束前十度也。名者。實之著。菩薩內智悉充。外
<lb ed="X" n="0616b21"/><lb ed="R051" n="0564a03"/>行畢具。到此地位。則無量世界。咸聞其名。所固然
<lb ed="X" n="0616b22"/><lb ed="R051" n="0564a04"/>也。稱者。相等也。無量世界。則周徧無盡。名旣遠聞
<lb ed="X" n="0616b23"/><lb ed="R051" n="0564a05"/>如是世界。而實豈輕易量哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616b24"/><lb ed="R051" n="0564a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616b2401">能度無數百千衆生。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0616c" n="0616c"/>
<lb ed="X" n="0616c01"/><lb ed="R051" n="0564a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616c0101">前數段。皆明自利。此節方擧利他。葢有其行者。必
<lb ed="X" n="0616c02"/><lb ed="R051" n="0564a08"/>有其能。今菩薩萬行無遺。權實具足。自能分身塵
<lb ed="X" n="0616c03"/><lb ed="R051" n="0564a09"/>刹。隨機隨數。現一一形。說一一法。故曰能度。無數
<lb ed="X" n="0616c04"/><lb ed="R051" n="0564a10"/>百千云者。統括無盡之詞也。</p><p xml:id="pX32p0616c0412" cb:place="inline">△三略標名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c05"/><lb ed="R051" n="0564a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0616c0501">其名曰<name role="" type="person">文殊師利</name><note place="inline">至</note>寶積菩薩導師菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0616c06"/><lb ed="R051" n="0564a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0616c0601">此一十八位。據理皆如來自具權智之名。可以意
<lb ed="X" n="0616c07"/><lb ed="R051" n="0564a13"/>領。不繁述也。<name role="" type="person">文殊師利</name>。此云妙德。又名曼殊師利。
<lb ed="X" n="0616c08"/><lb ed="R051" n="0564a14"/>此云<name role="" type="person">妙吉祥</name>。過去作佛。號龍種上尊王。本經自叙。
<lb ed="X" n="0616c09"/><lb ed="R051" n="0564a15"/>爲妙光法師。於此曾爲根本大智。隱勝現劣。輔揚
<lb ed="X" n="0616c10"/><lb ed="R051" n="0564a16"/>法化<anchor xml:id="nkr_note_add_0616c1001" n="0616c1001"/><anchor xml:id="beg0616c1001" n="0616c1001"/>已<anchor xml:id="end0616c1001"/>。與如來同。爲有情模範。故此品如來以光
<lb ed="X" n="0616c11"/><lb ed="R051" n="0564a17"/>說。而文殊以言顯。如印與文。曾無主從之分也。</p><p xml:id="pX32p0616c1119" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0616c12"/><lb ed="R051" n="0564a18"/>觀世音。梵語婆盧吉低稅。此云觀世音。然觀爲能
<lb ed="X" n="0616c13"/><lb ed="R051" n="0564b01"/>智也。世音爲所境也。至後本品詳釋。菩薩以大悲
<lb ed="X" n="0616c14"/><lb ed="R051" n="0564b02"/>心運。普門示現。神通三昧。化他流通。意欲令此妙
<lb ed="X" n="0616c15"/><lb ed="R051" n="0564b03"/>法。源源不絕。對文殊爲智悲幷運。共力助成出世
<lb ed="X" n="0616c16"/><lb ed="R051" n="0564b04"/>本懷。則與如來。皆無二無別也。</p><p xml:id="pX32p0616c1613" cb:place="inline">○得大勢。梵語摩
<lb ed="X" n="0616c17"/><lb ed="R051" n="0564b05"/>訶那鉢。此云大勢至。凡擧足下足。動三千界。壞魔
<lb ed="X" n="0616c18"/><lb ed="R051" n="0564b06"/>宮殿。故名。與觀世音。共輔阿彌陀佛。次第受記。寶
<lb ed="X" n="0616c19"/><lb ed="R051" n="0564b07"/>藏佛言。由汝願取大千世界。今當字汝爲大勢至。</p>
<lb ed="X" n="0616c20"/><lb ed="R051" n="0564b08"/><p xml:id="pX32p0616c2001">○常精進。寶積經云。是菩薩爲一衆生。經無量劫。
<lb ed="X" n="0616c21"/><lb ed="R051" n="0564b09"/>隨逐不捨。猶不受化。無一念棄捨。以身心精進故。</p>
<lb ed="X" n="0616c22"/><lb ed="R051" n="0564b10"/><p xml:id="pX32p0616c2201">○不休息。思益經云。恒河沙劫。爲一日一夜。三十
<lb ed="X" n="0616c23"/><lb ed="R051" n="0564b11"/>日爲一月。十二月爲一歲。過百千萬億劫。得値一
<lb ed="X" n="0616c24"/><lb ed="R051" n="0564b12"/>佛。如是値恒河沙佛。行諸梵行。修習功德。然後受
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0617a" n="0617a"/>
<lb ed="X" n="0617a01"/><lb ed="R051" n="0564b13"/>記。必不休息故。</p><p xml:id="pX32p0617a0107" cb:place="inline">○寶掌。寶積經云。以何義故。名爲
<lb ed="X" n="0617a02"/><lb ed="R051" n="0564b14"/>寶掌。謂菩薩於諸佛土。化衆生時。欲以右手徧捫
<lb ed="X" n="0617a03"/><lb ed="R051" n="0564b15"/>若干諸佛世界。卽隨所欲而能成辦。從其手。出佛
<lb ed="X" n="0617a04"/><lb ed="R051" n="0564b16"/>法僧聲。乃至慈悲喜捨之聲故。</p><p xml:id="pX32p0617a0413" cb:place="inline">○藥王。由曾以雪
<lb ed="X" n="0617a05"/><lb ed="R051" n="0564b17"/>山上藥。供佛及僧。願於未來。能治衆生身心二病
<lb ed="X" n="0617a06"/><lb ed="R051" n="0564b18"/>擧世歡喜故。</p><p xml:id="pX32p0617a0606" cb:place="inline">○勇施。謂能以出世法寶。徧施衆生。
<lb ed="X" n="0617a07"/><lb ed="R051" n="0565a01"/>而無疲厭故。</p><p xml:id="pX32p0617a0706" cb:place="inline">○寶月。謂所證三諦。可尊如寶。能證
<lb ed="X" n="0617a08"/><lb ed="R051" n="0565a02"/>三智。圓照如月故。思益云。菩薩常修童子梵行。乃
<lb ed="X" n="0617a09"/><lb ed="R051" n="0565a03"/>至不以心念五欲。何況身受。故名寶月。</p><p xml:id="pX32p0617a0916" cb:place="inline">○月光。謂
<lb ed="X" n="0617a10"/><lb ed="R051" n="0565a04"/>圓妙三智。能除昏煩熱惱。猶如月光淸涼破暗故。</p>
<lb ed="X" n="0617a11"/><lb ed="R051" n="0565a05"/><p xml:id="pX32p0617a1101">○滿月。謂三智圓明。無有缺減。如滿月故。</p><p xml:id="pX32p0617a1117" cb:place="inline">○大力。
<lb ed="X" n="0617a12"/><lb ed="R051" n="0565a06"/>謂智境冥合。有大力用故。</p><p xml:id="pX32p0617a1211" cb:place="inline">○無量力。以大力用。徧
<lb ed="X" n="0617a13"/><lb ed="R051" n="0565a07"/>應衆緣。徧拔衆苦故。</p><p xml:id="pX32p0617a1309" cb:place="inline">○越三界。超越分段變易二
<lb ed="X" n="0617a14"/><lb ed="R051" n="0565a08"/>種生死故。</p><p xml:id="pX32p0617a1405" cb:place="inline">○<g ref="#CB02494">䟦</g>陀婆羅。此云善守。若有衆生聞名
<lb ed="X" n="0617a15"/><lb ed="R051" n="0565a09"/>者。必定得三菩提故。又名賢首。以位居等覺。爲衆
<lb ed="X" n="0617a16"/><lb ed="R051" n="0565a10"/>賢之首故。</p><p xml:id="pX32p0617a1605" cb:place="inline">○彌勒。此云慈氏。思益經云。若衆生見
<lb ed="X" n="0617a17"/><lb ed="R051" n="0565a11"/>者。卽得慈心三昧故。又名<name role="" type="person">阿逸多</name>。此云無能勝。</p><p xml:id="pX32p0617a1719" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0617a18"/><lb ed="R051" n="0565a12"/>寶積。謂積聚智寶故。</p><p xml:id="pX32p0617a1809" cb:place="inline">○導師。思益經云。於墮邪道
<lb ed="X" n="0617a19"/><lb ed="R051" n="0565a13"/>衆生。生大悲心。令入正道。不求恩報故。</p><p xml:id="pX32p0617a1916" cb:place="inline">△四結餘衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a20"/><lb ed="R051" n="0565a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0617a2001">如是等菩薩摩訶薩八萬人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617a21"/><lb ed="R051" n="0565a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0617a2101">此統攝餘衆也。如是者。指上一十八位。以等餘未
<lb ed="X" n="0617a22"/><lb ed="R051" n="0565a16"/>擧之衆。直指云。此應判歸大白牛車一乘上位。約
<lb ed="X" n="0617a23"/><lb ed="R051" n="0565a17"/>理卽屬當人實智。知音云。聲聞形出俗網。迹近如
<lb ed="X" n="0617a24"/><lb ed="R051" n="0565a18"/>來。聞法爲親。故列于前。人天形乖服異。迹非侍奉。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0617b" n="0617b"/>
<lb ed="X" n="0617b01"/><lb ed="R051" n="0565b01"/>聞法爲疎。故列於後。菩薩形不撿節。迹無定處。卽
<lb ed="X" n="0617b02"/><lb ed="R051" n="0565b02"/>不同俗。復異於僧。故置於中。</p><p xml:id="pX32p0617b0212" cb:place="inline">△然此更有說焉。本
<lb ed="X" n="0617b03"/><lb ed="R051" n="0565b03"/>經開權顯實。及廢權立實所爲者。聲聞也。焉不首
<lb ed="X" n="0617b04"/><lb ed="R051" n="0565b04"/>列。菩薩爲輔化之衆。而後諸品中。騰疑置請。皆此
<lb ed="X" n="0617b05"/><lb ed="R051" n="0565b05"/>衆也。故隨卽列名焉。至於人天八部。乃法會必有
<lb ed="X" n="0617b06"/><lb ed="R051" n="0565b06"/>之衆。勢必一一具陳于後。</p><p xml:id="pX32p0617b0611" cb:place="inline">△問。聖列中。獨不開緣
<lb ed="X" n="0617b07"/><lb ed="R051" n="0565b07"/>覺。豈法華一會。無此衆耶。曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0617b0701" n="0617b0701"/><anchor xml:id="beg0617b0701" n="0617b0701"/>已<anchor xml:id="end0617b0701"/>攝入聲聞菩薩之
<lb ed="X" n="0617b08"/><lb ed="R051" n="0565b08"/>間。文省故耳。然聲聞與諸菩薩。皆爲後文各品當
<lb ed="X" n="0617b09"/><lb ed="R051" n="0565b09"/>機之伏案。故此標也。</p><p xml:id="pX32p0617b0909" cb:place="inline">△三天人衆。分三。一諸天衆。
<lb ed="X" n="0617b10"/><lb ed="R051" n="0565b10"/>又二。初欲界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b11"/><lb ed="R051" n="0565b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0617b1101">爾時釋提桓因與其眷屬二萬天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b12"/><lb ed="R051" n="0565b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0617b1201">前擧聖衆。此列天人。見此會聖凡畢集也。釋提桓
<lb ed="X" n="0617b13"/><lb ed="R051" n="0565b13"/>因。此云能天主。能作忉利<name role="" type="person">三十三天</name>主故也。瓔珞
<lb ed="X" n="0617b14"/><lb ed="R051" n="0565b14"/>經云。過賢劫二千二十四劫作佛。號無著世尊。眷
<lb ed="X" n="0617b15"/><lb ed="R051" n="0565b15"/>屬二萬者。擧非臣民。乃帝釋親因也。後皆準此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b16"/><lb ed="R051" n="0565b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0617b1601">復有明月天子<note place="inline">至</note>與其眷屬萬天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617b17"/><lb ed="R051" n="0565b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0617b1701">此擧臣也。前三乃內臣。如卿相。卽三光天子。明月。
<lb ed="X" n="0617b18"/><lb ed="R051" n="0565b18"/>乃寶吉祥月天子也。居以頗胝迦寶水晶所成。能
<lb ed="X" n="0617b19"/><lb ed="R051" n="0566a01"/>泠能照故。普香星天子也。寶光。卽寶意日天子也。
<lb ed="X" n="0617b20"/><lb ed="R051" n="0566a02"/>居以俱胝迦寶火珠所成。能熱能照故。四天王。乃
<lb ed="X" n="0617b21"/><lb ed="R051" n="0566a03"/>外臣。如武將。居<name role="" type="person">須彌山</name>腰。東提頭賴吒。此云持國。
<lb ed="X" n="0617b22"/><lb ed="R051" n="0566a04"/>護持國土故。居黃金埵。領乾闥婆富單那衆。南毗
<lb ed="X" n="0617b23"/><lb ed="R051" n="0566a05"/>留勒叉。此云增長。令他善根增長故。居琉璃埵。領
<lb ed="X" n="0617b24"/><lb ed="R051" n="0566a06"/>薜茘多鳩槃茶。西毗留博叉。此云廣目。亦云雜語。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0617c" n="0617c"/>
<lb ed="X" n="0617c01"/><lb ed="R051" n="0566a07"/>能作種種語言故。居白銀埵。領毒龍毗舍闍。北毗
<lb ed="X" n="0617c02"/><lb ed="R051" n="0566a08"/>沙門。此云多聞。福德之名。聞四方故。居水晶埵。領
<lb ed="X" n="0617c03"/><lb ed="R051" n="0566a09"/>羅刹夜叉。此四天王。各領二鬼。不令惱人。故稱護
<lb ed="X" n="0617c04"/><lb ed="R051" n="0566a10"/>世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617c05"/><lb ed="R051" n="0566a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0617c0501">自在天子大自在天子與其眷屬三萬天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617c06"/><lb ed="R051" n="0566a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0617c0601">自在。卽第五化樂天。謂化諸人。而自樂也。又於五
<lb ed="X" n="0617c07"/><lb ed="R051" n="0566a13"/>欲境。變化自娛故。大自在。卽第六<name role="" type="person">他化自在天</name>。謂
<lb ed="X" n="0617c08"/><lb ed="R051" n="0566a14"/>化諸他。而自得自在也。又欲得五欲境時。餘天爲
<lb ed="X" n="0617c09"/><lb ed="R051" n="0566a15"/>化假他所作。以成<anchor xml:id="nkr_note_add_0617c0901" n="0617c0901"/><anchor xml:id="beg0617c0901" n="0617c0901"/>己<anchor xml:id="end0617c0901"/>樂。卽魔宮也。欲界中唯第二
<lb ed="X" n="0617c10"/><lb ed="R051" n="0566a16"/>夜摩。第三兜率不列。文略故也。然此六天。俱未離
<lb ed="X" n="0617c11"/><lb ed="R051" n="0566a17"/>欲。以次第分輕重。故名欲界。</p><p xml:id="pX32p0617c1112" cb:place="inline">△二色界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617c12"/><lb ed="R051" n="0566a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0617c1201"><name role="" type="person">娑婆世界</name>主梵天王<note place="inline">至</note>與其眷屬萬二千子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0617c13"/><lb ed="R051" n="0566b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0617c1301">此總明色界諸天也。正云索訶。此翻忍。其中衆生。
<lb ed="X" n="0617c14"/><lb ed="R051" n="0566b02"/>忍受三毒。及諸煩惱故。梵是西竺音。此云離欲。除
<lb ed="X" n="0617c15"/><lb ed="R051" n="0566b03"/>下地繫。上升色界故。由不忘形色。故云色界。又曰。
<lb ed="X" n="0617c16"/><lb ed="R051" n="0566b04"/>禪天以愛樂禪定故。內有四禪。初曰離生喜樂。二
<lb ed="X" n="0617c17"/><lb ed="R051" n="0566b05"/>曰定生喜樂。三曰離喜妙樂。四日捨念淸淨。梵天
<lb ed="X" n="0617c18"/><lb ed="R051" n="0566b06"/>王。乃總擧色界主。尸棄。此云頂髻。卽初禪天主。光
<lb ed="X" n="0617c19"/><lb ed="R051" n="0566b07"/>明。卽二禪天主。三四二天不列。亦文略也。據惟識。
<lb ed="X" n="0617c20"/><lb ed="R051" n="0566b08"/>謂二禪以上。不分王臣。此中云光明大梵等。以等
<lb ed="X" n="0617c21"/><lb ed="R051" n="0566b09"/>字。猶有多位也。再俟參考。無色界亦有四天。雖無
<lb ed="X" n="0617c22"/><lb ed="R051" n="0566b10"/>實形色。而有定果色。如來光中。映令暫現。而此會
<lb ed="X" n="0617c23"/><lb ed="R051" n="0566b11"/>亦有之也。由無色故。不別列。皆攝於等字中也。</p><p xml:id="pX32p0617c2319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0617c24"/><lb ed="R051" n="0566b12"/>二雜<g ref="#CB05224">䫫</g>衆分五。一龍王衆。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0618a" n="0618a"/>
<lb ed="X" n="0618a01"/><lb ed="R051" n="0566b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0618a0101">有八龍王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618a02"/><lb ed="R051" n="0566b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0618a0201">難陀。此云歡喜。<g ref="#CB02494">䟦</g>。此云善。此兄弟二龍。常護摩羯
<lb ed="X" n="0618a03"/><lb ed="R051" n="0566b15"/>提國。雨澤以時。國無饑年。<name role="" type="person">甁沙王</name>令年爲一曾以
<lb ed="X" n="0618a04"/><lb ed="R051" n="0566b16"/>報。百姓聞皆歡喜。從此得名。卽目連所降者也。娑
<lb ed="X" n="0618a05"/><lb ed="R051" n="0566b17"/>伽羅。此云醎海。從所居得名。於大海中。此爲最勝。
<lb ed="X" n="0618a06"/><lb ed="R051" n="0566b18"/>和修吉。此云多頭。亦名寶稱。德叉迦。此云多舌。亦
<lb ed="X" n="0618a07"/><lb ed="R051" n="0567a01"/>名現毒。謂嗔時噓氣。人畜皆死故。阿那婆。亦名阿
<lb ed="X" n="0618a08"/><lb ed="R051" n="0567a02"/>耨達。此云無惱。凡龍俱有三難。一熱沙。二惡風。三
<lb ed="X" n="0618a09"/><lb ed="R051" n="0567a03"/>金翅鳥。唯此俱免。故云無惱。又雪山有池。名阿耨
<lb ed="X" n="0618a10"/><lb ed="R051" n="0567a04"/>達。池中有五柱堂。龍常居此。故從池名。摩那斯。此
<lb ed="X" n="0618a11"/><lb ed="R051" n="0567a05"/>云大身。亦云大力。修羅排水。淹善見城。此龍縈身。
<lb ed="X" n="0618a12"/><lb ed="R051" n="0567a06"/>以遏海水。優鉢羅。亦云漚<g ref="#CB00849">䟦</g>羅。此云靑蓮華。從池
<lb ed="X" n="0618a13"/><lb ed="R051" n="0567a07"/>得名。等者。以等其餘龍王。王旣臨則眷屬隨至。故
<lb ed="X" n="0618a14"/><lb ed="R051" n="0567a08"/>云與若干也。龍是一類。而亦隨福業報處不同。靈
<lb ed="X" n="0618a15"/><lb ed="R051" n="0567a09"/>蠢亦別。眷屬宮殿。衣服莊嚴。一一具足。唯飮食最
<lb ed="X" n="0618a16"/><lb ed="R051" n="0567a10"/>後一口化爲蝦蟆。穢汚不堪。故異人天也。</p><p xml:id="pX32p0618a1617" cb:place="inline">△二緊
<lb ed="X" n="0618a17"/><lb ed="R051" n="0567a11"/>那羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618a18"/><lb ed="R051" n="0567a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0618a1801">有四緊那羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618a19"/><lb ed="R051" n="0567a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0618a1901">此云疑神。似人而有一角。乃天帝法樂神也。居十
<lb ed="X" n="0618a20"/><lb ed="R051" n="0567a14"/>寶山。身有異相。卽上奏樂。佛說法時。諸天弦歌。而
<lb ed="X" n="0618a21"/><lb ed="R051" n="0567a15"/>頌法門。卽此神也。舊云。法奏四諦。妙法奏十二緣。
<lb ed="X" n="0618a22"/><lb ed="R051" n="0567a16"/>大法奏六度。持法總奏前三。迹寄弦管。本卽不可
<lb ed="X" n="0618a23"/><lb ed="R051" n="0567a17"/>思議。眷屬莊嚴等。如前釋。</p><p xml:id="pX32p0618a2311" cb:place="inline">△三乾闥婆衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618a24"/><lb ed="R051" n="0567a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0618a2401">有四乾闥婆王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0618b" n="0618b"/>
<lb ed="X" n="0618b01"/><lb ed="R051" n="0567b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0618b0101">乾闥婆。此云嗅香。以香爲食。亦云香陰。其身出香。
<lb ed="X" n="0618b02"/><lb ed="R051" n="0567b02"/>乃天帝俗樂神也。樂者。緣幢倒擲之伎也。樂音者。
<lb ed="X" n="0618b03"/><lb ed="R051" n="0567b03"/>皷節弦管也。美者。幢倒之勝也。美音者。弦管之勝
<lb ed="X" n="0618b04"/><lb ed="R051" n="0567b04"/>也。</p><p xml:id="pX32p0618b0402" cb:place="inline">△四阿修羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618b05"/><lb ed="R051" n="0567b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0618b0501">有四阿修羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618b06"/><lb ed="R051" n="0567b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0618b0601">正云阿索洛。此云無端正。以男醜女正故。又云非
<lb ed="X" n="0618b07"/><lb ed="R051" n="0567b07"/>天。由神果報。隣次諸天。爲修行懷嗔。而無天德。故
<lb ed="X" n="0618b08"/><lb ed="R051" n="0567b08"/>云非天。又云無酒。於四天下採華。釀於大海。魚龍
<lb ed="X" n="0618b09"/><lb ed="R051" n="0567b09"/>業力。其味不變故。據楞嚴。有胎卵濕化之四。約天
<lb ed="X" n="0618b10"/><lb ed="R051" n="0567b10"/>人鬼畜。各攝一類也。婆稚。此云團圓。與天帝戰時
<lb ed="X" n="0618b11"/><lb ed="R051" n="0567b11"/>被縛。因誓得脫。故以名焉。佉羅騫<g ref="#CB00501">䭾</g>。此云廣肩。卽
<lb ed="X" n="0618b12"/><lb ed="R051" n="0567b12"/>擁海水者也。毗摩質多羅。此云淨心。亦云種種疑
<lb ed="X" n="0618b13"/><lb ed="R051" n="0567b13"/>謂能以一絲幻。作種種事故。索乾闥婆女。生舍脂。
<lb ed="X" n="0618b14"/><lb ed="R051" n="0567b14"/>帝釋業力。令其父居七葉殿。遂納爲妻。後讒其父。
<lb ed="X" n="0618b15"/><lb ed="R051" n="0567b15"/>遂交兵。脚波海水。手攻善見。帝釋以般若力。不能
<lb ed="X" n="0618b16"/><lb ed="R051" n="0567b16"/>爲害。羅睺。此云障持。又云攝惱。因日光照眼。不能
<lb ed="X" n="0618b17"/><lb ed="R051" n="0567b17"/>見故。將手隱攝日月。令天惱故。身長八萬四千由
<lb ed="X" n="0618b18"/><lb ed="R051" n="0567b18"/>旬。口廣千由旬。與天戰時。手撼須彌。敗匿藕<g ref="#CB02133">𮈔</g>孔
<lb ed="X" n="0618b19"/><lb ed="R051" n="0568a01"/>者。然眷屬宮殿衣服莊嚴。亦與天等。唯飮食最後。
<lb ed="X" n="0618b20"/><lb ed="R051" n="0568a02"/>一口化爲靑泥。不同天也。騫<note place="inline">音牽</note>。</p><p xml:id="pX32p0618b2014" cb:place="inline">△五迦樓羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618b21"/><lb ed="R051" n="0568a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0618b2101">有四迦樓羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618b22"/><lb ed="R051" n="0568a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0618b2201">迦樓羅。此云金翅。以翅作金色故。居四天王大樹
<lb ed="X" n="0618b23"/><lb ed="R051" n="0568a05"/>上。兩翅相去三百三十六萬里。頸有如意珠。以龍
<lb ed="X" n="0618b24"/><lb ed="R051" n="0568a06"/>爲食。大威德者。威勝群輩。又威<anchor xml:id="nkr_note_orig_0618001" n="0618001"/>攝諸龍故。大身者。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0618c" n="0618c"/>
<lb ed="X" n="0618c01"/><lb ed="R051" n="0568a07"/>身超群類故。大滿者。所噉之龍。常飽滿故。如意者
<lb ed="X" n="0618c02"/><lb ed="R051" n="0568a08"/>以頸有此珠故。此鳥亦有神力。能化爲天子天女。
<lb ed="X" n="0618c03"/><lb ed="R051" n="0568a09"/>住處宮殿。食亦百味。日於東方。噉一龍王。五百小
<lb ed="X" n="0618c04"/><lb ed="R051" n="0568a10"/>龍。三方亦爾。壽八千歲。臨終失勢。不得龍食。卽嗔
<lb ed="X" n="0618c05"/><lb ed="R051" n="0568a11"/>從金剛山。逶海穿地。但不能直過風輪。仍從故孔。
<lb ed="X" n="0618c06"/><lb ed="R051" n="0568a12"/>上金剛山。如是七返。還山頂命終。此類亦有勝劣
