<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X33n0625">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 625 法華經演義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 625 法華經演義</title>
			<author>淸 一松講錄　廣和編定</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">33</idno>.<idno type="no">625</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-10-25 18:20:28 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">法華經演義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-09-18T16:23:26">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0049a" n="0049a"/>
<lb ed="X" n="0049a01"/>
<lb ed="X" n="0049a02"/><cb:docNumber>No. 625</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0049a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">弘傳序</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0049001" n="0049001"/>法華經演義</head>
<lb ed="X" n="0049a04"/><lb ed="R052" n="0051a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0049a0401">妙法蓮華經弘傳序</p>
<lb ed="X" n="0049a05"/><lb ed="R052" n="0051a02"/><byline cb:type="other">唐　<name role="" type="person">終南山</name>沙門　道宣　述</byline></cb:div>
<lb ed="X" n="0049a06"/><lb ed="R052" n="0051a03"/><byline cb:type="author">天台敎觀　一松大師　講錄</byline>
<lb ed="X" n="0049a07"/><lb ed="R052" n="0051a04"/><byline cb:type="editor">淸　東甌釋氏　曉柔廣和　編定</byline>
<lb ed="X" n="0049a08"/><lb ed="R052" n="0051a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0049a0801">△釋序大分爲二。初釋題。</p>
<lb ed="X" n="0049a09"/><lb ed="R052" n="0051a06"/><p xml:id="pX33p0049a0901">欲釋此經。先釋其序。序有序題序文不同。妙法下
<lb ed="X" n="0049a10"/><lb ed="R052" n="0051a07"/>八字序題也。唐終下九字人題也。就序題中。妙等
<lb ed="X" n="0049a11"/><lb ed="R052" n="0051a08"/>五字。卽是全經之題。弘等三字。方是一序之目。若
<lb ed="X" n="0049a12"/><lb ed="R052" n="0051a09"/>但言弘傳序。而不言妙法蓮華經。不知此序。爲何
<lb ed="X" n="0049a13"/><lb ed="R052" n="0051a10"/>經之序。又不知將何以爲弘傳也。故卽全經之題。
<lb ed="X" n="0049a14"/><lb ed="R052" n="0051a11"/>以爲序題。乃總標云。妙法蓮華經弘傳序。則知此
<lb ed="X" n="0049a15"/><lb ed="R052" n="0051a12"/>序。定是今經之序也。今先明經題。次申序目。經題
<lb ed="X" n="0049a16"/><lb ed="R052" n="0051a13"/>中。妙法二字是法體。蓮華二字是比方。良繇妙法
<lb ed="X" n="0049a17"/><lb ed="R052" n="0051a14"/>難解。假喩發明。故以蓮華之比方。而喩明妙法之
<lb ed="X" n="0049a18"/><lb ed="R052" n="0051a15"/>法體。所言妙者。不可思議之謂。旣不可以心思。又
<lb ed="X" n="0049a19"/><lb ed="R052" n="0051a16"/>不可以言議。故名爲妙。所言法者。性可軌持之謂。
<lb ed="X" n="0049a20"/><lb ed="R052" n="0051a17"/>卽是任持自性。軌生物解。故名爲法。此法旣不可
<lb ed="X" n="0049a21"/><lb ed="R052" n="0051a18"/>思議者。則非上根利智之人。便不能解。故喩以蓮
<lb ed="X" n="0049a22"/><lb ed="R052" n="0051b01"/>華。若不解妙法。則當觀世間。眼所見之蓮華。若解
<lb ed="X" n="0049a23"/><lb ed="R052" n="0051b02"/>蓮華。便知妙法矣。蓋蓮華乃華果同時。處染常淨。
<lb ed="X" n="0049a24"/><lb ed="R052" n="0051b03"/>妙法則聖凡一致。生佛同源。故不解妙法之生佛
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0049b" n="0049b"/>
<lb ed="X" n="0049b01"/><lb ed="R052" n="0051b04"/>同源。則當觀蓮華之華果同時。若解蓮華處染常
<lb ed="X" n="0049b02"/><lb ed="R052" n="0051b05"/>淨。則知妙法生佛一致也。法喩兼擧。總云妙法蓮
<lb ed="X" n="0049b03"/><lb ed="R052" n="0051b06"/>華經。畢竟以何等法。稱之爲妙。蓋法有三種。有敎
<lb ed="X" n="0049b04"/><lb ed="R052" n="0051b07"/>法。有理法。有行法。由敎詮理。依理起行。故有此三
<lb ed="X" n="0049b05"/><lb ed="R052" n="0051b08"/>種法。然四十年前。亦說此三種法。不得名妙。今日
<lb ed="X" n="0049b06"/><lb ed="R052" n="0051b09"/>法華。所說三種之法。方乃名妙。蓋四十年前。所說
<lb ed="X" n="0049b07"/><lb ed="R052" n="0051b10"/>敎法。對人天則說戒善之敎。對二乘則說諦緣之
<lb ed="X" n="0049b08"/><lb ed="R052" n="0051b11"/>敎。對菩薩則說偏漸之敎。是敎之爲法也。乃麤而
<lb ed="X" n="0049b09"/><lb ed="R052" n="0051b12"/>非妙。昔日所詮之理法。戒善之敎所詮。乃是俗有
<lb ed="X" n="0049b10"/><lb ed="R052" n="0051b13"/>之理。諦緣之敎所詮。乃是偏空之理。偏漸之敎所
<lb ed="X" n="0049b11"/><lb ed="R052" n="0051b14"/>詮。乃是但中之理。是理之爲法也。亦麤而非妙。昔
<lb ed="X" n="0049b12"/><lb ed="R052" n="0051b15"/>日所起之行法。依俗有之理。則起有漏之行。依偏
<lb ed="X" n="0049b13"/><lb ed="R052" n="0051b16"/>空之理。則起無漏之行。依但中之理。則起亦漏亦
<lb ed="X" n="0049b14"/><lb ed="R052" n="0051b17"/>無漏之行。是行之爲法也。亦麤而非妙。是則四十
<lb ed="X" n="0049b15"/><lb ed="R052" n="0051b18"/>年前所說。若敎若理若行皆是麤法。不得名妙法。
<lb ed="X" n="0049b16"/><lb ed="R052" n="0052a01"/>若今經所說敎法。乃是一乘圓頓。如經云。正直捨
<lb ed="X" n="0049b17"/><lb ed="R052" n="0052a02"/>方便。但說無上道。則非昔日戒善諦緣偏漸之麤。
<lb ed="X" n="0049b18"/><lb ed="R052" n="0052a03"/>是敎之爲法也。乃妙而非麤。今經所詮之理。乃是
<lb ed="X" n="0049b19"/><lb ed="R052" n="0052a04"/>諸法實相。如經云。是法住法位。世間相常住。則非
<lb ed="X" n="0049b20"/><lb ed="R052" n="0052a05"/>昔日俗有偏空但中之麤。是理之爲法也。亦妙而
<lb ed="X" n="0049b21"/><lb ed="R052" n="0052a06"/>非麤。今經所起之行。乃是究竟無上。如經云。汝等
<lb ed="X" n="0049b22"/><lb ed="R052" n="0052a07"/>所行。是菩薩道。則非昔日有漏無漏亦漏亦無漏
<lb ed="X" n="0049b23"/><lb ed="R052" n="0052a08"/>之麤。是行之爲法也。亦妙而非麤。是以今日法華
<lb ed="X" n="0049b24"/><lb ed="R052" n="0052a09"/>高會所說。若敎若理若行。皆非麤法。得名爲妙耳。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0049c" n="0049c"/>
<lb ed="X" n="0049c01"/><lb ed="R052" n="0052a10"/>此是相待論妙。若約絕待論妙妙。有絕麤之功。敎
<lb ed="X" n="0049c02"/><lb ed="R052" n="0052a11"/>則開彼戒善諦緣偏漸。皆成一乘圓頓。如甁盤釵
<lb ed="X" n="0049c03"/><lb ed="R052" n="0052a12"/>釧之器。若入大冶。總成一體。如經云。決了聲聞法。
<lb ed="X" n="0049c04"/><lb ed="R052" n="0052a13"/>是諸經之王。則不獨今經之敎爲妙。而昔日之敎
<lb ed="X" n="0049c05"/><lb ed="R052" n="0052a14"/>法。無不皆妙也。理則開彼俗有偏空但中。皆成諸
<lb ed="X" n="0049c06"/><lb ed="R052" n="0052a15"/>法實相。如江淮河漢之水。若會大海。同一鹹味。如
<lb ed="X" n="0049c07"/><lb ed="R052" n="0052a16"/>經云。一切世間。治世語言。資生業等。皆與實相不
<lb ed="X" n="0049c08"/><lb ed="R052" n="0052a17"/>相違背。則不獨今經之理法爲妙。而昔日之理法。
<lb ed="X" n="0049c09"/><lb ed="R052" n="0052a18"/>無不皆妙也。行則開彼有漏無漏。及亦漏亦無漏。
<lb ed="X" n="0049c10"/><lb ed="R052" n="0052b01"/>皆成究竟無上。如東西南北。若到大城。同一樂想。
<lb ed="X" n="0049c11"/><lb ed="R052" n="0052b02"/>故經云。乃至擧一手。或復小低頭。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0049c1101" n="0049c1101"/><anchor xml:id="beg0049c1101" n="0049c1101"/>已<anchor xml:id="end0049c1101"/>成佛道。則
<lb ed="X" n="0049c12"/><lb ed="R052" n="0052b03"/>不獨今經行法爲妙。而昔日之行法。無不皆妙也。
<lb ed="X" n="0049c13"/><lb ed="R052" n="0052b04"/>上來若待若絕。皆不可以心思言議。故經云。我法
<lb ed="X" n="0049c14"/><lb ed="R052" n="0052b05"/>妙難思。不可以言宣。又云。是法非思量分別之所
<lb ed="X" n="0049c15"/><lb ed="R052" n="0052b06"/>能解。故依之立名。而云妙法也。然此妙法旣爲難
<lb ed="X" n="0049c16"/><lb ed="R052" n="0052b07"/>解。若不假喩。何由可明。故喩之以蓮華。然世間水
<lb ed="X" n="0049c17"/><lb ed="R052" n="0052b08"/>陸草木之華甚繁。皆不以爲喩。而獨喩於蓮華者
<lb ed="X" n="0049c18"/><lb ed="R052" n="0052b09"/>何也。蓋餘華。或有華而無果。如牡丹等。此但喩於
<lb ed="X" n="0049c19"/><lb ed="R052" n="0052b10"/>空修苦行。無所尅獲。苦行之外道。或有果而無華。
<lb ed="X" n="0049c20"/><lb ed="R052" n="0052b11"/>如銀杏等。此但可喩於計自然果。而不修行。自然
<lb ed="X" n="0049c21"/><lb ed="R052" n="0052b12"/>之外道。或多華而一果。如桃李等。此但可喩別修
<lb ed="X" n="0049c22"/><lb ed="R052" n="0052b13"/>種種行。但得涅槃之初果。或一華而多果。如胡麻
<lb ed="X" n="0049c23"/><lb ed="R052" n="0052b14"/>等。此但可喩於忠君孝親。報生梵天受種種樂之
<lb ed="X" n="0049c24"/><lb ed="R052" n="0052b15"/>凡夫。或一華而一果。如柿子等。此但可喩於修一
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0050a" n="0050a"/>
<lb ed="X" n="0050a01"/><lb ed="R052" n="0052b16"/>遠離行。而得涅槃之緣覺。或前果而後華。如瓜茄
<lb ed="X" n="0050a02"/><lb ed="R052" n="0052b17"/>等。此但可喩於見道<anchor xml:id="nkr_note_add_0050a0201" n="0050a0201"/><anchor xml:id="beg0050a0201" n="0050a0201"/>已<anchor xml:id="end0050a0201"/>後。重慮緣眞之後果。或前
<lb ed="X" n="0050a03"/><lb ed="R052" n="0052b18"/>華而後果。如稻麥等。此但可喩於先藉緣修。生後
<lb ed="X" n="0050a04"/><lb ed="R052" n="0053a01"/>眞修之偏漸菩薩。如此麤華。不可以喩妙法。唯有
<lb ed="X" n="0050a05"/><lb ed="R052" n="0053a02"/>蓮華。卽方華則果。而華果同時。處染常淨。而染淨
<lb ed="X" n="0050a06"/><lb ed="R052" n="0053a03"/>一處。乃是妙華。而可喩於妙法之生佛同源。聖凡
<lb ed="X" n="0050a07"/><lb ed="R052" n="0053a04"/>一致也。是知非妙法之所喩。不足取喩蓮華。非蓮
<lb ed="X" n="0050a08"/><lb ed="R052" n="0053a05"/>華之能喩。不堪喩明於妙法。今乃法喩俱妙。能所
<lb ed="X" n="0050a09"/><lb ed="R052" n="0053a06"/>並標。合云妙法蓮華也。所言經者由也。由從金口
<lb ed="X" n="0050a10"/><lb ed="R052" n="0053a07"/>所宣。故名爲經。又經者。訓法訓常。法則十界同遵。
<lb ed="X" n="0050a11"/><lb ed="R052" n="0053a08"/>常則三世不易。今經開顯一切衆生。皆得開示悟
<lb ed="X" n="0050a12"/><lb ed="R052" n="0053a09"/>入佛之知見。旣一切無不開顯。下自地獄界。上至
<lb ed="X" n="0050a13"/><lb ed="R052" n="0053a10"/>諸佛界。豈有一界而不遵者。故此經乃統諸佛降
<lb ed="X" n="0050a14"/><lb ed="R052" n="0053a11"/>靈之本致。則不獨我釋迦爲爾。而十方三世諸佛。
<lb ed="X" n="0050a15"/><lb ed="R052" n="0053a12"/>莫不皆然。旣諸佛皆然。則前之過去世。後之未來
<lb ed="X" n="0050a16"/><lb ed="R052" n="0053a13"/>世。豈有一世而可易者。由其同遵。故訓爲法。由其
<lb ed="X" n="0050a17"/><lb ed="R052" n="0053a14"/>不易。故訓爲常。雖二義不同。而總名之爲經也。次
<lb ed="X" n="0050a18"/><lb ed="R052" n="0053a15"/>言弘傳者。弘卽廣大之義。傳卽展轉之謂。序者。墻
<lb ed="X" n="0050a19"/><lb ed="R052" n="0053a16"/>序之意。蓋如來說此一經。不獨利益一時。本欲流
<lb ed="X" n="0050a20"/><lb ed="R052" n="0053a17"/>傳天上人間。他方此土。至盡未來際。微塵刹海。律
<lb ed="X" n="0050a21"/><lb ed="R052" n="0053a18"/>師撰此經之序。卽以如來之心爲心。欲後世知序
<lb ed="X" n="0050a22"/><lb ed="R052" n="0053b01"/>文之所以。將此經之流傳。展轉弘廣。乃傳之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0050a2201" n="0050a2201"/><anchor xml:id="beg0050a2201" n="0050a2201"/>已<anchor xml:id="end0050a2201"/>。
<lb ed="X" n="0050a23"/><lb ed="R052" n="0053b02"/>故名弘傳序耳。</p>
<lb ed="X" n="0050a24"/><lb ed="R052" n="0053b03"/><p xml:id="pX33p0050a2401">次人題。唐者代名。<name role="" type="person">終南山</name>名。具如疏註。言上道下
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0050b" n="0050b"/>
<lb ed="X" n="0050b01"/><lb ed="R052" n="0053b04"/>宣者。乃律師之名也。蓋律師能以如來之道。而爲
<lb ed="X" n="0050b02"/><lb ed="R052" n="0053b05"/>自行。復以此道。宣布於人。而能他化。從德彰名。故
<lb ed="X" n="0050b03"/><lb ed="R052" n="0053b06"/>言道宣。序雖律師自撰。義實出乎今經。故不言作。
<lb ed="X" n="0050b04"/><lb ed="R052" n="0053b07"/>但言述耳。<anchor xml:id="nkr_note_add_0050b0401" n="0050b0401"/><anchor xml:id="beg0050b0401" n="0050b0401"/>已<anchor xml:id="end0050b0401"/>上初序題。次人題。雖二番不同。總是
<lb ed="X" n="0050b05"/><lb ed="R052" n="0053b08"/>一序題。若論之來源。總由我佛世尊。於靈山高會。
<lb ed="X" n="0050b06"/><lb ed="R052" n="0053b09"/>說此一部妙法華經。以暢出世本懷。所謂令一切
<lb ed="X" n="0050b07"/><lb ed="R052" n="0053b10"/>衆生。咸得開示悟入佛之知見。旣而世尊入滅。阿
<lb ed="X" n="0050b08"/><lb ed="R052" n="0053b11"/>難爲之結集於彼方。迨傳於此土。或有翻譯而流
<lb ed="X" n="0050b09"/><lb ed="R052" n="0053b12"/>傳者。或有讀誦而受持者。或有書寫而爲人解說
<lb ed="X" n="0050b10"/><lb ed="R052" n="0053b13"/>者。皆莫知其數。惟我天台智者大師。誕生陳隋之
<lb ed="X" n="0050b11"/><lb ed="R052" n="0053b14"/>間。於大蘇嶺持誦此經。隨文入觀。至藥王品。是眞
<lb ed="X" n="0050b12"/><lb ed="R052" n="0053b15"/>精進。是名眞法供養。親見靈山一會。儼然未散。於
<lb ed="X" n="0050b13"/><lb ed="R052" n="0053b16"/>是從定而起。說玄義以解經題目。說文句以消經
<lb ed="X" n="0050b14"/><lb ed="R052" n="0053b17"/>文。說摩訶止觀。以詮其三昧。曁乎唐時。南山律師。
<lb ed="X" n="0050b15"/><lb ed="R052" n="0053b18"/>乃作序焉。以序此經由致。若觀其序。則知此經流
<lb ed="X" n="0050b16"/><lb ed="R052" n="0054a01"/>傳於何代。翻譯於何時。經文之旨趣如此。受持之
<lb ed="X" n="0050b17"/><lb ed="R052" n="0054a02"/>利益如此。此序之所以不得不作也。略釋序題竟。</p>
<lb ed="X" n="0050b18"/><lb ed="R052" n="0054a03"/><p xml:id="pX33p0050b1801">△二分文三。初標擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0050b19"/><lb ed="R052" n="0054a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0050b1901">妙法蓮華經者。統諸佛降靈之本致也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0050b20"/><lb ed="R052" n="0054a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0050b2001">言妙法蓮華等者。統卽統括之義。本致卽本懷致
<lb ed="X" n="0050b21"/><lb ed="R052" n="0054a06"/>趣也。謂今此一經。包括統總十方三世。一切諸佛。
<lb ed="X" n="0050b22"/><lb ed="R052" n="0054a07"/>及我釋迦如來。降生之本懷致趣耳。畢竟何以見
<lb ed="X" n="0050b23"/><lb ed="R052" n="0054a08"/>得。唯此經能統諸佛本致。而餘經不能。如最初華
<lb ed="X" n="0050b24"/><lb ed="R052" n="0054a09"/>嚴。現千丈舍那之身。爲四十一位法身大士。及宿
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0050c" n="0050c"/>
<lb ed="X" n="0050c01"/><lb ed="R052" n="0054a10"/>世根熟天龍八部。說於圓滿修多羅。而明事理法
<lb ed="X" n="0050c02"/><lb ed="R052" n="0054a11"/>界。重重無礙。亦說心佛及衆生。是三無差別。亦說
<lb ed="X" n="0050c03"/><lb ed="R052" n="0054a12"/>奇哉奇哉。一切衆生。皆有如來智慧德性。如是可
<lb ed="X" n="0050c04"/><lb ed="R052" n="0054a13"/>謂之圓頓矣。然但被大機。而小機在座。有耳不聞。
<lb ed="X" n="0050c05"/><lb ed="R052" n="0054a14"/>有眼不見。大隔於小。被機不徧。機旣不徧。則如來
<lb ed="X" n="0050c06"/><lb ed="R052" n="0054a15"/>出世之本懷。雖云<anchor xml:id="nkr_note_add_0050c0601" n="0050c0601"/><anchor xml:id="beg0050c0601" n="0050c0601"/>已<anchor xml:id="end0050c0601"/>暢。而實未暢。其華嚴之不能
<lb ed="X" n="0050c07"/><lb ed="R052" n="0054a16"/>統如來降靈之本致。明矣。機雖如聾若啞。如來豈
<lb ed="X" n="0050c08"/><lb ed="R052" n="0054a17"/>可棄而不化。故於<name role="" type="person">鹿野苑</name>中。說四阿含。阿含所明。
<lb ed="X" n="0050c09"/><lb ed="R052" n="0054a18"/>不過對聲聞人。則說生滅四諦。令其知苦斷集。慕
<lb ed="X" n="0050c10"/><lb ed="R052" n="0054b01"/>滅修道。對緣覺人。則說十二因緣。令其順觀生起。
<lb ed="X" n="0050c11"/><lb ed="R052" n="0054b02"/>逆觀還滅。對菩薩人。則說事相六度。令其三祇伏
<lb ed="X" n="0050c12"/><lb ed="R052" n="0054b03"/>惑。百劫脩因而<anchor xml:id="nkr_note_add_0050c1201" n="0050c1201"/><anchor xml:id="beg0050c1201" n="0050c1201"/>已<anchor xml:id="end0050c1201"/>。旣所明唯是三藏半字小敎。其
<lb ed="X" n="0050c13"/><lb ed="R052" n="0054b04"/>阿含之不能統如來降靈之本致。亦明矣。方等則
<lb ed="X" n="0050c14"/><lb ed="R052" n="0054b05"/>對半明滿。對偏明圓。般若則帶於通別。而明圓敎。
<lb ed="X" n="0050c15"/><lb ed="R052" n="0054b06"/>旣其對帶。則機不純。而二酥不能統如來降靈之
<lb ed="X" n="0050c16"/><lb ed="R052" n="0054b07"/>本致。又明矣。乃至當說涅槃。雖同醍醐一味。未免
<lb ed="X" n="0050c17"/><lb ed="R052" n="0054b08"/>有追說四敎。而部雜權小。其涅槃不能統諸佛降
<lb ed="X" n="0050c18"/><lb ed="R052" n="0054b09"/>靈之本致。更明矣。旣不能統釋迦本致。而十方三
<lb ed="X" n="0050c19"/><lb ed="R052" n="0054b10"/>世諸佛之降靈不能統。可見矣。然起於華嚴。終至
<lb ed="X" n="0050c20"/><lb ed="R052" n="0054b11"/>涅槃。皆不能統諸佛降靈之本致者。無他。如來出
<lb ed="X" n="0050c21"/><lb ed="R052" n="0054b12"/>世。秪欲明一切衆生。俱有佛之知見。一切諸佛長
<lb ed="X" n="0050c22"/><lb ed="R052" n="0054b13"/>遠壽量。而起自華嚴。終至涅槃。未曾有如是說。所
<lb ed="X" n="0050c23"/><lb ed="R052" n="0054b14"/>以不能統也。若夫今經迹本二門。雨番開顯。迹則
<lb ed="X" n="0050c24"/><lb ed="R052" n="0054b15"/>發明一切衆生。咸得開示悟入佛之知見。開三乘
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0051a" n="0051a"/>
<lb ed="X" n="0051a01"/><lb ed="R052" n="0054b16"/>九界之權。顯佛界一乘之實。三根之人。莫不斷權
<lb ed="X" n="0051a02"/><lb ed="R052" n="0054b17"/>疑。生實信。得受菩提之記。本則發明釋迦如來塵
<lb ed="X" n="0051a03"/><lb ed="R052" n="0054b18"/>點劫前。久<anchor xml:id="nkr_note_add_0051a0301" n="0051a0301"/><anchor xml:id="beg0051a0301" n="0051a0301"/>已<anchor xml:id="end0051a0301"/>成佛。開伽耶近城之迹。顯長遠壽量