<lb ed="X" n="0618c07"/><lb ed="R051" n="0568a13"/>雜類科。唯缺夜叉摩呼羅伽二類。理應有之。</p><p xml:id="pX32p0618c0718" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0618c08"/><lb ed="R051" n="0568a14"/>人王衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618c09"/><lb ed="R051" n="0568a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0618c0901">韋提希子阿闍世王與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618c10"/><lb ed="R051" n="0568a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0618c1001">此明國主攝臣民也。韋提希。此云思惟。<name role="" type="person">甁沙王</name>夫
<lb ed="X" n="0618c11"/><lb ed="R051" n="0568a17"/>人。闍王母也。佛因之說十六觀經。阿闍世。此云未
<lb ed="X" n="0618c12"/><lb ed="R051" n="0568a18"/>生怨。相師占云此兒生。則定當害父。母懷之曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1201" n="0618c1201"/><anchor xml:id="beg0618c1201" n="0618c1201"/>已<anchor xml:id="end0618c1201"/>
<lb ed="X" n="0618c13"/><lb ed="R051" n="0568b01"/>有惡心於<name role="" type="person">甁沙王</name>。未生<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1301" n="0618c1301"/><anchor xml:id="beg0618c1301" n="0618c1301"/>已<anchor xml:id="end0618c1301"/>惡。故名。生<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1302" n="0618c1302"/><anchor xml:id="beg0618c1302" n="0618c1302"/>已<anchor xml:id="end0618c1302"/>。王令升樓
<lb ed="X" n="0618c14"/><lb ed="R051" n="0568b02"/>撲之。不死。但損一指。又名無指。<name role="" type="person">王舍城</name>主也。因害
<lb ed="X" n="0618c15"/><lb ed="R051" n="0568b03"/>父母。向文殊求悔。得柔順忍。命終入吒羅地獄。卽
<lb ed="X" n="0618c16"/><lb ed="R051" n="0568b04"/>入卽出。生上方佛土。得無生忍。彌勒世復生此界。
<lb ed="X" n="0618c17"/><lb ed="R051" n="0568b05"/>名不動菩薩。後當作佛。號淨界如來。又此節缺人
<lb ed="X" n="0618c18"/><lb ed="R051" n="0568b06"/>非人。亦文略故。如來說此妙法。欲暢出世本懷。將
<lb ed="X" n="0618c19"/><lb ed="R051" n="0568b07"/>令佛刹微塵數世界衆生。無不鳩集。此特于無量
<lb ed="X" n="0618c20"/><lb ed="R051" n="0568b08"/>衆中。列其大槩。廣如華嚴經說詳。列聖凡<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c2001" n="0618c2001"/><anchor xml:id="beg0618c2001" n="0618c2001"/>已<anchor xml:id="end0618c2001"/>竟。</p><p xml:id="pX32p0618c2019" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0618c21"/><lb ed="R051" n="0568b09"/>二總結衆集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618c22"/><lb ed="R051" n="0568b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0618c2201">各禮佛足退坐一面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618c23"/><lb ed="R051" n="0568b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0618c2301">此明入會之禮儀也。以最尊頂。禮最卑足。表誠敬
<lb ed="X" n="0618c24"/><lb ed="R051" n="0568b12"/>之切。在會聖凡。無不盡誠。致敬禮畢。則各安方面
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0619a" n="0619a"/>
<lb ed="X" n="0619a01"/><lb ed="R051" n="0568b13"/>也。然旣誠求妙法。豈安然坐受耶。是亦爲佛所命。
<lb ed="X" n="0619a02"/><lb ed="R051" n="0568b14"/>坐則身心不動。而大法可納。慧緣斯進矣。退。歸藏
<lb ed="X" n="0619a03"/><lb ed="R051" n="0568b15"/>也。各攝異緣。令心境寂。抑經家序會衆鳩集之儀
<lb ed="X" n="0619a04"/><lb ed="R051" n="0568b16"/>式如此。六種證信序<anchor xml:id="nkr_note_add_0619a0401" n="0619a0401"/><anchor xml:id="beg0619a0401" n="0619a0401"/>已<anchor xml:id="end0619a0401"/>竟。</p><p xml:id="pX32p0619a0411" cb:place="inline">△二放光發起序。又名
<lb ed="X" n="0619a05"/><lb ed="R051" n="0568b17"/>別序。謂於衆經不同。別別發起也。分五。一衆集供
<lb ed="X" n="0619a06"/><lb ed="R051" n="0568b18"/>養而興讚嘆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a07"/><lb ed="R051" n="0569a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0619a0701">爾時世尊四衆圍遶供養恭敬尊重讚嘆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a08"/><lb ed="R051" n="0569a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0619a0801">此明會衆虔懇。有所欲聞也。爾時者。會衆畢集。說
<lb ed="X" n="0619a09"/><lb ed="R051" n="0569a03"/>聽一如之時也。世尊。乃十號之一。九界罕覯。爲世
<lb ed="X" n="0619a10"/><lb ed="R051" n="0569a04"/>出世間所尊敬故。四衆者。卽出家在家各二衆也。
<lb ed="X" n="0619a11"/><lb ed="R051" n="0569a05"/>天台云。據此猶名局意狹。各開一一有四。謂發起。
<lb ed="X" n="0619a12"/><lb ed="R051" n="0569a06"/>當機。影響。結緣。發起者。權謀智鑑。知機知時。而引
<lb ed="X" n="0619a13"/><lb ed="R051" n="0569a07"/>發大敎也。當機者。宿植德本。緣合時熟。聞卽得道
<lb ed="X" n="0619a14"/><lb ed="R051" n="0569a08"/>也。影響者。古往佛聖。隱其圓極。輔佐法王。如形影
<lb ed="X" n="0619a15"/><lb ed="R051" n="0569a09"/>相依也。結緣者。過去根淺。雖見佛聞法。不能頓證。
<lb ed="X" n="0619a16"/><lb ed="R051" n="0569a10"/>但作未來得度因緣也。圍遶者。旣禮畢退坐。則周
<lb ed="X" n="0619a17"/><lb ed="R051" n="0569a11"/>旋圍遶。翹勤瞻仰。欲冀如來有所宣示。供養總表
<lb ed="X" n="0619a18"/><lb ed="R051" n="0569a12"/>三業。恭敬必卑謹處禮屬身。尊重必至念專注屬
<lb ed="X" n="0619a19"/><lb ed="R051" n="0569a13"/>意。讚歎乃發言稱美屬口。正此之時。如來欲擧揚
<lb ed="X" n="0619a20"/><lb ed="R051" n="0569a14"/>妙法。而會衆傾誠如此。可謂機敎相扣。必至利益
<lb ed="X" n="0619a21"/><lb ed="R051" n="0569a15"/>無量也。</p><p xml:id="pX32p0619a2104" cb:place="inline">△二如來現瑞。以爲發起。此爲如來以無
<lb ed="X" n="0619a22"/><lb ed="R051" n="0569a16"/>緣大悲。引發大敎。放斯光明。先動出格丈夫疑問
<lb ed="X" n="0619a23"/><lb ed="R051" n="0569a17"/>者也。又分二。一此土六瑞。分六一說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a24"/><lb ed="R051" n="0569a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0619a2401">爲諸菩薩說大乘經名無量義敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0619b" n="0619b"/>
<lb ed="X" n="0619b01"/><lb ed="R051" n="0569b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0619b0101">此明說經入定。爲現諸瑞相之由也。如來今欲開
<lb ed="X" n="0619b02"/><lb ed="R051" n="0569b02"/>權顯實。則所爲之衆。必非權小。故曰爲諸菩薩。機
<lb ed="X" n="0619b03"/><lb ed="R051" n="0569b03"/>旣純圓。敎非不了。故經云。佛自住大乘。於其所得
<lb ed="X" n="0619b04"/><lb ed="R051" n="0569b04"/>法。定慧力莊嚴。以此度衆生。則所說者。乃如如理。
<lb ed="X" n="0619b05"/><lb ed="R051" n="0569b05"/>實相一乘。故曰大乘。卽此一乘實相。平等廣大。則
<lb ed="X" n="0619b06"/><lb ed="R051" n="0569b06"/>世出世間聖凡染淨。權實因果。無不包容。以此一
<lb ed="X" n="0619b07"/><lb ed="R051" n="0569b07"/>義。出無量義。收無量義。還歸一義。故名曰無量義
<lb ed="X" n="0619b08"/><lb ed="R051" n="0569b08"/>也。若人不豫先透此無量義經。必不能堪任一乘
<lb ed="X" n="0619b09"/><lb ed="R051" n="0569b09"/>妙法。故如來於妙法未開顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0619b0901" n="0619b0901"/><anchor xml:id="beg0619b0901" n="0619b0901"/>已<anchor xml:id="end0619b0901"/>前。必說此經。非敎
<lb ed="X" n="0619b10"/><lb ed="R051" n="0569b10"/>二乘。故曰敎菩薩法。一乘妙法。旣爲佛所護念。則
<lb ed="X" n="0619b11"/><lb ed="R051" n="0569b11"/>無量義經。爲入法華之捷徑。亦卽爲佛所護念。是
<lb ed="X" n="0619b12"/><lb ed="R051" n="0569b12"/>不輕宣傳者也。人其可不深生向慕。進趨有分地
<lb ed="X" n="0619b13"/><lb ed="R051" n="0569b13"/>哉。</p><p xml:id="pX32p0619b1302" cb:place="inline">△二入定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b14"/><lb ed="R051" n="0569b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0619b1401">佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0619b1401" n="0619b1401"/><anchor xml:id="beg0619b1401" n="0619b1401"/>已<anchor xml:id="end0619b1401"/>結跏趺坐<note place="inline">至</note>身心不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b15"/><lb ed="R051" n="0569b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0619b1501">說經。是如如智。入定。是如如境。境智圓融。始成妙
<lb ed="X" n="0619b16"/><lb ed="R051" n="0569b16"/>法。若不入此妙定。則所說何歸。光從何發。是知由
<lb ed="X" n="0619b17"/><lb ed="R051" n="0569b17"/>入此定。則能致動地雨華。亦能十界圓現也。今謂
<lb ed="X" n="0619b18"/><lb ed="R051" n="0569b18"/>說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0619b1801" n="0619b1801"/><anchor xml:id="beg0619b1801" n="0619b1801"/>已<anchor xml:id="end0619b1801"/>。是經家叙佛說中默旨。然旣曰無量義。
<lb ed="X" n="0619b19"/><lb ed="R051" n="0570a01"/>說豈終窮。旣曰敎菩薩法。豈容意擬。則佛入定。正
<lb ed="X" n="0619b20"/><lb ed="R051" n="0570a02"/>所以入說中之無量義。故定亦名無量義也。跏趺。
<lb ed="X" n="0619b21"/><lb ed="R051" n="0570a03"/>乃佛坐之儀軌。三昧。此云正定。亦名正受。以不受
<lb ed="X" n="0619b22"/><lb ed="R051" n="0570a04"/>一切諸受故。定言處者。乃說到行到。理智相融。凡
<lb ed="X" n="0619b23"/><lb ed="R051" n="0570a05"/>聖一如。自他無礙等。處。卽一眞寂滅場地。旣至此
<lb ed="X" n="0619b24"/><lb ed="R051" n="0570a06"/>處。則眞俗雙超。寂照不二。四智三身。當體如如。故
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0619c" n="0619c"/>
<lb ed="X" n="0619c01"/><lb ed="R051" n="0570a07"/>曰身心不動。要知說經入定兩段。爲法華開張大
<lb ed="X" n="0619c02"/><lb ed="R051" n="0570a08"/>本。幸細心體會。</p><p xml:id="pX32p0619c0207" cb:place="inline">△三雨華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c03"/><lb ed="R051" n="0570a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0619c0301">是時天雨曼陀羅華<note place="inline">至</note>而散佛上及諸大衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c04"/><lb ed="R051" n="0570a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0619c0401">此明天華散。佛亦有所雨也。曼陀羅。此云適意。又
<lb ed="X" n="0619c05"/><lb ed="R051" n="0570a11"/>云白華。曼殊沙。此云柔軟。又云赤華。華以表因。應
<lb ed="X" n="0619c06"/><lb ed="R051" n="0570a12"/>如如智而雨。以之散佛。表以因徹果。及諸大衆。是
<lb ed="X" n="0619c07"/><lb ed="R051" n="0570a13"/>以因成因。而因因增長。始契無上妙果也。必以四
<lb ed="X" n="0619c08"/><lb ed="R051" n="0570a14"/>華散者。表其當獲佛因。佛因者。卽住行向地。乃圓
<lb ed="X" n="0619c09"/><lb ed="R051" n="0570a15"/>因也。小白表習種性十住。開佛知見也。大白表性
<lb ed="X" n="0619c10"/><lb ed="R051" n="0570a16"/>種性十行。示佛知見也。小赤表道種性十回向。悟
<lb ed="X" n="0619c11"/><lb ed="R051" n="0570a17"/>佛知見也。大赤表聖種性十地。入佛知見也。</p><p xml:id="pX32p0619c1118" cb:place="inline">△四
<lb ed="X" n="0619c12"/><lb ed="R051" n="0570a18"/>動地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c13"/><lb ed="R051" n="0570b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0619c1301">普佛世界六種震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c14"/><lb ed="R051" n="0570b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0619c1401">此以地震。表法不妄動也。光明記云。動踊起三。是
<lb ed="X" n="0619c15"/><lb ed="R051" n="0570b03"/>形。震吼擊三。是聲。又搖颺不安。名動。<g ref="#CB01411">𡑝</g>壟凹凸。名
<lb ed="X" n="0619c16"/><lb ed="R051" n="0570b04"/>踊。自下升高。名起。隱隱有聲。名震。砰磕發響。名吼。
<lb ed="X" n="0619c17"/><lb ed="R051" n="0570b05"/>令物覺悟。名擊。經言震動。於形聲各標一也。於六
<lb ed="X" n="0619c18"/><lb ed="R051" n="0570b06"/>種中。又各有三。謂動。徧動。等徧動。直動。爲動四。天
<lb ed="X" n="0619c19"/><lb ed="R051" n="0570b07"/>下動爲徧動。大千俱動爲等徧動。餘五亦然。合則
<lb ed="X" n="0619c20"/><lb ed="R051" n="0570b08"/>成十八種動也。此表如來將欲開顯無上妙法。必
<lb ed="X" n="0619c21"/><lb ed="R051" n="0570b09"/>須翻破一切衆生根塵識三。堅固無明之十八窩
<lb ed="X" n="0619c22"/><lb ed="R051" n="0570b10"/>臼。無明破除。正覺可成矣。必謂普佛世界者。世界
<lb ed="X" n="0619c23"/><lb ed="R051" n="0570b11"/>乃依報。亦卽衆生惑業共成之色法也。無明旣破。
<lb ed="X" n="0619c24"/><lb ed="R051" n="0570b12"/>當體全空。空色銷忘。妙法斯證。故必令大千俱轉
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0620a" n="0620a"/>
<lb ed="X" n="0620a01"/><lb ed="R051" n="0570b13"/>也。<g ref="#CB01411">𡑝</g><note place="inline">□□</note>。壟<note place="inline">□□</note>。凹<note place="inline">音坳</note>。凸<note place="inline">音突</note>。砰<note place="inline">音烹</note>。磕<note place="inline">音榼</note>。</p><p xml:id="pX32p0620a0120" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0620a02"/><lb ed="R051" n="0570b14"/>五衆喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a03"/><lb ed="R051" n="0570b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620a0301">爾時會中比丘比丘尼<note place="inline">至</note>歡喜合掌一心觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a04"/><lb ed="R051" n="0570b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0620a0401">此明會衆喜。見諸瑞謹仰欲知也。比丘義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a0401" n="0620a0401"/><anchor xml:id="beg0620a0401" n="0620a0401"/>已<anchor xml:id="end0620a0401"/>見前。
<lb ed="X" n="0620a05"/><lb ed="R051" n="0570b17"/>優婆塞。正云鄔婆索迦。此云近事男。謂親承近事
<lb ed="X" n="0620a06"/><lb ed="R051" n="0570b18"/>比丘僧故。優婆夷。正云鄔婆斯迦。此云近事女。謂
<lb ed="X" n="0620a07"/><lb ed="R051" n="0571a01"/>近事比丘尼故。夜叉。正云藥叉。此云捷疾。摩睺。亦
<lb ed="X" n="0620a08"/><lb ed="R051" n="0571a02"/>名摩呼羅伽。此云腹行。卽地龍也。人非人。是該無
<lb ed="X" n="0620a09"/><lb ed="R051" n="0571a03"/>不盡。小王。乃粟散王。轉輪者。人壽八萬歲出。曰金
<lb ed="X" n="0620a10"/><lb ed="R051" n="0571a04"/>輪王。治四天下。自然千子。七寶隨身。有金輪忽然
<lb ed="X" n="0620a11"/><lb ed="R051" n="0571a05"/>湧現。王乘之巡四天下。故稱聖王。此不標菩薩衆
<lb ed="X" n="0620a12"/><lb ed="R051" n="0571a06"/>者。以今放光現瑞。乃爲諸小乘。顯示妙蓮華藏之
<lb ed="X" n="0620a13"/><lb ed="R051" n="0571a07"/>本有也。且人天大衆。幸聞此無量義<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a1301" n="0620a1301"/><anchor xml:id="beg0620a1301" n="0620a1301"/>已<anchor xml:id="end0620a1301"/>。而忽見雨
<lb ed="X" n="0620a14"/><lb ed="R051" n="0571a08"/>華動地。甚是奇特。便謂得未曾有。旣見佛非常之
<lb ed="X" n="0620a15"/><lb ed="R051" n="0571a09"/>相。必欲得佛非常之理。故咸生歡喜咸共合掌。但
<lb ed="X" n="0620a16"/><lb ed="R051" n="0571a10"/>只一心觀佛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a1601" n="0620a1601"/><anchor xml:id="beg0620a1601" n="0620a1601"/>已<anchor xml:id="end0620a1601"/>。要知會衆合掌。時節五官。俱不
<lb ed="X" n="0620a17"/><lb ed="R051" n="0571a11"/>妄及。只有一佛在前。瞻之仰之。肅然不亂。故曰一
<lb ed="X" n="0620a18"/><lb ed="R051" n="0571a12"/>心觀佛。此一心觀。與世尊之無量義處三昧。其境
<lb ed="X" n="0620a19"/><lb ed="R051" n="0571a13"/>界亦不甚遠。但欠不能證入也。約理各各住自性
<lb ed="X" n="0620a20"/><lb ed="R051" n="0571a14"/>本定。卽一心觀佛義。</p><p xml:id="pX32p0620a2009" cb:place="inline">△六放光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a21"/><lb ed="R051" n="0571a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620a2101">爾時佛放眉間白毫相光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a22"/><lb ed="R051" n="0571a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0620a2201">此以放光。顯智性之本有也。諸佛本有常光。無時
<lb ed="X" n="0620a23"/><lb ed="R051" n="0571a17"/>不照。今曰放光。乃有所爲而放也。然光以表智。從
<lb ed="X" n="0620a24"/><lb ed="R051" n="0571a18"/>毫出者。乃中道第一義智。但此等光。人人本具。惟
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0620b" n="0620b"/>
<lb ed="X" n="0620b01"/><lb ed="R051" n="0571b01"/>積劫不肯發如來心。行如來事。所以如是光明等
<lb ed="X" n="0620b02"/><lb ed="R051" n="0571b02"/>閑。被塵埋却。雖佛于華嚴。及諸會中。累放此光。機
<lb ed="X" n="0620b03"/><lb ed="R051" n="0571b03"/>未熟者。渾如不見。故亦無所疑。今衆旣聞無量義。
<lb ed="X" n="0620b04"/><lb ed="R051" n="0571b04"/>而妙法可投。是以如來特放是光。而表是法。令人
<lb ed="X" n="0620b05"/><lb ed="R051" n="0571b05"/>人于此有所證也。然則此光。又豈可作尋常放光
<lb ed="X" n="0620b06"/><lb ed="R051" n="0571b06"/>視耶。</p><p xml:id="pX32p0620b0603" cb:place="inline">△二他土衆瑞。分二。一擧能照之智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b07"/><lb ed="R051" n="0571b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620b0701">照東方萬八千世界靡不周徧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b08"/><lb ed="R051" n="0571b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0620b0801">此明因光照能見他土諸相也。照者。如日月燈。萬
<lb ed="X" n="0620b09"/><lb ed="R051" n="0571b09"/>物等類。無不覩也。佛光所照。南西北方。四維上下。
<lb ed="X" n="0620b10"/><lb ed="R051" n="0571b10"/>無不明也。然獨照東方者。東爲群動之首。以表衆
<lb ed="X" n="0620b11"/><lb ed="R051" n="0571b11"/>生動用中。有此境界也。萬八千者。極其廣遠。如一
<lb ed="X" n="0620b12"/><lb ed="R051" n="0571b12"/>世界中。有百億日月。百億四天下。若以衆生見量。
<lb ed="X" n="0620b13"/><lb ed="R051" n="0571b13"/>尙弗能盡知一部洲事。況于三有。況一佛土。又況
<lb ed="X" n="0620b14"/><lb ed="R051" n="0571b14"/>萬八千土邪。今因佛光一照。使一切衆生。盡見萬
<lb ed="X" n="0620b15"/><lb ed="R051" n="0571b15"/>八千世界罪福智愚。了然在目。豈非直顯當人智
<lb ed="X" n="0620b16"/><lb ed="R051" n="0571b16"/>境。則此萬八千。覿體顯彰。十八界相。翻染成淨。今
<lb ed="X" n="0620b17"/><lb ed="R051" n="0571b17"/>所見世界。旣有六趣聖凡。于四土中。見同居土。更
<lb ed="X" n="0620b18"/><lb ed="R051" n="0571b18"/>復何疑。靡不周徧者。如燈照一室。以內無纖芥蒙
<lb ed="X" n="0620b19"/><lb ed="R051" n="0572a01"/>昧。況白毫光洞徹無礙。又超彼日月威光萬萬倍
<lb ed="X" n="0620b20"/><lb ed="R051" n="0572a02"/>也。萬八千土。不過一方。又安有不悉周悉徧哉。</p><p xml:id="pX32p0620b2019" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0620b21"/><lb ed="R051" n="0572a03"/>二明所照之境分。七。一見六趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b22"/><lb ed="R051" n="0572a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620b2201">下至<name role="" type="person">阿鼻地獄</name><note place="inline">至</note>盡見彼土六趣衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b23"/><lb ed="R051" n="0572a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0620b2301">此下總明見聖凡境界也。阿鼻。此云無間。有五種
<lb ed="X" n="0620b24"/><lb ed="R051" n="0572a06"/>無間。極苦極下處也。阿迦尼。此云質礙。卽色究竟。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0620c" n="0620c"/>
<lb ed="X" n="0620c01"/><lb ed="R051" n="0572a07"/>極善極高處也。擧上下竪言。世界橫論。謂一世界
<lb ed="X" n="0620c02"/><lb ed="R051" n="0572a08"/>有百億日月四天下。爲一佛土。中有極苦極卑。曰
<lb ed="X" n="0620c03"/><lb ed="R051" n="0572a09"/>阿鼻獄。有極善極高。曰有頂天。中間善惡因果。或
<lb ed="X" n="0620c04"/><lb ed="R051" n="0572a10"/>智或愚。苦樂久暫。于六趣中。數數受生。曰六趣衆
<lb ed="X" n="0620c05"/><lb ed="R051" n="0572a11"/>生。一切衆生。旣爲三有所被莫能出離。皆不能自
<lb ed="X" n="0620c06"/><lb ed="R051" n="0572a12"/>知。我于此土。蒙光所燭。無不明了。一世界如是。百
<lb ed="X" n="0620c07"/><lb ed="R051" n="0572a13"/>世界亦如是。乃至萬八千世界。亦復如是。故曰盡
<lb ed="X" n="0620c08"/><lb ed="R051" n="0572a14"/>見。正此之際。全心卽境。全境卽心。心佛衆生。渾然
<lb ed="X" n="0620c09"/><lb ed="R051" n="0572a15"/>匪間。總一光也。</p><p xml:id="pX32p0620c0907" cb:place="inline">△二見諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c10"/><lb ed="R051" n="0572a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620c1001">又見彼土現在諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c11"/><lb ed="R051" n="0572a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0620c1101">乘此一光。不但見彼六凡。又見彼土現在無量諸