<lb ed="X" n="0051a04"/><lb ed="R052" n="0055a01"/>之本。一切衆會。莫不斷近疑。生遠信。得受法身之
<lb ed="X" n="0051a05"/><lb ed="R052" n="0055a02"/>記。如是則六事因緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0051a0501" n="0051a0501"/><anchor xml:id="beg0051a0501" n="0051a0501"/>已<anchor xml:id="end0051a0501"/>明。出世本懷<anchor xml:id="nkr_note_add_0051a0502" n="0051a0502"/><anchor xml:id="beg0051a0502" n="0051a0502"/>已<anchor xml:id="end0051a0502"/>暢。長遠壽
<lb ed="X" n="0051a06"/><lb ed="R052" n="0055a03"/>量<anchor xml:id="nkr_note_add_0051a0601" n="0051a0601"/><anchor xml:id="beg0051a0601" n="0051a0601"/>已<anchor xml:id="end0051a0601"/>彰。久遠證得<anchor xml:id="nkr_note_add_0051a0602" n="0051a0602"/><anchor xml:id="beg0051a0602" n="0051a0602"/>已<anchor xml:id="end0051a0602"/>顯。而降靈本致。盡於是矣。故
<lb ed="X" n="0051a07"/><lb ed="R052" n="0055a04"/>惟今經。乃能統諸佛降靈之本致也。</p><p xml:id="pX33p0051a0715" cb:place="inline">△二解釋。上
<lb ed="X" n="0051a08"/><lb ed="R052" n="0055a05"/>雖標明統諸佛本致。然不知此經結集於彼方幾
<lb ed="X" n="0051a09"/><lb ed="R052" n="0055a06"/>時。流傳此土又幾時。翻譯凡幾人。所當爲何本。經
<lb ed="X" n="0051a10"/><lb ed="R052" n="0055a07"/>文之旨趣爲若何。受持之因由又若何。故今一一
<lb ed="X" n="0051a11"/><lb ed="R052" n="0055a08"/>爲之叙述。文分三。初叙傳譯流源。二叙經文旨趣。
<lb ed="X" n="0051a12"/><lb ed="R052" n="0055a09"/>三叙受持因由。初二。初流傳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051a13"/><lb ed="R052" n="0055a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0051a1301">蘊結大夏。出彼千齡。東傳震旦。三百餘載。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051a14"/><lb ed="R052" n="0055a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0051a1401">欲明流傳先明未傳也。蘊卽蘊藏。結卽結集。大夏
<lb ed="X" n="0051a15"/><lb ed="R052" n="0055a12"/>者。西方美稱也。謂統諸佛本致妙典。佛在世時。金
<lb ed="X" n="0051a16"/><lb ed="R052" n="0055a13"/>口演說。佛滅之後。阿難結集。以佛說皆是語言。將
<lb ed="X" n="0051a17"/><lb ed="R052" n="0055a14"/>語言。而成文字。阿難雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0051a1701" n="0051a1701"/><anchor xml:id="beg0051a1701" n="0051a1701"/>已<anchor xml:id="end0051a1701"/>結集。但在彼竺蘊藏。未
<lb ed="X" n="0051a18"/><lb ed="R052" n="0055a15"/>傳此土。故云蘊結大夏。如此停留千有餘年。以由
<lb ed="X" n="0051a19"/><lb ed="R052" n="0055a16"/>此土佛法未至故也。東傳等者。正明流傳也。此土
<lb ed="X" n="0051a20"/><lb ed="R052" n="0055a17"/>佛法旣至。妙經自西而傳於東。<anchor xml:id="nkr_note_add_0051a2001" n="0051a2001"/><anchor xml:id="beg0051a2001" n="0051a2001"/>已<anchor xml:id="end0051a2001"/>經三百餘載矣。
<lb ed="X" n="0051a21"/><lb ed="R052" n="0055a18"/>則知蘊結二句未傳。東傳二句雖傳。亦未流也。</p><p xml:id="pX33p0051a2119" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0051a22"/><lb ed="R052" n="0055b01"/>二翻譯又二。初正明。二旁指。初又二。初三譯並陳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051a23"/><lb ed="R052" n="0055b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0051a2301">西<name role="" type="person">晉惠帝</name>。永康年中。長安靑門。燉煌菩薩。<name role="" type="person">竺法護</name>者。
<lb ed="X" n="0051a24"/><lb ed="R052" n="0055b03"/>初翻此經。名正法華。東<name role="" type="person">晉安帝</name>。隆安年中。後秦弘始。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0051b" n="0051b"/>
<lb ed="X" n="0051b01"/><lb ed="R052" n="0055b04"/>龜兹沙門。鳩摩羅什。次翻此經。名妙法蓮華。隋氏仁
<lb ed="X" n="0051b02"/><lb ed="R052" n="0055b05"/>壽。<name role="" type="person">大興善寺</name>。<name role="" type="person">北天竺</name>沙門。闍那笈多。後所翻者。同名
<lb ed="X" n="0051b03"/><lb ed="R052" n="0055b06"/>妙法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051b04"/><lb ed="R052" n="0055b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0051b0401">謂此經雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0051b0401" n="0051b0401"/><anchor xml:id="beg0051b0401" n="0051b0401"/>已<anchor xml:id="end0051b0401"/>東傳。而未翻譯。迨至西晉之時。及於
<lb ed="X" n="0051b05"/><lb ed="R052" n="0055b08"/>隋有天下。凡有三譯。故云西晉等也。此三文中。皆
<lb ed="X" n="0051b06"/><lb ed="R052" n="0055b09"/>有時分處所。姓氏經名可見。初翻名正法華者。如
<lb ed="X" n="0051b07"/><lb ed="R052" n="0055b10"/>迦葉菩薩云。我等皆邪見人。則知別地前<anchor xml:id="nkr_note_add_0051b0701" n="0051b0701"/><anchor xml:id="beg0051b0701" n="0051b0701"/>已<anchor xml:id="end0051b0701"/>還。皆
<lb ed="X" n="0051b08"/><lb ed="R052" n="0055b11"/>非正見。今非三五七九等。故名正法。三翻中大興
<lb ed="X" n="0051b09"/><lb ed="R052" n="0055b12"/>善寺等。以嗣續爲義。嗣續法燈者。乃居其中。若因
<lb ed="X" n="0051b10"/><lb ed="R052" n="0055b13"/>佛法初來。欵爲鴻爐。稱名爲寺。蓋一法耳。如西方
<lb ed="X" n="0051b11"/><lb ed="R052" n="0055b14"/>亦有竹林招提等寺。例知佛法未來此土。早<anchor xml:id="nkr_note_add_0051b1101" n="0051b1101"/><anchor xml:id="beg0051b1101" n="0051b1101"/>已<anchor xml:id="end0051b1101"/>有
<lb ed="X" n="0051b12"/><lb ed="R052" n="0055b15"/>寺明矣。</p><p xml:id="pX33p0051b1204" cb:place="inline">△二秦本獨善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051b13"/><lb ed="R052" n="0055b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0051b1301">三經重沓。文旨互陳。時所宗尙。皆弘秦本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051b14"/><lb ed="R052" n="0055b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0051b1401">△二旁指。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051b15"/><lb ed="R052" n="0055b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0051b1501">自餘支品別偈。不無其流。具如序歷。故所非述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051b16"/><lb ed="R052" n="0056a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0051b1601">具如序歷者。謂如普門品偈。達多品等流類。各各
<lb ed="X" n="0051b17"/><lb ed="R052" n="0056a02"/>皆有翻譯時分。及於因緣由致。具彼本序。今不悉
<lb ed="X" n="0051b18"/><lb ed="R052" n="0056a03"/>引。非所急耳。</p><p xml:id="pX33p0051b1806" cb:place="inline">△二叙經文旨趣。分三。初約經明義。
<lb ed="X" n="0051b19"/><lb ed="R052" n="0056a04"/>二依文點示。三顯佛慈悲。初又三。初明感應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051b20"/><lb ed="R052" n="0056a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0051b2001">夫以靈嶽降靈。非大聖無由開化。適化所及。非昔緣
<lb ed="X" n="0051b21"/><lb ed="R052" n="0056a06"/>無以導心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051b22"/><lb ed="R052" n="0056a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0051b2201">此中四句。古以機應相參爲解。初二句。爲約機明
<lb ed="X" n="0051b23"/><lb ed="R052" n="0056a08"/>應。次二句。爲約應明機。今且以初靈嶽二句明應。
<lb ed="X" n="0051b24"/><lb ed="R052" n="0056a09"/>就如來說。以其是大聖人。能爲物應也。言大聖者。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0051c" n="0051c"/>
<lb ed="X" n="0051c01"/><lb ed="R052" n="0056a10"/>聖有多種。有世間聖。出世間聖。有淺位聖。有深位
<lb ed="X" n="0051c02"/><lb ed="R052" n="0056a11"/>聖。有小聖。有大聖。夫子老君。世間聖也。聲聞緣覺。
<lb ed="X" n="0051c03"/><lb ed="R052" n="0056a12"/>出世聖也。住行向地。淺位聖也。登等覺地。深位聖
<lb ed="X" n="0051c04"/><lb ed="R052" n="0056a13"/>也。菩薩小聖也。今如來不獨超於世間之聖。亦且
<lb ed="X" n="0051c05"/><lb ed="R052" n="0056a14"/>超於出世間之聖。不獨超於淺小之聖。亦且超於
<lb ed="X" n="0051c06"/><lb ed="R052" n="0056a15"/>深位之聖。故云大聖也。次適化二句明機。就弟子
<lb ed="X" n="0051c07"/><lb ed="R052" n="0056a16"/>說。以其有昔解故。堪爲機感也。然未嘗離應而有
<lb ed="X" n="0051c08"/><lb ed="R052" n="0056a17"/>機。亦未嘗離機而有應。所謂師資相契。感應道交。
<lb ed="X" n="0051c09"/><lb ed="R052" n="0056a18"/>故云靈嶽降靈等也。</p><p xml:id="pX33p0051c0909" cb:place="inline">△二辯初後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051c10"/><lb ed="R052" n="0056b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0051c1001">所以仙苑吿成。機分小大之別。金河顧命。道殊半滿
<lb ed="X" n="0051c11"/><lb ed="R052" n="0056b02"/>之科。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0051c12"/><lb ed="R052" n="0056b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0051c1201">仙苑吿成等者。有人不許仙苑。爲得道之場。但可
<lb ed="X" n="0051c13"/><lb ed="R052" n="0056b04"/>爲轉法輪處。若依今家明義。則是雙垂兩相。二始
<lb ed="X" n="0051c14"/><lb ed="R052" n="0056b05"/>同時也。蓋佛無大小。大小由機。大見千丈舍那。說
<lb ed="X" n="0051c15"/><lb ed="R052" n="0056b06"/>於華嚴。小見丈六釋迦。說於阿含。無妨大見舍那。
<lb ed="X" n="0051c16"/><lb ed="R052" n="0056b07"/>寂場成道。小見釋迦。仙苑吿成。律師深得此意。豈
<lb ed="X" n="0051c17"/><lb ed="R052" n="0056b08"/>可但屬說法耶。旣成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0051c1701" n="0051c1701"/><anchor xml:id="beg0051c1701" n="0051c1701"/>已<anchor xml:id="end0051c1701"/>。必說於法。所說之法。必
<lb ed="X" n="0051c18"/><lb ed="R052" n="0056b09"/>被於機。而所被之機。則有大小之別。卽阿含中。陳
<lb ed="X" n="0051c19"/><lb ed="R052" n="0056b10"/>如一人。得初果是小。八萬諸天。悟無生是大。若約
<lb ed="X" n="0051c20"/><lb ed="R052" n="0056b11"/>華嚴鹿苑。不動而遊論之。大小是明。故云機分大
<lb ed="X" n="0051c21"/><lb ed="R052" n="0056b12"/>小。擧初而言若此。金河顧命。解如論註。道殊半滿
<lb ed="X" n="0051c22"/><lb ed="R052" n="0056b13"/>等者。若四敎相對。則三藏爲半。通別圓爲滿。以三
<lb ed="X" n="0051c23"/><lb ed="R052" n="0056b14"/>藏所詮之理。但是眞而非中。所顯之智。但是權而
<lb ed="X" n="0051c24"/><lb ed="R052" n="0056b15"/>非實。所破之惑。但是見思。而非無明。所出生死。但
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0052a" n="0052a"/>
<lb ed="X" n="0052a01"/><lb ed="R052" n="0056b16"/>是分段。而非變易。皆得其半。故名爲半。別圓不但
<lb ed="X" n="0052a02"/><lb ed="R052" n="0056b17"/>詮眞。亦且詮中。乃至不但出於分段。亦且出於變
<lb ed="X" n="0052a03"/><lb ed="R052" n="0056b18"/>易。故名爲滿。通則通前藏敎爲半。通後別圓。則得
<lb ed="X" n="0052a04"/><lb ed="R052" n="0057a01"/>名爲滿也。今爲大乘初門。故亦是滿。涅槃會上。有
<lb ed="X" n="0052a05"/><lb ed="R052" n="0057a02"/>追說四敎。故云道殊半滿。擧後而言若此。初云機。
<lb ed="X" n="0052a06"/><lb ed="R052" n="0057a03"/>後云道者。蓋化儀次第。因機而分。所以初但云機。
<lb ed="X" n="0052a07"/><lb ed="R052" n="0057a04"/>後皆知常。故云道耳。</p><p xml:id="pX33p0052a0709" cb:place="inline">△三正對顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0052a08"/><lb ed="R052" n="0057a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0052a0801">豈非敎被乘時。無足覈其高會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0052a09"/><lb ed="R052" n="0057a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0052a0901">敎被乘時者。謂如來說敎被機。各乘其時也。如乘
<lb ed="X" n="0052a10"/><lb ed="R052" n="0057a07"/>華嚴之時。則說別圓之敎。而純被大機。乘阿含之
<lb ed="X" n="0052a11"/><lb ed="R052" n="0057a08"/>時。則說三藏之敎。而純被小機。乘方等般若之時。
<lb ed="X" n="0052a12"/><lb ed="R052" n="0057a09"/>則對半說滿。帶二說圓。而雙被大小兩機。乃至涅
<lb ed="X" n="0052a13"/><lb ed="R052" n="0057a10"/>槃。則說追泯四敎。而亦雙被大小兩機也。雖則各
<lb ed="X" n="0052a14"/><lb ed="R052" n="0057a11"/>乘其時。然其部內。或兼。或但。或對。或帶。或雜權小。
<lb ed="X" n="0052a15"/><lb ed="R052" n="0057a12"/>皆不足以考覈乎今經。故云無足覈其高會。覈卽
<lb ed="X" n="0052a16"/><lb ed="R052" n="0057a13"/>比擬之意。其之一字。乃指法華也。然此法華。亦是
<lb ed="X" n="0052a17"/><lb ed="R052" n="0057a14"/>乘時被機之敎。而所說之敎。惟一純圓。不同前之
<lb ed="X" n="0052a18"/><lb ed="R052" n="0057a15"/>兼但對帶。亦非後之雜於權小。是故法華獨爲超
<lb ed="X" n="0052a19"/><lb ed="R052" n="0057a16"/>勝。前之四時。後之涅槃。皆不足以比擬其勝也。五
<lb ed="X" n="0052a20"/><lb ed="R052" n="0057a17"/>時但擧阿含之初。涅槃之後。明有大小半滿。以顯
<lb ed="X" n="0052a21"/><lb ed="R052" n="0057a18"/>華嚴。及夫二酥。皆有大小耳。蓋華嚴之兼。方等之
<lb ed="X" n="0052a22"/><lb ed="R052" n="0057b01"/>對。般若之帶。而大小之殊。則灼然可見。唯阿含但
<lb ed="X" n="0052a23"/><lb ed="R052" n="0057b02"/>是三藏。涅槃與今經同味。大小差別。似難顯著。故
<lb ed="X" n="0052a24"/><lb ed="R052" n="0057b03"/>特擧而明之。是故對顯。約四時及涅槃。皆不考覈
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0052b" n="0052b"/>
<lb ed="X" n="0052b01"/><lb ed="R052" n="0057b04"/>法華之高會也。</p><p xml:id="pX33p0052b0107" cb:place="inline">△二依文點示。分二。初示迹門。二
<lb ed="X" n="0052b02"/><lb ed="R052" n="0057b05"/>示本門。初又二。初擧例。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0052b03"/><lb ed="R052" n="0057b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0052b0301">是知五千退席。爲進增慢之儔。五百受記。俱崇密化
<lb ed="X" n="0052b04"/><lb ed="R052" n="0057b07"/>之迹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0052b05"/><lb ed="R052" n="0057b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0052b0501">是知二字。乃緊承上文而言。謂法華之會。旣其高
<lb ed="X" n="0052b06"/><lb ed="R052" n="0057b09"/>勝。則所以被機無不徧者。由是而知。五千退席。雖
<lb ed="X" n="0052b07"/><lb ed="R052" n="0057b10"/>退而實進之。非絕分也。五百授記。顯其內秘外現。
<lb ed="X" n="0052b08"/><lb ed="R052" n="0057b11"/>本是高也。然此四句。有人異解。謂五千退席非退
<lb ed="X" n="0052b09"/><lb ed="R052" n="0057b12"/>席。不過爲<g ref="#CB15081">䇿</g>進在會。上慢之人。故權示退席。非實
<lb ed="X" n="0052b10"/><lb ed="R052" n="0057b13"/>有退席也。五百授記非授記。不過欲尊崇下根。密
<lb ed="X" n="0052b11"/><lb ed="R052" n="0057b14"/>化之迹。故權示爲授記。非實有授記也。若作此解。
<lb ed="X" n="0052b12"/><lb ed="R052" n="0057b15"/>各有二過。初二過者。一違於本經。二違於涅槃。違
<lb ed="X" n="0052b13"/><lb ed="R052" n="0057b16"/>本經者。經云。如是增上慢人。退亦佳矣。今此會中。
<lb ed="X" n="0052b14"/><lb ed="R052" n="0057b17"/>無復枝葉。純有貞實。經中明指五千爲退席。而言
<lb ed="X" n="0052b15"/><lb ed="R052" n="0057b18"/>非實有退席。經中明指在會爲貞實。而言爲欲<g ref="#CB15081">䇿</g>
<lb ed="X" n="0052b16"/><lb ed="R052" n="0058a01"/>進上慢之人。豈非於本經有違乎。違涅槃者。如來
<lb ed="X" n="0052b17"/><lb ed="R052" n="0058a02"/>最後。爲欲調熟未熟之人。故說大涅槃經而捃拾
<lb ed="X" n="0052b18"/><lb ed="R052" n="0058a03"/>之。若退席之人。而是權示者。則以何等爲未熟之
<lb ed="X" n="0052b19"/><lb ed="R052" n="0058a04"/>人耶。使所說涅槃。無所被之人矣。豈非與涅槃有
<lb ed="X" n="0052b20"/><lb ed="R052" n="0058a05"/>違乎。次二過者。一則顯法華無授記實行聲聞之
<lb ed="X" n="0052b21"/><lb ed="R052" n="0058a06"/>功。二則使下根無淨佛國土之事。蓋謂雖是內秘
<lb ed="X" n="0052b22"/><lb ed="R052" n="0058a07"/>之者。今旣爲外現。則權引乎實。而同於實行矣。權
<lb ed="X" n="0052b23"/><lb ed="R052" n="0058a08"/>行旣記。實亦可記。此法華之功。所以高於一代也。
<lb ed="X" n="0052b24"/><lb ed="R052" n="0058a09"/>若言無有記。則顯法華之無功。豈非過乎。由於授
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0052c" n="0052c"/>
<lb ed="X" n="0052c01"/><lb ed="R052" n="0058a10"/>記作佛。故脩種種行。而得劫國莊嚴。若言元無授
<lb ed="X" n="0052c02"/><lb ed="R052" n="0058a11"/>記。則亦無淨佛國土之事矣。豈非過乎。又汝言。爲
<lb ed="X" n="0052c03"/><lb ed="R052" n="0058a12"/>欲尊崇其密化之迹。正由有記。方顯迹高。若元無
<lb ed="X" n="0052c04"/><lb ed="R052" n="0058a13"/>有記。則不知密化之迹。由何而得尊崇也。今言五
<lb ed="X" n="0052c05"/><lb ed="R052" n="0058a14"/>千上慢。<anchor xml:id="nkr_note_add_0052c0501" n="0052c0501"/><anchor xml:id="beg0052c0501" n="0052c0501"/>已<anchor xml:id="end0052c0501"/>聞略開權顯實。則一乘圓種。<anchor xml:id="nkr_note_add_0052c0502" n="0052c0502"/><anchor xml:id="beg0052c0502" n="0052c0502"/>已<anchor xml:id="end0052c0502"/>納八識
<lb ed="X" n="0052c06"/><lb ed="R052" n="0058a15"/>田中。雖退席而去。亦得爲未來度脫因緣。故後於
<lb ed="X" n="0052c07"/><lb ed="R052" n="0058a16"/>涅槃會上。亦能成熟。是則雖退。而實進之。故云五
<lb ed="X" n="0052c08"/><lb ed="R052" n="0058a17"/>千退席。爲進增慢之儔。退席者其益尙爾。在會者
<lb ed="X" n="0052c09"/><lb ed="R052" n="0058a18"/>其益可知。五百弟子。乃是下根。下根旣顯其本。則
<lb ed="X" n="0052c10"/><lb ed="R052" n="0058b01"/>中上根。蓋可知矣。而權行者。本引乎實。權行旣皆
<lb ed="X" n="0052c11"/><lb ed="R052" n="0058b02"/>得記。則實行者。亦可知矣。此則利根鈍根。權行實
<lb ed="X" n="0052c12"/><lb ed="R052" n="0058b03"/>行。皆得授記。所以法華。獨爲尊勝。而諸部皆無足
<lb ed="X" n="0052c13"/><lb ed="R052" n="0058b04"/>覈其高會耳。</p><p xml:id="pX33p0052c1306" cb:place="inline">△二點文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0052c14"/><lb ed="R052" n="0058b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0052c1401">所以放光現瑞。開發請之敎源。出定揚德。暢佛慧之
<lb ed="X" n="0052c15"/><lb ed="R052" n="0058b06"/>宏略。朽宅通入大之文軌。化城引昔緣之不墜。繫珠
<lb ed="X" n="0052c16"/><lb ed="R052" n="0058b07"/>明理性之常在。鑿井顯示悟之多方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0052c17"/><lb ed="R052" n="0058b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0052c1701">所以二字。亦承上文而言。謂今經旣其高勝。則其
<lb ed="X" n="0052c18"/><lb ed="R052" n="0058b09"/>三分亦異他經。故六瑞爲今經之序分。三周爲今
<lb ed="X" n="0052c19"/><lb ed="R052" n="0058b10"/>經之正宗。善行菩薩之道。爲今經之流通也。故初
<lb ed="X" n="0052c20"/><lb ed="R052" n="0058b11"/>放光一句。是序迹門之序分。放光是此土六瑞之
<lb ed="X" n="0052c21"/><lb ed="R052" n="0058b12"/>末。他土六瑞之總。故擧一放光。全收兩土六瑞也。
<lb ed="X" n="0052c22"/><lb ed="R052" n="0058b13"/>次出定等四句。是序迹門之正宗。初出定一句。序
<lb ed="X" n="0052c23"/><lb ed="R052" n="0058b14"/>法說周。次朽宅一句。序譬說周。三化城一句。序因
<lb ed="X" n="0052c24"/><lb ed="R052" n="0058b15"/>緣說周。出定等者。以如來從三昧起。故云出定。歎
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0053a" n="0053a"/>
<lb ed="X" n="0053a01"/><lb ed="R052" n="0058b16"/>諸佛二智。故云揚德。宏卽宏大。略卽方略。卽指其
<lb ed="X" n="0053a02"/><lb ed="R052" n="0058b17"/>智慧門。甚深無量等。及唯佛與佛。乃能究盡者耳。
<lb ed="X" n="0053a03"/><lb ed="R052" n="0058b18"/>文軌者。引用外典也。外典云。天下大治。則書同文。
<lb ed="X" n="0053a04"/><lb ed="R052" n="0059a01"/>車同軌。今經開九界三乘。顯佛界一乘。如天下一
<lb ed="X" n="0053a05"/><lb ed="R052" n="0059a02"/>統大治。故同一圓頓之文。同一大車之軌也。昔緣
<lb ed="X" n="0053a06"/><lb ed="R052" n="0059a03"/>不墜。正指大通之時。而結緣也。繫珠者。有人云。繫
<lb ed="X" n="0053a07"/><lb ed="R052" n="0059a04"/>珠明宿種之常在。不應言理性之常在。以繫珠是
<lb ed="X" n="0053a08"/><lb ed="R052" n="0059a05"/>譬了因。理性乃是正因。蓋不知了因是能繫。正因
<lb ed="X" n="0053a09"/><lb ed="R052" n="0059a06"/>是所繫。了因無正因則不發。正因無了因則不顯。
<lb ed="X" n="0053a10"/><lb ed="R052" n="0059a07"/>名雖有二。體實是一。乃約所而明能。故云理性。此
<lb ed="X" n="0053a11"/><lb ed="R052" n="0059a08"/>律師深見此旨。非漫然耳。鑿井一句。是序迹門之
<lb ed="X" n="0053a12"/><lb ed="R052" n="0059a09"/>流通也。</p><p xml:id="pX33p0053a1204" cb:place="inline">△二示本門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053a13"/><lb ed="R052" n="0059a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0053a1301">詞義宛然。喩陳<name role="" type="person">惟遠</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053a14"/><lb ed="R052" n="0059a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0053a1401">本門但云詞義等者。上旣詳示迹門三分。欲示本
<lb ed="X" n="0053a15"/><lb ed="R052" n="0059a12"/>門。亦應有三。迹門旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0053a1501" n="0053a1501"/><anchor xml:id="beg0053a1501" n="0053a1501"/>已<anchor xml:id="end0053a1501"/>具示。本門可以例知。故總
<lb ed="X" n="0053a16"/><lb ed="R052" n="0059a13"/>爲略示耳。則三分能詮之詞。所詮之義。皆宛然可
<lb ed="X" n="0053a17"/><lb ed="R052" n="0059a14"/>見。故云詞義宛然。如從地涌出等之詞義。則本門
<lb ed="X" n="0053a18"/><lb ed="R052" n="0059a15"/>之序分宛然。長遠壽量等之詞義。則本門之正宗
<lb ed="X" n="0053a19"/><lb ed="R052" n="0059a16"/>宛然。四信五品等之詞義。則本門之流通宛然。更
<lb ed="X" n="0053a20"/><lb ed="R052" n="0059a17"/>擧其正宗而言之。則如壽量品中。塵點之喩。顯我
<lb ed="X" n="0053a21"/><lb ed="R052" n="0059a18"/>佛長遠久本。及夫醫師之喩。明三世非生滅。現生
<lb ed="X" n="0053a22"/><lb ed="R052" n="0059b01"/>滅。故云喩陳<name role="" type="person">惟遠</name>。是知詞義一句。乃總示三分之
<lb ed="X" n="0053a23"/><lb ed="R052" n="0059b02"/>宛然。喩陳一句。乃別示正宗之詞義也。故知依文
<lb ed="X" n="0053a24"/><lb ed="R052" n="0059b03"/>點示。若迹若本。各有序正流通。莫不一一爲之序
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0053b" n="0053b"/>
<lb ed="X" n="0053b01"/><lb ed="R052" n="0059b04"/>示耳。</p><p xml:id="pX33p0053b0103" cb:place="inline">△三顯佛慈悲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053b02"/><lb ed="R052" n="0059b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0053b0201">自非大哀曠濟。拔滯溺之沉流。一極悲心。拯昏迷之
<lb ed="X" n="0053b03"/><lb ed="R052" n="0059b06"/>失性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053b04"/><lb ed="R052" n="0059b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0053b0401">滯溺等者。乃滯空溺有。沉流二邊。昏迷中道。失於
<lb ed="X" n="0053b05"/><lb ed="R052" n="0059b08"/>實利理性。若非如來無緣大悲。何由拯拔。故言自
<lb ed="X" n="0053b06"/><lb ed="R052" n="0059b09"/>非大哀等也。一極卽至極也。又此一節。乃結上起
<lb ed="X" n="0053b07"/><lb ed="R052" n="0059b10"/>下。以顯佛之慈悲。謂自非如來之大哀。則何以說
<lb ed="X" n="0053b08"/><lb ed="R052" n="0059b11"/>此妙經。自非如來之大哀。雖說此經。則何以傳譯
<lb ed="X" n="0053b09"/><lb ed="R052" n="0059b12"/>此土。自非如來之大哀。雖傳此土。則何以六百餘
<lb ed="X" n="0053b10"/><lb ed="R052" n="0059b13"/>載。四千餘軸。而此經獨得受持之盛也。若非如來
<lb ed="X" n="0053b11"/><lb ed="R052" n="0059b14"/>大悲。曠濟之心。拯拔滯溺之失性。焉能如是乎。故
<lb ed="X" n="0053b12"/><lb ed="R052" n="0059b15"/>曰自非<note place="inline">云云</note>。此蓋結上傳譯源流等文。以顯佛慈
<lb ed="X" n="0053b13"/><lb ed="R052" n="0059b16"/>悲。復生下受持因由之文。則自非二字。義貫下文
<lb ed="X" n="0053b14"/><lb ed="R052" n="0059b17"/>耳。</p><p xml:id="pX33p0053b1402" cb:place="inline">△三叙受持因由。又二。初明受持獨盛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053b15"/><lb ed="R052" n="0059b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0053b1501">自漢至唐。六百餘載。總歷羣籍。四千餘軸。受持盛者。
<lb ed="X" n="0053b16"/><lb ed="R052" n="0060a01"/>無出此經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053b17"/><lb ed="R052" n="0060a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0053b1701">六百餘載。是明時極其長言。四千餘軸。是擧經極
<lb ed="X" n="0053b18"/><lb ed="R052" n="0060a03"/>其多謂。如此長時多經之中。而受持者。唯此經爲
<lb ed="X" n="0053b19"/><lb ed="R052" n="0060a04"/>盛也。</p><p xml:id="pX33p0053b1903" cb:place="inline">△二明當生慶幸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053b20"/><lb ed="R052" n="0060a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0053b2001">將非機敎相扣。並智勝之遺塵。聞而深敬。俱威王之
<lb ed="X" n="0053b21"/><lb ed="R052" n="0060a06"/>餘勣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053b22"/><lb ed="R052" n="0060a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0053b2201">遺塵者。猶言少也。昔爲王子敎化。六百萬億姟衆
<lb ed="X" n="0053b23"/><lb ed="R052" n="0060a08"/>生。及乎中間。而相値熟脫者。莫非機敎相扣。約喩
<lb ed="X" n="0053b24"/><lb ed="R052" n="0060a09"/>而明。如大塊之多矣。今日王城。乃至未來世之熟
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0053c" n="0053c"/>
<lb ed="X" n="0053c01"/><lb ed="R052" n="0060a10"/>脫者。亦是機敎相扣。約喩而明。若遺塵之少耳。故
<lb ed="X" n="0053c02"/><lb ed="R052" n="0060a11"/>言遺塵也。餘勣猶是餘功也。言並言俱者。謂靈山
<lb ed="X" n="0053c03"/><lb ed="R052" n="0060a12"/>會上。聞此經者。同是智勝佛之遺塵。威音王之餘
<lb ed="X" n="0053c04"/><lb ed="R052" n="0060a13"/>勣。卽使今日。及夫後五百年。得聞此經。亦莫非智
<lb ed="X" n="0053c05"/><lb ed="R052" n="0060a14"/>勝遺塵。威王餘勣。故言並遺塵。俱餘勣也。旣並是
<lb ed="X" n="0053c06"/><lb ed="R052" n="0060a15"/>智勝遺塵。俱是威王餘勣。其慶幸之當生也。更何
<lb ed="X" n="0053c07"/><lb ed="R052" n="0060a16"/>如哉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0053c0701" n="0053c0701"/><anchor xml:id="beg0053c0701" n="0053c0701"/>已<anchor xml:id="end0053c0701"/>上第二科解釋竟。</p><p xml:id="pX33p0053c0711" cb:place="inline">△三結成。分二。初正結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053c08"/><lb ed="R052" n="0060a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0053c0801">輙於經首。序而綜之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053c09"/><lb ed="R052" n="0060a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0053c0901">△二發願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053c10"/><lb ed="R052" n="0060b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0053c1001">庶得早淨六根。仰慈尊之嘉會。速成四德。趣樂土之
<lb ed="X" n="0053c11"/><lb ed="R052" n="0060b02"/>玄猷。弘贊莫窮。永貽諸後云耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0053c12"/><lb ed="R052" n="0060b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0053c1201">願淨六根。願成四德。更願此經。永貽於後耳。淨六
<lb ed="X" n="0053c13"/><lb ed="R052" n="0060b04"/>根。如法師功德品。慈尊嘉會。有云卽彌勒龍華三
<lb ed="X" n="0053c14"/><lb ed="R052" n="0060b05"/>會。四德卽常樂我淨。樂土卽西方之淨土也。今謂。
<lb ed="X" n="0053c15"/><lb ed="R052" n="0060b06"/>旣云早淨六根。復云速成四德。豈至彌勒下生。及
<lb ed="X" n="0053c16"/><lb ed="R052" n="0060b07"/>以命終往生乎。若能如智者。隨文入觀。則自然親
<lb ed="X" n="0053c17"/><lb ed="R052" n="0060b08"/>見靈山一會。儼然未散。故經云。則爲見佛常在耆
<lb ed="X" n="0053c18"/><lb ed="R052" n="0060b09"/>闍崛山。是則卽以如來爲慈尊。靈山爲嘉會。若能
<lb ed="X" n="0053c19"/><lb ed="R052" n="0060b10"/>成就普賢品之四法。卽能顯此同居穢土。便是寂
<lb ed="X" n="0053c20"/><lb ed="R052" n="0060b11"/>光眞境。是則卽以四法爲四德。寂光爲樂土。故六
<lb ed="X" n="0053c21"/><lb ed="R052" n="0060b12"/>根則云早淨。四德則云速成也。又此一文。是總結
<lb ed="X" n="0053c22"/><lb ed="R052" n="0060b13"/>名。前科中。輒於經首。序而綜之。是結序之一字。言
<lb ed="X" n="0053c23"/><lb ed="R052" n="0060b14"/>輙者。猶云擅也。謂此經所有傳譯之源流。所有經
<lb ed="X" n="0053c24"/><lb ed="R052" n="0060b15"/>文之旨趣。所有受持之因由。擅於一經之首。序而
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0054a" n="0054a"/>
<lb ed="X" n="0054a01"/><lb ed="R052" n="0060b16"/>綜之。此律師之謙詞也。所以經序。輙者無他。願早
<lb ed="X" n="0054a02"/><lb ed="R052" n="0060b17"/>淨六根。速成四德耳。弘贊莫窮一句。是結弘之一
<lb ed="X" n="0054a03"/><lb ed="R052" n="0060b18"/>字。弘卽弘廣。贊卽贊成。亦卽贊述。謂弘廣贊成此
<lb ed="X" n="0054a04"/><lb ed="R052" n="0061a01"/>經。更無有窮也。永貽諸後一句。是結傳之一字。唯
<lb ed="X" n="0054a05"/><lb ed="R052" n="0061a02"/>其弘贊莫窮。故云永貽諸後。以其弘贊莫窮。永貽
<lb ed="X" n="0054a06"/><lb ed="R052" n="0061a03"/>諸後。故名此序。爲弘傳序耳。上來標擧解釋結成。
<lb ed="X" n="0054a07"/><lb ed="R052" n="0061a04"/>三科至此。釋弘傳序竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0054a08"/>
<lb ed="X" n="0054a09"/>
<lb ed="X" n="0054a10"/><lb ed="R052" n="0061a06"/><cb:juan fun="open" n="1a"><cb:mulu type="卷" n="1a">第一之一</cb:mulu><cb:jhead>妙法蓮華經演義卷第一之一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0054a11"/>
<lb ed="X" n="0054a12"/><lb ed="R052" n="0061a07"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0054a13"/><lb ed="R052" n="0061a08"/><byline cb:type="author">天台敎觀　一松大師　講錄</byline>
<lb ed="X" n="0054a14"/><lb ed="R052" n="0061a09"/><byline cb:type="editor">淸　東甌釋氏　曉柔廣和　編定</byline>
<lb ed="X" n="0054a15"/><lb ed="R052" n="0061a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋題分文</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0054a1501">△欲釋此經。先分爲二。初釋題分文。</p>
<lb ed="X" n="0054a16"/><lb ed="R052" n="0061a11"/><p xml:id="pX33p0054a1601">就題中有經題人題。今先釋經題。妙法等五字。乃
<lb ed="X" n="0054a17"/><lb ed="R052" n="0061a12"/>一經之總題。卷等三字。乃一經之別目。就總題中。
<lb ed="X" n="0054a18"/><lb ed="R052" n="0061a13"/>有別題通題。所言別者。凡一經有一經之稱謂。如
<lb ed="X" n="0054a19"/><lb ed="R052" n="0061a14"/>華嚴不同楞嚴。楞嚴不同楞伽。經經別異。故名爲
<lb ed="X" n="0054a20"/><lb ed="R052" n="0061a15"/>別。所言通者。雖則經經稱謂。各各別異。除律論外。
<lb ed="X" n="0054a21"/><lb ed="R052" n="0061a16"/>同得其名。故名爲通。今妙法蓮華四字異於他經。
<lb ed="X" n="0054a22"/><lb ed="R052" n="0061a17"/>卽今經之別題。經之一字同於衆典。卽今經之通
<lb ed="X" n="0054a23"/><lb ed="R052" n="0061a18"/>題。又妙法等至演義七字。復有通題別題。演義二
<lb ed="X" n="0054a24"/><lb ed="R052" n="0061b01"/>字。與他部異。如文句記。各異其名。是爲別題。妙等
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0054b" n="0054b"/>
<lb ed="X" n="0054b01"/><lb ed="R052" n="0061b02"/>五字。與他部同。如玄義亦爾。不離妙等五字。同得
<lb ed="X" n="0054b02"/><lb ed="R052" n="0061b03"/>其名。是爲通題。通別合擧。故名妙法蓮華經演義。
<lb ed="X" n="0054b03"/><lb ed="R052" n="0061b04"/>定其通別如此。若欲解釋其義。妙卽不可思議之
<lb ed="X" n="0054b04"/><lb ed="R052" n="0061b05"/>謂。法卽堪能軌則之稱。旣不可以心而思。又不可
<lb ed="X" n="0054b05"/><lb ed="R052" n="0061b06"/>以言而議。故名爲妙。旣能任持自性。復能軌生物
<lb ed="X" n="0054b06"/><lb ed="R052" n="0061b07"/>解。故稱爲法。此乃一往訓字。若尅論其所自。所言
<lb ed="X" n="0054b07"/><lb ed="R052" n="0061b08"/>妙法無他。卽此經中。迹門所開之權。所顯之實。本
<lb ed="X" n="0054b08"/><lb ed="R052" n="0061b09"/>門所開之迹。所顯之本是也。如是權實本迹之法。
<lb ed="X" n="0054b09"/><lb ed="R052" n="0061b10"/>四十年前諱而不談。直至今日。乃能顯說。是則昔
<lb ed="X" n="0054b10"/><lb ed="R052" n="0061b11"/>日之所希有。故是妙也。葢四十年前。所說三乘五
<lb ed="X" n="0054b11"/><lb ed="R052" n="0061b12"/>敎。七種方便。此是如來之權。而曾不說之爲權。四
<lb ed="X" n="0054b12"/><lb ed="R052" n="0061b13"/>十年前。所說一乘圓頓。此是如來之實。而曾不說
<lb ed="X" n="0054b13"/><lb ed="R052" n="0061b14"/>之爲實。去伽耶近城。方乃坐於道場。此是如來之
<lb ed="X" n="0054b14"/><lb ed="R052" n="0061b15"/>迹。而四十年前。曾不說之爲迹。塵點劫前。早<anchor xml:id="nkr_note_add_0054b1401" n="0054b1401"/><anchor xml:id="beg0054b1401" n="0054b1401"/>已<anchor xml:id="end0054b1401"/>成
<lb ed="X" n="0054b15"/><lb ed="R052" n="0061b16"/>等正覺。此是如來之本。而四十年前。曾不說之爲
<lb ed="X" n="0054b16"/><lb ed="R052" n="0061b17"/>本。今日法華高會。說三乘五敎。定定是權。說一乘
<lb ed="X" n="0054b17"/><lb ed="R052" n="0061b18"/>圓頓。定定爲實。說伽耶近城。定定是迹。說久遠證
<lb ed="X" n="0054b18"/><lb ed="R052" n="0062a01"/>得。定定爲本。此乃若權若實。若迹若本之法。先所
<lb ed="X" n="0054b19"/><lb ed="R052" n="0062a02"/>未說。而今說之。所以是妙也。然不但說之爲權實。
<lb ed="X" n="0054b20"/><lb ed="R052" n="0062a03"/>說之爲本迹。稱妙而<anchor xml:id="nkr_note_add_0054b2001" n="0054b2001"/><anchor xml:id="beg0054b2001" n="0054b2001"/>已<anchor xml:id="end0054b2001"/>。又能開諸法之權門。卽顯
<lb ed="X" n="0054b21"/><lb ed="R052" n="0062a04"/>一乘之實相。開伽耶之近迹。卽顯長遠之久本。所
<lb ed="X" n="0054b22"/><lb ed="R052" n="0062a05"/>謂開決其權。以顯乎實。開決其迹。以顯乎本也。是
<lb ed="X" n="0054b23"/><lb ed="R052" n="0062a06"/>則昔日所有之權。非離實而別有。乃爲實所施之
<lb ed="X" n="0054b24"/><lb ed="R052" n="0062a07"/>權。權原是實。今日所有之實。非離權而別有。乃開
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0054c" n="0054c"/>
<lb ed="X" n="0054c01"/><lb ed="R052" n="0062a08"/>權所顯之實。實原是權。伽耶近城之迹。非離本而
<lb ed="X" n="0054c02"/><lb ed="R052" n="0062a09"/>別有。乃從本所垂之迹。迹原是本。長遠壽量之本。
<lb ed="X" n="0054c03"/><lb ed="R052" n="0062a10"/>非離迹而別有。乃開迹所顯之本。本原是迹。是則
<lb ed="X" n="0054c04"/><lb ed="R052" n="0062a11"/>權實一體。本迹不二。乃是妙權妙實。妙迹妙本。權
<lb ed="X" n="0054c05"/><lb ed="R052" n="0062a12"/>實本迹之名雖殊。而不可思議是一。所以謂之妙
<lb ed="X" n="0054c06"/><lb ed="R052" n="0062a13"/>法也。雖言妙法卽是權實本迹。然不知的是何等
<lb ed="X" n="0054c07"/><lb ed="R052" n="0062a14"/>理體。究而論之。不出經中所明如是相。如是性。乃
<lb ed="X" n="0054c08"/><lb ed="R052" n="0062a15"/>至如是本末究竟等十如。此之十如。約十界而論。
<lb ed="X" n="0054c09"/><lb ed="R052" n="0062a16"/>一界之中。具有十如。則十界具有百如。一界之中。