<lb ed="X" n="0620c12"/><lb ed="R051" n="0572a18"/>佛。降生出家。成等正覺。無不明了也。</p><p xml:id="pX32p0620c1215" cb:place="inline">△三聞說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c13"/><lb ed="R051" n="0572b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620c1301">及聞諸佛所說經法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c14"/><lb ed="R051" n="0572b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0620c1401">又從此光中。聞彼諸佛說法。利彼人天十二等類。</p>
<lb ed="X" n="0620c15"/><lb ed="R051" n="0572b03"/><p xml:id="pX32p0620c1501">△四見得道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c16"/><lb ed="R051" n="0572b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620c1601">幷見彼諸比丘比丘尼<note place="inline">至</note>諸修行得道者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c17"/><lb ed="R051" n="0572b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0620c1701">不但見彼土現在諸佛。幷見彼土聲聞四衆也。修
<lb ed="X" n="0620c18"/><lb ed="R051" n="0572b06"/>行者。卽四諦十二因緣之行。得道。卽得見道修道。
<lb ed="X" n="0620c19"/><lb ed="R051" n="0572b07"/>亦與今會同。</p><p xml:id="pX32p0620c1906" cb:place="inline">△五見行行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c20"/><lb ed="R051" n="0572b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620c2001">復見諸菩薩摩訶薩<note place="inline">至</note>種種相貌行菩薩道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c21"/><lb ed="R051" n="0572b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0620c2101">復見彼土諸菩薩衆。於因中修行。自覺覺他增進。
<lb ed="X" n="0620c22"/><lb ed="R051" n="0572b10"/>不厭不倦等。諸菩薩。卽三賢十聖。因緣等皆稱種
<lb ed="X" n="0620c23"/><lb ed="R051" n="0572b11"/>種者。如後彌勒偈中詳明。</p><p xml:id="pX32p0620c2311" cb:place="inline">△六見涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c24"/><lb ed="R051" n="0572b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0620c2401">復見諸佛般涅槃者。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0621a" n="0621a"/>
<lb ed="X" n="0621a01"/><lb ed="R051" n="0572b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621a0101">復見彼土諸佛利生事<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a0101" n="0621a0101"/><anchor xml:id="beg0621a0101" n="0621a0101"/>已<anchor xml:id="end0621a0101"/>。示涅槃等。涅槃。此云圓
<lb ed="X" n="0621a02"/><lb ed="R051" n="0572b14"/>寂。亦云滅度。卽三德秘藏。</p><p xml:id="pX32p0621a0211" cb:place="inline">△七見起塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621a03"/><lb ed="R051" n="0572b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0621a0301">復見諸佛般涅槃後以佛舍利起七寶塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621a04"/><lb ed="R051" n="0572b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621a0401">復見彼土佛滅度後。復遺舍利。令後學因舍利作
<lb ed="X" n="0621a05"/><lb ed="R051" n="0572b17"/>衆多佛事。使法久住等。舍利。此云靈骨。梵語塔婆。
<lb ed="X" n="0621a06"/><lb ed="R051" n="0572b18"/>或云窣堵波。此云方墳。亦名圓塚。如上所見。四聖
<lb ed="X" n="0621a07"/><lb ed="R051" n="0573a01"/>六凡。但約一東方。雖曰萬八千。理實無盡。此亦就
<lb ed="X" n="0621a08"/><lb ed="R051" n="0573a02"/>今。因佛光所見。有如是也。如來現瑞。以爲發起竟。</p>
<lb ed="X" n="0621a09"/><lb ed="R051" n="0573a03"/><p xml:id="pX32p0621a0901">△三會衆疑念是何因緣。分二。一彌勒疑念。分三。
<lb ed="X" n="0621a10"/><lb ed="R051" n="0573a04"/>一正疑念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621a11"/><lb ed="R051" n="0573a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0621a1101">爾時彌勒菩薩作是念<note place="inline">至</note>以何因緣而有此瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621a12"/><lb ed="R051" n="0573a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621a1201">上是如來以光。引發衆疑。此是彌勒以疑。增長衆
<lb ed="X" n="0621a13"/><lb ed="R051" n="0573a07"/>疑也。爾時者。卽放光現瑞之時。彌勒作念。謂此光
<lb ed="X" n="0621a14"/><lb ed="R051" n="0573a08"/>何因而放。此瑞何緣而現也。神者。威靈不測。變者。
<lb ed="X" n="0621a15"/><lb ed="R051" n="0573a09"/>隱顯難知。神變相卽光中所見者也。因緣者。本起
<lb ed="X" n="0621a16"/><lb ed="R051" n="0573a10"/>爲因。外助爲緣。卽今日所有機敎相扣之因緣也。
<lb ed="X" n="0621a17"/><lb ed="R051" n="0573a11"/>如來見諸二乘淘汰<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a1701" n="0621a1701"/><anchor xml:id="beg0621a1701" n="0621a1701"/>已<anchor xml:id="end0621a1701"/>成。將欲顯發一大事爲因。
<lb ed="X" n="0621a18"/><lb ed="R051" n="0573a12"/>以至放光現瑞。爲引起大敎之緣故也。此因緣若
<lb ed="X" n="0621a19"/><lb ed="R051" n="0573a13"/>非彌勒疑問。則此殊勝利益。從何顯發。故彌勒此
<lb ed="X" n="0621a20"/><lb ed="R051" n="0573a14"/>番作用。亦非小小。</p><p xml:id="pX32p0621a2008" cb:place="inline">△問。會中八萬大士。何故獨彌
<lb ed="X" n="0621a21"/><lb ed="R051" n="0573a15"/>勒致疑發問。而忖答獨念文殊。豈此外諸大士。獨
<lb ed="X" n="0621a22"/><lb ed="R051" n="0573a16"/>不能問答邪。答。若以事論。兩大士同于燈明佛時。
<lb ed="X" n="0621a23"/><lb ed="R051" n="0573a17"/>共見此瑞。共聞此法。則今之問答。無不響應。約理。
<lb ed="X" n="0621a24"/><lb ed="R051" n="0573a18"/>彌勒主識。卽人人之彌勒也。顯此妙法斷非識識。
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0621b" n="0621b"/>
<lb ed="X" n="0621b01"/><lb ed="R051" n="0573b01"/>故托彌勒騰疑而問也。文殊卽大智。亦乃人人之
<lb ed="X" n="0621b02"/><lb ed="R051" n="0573b02"/>文殊也。而此妙法唯智能了。故獨念文殊能答也。
<lb ed="X" n="0621b03"/><lb ed="R051" n="0573b03"/>更知此段文詞。乃集經者。以意逆志。詳明之耳。</p><p xml:id="pX32p0621b0319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0621b04"/><lb ed="R051" n="0573b04"/>二當問誰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b05"/><lb ed="R051" n="0573b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0621b0501">今佛世尊入於三昧<note place="inline">至</note>當以問誰誰能答者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b06"/><lb ed="R051" n="0573b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621b0601">彌勒欲爲會衆發明此光所爲因緣事。必形言致
<lb ed="X" n="0621b07"/><lb ed="R051" n="0573b07"/>問。然所見事。旣希有難思。而能曉之人。唯佛可答。
<lb ed="X" n="0621b08"/><lb ed="R051" n="0573b08"/>佛今<anchor xml:id="nkr_note_add_0621b0801" n="0621b0801"/><anchor xml:id="beg0621b0801" n="0621b0801"/>已<anchor xml:id="end0621b0801"/>入三昧。吾將欲問誰。誰復能曉此不思議
<lb ed="X" n="0621b09"/><lb ed="R051" n="0573b09"/>事邪。此爲結集人。冥揣彌勒有如是意。</p><p xml:id="pX32p0621b0916" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>此處疑
<lb ed="X" n="0621b10"/><lb ed="R051" n="0573b10"/>議。妙在有佛不得問。有境不能說。往復籌量。吞吐
<lb ed="X" n="0621b11"/><lb ed="R051" n="0573b11"/>不得。正是會衆于妙法。有豁然之機也。</p><p xml:id="pX32p0621b1116" cb:place="inline">△三憶文
<lb ed="X" n="0621b12"/><lb ed="R051" n="0573b12"/>殊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b13"/><lb ed="R051" n="0573b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0621b1301">復作此念<note place="inline">至</note>必應見此希有之相我今當問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b14"/><lb ed="R051" n="0573b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621b1401">文殊在會。智超群衆。<anchor xml:id="nkr_note_add_0621b1401" n="0621b1401"/><anchor xml:id="beg0621b1401" n="0621b1401"/>已<anchor xml:id="end0621b1401"/>得稱爲法王子矣。況歷侍
<lb ed="X" n="0621b15"/><lb ed="R051" n="0573b15"/>諸佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0621b1501" n="0621b1501"/><anchor xml:id="beg0621b1501" n="0621b1501"/>已<anchor xml:id="end0621b1501"/>經無量。此不思議希有之相。必應見之。可
<lb ed="X" n="0621b16"/><lb ed="R051" n="0573b16"/>當吾問也。</p><p xml:id="pX32p0621b1605" cb:place="inline">△智乃轉識之名。其體不二。若彌勒文
<lb ed="X" n="0621b17"/><lb ed="R051" n="0573b17"/>殊。判然有間。焉知曾近無量佛。又焉知曾見希有
<lb ed="X" n="0621b18"/><lb ed="R051" n="0573b18"/>事。此又妙在復作念一句。若不作此念。必待定中
<lb ed="X" n="0621b19"/><lb ed="R051" n="0574a01"/>人。幾何時也。</p><p xml:id="pX32p0621b1906" cb:place="inline">△二會衆疑念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b20"/><lb ed="R051" n="0574a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0621b2001">爾時比丘比丘尼<note place="inline">至</note>是佛光明神通之相今當問誰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b21"/><lb ed="R051" n="0574a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621b2101">見聞旣同。而疑念亦等。旣見非常之相。必有非常
<lb ed="X" n="0621b22"/><lb ed="R051" n="0574a04"/>之想。想極而相自明。相明而智自朗。所以有疑必
<lb ed="X" n="0621b23"/><lb ed="R051" n="0574a05"/>悟。卽得佛知見矣。自爾時彌勒下至此。皆集經人
<lb ed="X" n="0621b24"/><lb ed="R051" n="0574a06"/>懸叙。靈山會裡。比時有如是境界。如是見聞。如是
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0621c" n="0621c"/>
<lb ed="X" n="0621c01"/><lb ed="R051" n="0574a07"/>疑念。使後人覩此。煥然在目。</p><p xml:id="pX32p0621c0112" cb:place="inline">△四彌勒因衆而伸
<lb ed="X" n="0621c02"/><lb ed="R051" n="0574a08"/>請問。分二一長行。又二。一經家叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c03"/><lb ed="R051" n="0574a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0621c0301">爾時彌勒菩薩<note place="inline">至</note>及諸天龍鬼神等衆會之心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c04"/><lb ed="R051" n="0574a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621c0401">彌勒疑與會衆疑。二疑有間。所謂同行不同步也。
<lb ed="X" n="0621c05"/><lb ed="R051" n="0574a11"/>彌勒記當補處。而引發大敎。任所當施。迷態當似。
<lb ed="X" n="0621c06"/><lb ed="R051" n="0574a12"/>故作此疑也。然而會衆之疑。實所未達。故此雙叙。
<lb ed="X" n="0621c07"/><lb ed="R051" n="0574a13"/>一云欲自決。又云觀衆心。須知觀衆心。句爲切當。
<lb ed="X" n="0621c08"/><lb ed="R051" n="0574a14"/>則聖敎顯彰。源案于此。</p><p xml:id="pX32p0621c0810" cb:place="inline">△二彌勒問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c09"/><lb ed="R051" n="0574a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0621c0901">而問<name role="" type="person">文殊師利</name>言<note place="inline">至</note>悉見彼佛國界莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c10"/><lb ed="R051" n="0574a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621c1001">此略擧所見。而陳所疑也。詳叙在下頌文。彌勒開
<lb ed="X" n="0621c11"/><lb ed="R051" n="0574a17"/>口。便曰。以何因緣。而有此瑞。意在爲人發明此瑞
<lb ed="X" n="0621c12"/><lb ed="R051" n="0574a18"/>之所爲因緣也。究文殊答處。但曰。曾見此瑞。放斯
<lb ed="X" n="0621c13"/><lb ed="R051" n="0574b01"/>光<anchor xml:id="nkr_note_add_0621c1301" n="0621c1301"/><anchor xml:id="beg0621c1301" n="0621c1301"/>已<anchor xml:id="end0621c1301"/>。卽說大法。亦未明言何等因緣。必待如來出
<lb ed="X" n="0621c14"/><lb ed="R051" n="0574b02"/>定。始明示曰。我爲一大事因緣。則知放光現瑞。原
<lb ed="X" n="0621c15"/><lb ed="R051" n="0574b03"/>爲此作因緣也。然而彌勒必欲問文殊者。意在引
<lb ed="X" n="0621c16"/><lb ed="R051" n="0574b04"/>起曾見。出陳二家遠本。以爲今會之先聲。若以表
<lb ed="X" n="0621c17"/><lb ed="R051" n="0574b05"/>法。卽是始本冥契。將證究竟妙覺時。故有此翻酬
<lb ed="X" n="0621c18"/><lb ed="R051" n="0574b06"/>酢。</p><p xml:id="pX32p0621c1802" cb:place="inline">△二偈頌。分二。一頌問。又二。一問此土六瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c19"/><lb ed="R051" n="0574b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0621c1901">於是彌勒菩薩欲重宣此義以偈問曰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c20"/><lb ed="R051" n="0574b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0621c2001">梵語伽陀。此云頌。亦云祇夜。伽陀頌前。祇夜起後。
<lb ed="X" n="0621c21"/><lb ed="R051" n="0574b09"/>天竺有散花貫花之說。如此土序後銘也。又隨樂
<lb ed="X" n="0621c22"/><lb ed="R051" n="0574b10"/>欲不同。有樂散說。有樂章句者。再之隨生解不同。
<lb ed="X" n="0621c23"/><lb ed="R051" n="0574b11"/>或于散說得解。或於章句得解者。亦是隨利鈍不
<lb ed="X" n="0621c24"/><lb ed="R051" n="0574b12"/>同。利者一聞卽解。鈍者再說方知也。以表殷勤重
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0622a" n="0622a"/>
<lb ed="X" n="0622a01"/><lb ed="R051" n="0574b13"/>說。爲衆集前後不一故耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a02"/><lb ed="R051" n="0574b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0622a0201"><name role="" type="person">文殊師利</name>導師何故<note place="inline">至</note>身意快然得未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a03"/><lb ed="R051" n="0574b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0622a0301">此頌問近見本會妙事。于六瑞中。而不問說經入
<lb ed="X" n="0622a04"/><lb ed="R051" n="0574b16"/>定者。乃現相之本。而非相故。今但問有相瑞也。導
<lb ed="X" n="0622a05"/><lb ed="R051" n="0574b17"/>師者。如來以法。導利群生。引疲極而歸寶所也。何
<lb ed="X" n="0622a06"/><lb ed="R051" n="0574b18"/>故。謂如來是何等緣故。今放是光。而現是瑞耶。旃
<lb ed="X" n="0622a07"/><lb ed="R051" n="0575a01"/>檀香風者。由花雨種種。則風亦成香。以是可悅衆
<lb ed="X" n="0622a08"/><lb ed="R051" n="0575a02"/>心也。花旣飄搖。雨必無盡。則地亦以此因緣。而嚴
<lb ed="X" n="0622a09"/><lb ed="R051" n="0575a03"/>淨之也。身意快然者。此時會衆。眼見聖境。耳聞殊
<lb ed="X" n="0622a10"/><lb ed="R051" n="0575a04"/>音。鼻嗅異香。身班聖例。意念妙法。所以咸皆歡喜
<lb ed="X" n="0622a11"/><lb ed="R051" n="0575a05"/>得未曾有也。餘皆如前釋。</p><p xml:id="pX32p0622a1111" cb:place="inline">△二問他土衆瑞。分六。
<lb ed="X" n="0622a12"/><lb ed="R051" n="0575a06"/>一頌見六趣衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a13"/><lb ed="R051" n="0575a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0622a1301">眉間光明照於東方<note place="inline">至</note>受報好醜於此悉見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a14"/><lb ed="R051" n="0575a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0622a1401">此頌問遠見他土妙事。以圓見諸土上下好醜。所
<lb ed="X" n="0622a15"/><lb ed="R051" n="0575a09"/>以奇特此一瑞也。衆生。是能趣之人。生死。是所趣
<lb ed="X" n="0622a16"/><lb ed="R051" n="0575a10"/>之處。善惡。是能趣之因。受報。是所趣之果。土如金
<lb ed="X" n="0622a17"/><lb ed="R051" n="0575a11"/>色者。長行隱而頌彰也。光從毫現。是中道智。故色
<lb ed="X" n="0622a18"/><lb ed="R051" n="0575a12"/>黃也。旣曰六道。曰生死。曰善惡。卽是凡聖交參土。
<lb ed="X" n="0622a19"/><lb ed="R051" n="0575a13"/>而佛亦必說三乘矣。然此土此衆生。豈分外別有
<lb ed="X" n="0622a20"/><lb ed="R051" n="0575a14"/>如來。不過將現成心佛衆生。特爲顯彰。故曰於此
<lb ed="X" n="0622a21"/><lb ed="R051" n="0575a15"/>悉見。此字最重。</p><p xml:id="pX32p0622a2107" cb:place="inline">△二頌聞佛說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a22"/><lb ed="R051" n="0575a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0622a2201">又覩諸佛聖主師子<note place="inline">至</note>照明佛法開悟衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a23"/><lb ed="R051" n="0575a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0622a2301">此頌見佛聞法瑞。諸佛。卽萬八千土之諸佛也。三
<lb ed="X" n="0622a24"/><lb ed="R051" n="0575a18"/>賢十聖。皆主於佛。故曰聖主。師子。乃獸中王。吼時
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0622b" n="0622b"/>
<lb ed="X" n="0622b01"/><lb ed="R051" n="0575b01"/>象王失威。群獸腦裂。表佛說法。魔外驚怖。示衆十
<lb ed="X" n="0622b02"/><lb ed="R051" n="0575b02"/>力得無畏故。演說經典。微妙第一。如今佛說華嚴
<lb ed="X" n="0622b03"/><lb ed="R051" n="0575b03"/>也。故曰敎諸菩薩等。雙超眞俗。曰淸淨。純談實相。
<lb ed="X" n="0622b04"/><lb ed="R051" n="0575b04"/>曰柔輭。其義難解。曰深妙。九界同益。曰樂聞。言各
<lb ed="X" n="0622b05"/><lb ed="R051" n="0575b05"/>於世界講說正法者。如今佛現劣應身。說三乘法。
<lb ed="X" n="0622b06"/><lb ed="R051" n="0575b06"/>故說種種。說照明。說開悟。乃隨機敎也。</p><p xml:id="pX32p0622b0616" cb:place="inline">△三頌他
<lb ed="X" n="0622b07"/><lb ed="R051" n="0575b07"/>土三乘。分三。一聲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b08"/><lb ed="R051" n="0575b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0622b0801">若人遭苦厭老病死爲說涅槃盡諸苦際。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b09"/><lb ed="R051" n="0575b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0622b0901">此頌見爲三乘說法也。文具四諦。遭苦者。苦含因
<lb ed="X" n="0622b10"/><lb ed="R051" n="0575b10"/>果。集諦具矣。厭老死卽道諦。涅槃卽滅諦。遭苦者
<lb ed="X" n="0622b11"/><lb ed="R051" n="0575b11"/>必究其集。知因集有。深厭自生。故不集也。況老病
<lb ed="X" n="0622b12"/><lb ed="R051" n="0575b12"/>死。是眞苦。皆屬身根。旣厭苦慕滅。故如來爲說眞
<lb ed="X" n="0622b13"/><lb ed="R051" n="0575b13"/>空涅槃。令苦際盡。依此修行。如後所謂求羊車出
<lb ed="X" n="0622b14"/><lb ed="R051" n="0575b14"/>火宅也。</p><p xml:id="pX32p0622b1404" cb:place="inline">△二緣覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b15"/><lb ed="R051" n="0575b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0622b1501">若人有福曾供養佛志求勝法爲說緣覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b16"/><lb ed="R051" n="0575b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0622b1601">有福者。辟支百劫種福。較聲聞。則曰有福。求勝法
<lb ed="X" n="0622b17"/><lb ed="R051" n="0575b17"/>者。謂深求勝妙之理。於聲聞思增進也。爲說者。卽
<lb ed="X" n="0622b18"/><lb ed="R051" n="0575b18"/>佛爲說十二因緣。依此修行。如求鹿車出火宅也。
<lb ed="X" n="0622b19"/><lb ed="R051" n="0576a01"/>梵語辟支迦。此云緣覺。出有佛世。觀十二因緣。覺
<lb ed="X" n="0622b20"/><lb ed="R051" n="0576a02"/>眞諦理者。是也。亦名獨覺。出無佛世。觀化自悟者
<lb ed="X" n="0622b21"/><lb ed="R051" n="0576a03"/>也。</p><p xml:id="pX32p0622b2102" cb:place="inline">△三菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b22"/><lb ed="R051" n="0576a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0622b2201">若有佛子修種種行求無上慧爲淨道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b23"/><lb ed="R051" n="0576a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0622b2301">菩薩有上求下化之心。而又能從佛轉輪。紹佛家
<lb ed="X" n="0622b24"/><lb ed="R051" n="0576a06"/>業。故有子義。前曰若人。此曰佛子。則品類別矣。種
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0622c" n="0622c"/>
<lb ed="X" n="0622c01"/><lb ed="R051" n="0576a07"/>種行者。謂求佛果時。修種種行。自利也。化衆生時。
<lb ed="X" n="0622c02"/><lb ed="R051" n="0576a08"/>行種種行。利人也。則二利之間。六度齊修。萬行畢。
<lb ed="X" n="0622c03"/><lb ed="R051" n="0576a09"/>具。佛卽爲說無上慧。令證斯道。如後所謂求牛車
<lb ed="X" n="0622c04"/><lb ed="R051" n="0576a10"/>出火宅也。淨道者。不着有也。如度盡十二類。不見
<lb ed="X" n="0622c05"/><lb ed="R051" n="0576a11"/>有生可度。乃修而無修之妙道也。</p><p xml:id="pX32p0622c0514" cb:place="inline">△四頌結前開
<lb ed="X" n="0622c06"/><lb ed="R051" n="0576a12"/>後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c07"/><lb ed="R051" n="0576a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0622c0701"><name role="" type="person">文殊師利</name>我住於此<note place="inline">至</note>如是衆多今當略說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c08"/><lb ed="R051" n="0576a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0622c0801">此字事。卽<name role="" type="person">靈鷲山</name>。理卽入無量義處也。見聞等句