<lb ed="X" n="0054c10"/><lb ed="R052" n="0062a17"/>復具十界。則十界便有百界。而百界具有千如矣。
<lb ed="X" n="0054c11"/><lb ed="R052" n="0062a18"/>約於實法五陰。假名衆生。依報國土。則成三千。此
<lb ed="X" n="0054c12"/><lb ed="R052" n="0062b01"/>之三千性相。百界千如。而不出乎現前介爾一念
<lb ed="X" n="0054c13"/><lb ed="R052" n="0062b02"/>之心。卽此現前介爾一念之心。全體具足三千性
<lb ed="X" n="0054c14"/><lb ed="R052" n="0062b03"/>相。百界千如。亦復卽此三千性相。百界千如。以爲
<lb ed="X" n="0054c15"/><lb ed="R052" n="0062b04"/>所開之權。以爲所顯之實。而權實無別有權實。卽
<lb ed="X" n="0054c16"/><lb ed="R052" n="0062b05"/>此三千性相。百界千如。以爲所開之迹。以爲所顯
<lb ed="X" n="0054c17"/><lb ed="R052" n="0062b06"/>之本。而本迹亦無別有本迹。是則雖有權實本迹
<lb ed="X" n="0054c18"/><lb ed="R052" n="0062b07"/>之殊。秪一念三千。而此三千一念具足。若三千而
<lb ed="X" n="0054c19"/><lb ed="R052" n="0062b08"/>全居乎一念。則三千之多不爲多。若一念而全具
<lb ed="X" n="0054c20"/><lb ed="R052" n="0062b09"/>乎三千。則一念之少不爲少。如是之法。寧得以心
<lb ed="X" n="0054c21"/><lb ed="R052" n="0062b10"/>思之。以言議之。若此法而非妙者。更有何法爲妙
<lb ed="X" n="0054c22"/><lb ed="R052" n="0062b11"/>乎。利根之人。一聞所說。則便知此法權與實而同
<lb ed="X" n="0054c23"/><lb ed="R052" n="0062b12"/>體。迹與本爲一如。欲令中下皆知。故更巧喩於蓮
<lb ed="X" n="0054c24"/><lb ed="R052" n="0062b13"/>華也。世間唯有蓮華。則方華之時。卽有於果。而華
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0055a" n="0055a"/>
<lb ed="X" n="0055a01"/><lb ed="R052" n="0062b14"/>果同時。故以妙法而喩於彼。若不明妙法之權實
<lb ed="X" n="0055a02"/><lb ed="R052" n="0062b15"/>同體。本迹一如。請試觀乎蓮華。若知蓮華之方華
<lb ed="X" n="0055a03"/><lb ed="R052" n="0062b16"/>卽果。華果同時。則便知妙法卽權是實。卽迹是本。
<lb ed="X" n="0055a04"/><lb ed="R052" n="0062b17"/>權實同體。本迹一如矣。是則妙法是法體。蓮華是
<lb ed="X" n="0055a05"/><lb ed="R052" n="0062b18"/>比方。先標法體。次擧比方。故云妙法蓮華也。通題
<lb ed="X" n="0055a06"/><lb ed="R052" n="0063a01"/>言經者。梵語修多羅。此云契經。凡佛說法。必契理
<lb ed="X" n="0055a07"/><lb ed="R052" n="0063a02"/>契機。今此法華。上則契乎十方三世一切諸佛。所
<lb ed="X" n="0055a08"/><lb ed="R052" n="0063a03"/>詮諸法實相之理。下則契乎九界六道一切衆生。
<lb ed="X" n="0055a09"/><lb ed="R052" n="0063a04"/>所有一乘圓頓之機。故言經也。卷第一者。秦譯此
<lb ed="X" n="0055a10"/><lb ed="R052" n="0063a05"/>經有七卷。今當最初。故言第一耳。題義甚多。不能
<lb ed="X" n="0055a11"/><lb ed="R052" n="0063a06"/>盡釋於此。如上弘傳序釋題。下序品初。方便品初。
<lb ed="X" n="0055a12"/><lb ed="R052" n="0063a07"/>第二卷。譬喩品初。信解品初。第三卷。藥草喩品初。
<lb ed="X" n="0055a13"/><lb ed="R052" n="0063a08"/>第四卷。五百弟子受記品初。幷今總題。共有八番。
<lb ed="X" n="0055a14"/><lb ed="R052" n="0063a09"/>如其各品。爲出來由生起。及解於品。故不頓釋。次
<lb ed="X" n="0055a15"/><lb ed="R052" n="0063a10"/>人題中。姚秦等義。具如論註。奉詔譯者。詔卽吿也。
<lb ed="X" n="0055a16"/><lb ed="R052" n="0063a11"/>古來凡是在上語下。皆謂之詔。自漢以來。天子乃
<lb ed="X" n="0055a17"/><lb ed="R052" n="0063a12"/>得稱之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0055a1701" n="0055a1701"/><anchor xml:id="beg0055a1701" n="0055a1701"/>已<anchor xml:id="end0055a1701"/>上釋題竟。</p>
<lb ed="X" n="0055a18"/><lb ed="R052" n="0063a13"/><p xml:id="pX33p0055a1801">二分文。此經有七卷。凡二十八品。若大分之。爲二。
<lb ed="X" n="0055a19"/><lb ed="R052" n="0063a14"/>一迹門開三顯一。開權顯實。二本門開近顯遠。開
<lb ed="X" n="0055a20"/><lb ed="R052" n="0063a15"/>迹顯本。前四卷半。有十四品。始自第一卷之序品。
<lb ed="X" n="0055a21"/><lb ed="R052" n="0063a16"/>終於第五卷初安樂行品。謂之迹門。後二卷半。亦
<lb ed="X" n="0055a22"/><lb ed="R052" n="0063a17"/>十四品。始自第五卷中。從地涌出品。終於第七卷
<lb ed="X" n="0055a23"/><lb ed="R052" n="0063a18"/>末普賢勸發品。謂之本門。所言迹者。果後施化。葢
<lb ed="X" n="0055a24"/><lb ed="R052" n="0063b01"/>如來早<anchor xml:id="nkr_note_add_0055a2401" n="0055a2401"/><anchor xml:id="beg0055a2401" n="0055a2401"/>已<anchor xml:id="end0055a2401"/>成等正覺。究盡諸法實相。欲令一切衆
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0055b" n="0055b"/>
<lb ed="X" n="0055b01"/><lb ed="R052" n="0063b02"/>生。亦同證於諸法實相。各得開示悟入佛之知見。
<lb ed="X" n="0055b02"/><lb ed="R052" n="0063b03"/>是故從本垂迹。數數現生。數數現滅。如是現生現
<lb ed="X" n="0055b03"/><lb ed="R052" n="0063b04"/>滅。乃果後施化。故名爲迹。所言本者。長遠證得。如
<lb ed="X" n="0055b04"/><lb ed="R052" n="0063b05"/>壽量品所明一切世間。天人阿修羅。皆謂出釋氏
<lb ed="X" n="0055b05"/><lb ed="R052" n="0063b06"/>宮。去<name role="" type="person">伽耶城</name>不遠。坐於道場。然我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b0501" n="0055b0501"/><anchor xml:id="beg0055b0501" n="0055b0501"/>已<anchor xml:id="end0055b0501"/>來。無
<lb ed="X" n="0055b06"/><lb ed="R052" n="0063b07"/>量無邊百千萬億那由他劫。如是長遠證得。乃是
<lb ed="X" n="0055b07"/><lb ed="R052" n="0063b08"/>如來最初究盡諸法實相。成於無上菩提。故名爲
<lb ed="X" n="0055b08"/><lb ed="R052" n="0063b09"/>本。然迹本二門。各有序正流通三分。經初如是我
<lb ed="X" n="0055b09"/><lb ed="R052" n="0063b10"/>聞等之六事。乃迹門之通序也。次四衆圍繞。如來
<lb ed="X" n="0055b10"/><lb ed="R052" n="0063b11"/>說經入定。天雨四華。地搖六震。放白毫光。照於東
<lb ed="X" n="0055b11"/><lb ed="R052" n="0063b12"/>方萬八千土。彌勒由是而懷疑發問。文殊因之而
<lb ed="X" n="0055b12"/><lb ed="R052" n="0063b13"/>忖古酧答。乃迹門之別序也。通別之由致旣彰。則
<lb ed="X" n="0055b13"/><lb ed="R052" n="0063b14"/>正宗從是而可起。於是如來卽從定起。廣歎諸佛
<lb ed="X" n="0055b14"/><lb ed="R052" n="0063b15"/>權實智境。略爲開三顯一。二乘聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1401" n="0055b1401"/><anchor xml:id="beg0055b1401" n="0055b1401"/>已<anchor xml:id="end0055b1401"/>。咸皆動執生
<lb ed="X" n="0055b15"/><lb ed="R052" n="0063b16"/>疑。身子三請之後。如來方乃廣爲開顯。爲法以立
<lb ed="X" n="0055b16"/><lb ed="R052" n="0063b17"/>乎譬。重明宿世因緣。如是三周所說。莫不開九界
<lb ed="X" n="0055b17"/><lb ed="R052" n="0063b18"/>三乘之權。顯佛界一乘之實。故上中下三根之人。
<lb ed="X" n="0055b18"/><lb ed="R052" n="0064a01"/>咸皆斷於權疑。生於實信。而得授記作佛。如來本
<lb ed="X" n="0055b19"/><lb ed="R052" n="0064a02"/>懷。於是而暢。大事因緣。從茲而明。乃迹門之正宗
<lb ed="X" n="0055b20"/><lb ed="R052" n="0064a03"/>也。然如來說經之意。不獨利益一時。實欲津洽於
<lb ed="X" n="0055b21"/><lb ed="R052" n="0064a04"/>未來。自當爲之流通。然弘道在人。須假法師。故有
<lb ed="X" n="0055b22"/><lb ed="R052" n="0064a05"/>法師品。初則廣歎法勝人尊。以勸流通。次則詳示
<lb ed="X" n="0055b23"/><lb ed="R052" n="0064a06"/>衣座室三。以爲方軌。復引<name role="" type="person">多寶佛塔</name>。以證法勝。引
<lb ed="X" n="0055b24"/><lb ed="R052" n="0064a07"/>提婆達多。以證人尊。法勝人尊。旣皆有證。以故若
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0055c" n="0055c"/>
<lb ed="X" n="0055c01"/><lb ed="R052" n="0064a08"/>菩薩。若聲聞。各各發願立誓。或欲此土弘通。或欲
<lb ed="X" n="0055c02"/><lb ed="R052" n="0064a09"/>他方宣化。然忍難弘經。固菩薩之用心。若無難可
<lb ed="X" n="0055c03"/><lb ed="R052" n="0064a10"/>忍。亦如來之本意。故復託文殊爲之發問。而更詳
<lb ed="X" n="0055c04"/><lb ed="R052" n="0064a11"/>示四安樂行。以爲初心弘經之式。此皆迹門之流
<lb ed="X" n="0055c05"/><lb ed="R052" n="0064a12"/>通也。迹門<anchor xml:id="nkr_note_add_0055c0501" n="0055c0501"/><anchor xml:id="beg0055c0501" n="0055c0501"/>已<anchor xml:id="end0055c0501"/>竟。本門宜彰。本門旣非經首。故無通
<lb ed="X" n="0055c06"/><lb ed="R052" n="0064a13"/>序。於中無量菩薩。從地湧出。兩土弟子。生疑發問。
<lb ed="X" n="0055c07"/><lb ed="R052" n="0064a14"/>乃本門發起之序分也。次之略開於近。則云我於
<lb ed="X" n="0055c08"/><lb ed="R052" n="0064a15"/><name role="" type="person">伽耶城</name>。得成正覺。乃敎化之。令初發道心。略顯於
<lb ed="X" n="0055c09"/><lb ed="R052" n="0064a16"/>遠。則云。我今說實語。汝等一心信。我從久遠來。敎
<lb ed="X" n="0055c10"/><lb ed="R052" n="0064a17"/>化是等衆。彌勒等諸菩薩。聞是說<anchor xml:id="nkr_note_add_0055c1001" n="0055c1001"/><anchor xml:id="beg0055c1001" n="0055c1001"/>已<anchor xml:id="end0055c1001"/>。莫不生於如
<lb ed="X" n="0055c11"/><lb ed="R052" n="0064a18"/>來之近執。動於菩薩之遠疑。乃言得道甚近。所化
<lb ed="X" n="0055c12"/><lb ed="R052" n="0064b01"/>甚多。猶於世之父少子老。人所難信。於是如來爲
<lb ed="X" n="0055c13"/><lb ed="R052" n="0064b02"/>之廣開其近。而言一切世間。皆謂今釋迦牟尼。去
<lb ed="X" n="0055c14"/><lb ed="R052" n="0064b03"/>釋氏宮。得阿耨多羅三藐三菩提。爲之廣顯其遠。
<lb ed="X" n="0055c15"/><lb ed="R052" n="0064b04"/>而言然善男子。我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0055c1501" n="0055c1501"/><anchor xml:id="beg0055c1501" n="0055c1501"/>已<anchor xml:id="end0055c1501"/>來。甚大久遠。譬如百
<lb ed="X" n="0055c16"/><lb ed="R052" n="0064b05"/>千萬億那由他阿僧祇三千世界。抹爲微塵。過於
<lb ed="X" n="0055c17"/><lb ed="R052" n="0064b06"/>東方五百千萬億那由他阿僧祇國。乃下一塵。如
<lb ed="X" n="0055c18"/><lb ed="R052" n="0064b07"/>是東行。盡是微塵。如此著塵。及不著者。所有諸國。
<lb ed="X" n="0055c19"/><lb ed="R052" n="0064b08"/>復爲微塵。一塵一劫。我成佛來復過於此。復明三
<lb ed="X" n="0055c20"/><lb ed="R052" n="0064b09"/>世之中。數數現生。而生實非生。數數現滅。而滅實
<lb ed="X" n="0055c21"/><lb ed="R052" n="0064b10"/>非滅。總之爲度衆生。而皆實不虗。猶如良醫之去
<lb ed="X" n="0055c22"/><lb ed="R052" n="0064b11"/>來人間。而實無去來。總之爲治狂子。元無虗妄。如
<lb ed="X" n="0055c23"/><lb ed="R052" n="0064b12"/>是廣開其近迹。廣顯其遠本。而諸菩薩。乃皆斷於
<lb ed="X" n="0055c24"/><lb ed="R052" n="0064b13"/>近疑。生於遠信。或有登於十住十行。或有得於十
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0056a" n="0056a"/>
<lb ed="X" n="0056a01"/><lb ed="R052" n="0064b14"/>向十地。而授於法身之記。乃至或十信相似位中。
<lb ed="X" n="0056a02"/><lb ed="R052" n="0064b15"/>發菩提心者。於是彌勒菩薩。一一爲之總申領解。
<lb ed="X" n="0056a03"/><lb ed="R052" n="0064b16"/>乃本門之正宗也。旣有正宗。則當流通。是以發明。
<lb ed="X" n="0056a04"/><lb ed="R052" n="0064b17"/>現在則有四信。滅後則有五品。明初品之因功德。
<lb ed="X" n="0056a05"/><lb ed="R052" n="0064b18"/>故有隨喜功德品。明初品之果功德。故有法師功
<lb ed="X" n="0056a06"/><lb ed="R052" n="0065a01"/>德品。復更證明信毀之罪福。故有常不輕品。此皆
<lb ed="X" n="0056a07"/><lb ed="R052" n="0065a02"/>勸讚流通也。旣勸讚<anchor xml:id="nkr_note_add_0056a0701" n="0056a0701"/><anchor xml:id="beg0056a0701" n="0056a0701"/>已<anchor xml:id="end0056a0701"/>。還當付囑。是以如來承菩
<lb ed="X" n="0056a08"/><lb ed="R052" n="0065a03"/>薩之請命。乃現十種之神力。結五重之綱要。三摩
<lb ed="X" n="0056a09"/><lb ed="R052" n="0065a04"/><name role="" type="person">菩薩頂</name>。而作是言。我於無量百千萬億阿僧祇劫。
<lb ed="X" n="0056a10"/><lb ed="R052" n="0065a05"/>修習是難得菩提之法。今以付囑汝等。應當一心
<lb ed="X" n="0056a11"/><lb ed="R052" n="0065a06"/>流布。使一切衆生。皆得聞知。應當隨學如來之法。
<lb ed="X" n="0056a12"/><lb ed="R052" n="0065a07"/>勿生慳悋。如藥王之苦行焚身。妙音之神力通經。
<lb ed="X" n="0056a13"/><lb ed="R052" n="0065a08"/>觀音之普門示現。皆所謂隨學如來也。然要世弘
<lb ed="X" n="0056a14"/><lb ed="R052" n="0065a09"/>經。必多障惱。須假外護方可在在流通。故明陀羅
<lb ed="X" n="0056a15"/><lb ed="R052" n="0065a10"/>尼品。以爲弘經之外護。若以普現色身三昧而弘
<lb ed="X" n="0056a16"/><lb ed="R052" n="0065a11"/>經。當如妙莊嚴王之本事。令無邪不歸於正。終至
<lb ed="X" n="0056a17"/><lb ed="R052" n="0065a12"/>普賢菩薩爲之勸發。此若勸讚。若付囑。乃本門之
<lb ed="X" n="0056a18"/><lb ed="R052" n="0065a13"/>流通也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0056a1801" n="0056a1801"/><anchor xml:id="beg0056a1801" n="0056a1801"/>已<anchor xml:id="end0056a1801"/>上大分其文如此。</p>
<lb ed="X" n="0056a19"/><lb ed="R052" n="0065a14"/><p xml:id="pX33p0056a1901">△二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0056001" n="0056001"/>衣文釋義。分二。初迹門。二本門。初有三。初序
<lb ed="X" n="0056a20"/><lb ed="R052" n="0065a15"/>分。二正宗。三流通。初又二。初品題。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0056a21"/><lb ed="R052" n="0065a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0056a2101">妙法蓮華經序品第一</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0056a22"/><lb ed="R052" n="0065a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0056a2201">今就品題中。初妙等五字。亦是今經之總名。次序
<lb ed="X" n="0056a23"/><lb ed="R052" n="0065a18"/>等四字。方是一品之別題。若但言序品。而不言妙
<lb ed="X" n="0056a24"/><lb ed="R052" n="0065b01"/>法蓮華經。則不顯此之序品。乃今經之序品。故先
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0056b" n="0056b"/>
<lb ed="X" n="0056b01"/><lb ed="R052" n="0065b02"/>標全經之名。而次繫於一品之題。故言妙法蓮華
<lb ed="X" n="0056b02"/><lb ed="R052" n="0065b03"/>經序品第一。有本無經題者。如少師所略耳。然就
<lb ed="X" n="0056b03"/><lb ed="R052" n="0065b04"/>其略者。亦得妙法蓮華。乃一經之名目。旣有一經
<lb ed="X" n="0056b04"/><lb ed="R052" n="0065b05"/>之名目。便有一經之理體。一經之宗要。一經之力
<lb ed="X" n="0056b05"/><lb ed="R052" n="0065b06"/>用。一經之敎相。所以智者大師。釋此題時。約於五
<lb ed="X" n="0056b06"/><lb ed="R052" n="0065b07"/>重玄義。言五重者。第一是釋其名目。第二是辨其
<lb ed="X" n="0056b07"/><lb ed="R052" n="0065b08"/>理體。第三是明其宗要。第四是論其力用。第五是
<lb ed="X" n="0056b08"/><lb ed="R052" n="0065b09"/>判其敎相。釋名。則以法喩。而爲今經之名。辨體。則
<lb ed="X" n="0056b09"/><lb ed="R052" n="0065b10"/>以諸法實相。而爲今經之體。明宗。則以一乘因果。
<lb ed="X" n="0056b10"/><lb ed="R052" n="0065b11"/>而爲今經之宗。論用。則以斷疑生信。而爲今經之
<lb ed="X" n="0056b11"/><lb ed="R052" n="0065b12"/>用。判敎相。則以無上醍醐。而爲今經之敎相。葢以
<lb ed="X" n="0056b12"/><lb ed="R052" n="0065b13"/>五重玄義。乃是一經之所詮顯。大師欲人攬於一
<lb ed="X" n="0056b13"/><lb ed="R052" n="0065b14"/>題。卽知今經旨趣。故於首題之中。卽爲發明也。然
<lb ed="X" n="0056b14"/><lb ed="R052" n="0065b15"/>一經浩漫。不能廣引。若就今品之中。而引明之。如
<lb ed="X" n="0056b15"/><lb ed="R052" n="0065b16"/>文殊問答偈云。我見燈明佛。本光瑞如此。以是知
<lb ed="X" n="0056b16"/><lb ed="R052" n="0065b17"/>今佛。欲說法華經。證知此經是法喩爲名也。又云。
<lb ed="X" n="0056b17"/><lb ed="R052" n="0065b18"/>今相如本瑞。是諸佛方便。今佛放光明。助發實相
<lb ed="X" n="0056b18"/><lb ed="R052" n="0066a01"/>義。證知此經是諸法實相爲體也。又云。諸人今當
<lb ed="X" n="0056b19"/><lb ed="R052" n="0066a02"/>知。合掌一心待。佛當雨法雨。充足求道者。證知此
<lb ed="X" n="0056b20"/><lb ed="R052" n="0066a03"/>經是一乘因果爲宗也。又云。諸求三乘人。若有疑
<lb ed="X" n="0056b21"/><lb ed="R052" n="0066a04"/>悔者。佛當爲除斷。令盡無有餘。證知此經是斷疑
<lb ed="X" n="0056b22"/><lb ed="R052" n="0066a05"/>生信爲用也。若夫敎相。秪是分別上之四重。言法
<lb ed="X" n="0056b23"/><lb ed="R052" n="0066a06"/>喩爲名者。諸經立名。秪爲七種。所謂單三。複三。幷
<lb ed="X" n="0056b24"/><lb ed="R052" n="0066a07"/>具足三是也。單三者。卽單人單法單喩也。複三者。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0056c" n="0056c"/>
<lb ed="X" n="0056c01"/><lb ed="R052" n="0066a08"/>卽人喩法喩人法也。具足三者。卽人法喩皆具足
<lb ed="X" n="0056c02"/><lb ed="R052" n="0066a09"/>也。今經非前之單三。非後之具足。於複三中。旣非
<lb ed="X" n="0056c03"/><lb ed="R052" n="0066a10"/>人法。亦非人喩。正當法喩爲名。以妙法是法。蓮華
<lb ed="X" n="0056c04"/><lb ed="R052" n="0066a11"/>是喩。故以法喩爲名也。言實相爲體者。葢名爲能
<lb ed="X" n="0056c05"/><lb ed="R052" n="0066a12"/>詮。體爲所詮。旣有能詮之名。必有所詮之體。若小
<lb ed="X" n="0056c06"/><lb ed="R052" n="0066a13"/>乘。則以空無常無我。而爲其體。大乘。則以一實相。
<lb ed="X" n="0056c07"/><lb ed="R052" n="0066a14"/>而爲其體。今經非小乘之三爲體。正以實相爲體。
<lb ed="X" n="0056c08"/><lb ed="R052" n="0066a15"/>故經云。唯佛與佛。乃能究盡諸法實相。所謂諸法
<lb ed="X" n="0056c09"/><lb ed="R052" n="0066a16"/>如是相。如是性。乃至如是本末究竟等。本門。則云
<lb ed="X" n="0056c10"/><lb ed="R052" n="0066a17"/>非如非異。不如三界。見於三界。故以實相爲體也。
<lb ed="X" n="0056c11"/><lb ed="R052" n="0066a18"/>言因果爲宗者。依體起行。必有宗要。無量衆善。言
<lb ed="X" n="0056c12"/><lb ed="R052" n="0066b01"/>因則攝。無量證得。言果則攝。故以因果爲宗要。然
<lb ed="X" n="0056c13"/><lb ed="R052" n="0066b02"/>大乘因者。無別爲因。卽以實相而爲其因。大乘果
<lb ed="X" n="0056c14"/><lb ed="R052" n="0066b03"/>者。無別爲果。亦卽實相而爲其果。今經旣是圓頓
<lb ed="X" n="0056c15"/><lb ed="R052" n="0066b04"/>大乘。則非化他因果。亦非自他因果。故以自行一
<lb ed="X" n="0056c16"/><lb ed="R052" n="0066b05"/>乘因果爲宗也。言斷疑生信爲用者。依宗顯體。則
<lb ed="X" n="0056c17"/><lb ed="R052" n="0066b06"/>能起乎力用。今經迹門。則斷於權疑。生於實信。而
<lb ed="X" n="0056c18"/><lb ed="R052" n="0066b07"/>爲力用。本門。則斷於近疑。生於遠信。而爲力用。葢
<lb ed="X" n="0056c19"/><lb ed="R052" n="0066b08"/>四十年前。但知有三乘五敎。七種方便之權。不知
<lb ed="X" n="0056c20"/><lb ed="R052" n="0066b09"/>此等之權。全卽一乘圓頓之實。到今法華迹門。一
<lb ed="X" n="0056c21"/><lb ed="R052" n="0066b10"/>番開顯。則全權是實。實外無權。所有權疑。從是而
<lb ed="X" n="0056c22"/><lb ed="R052" n="0066b11"/>斷。所有實信。從是而生。又一向而來一切世間。但
<lb ed="X" n="0056c23"/><lb ed="R052" n="0066b12"/>知世尊出釋氏宮。去<name role="" type="person">伽耶城</name>。方始坐於道場。不知
<lb ed="X" n="0056c24"/><lb ed="R052" n="0066b13"/>塵點劫前。早<anchor xml:id="nkr_note_add_0056c2401" n="0056c2401"/><anchor xml:id="beg0056c2401" n="0056c2401"/>已<anchor xml:id="end0056c2401"/>成等正覺。到今法華。本門一番開
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0057a" n="0057a"/>
<lb ed="X" n="0057a01"/><lb ed="R052" n="0066b14"/>顯。則全迹是本。本外無迹。所有近疑。從是而斷。所
<lb ed="X" n="0057a02"/><lb ed="R052" n="0066b15"/>有遠信。從是而生。故以斷疑生信爲用也。言醍醐
<lb ed="X" n="0057a03"/><lb ed="R052" n="0066b16"/>爲敎相者。如涅槃所明。如來最初。說於華嚴。如從
<lb ed="X" n="0057a04"/><lb ed="R052" n="0066b17"/>牛出乳。則華嚴以乳味而爲敎相。華嚴之後。說於
<lb ed="X" n="0057a05"/><lb ed="R052" n="0066b18"/>阿含。如從乳出酪。則阿含以酪味。而爲敎相。阿含
<lb ed="X" n="0057a06"/><lb ed="R052" n="0067a01"/>之後。說於方等。如從酪出生酥。則方等以生酥味。
<lb ed="X" n="0057a07"/><lb ed="R052" n="0067a02"/>而爲敎相。方等之後。說於般若。如從生酥出熟酥。
<lb ed="X" n="0057a08"/><lb ed="R052" n="0067a03"/>則般若以熟酥味。而爲敎相。般若之後。說於今經。
<lb ed="X" n="0057a09"/><lb ed="R052" n="0067a04"/>令一切衆生。皆得開示悟入佛之知見。九界同歸
<lb ed="X" n="0057a10"/><lb ed="R052" n="0067a05"/>佛界。三乘咸會一乘。如從熟酥出醍醐。故以醍醐
<lb ed="X" n="0057a11"/><lb ed="R052" n="0067a06"/>而爲今經之敎相也。就一題而論全經如是。若但
<lb ed="X" n="0057a12"/><lb ed="R052" n="0067a07"/>就其題。則妙法是法。蓮華是喩。法喩雙標。故云妙
<lb ed="X" n="0057a13"/><lb ed="R052" n="0067a08"/>法蓮華也。所言經者。由也。此法喩之名。由從金口
<lb ed="X" n="0057a14"/><lb ed="R052" n="0067a09"/>所宣。故名爲經。又經者。梵語修多羅。此云契經。謂
<lb ed="X" n="0057a15"/><lb ed="R052" n="0067a10"/>此實相之體。上契一切諸佛所證因果之宗。下契
<lb ed="X" n="0057a16"/><lb ed="R052" n="0067a11"/>一切衆生所有大小之機。故名爲經。又經者。訓法
<lb ed="X" n="0057a17"/><lb ed="R052" n="0067a12"/>訓常。如是斷權疑生實信之用。爲十界之所同遵。
<lb ed="X" n="0057a18"/><lb ed="R052" n="0067a13"/>爲三世之所不易。故名爲經。又經者。徑也。如是醍
<lb ed="X" n="0057a19"/><lb ed="R052" n="0067a14"/>醐之敎相。若能依之修習。則可到實相之家。猶如
<lb ed="X" n="0057a20"/><lb ed="R052" n="0067a15"/>世之路徑。依之而行。則可到家。故名爲經也。序品
<lb ed="X" n="0057a21"/><lb ed="R052" n="0067a16"/>二字。如疏具解。此經二十八品。今當最初。故言第
<lb ed="X" n="0057a22"/><lb ed="R052" n="0067a17"/>一。</p><p xml:id="pX33p0057a2202" cb:place="inline">△二正文分二。初通序。二別序。通序爲一經之
<lb ed="X" n="0057a23"/><lb ed="R052" n="0067a18"/>證信。別序爲一經之發起。雖有通別之不同。總是
<lb ed="X" n="0057a24"/><lb ed="R052" n="0067b01"/>一經之序分也。初分五。初所聞法體。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0057b" n="0057b"/>
<lb ed="X" n="0057b01"/><lb ed="R052" n="0067b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0057b0101">如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b02"/><lb ed="R052" n="0067b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0057b0201">言如是者。乃指法之詞。亦是信順之謂。指法者。前
<lb ed="X" n="0057b03"/><lb ed="R052" n="0067b04"/>卽指乎一題之總。後卽指乎一經之別。謂如是之
<lb ed="X" n="0057b04"/><lb ed="R052" n="0067b05"/>經題。如是之經文。皆所詮之法體。信順者。如世間
<lb ed="X" n="0057b05"/><lb ed="R052" n="0067b06"/>之事。人若信順。則言此事如是。若不信順。則言此
<lb ed="X" n="0057b06"/><lb ed="R052" n="0067b07"/>事不如是。今經法體。爲十界之所信順。故言如是
<lb ed="X" n="0057b07"/><lb ed="R052" n="0067b08"/>也。此就一往淺解如此。若欲深明其義。所謂不異
<lb ed="X" n="0057b08"/><lb ed="R052" n="0067b09"/>名如。無非曰是。今經開顯四十年前。所說三乘五
<lb ed="X" n="0057b09"/><lb ed="R052" n="0067b10"/>敎。七種方便。與究竟一乘。圓頓實相不異。如點頑
<lb ed="X" n="0057b10"/><lb ed="R052" n="0067b11"/>鐵。全成眞金。故名爲如。旣開彼方便。全成眞實。則
<lb ed="X" n="0057b11"/><lb ed="R052" n="0067b12"/>唯一實相。無復更有三乘五敎七種方便之非。故
<lb ed="X" n="0057b12"/><lb ed="R052" n="0067b13"/>名爲是。若此如是。方是今經之如是。而不同他經
<lb ed="X" n="0057b13"/><lb ed="R052" n="0067b14"/>也。</p><p xml:id="pX33p0057b1302" cb:place="inline">△二能聞之人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b14"/><lb ed="R052" n="0067b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0057b1401">我聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b15"/><lb ed="R052" n="0067b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0057b1501">△三說經時分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b16"/><lb ed="R052" n="0067b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0057b1601">一時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b17"/><lb ed="R052" n="0067b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0057b1701">△四說經處所。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b18"/><lb ed="R052" n="0068a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0057b1801">佛住<name role="" type="person">王舍城</name>。<name role="" type="person">耆闍崛山</name>中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057b19"/><lb ed="R052" n="0068a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0057b1901">以上皆如常解。茲不具錄。</p><p xml:id="pX33p0057b1911" cb:place="inline">△五同聞伴侶。</p>
<lb ed="X" n="0057b20"/><lb ed="R052" n="0068a03"/><p xml:id="pX33p0057b2001">此中列衆。若從淺至深。則應先列雜衆。次列聲聞。
<lb ed="X" n="0057b21"/><lb ed="R052" n="0068a04"/>後列菩薩。若從深至淺。則應先列菩薩。次列聲聞。
<lb ed="X" n="0057b22"/><lb ed="R052" n="0068a05"/>後列雜衆。今旣非從淺至深。亦非從深至淺。乃先
<lb ed="X" n="0057b23"/><lb ed="R052" n="0068a06"/>列聲聞。次列菩薩。後列雜衆者。此有事理二解。約
<lb ed="X" n="0057b24"/><lb ed="R052" n="0068a07"/>事者。初則剃髮染衣。常近於佛。故先列之。雜衆服
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0057c" n="0057c"/>
<lb ed="X" n="0057c01"/><lb ed="R052" n="0068a08"/>異形乖。不近於佛。故後列之。菩薩形不簡節。服亦
<lb ed="X" n="0057c02"/><lb ed="R052" n="0068a09"/>不定。或遠於佛。或近於佛。介乎兩種之間。故中列
<lb ed="X" n="0057c03"/><lb ed="R052" n="0068a10"/>之。約理者。聲聞樂於涅槃。念念著眞。故先列之。菩
<lb ed="X" n="0057c04"/><lb ed="R052" n="0068a11"/>薩不著二邊。常修中道。故中列之。難衆樂於生死。
<lb ed="X" n="0057c05"/><lb ed="R052" n="0068a12"/>念念著俗。故後列之。文分爲四。初聲聞衆。二菩薩
<lb ed="X" n="0057c06"/><lb ed="R052" n="0068a13"/>衆。三雜衆。四結衆集。初二。初比丘。二尼衆。初又二。
<lb ed="X" n="0057c07"/><lb ed="R052" n="0068a14"/>初總明。二別擧。初五。初明類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c08"/><lb ed="R052" n="0068a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0057c0801">與大比丘衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c09"/><lb ed="R052" n="0068a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0057c0901">△二擧數。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c10"/><lb ed="R052" n="0068a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0057c1001">萬二千人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c11"/><lb ed="R052" n="0068a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0057c1101">△三論位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c12"/><lb ed="R052" n="0068b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0057c1201">皆是阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c13"/><lb ed="R052" n="0068b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0057c1301">以上皆如文。</p><p xml:id="pX33p0057c1306" cb:place="inline">△四歎德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c14"/><lb ed="R052" n="0068b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0057c1401">諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c1401" n="0057c1401"/><anchor xml:id="beg0057c1401" n="0057c1401"/>已<anchor xml:id="end0057c1401"/>盡。無復煩惱。逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c1402" n="0057c1402"/><anchor xml:id="beg0057c1402" n="0057c1402"/>己<anchor xml:id="end0057c1402"/>利。盡諸有結。心得自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0057c15"/><lb ed="R052" n="0068b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0057c1501">初二句。歎殺賊。次一句。歎應供。後二句。歎無生也。
<lb ed="X" n="0057c16"/><lb ed="R052" n="0068b05"/>諸漏者。漏卽漏落。亦卽滲漏。煩卽昏煩。惱卽惱亂。
<lb ed="X" n="0057c17"/><lb ed="R052" n="0068b06"/>凡夫之所以有煩惱者。由其不能盡於諸漏。故眼
<lb ed="X" n="0057c18"/><lb ed="R052" n="0068b07"/>見色。卽起貪染。而漏落於色。耳聞聲。卽起貪着。而
<lb ed="X" n="0057c19"/><lb ed="R052" n="0068b08"/>漏落於聲。乃至意緣法。卽起分別。而漏落於法。故
<lb ed="X" n="0057c20"/><lb ed="R052" n="0068b09"/>此內之六根。對於外之六塵。中間起於六識。而漏
<lb ed="X" n="0057c21"/><lb ed="R052" n="0068b10"/>落昏煩惱亂。今萬二千羅漢。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c2101" n="0057c2101"/><anchor xml:id="beg0057c2101" n="0057c2101"/>已<anchor xml:id="end0057c2101"/>能盡諸漏。則是
<lb ed="X" n="0057c22"/><lb ed="R052" n="0068b11"/>不爲昏煩之所惱亂。如金剛所明。初果不入色聲
<lb ed="X" n="0057c23"/><lb ed="R052" n="0068b12"/>香味。初果尙爾。況四果耶。故云諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c2301" n="0057c2301"/><anchor xml:id="beg0057c2301" n="0057c2301"/>已<anchor xml:id="end0057c2301"/>盡無復煩
<lb ed="X" n="0057c24"/><lb ed="R052" n="0068b13"/>惱。此葢能殺見思之賊也。次歎應供可知。三歎無
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0058a" n="0058a"/>
<lb ed="X" n="0058a01"/><lb ed="R052" n="0068b14"/>生中。有卽是果。結卽是因。因果不亡。故名爲有。言
<lb ed="X" n="0058a02"/><lb ed="R052" n="0068b15"/>諸有者。略言則有三有。廣言則有二十五有。處中
<lb ed="X" n="0058a03"/><lb ed="R052" n="0068b16"/>而言。則有九有。故言諸有也。所以盡諸有結者。葢
<lb ed="X" n="0058a04"/><lb ed="R052" n="0068b17"/>但斷子縛。而果縛猶存。故云心得自在。若果縛亦
<lb ed="X" n="0058a05"/><lb ed="R052" n="0068b18"/>斷。則不獨心得自在。而身亦自在矣。凡夫所以生
<lb ed="X" n="0058a06"/><lb ed="R052" n="0069a01"/>死不出。由不能斷諸有結耳。今此萬二千羅漢。旣
<lb ed="X" n="0058a07"/><lb ed="R052" n="0069a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0058a0701" n="0058a0701"/><anchor xml:id="beg0058a0701" n="0058a0701"/>已<anchor xml:id="end0058a0701"/>能斷諸有之結。則不復受生矣。故知此歎無生
<lb ed="X" n="0058a08"/><lb ed="R052" n="0069a03"/>德也。</p><p xml:id="pX33p0058a0803" cb:place="inline">△五列名二。初別列二十一位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058a09"/><lb ed="R052" n="0069a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058a0901">其名曰。<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>。<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。<name role="" type="person">優樓頻螺迦葉</name>。伽耶
<lb ed="X" n="0058a10"/><lb ed="R052" n="0069a05"/>迦葉。<name role="" type="person">那提迦葉</name>。舍利弗。<name role="" type="person">大目犍連</name>。摩訶迦旃建。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>
<lb ed="X" n="0058a11"/><lb ed="R052" n="0069a06"/>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。<name role="" type="person">劫賓那</name>。<name role="" type="person">憍梵波提</name>。離婆多。畢陵伽婆蹉。<name role="" type="person">薄拘羅</name>。
<lb ed="X" n="0058a12"/><lb ed="R052" n="0069a07"/><name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>。難陀。<name role="" type="person">孫陀羅難陀</name>。富樓那彌多羅尼子。
<lb ed="X" n="0058a13"/><lb ed="R052" n="0069a08"/>須菩提。阿難。羅睺羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058a14"/><lb ed="R052" n="0069a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058a1401">經首如是我聞。我卽是阿難自稱。今列同聞。復云
<lb ed="X" n="0058a15"/><lb ed="R052" n="0069a10"/>阿難。豈阿難外。更有阿難聞耶。須知此中同聞。元
<lb ed="X" n="0058a16"/><lb ed="R052" n="0069a11"/>在阿難分中說。若就佛在某處。與某人俱。則此中
<lb ed="X" n="0058a17"/><lb ed="R052" n="0069a12"/>所列阿難。自在佛分中說矣。不得以同聞二字爲
<lb ed="X" n="0058a18"/><lb ed="R052" n="0069a13"/>限也。又阿難與某人某人同聞。某人某人。與阿難
<lb ed="X" n="0058a19"/><lb ed="R052" n="0069a14"/>同聞。是故此中列阿難爲同聞。亦無不可也。此經
<lb ed="X" n="0058a20"/><lb ed="R052" n="0069a15"/>叙聲聞。與楞嚴不同。彼若歎其小。內秘外現之意
<lb ed="X" n="0058a21"/><lb ed="R052" n="0069a16"/>不彰。今若歎其大。開權顯實之功何顯。故文句記。
<lb ed="X" n="0058a22"/><lb ed="R052" n="0069a17"/>七卷二十一二。問云。諸聲聞人。旣經三周說法。開
<lb ed="X" n="0058a23"/><lb ed="R052" n="0069a18"/>權實。顯本迹。何經家經首。猶列聲聞之名。答。從昔
<lb ed="X" n="0058a24"/><lb ed="R052" n="0069b01"/>列之。使解者先須順經次第。且歎其小。然後約敎
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0058b" n="0058b"/>
<lb ed="X" n="0058b01"/><lb ed="R052" n="0069b02"/>本迹等。探取正文中意釋耳。所以二經叙聲聞衆
<lb ed="X" n="0058b02"/><lb ed="R052" n="0069b03"/>不同也。</p><p xml:id="pX33p0058b0204" cb:place="inline">△二總指萬二千人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b03"/><lb ed="R052" n="0069b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058b0301">如是衆所知識。大阿羅漢等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b04"/><lb ed="R052" n="0069b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058b0401">△二別擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b05"/><lb ed="R052" n="0069b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058b0501">復有學無學二千人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b06"/><lb ed="R052" n="0069b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058b0601">△二尼衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b07"/><lb ed="R052" n="0069b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058b0701"><name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>比丘尼。與眷屬六千人俱。羅睺羅母。
<lb ed="X" n="0058b08"/><lb ed="R052" n="0069b09"/><name role="" type="person">耶輸陀羅</name>比丘尼。亦與眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b09"/><lb ed="R052" n="0069b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058b0901">△二菩薩衆五。初明類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b10"/><lb ed="R052" n="0069b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058b1001">菩薩摩訶薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b11"/><lb ed="R052" n="0069b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058b1101">△二擧數。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b12"/><lb ed="R052" n="0069b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058b1201">八萬人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b13"/><lb ed="R052" n="0069b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058b1301">△三顯位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b14"/><lb ed="R052" n="0069b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058b1401">皆於阿耨多羅三藐三菩提。不退轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b15"/><lb ed="R052" n="0069b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058b1501">不退轉者。此諸菩薩。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0058b1501" n="0058b1501"/><anchor xml:id="beg0058b1501" n="0058b1501"/>已<anchor xml:id="end0058b1501"/>能破無明。能顯三德。能