<lb ed="X" n="0622c09"/><lb ed="R051" n="0576a15"/>結前生後之詞。若斯二字。結前所吿也。及千億等。
<lb ed="X" n="0622c10"/><lb ed="R051" n="0576a16"/>發後所陳也。謂我於光中。見聞聖凡之境。不止如
<lb ed="X" n="0622c11"/><lb ed="R051" n="0576a17"/>是。則有千萬億種。今試略言之也。</p><p xml:id="pX32p0622c1114" cb:place="inline">△五頌他土修
<lb ed="X" n="0622c12"/><lb ed="R051" n="0576a18"/>行。分三。一總問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c13"/><lb ed="R051" n="0576b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0622c1301">我見彼土恒沙菩薩種種因緣而求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c14"/><lb ed="R051" n="0576b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0622c1401">此總爲發問之端。謂我于光中。見彼土有無數菩
<lb ed="X" n="0622c15"/><lb ed="R051" n="0576b03"/>薩。各有所行。無限因緣。而各欲求成正等覺也。</p><p xml:id="pX32p0622c1519" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0622c16"/><lb ed="R051" n="0576b04"/>問。此言見恒沙菩薩者。然恒河橫四十里。沙細如
<lb ed="X" n="0622c17"/><lb ed="R051" n="0576b05"/>麵。今之所見。光中見。光外見耶。同時見。異時見耶。
<lb ed="X" n="0622c18"/><lb ed="R051" n="0576b06"/>若謂光中一時俱見。恒沙明數。不可計。種種明事。
<lb ed="X" n="0622c19"/><lb ed="R051" n="0576b07"/>不可盡。如是多人行種種事。無非欲求佛道也。萬
<lb ed="X" n="0622c20"/><lb ed="R051" n="0576b08"/>八千土。境量非細。豈一目能見遠大衆多之人。而
<lb ed="X" n="0622c21"/><lb ed="R051" n="0576b09"/>一一事事。能分明不謬耶。答。井蛙不可語于海也。
<lb ed="X" n="0622c22"/><lb ed="R051" n="0576b10"/>凡情豈可測聖量哉。經不云乎。非思量分別之所
<lb ed="X" n="0622c23"/><lb ed="R051" n="0576b11"/>能解。唯佛與佛。乃能究盡。彌勒旣居補處。豈有虗
<lb ed="X" n="0622c24"/><lb ed="R051" n="0576b12"/>妄。殊不知。此猶爲少近言耳。彌勒此處。不免一翻
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0623a" n="0623a"/>
<lb ed="X" n="0623a01"/><lb ed="R051" n="0576b13"/>漏逗。具眼者辯之。</p><p xml:id="pX32p0623a0108" cb:place="inline">△二別問。分六。一問施。又二。一
<lb ed="X" n="0623a02"/><lb ed="R051" n="0576b14"/>捨外財。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a03"/><lb ed="R051" n="0576b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623a0301">或有行施金銀珊瑚<note place="inline">至</note>欄楯華葢軒飾布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a04"/><lb ed="R051" n="0576b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623a0401">此論施財。金銀等世之所寶。寶旣能施。餘可知矣。
<lb ed="X" n="0623a05"/><lb ed="R051" n="0576b17"/>車。大夫所乘也。輦。天子之與也。奴婢。爲駕御之人。
<lb ed="X" n="0623a06"/><lb ed="R051" n="0576b18"/>今皆以歡喜施者。是欲別求上乘。爲佛所歎也。駟
<lb ed="X" n="0623a07"/><lb ed="R051" n="0577a01"/>馬等句。當居回向佛道之上。以文皆爲施車乘故。</p>
<lb ed="X" n="0623a08"/><lb ed="R051" n="0577a02"/><p xml:id="pX32p0623a0801">△二捨身命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a09"/><lb ed="R051" n="0577a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623a0901">復見菩薩身肉手足<note place="inline">至</note>欣樂施與求佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a10"/><lb ed="R051" n="0577a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623a1001">此論施身命。世人所重者身。而不捨者命也。今一
<lb ed="X" n="0623a11"/><lb ed="R051" n="0577a05"/>一捨之不悋。而復曰欣樂施。是知佛道重于身。而
<lb ed="X" n="0623a12"/><lb ed="R051" n="0577a06"/>智慧勝于命。如此行人。若非我執破除。不能爲也。
<lb ed="X" n="0623a13"/><lb ed="R051" n="0577a07"/>以妻子。列于身肉中者。見此亦是不易捨者。前謂
<lb ed="X" n="0623a14"/><lb ed="R051" n="0577a08"/>因緣相貌及信解。俱言種種者。由諸度皆通具也。
<lb ed="X" n="0623a15"/><lb ed="R051" n="0577a09"/>如布施。以捨心爲因。內外財施爲緣。是爲布施中
<lb ed="X" n="0623a16"/><lb ed="R051" n="0577a10"/>因緣也。然能施之人。若不信不解。豈堪以內外財。
<lb ed="X" n="0623a17"/><lb ed="R051" n="0577a11"/>徧施一切。則能施者。卽具種種信解矣。正行施時。
<lb ed="X" n="0623a18"/><lb ed="R051" n="0577a12"/>所求者不一。而能施者。必隨處隨時。方便成就。是
<lb ed="X" n="0623a19"/><lb ed="R051" n="0577a13"/>則有種種相貌矣。施度如是。則諸度亦然。故曰種
<lb ed="X" n="0623a20"/><lb ed="R051" n="0577a14"/>種等。行菩薩道。</p><p xml:id="pX32p0623a2007" cb:place="inline">△二問戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a21"/><lb ed="R051" n="0577a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623a2101"><name role="" type="person">文殊師利</name>我見諸王<note place="inline">至</note>剃除鬚髮而被法服。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a22"/><lb ed="R051" n="0577a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623a2201">天台云。在家施易戒難。出家施難戒易。故約比丘
<lb ed="X" n="0623a23"/><lb ed="R051" n="0577a17"/>明戒也。</p><p xml:id="pX32p0623a2304" cb:place="inline">△王最尊也。求出家。知復有尊于<anchor xml:id="nkr_note_add_0623a2301" n="0623a2301"/><anchor xml:id="beg0623a2301" n="0623a2301"/>己<anchor xml:id="end0623a2301"/>者也。
<lb ed="X" n="0623a24"/><lb ed="R051" n="0577a18"/>詣佛問道。卽發大心。爲趣佛果之眞因。因眞則至
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0623b" n="0623b"/>
<lb ed="X" n="0623b01"/><lb ed="R051" n="0577b01"/>樂可捨。故云捨宮殿等。剃髮被衣。使身心不二。可
<lb ed="X" n="0623b02"/><lb ed="R051" n="0577b02"/>易入道。妙莊王案於此。凡光中所見。菩薩修行。與
<lb ed="X" n="0623b03"/><lb ed="R051" n="0577b03"/>後文符合者多。葢此是見處。後卽行處也。餘皆準
<lb ed="X" n="0623b04"/><lb ed="R051" n="0577b04"/>此。</p><p xml:id="pX32p0623b0402" cb:place="inline">△三問忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b05"/><lb ed="R051" n="0577b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623b0501">或見菩薩而作比丘獨處閑靜樂誦經典。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b06"/><lb ed="R051" n="0577b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623b0601">天台云。忍有三種。作比丘是苦行忍。處閑靜是生
<lb ed="X" n="0623b07"/><lb ed="R051" n="0577b07"/>忍。樂誦經是第一義忍。</p><p xml:id="pX32p0623b0710" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>旣曰見菩薩。而又曰作
<lb ed="X" n="0623b08"/><lb ed="R051" n="0577b08"/>比丘。此正見種種相貌行菩薩道之實處。閑靜爲
<lb ed="X" n="0623b09"/><lb ed="R051" n="0577b09"/>修忍之因緣。樂誦經。卽忍門中信解也。則從地湧
<lb ed="X" n="0623b10"/><lb ed="R051" n="0577b10"/>出者。謂志樂於靜處。捨大衆憒閙。案於此。</p><p xml:id="pX32p0623b1017" cb:place="inline">△四問
<lb ed="X" n="0623b11"/><lb ed="R051" n="0577b11"/>精進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b12"/><lb ed="R051" n="0577b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623b1201">又見菩薩勇猛精進入於深山思惟佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b13"/><lb ed="R051" n="0577b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623b1301">天台云。深山可畏。非窳怯者所居。唯勇進能安之。
<lb ed="X" n="0623b14"/><lb ed="R051" n="0577b14"/>傍若無物。思惟實相。念念不休。求佛道也。</p><p xml:id="pX32p0623b1417" cb:place="inline">△勇猛。
<lb ed="X" n="0623b15"/><lb ed="R051" n="0577b15"/>是精進中相貌。入深山。爲行精進之因緣。思惟佛
<lb ed="X" n="0623b16"/><lb ed="R051" n="0577b16"/>道。始是信解。提婆達多品云。採果汲水。拾薪設食。
<lb ed="X" n="0623b17"/><lb ed="R051" n="0577b17"/>勤求妙法。無有懈倦。案於此。</p><p xml:id="pX32p0623b1712" cb:place="inline">△五問禪定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b18"/><lb ed="R051" n="0577b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623b1801">又見離欲常處空閑深修禪定得五神通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b19"/><lb ed="R051" n="0578a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623b1901">禪名正受。以不受一切諸受故。離欲者。正受也。處
<lb ed="X" n="0623b20"/><lb ed="R051" n="0578a02"/>空閑。境寂也。修深禪。心空也。境寂心空。而神通自
<lb ed="X" n="0623b21"/><lb ed="R051" n="0578a03"/>得。故曰。深修禪定得五神通。離欲。卽禪定中信解。
<lb ed="X" n="0623b22"/><lb ed="R051" n="0578a04"/>處空閑。是修定之因緣。得通。乃相貌也。通有六。一
<lb ed="X" n="0623b23"/><lb ed="R051" n="0578a05"/>天眼。二天耳。三他心。四宿命。五神境。六漏盡。今言
<lb ed="X" n="0623b24"/><lb ed="R051" n="0578a06"/>五通。由菩薩漏未盡故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0623c" n="0623c"/>
<lb ed="X" n="0623c01"/><lb ed="R051" n="0578a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623c0101">又見菩薩安禪合掌以千萬偈讚諸法王。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c02"/><lb ed="R051" n="0578a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623c0201">此所謂不起滅定。現諸威儀。安禪。內心<anchor xml:id="nkr_note_add_0623c0201" n="0623c0201"/><anchor xml:id="beg0623c0201" n="0623c0201"/>已<anchor xml:id="end0623c0201"/>寂。合掌。
<lb ed="X" n="0623c03"/><lb ed="R051" n="0578a09"/>外貌必謹。復以偈讚法王。亦定深成就也。分別功
<lb ed="X" n="0623c04"/><lb ed="R051" n="0578a10"/>德品中。諸菩薩以妙音聲。歌無量頌。讚嘆諸佛。案
<lb ed="X" n="0623c05"/><lb ed="R051" n="0578a11"/>于此。</p><p xml:id="pX32p0623c0503" cb:place="inline">△六問般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c06"/><lb ed="R051" n="0578a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623c0601">復見<anchor xml:id="nkr_note_add_0623c0601" n="0623c0601"/><anchor xml:id="beg0623c0601" n="0623c0601"/>菩<anchor xml:id="end0623c0601"/>薩智深志固能問諸佛聞悉受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c07"/><lb ed="R051" n="0578a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623c0701">天台云。智深者。慧窮理本也。志固者。誓願廣大也。
<lb ed="X" n="0623c08"/><lb ed="R051" n="0578a14"/>此卽二種莊嚴。能問能持。</p><p xml:id="pX32p0623c0811" cb:place="inline">△問。而能受。足見智深。
<lb ed="X" n="0623c09"/><lb ed="R051" n="0578a15"/>受而能持。由其志固。此又見彌勒見之明知之切
<lb ed="X" n="0623c10"/><lb ed="R051" n="0578a16"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c11"/><lb ed="R051" n="0578a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623c1101">又見佛子定慧具足<note place="inline">至</note>破魔兵衆而擊法皷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c12"/><lb ed="R051" n="0578a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623c1201">定慧二種。別圓地住。方乃具足。無量喩。卽以種種
<lb ed="X" n="0623c13"/><lb ed="R051" n="0578b01"/>方便。於諸敎中。引無量譬喩。助顯第一義也。化諸
<lb ed="X" n="0623c14"/><lb ed="R051" n="0578b02"/>菩薩。展轉化他也。魔羅。此云殺者。有煩惱魔五陰
<lb ed="X" n="0623c15"/><lb ed="R051" n="0578b03"/>魔天魔死魔。而菩薩以智慧利劍。一一能破魔退。
<lb ed="X" n="0623c16"/><lb ed="R051" n="0578b04"/>而法論可轉。故曰擊法皷也。又菩薩說法。以梵音
<lb ed="X" n="0623c17"/><lb ed="R051" n="0578b05"/>聲。警悟一切。有擊皷義。前是自利。此屬利他。智深
<lb ed="X" n="0623c18"/><lb ed="R051" n="0578b06"/>志固。是說法因緣。聞悉受持。卽信解也。破魔擊皷。
<lb ed="X" n="0623c19"/><lb ed="R051" n="0578b07"/>是相貌也。持品中。諸菩薩發願弘經。謂我等敬信
<lb ed="X" n="0623c20"/><lb ed="R051" n="0578b08"/>佛。當着忍辱鎧。爲說此經故。案於此。</p><p xml:id="pX32p0623c2015" cb:place="inline">△三雜問。分
<lb ed="X" n="0623c21"/><lb ed="R051" n="0578b09"/>七。一問禪定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c22"/><lb ed="R051" n="0578b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0623c2201">又見菩薩寂然晏默天龍恭敬不以爲喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c23"/><lb ed="R051" n="0578b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0623c2301">前以六度次第致問。弗克盡吾所見也。吾又見有
<lb ed="X" n="0623c24"/><lb ed="R051" n="0578b12"/>種種人。行種種事。如有寂然入定。天龍致敬。而不
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0624a" n="0624a"/>
<lb ed="X" n="0624a01"/><lb ed="R051" n="0578b13"/>爲喜者。</p><p xml:id="pX32p0624a0104" cb:place="inline">△正居此時。尙不見有我。焉復知有天龍
<lb ed="X" n="0624a02"/><lb ed="R051" n="0578b14"/>恭敬耶。尙不循乎眞。焉復有以恭敬我者爲喜哉。
<lb ed="X" n="0624a03"/><lb ed="R051" n="0578b15"/>如此深定。可爲妙法之眞宅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a04"/><lb ed="R051" n="0578b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624a0401">又見菩薩處林放光濟地獄苦令入佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a05"/><lb ed="R051" n="0578b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624a0501">此又見深禪濟世。處林者。明定處也。放光者。定深
<lb ed="X" n="0624a06"/><lb ed="R051" n="0578b18"/>融洩也。濟地獄。乃心細境融。苦動悲應也。令入佛
<lb ed="X" n="0624a07"/><lb ed="R051" n="0579a01"/>道。卽轉苦樂于無間。攝彼歸眞也。此與上節。俱屬
<lb ed="X" n="0624a08"/><lb ed="R051" n="0579a02"/>禪定。上是定體。此爲定中妙應。</p><p xml:id="pX32p0624a0813" cb:place="inline">△二問精進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a09"/><lb ed="R051" n="0579a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624a0901">又見佛子未嘗睢眠經行林中勤求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a10"/><lb ed="R051" n="0579a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624a1001">睡人之所欲。不睡則品格異矣。經行。非遣睡也。志
<lb ed="X" n="0624a11"/><lb ed="R051" n="0579a05"/>在佛道。可謂精勤不倦矣。心神昏昧。爲睡。六識暗
<lb ed="X" n="0624a12"/><lb ed="R051" n="0579a06"/>塞。爲眠。不睡而但經行。卽與般舟念佛三昧同。</p><p xml:id="pX32p0624a1219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0624a13"/><lb ed="R051" n="0579a07"/>三問淨戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a14"/><lb ed="R051" n="0579a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624a1401">又見具戒威儀無缺淨如寶珠以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a15"/><lb ed="R051" n="0579a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624a1501">大論明十戒。一不缺。二不破。三不穿。四不雜。五隨
<lb ed="X" n="0624a16"/><lb ed="R051" n="0579a10"/>道。六無着。七智所讚。八自在。九隨定。十具足。卽究
<lb ed="X" n="0624a17"/><lb ed="R051" n="0579a11"/>竟也。今言不缺。是首戒。淨如寶珠。是第十。擧始終
<lb ed="X" n="0624a18"/><lb ed="R051" n="0579a12"/>以攝餘也。菩薩以此嚴護威儀。求佛道也。</p><p xml:id="pX32p0624a1817" cb:place="inline">△四問
<lb ed="X" n="0624a19"/><lb ed="R051" n="0579a13"/>忍辱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a20"/><lb ed="R051" n="0579a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624a2001">又見佛子住忍辱力<note place="inline">至</note>皆悉能忍以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a21"/><lb ed="R051" n="0579a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624a2101">天台云。內心能安。忍外所辱。故名忍辱。有二種。一
<lb ed="X" n="0624a22"/><lb ed="R051" n="0579a16"/>者生忍。又二。謂於恭敬供養中。能忍不着。則不生
<lb ed="X" n="0624a23"/><lb ed="R051" n="0579a17"/>憍逸。二於嗔打罵詈。及蚊蚋等能忍。則不生嗔惱。
<lb ed="X" n="0624a24"/><lb ed="R051" n="0579a18"/>二者法忍。亦二。一者非心法。卽寒熱風雨饑渴老
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0624b" n="0624b"/>
<lb ed="X" n="0624b01"/><lb ed="R051" n="0579b01"/>病等。二者心法。卽嗔欲慢諸邪見等。於此二法。能
<lb ed="X" n="0624b02"/><lb ed="R051" n="0579b02"/>忍不動。是名法忍。言忍力者。力卽量也。非寬宏濶
<lb ed="X" n="0624b03"/><lb ed="R051" n="0579b03"/>達志力精銳者難忍。初句是能忍之人。下是所忍
<lb ed="X" n="0624b04"/><lb ed="R051" n="0579b04"/>之境。常不輕案於此。</p><p xml:id="pX32p0624b0409" cb:place="inline">△五復問禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b05"/><lb ed="R051" n="0579b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624b0501">又見菩薩離諸戲咲<note place="inline">至</note>億千萬歲以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b06"/><lb ed="R051" n="0579b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624b0601">天台云。離戲。卽却掉悔葢。離痴除嗔葢。近智除疑
<lb ed="X" n="0624b07"/><lb ed="R051" n="0579b07"/>葢。除亂却貪葢。攝念除睡葢。此爲除五葢也。億千
<lb ed="X" n="0624b08"/><lb ed="R051" n="0579b08"/>萬歲。明定深。以此深定。而求佛道。其志力何等勇
<lb ed="X" n="0624b09"/><lb ed="R051" n="0579b09"/>銳。</p><p xml:id="pX32p0624b0902" cb:place="inline">△問。彌勒因光覩瑞。見在一時。何言億千萬歲
<lb ed="X" n="0624b10"/><lb ed="R051" n="0579b10"/>邪。答。此諸行相。皆彌勒舊時行徑。一見卽通。何疑
<lb ed="X" n="0624b11"/><lb ed="R051" n="0579b11"/>礙之有。</p><p xml:id="pX32p0624b1104" cb:place="inline">△六問檀度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b12"/><lb ed="R051" n="0579b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624b1201">或見菩薩肴膳飮食<note place="inline">至</note>歡喜無厭求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b13"/><lb ed="R051" n="0579b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624b1301">此又見行施者。所作種種。初施飮食湯藥。旣曰百
<lb ed="X" n="0624b14"/><lb ed="R051" n="0579b14"/>種。是無所不具也。曰。名衣猶爲有價。甚至有無價
<lb ed="X" n="0624b15"/><lb ed="R051" n="0579b15"/>者。亦以之供佛施僧。再之房舍。日千萬億。可謂廣
<lb ed="X" n="0624b16"/><lb ed="R051" n="0579b16"/>矣。皆以旃檀衆寶爲嚴飾。可謂美麗極矣。一一舍
<lb ed="X" n="0624b17"/><lb ed="R051" n="0579b17"/>中。皆有衆妙臥具。亦可謂周足盡矣。加之。有花果
<lb ed="X" n="0624b18"/><lb ed="R051" n="0579b18"/>園林流泉浴池。則擧止無不如意矣。如是四事。皆
<lb ed="X" n="0624b19"/><lb ed="R051" n="0580a01"/>微而不粗。妙而不染。一以歡喜無厭施之。無非欲
<lb ed="X" n="0624b20"/><lb ed="R051" n="0580a02"/>祈滿足菩提道也。</p><p xml:id="pX32p0624b2008" cb:place="inline">△七問般若。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b21"/><lb ed="R051" n="0580a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624b2101">或有菩薩說寂滅法種種敎詔無數衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b22"/><lb ed="R051" n="0580a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624b2201">此又見行般若人。種種方便求佛道者。寂滅法中。
<lb ed="X" n="0624b23"/><lb ed="R051" n="0580a05"/>言語道斷。復有何說。今謂種種敎詔。又曰無數衆
<lb ed="X" n="0624b24"/><lb ed="R051" n="0580a06"/>生。是以方便慧。無說示說。巧逗群機。可謂善說法
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0624c" n="0624c"/>
<lb ed="X" n="0624c01"/><lb ed="R051" n="0580a07"/>要者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c02"/><lb ed="R051" n="0580a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624c0201">或見菩薩觀諸法性無有二相猶如虗空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c03"/><lb ed="R051" n="0580a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624c0301">諸法性。卽妙性也。無二相。卽實相也。以此性觀此
<lb ed="X" n="0624c04"/><lb ed="R051" n="0580a10"/>相。可謂融二諦於眞空。故曰如虗空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c05"/><lb ed="R051" n="0580a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624c0501">又見佛子心無所着以此妙慧求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c06"/><lb ed="R051" n="0580a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624c0601">無着者。空有二俱離也。旣不着於空有。則是心無
<lb ed="X" n="0624c07"/><lb ed="R051" n="0580a13"/>住。無住之心。方爲妙慧。以此慧求佛妙智。可謂水