<lb ed="X" n="0058b16"/><lb ed="R052" n="0069b17"/>證中道。自得念不退也。</p><p xml:id="pX33p0058b1610" cb:place="inline">△四歎德。又二。初總歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b17"/><lb ed="R052" n="0069b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058b1701">皆得陀羅尼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058b18"/><lb ed="R052" n="0070a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058b1801">科名總歎者。謂此八萬菩薩。無論其是十住十行。
<lb ed="X" n="0058b19"/><lb ed="R052" n="0070a02"/>乃至十地等覺。莫不具此自行化他之德。位位皆
<lb ed="X" n="0058b20"/><lb ed="R052" n="0070a03"/>爾。故言總也。梵語陀羅尼。此云遮持。以其遮一切
<lb ed="X" n="0058b21"/><lb ed="R052" n="0070a04"/>惡持一切善。然遮何等惡。持何等善。謂遮見思塵
<lb ed="X" n="0058b22"/><lb ed="R052" n="0070a05"/>沙無明。三種之惡。持於法身般若解脫。三種之善。
<lb ed="X" n="0058b23"/><lb ed="R052" n="0070a06"/>所以如是惡無不遮。善無不持。皆由得此陀羅尼
<lb ed="X" n="0058b24"/><lb ed="R052" n="0070a07"/>故。此歎自行之德也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0058c" n="0058c"/>
<lb ed="X" n="0058c01"/><lb ed="R052" n="0070a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058c0101">樂說辯才轉不退轉法輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058c02"/><lb ed="R052" n="0070a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058c0201">此二句。歎化他之德。所言樂說辯才者。卽四無礙
<lb ed="X" n="0058c03"/><lb ed="R052" n="0070a10"/>辯之一。擧後之一。而兼前之三。故但云樂說也。此
<lb ed="X" n="0058c04"/><lb ed="R052" n="0070a11"/>諸菩薩。能以無礙樂說辯才。轉自所證不退之法。
<lb ed="X" n="0058c05"/><lb ed="R052" n="0070a12"/>入於一切衆生心中。亦令衆生。同證不退。故言樂
<lb ed="X" n="0058c06"/><lb ed="R052" n="0070a13"/>說辯才。轉不退法輪也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058c07"/><lb ed="R052" n="0070a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058c0701">供養無量百千諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058c08"/><lb ed="R052" n="0070a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058c0801">是能修於福也。然此供養諸佛者。亦非經歷長時。
<lb ed="X" n="0058c09"/><lb ed="R052" n="0070a16"/>卽於一念一時之間。便能供養無量諸佛。葢諸菩
<lb ed="X" n="0058c10"/><lb ed="R052" n="0070a17"/>薩。能了達能供之心。所供之佛。無非法界。故卽興
<lb ed="X" n="0058c11"/><lb ed="R052" n="0070a18"/>法界自心之供。還供法界自心之佛。所以一念之
<lb ed="X" n="0058c12"/><lb ed="R052" n="0070b01"/>間。身徧十方世界。乃是眞供養也。例如彌陀經中
<lb ed="X" n="0058c13"/><lb ed="R052" n="0070b02"/>所明。淸晨持華供養。其義可知矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058c14"/><lb ed="R052" n="0070b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058c1401">於諸佛所。植衆德本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058c15"/><lb ed="R052" n="0070b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058c1501">是能修於慧也。葢慧爲萬善之源。衆德之本。而此
<lb ed="X" n="0058c16"/><lb ed="R052" n="0070b05"/>菩薩。旣能承事供養諸佛。諸佛必爲說於妙法。而
<lb ed="X" n="0058c17"/><lb ed="R052" n="0070b06"/>得聞法要。卽此聞法修慧。乃是植衆德本也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058c18"/><lb ed="R052" n="0070b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0058c1801">常爲諸佛。之所稱歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0058c19"/><lb ed="R052" n="0070b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0058c1901">此乃總結歎上自他之福慧也。諸佛之所以爲諸
<lb ed="X" n="0058c20"/><lb ed="R052" n="0070b09"/>佛者。以其能自利利他。修福修慧。而自他俱滿。福
<lb ed="X" n="0058c21"/><lb ed="R052" n="0070b10"/>慧並足而<anchor xml:id="nkr_note_add_0058c2101" n="0058c2101"/><anchor xml:id="beg0058c2101" n="0058c2101"/>已<anchor xml:id="end0058c2101"/>。今此諸菩薩。旣能自行。而於菩提不
<lb ed="X" n="0058c22"/><lb ed="R052" n="0070b11"/>退。復能化他。轉於法輪。旣能修福。而供養諸佛。復
<lb ed="X" n="0058c23"/><lb ed="R052" n="0070b12"/>能修慧。而種德本。則稱合佛心。故常爲諸佛之所
<lb ed="X" n="0058c24"/><lb ed="R052" n="0070b13"/>稱歎也。</p><p xml:id="pX33p0058c2404" cb:place="inline">△二別歎。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0059a" n="0059a"/>
<lb ed="X" n="0059a01"/><lb ed="R052" n="0070b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059a0101">以慈修身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059a02"/><lb ed="R052" n="0070b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059a0201">別歎者。此八萬人中。或是十住。而有十住之德。乃
<lb ed="X" n="0059a03"/><lb ed="R052" n="0070b16"/>至等覺。而有等覺之德。位位別有。故言別也。是歎
<lb ed="X" n="0059a04"/><lb ed="R052" n="0070b17"/>十住。葢一登初住。破一品無明。證一分三德。卽能
<lb ed="X" n="0059a05"/><lb ed="R052" n="0070b18"/>百界作佛。分身化導。二住。則千界作佛。三住。則萬
<lb ed="X" n="0059a06"/><lb ed="R052" n="0071a01"/>界作佛。乃至十住。則無量世界作佛。導利衆生。皆
<lb ed="X" n="0059a07"/><lb ed="R052" n="0071a02"/>由能以無緣大慈。熏不思議身。乃能如是耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059a08"/><lb ed="R052" n="0071a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059a0801">善入佛慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059a09"/><lb ed="R052" n="0071a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059a0901">所言善入者無他。卽能契法界之理者是也。而十
<lb ed="X" n="0059a10"/><lb ed="R052" n="0071a05"/>行菩薩。能修法界。微妙不思議行。契乎法界不思
<lb ed="X" n="0059a11"/><lb ed="R052" n="0071a06"/>議理。而入佛之慧矣。此卽是佛慧。而起法界行。還
<lb ed="X" n="0059a12"/><lb ed="R052" n="0071a07"/>以法界行。而入乎佛慧。亦復是佛慧還入佛慧。以
<lb ed="X" n="0059a13"/><lb ed="R052" n="0071a08"/>法界還歸法界。元無能入所入。故歎十行名善入
<lb ed="X" n="0059a14"/><lb ed="R052" n="0071a09"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059a15"/><lb ed="R052" n="0071a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059a1501">通達大智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059a16"/><lb ed="R052" n="0071a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059a1601">大智者。卽一切種智也。然此智體。本來廣大。周徧
<lb ed="X" n="0059a17"/><lb ed="R052" n="0071a12"/>法界。元無壅塞。秖由一切衆生。妄情執著。致使廣
<lb ed="X" n="0059a18"/><lb ed="R052" n="0071a13"/>大者狹小。周徧者壅塞。從是則理事因果。自他皆
<lb ed="X" n="0059a19"/><lb ed="R052" n="0071a14"/>成隔礙矣。而十向菩薩。三智圓照。三諦圓顯。能回
<lb ed="X" n="0059a20"/><lb ed="R052" n="0071a15"/>事以向理。回因以向果。回自以向他。則事理不隔。
<lb ed="X" n="0059a21"/><lb ed="R052" n="0071a16"/>自他不二。因果一如。自能於一切種智。無乎不徧
<lb ed="X" n="0059a22"/><lb ed="R052" n="0071a17"/>而廣大。無乎不達而周徧也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059a23"/><lb ed="R052" n="0071a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059a2301">到於彼岸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059a24"/><lb ed="R052" n="0071b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059a2401">生死爲此岸。涅槃爲彼岸。而十地菩薩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0059a2401" n="0059a2401"/><anchor xml:id="beg0059a2401" n="0059a2401"/>已<anchor xml:id="end0059a2401"/>破四十
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0059b" n="0059b"/>
<lb ed="X" n="0059b01"/><lb ed="R052" n="0071b02"/>品無明。而能荷負一切。出生一切。則薩婆若海。任
<lb ed="X" n="0059b02"/><lb ed="R052" n="0071b03"/>運流入。而涅槃彼岸。可指而到也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b03"/><lb ed="R052" n="0071b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059b0301">名稱普聞。無量世界。能度無敎百千衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b04"/><lb ed="R052" n="0071b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059b0401">此歎等覺。表質示德曰名。美響外彰曰稱。葢等覺
<lb ed="X" n="0059b05"/><lb ed="R052" n="0071b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0059b0501" n="0059b0501"/><anchor xml:id="beg0059b0501" n="0059b0501"/>已<anchor xml:id="end0059b0501"/>登補處之尊。所顯之德將滿。所證之智將圓。所
<lb ed="X" n="0059b06"/><lb ed="R052" n="0071b07"/>歷之位將極。所斷之惑將盡。故其所有之名稱。能
<lb ed="X" n="0059b07"/><lb ed="R052" n="0071b08"/>普聞於無量世界也。旣居等覺。必須更歷重玄之
<lb ed="X" n="0059b08"/><lb ed="R052" n="0071b09"/>門。以斷最後生相微細無明。更將前之所修所度。
<lb ed="X" n="0059b09"/><lb ed="R052" n="0071b10"/>重爲親歷一番。至此之時。所化愈衆。所被愈遠。故
<lb ed="X" n="0059b10"/><lb ed="R052" n="0071b11"/>云能度無數百千衆生也。</p><p xml:id="pX33p0059b1011" cb:place="inline">△五列名。又二。初別列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b11"/><lb ed="R052" n="0071b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059b1101">其名曰。<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩。觀世音菩薩。得大勢菩薩。常
<lb ed="X" n="0059b12"/><lb ed="R052" n="0071b13"/>精進菩薩。不休息菩薩。寶掌菩薩。藥王菩薩。勇施菩
<lb ed="X" n="0059b13"/><lb ed="R052" n="0071b14"/>薩。寶月菩薩。月光菩薩。滿月菩薩。大力菩薩。越三界
<lb ed="X" n="0059b14"/><lb ed="R052" n="0071b15"/>菩薩。<g ref="#CB02494">䟦</g>陀婆羅菩薩。彌勒菩薩。寶積菩薩。導師菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b15"/><lb ed="R052" n="0071b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059b1501">常精進不休息。名異義同。但遮詮表詮不同耳。越
<lb ed="X" n="0059b16"/><lb ed="R052" n="0071b17"/>三界者。有界內界外。兩種三界也。</p><p xml:id="pX33p0059b1614" cb:place="inline">△二總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b17"/><lb ed="R052" n="0071b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059b1701">如是等菩薩摩訶薩八萬人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b18"/><lb ed="R052" n="0072a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059b1801">△三雜類衆七。初諸天衆。二龍王衆。三緊那羅衆。
<lb ed="X" n="0059b19"/><lb ed="R052" n="0072a02"/>四乾闥婆衆。五阿修羅衆。六迦樓羅衆。七人王衆。
<lb ed="X" n="0059b20"/><lb ed="R052" n="0072a03"/>初又二初欲界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b21"/><lb ed="R052" n="0072a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059b2101">爾時釋提桓因。與其眷屬二萬天子俱。復有明月天
<lb ed="X" n="0059b22"/><lb ed="R052" n="0072a05"/>子。普香天子。寶光天子。四大天王。與其眷屬萬天子
<lb ed="X" n="0059b23"/><lb ed="R052" n="0072a06"/>俱。自在天子。大自在天子。與其眷屬三萬天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059b24"/><lb ed="R052" n="0072a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059b2401">△二色界。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0059c" n="0059c"/>
<lb ed="X" n="0059c01"/><lb ed="R052" n="0072a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059c0101"><name role="" type="person">娑婆世界</name>主。梵天王尸棄大梵。光明大梵等。與其眷
<lb ed="X" n="0059c02"/><lb ed="R052" n="0072a09"/>屬萬二千天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c03"/><lb ed="R052" n="0072a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059c0301">△二龍王衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c04"/><lb ed="R052" n="0072a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059c0401">有八龍王。<name role="" type="person">難陀龍王</name>。<g ref="#CB02494">䟦</g><name role="" type="person">難陀龍王</name>。<name role="" type="person">娑伽羅龍王</name>。和脩
<lb ed="X" n="0059c05"/><lb ed="R052" n="0072a12"/>吉龍王。德叉迦龍王。<name role="" type="person">阿那婆達多龍王</name>。<name role="" type="person">摩那斯龍王</name>。
<lb ed="X" n="0059c06"/><lb ed="R052" n="0072a13"/>優鉢羅龍王等。各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c07"/><lb ed="R052" n="0072a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059c0701">△三緊那羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c08"/><lb ed="R052" n="0072a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059c0801">有四緊那羅王。法緊那羅王。妙法緊那羅王。大法緊
<lb ed="X" n="0059c09"/><lb ed="R052" n="0072a16"/>那羅王。持法緊那羅王。各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c10"/><lb ed="R052" n="0072a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059c1001">△四乾闥婆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c11"/><lb ed="R052" n="0072a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059c1101">有四乾闥婆王。樂乾闥婆王。樂音乾闥婆王。美乾闥
<lb ed="X" n="0059c12"/><lb ed="R052" n="0072b01"/>婆王。美音乾闥婆王。各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c13"/><lb ed="R052" n="0072b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059c1301">△五阿修羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c14"/><lb ed="R052" n="0072b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059c1401">有四阿修羅王。婆稚阿修羅王。佉羅騫<g ref="#CB00501">䭾</g>阿修羅王。
<lb ed="X" n="0059c15"/><lb ed="R052" n="0072b04"/>毗摩質多羅阿修羅王。羅睺阿修羅王。各與若干百
<lb ed="X" n="0059c16"/><lb ed="R052" n="0072b05"/>千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c17"/><lb ed="R052" n="0072b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059c1701">△六迦樓羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c18"/><lb ed="R052" n="0072b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0059c1801">有四迦樓羅王。大威德迦樓羅王。大身迦樓羅王。大
<lb ed="X" n="0059c19"/><lb ed="R052" n="0072b08"/>滿迦樓羅王。如意迦樓羅王。各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0059c20"/><lb ed="R052" n="0072b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0059c2001">八部中無夜叉摩睺羅伽二部。此但略之。非不預
<lb ed="X" n="0059c21"/><lb ed="R052" n="0072b10"/>會。故下衆喜瑞中。乃俱有也。初天衆中。但有欲界
<lb ed="X" n="0059c22"/><lb ed="R052" n="0072b11"/>與色界。而無無色。龍鳥屬畜。餘皆鬼攝。然但無地
<lb ed="X" n="0059c23"/><lb ed="R052" n="0072b12"/>獄。及以無色界天。而不預席者。如大經四句所明。
<lb ed="X" n="0059c24"/><lb ed="R052" n="0072b13"/>一是乘急戒緩。二是戒急乘緩。三是乘戒俱急。四
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0060a" n="0060a"/>
<lb ed="X" n="0060a01"/><lb ed="R052" n="0072b14"/>是乘戒俱緩。今鬼畜得預會者。乃乘急戒緩也。戒
<lb ed="X" n="0060a02"/><lb ed="R052" n="0072b15"/>緩。所以墮於鬼畜。乘急。所以得聞法音。無色界天
<lb ed="X" n="0060a03"/><lb ed="R052" n="0072b16"/>不預會者。乃是戒急乘緩也。戒急。所以得生於天。
<lb ed="X" n="0060a04"/><lb ed="R052" n="0072b17"/>乘緩。所以不得聞法。欲色界天。及以人衆。得預會
<lb ed="X" n="0060a05"/><lb ed="R052" n="0072b18"/>者。乃是乘戒俱急也。戒急。所以得生人天。乘急。所
<lb ed="X" n="0060a06"/><lb ed="R052" n="0073a01"/>以復得聞法。地獄不預會者。乃是乘戒俱緩也。戒
<lb ed="X" n="0060a07"/><lb ed="R052" n="0073a02"/>緩。所以墮於地獄。乘緩。所以不聞法也。</p><p xml:id="pX33p0060a0716" cb:place="inline">△七人王
<lb ed="X" n="0060a08"/><lb ed="R052" n="0073a03"/>衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0060a09"/><lb ed="R052" n="0073a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0060a0901">韋提希子阿闍世王。與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0060a10"/><lb ed="R052" n="0073a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0060a1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0060a1001" n="0060a1001"/><anchor xml:id="beg0060a1001" n="0060a1001"/>已<anchor xml:id="end0060a1001"/>上雖有三科不同。總是第五同聞伴侶。列衆<anchor xml:id="nkr_note_add_0060a1002" n="0060a1002"/><anchor xml:id="beg0060a1002" n="0060a1002"/>已<anchor xml:id="end0060a1002"/>