<lb ed="X" n="0624c08"/><lb ed="R051" n="0580a14"/>投水矣。</p><p xml:id="pX32p0624c0804" cb:place="inline">△六頌佛入涅槃。分二。一明起塔供養。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c09"/><lb ed="R051" n="0580a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624c0901"><name role="" type="person">文殊師利</name>又有菩薩佛滅度後供養舍利。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c10"/><lb ed="R051" n="0580a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624c1001">前來見諸菩薩。雖有種種因緣等。廣行六度萬行。
<lb ed="X" n="0624c11"/><lb ed="R051" n="0580a17"/>是佛住世時。依佛化儀。猛力修習。求無上道者。此
<lb ed="X" n="0624c12"/><lb ed="R051" n="0580a18"/>又見佛滅後。念報佛恩。爲供舍利。則又見一翻行
<lb ed="X" n="0624c13"/><lb ed="R051" n="0580b01"/>徑。故此重呼文殊而問之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c14"/><lb ed="R051" n="0580b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624c1401">又見佛子造諸塔廟<note place="inline">至</note>香華伎樂常以供養。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c15"/><lb ed="R051" n="0580b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624c1501">塔以供養舍利。而廟以供形像也。以無數恒沙記。
<lb ed="X" n="0624c16"/><lb ed="R051" n="0580b04"/>則萬八千土中。諸佛舍利。亦應無數。嚴飾國界者。
<lb ed="X" n="0624c17"/><lb ed="R051" n="0580b05"/>由塔多則國土自嚴。而其量縱廣可知也。一塔有
<lb ed="X" n="0624c18"/><lb ed="R051" n="0580b06"/>千幢幡。皆貫珠作幔。露幔者。卽塔外張施也。鈴和
<lb ed="X" n="0624c19"/><lb ed="R051" n="0580b07"/>鳴者。塔旣無數。鈴多可知。風動齊聲。故曰和鳴。此
<lb ed="X" n="0624c20"/><lb ed="R051" n="0580b08"/>皆明塔廟莊嚴。爲菩薩之所供養也。諸天下。又明
<lb ed="X" n="0624c21"/><lb ed="R051" n="0580b09"/>人天八部亦如是供養。</p><p xml:id="pX32p0624c2110" cb:place="inline">△二明塔嚴國界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c22"/><lb ed="R051" n="0580b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0624c2201"><name role="" type="person">文殊師利</name>諸佛子等<note place="inline">至</note>如天樹王其華開敷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c23"/><lb ed="R051" n="0580b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0624c2301">嚴飾塔廟。本爲供舍利也。由塔廟奇麗。故國界殊
<lb ed="X" n="0624c24"/><lb ed="R051" n="0580b12"/>妙。此不嚴而嚴也。天樹者。名波利質多羅。此云圓
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0625a" n="0625a"/>
<lb ed="X" n="0625a01"/><lb ed="R051" n="0580b13"/>生。高五百由旬。枝葉布五十由旬。華香亦徧五十
<lb ed="X" n="0625a02"/><lb ed="R051" n="0580b14"/>由旬。其根莖華果等生時。<name role="" type="person">閻浮提</name>樹。一切俱生。故
<lb ed="X" n="0625a03"/><lb ed="R051" n="0580b15"/>曰樹王。今謂塔嚴國土。如樹華之開敷。極周極徧。
<lb ed="X" n="0625a04"/><lb ed="R051" n="0580b16"/>爲殊爲妙也。頌問<anchor xml:id="nkr_note_add_0625a0401" n="0625a0401"/><anchor xml:id="beg0625a0401" n="0625a0401"/>已<anchor xml:id="end0625a0401"/>竟。</p><p xml:id="pX32p0625a0410" cb:place="inline">△二請答。分二一。擧疑事
<lb ed="X" n="0625a05"/><lb ed="R051" n="0580b17"/>以述請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a06"/><lb ed="R051" n="0580b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0625a0601">佛放一光我及衆會見此國界種種殊妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a07"/><lb ed="R051" n="0581a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0625a0701">此頌謂因所見而有所疑也。佛未放光。我等所見。
<lb ed="X" n="0625a08"/><lb ed="R051" n="0581a02"/>皆尋常也。今由于此光中見皆奇特殊勝。而衆疑
<lb ed="X" n="0625a09"/><lb ed="R051" n="0581a03"/>似不容<anchor xml:id="nkr_note_add_0625a0901" n="0625a0901"/><anchor xml:id="beg0625a0901" n="0625a0901"/>己<anchor xml:id="end0625a0901"/>也。此界卽本土。種種殊妙。卽本土六瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a10"/><lb ed="R051" n="0581a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0625a1001">諸佛神力智慧希有<note place="inline">至</note>我等見此得未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a11"/><lb ed="R051" n="0581a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0625a1101">此方頌見他土諸佛神力兩句。該在我等見此下。
<lb ed="X" n="0625a12"/><lb ed="R051" n="0581a06"/>照上。應云放一淨光。照無量國。我及衆會。見彼佛
<lb ed="X" n="0625a13"/><lb ed="R051" n="0581a07"/>土。諸佛神力。智慧希有。其意自顯。前日萬八千。約
<lb ed="X" n="0625a14"/><lb ed="R051" n="0581a08"/>衆生現量。不出十八界境。此由諸佛神力。故曰無
<lb ed="X" n="0625a15"/><lb ed="R051" n="0581a09"/>量。謂我于此光中。所見十法界相。幷見諸菩薩。行
<lb ed="X" n="0625a16"/><lb ed="R051" n="0581a10"/>種種行。及見諸佛神力。智慧希有。皆見所未見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a17"/><lb ed="R051" n="0581a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0625a1701">佛子文殊願決衆疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a18"/><lb ed="R051" n="0581a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0625a1801">前皆問意。此文請答。謂如上所見兩土之相。誠不
<lb ed="X" n="0625a19"/><lb ed="R051" n="0581a13"/>可思議。非尊力不能答也。惟願速說。以決衆疑。</p><p xml:id="pX32p0625a1919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0625a20"/><lb ed="R051" n="0581a14"/>二釋伏難以明意。伏難者。天台謂。文殊雖居大智。
<lb ed="X" n="0625a21"/><lb ed="R051" n="0581a15"/>以彌勒乃補處之尊。豈容遽爾有答。況會中知此
<lb ed="X" n="0625a22"/><lb ed="R051" n="0581a16"/>事者不少。故擬四難推遜。以盡賓主之道。且文殊
<lb ed="X" n="0625a23"/><lb ed="R051" n="0581a17"/>躊蹰不對。乃欲啓會衆之誠求耳。第一伏難。因彌
<lb ed="X" n="0625a24"/><lb ed="R051" n="0581a18"/>勒謂。願決衆疑。文殊意謂。衆若有疑。自當發問。今
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0625b" n="0625b"/>
<lb ed="X" n="0625b01"/><lb ed="R051" n="0581b01"/>衆旣不問。我何所決。彌勒潛知文殊有如此意。故
<lb ed="X" n="0625b02"/><lb ed="R051" n="0581b02"/>以偈請曰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b03"/><lb ed="R051" n="0581b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0625b0301">四衆欣仰瞻仁及我世尊何故放斯光明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b04"/><lb ed="R051" n="0581b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0625b0401">今四衆不問者。意所欣瞻。唯仁與我也。彼衆意謂。
<lb ed="X" n="0625b05"/><lb ed="R051" n="0581b05"/>世尊何故。今於眉間。放大光明。徧照東方萬八千
<lb ed="X" n="0625b06"/><lb ed="R051" n="0581b06"/>土耶。此是彌勒潛知衆心處。代此問也。文殊因而
<lb ed="X" n="0625b07"/><lb ed="R051" n="0581b07"/>又難云。衆旣同疑。我豈能答。待佛出定。自有分曉。
<lb ed="X" n="0625b08"/><lb ed="R051" n="0581b08"/>彌勒又請曰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b09"/><lb ed="R051" n="0581b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0625b0901">佛子時答決疑令喜何所饒益演光明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b10"/><lb ed="R051" n="0581b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0625b1001">時答者。及時而答也。謂會衆正當篤疑欲決。實可
<lb ed="X" n="0625b11"/><lb ed="R051" n="0581b11"/>發藥。幸勿推延失斯時節。此是彌勒急欲爲人吐
<lb ed="X" n="0625b12"/><lb ed="R051" n="0581b12"/>露處。今衆意謂。光旣放<anchor xml:id="nkr_note_add_0625b1201" n="0625b1201"/><anchor xml:id="beg0625b1201" n="0625b1201"/>已<anchor xml:id="end0625b1201"/>。必有所演。但不知演斯
<lb ed="X" n="0625b13"/><lb ed="R051" n="0581b13"/>光時。令我等得何饒益。文殊難云。我與仁者。同居
<lb ed="X" n="0625b14"/><lb ed="R051" n="0581b14"/>學地。仁亦不妨共酌此事。何獨推我。仁試謂之。是
<lb ed="X" n="0625b15"/><lb ed="R051" n="0581b15"/>何意也。故彌勒復曰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b16"/><lb ed="R051" n="0581b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0625b1601">佛坐道場所得妙法爲欲說此爲當授記。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b17"/><lb ed="R051" n="0581b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0625b1701">坐道場。卽菩提樹下。成最正覺也。彌勒謂。我意正
<lb ed="X" n="0625b18"/><lb ed="R051" n="0581b18"/>在躊蹰忖量。莫是欲說道場所得法耶。莫是化機
<lb ed="X" n="0625b19"/><lb ed="R051" n="0582a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0625b1901" n="0625b1901"/><anchor xml:id="beg0625b1901" n="0625b1901"/>已<anchor xml:id="end0625b1901"/>成。囑付妙法。而授記耶。文殊因此復爲難云。據
<lb ed="X" n="0625b20"/><lb ed="R051" n="0582a02"/>仁所說。如來之意。得<anchor xml:id="nkr_note_add_0625b2001" n="0625b2001"/><anchor xml:id="beg0625b2001" n="0625b2001"/>已<anchor xml:id="end0625b2001"/>明矣。而衆疑可釋。又何須
<lb ed="X" n="0625b21"/><lb ed="R051" n="0582a03"/>繁辭復演耶。彌勒再請云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b22"/><lb ed="R051" n="0582a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0625b2201">示諸佛土衆寶嚴淨及見諸佛此非小緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b23"/><lb ed="R051" n="0582a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0625b2301">然如來今放此光。而示此相。皆不思議境也。不唯
<lb ed="X" n="0625b24"/><lb ed="R051" n="0582a06"/>見妙莊嚴土。而又見佛聞法。此豈小因緣耶。焉得
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0625c" n="0625c"/>
<lb ed="X" n="0625c01"/><lb ed="R051" n="0582a07"/>以我猶豫之心。判決大事。文殊隱意。而彌勒顯之。
<lb ed="X" n="0625c02"/><lb ed="R051" n="0582a08"/>此可謂賓主歷然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625c03"/><lb ed="R051" n="0582a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0625c0301">文殊當知四衆龍神瞻察仁者爲說何等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625c04"/><lb ed="R051" n="0582a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0625c0401">此方結成請意。如謂仁不必過讓。當知今會大衆。
<lb ed="X" n="0625c05"/><lb ed="R051" n="0582a11"/>所瞻察者。唯仁而<anchor xml:id="nkr_note_add_0625c0501" n="0625c0501"/><anchor xml:id="beg0625c0501" n="0625c0501"/>已<anchor xml:id="end0625c0501"/>。仁當實說如來所爲因緣。果
<lb ed="X" n="0625c06"/><lb ed="R051" n="0582a12"/>說妙法耶。果爲授記耶。故曰爲說何等。</p><p xml:id="pX32p0625c0616" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>問。彌勒
<lb ed="X" n="0625c07"/><lb ed="R051" n="0582a13"/>頌中。於六凡佛果。何期甚略。於菩薩萬行。何故其
<lb ed="X" n="0625c08"/><lb ed="R051" n="0582a14"/>詳若此。答。今此一會。本爲<g ref="#CB15081">䇿</g>進二乘。歸於寶所。況
<lb ed="X" n="0625c09"/><lb ed="R051" n="0582a15"/>二乘疲怠。樂於三三昧久矣。懼道行難行。終不能
<lb ed="X" n="0625c10"/><lb ed="R051" n="0582a16"/>至一乘實境。且六凡<anchor xml:id="nkr_note_add_0625c1001" n="0625c1001"/><anchor xml:id="beg0625c1001" n="0625c1001"/>已<anchor xml:id="end0625c1001"/>爲二乘厭棄之經。況佛果
<lb ed="X" n="0625c11"/><lb ed="R051" n="0582a17"/>尙遠。何必詳陳。但將光中所見之相。一一分明剖
<lb ed="X" n="0625c12"/><lb ed="R051" n="0582a18"/>露。曰佛子。曰菩薩。曰求佛道。求無上道。皆是傍敲
<lb ed="X" n="0625c13"/><lb ed="R051" n="0582b01"/>正擊。意欲興起二乘慕大之志。故如來出定。便語
<lb ed="X" n="0625c14"/><lb ed="R051" n="0582b02"/>舍利弗云。諸佛智慧。甚深無量。一切聲聞辟支佛。
<lb ed="X" n="0625c15"/><lb ed="R051" n="0582b03"/>所不能知。則彌勒傍提。而如來正挈。師資同一密
<lb ed="X" n="0625c16"/><lb ed="R051" n="0582b04"/>機。意在此也。又須知光中所現之相。皆不外釋迦
<lb ed="X" n="0625c17"/><lb ed="R051" n="0582b05"/>牟尼。地獄三途中。是釋迦牟尼。人天八部裏。是釋
<lb ed="X" n="0625c18"/><lb ed="R051" n="0582b06"/>迦牟尼。聲聞緣覺。幷六度行中。種種相貌者。皆釋
<lb ed="X" n="0625c19"/><lb ed="R051" n="0582b07"/>迦牟尼。若有一事一人非釋迦牟尼者。此光卽不
<lb ed="X" n="0625c20"/><lb ed="R051" n="0582b08"/>能現。是知如來於東方一處。親近供養一切諸佛。
<lb ed="X" n="0625c21"/><lb ed="R051" n="0582b09"/>行菩薩道。有如此者。則餘九方。無不如是。故謂娑
<lb ed="X" n="0625c22"/><lb ed="R051" n="0582b10"/>婆世界。無一芥子許。不是我捨身命處。則世尊從
<lb ed="X" n="0625c23"/><lb ed="R051" n="0582b11"/>因至果。始終皆現於白毫中明矣。</p><p xml:id="pX32p0625c2314" cb:place="inline">△五文殊擬古。
<lb ed="X" n="0625c24"/><lb ed="R051" n="0582b12"/>以致答問。分二。一長行。分四。一正惟忖答。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0626a" n="0626a"/>
<lb ed="X" n="0626a01"/><lb ed="R051" n="0582b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0626a0101">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name><note place="inline">至</note>吹大法螺擊大法皷演大法義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626a02"/><lb ed="R051" n="0582b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0626a0201">此是文殊擬古明今必說大法。必授聖記也。惟思
<lb ed="X" n="0626a03"/><lb ed="R051" n="0582b15"/>惟。忖忖量。意謂。昔佛曾說是經。曾入是定。亦曾放
<lb ed="X" n="0626a04"/><lb ed="R051" n="0582b16"/>如是光。現如是瑞。後卽說大法。顯實開權。以昔較
<lb ed="X" n="0626a05"/><lb ed="R051" n="0582b17"/>今。必無二也。故出言明吿之曰。如我惟忖。今日如
<lb ed="X" n="0626a06"/><lb ed="R051" n="0582b18"/>來。定非如前說三乘法也。定必欲說大法。雨大雨
<lb ed="X" n="0626a07"/><lb ed="R051" n="0583a01"/>等。法雨者。四十年前。隨時灌漑。今必雨平等一味。
<lb ed="X" n="0626a08"/><lb ed="R051" n="0583a02"/>如後云。其雲所出一味之雨。是也。法螺者。乃號令
<lb ed="X" n="0626a09"/><lb ed="R051" n="0583a03"/>人天。前來以種種譬喩。誘引獎導。今必以一音普
<lb ed="X" n="0626a10"/><lb ed="R051" n="0583a04"/>吿。如後云。我是如來應供等。是也。法皷者。有警誡
<lb ed="X" n="0626a11"/><lb ed="R051" n="0583a05"/>義。從前擊皷。警令入方便城。破有漏惑。今必警入
<lb ed="X" n="0626a12"/><lb ed="R051" n="0583a06"/>寶所。攻破無明。如云今爲汝等說最實事。是也。法
<lb ed="X" n="0626a13"/><lb ed="R051" n="0583a07"/>義者。前所演法。不是了義。今必演唱大法。如云唯
<lb ed="X" n="0626a14"/><lb ed="R051" n="0583a08"/>此一事實餘二則非眞。是也。</p><p xml:id="pX32p0626a1412" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>問。文殊本屬大智。
<lb ed="X" n="0626a15"/><lb ed="R051" n="0583a09"/>然智無擬議。曷有惟忖。答。此亦賓主謙卑語也。二
<lb ed="X" n="0626a16"/><lb ed="R051" n="0583a10"/>大士旣爲唱導之首。所有言論。須各盡其態。不然。
<lb ed="X" n="0626a17"/><lb ed="R051" n="0583a11"/>則不成問答體度。若論智鑑。請觀後答處自明。</p><p xml:id="pX32p0626a1719" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0626a18"/><lb ed="R051" n="0583a12"/>二略曾見答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626a19"/><lb ed="R051" n="0583a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0626a1901">諸善男子我於過去<note place="inline">至</note>難信之法故現斯瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626a20"/><lb ed="R051" n="0583a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0626a2001">前以<anchor xml:id="nkr_note_add_0626a2001" n="0626a2001"/><anchor xml:id="beg0626a2001" n="0626a2001"/>己<anchor xml:id="end0626a2001"/>智惟忖。今以略曾見答。咸得聞知者。聞卽
<lb ed="X" n="0626a21"/><lb ed="R051" n="0583a15"/>聞慧。知卽思慧。難信者。卽所修之第一義也。謂如
<lb ed="X" n="0626a22"/><lb ed="R051" n="0583a16"/>來欲。令一切人圓融三慧。故現斯瑞。</p><p xml:id="pX32p0626a2215" cb:place="inline">△三廣曾見
<lb ed="X" n="0626a23"/><lb ed="R051" n="0583a17"/>答。分三。一引一佛同。又三。一明時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626a24"/><lb ed="R051" n="0583a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0626a2401">諸善男子如過去無量無邊不可思議阿僧祇劫。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0626b" n="0626b"/>
<lb ed="X" n="0626b01"/><lb ed="R051" n="0583b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0626b0101">此正引古。以證今所見。是必說大法也。梵語阿僧
<lb ed="X" n="0626b02"/><lb ed="R051" n="0583b02"/>祇。此云無數。言無量無邊。卽遠大劫。明時極遠。以
<lb ed="X" n="0626b03"/><lb ed="R051" n="0583b03"/>大智觀之。猶一日也。要解云。欲原光瑞。而推於無
<lb ed="X" n="0626b04"/><lb ed="R051" n="0583b04"/>數不思議劫者。此光此法。固始於無始。超乎數量
<lb ed="X" n="0626b05"/><lb ed="R051" n="0583b05"/>也。</p><p xml:id="pX32p0626b0502" cb:place="inline">△前謂於過去諸佛曾見。乃泛言也。今的指日
<lb ed="X" n="0626b06"/><lb ed="R051" n="0583b06"/>月燈時所見之實。故知文殊彌勒之所積。亦經如
<lb ed="X" n="0626b07"/><lb ed="R051" n="0583b07"/>是之無數劫矣。</p><p xml:id="pX32p0626b0707" cb:place="inline">△二標名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b08"/><lb ed="R051" n="0583b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0626b0801">爾時有佛號日月燈明<note place="inline">至</note>天人師佛世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b09"/><lb ed="R051" n="0583b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0626b0901">此引最初燈明先權後實之儀。日月燈是別號。正
<lb ed="X" n="0626b10"/><lb ed="R051" n="0583b10"/>智如如曰日。大悲普陰爲月。隨機破惑曰燈。如來
<lb ed="X" n="0626b11"/><lb ed="R051" n="0583b11"/>等十種。是通號。佛佛皆具。今總略釋。如來。無處妄
<lb ed="X" n="0626b12"/><lb ed="R051" n="0583b12"/>故。倣同先德號。應供。良福田故。堪爲福田號。正徧
<lb ed="X" n="0626b13"/><lb ed="R051" n="0583b13"/>知。知法界故。徧知一切號。明行足。具三明故。果顯
<lb ed="X" n="0626b14"/><lb ed="R051" n="0583b14"/>因德號。善逝。不還來故。妙住菩提號。世間解。知三
<lb ed="X" n="0626b15"/><lb ed="R051" n="0583b15"/>世間故。達偏通眞號。無上士。無與等故。調御丈夫。
<lb ed="X" n="0626b16"/><lb ed="R051" n="0583b16"/>調他心故。攝化從道號。天人師。爲衆生眼故。應機
<lb ed="X" n="0626b17"/><lb ed="R051" n="0583b17"/>授法號。佛。三覺圓滿故。覺悟歸眞號。世尊。具上十
<lb ed="X" n="0626b18"/><lb ed="R051" n="0583b18"/>德故。三界獨覺號。</p><p xml:id="pX32p0626b1808" cb:place="inline">△三說法。又三。一說頓敎同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b19"/><lb ed="R051" n="0584a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0626b1901">演說正法初善中善後善<note place="inline">至</note>具足淸白梵行之相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b20"/><lb ed="R051" n="0584a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0626b2001">上是名字同。此則說法同。演說正法。是總標。初中
<lb ed="X" n="0626b21"/><lb ed="R051" n="0584a03"/>後三皆曰善。卽下所謂深遠巧妙等意。善卽美妙
<lb ed="X" n="0626b22"/><lb ed="R051" n="0584a04"/>也。卽事含理。曰深達。卽相會性。曰巧妙。理絕是非。
<lb ed="X" n="0626b23"/><lb ed="R051" n="0584a05"/>曰純一。權實齊備。曰具足。能所不涉。曰淸白。修證
<lb ed="X" n="0626b24"/><lb ed="R051" n="0584a06"/>不染。曰梵行。然初中後三。法法皆具也。隨擧一事
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0626c" n="0626c"/>
<lb ed="X" n="0626c01"/><lb ed="R051" n="0584a07"/>必有三時。則佛五時施敎。各敎皆有三時也。此正
<lb ed="X" n="0626c02"/><lb ed="R051" n="0584a08"/>如來說華嚴時。三七頓演。初中後三。一一所說。皆
<lb ed="X" n="0626c03"/><lb ed="R051" n="0584a09"/>稱眞妙性。隨理隨機。無不融入薩婆若海。故皆曰
<lb ed="X" n="0626c04"/><lb ed="R051" n="0584a10"/>善。是以義則深遠。難測難知。語則巧妙。難聞難信
<lb ed="X" n="0626c05"/><lb ed="R051" n="0584a11"/>也。</p><p xml:id="pX32p0626c0502" cb:place="inline">△二開漸法同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626c06"/><lb ed="R051" n="0584a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0626c0601">爲求聲聞者<note place="inline">至</note>爲諸菩薩說應六波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626c07"/><lb ed="R051" n="0584a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0626c0701">此爲三乘說不了義權法也。聲聞者。聞佛聲敎。得
<lb ed="X" n="0626c08"/><lb ed="R051" n="0584a14"/>道者也。四諦。卽苦集滅道。四皆不虗。故曰諦。苦以
<lb ed="X" n="0626c09"/><lb ed="R051" n="0584a15"/>逼迫爲性。三界上下。無不是苦。有三苦八苦。卽世
<lb ed="X" n="0626c10"/><lb ed="R051" n="0584a16"/>間果也。集以招感爲性。卽十結使。幷本隨煩惱聚
<lb ed="X" n="0626c11"/><lb ed="R051" n="0584a17"/>集。能招感苦果。卽世間因也。滅卽有餘涅槃。可證
<lb ed="X" n="0626c12"/><lb ed="R051" n="0584a18"/>爲性。出三界。離分段生死。是出世間果也。道卽三
<lb ed="X" n="0626c13"/><lb ed="R051" n="0584b01"/>十七品助道法。可修爲性。能成滅諦之果。乃出世
<lb ed="X" n="0626c14"/><lb ed="R051" n="0584b02"/>間之因也。度生死等。卽脫苦也。究竟等。卽得樂也。
<lb ed="X" n="0626c15"/><lb ed="R051" n="0584b03"/>涅槃卽三三昧。有餘涅槃。支佛。此云緣覺。觀十二
<lb ed="X" n="0626c16"/><lb ed="R051" n="0584b04"/>緣。覺眞諦理。故得此名。十二緣者。一無明。卽最初
<lb ed="X" n="0626c17"/><lb ed="R051" n="0584b05"/>痴相。無所明了故。二行。造作名行。卽前陰也。此爲
<lb ed="X" n="0626c18"/><lb ed="R051" n="0584b06"/>過去二支因。三日識。卽投胎八識。乃中陰位。四曰
<lb ed="X" n="0626c19"/><lb ed="R051" n="0584b07"/>名色。卽在胎五陰。名卽受想行識。色卽色陰。五曰
<lb ed="X" n="0626c20"/><lb ed="R051" n="0584b08"/>六入。卽出胎六根。乃現陰也。六曰觸。六根初能觸
<lb ed="X" n="0626c21"/><lb ed="R051" n="0584b09"/>境。未起欣厭時也。七曰受。卽對境起欣厭時也。自
<lb ed="X" n="0626c22"/><lb ed="R051" n="0584b10"/>識至此。名現在五支果。八曰愛。指說諸欲境。未起
<lb ed="X" n="0626c23"/><lb ed="R051" n="0584b11"/>追求之時也。九曰取。卽追求欲境之時也。十曰有。
<lb ed="X" n="0626c24"/><lb ed="R051" n="0584b12"/>卽求之<anchor xml:id="nkr_note_add_0626c2401" n="0626c2401"/><anchor xml:id="beg0626c2401" n="0626c2401"/>已<anchor xml:id="end0626c2401"/>得也。自愛至此。爲未來三支因。十一曰
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0627a" n="0627a"/>
<lb ed="X" n="0627a01"/><lb ed="R051" n="0584b13"/>生。卽後陰出胎爲生也。十二曰老死。生死乃未來
<lb ed="X" n="0627a02"/><lb ed="R051" n="0584b14"/>二支果。憂悲苦惱。總爲生死中苦相。是爲十二因
<lb ed="X" n="0627a03"/><lb ed="R051" n="0584b15"/>緣。此卽流轉門。從無明滅。乃至憂悲苦惱滅。名還
<lb ed="X" n="0627a04"/><lb ed="R051" n="0584b16"/>滅門。卽緣覺所修法也。菩薩修六度法。梵語波羅
<lb ed="X" n="0627a05"/><lb ed="R051" n="0584b17"/>蜜。此云到彼岸。一布施。有三。謂財法無畏也。二持
<lb ed="X" n="0627a06"/><lb ed="R051" n="0584b18"/>戒。亦三。謂律儀善法衆生也。三忍辱。有六。一力忍。
<lb ed="X" n="0627a07"/><lb ed="R051" n="0585a01"/>不能忘嗔。而但不報也。二忘忍雅量容物。處辱如
<lb ed="X" n="0627a08"/><lb ed="R051" n="0585a02"/>無也。三反忍。反<anchor xml:id="nkr_note_add_0627a0801" n="0627a0801"/><anchor xml:id="beg0627a0801" n="0627a0801"/>己<anchor xml:id="end0627a0801"/>自責。不猶人也。此三未必得理。
<lb ed="X" n="0627a09"/><lb ed="R051" n="0585a03"/>屬事忍。四觀忍。外人內身。皆達如夢也。五喜忍。喜
<lb ed="X" n="0627a10"/><lb ed="R051" n="0585a04"/>其辱者。成<anchor xml:id="nkr_note_add_0627a1001" n="0627a1001"/><anchor xml:id="beg0627a1001" n="0627a1001"/>己<anchor xml:id="end0627a1001"/>忍力。如力士試力而喜也。六慈忍。憐
<lb ed="X" n="0627a11"/><lb ed="R051" n="0585a05"/>彼辱者。愚痴所覆。發願欲度也。後三者皆屬理忍。
<lb ed="X" n="0627a12"/><lb ed="R051" n="0585a06"/>四精進。謂專而不雜曰精。勇而不遇曰進。五禪定。
<lb ed="X" n="0627a13"/><lb ed="R051" n="0585a07"/>此云靜慮。有大小權實偏圓等禪。茲不繁引。六智
<lb ed="X" n="0627a14"/><lb ed="R051" n="0585a08"/>慧。有三。謂文字實相觀照。此六爲能趨之行。波羅
<lb ed="X" n="0627a15"/><lb ed="R051" n="0585a09"/>蜜。是所趨之理。菩薩主此。而廣行萬行也。</p><p xml:id="pX32p0627a1517" cb:place="inline">△三歸
<lb ed="X" n="0627a16"/><lb ed="R051" n="0585a10"/>圓敎同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627a17"/><lb ed="R051" n="0585a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0627a1701">令得阿耨多羅三藐三菩提成一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627a18"/><lb ed="R051" n="0585a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0627a1801">天台謂。能於一相寂滅相種種行相。能知能解。名
<lb ed="X" n="0627a19"/><lb ed="R051" n="0585a13"/>一切種智。卽佛智也。古謂十因者。自爾時有佛至
<lb ed="X" n="0627a20"/><lb ed="R051" n="0585a14"/>此。卽示生降迹名法相同因。</p><p xml:id="pX32p0627a2012" cb:place="inline">△二二萬佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627a21"/><lb ed="R051" n="0585a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0627a2101">次復有佛亦名日月燈明<note place="inline">至</note>所可說法初中後善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627a22"/><lb ed="R051" n="0585a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0627a2201">初引一佛。備擧頓漸。說法與今同。中間引二萬佛。
<lb ed="X" n="0627a23"/><lb ed="R051" n="0585a17"/>但擧說頓。故言所可說法。後引一佛。但擧開漸。與
<lb ed="X" n="0627a24"/><lb ed="R051" n="0585a18"/>今同。故言說無量義等。此文殊巧說。避繁文耳。要
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0627b" n="0627b"/>
<lb ed="X" n="0627b01"/><lb ed="R051" n="0585b01"/>知佛佛垂範無二無別也。頗羅墮。此云利根。直指
<lb ed="X" n="0627b02"/><lb ed="R051" n="0585b02"/>云。約理。二萬者。謂聖凡本體。各具萬法。今以眞妄
<lb ed="X" n="0627b03"/><lb ed="R051" n="0585b03"/>雙收。爲此經實相之體。故曰二萬。此處若作過去
<lb ed="X" n="0627b04"/><lb ed="R051" n="0585b04"/>見。後來三根得記。作未來見。則三世之相宛然。何
<lb ed="X" n="0627b05"/><lb ed="R051" n="0585b05"/>以爲一乘之相耶。文殊恐人作過去佛會。故連忙
<lb ed="X" n="0627b06"/><lb ed="R051" n="0585b06"/>呼云。彌勒當知。初佛後佛。皆同一字也。又同一姓。
<lb ed="X" n="0627b07"/><lb ed="R051" n="0585b07"/>總曰利根者。非利根。何以得佛。甚有旨焉。此卽第
<lb ed="X" n="0627b08"/><lb ed="R051" n="0585b08"/>二佛佛道同意非偶然因。</p><p xml:id="pX32p0627b0811" cb:place="inline">△三最後佛同。分三。一
<lb ed="X" n="0627b09"/><lb ed="R051" n="0585b09"/>出家同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627b10"/><lb ed="R051" n="0585b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0627b1001">其最後佛未出家時<note place="inline">至</note>威德自在各領四天下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627b11"/><lb ed="R051" n="0585b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0627b1101">引一佛。不過一見一聞。未始無議也。今引二萬佛。
<lb ed="X" n="0627b12"/><lb ed="R051" n="0585b12"/>示說不異。故知今佛之示說。亦不異也。復引最後
<lb ed="X" n="0627b13"/><lb ed="R051" n="0585b13"/>佛有八子。今佛只一子。所以名不同。而體無二也。
<lb ed="X" n="0627b14"/><lb ed="R051" n="0585b14"/>然所謂家者。卽三界六道也。亦卽五陰十八界諸
<lb ed="X" n="0627b15"/><lb ed="R051" n="0585b15"/>煩惱也。言未出家。卽所以未越諸塵也。八子表八
<lb ed="X" n="0627b16"/><lb ed="R051" n="0585b16"/>識。皆以意名。是不離識也。直指云。世間萬法。皆從
<lb ed="X" n="0627b17"/><lb ed="R051" n="0585b17"/>賴耶建立。則一切種子。無不俱含。故名有意。七識
<lb ed="X" n="0627b18"/><lb ed="R051" n="0585b18"/>善巧執持。名善意。意識分別善惡。念念不定。名無
<lb ed="X" n="0627b19"/><lb ed="R051" n="0586a01"/>量意。身識是六道所愛相分。名寶意。舌識了味。又
<lb ed="X" n="0627b20"/><lb ed="R051" n="0586a02"/>能善說法要。名增意。鼻識能別香臭。名除疑意。耳
<lb ed="X" n="0627b21"/><lb ed="R051" n="0586a03"/>識能隨聲應響。名響意。眼識能明諸法相。名法意。
<lb ed="X" n="0627b22"/><lb ed="R051" n="0586a04"/>位位皆有功能。故曰威德。皆能從體起用。故曰自
<lb ed="X" n="0627b23"/><lb ed="R051" n="0586a05"/>在。位位各有我人等四相。故曰各領四天下也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627b24"/><lb ed="R051" n="0586a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0627b2401">是諸王子聞父出家<note place="inline">至</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0627b2401" n="0627b2401"/><anchor xml:id="beg0627b2401" n="0627b2401"/>已<anchor xml:id="end0627b2401"/>於千萬佛所植諸善本。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0627c" n="0627c"/>
<lb ed="X" n="0627c01"/><lb ed="R051" n="0586a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0627c0101">此又明諸王子皆宿學也。出家者。卽當人以無作
<lb ed="X" n="0627c02"/><lb ed="R051" n="0586a08"/>功勳。一念相應。契如如理。頓破無明。故曰出家。聞
<lb ed="X" n="0627c03"/><lb ed="R051" n="0586a09"/>父出家者。卽事得理融。一轉一切轉。捨王位隨出
<lb ed="X" n="0627c04"/><lb ed="R051" n="0586a10"/>家者。卽捨俗入眞。則全體顯露。故曰發大乘意。直
<lb ed="X" n="0627c05"/><lb ed="R051" n="0586a11"/>指云。從初住至八地。皆屬功勳修習。故曰發大乘
<lb ed="X" n="0627c06"/><lb ed="R051" n="0586a12"/>意。從初住至九地。不守寂境。不失修習。故曰常行
<lb ed="X" n="0627c07"/><lb ed="R051" n="0586a13"/>梵行。十地津梁法界。故曰皆爲法師。念念心光獨
<lb ed="X" n="0627c08"/><lb ed="R051" n="0586a14"/>露。眞俗一如。故曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0627c0801" n="0627c0801"/><anchor xml:id="beg0627c0801" n="0627c0801"/>已<anchor xml:id="end0627c0801"/>於千萬佛所植諸善本。若論
<lb ed="X" n="0627c09"/><lb ed="R051" n="0586a15"/>今佛一子。當表一八識也。以八識能攝彼七故。羅
<lb ed="X" n="0627c10"/><lb ed="R051" n="0586a16"/><g ref="#CB02617">𬑟</g>羅名覆障者。乃未轉業識之名也。此卽第三捨
<lb ed="X" n="0627c11"/><lb ed="R051" n="0586a17"/>俗出家得果相同因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c12"/><lb ed="R051" n="0586a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0627c1201">是時日月燈明佛<note place="inline">至</note>如今所見諸佛土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c13"/><lb ed="R051" n="0586b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0627c1301">此明昔佛現本土六瑞與今同。天台云。文殊擧昔
<lb ed="X" n="0627c14"/><lb ed="R051" n="0586b02"/>所見之說經同。入定同。雨華同。地震同。會衆得意
<lb ed="X" n="0627c15"/><lb ed="R051" n="0586b03"/>同。如來放光同。意皆準前可知。如今所見兩句。該
<lb ed="X" n="0627c16"/><lb ed="R051" n="0586b04"/>盡他土六瑞。則以一言蔽之。乃今會所見者。故不
<lb ed="X" n="0627c17"/><lb ed="R051" n="0586b05"/>繁叙。卽第四未說妙法先示瑞相因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c18"/><lb ed="R051" n="0586b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0627c1801">彌勒當知爾時會中<note place="inline">至</note>欲知此光所爲因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c19"/><lb ed="R051" n="0586b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0627c1901">此是會衆疑念與今同。此處又敎人。當知二十億
<lb ed="X" n="0627c20"/><lb ed="R051" n="0586b08"/>菩薩。卽當人稱性妙智。但未能三際普融。不及正
<lb ed="X" n="0627c21"/><lb ed="R051" n="0586b09"/>等正覺。故曰欲知此光所爲因緣也。第五見相生
<lb ed="X" n="0627c22"/><lb ed="R051" n="0586b10"/>疑欲知所爲因。</p><p xml:id="pX32p0627c2207" cb:place="inline">△二說法同。分二。一經名不異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c23"/><lb ed="R051" n="0586b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0627c2301">時有菩薩名曰妙光<note place="inline">至</note>敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c24"/><lb ed="R051" n="0586b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0627c2401">此益見古今不二也。天台云。昔佛定起。吿妙光而
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0628a" n="0628a"/>
<lb ed="X" n="0628a01"/><lb ed="R051" n="0586b13"/>以八子師之。又以法付之。今佛定起。吿身子。以羅
<lb ed="X" n="0628a02"/><lb ed="R051" n="0586b14"/>雲師之。而亦以法付之。是古今無二道也。直指云。
<lb ed="X" n="0628a03"/><lb ed="R051" n="0586b15"/>妙光卽文殊之前身。義攝日月燈。故曰妙。八百弟
<lb ed="X" n="0628a04"/><lb ed="R051" n="0586b16"/>子者。據因中以心王言。但曰八王子。今以果稱。轉
<lb ed="X" n="0628a05"/><lb ed="R051" n="0586b17"/>諸心所。故曰八百。</p><p xml:id="pX32p0628a0508" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>因妙光而說妙法者。見法有
<lb ed="X" n="0628a06"/><lb ed="R051" n="0586b18"/>所因也。因字當著眼。若日月燈明。不因妙光。雖有
<lb ed="X" n="0628a07"/><lb ed="R051" n="0587a01"/>妙法。何從可說。故直指謂。義攝日月燈。良有見矣。
<lb ed="X" n="0628a08"/><lb ed="R051" n="0587a02"/>經名妙法蓮華者。則此經於百千萬億阿僧祇劫
<lb ed="X" n="0628a09"/><lb ed="R051" n="0587a03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0628a0901" n="0628a0901"/><anchor xml:id="beg0628a0901" n="0628a0901"/>已<anchor xml:id="end0628a0901"/>前。早有此名。則今日之名。<anchor xml:id="nkr_note_add_0628a0902" n="0628a0902"/><anchor xml:id="beg0628a0902" n="0628a0902"/>已<anchor xml:id="end0628a0902"/>爲成言。然更須知。
<lb ed="X" n="0628a10"/><lb ed="R051" n="0587a04"/>日月燈猶有所從而得也。學者若能向日月燈所
<lb ed="X" n="0628a11"/><lb ed="R051" n="0587a05"/>從得處體究。始可謂與古佛同參。卽知此爲敎菩
<lb ed="X" n="0628a12"/><lb ed="R051" n="0587a06"/>薩法。佛所護念。</p><p xml:id="pX32p0628a1207" cb:place="inline">△二時節不異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a13"/><lb ed="R051" n="0587a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0628a1301">六十小劫不起於座<note place="inline">至</note>若身若心而生懈倦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a14"/><lb ed="R051" n="0587a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0628a1401">此明說經時節。六十劫不起座。不難于說。而難于
<lb ed="X" n="0628a15"/><lb ed="R051" n="0587a09"/>聽也。今謂身心不動。又云不生懈倦。則知<anchor xml:id="nkr_note_add_0628a1501" n="0628a1501"/><anchor xml:id="beg0628a1501" n="0628a1501"/>已<anchor xml:id="end0628a1501"/>得法
<lb ed="X" n="0628a16"/><lb ed="R051" n="0587a10"/>自在矣。故曰如食頃。不然。焉得六十劫身心不動。
<lb ed="X" n="0628a17"/><lb ed="R051" n="0587a11"/>又焉得六十劫如食頃耶。</p><p xml:id="pX32p0628a1711" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>問。世尊說華嚴。只三
<lb ed="X" n="0628a18"/><lb ed="R051" n="0587a12"/>七日。昔佛說此經六十劫。今佛亦曾經五十劫。何
<lb ed="X" n="0628a19"/><lb ed="R051" n="0587a13"/>其說華嚴之促。說法華之長也。若此。答。華嚴所對
<lb ed="X" n="0628a20"/><lb ed="R051" n="0587a14"/>之機。皆是登地與等覺位人。智與理冥。說聽一如。
<lb ed="X" n="0628a21"/><lb ed="R051" n="0587a15"/>則三七猶爲長也。此經將欲翻破三乘舊習。則六
<lb ed="X" n="0628a22"/><lb ed="R051" n="0587a16"/>十劫。對六根言。五十劫。對五陰言。五陰六根。乃開
<lb ed="X" n="0628a23"/><lb ed="R051" n="0587a17"/>合色心之名。由衆生久被五蘊籠<g ref="#CB00746">𦋐</g>。妄見長短。故
<lb ed="X" n="0628a24"/><lb ed="R051" n="0587a18"/>二佛先以定動。後以智拔。令隨座者。亦以六十劫
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0628b" n="0628b"/>
<lb ed="X" n="0628b01"/><lb ed="R051" n="0587b01"/>如食頃。以五十劫如半日。皆依佛之驗也。此卽第
<lb ed="X" n="0628b02"/><lb ed="R051" n="0587b02"/>六起定因機爲說妙法因。</p><p xml:id="pX32p0628b0211" cb:place="inline">△三唱滅同。分二。一唱
<lb ed="X" n="0628b03"/><lb ed="R051" n="0587b03"/>滅授記不別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628b04"/><lb ed="R051" n="0587b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0628b0401">日月燈明佛於六十小劫<note place="inline">至</note>當入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628b05"/><lb ed="R051" n="0587b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0628b0501">經旣說<anchor xml:id="nkr_note_add_0628b0501" n="0628b0501"/><anchor xml:id="beg0628b0501" n="0628b0501"/>已<anchor xml:id="end0628b0501"/>。則出世之能事<anchor xml:id="nkr_note_add_0628b0502" n="0628b0502"/><anchor xml:id="beg0628b0502" n="0628b0502"/>已<anchor xml:id="end0628b0502"/>畢。於人天衆前唱滅。
<lb ed="X" n="0628b06"/><lb ed="R051" n="0587b06"/>乃警悟無常也。梵。卽色界主。魔。卽欲界主。沙門。此
<lb ed="X" n="0628b07"/><lb ed="R051" n="0587b07"/>云勤息。婆羅門。此云淨行。卽外道中出家者。中夜
<lb ed="X" n="0628b08"/><lb ed="R051" n="0587b08"/>者。取其半。表事盡而歸理也。又表中道。如來所作
<lb ed="X" n="0628b09"/><lb ed="R051" n="0587b09"/>皆順中。而不處二邊也。無餘涅槃名究竟者。取五
<lb ed="X" n="0628b10"/><lb ed="R051" n="0587b10"/>住盡。二死忘。具足常樂我淨。卽無量義定也。初說
<lb ed="X" n="0628b11"/><lb ed="R051" n="0587b11"/>經。於此定出。是從一出無量也。經畢。還歸此定。是
<lb ed="X" n="0628b12"/><lb ed="R051" n="0587b12"/>攝無量歸一也。故曰入無餘涅槃。則與今唱滅。亦
<lb ed="X" n="0628b13"/><lb ed="R051" n="0587b13"/>不別也。卽第七能事旣畢卽唱涅槃因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628b14"/><lb ed="R051" n="0587b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0628b1401">時有菩薩名曰德藏<note place="inline">至</note>便於中夜入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628b15"/><lb ed="R051" n="0587b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0628b1501">此正說授記也。聖言說與曰授。果與心期曰記。直
<lb ed="X" n="0628b16"/><lb ed="R051" n="0587b16"/>指謂。法華旣說三乘事畢。遂有授記之事。今佛說
<lb ed="X" n="0628b17"/><lb ed="R051" n="0587b17"/>法一周。先記身子。轉眼識也。彼佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0628b1701" n="0628b1701"/><anchor xml:id="beg0628b1701" n="0628b1701"/>但<anchor xml:id="end0628b1701"/>記德藏。乃轉
<lb ed="X" n="0628b18"/><lb ed="R051" n="0587b18"/>藏識。故至果上。便曰淨身。多陀阿伽度。此云如來
<lb ed="X" n="0628b19"/><lb ed="R051" n="0588a01"/>阿羅訶。此云應供。三藐三佛陀。此云正徧知。十號
<lb ed="X" n="0628b20"/><lb ed="R051" n="0588a02"/>之三也。</p><p xml:id="pX32p0628b2004" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>問。昔所授記者菩薩。今記皆聲聞。何謂
<lb ed="X" n="0628b21"/><lb ed="R051" n="0588a03"/>不別。答。文殊今日所叙者。遠事也。以今望昔。故曰
<lb ed="X" n="0628b22"/><lb ed="R051" n="0588a04"/>菩薩。今經旣授以佛記。豈後會不稱菩薩耶。此卽
<lb ed="X" n="0628b23"/><lb ed="R051" n="0588a05"/>第八機敎相投爲作授記因。言便入涅槃者。法<anchor xml:id="nkr_note_add_0628b2301" n="0628b2301"/><anchor xml:id="beg0628b2301" n="0628b2301"/>已<anchor xml:id="end0628b2301"/>
<lb ed="X" n="0628b24"/><lb ed="R051" n="0588a06"/>說。記<anchor xml:id="nkr_note_add_0628b2401" n="0628b2401"/><anchor xml:id="beg0628b2401" n="0628b2401"/>已<anchor xml:id="end0628b2401"/>授。則日月燈之明<anchor xml:id="nkr_note_add_0628b2402" n="0628b2402"/><anchor xml:id="beg0628b2402" n="0628b2402"/>已<anchor xml:id="end0628b2402"/>續。卽入理無餘。是涅
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0628c" n="0628c"/>
<lb ed="X" n="0628c01"/><lb ed="R051" n="0588a07"/>槃義。此是第九化緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0628c0101" n="0628c0101"/><anchor xml:id="beg0628c0101" n="0628c0101"/>已<anchor xml:id="end0628c0101"/>竟夜入涅槃因。</p><p xml:id="pX32p0628c0116" cb:place="inline">△二滅後
<lb ed="X" n="0628c02"/><lb ed="R051" n="0588a08"/>通經不別。分三。明持經時節。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c03"/><lb ed="R051" n="0588a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0628c0301">佛滅度後妙光菩薩<note place="inline">至</note>滿八十小劫爲人演說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c04"/><lb ed="R051" n="0588a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0628c0401">此明古佛滅後流通得人也。佛滅而妙光持法者。
<lb ed="X" n="0628c05"/><lb ed="R051" n="0588a11"/>持字當味。佛卽如如理。妙光卽如如智。況法因佛
<lb ed="X" n="0628c06"/><lb ed="R051" n="0588a12"/>說。法存而佛卽隱。故有佛滅度義。必以妙光持法
<lb ed="X" n="0628c07"/><lb ed="R051" n="0588a13"/>者。佛滅卽理融。理融而智無盡。以此智持此法。則
<lb ed="X" n="0628c08"/><lb ed="R051" n="0588a14"/>亘萬古而常持者也。八十小劫。乃持法時分。滿者。
<lb ed="X" n="0628c09"/><lb ed="R051" n="0588a15"/>卽滿足自利之智。具八妙音。顯八妙智。然後始可
<lb ed="X" n="0628c10"/><lb ed="R051" n="0588a16"/>爲人演說。則二利之功。始圓具矣。</p><p xml:id="pX32p0628c1014" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>問。授記何故
<lb ed="X" n="0628c11"/><lb ed="R051" n="0588a17"/>不及妙光。持法何以不言德藏。答。理有所在也。前
<lb ed="X" n="0628c12"/><lb ed="R051" n="0588a18"/>謂妙光。卽日月燈因之而說妙法者。況理本不分。
<lb ed="X" n="0628c13"/><lb ed="R051" n="0588b01"/>何記可授。法因而說。持必在彼。故法非妙光。不能