<lb ed="X" n="0060a11"/><lb ed="R052" n="0073a06"/>竟。</p><p xml:id="pX33p0060a1102" cb:place="inline">△四結衆集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0060a12"/><lb ed="R052" n="0073a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0060a1201">各禮佛足退坐一面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0060a13"/><lb ed="R052" n="0073a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0060a1301">是乃總結。</p><p xml:id="pX33p0060a1305" cb:place="inline">△二別序。別者對通而言。通則通於衆
<lb ed="X" n="0060a14"/><lb ed="R052" n="0073a09"/>典。別則別在今經。法體等五事證信。同於衆經。故
<lb ed="X" n="0060a15"/><lb ed="R052" n="0073a10"/>言通。衆集等五章發起。別於他經。故言別也。別序
<lb ed="X" n="0060a16"/><lb ed="R052" n="0073a11"/>發起者。蓋如來欲說此妙法華經。若無發起以爲
<lb ed="X" n="0060a17"/><lb ed="R052" n="0073a12"/>其由致。則正宗何由而可說。故四衆雲集之時。卽
<lb ed="X" n="0060a18"/><lb ed="R052" n="0073a13"/>便說於無量義經。入於無量義定。天則如是而雨
<lb ed="X" n="0060a19"/><lb ed="R052" n="0073a14"/>華。地則如是而震動。彌勒爲之騰疑發問。文殊爲
<lb ed="X" n="0060a20"/><lb ed="R052" n="0073a15"/>之忖古酧答。旣有一番表報由致。則如來從定而
<lb ed="X" n="0060a21"/><lb ed="R052" n="0073a16"/>起。便可說於此經矣。故有發起一章文字。爲今經
<lb ed="X" n="0060a22"/><lb ed="R052" n="0073a17"/>正宗作序也。然何以見得此序。便可發起此經。以
<lb ed="X" n="0060a23"/><lb ed="R052" n="0073a18"/>其顯示一經大旨故也。大旨者何。人理行敎。四皆
<lb ed="X" n="0060a24"/><lb ed="R052" n="0073b01"/>妙故。所以序中有五章。正中有四一。若兩不交涉。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0060b" n="0060b"/>
<lb ed="X" n="0060b01"/><lb ed="R052" n="0073b02"/>則何分序正。使一讀五章。而四一之旨昭著其前。
<lb ed="X" n="0060b02"/><lb ed="R052" n="0073b03"/>及探四一。而五章之義照應乎此。方是序是正之
<lb ed="X" n="0060b03"/><lb ed="R052" n="0073b04"/>序。正是序之正。前四時當乎此。今妙經豈越乎斯。
<lb ed="X" n="0060b04"/><lb ed="R052" n="0073b05"/>是以五章發起。四一皆妙。蓋何以見得人是妙人。
<lb ed="X" n="0060b05"/><lb ed="R052" n="0073b06"/>如經云。若有聞法者。無一不成佛。旣無不成佛。則
<lb ed="X" n="0060b06"/><lb ed="R052" n="0073b07"/>人是妙人矣。何以見得理是妙理。如經云。是法住
<lb ed="X" n="0060b07"/><lb ed="R052" n="0073b08"/>法位。世間相常住。旣世間相常住。則理是妙理矣。
<lb ed="X" n="0060b08"/><lb ed="R052" n="0073b09"/>何以見得行是妙行。如經云。乃至擧一手。或復小
<lb ed="X" n="0060b09"/><lb ed="R052" n="0073b10"/>低頭。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0060b0901" n="0060b0901"/><anchor xml:id="beg0060b0901" n="0060b0901"/>已<anchor xml:id="end0060b0901"/>成佛道。旣皆成佛。則行是妙行矣。何以
<lb ed="X" n="0060b10"/><lb ed="R052" n="0073b11"/>見得敎是妙敎。如經云。十方佛土中。唯有一乘法。
<lb ed="X" n="0060b11"/><lb ed="R052" n="0073b12"/>無二亦無三。旣無二無三。則敎是妙敎矣。是則一
<lb ed="X" n="0060b12"/><lb ed="R052" n="0073b13"/>經所明。不出四種皆妙。而此序中。則有衆集現瑞。
<lb ed="X" n="0060b13"/><lb ed="R052" n="0073b14"/>疑念發問。酧答之四番。故能發起今經之四妙。何
<lb ed="X" n="0060b14"/><lb ed="R052" n="0073b15"/>者。以其四衆圍繞。能興三業。以爲供養。成於不思
<lb ed="X" n="0060b15"/><lb ed="R052" n="0073b16"/>議之人。故衆集序。便可發起正說之人妙也。次之
<lb ed="X" n="0060b16"/><lb ed="R052" n="0073b17"/>眉間白毫相光。全表中道妙智。所照萬八千土。全
<lb ed="X" n="0060b17"/><lb ed="R052" n="0073b18"/>表三千妙境。萬八千土。而爲一光所照。乃全境卽
<lb ed="X" n="0060b18"/><lb ed="R052" n="0074a01"/>智。白毫一光。而照萬八千土。乃全智卽境。此則若
<lb ed="X" n="0060b19"/><lb ed="R052" n="0074a02"/>智若境。全體不二。故現瑞序。便可發起正說之理
<lb ed="X" n="0060b20"/><lb ed="R052" n="0074a03"/>妙也。若無疑念。則不發問。而亦不能由解起行矣。
<lb ed="X" n="0060b21"/><lb ed="R052" n="0074a04"/>今彌勒大衆。各各心生疑念。疑則必問。問則必答。
<lb ed="X" n="0060b22"/><lb ed="R052" n="0074a05"/>由答而聞。由聞而解。旣解<anchor xml:id="nkr_note_add_0060b2201" n="0060b2201"/><anchor xml:id="beg0060b2201" n="0060b2201"/>已<anchor xml:id="end0060b2201"/>。自然從解而起乎行。
<lb ed="X" n="0060b23"/><lb ed="R052" n="0074a06"/>故疑念序。便可發起正說之行妙也。若夫問者問。
<lb ed="X" n="0060b24"/><lb ed="R052" n="0074a07"/>而答者答。引昔燈明。證今釋迦。古佛放光。旣說妙
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0060c" n="0060c"/>
<lb ed="X" n="0060c01"/><lb ed="R052" n="0074a08"/>法。今佛現瑞。亦當說於妙法華經。故問答序。便可
<lb ed="X" n="0060c02"/><lb ed="R052" n="0074a09"/>發起正說之妙敎也。今經旣爾。餘經亦然。有發起
<lb ed="X" n="0060c03"/><lb ed="R052" n="0074a10"/>而說。如維摩以獻蓋申讚。而爲發起。如般若以著
<lb ed="X" n="0060c04"/><lb ed="R052" n="0074a11"/>衣持鉢。而爲發起。如楞嚴以誤墮婬室。而爲發起。
<lb ed="X" n="0060c05"/><lb ed="R052" n="0074a12"/>今妙法華經。則以衆集現瑞。發問酧答。而爲發起
<lb ed="X" n="0060c06"/><lb ed="R052" n="0074a13"/>也。文分爲五。初衆集序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0060c07"/><lb ed="R052" n="0074a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0060c0701">爾時世尊。四衆圍繞。供養恭敬。尊量讚歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0060c08"/><lb ed="R052" n="0074a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0060c0801">爾時者。卽四衆方集之後。未說無量義經之前也。
<lb ed="X" n="0060c09"/><lb ed="R052" n="0074a16"/>世尊者。卽我佛釋迦如來。娑婆一化之主也。以由
<lb ed="X" n="0060c10"/><lb ed="R052" n="0074a17"/>如來三覺圓。十身滿。如大夢覺。如蓮華開。爲一切
<lb ed="X" n="0060c11"/><lb ed="R052" n="0074a18"/>世間之所尊敬瞻仰。故稱世尊也。四衆者。有云卽
<lb ed="X" n="0060c12"/><lb ed="R052" n="0074b01"/>是比丘等爲四衆。亦無不可。然名狹而義不周。若
<lb ed="X" n="0060c13"/><lb ed="R052" n="0074b02"/>細明之。一影響。二發起。三當機。四結緣也。影響者。
<lb ed="X" n="0060c14"/><lb ed="R052" n="0074b03"/>如形之有影。如聲之有響。如來說經。必有古佛聖
<lb ed="X" n="0060c15"/><lb ed="R052" n="0074b04"/>人。隱形而下。匡輔法化。名爲影響。今經如觀音等
<lb ed="X" n="0060c16"/><lb ed="R052" n="0074b05"/>是也。發起者。引發生起也。如來若欲說經。必先弄
<lb ed="X" n="0060c17"/><lb ed="R052" n="0074b06"/>引爲序。然後正說可起。故名發起。今經如彌勒等
<lb ed="X" n="0060c18"/><lb ed="R052" n="0074b07"/>是也。當機者。能感佛來應也。如來說經。必有所被
<lb ed="X" n="0060c19"/><lb ed="R052" n="0074b08"/>之機。此則根熟機動之人。若不聞說則<anchor xml:id="nkr_note_add_0060c1901" n="0060c1901"/><anchor xml:id="beg0060c1901" n="0060c1901"/>已<anchor xml:id="end0060c1901"/>。纔一聽
<lb ed="X" n="0060c20"/><lb ed="R052" n="0074b09"/>聞。必能悟入度脫。故名當機。今經如舍利弗等是
<lb ed="X" n="0060c21"/><lb ed="R052" n="0074b10"/>也。結緣者。此則無上三種之能。夙世根機。甚爲淺
<lb ed="X" n="0060c22"/><lb ed="R052" n="0074b11"/>薄。雖聞所說。不但不能修習證入。而亦不能信受
<lb ed="X" n="0060c23"/><lb ed="R052" n="0074b12"/>領解。但可作於未來得度因緣。故名結緣。如今經
<lb ed="X" n="0060c24"/><lb ed="R052" n="0074b13"/>五千退席者是也。圍繞者。由如來初成正覺。天人
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0061a" n="0061a"/>
<lb ed="X" n="0061a01"/><lb ed="R052" n="0074b14"/>欲爲致敬。而未知其方法。是淨居天。化爲人形。來
<lb ed="X" n="0061a02"/><lb ed="R052" n="0074b15"/>至佛所。禮佛而繞。繞而復禮。如是三禮三繞。人皆
<lb ed="X" n="0061a03"/><lb ed="R052" n="0074b16"/>以爲之則。故言圍繞。今謂如來欲說此經。先有如
<lb ed="X" n="0061a04"/><lb ed="R052" n="0074b17"/>上所列。聞佛聲敎。悟四諦理之聲聞。順觀生起。逆
<lb ed="X" n="0061a05"/><lb ed="R052" n="0074b18"/>觀還滅之緣覺。自行化他之菩薩。護持佛法之八
<lb ed="X" n="0061a06"/><lb ed="R052" n="0075a01"/>部等。或是影響發起。或是當機結緣。皆圍繞於佛。
<lb ed="X" n="0061a07"/><lb ed="R052" n="0075a02"/>故言爾時世尊四衆圍繞也。供養恭敬尊重讚歎
<lb ed="X" n="0061a08"/><lb ed="R052" n="0075a03"/>者。不獨圍繞而<anchor xml:id="nkr_note_add_0061a0801" n="0061a0801"/><anchor xml:id="beg0061a0801" n="0061a0801"/>已<anchor xml:id="end0061a0801"/>。更能興於供養。就其身業之中。
<lb ed="X" n="0061a09"/><lb ed="R052" n="0075a04"/>則極其卑謹恭敬。而無怠緩。就其意業之中。則極
<lb ed="X" n="0061a10"/><lb ed="R052" n="0075a05"/>其專注尊重。而無散亂。就其口業之中。則能以種
<lb ed="X" n="0061a11"/><lb ed="R052" n="0075a06"/>種語言。而爲讚歎。故云供養等耳。</p><p xml:id="pX33p0061a1114" cb:place="inline">△二現瑞序。此
<lb ed="X" n="0061a12"/><lb ed="R052" n="0075a07"/>稱爲現瑞序者。如彌勒發問。則云以何因緣。而有
<lb ed="X" n="0061a13"/><lb ed="R052" n="0075a08"/>此瑞。文殊酧答。則云我於過去諸佛。曾見此瑞。欲
<lb ed="X" n="0061a14"/><lb ed="R052" n="0075a09"/>令衆生咸得聞知一切世間難信之法。故現斯瑞。
<lb ed="X" n="0061a15"/><lb ed="R052" n="0075a10"/>據此則知是現瑞序也。然何以見得。此六皆名爲
<lb ed="X" n="0061a16"/><lb ed="R052" n="0075a11"/>瑞。葢四十年前。說餘經時。亦曾先說於法。而爲正
<lb ed="X" n="0061a17"/><lb ed="R052" n="0075a12"/>宗作序。然所說法。但說二法三道四果。不說二法
<lb ed="X" n="0061a18"/><lb ed="R052" n="0075a13"/>三道四果從一法出。今則說於無量從一而出。乃
<lb ed="X" n="0061a19"/><lb ed="R052" n="0075a14"/>是表報正說。收無量以歸一。故說法是瑞也。昔亦
<lb ed="X" n="0061a20"/><lb ed="R052" n="0075a15"/>入定。然必在說法之前。今則說法之後。而入於定。
<lb ed="X" n="0061a21"/><lb ed="R052" n="0075a16"/>故入定是瑞也。昔亦雨華。然不能四華同雨。表報
<lb ed="X" n="0061a22"/><lb ed="R052" n="0075a17"/>者。不過二乘漸次。偏小之因而<anchor xml:id="nkr_note_add_0061a2201" n="0061a2201"/><anchor xml:id="beg0061a2201" n="0061a2201"/>已<anchor xml:id="end0061a2201"/>。今則四華同雨。
<lb ed="X" n="0061a23"/><lb ed="R052" n="0075a18"/>全表報乎四十位之圓因。故雨華是瑞也。昔亦地
<lb ed="X" n="0061a24"/><lb ed="R052" n="0075b01"/>動。然不能普佛世界。六種震動。所表報者。不過破
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0061b" n="0061b"/>
<lb ed="X" n="0061b01"/><lb ed="R052" n="0075b02"/>於見思。破於塵沙。或但漸次破於無明而<anchor xml:id="nkr_note_add_0061b0101" n="0061b0101"/><anchor xml:id="beg0061b0101" n="0061b0101"/>已<anchor xml:id="end0061b0101"/>。今則
<lb ed="X" n="0061b02"/><lb ed="R052" n="0075b03"/>普佛世界。六種震動。全表報乎圓破六位無明。一
<lb ed="X" n="0061b03"/><lb ed="R052" n="0075b04"/>破一切破。一斷一切斷。故地動是瑞也。昔亦衆喜。
<lb ed="X" n="0061b04"/><lb ed="R052" n="0075b05"/>然不能若四衆。若八部。咸皆歡喜。一心觀佛。所表
<lb ed="X" n="0061b05"/><lb ed="R052" n="0075b06"/>報者。不過大隔於小。小隔於大。或是大小雜糅等
<lb ed="X" n="0061b06"/><lb ed="R052" n="0075b07"/>機。發動而<anchor xml:id="nkr_note_add_0061b0601" n="0061b0601"/><anchor xml:id="beg0061b0601" n="0061b0601"/>已<anchor xml:id="end0061b0601"/>。今則四衆八部。咸皆歡喜。一心觀佛。
<lb ed="X" n="0061b07"/><lb ed="R052" n="0075b08"/>全表報純圓之機動發。故衆喜是瑞也。昔亦曾放
<lb ed="X" n="0061b08"/><lb ed="R052" n="0075b09"/>白毫相光。然不能全見十種法界。圓照五時法化。
<lb ed="X" n="0061b09"/><lb ed="R052" n="0075b10"/>今則下至阿鼻。上見諸佛。則十界全彰。始見所說
<lb ed="X" n="0061b10"/><lb ed="R052" n="0075b11"/>經法。終見般涅槃者。則五時圓照。故放光是瑞也。
<lb ed="X" n="0061b11"/><lb ed="R052" n="0075b12"/>此六旣皆一一是瑞。故爲現瑞序。分二。初此土瑞
<lb ed="X" n="0061b12"/><lb ed="R052" n="0075b13"/>相。二他土瑞相。初六。初說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0061b13"/><lb ed="R052" n="0075b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0061b1301">爲諸菩薩。說大乘經。名無量義。敎菩薩法。佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0061b14"/><lb ed="R052" n="0075b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0061b1401">如來本意。欲爲聲聞人。說此妙法華經。發明汝等
<lb ed="X" n="0061b15"/><lb ed="R052" n="0075b16"/>所行。是菩薩道。故先爲菩薩。以預表之也。大乘者。
<lb ed="X" n="0061b16"/><lb ed="R052" n="0075b17"/>乘以運載爲義。若人天乘。但能運出三途。不能運
<lb ed="X" n="0061b17"/><lb ed="R052" n="0075b18"/>出三界。聲聞乘。緣覺乘。但能運出三界。不能運出
<lb ed="X" n="0061b18"/><lb ed="R052" n="0076a01"/>三空。偏漸菩薩乘。但能運出三空。不能運歸三德
<lb ed="X" n="0061b19"/><lb ed="R052" n="0076a02"/>秘藏。皆不名大乘。今爲菩薩所說者。不獨運出三
<lb ed="X" n="0061b20"/><lb ed="R052" n="0076a03"/>途。亦能運出三界。不獨出三界。今能出三空。不但
<lb ed="X" n="0061b21"/><lb ed="R052" n="0076a04"/>能出三空。亦且能運歸三德秘藏。故爲大乘也。名
<lb ed="X" n="0061b22"/><lb ed="R052" n="0076a05"/>無量義。卽是證一實相。而出二法三道四果之無
<lb ed="X" n="0061b23"/><lb ed="R052" n="0076a06"/>量。所謂若敎若理若行。皆無量也。然理尙非一。那
<lb ed="X" n="0061b24"/><lb ed="R052" n="0076a07"/>得無量。乃是將門名理。理隨於門。門旣多種。理亦
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0061c" n="0061c"/>
<lb ed="X" n="0061c01"/><lb ed="R052" n="0076a08"/>無量也。敎菩薩法者。此法不敎三有。不敎二乘。唯
<lb ed="X" n="0061c02"/><lb ed="R052" n="0076a09"/>敎菩薩故也。佛所護念者。若云久默斯要。不務速
<lb ed="X" n="0061c03"/><lb ed="R052" n="0076a10"/>說者。故名佛所護念。此約無量義。卽法華之異名
<lb ed="X" n="0061c04"/><lb ed="R052" n="0076a11"/>爲釋也。若約無量義。爲法華作序而釋者。謂卽此
<lb ed="X" n="0061c05"/><lb ed="R052" n="0076a12"/>無量義經。爲諸佛之所護念。葢四十年前。但說於
<lb ed="X" n="0061c06"/><lb ed="R052" n="0076a13"/>二法三道四果之無量。曾不說此等無量。從一法
<lb ed="X" n="0061c07"/><lb ed="R052" n="0076a14"/>出。今無量義經。方乃說於無量從一法出。故卽無
<lb ed="X" n="0061c08"/><lb ed="R052" n="0076a15"/>量義經。爲諸佛之所護念也。旣於一法而出無量。
<lb ed="X" n="0061c09"/><lb ed="R052" n="0076a16"/>則可以收無量而歸一。故得爲今經作序也。問。無
<lb ed="X" n="0061c10"/><lb ed="R052" n="0076a17"/>量義經同聞之衆。卽上所列。聲聞菩薩等。而一期
<lb ed="X" n="0061c11"/><lb ed="R052" n="0076a18"/>之中。菩薩自能處處得入。故阿含說半。乃至般若
<lb ed="X" n="0061c12"/><lb ed="R052" n="0076b01"/>帶通別正說圓敎。無非爲鈍根聲聞。今日法華。正
<lb ed="X" n="0061c13"/><lb ed="R052" n="0076b02"/>欲爲彼聲聞。何以故。說無量義經。以爲今經作序。
<lb ed="X" n="0061c14"/><lb ed="R052" n="0076b03"/>但云爲諸菩薩。說大乘經。又云敎菩薩法。豈爾時
<lb ed="X" n="0061c15"/><lb ed="R052" n="0076b04"/>不爲聲聞。不敎聲聞耶。答。此有三意。一說無量義。
<lb ed="X" n="0061c16"/><lb ed="R052" n="0076b05"/>乃爲今經作序。今經旣欲會歸聲聞。明其所行是
<lb ed="X" n="0061c17"/><lb ed="R052" n="0076b06"/>菩薩道。故但爲諸菩薩。及敎菩薩法。以爲表報也。
<lb ed="X" n="0061c18"/><lb ed="R052" n="0076b07"/>二不爲聲聞。乃正爲菩薩。聲聞則旁。今但從其正
<lb ed="X" n="0061c19"/><lb ed="R052" n="0076b08"/>也。三聲聞從於般若。密得別益。別則獨菩薩法。故
<lb ed="X" n="0061c20"/><lb ed="R052" n="0076b09"/>聲聞此時。亦卽是菩薩矣。</p><p xml:id="pX33p0061c2011" cb:place="inline">△二入定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0061c21"/><lb ed="R052" n="0076b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0061c2101">佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0061c2101" n="0061c2101"/><anchor xml:id="beg0061c2101" n="0061c2101"/>已<anchor xml:id="end0061c2101"/>。結跏趺坐。入於無量義處三昧。身心不
<lb ed="X" n="0061c22"/><lb ed="R052" n="0076b11"/>動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0061c23"/><lb ed="R052" n="0076b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0061c2301">身心不動者。以其入於三昧之時。則全身心。而三
<lb ed="X" n="0061c24"/><lb ed="R052" n="0076b13"/>昧。全三昧是身心。不見有能入所入。故外觀其身。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0062a" n="0062a"/>
<lb ed="X" n="0062a01"/><lb ed="R052" n="0076b14"/>則身無其身。但見其猶若金剛而不動。內觀其心。
<lb ed="X" n="0062a02"/><lb ed="R052" n="0076b15"/>則心無其心。但見其猶若虗空而寂然。故言身心
<lb ed="X" n="0062a03"/><lb ed="R052" n="0076b16"/>不動也。</p><p xml:id="pX33p0062a0304" cb:place="inline">△三雨華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062a04"/><lb ed="R052" n="0076b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0062a0401">是時天雨曼陀羅華。摩訶曼陀羅華。曼殊沙華。摩訶
<lb ed="X" n="0062a05"/><lb ed="R052" n="0076b18"/>曼殊沙華。而散佛上。及諸大衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062a06"/><lb ed="R052" n="0077a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0062a0601">是時者。卽如來說經方畢。入定<anchor xml:id="nkr_note_add_0062a0601" n="0062a0601"/><anchor xml:id="beg0062a0601" n="0062a0601"/>已<anchor xml:id="end0062a0601"/>後之時也。曼陀
<lb ed="X" n="0062a07"/><lb ed="R052" n="0077a02"/>羅華。此云適意華。初是小適意。次是大適意。亦云
<lb ed="X" n="0062a08"/><lb ed="R052" n="0077a03"/>小白華。大白華。曼殊沙華。此云柔軟華。初是小柔
<lb ed="X" n="0062a09"/><lb ed="R052" n="0077a04"/>軟。次是大柔軟。亦云小赤華。大赤華也。然華表乎
<lb ed="X" n="0062a10"/><lb ed="R052" n="0077a05"/>因。今此之四華。從天而雨者。乃表從第一義天。而