<lb ed="X" n="0628c14"/><lb ed="R051" n="0588b02"/>持也。德藏雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0628c1401" n="0628c1401"/><anchor xml:id="beg0628c1401" n="0628c1401"/>已<anchor xml:id="end0628c1401"/>受記。藏德未融。只可自利。故流通
<lb ed="X" n="0628c15"/><lb ed="R051" n="0588b03"/>暫不囑耳。</p><p xml:id="pX32p0628c1505" cb:place="inline">△二明流通得人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c16"/><lb ed="R051" n="0588b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0628c1601">日月燈明佛八子<note place="inline">至</note>供養恭敬尊重讚歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c17"/><lb ed="R051" n="0588b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0628c1701">八子皆以妙光爲師。則文殊爲根本實智。亦明矣。
<lb ed="X" n="0628c18"/><lb ed="R051" n="0588b06"/>非根本智。無以模範後學。八子旣得妙光敎化。定
<lb ed="X" n="0628c19"/><lb ed="R051" n="0588b07"/>於菩提堅固。旣受敎化。於菩提堅固。當不應復稱
<lb ed="X" n="0628c20"/><lb ed="R051" n="0588b08"/>王子。葢俗諦未融耳。及至供養無量諸佛。始得福
<lb ed="X" n="0628c21"/><lb ed="R051" n="0588b09"/>智圓滿。方稱爲佛。行人念念奉重。保惜聖胎。是供
<lb ed="X" n="0628c22"/><lb ed="R051" n="0588b10"/>養諸佛。意成佛道。乃是滿足一眞心也。最後成佛
<lb ed="X" n="0628c23"/><lb ed="R051" n="0588b11"/>名然燈者。卽表賴耶識。於果上方轉。號然燈者。乃
<lb ed="X" n="0628c24"/><lb ed="R051" n="0588b12"/>繼妙光燈明之大智也。八百中。有號求名者。卽六
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0629a" n="0629a"/>
<lb ed="X" n="0629a01"/><lb ed="R051" n="0588b13"/>識也。直指云。利屬三賢利生之法執。養屬十地自
<lb ed="X" n="0629a02"/><lb ed="R051" n="0588b14"/>證之理境。故曰貪著。讀衆經而不悟法華。如敲水
<lb ed="X" n="0629a03"/><lb ed="R051" n="0588b15"/>取火。豈能通利哉。旣向外面搬來。是故多所忘失。
<lb ed="X" n="0629a04"/><lb ed="R051" n="0588b16"/>然因持經。而値無量諸佛。是因文字而證實相也。
<lb ed="X" n="0629a05"/><lb ed="R051" n="0588b17"/>眞俗一如。心心不昧。故曰供養恭敬。事到理到。無
<lb ed="X" n="0629a06"/><lb ed="R051" n="0588b18"/>非妙法。故曰尊重讚歎。</p><p xml:id="pX32p0629a0610" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>然彌勒雖今爲補處。而
<lb ed="X" n="0629a07"/><lb ed="R051" n="0589a01"/>往昔貪名。亦宿習也。因妙法薰修。故至成佛。卽貪
<lb ed="X" n="0629a08"/><lb ed="R051" n="0589a02"/>求名利。亦因中實事。何必迴互。此卽第十佛滅度
<lb ed="X" n="0629a09"/><lb ed="R051" n="0589a03"/>後持經得益因。</p><p xml:id="pX32p0629a0907" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>問。論八識。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0629a0901" n="0629a0901"/><anchor xml:id="beg0629a0901" n="0629a0901"/>已<anchor xml:id="end0629a0901"/>攝八王子也。謂
<lb ed="X" n="0629a10"/><lb ed="R051" n="0589a04"/>八王子。轉次授記。至最後者。曰然燈。據此則皆成
<lb ed="X" n="0629a11"/><lb ed="R051" n="0589a05"/>佛矣。而相宗亦謂六七因中轉。今以八百中之求
<lb ed="X" n="0629a12"/><lb ed="R051" n="0589a06"/>名卽六識。義恐不合。答。此皆文殊擧往古因中之
<lb ed="X" n="0629a13"/><lb ed="R051" n="0589a07"/>事。然八王子。因受妙光敎化。後始有次第授記之
<lb ed="X" n="0629a14"/><lb ed="R051" n="0589a08"/>言。則次第授記。與六七因中轉。乃因中之後相也。
<lb ed="X" n="0629a15"/><lb ed="R051" n="0589a09"/>八百中有求名者。因中之前相也。雖因中前後事
<lb ed="X" n="0629a16"/><lb ed="R051" n="0589a10"/>相不同。其實一體。何復疑諸。謂廣求名聞。乃謂不
<lb ed="X" n="0629a17"/><lb ed="R051" n="0589a11"/>專注妙法也。</p><p xml:id="pX32p0629a1706" cb:place="inline">△三結會古今。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a18"/><lb ed="R051" n="0589a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629a1801">彌勒當知爾時妙光菩薩<note place="inline">至</note>求名菩薩汝身是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a19"/><lb ed="R051" n="0589a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629a1901">時分古今。汝我不異。爾時妙光。卽今之<name role="" type="person">妙吉祥</name>我
<lb ed="X" n="0629a20"/><lb ed="R051" n="0589a14"/>也。爾時求名。卽今日之慈氏汝也。豈復有異人乎。
<lb ed="X" n="0629a21"/><lb ed="R051" n="0589a15"/>人旣等而見聞又等。則古佛今佛。實豈二哉。故彌
<lb ed="X" n="0629a22"/><lb ed="R051" n="0589a16"/>勒前謂佛坐道場所得妙法。爲欲說此。爲當授記。
<lb ed="X" n="0629a23"/><lb ed="R051" n="0589a17"/>卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0629a2301" n="0629a2301"/><anchor xml:id="beg0629a2301" n="0629a2301"/>已<anchor xml:id="end0629a2301"/>言其大槩。豈實所不知者邪。廣曾見答<anchor xml:id="nkr_note_add_0629a2302" n="0629a2302"/><anchor xml:id="beg0629a2302" n="0629a2302"/>已<anchor xml:id="end0629a2302"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0629a24"/><lb ed="R051" n="0589a18"/><p xml:id="pX32p0629a2401">△四分明判答。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0629b" n="0629b"/>
<lb ed="X" n="0629b01"/><lb ed="R051" n="0589b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629b0101">今見此瑞與本無異<note place="inline">至</note>敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b02"/><lb ed="R051" n="0589b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629b0201">此卽分明顯說。今日如來定說妙法華經矣。何也。
<lb ed="X" n="0629b03"/><lb ed="R051" n="0589b03"/>以今較昔。纖毫不異。如我惟忖。古今見聞旣一。古
<lb ed="X" n="0629b04"/><lb ed="R051" n="0589b04"/>今說豈有二。是故如來定當說大乘敎諸菩薩授
<lb ed="X" n="0629b05"/><lb ed="R051" n="0589b05"/>記作佛也。</p><p xml:id="pX32p0629b0505" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>與本無異句。須別著眼。上句謂今見
<lb ed="X" n="0629b06"/><lb ed="R051" n="0589b06"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0601" n="0629b0601"/><anchor xml:id="beg0629b0601" n="0629b0601"/>已<anchor xml:id="end0629b0601"/>兆<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0602" n="0629b0602"/><anchor xml:id="beg0629b0602" n="0629b0602"/>已<anchor xml:id="end0629b0602"/>形也。本則當于形與未質<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0603" n="0629b0603"/><anchor xml:id="beg0629b0603" n="0629b0603"/>已<anchor xml:id="end0629b0603"/>前求之。然
<lb ed="X" n="0629b07"/><lb ed="R051" n="0589b07"/>此妙法。本於無量劫前。<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0701" n="0629b0701"/><anchor xml:id="beg0629b0701" n="0629b0701"/>已<anchor xml:id="end0629b0701"/>通上徹下。無蘊積矣。由
<lb ed="X" n="0629b08"/><lb ed="R051" n="0589b08"/>衆生述斯本故。所以盲然。如痴如醉。故如來以光
<lb ed="X" n="0629b09"/><lb ed="R051" n="0589b09"/>瑞。爲之顯露。而彌勒問發。欲文殊分明指點。以先
<lb ed="X" n="0629b10"/><lb ed="R051" n="0589b10"/>彰如來出世。爲一大事因緣。開示此妙蓮華藏也。
<lb ed="X" n="0629b11"/><lb ed="R051" n="0589b11"/>要解云。夫引瑞事。同今所忖。唯此且又廣引三昧
<lb ed="X" n="0629b12"/><lb ed="R051" n="0589b12"/>唱滅等者。意在冥叙一經本末。故廣引之事。皆契
<lb ed="X" n="0629b13"/><lb ed="R051" n="0589b13"/>後文。</p><p xml:id="pX32p0629b1303" cb:place="inline">△二偈頌。分三。一頌廣曾見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b14"/><lb ed="R051" n="0589b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629b1401">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>於大衆中欲重宣此義而說偈言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b15"/><lb ed="R051" n="0589b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629b1501">長行與偈文。詳略互具。至文自見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b16"/><lb ed="R051" n="0589b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629b1601">我念過去世無量無數劫<note place="inline">至</note>令入佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b17"/><lb ed="R051" n="0589b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629b1701">此頌直叙古佛先權後實。以明今古無二道也。天
<lb ed="X" n="0629b18"/><lb ed="R051" n="0589b18"/>台云。演法度生。屬權智。令入佛慧。屬實智。長行惟
<lb ed="X" n="0629b19"/><lb ed="R051" n="0590a01"/>說三乘法。令成一切種智。頌中有無數菩薩。令入
<lb ed="X" n="0629b20"/><lb ed="R051" n="0590a02"/>佛慧。則與今佛同也。</p><p xml:id="pX32p0629b2009" cb:place="inline">△二頌最後佛。分三一頌出
<lb ed="X" n="0629b21"/><lb ed="R051" n="0590a03"/>家同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b22"/><lb ed="R051" n="0590a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629b2201">佛未出家時所生八王子見大聖出家亦隨修梵行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b23"/><lb ed="R051" n="0590a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629b2301">△二頌說法同。又二。一頌彼此衆瑞。又二。一頌此
<lb ed="X" n="0629b24"/><lb ed="R051" n="0590a06"/>土瑞。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0629c" n="0629c"/>
<lb ed="X" n="0629c01"/><lb ed="R051" n="0590a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629c0101">時佛說大乘經名無量義<note place="inline">至</note>現諸希有事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c02"/><lb ed="R051" n="0590a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629c0201">此頌最後日月燈明出家。及現瑞等相。義準長行
<lb ed="X" n="0629c03"/><lb ed="R051" n="0590a09"/>可知。但天皷自鳴。乃顯無情說法。表世尊無問自
<lb ed="X" n="0629c04"/><lb ed="R051" n="0590a10"/>說也。現諸希有事。總束六瑞。</p><p xml:id="pX32p0629c0412" cb:place="inline">△二頌他土瑞。分五
<lb ed="X" n="0629c05"/><lb ed="R051" n="0590a11"/>一頌見六趣同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c06"/><lb ed="R051" n="0590a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629c0601">此光照東方萬八千佛土<note place="inline">至</note>各供養其佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c07"/><lb ed="R051" n="0590a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629c0701">此頌光中所見他土之相亦與今同。但補出佛土
<lb ed="X" n="0629c08"/><lb ed="R051" n="0590a14"/>光色。應是實報莊嚴。如琉璃等。是不思議境。又補
<lb ed="X" n="0629c09"/><lb ed="R051" n="0590a15"/>八部供佛。是不思議行。皆長行所未叙者。玻黎卽
<lb ed="X" n="0629c10"/><lb ed="R051" n="0590a16"/>水晶。具云吠琉璃。此云靑色寶。</p><p xml:id="pX32p0629c1013" cb:place="inline">△二見諸佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c11"/><lb ed="R051" n="0590a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629c1101">又見諸如來自然成佛道<note place="inline">至</note>內現眞金像。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c12"/><lb ed="R051" n="0590a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629c1201">要解云。自然成佛道者。成就慧身。不由他悟也。</p><p xml:id="pX32p0629c1219" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>
<lb ed="X" n="0629c13"/><lb ed="R051" n="0590b01"/>又補佛身如金山等。足長文也。自然成道。卽見法
<lb ed="X" n="0629c14"/><lb ed="R051" n="0590b02"/>身。身如金山等。卽報身。如淨琉璃等。卽應身。</p><p xml:id="pX32p0629c1418" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0629c15"/><lb ed="R051" n="0590b03"/>頌頓法同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c16"/><lb ed="R051" n="0590b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629c1601">世尊在大衆敷演深法義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c17"/><lb ed="R051" n="0590b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629c1701">此以法約人。法旣深玄。定爲諸菩薩。演頓法也。</p><p xml:id="pX32p0629c1719" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0629c18"/><lb ed="R051" n="0590b06"/>四頌聞權敎同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c19"/><lb ed="R051" n="0590b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629c1901">一一諸佛土聲聞衆無數<note place="inline">至</note>斯由佛光照。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c20"/><lb ed="R051" n="0590b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0629c2001">此以人約法。人旣三乘。則知法亦三藏也。天台云。
<lb ed="X" n="0629c21"/><lb ed="R051" n="0590b09"/>聲聞無數。卽四諦。比丘持戒。卽緣覺。菩薩行施忍
<lb ed="X" n="0629c22"/><lb ed="R051" n="0590b10"/>等。卽六度。聲聞曰無數。菩薩曰恒沙。則緣覺之多。
<lb ed="X" n="0629c23"/><lb ed="R051" n="0590b11"/>可以意領。此皆足長行意。</p><p xml:id="pX32p0629c2311" cb:place="inline">△五頌聞大乘同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c24"/><lb ed="R051" n="0590b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0629c2401">又見諸菩薩深入諸禪定<note place="inline">至</note>說法求佛道。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0630a" n="0630a"/>
<lb ed="X" n="0630a01"/><lb ed="R051" n="0590b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630a0101">此正與今會同旨。前四句屬禪定。知寂滅相。屬智
<lb ed="X" n="0630a02"/><lb ed="R051" n="0590b14"/>慧。是以後二攝前四也。</p><p xml:id="pX32p0630a0210" cb:place="inline">△問。前旣言菩薩行六度
<lb ed="X" n="0630a03"/><lb ed="R051" n="0590b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0630a0301" n="0630a0301"/><anchor xml:id="beg0630a0301" n="0630a0301"/>已<anchor xml:id="end0630a0301"/>。此何再論。答。前多是三賢權漸。言數如恒沙。則
<lb ed="X" n="0630a04"/><lb ed="R051" n="0590b16"/>所行六度。猶涉事相。此曰求佛道。求無上道。定是
<lb ed="X" n="0630a05"/><lb ed="R051" n="0590b17"/>大乘十地也。又或以六度分頌。前說施忍諸度。此
<lb ed="X" n="0630a06"/><lb ed="R051" n="0590b18"/>卽說後二度也。</p><p xml:id="pX32p0630a0607" cb:place="inline">△二頌四衆疑念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a07"/><lb ed="R051" n="0591a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630a0701">爾時四部衆見日月燈佛<note place="inline">至</note>是事何因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a08"/><lb ed="R051" n="0591a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630a0801">各自相問。乃爲進趨大乘之徑路也。當時會衆見
<lb ed="X" n="0630a09"/><lb ed="R051" n="0591a03"/>此。喜心頓發。而各自忖。則因緣可明。大法可待也。
<lb ed="X" n="0630a10"/><lb ed="R051" n="0591a04"/>與今會疑念不別。</p><p xml:id="pX32p0630a1008" cb:place="inline">△三頌唱滅同。分五。一人法同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a11"/><lb ed="R051" n="0591a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630a1101">天人所奉尊適從三昧起<note place="inline">至</note>說是法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a12"/><lb ed="R051" n="0591a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630a1201">世間有三種。此言有情世間也。眼有照了義。謂衆
<lb ed="X" n="0630a13"/><lb ed="R051" n="0591a07"/>生智境不開。如生盲之無所見。因菩薩說法開導
<lb ed="X" n="0630a14"/><lb ed="R051" n="0591a08"/>智性洞明。使人人徹見本源。故爲世間眼也。智能
<lb ed="X" n="0630a15"/><lb ed="R051" n="0591a09"/>總攝一切。故言一切所歸。信智爲載道之器。故曰
<lb ed="X" n="0630a16"/><lb ed="R051" n="0591a10"/>能持。理智一如。故曰我說。唯汝能證也。讚歎令喜
<lb ed="X" n="0630a17"/><lb ed="R051" n="0591a11"/>一是師資道合。一是令法流通。故下言說是法華
<lb ed="X" n="0630a18"/><lb ed="R051" n="0591a12"/>經。</p><p xml:id="pX32p0630a1802" cb:place="inline">△二時節同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a19"/><lb ed="R051" n="0591a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630a1901">滿六十小劫不起於此座<note place="inline">至</note>悉皆受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a20"/><lb ed="R051" n="0591a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630a2001">六十小劫。妙在不起此座。如來處此說法。妙光處
<lb ed="X" n="0630a21"/><lb ed="R051" n="0591a15"/>此受持。誠謂十世古今始終不離也。</p><p xml:id="pX32p0630a2115" cb:place="inline">△三唱滅同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a22"/><lb ed="R051" n="0591a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630a2201">佛說是法華令衆歡喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0630a2201" n="0630a2201"/><anchor xml:id="beg0630a2201" n="0630a2201"/>已<anchor xml:id="end0630a2201"/><note place="inline">至</note>當入於涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630a23"/><lb ed="R051" n="0591a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630a2301">前言令妙光歡喜。此言令衆歡喜。是聞經得益也。
<lb ed="X" n="0630a24"/><lb ed="R051" n="0591a18"/>是曰。卽理與智冥之時。諸法實相者。則實相爲諸
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0630b" n="0630b"/>
<lb ed="X" n="0630b01"/><lb ed="R051" n="0591b01"/>法之本。卽法華三昧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b02"/><lb ed="R051" n="0591b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630b0201">汝一心精進當離於放逸諸佛甚難値億劫時一遇。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b03"/><lb ed="R051" n="0591b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630b0301">汝字。乃日月燈吿諸會衆也。如來所以示入涅槃。
<lb ed="X" n="0630b04"/><lb ed="R051" n="0591b04"/>亦不過要人離放逸。而勤精進也。說諸佛難値。說
<lb ed="X" n="0630b05"/><lb ed="R051" n="0591b05"/>億劫始遇。是何等警悌。今遇難遇之尊。而不勤求
<lb ed="X" n="0630b06"/><lb ed="R051" n="0591b06"/>是道。誰之過歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b07"/><lb ed="R051" n="0591b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630b0701">世尊諸子等聞佛入涅槃各各懷悲惱佛滅一何速。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b08"/><lb ed="R051" n="0591b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630b0801">此見示滅之機。發必中矣。聞說涅槃。便懷憂惱。信
<lb ed="X" n="0630b09"/><lb ed="R051" n="0591b09"/>知後不復遇。豈更有不精進而放逸者哉。約理。佛
<lb ed="X" n="0630b10"/><lb ed="R051" n="0591b10"/>滅者。正是理境將盡未盡之際。未免一翻迷悶。及
<lb ed="X" n="0630b11"/><lb ed="R051" n="0591b11"/>至豁然開發。始得大快速者。卽畫然得解也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b12"/><lb ed="R051" n="0591b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630b1201">聖主法之王安慰無量衆我若滅度時汝等勿憂怖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b13"/><lb ed="R051" n="0591b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630b1301">向聞警欲精進。又聞億劫難遇。不由不悲感過分
<lb ed="X" n="0630b14"/><lb ed="R051" n="0591b14"/>也。當時有過於悲泣者。徧體血流。如波羅奢華。故
<lb ed="X" n="0630b15"/><lb ed="R051" n="0591b15"/>佛愍而安慰曰。我雖滅度。持法有人。法在則吾在
<lb ed="X" n="0630b16"/><lb ed="R051" n="0591b16"/>矣。何悲之有。</p><p xml:id="pX32p0630b1606" cb:place="inline">△四授記同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b17"/><lb ed="R051" n="0591b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630b1701">是<name role="" type="person">德藏菩薩</name>於無漏實相<note place="inline">至</note>亦度無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b18"/><lb ed="R051" n="0591b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630b1801">無漏者。收攝三諦。無漏失也。實相者。離虗妄分別。
<lb ed="X" n="0630b19"/><lb ed="R051" n="0592a01"/>卽無相之相也。德藏而通達實相。則可爲模範矣。
<lb ed="X" n="0630b20"/><lb ed="R051" n="0592a02"/>況將成佛度生。得號淨身。豈不爲人所賴耶。此雖
<lb ed="X" n="0630b21"/><lb ed="R051" n="0592a03"/>安慰會衆。而意卽爲德藏作授記矣。</p><p xml:id="pX32p0630b2115" cb:place="inline">△五通經同。
<lb ed="X" n="0630b22"/><lb ed="R051" n="0592a04"/>分四。一頌滅度時節。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b23"/><lb ed="R051" n="0592a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630b2301">佛此夜滅度如薪盡火滅<note place="inline">至</note>以求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630b24"/><lb ed="R051" n="0592a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630b2401">天台云。小乘佛以果報身爲薪。智慧爲火。身滅智
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0630c" n="0630c"/>
<lb ed="X" n="0630c01"/><lb ed="R051" n="0592a07"/>亡。故曰薪盡火滅。大乘以機爲薪。逗應爲火。機盡
<lb ed="X" n="0630c02"/><lb ed="R051" n="0592a08"/>敎亡。故云。薪盡火滅。</p><p xml:id="pX32p0630c0209" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>薪盡火滅。迹泯情忘。脫然
<lb ed="X" n="0630c03"/><lb ed="R051" n="0592a09"/>無繫也。要和如來示生如幻。度人如幻。轉法輪如
<lb ed="X" n="0630c04"/><lb ed="R051" n="0592a10"/>幻。般涅槃亦如幻也。其實所謂指窮於薪火傳也。
<lb ed="X" n="0630c05"/><lb ed="R051" n="0592a11"/>不知其盡也。而法身常住世間。但四衆見佛示滅。
<lb ed="X" n="0630c06"/><lb ed="R051" n="0592a12"/>感昔深恩。故有分舍利起塔供養等。而後文醫子
<lb ed="X" n="0630c07"/><lb ed="R051" n="0592a13"/>一喩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0630c0701" n="0630c0701"/><anchor xml:id="beg0630c0701" n="0630c0701"/>已<anchor xml:id="end0630c0701"/>案於此。</p><p xml:id="pX32p0630c0707" cb:place="inline">△二頌弘經時節。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c08"/><lb ed="R051" n="0592a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630c0801">是妙光法師奉持佛法藏八十小劫中廣宣法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c09"/><lb ed="R051" n="0592a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630c0901">佛滅後。妙光易菩薩之名。而曰法師者。足見佛滅
<lb ed="X" n="0630c10"/><lb ed="R051" n="0592a16"/>之後。定當以法爲師。使法流通。顯智身常住也。八
<lb ed="X" n="0630c11"/><lb ed="R051" n="0592a17"/>十劫中廣宣者。是無間道。則八王子。成熟妙法。正
<lb ed="X" n="0630c12"/><lb ed="R051" n="0592a18"/>在於此。</p><p xml:id="pX32p0630c1204" cb:place="inline">△三頌所益弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c13"/><lb ed="R051" n="0592b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630c1301">是諸八王子妙光所開化<note place="inline">至</note>度脫無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c14"/><lb ed="R051" n="0592b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630c1401">此明聞經得益之人。謂八王子。於八十劫中。受妙
<lb ed="X" n="0630c15"/><lb ed="R051" n="0592b03"/>光敎化。當見無數諸佛。作諸供養。隨順行道。始得
<lb ed="X" n="0630c16"/><lb ed="R051" n="0592b04"/>福智圓滿。而後相華成佛。展轉授記也。最後出然
<lb ed="X" n="0630c17"/><lb ed="R051" n="0592b05"/>燈之名者。是發今佛之本源故。梵語釋迦。此云日
<lb ed="X" n="0630c18"/><lb ed="R051" n="0592b06"/>種。所以從日月燈而至然燈。皆是光光相然。照耀
<lb ed="X" n="0630c19"/><lb ed="R051" n="0592b07"/>無盡之意。天中天者。一曰世間天。二曰生天。三曰
<lb ed="X" n="0630c20"/><lb ed="R051" n="0592b08"/>淨天。四曰義天。如來出于四天之上。故云爾也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c21"/><lb ed="R051" n="0592b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0630c2101">是妙光法師時有一弟子<note place="inline">至</note>其數無有量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0630c22"/><lb ed="R051" n="0592b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0630c2201">燈明處懈怠。而後於諸如來處。則又精進矣。亦行
<lb ed="X" n="0630c23"/><lb ed="R051" n="0592b11"/>衆善。乃是密行。由此行衆善故。卽得見無數佛也。
<lb ed="X" n="0630c24"/><lb ed="R051" n="0592b12"/>不然。豈行大道。具六度者。而復懈怠乎。釋師子。卽
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0631a" n="0631a"/>
<lb ed="X" n="0631a01"/><lb ed="R051" n="0592b13"/>今釋迦牟尼。爲聖中之聖。故以師子表之。餘意如
<lb ed="X" n="0631a02"/><lb ed="R051" n="0592b14"/>前釋。</p><p xml:id="pX32p0631a0203" cb:place="inline">△四頌結會古今。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a03"/><lb ed="R051" n="0592b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0631a0301">彼佛滅度後懈怠者汝是妙光法師者今則我身是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a04"/><lb ed="R051" n="0592b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0631a0401">△三頌分明判答。分三。一頌說大乘經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a05"/><lb ed="R051" n="0592b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0631a0501">我見燈明佛本光瑞如此以是知今佛欲說法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a06"/><lb ed="R051" n="0592b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0631a0601">天台於此又立彌勒四種伏疑。初謂。文殊廣引先
<lb ed="X" n="0631a07"/><lb ed="R051" n="0593a01"/>佛放光之後。定說法華。況諸佛說法。人時各異。但
<lb ed="X" n="0631a08"/><lb ed="R051" n="0593a02"/>未審今日如來作何等說。文殊潛知彌勒疑意。故
<lb ed="X" n="0631a09"/><lb ed="R051" n="0593a03"/>日我見等。</p><p xml:id="pX32p0631a0905" cb:place="inline"><g ref="#CB17479">△</g>本光瑞如此。本字與如此字。俱有關
<lb ed="X" n="0631a10"/><lb ed="R051" n="0593a04"/>要。卽是文殊爲人覿體顯彰處。要當細審。又於五
<lb ed="X" n="0631a11"/><lb ed="R051" n="0593a05"/>重玄義中。此答法喩爲名。</p><p xml:id="pX32p0631a1111" cb:place="inline">△二頌敎菩薩法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a12"/><lb ed="R051" n="0593a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0631a1201">今相如本瑞是諸佛方便今佛放光明助發實相義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a13"/><lb ed="R051" n="0593a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0631a1301">彌勒又疑謂。自有名義同者。有名義不同者。今雖
<lb ed="X" n="0631a14"/><lb ed="R051" n="0593a08"/>同名。而義未必同。故文殊云。今相如本瑞等。此答
<lb ed="X" n="0631a15"/><lb ed="R051" n="0593a09"/>實相爲體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a16"/><lb ed="R051" n="0593a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0631a1601">諸人今當知合掌一心待佛當雨法雨充足求道者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a17"/><lb ed="R051" n="0593a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0631a1701">彌勒因實相義。又疑謂。實相無相。何人會之。文殊。
<lb ed="X" n="0631a18"/><lb ed="R051" n="0593a12"/>云。但一心待。佛當與說也。此答一乘因果爲宗。</p><p xml:id="pX32p0631a1819" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0631a19"/><lb ed="R051" n="0593a13"/>三頌佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a20"/><lb ed="R051" n="0593a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX32p0631a2001">諸求三乘人若有疑悔者佛當爲除斷令盡無有餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0631a21"/><lb ed="R051" n="0593a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX32p0631a2101">彌勒疑謂。佛雨法雨。止洽菩薩。亦能澤及二乘乎。
<lb ed="X" n="0631a22"/><lb ed="R051" n="0593a16"/>文殊云。諸求三乘人等。此答斷疑生信爲用。此中
<lb ed="X" n="0631a23"/><lb ed="R051" n="0593a17"/>缺第五敎相無配。而義攝前四。直指云。此品遠序
<lb ed="X" n="0631a24"/><lb ed="R051" n="0593a18"/>三世宗旨。近序生佛本因。於中序人事。序心境序
<pb ed="X" xml:id="X32.0623.0631b" n="0631b"/>
<lb ed="X" n="0631b01"/><lb ed="R051" n="0593b01"/>悟迷。序本迹。序權寔。序體用。無不備悉。文簡而義
<lb ed="X" n="0631b02"/><lb ed="R051" n="0593b02"/>周。演長文則次第布置。述應頌則前後互顯。總之
<lb ed="X" n="0631b03"/><lb ed="R051" n="0593b03"/>顯圓機無礙大解脫門。所謂無不從此法界流。究
<lb ed="X" n="0631b04"/><lb ed="R051" n="0593b04"/>竟還歸此法界也。以下二十七品。悉爲此品註脚。
<lb ed="X" n="0631b05"/><lb ed="R051" n="0593b05"/>觀者幸研究焉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0631b06"/><lb ed="R051" n="0593b06"/>
<lb ed="X" n="0631b07"/><lb ed="R051" n="0593b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>妙法蓮華經授手卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0610a2301" to="#end0610a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610b0701" to="#end0610b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610c1401" to="#end0610c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610c2101" to="#end0610c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610c2401" to="#end0610c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0611c0701" to="#end0611c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0611c0801" to="#end0611c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0611c1301" to="#end0611c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0611c1901" to="#end0611c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0611c2301" to="#end0611c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613a0401" to="#end0613a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613b0601" to="#end0613b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613b0801" to="#end0613b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613b0802" to="#end0613b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614a0101" to="#end0614a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614a1701" to="#end0614a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614b1801" to="#end0614b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614c1901" to="#end0614c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614c2301" to="#end0614c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615b1001" to="#end0615b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615b2001" to="#end0615b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615c1701" to="#end0615c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615c2401" to="#end0615c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616a1501" to="#end0616a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616b0301" to="#end0616b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616c1001" to="#end0616c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0617b0701" to="#end0617b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0617c0901" to="#end0617c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618c1201" to="#end0618c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618c1301" to="#end0618c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618c1302" to="#end0618c1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618c2001" to="#end0618c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619a0401" to="#end0619a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619b0901" to="#end0619b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619b1401" to="#end0619b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0619b1801" to="#end0619b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a0401" to="#end0620a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a1301" to="#end0620a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620a1601" to="#end0620a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621a0101" to="#end0621a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621a1701" to="#end0621a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621b0801" to="#end0621b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621b1401" to="#end0621b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621b1501" to="#end0621b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621c1301" to="#end0621c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0623a2301" to="#end0623a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0623c0201" to="#end0623c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0623c0601" to="#end0623c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">菩</lem><rdg wit="#wit.orig">苦</rdg></app>
<app from="#beg0625a0401" to="#end0625a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0625a0901" to="#end0625a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0625b1201" to="#end0625b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0625b1901" to="#end0625b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0625b2001" to="#end0625b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0625c0501" to="#end0625c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0625c1001" to="#end0625c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0626a2001" to="#end0626a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0626c2401" to="#end0626c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0627a0801" to="#end0627a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0627a1001" to="#end0627a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0627b2401" to="#end0627b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0627c0801" to="#end0627c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628a0901" to="#end0628a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628a0902" to="#end0628a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628a1501" to="#end0628a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628b0501" to="#end0628b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628b0502" to="#end0628b0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628b1701" to="#end0628b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0628b2301" to="#end0628b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628b2401" to="#end0628b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628b2402" to="#end0628b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628c0101" to="#end0628c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628c1401" to="#end0628c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629a0901" to="#end0629a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629a2301" to="#end0629a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629a2302" to="#end0629a2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629b0601" to="#end0629b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629b0602" to="#end0629b0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629b0603" to="#end0629b0603"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0629b0701" to="#end0629b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0630a0301" to="#end0630a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0630a2201" to="#end0630a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0630c0701" to="#end0630c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0618001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0618001">攝疑懾</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0610a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c2401">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0611c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0611c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0611c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0611c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0611c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613b0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613b0802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0617b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0617c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618c1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0619b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0623a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623a2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0623c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0623c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623c0601">菩【CB】，苦【卍續】</note>
<note n="0625a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0625a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625a0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0625b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0625b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0625b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0625c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0625c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0625c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0626a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0626c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0627a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627a0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0627a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627a1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0627b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0627c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0627c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628a0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628b0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628b0502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628b1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0628b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628b2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628b2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629a2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629a2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629b0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629b0603" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0603">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0629b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0630a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0630a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0630c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0630c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>