<lb ed="X" n="0062a11"/><lb ed="R052" n="0077a06"/>發爲四十位。微妙之圓因也。故天台云。曼陀羅乃
<lb ed="X" n="0062a12"/><lb ed="R052" n="0077a07"/>十住。開佛知見。摩訶曼陀羅乃十行。示佛知見。曼
<lb ed="X" n="0062a13"/><lb ed="R052" n="0077a08"/>殊沙乃十向。悟佛知見。摩訶曼殊沙乃十地。入佛
<lb ed="X" n="0062a14"/><lb ed="R052" n="0077a09"/>知見也。雖有四十位之不同。而總一第一義天。秪
<lb ed="X" n="0062a15"/><lb ed="R052" n="0077a10"/>一第一義天。而發乎四十位之不同。故以天雨四
<lb ed="X" n="0062a16"/><lb ed="R052" n="0077a11"/>華。四華天雨。而爲表報也。而散佛上及諸大衆者。
<lb ed="X" n="0062a17"/><lb ed="R052" n="0077a12"/>正表此之不思議圓因。爲諸佛之所證得。爲衆生
<lb ed="X" n="0062a18"/><lb ed="R052" n="0077a13"/>之所本具。然諸佛證無所證。全證衆生之所具。衆
<lb ed="X" n="0062a19"/><lb ed="R052" n="0077a14"/>生具無所具。全具諸佛之所證。則生佛平等。因果
<lb ed="X" n="0062a20"/><lb ed="R052" n="0077a15"/>同源。故旣散佛上。復散大衆。以表顯也。</p><p xml:id="pX33p0062a2016" cb:place="inline">△四動地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062a21"/><lb ed="R052" n="0077a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0062a2101">普佛世界。六種震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062a22"/><lb ed="R052" n="0077a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0062a2201">六種震動者。地則表於無明。今欲說此法華妙經。
<lb ed="X" n="0062a23"/><lb ed="R052" n="0077a18"/>則令衆生。咸得開示悟入之佛知見。究竟妙覺果
<lb ed="X" n="0062a24"/><lb ed="R052" n="0077b01"/>滿。必能翻破無明。故以六種震動。而表破無明也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0062b" n="0062b"/>
<lb ed="X" n="0062b01"/><lb ed="R052" n="0077b02"/><p xml:id="pX33p0062b0101">△五衆喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062b02"/><lb ed="R052" n="0077b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0062b0201">爾時會中比丘比丘尼。優婆塞。優婆夷。天龍夜叉。乾
<lb ed="X" n="0062b03"/><lb ed="R052" n="0077b04"/>闥婆。阿脩羅。迦樓羅。緊那羅。摩睺羅伽。人非人。及諸
<lb ed="X" n="0062b04"/><lb ed="R052" n="0077b05"/>小王轉輪聖王。是諸大衆。得未曾有。歡喜合掌。一心
<lb ed="X" n="0062b05"/><lb ed="R052" n="0077b06"/>觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062b06"/><lb ed="R052" n="0077b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0062b0601">得未曾有者。四十年前。亦曾聞於說法。而未曾聞
<lb ed="X" n="0062b07"/><lb ed="R052" n="0077b08"/>說從一出多。亦曾見於入定。而未曾說法之後而
<lb ed="X" n="0062b08"/><lb ed="R052" n="0077b09"/>入定。天亦曾雨華。而未若今日之雨華。地亦曾震
<lb ed="X" n="0062b09"/><lb ed="R052" n="0077b10"/>動。而未若今日之地動。如此等瑞。今日所見。乃是
<lb ed="X" n="0062b10"/><lb ed="R052" n="0077b11"/>見所未見。今日所聞。乃是聞所未聞。故言得未曾
<lb ed="X" n="0062b11"/><lb ed="R052" n="0077b12"/>有也。一心觀佛者。有二義。一衆見非常之瑞。必說
<lb ed="X" n="0062b12"/><lb ed="R052" n="0077b13"/>非常之法。佇聞妙說。絕彼餘想。故一心觀佛也。二
<lb ed="X" n="0062b13"/><lb ed="R052" n="0077b14"/>衆會之心。不向三有。不同二乘。亦不向偏漸權小。
<lb ed="X" n="0062b14"/><lb ed="R052" n="0077b15"/>唯向一佛大乘。故一心觀佛也。</p><p xml:id="pX33p0062b1413" cb:place="inline">△六收光。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062b15"/><lb ed="R052" n="0077b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0062b1501">爾時佛放眉間白毫相光。照東方萬八千世界。靡不
<lb ed="X" n="0062b16"/><lb ed="R052" n="0077b17"/>周徧。下至<name role="" type="person">阿鼻地獄</name>。上至阿迦尼吒天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062b17"/><lb ed="R052" n="0077b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0062b1701">此言照於東方者。是橫照。照上照下者。是竪照也。
<lb ed="X" n="0062b18"/><lb ed="R052" n="0078a01"/>阿迦尼吒。此云質礙。卽色究竟天也。然此放光。若
<lb ed="X" n="0062b19"/><lb ed="R052" n="0078a02"/>就能表之法相而釋。則所照有六趣四聖。凡聖因
<lb ed="X" n="0062b20"/><lb ed="R052" n="0078a03"/>果。生佛迷悟之不同。又一光與萬八千土。則有多
<lb ed="X" n="0062b21"/><lb ed="R052" n="0078a04"/>少大小。遠近彼此之有異。今一光之中。而能照於
<lb ed="X" n="0062b22"/><lb ed="R052" n="0078a05"/>萬八千土。而能見於十種法界。則多少與大小一
<lb ed="X" n="0062b23"/><lb ed="R052" n="0078a06"/>如。遠近與彼此不二。凡聖與因果同體。生佛與迷
<lb ed="X" n="0062b24"/><lb ed="R052" n="0078a07"/>悟無殊。故能表於理妙也。若約所表之理體而釋。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0062c" n="0062c"/>
<lb ed="X" n="0062c01"/><lb ed="R052" n="0078a08"/>則眉間一光。全卽介爾一念能觀之心。萬八千土。
<lb ed="X" n="0062c02"/><lb ed="R052" n="0078a09"/>全卽三千性相所觀之境。一光而全照萬八千土。
<lb ed="X" n="0062c03"/><lb ed="R052" n="0078a10"/>萬八千土。而同爲一光所照。卽是介爾一念。全體
<lb ed="X" n="0062c04"/><lb ed="R052" n="0078a11"/>具足三千。卽此三千。而元同居乎一念。一念不在
<lb ed="X" n="0062c05"/><lb ed="R052" n="0078a12"/>前。三千不在後。一念不爲少。三千不爲多。故眉間
<lb ed="X" n="0062c06"/><lb ed="R052" n="0078a13"/>白毫相光。照於萬八千土也。私謂照於東方萬八
<lb ed="X" n="0062c07"/><lb ed="R052" n="0078a14"/>千土靡不周徧一句。正明所照。以顯其瑞也。乃是
<lb ed="X" n="0062c08"/><lb ed="R052" n="0078a15"/>全收他土所見。如下他土瑞云。盡見彼土六趣衆
<lb ed="X" n="0062c09"/><lb ed="R052" n="0078a16"/>生。又見彼土現在諸佛。乃至云。復見諸佛般涅槃
<lb ed="X" n="0062c10"/><lb ed="R052" n="0078a17"/>後。以佛舍利。起七寶塔。如是則一光之中。十種法
<lb ed="X" n="0062c11"/><lb ed="R052" n="0078a18"/>界。五時敎味。無不具見。故知靡不周徧四字。攝盡
<lb ed="X" n="0062c12"/><lb ed="R052" n="0078b01"/>他土。卽此所見。乃爲放光之瑞。下至阿鼻。上至尼
<lb ed="X" n="0062c13"/><lb ed="R052" n="0078b02"/>吒者。乃是照於此土六趣也。若他土六趣。則下自
<lb ed="X" n="0062c14"/><lb ed="R052" n="0078b03"/>云。盡見彼土六趣衆生。若此土現前說法者。卽是
<lb ed="X" n="0062c15"/><lb ed="R052" n="0078b04"/>佛。聞法者。卽是三乘。不待光照而自見。又下至阿
<lb ed="X" n="0062c16"/><lb ed="R052" n="0078b05"/>鼻。上至尼吒。則靈山一會。全在白毫光中矣。所以
<lb ed="X" n="0062c17"/><lb ed="R052" n="0078b06"/>此土。但言於六趣。而十界亦具矣。是則此土光瑞
<lb ed="X" n="0062c18"/><lb ed="R052" n="0078b07"/>之文。元來止於上至阿迦尼吒天也。於此世界下。
<lb ed="X" n="0062c19"/><lb ed="R052" n="0078b08"/>方是他土瑞文。若以下至阿鼻等文。卽於貫照東
<lb ed="X" n="0062c20"/><lb ed="R052" n="0078b09"/>方者。則放光一文。全似地瑞文。而不關於此土矣。</p>
<lb ed="X" n="0062c21"/><lb ed="R052" n="0078b10"/><p xml:id="pX33p0062c2101">△二他土瑞相。古亦分爲六。今但合爲二。初見十
<lb ed="X" n="0062c22"/><lb ed="R052" n="0078b11"/>種法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062c23"/><lb ed="R052" n="0078b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0062c2301">於此世界。盡見彼土。六趣衆生。又見彼土。現在諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0062c24"/><lb ed="R052" n="0078b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0062c2401">初二句乃承上收光而言也。卽此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。靈山
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0063a" n="0063a"/>
<lb ed="X" n="0063a01"/><lb ed="R052" n="0078b14"/>會上。盡見彼東方之萬八千土也。所以於此土。而
<lb ed="X" n="0063a02"/><lb ed="R052" n="0078b15"/>能見彼土者。由於如來放光之故也。故他土瑞。全
<lb ed="X" n="0063a03"/><lb ed="R052" n="0078b16"/>以此土放光爲總。所以盡見彼土等也。初於此世
<lb ed="X" n="0063a04"/><lb ed="R052" n="0078b17"/>界四字。乃全指乎此土放光。以爲他土瑞作張本
<lb ed="X" n="0063a05"/><lb ed="R052" n="0078b18"/>也。言六趣衆生。乃是全擧六凡。言現在諸佛。乃是
<lb ed="X" n="0063a06"/><lb ed="R052" n="0079a01"/>略擧於佛。而該三乘。卽是見於四聖。而十界復具
<lb ed="X" n="0063a07"/><lb ed="R052" n="0079a02"/>足矣。</p><p xml:id="pX33p0063a0703" cb:place="inline">△二見五時法化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063a08"/><lb ed="R052" n="0079a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0063a0801">及聞諸佛。所說經法。幷見彼諸比丘。比丘尼。優婆塞。
<lb ed="X" n="0063a09"/><lb ed="R052" n="0079a04"/>優婆夷。諸修行得道者。復見諸菩薩摩訶薩。種種因
<lb ed="X" n="0063a10"/><lb ed="R052" n="0079a05"/>緣。種種信解。種種相貌。行菩薩道。復見諸佛。般涅槃
<lb ed="X" n="0063a11"/><lb ed="R052" n="0079a06"/>者。復見諸佛。般涅槃後。以佛舍利。起七寶塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063a12"/><lb ed="R052" n="0079a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0063a1201">及聞等者。卽聞於千丈<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。說圓滿修多羅
<lb ed="X" n="0063a13"/><lb ed="R052" n="0079a08"/>法。乃是見於華嚴也。次言幷見等者。卽是四衆之
<lb ed="X" n="0063a14"/><lb ed="R052" n="0079a09"/>人。聞彼佛說阿含三藏之法。乃修三乘之行。而得
<lb ed="X" n="0063a15"/><lb ed="R052" n="0079a10"/>三乘之道也。或有修於知苦斷集。慕滅修道之行。
<lb ed="X" n="0063a16"/><lb ed="R052" n="0079a11"/>而得聲聞之道。或有修於順觀生起。逆觀還滅之
<lb ed="X" n="0063a17"/><lb ed="R052" n="0079a12"/>行。而得緣覺之道。或有修於三祗伏惑。百劫行因
<lb ed="X" n="0063a18"/><lb ed="R052" n="0079a13"/>之行。而得菩薩之道。故云諸修行得道也。次言復
<lb ed="X" n="0063a19"/><lb ed="R052" n="0079a14"/>見等者。卽是彼之菩薩。聞佛說方等般若。乃依之
<lb ed="X" n="0063a20"/><lb ed="R052" n="0079a15"/>而修習也。言種種因緣信解相貌者。慳恡毀犯。乃
<lb ed="X" n="0063a21"/><lb ed="R052" n="0079a16"/>至愚癡等之六蔽爲因。布施持戒。乃至智慧等之
<lb ed="X" n="0063a22"/><lb ed="R052" n="0079a17"/>六度爲緣也。信者。信得慳恡毀犯等六。是蔽而當
<lb ed="X" n="0063a23"/><lb ed="R052" n="0079a18"/>捨。信得布施持戒等六。是度而當行。解者。解得慳
<lb ed="X" n="0063a24"/><lb ed="R052" n="0079b01"/>恡之蔽。須以布施之度爲治。乃至愚癡之蔽。須以
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0063b" n="0063b"/>
<lb ed="X" n="0063b01"/><lb ed="R052" n="0079b02"/>智慧之度爲治也。又解得布施之度。必能治於慳
<lb ed="X" n="0063b02"/><lb ed="R052" n="0079b03"/>恡。智慧之度。必能治於愚癡也。言相貌者。若起於
<lb ed="X" n="0063b03"/><lb ed="R052" n="0079b04"/>慳貪。則以心心欲得。念念不捨之相貌。乃至若起
<lb ed="X" n="0063b04"/><lb ed="R052" n="0079b05"/>於愚癡。則有執斷執常。撥因撥果之相貌也。若行
<lb ed="X" n="0063b05"/><lb ed="R052" n="0079b06"/>於布施。則有捨於衣服飮食。珍寶國城等。依報之
<lb ed="X" n="0063b06"/><lb ed="R052" n="0079b07"/>相貌。及捨頭目髓腦。身肉手足等。正報之相貌也。
<lb ed="X" n="0063b07"/><lb ed="R052" n="0079b08"/>乃至若行於般若。則有能觀之智。所觀之境。能所
<lb ed="X" n="0063b08"/><lb ed="R052" n="0079b09"/>宛爾。能所寂然之相貌也。皆言種種者。以方等般
<lb ed="X" n="0063b09"/><lb ed="R052" n="0079b10"/>若二時。具有四敎故也。若三藏爲有相。通爲無相。
<lb ed="X" n="0063b10"/><lb ed="R052" n="0079b11"/>別爲雙亦相。圓爲雙非相。若因緣。若信解。若相貌。
<lb ed="X" n="0063b11"/><lb ed="R052" n="0079b12"/>各各皆有於四敎不同。故皆言種種也。以聲聞到
<lb ed="X" n="0063b12"/><lb ed="R052" n="0079b13"/>於方等。密得通益。到於般若。密得別益。通則正於
<lb ed="X" n="0063b13"/><lb ed="R052" n="0079b14"/>菩薩。別則獨菩薩法。故此中言。復見諸菩薩。又言
<lb ed="X" n="0063b14"/><lb ed="R052" n="0079b15"/>行菩薩道。則知其爲方等般若也。次復見諸佛下。
<lb ed="X" n="0063b15"/><lb ed="R052" n="0079b16"/>是見涅槃時也。然此五時無法華者。正欲生下疑
<lb ed="X" n="0063b16"/><lb ed="R052" n="0079b17"/>念問答。以作今經弄引故也。若光中見乎法華。則
<lb ed="X" n="0063b17"/><lb ed="R052" n="0079b18"/>何須文殊之答。而又何待彌勒問耶。</p>
<lb ed="X" n="0063b18"/>
<lb ed="X" n="0063b19"/><lb ed="R052" n="0079b18"/><cb:juan fun="close" n="1a"><cb:jhead>妙法蓮華經演義卷第一之一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0063b20"/><lb ed="R052" n="0080a01"/><cb:juan fun="open" n="1b"><cb:mulu type="卷" n="1b">第一之二</cb:mulu><cb:jhead>妙法蓮華經演義卷第一之二</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0063b21"/>
<lb ed="X" n="0063b22"/><lb ed="R052" n="0080a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0063b23"/><lb ed="R052" n="0080a03"/><byline cb:type="author">天台敎觀　一松大師　講錄</byline>
<lb ed="X" n="0063b24"/><lb ed="R052" n="0080a04"/><byline cb:type="editor">淸　東甌釋氏　曉柔廣和　編定</byline>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0063c" n="0063c"/>
<lb ed="X" n="0063c01"/><lb ed="R052" n="0080a05"/><p xml:id="pX33p0063c0101">△三疑念序。分二。初彌勒疑。二大衆疑。初又三。初
<lb ed="X" n="0063c02"/><lb ed="R052" n="0080a06"/>疑六瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063c03"/><lb ed="R052" n="0080a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0063c0301">爾時彌勒菩薩。作是念。今者世尊。現神變相。以何因
<lb ed="X" n="0063c04"/><lb ed="R052" n="0080a08"/>緣。而有此瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063c05"/><lb ed="R052" n="0080a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0063c0501">神變相者。變爲變動。卽六瑞外彰也。此瑞相由於
<lb ed="X" n="0063c06"/><lb ed="R052" n="0080a10"/>如來。內之天心神力所變。故言神。又此瑞相。一切
<lb ed="X" n="0063c07"/><lb ed="R052" n="0080a11"/>大衆。以及彌勒。皆所莫測。故言神也。</p><p xml:id="pX33p0063c0715" cb:place="inline">△二疑問
<lb ed="X" n="0063c08"/><lb ed="R052" n="0080a12"/>誰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063c09"/><lb ed="R052" n="0080a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0063c0901">今佛世尊。入於三昧。是不可思議。現希有事。當以問
<lb ed="X" n="0063c10"/><lb ed="R052" n="0080a14"/>誰。誰能答者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063c11"/><lb ed="R052" n="0080a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0063c1101">謂此瑞相。必非無因。若佛不入於定。則當問佛。今
<lb ed="X" n="0063c12"/><lb ed="R052" n="0080a16"/>入三昧。則此不思議所現之相。當以問誰。而得決
<lb ed="X" n="0063c13"/><lb ed="R052" n="0080a17"/>了何因何緣也。</p><p xml:id="pX33p0063c1307" cb:place="inline">△三疑文殊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063c14"/><lb ed="R052" n="0080a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0063c1401">復作此念。是<name role="" type="person">文殊師利</name>法王之子。<anchor xml:id="nkr_note_add_0063c1401" n="0063c1401"/><anchor xml:id="beg0063c1401" n="0063c1401"/>已<anchor xml:id="end0063c1401"/>曾親近供養過
<lb ed="X" n="0063c15"/><lb ed="R052" n="0080b01"/>去。無量諸佛。必應見此希有之相。我今當問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063c16"/><lb ed="R052" n="0080b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0063c1601">法王子者。如來得大自在。乃諸法之王。故稱法王。
<lb ed="X" n="0063c17"/><lb ed="R052" n="0080b03"/>文殊能克紹其大乘家業。故云法王子也。</p><p xml:id="pX33p0063c1717" cb:place="inline">△二大
<lb ed="X" n="0063c18"/><lb ed="R052" n="0080b04"/>衆疑。又二。初疑瑞相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063c19"/><lb ed="R052" n="0080b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0063c1901">爾時比丘。比丘尼。優婆塞。優婆夷。及諸天龍鬼神等。
<lb ed="X" n="0063c20"/><lb ed="R052" n="0080b06"/>咸作此念。是佛光明神通之相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0063c21"/><lb ed="R052" n="0080b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0063c2101">言光明神通者。光明是別擧放光一瑞。神通是總
<lb ed="X" n="0063c22"/><lb ed="R052" n="0080b08"/>指餘五瑞也。又准此中之文。則似無疑文殊。若據
<lb ed="X" n="0063c23"/><lb ed="R052" n="0080b09"/>下彌勒之問云。四衆欣仰。瞻仁及我。瞻仁欲是仁
<lb ed="X" n="0063c24"/><lb ed="R052" n="0080b10"/>答。及我欲是我問。不唯有疑念文殊。亦且有疑念
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0064a" n="0064a"/>
<lb ed="X" n="0064a01"/><lb ed="R052" n="0080b11"/>彌勒。疑文殊者。謂文殊是法王子。必應見此希有
<lb ed="X" n="0064a02"/><lb ed="R052" n="0080b12"/>之相。今應當答。疑彌勒者。謂文殊雖應答。然須待
<lb ed="X" n="0064a03"/><lb ed="R052" n="0080b13"/>問而後可答。今彌勒是補處之尊。自應當問也。</p><p xml:id="pX33p0064a0319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0064a04"/><lb ed="R052" n="0080b14"/>二疑問誰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0064a05"/><lb ed="R052" n="0080b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0064a0501">今當問誰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0064a06"/><lb ed="R052" n="0080b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0064a0601">謂佛光明神通之相。非無因而有。若佛不入定。則
<lb ed="X" n="0064a07"/><lb ed="R052" n="0080b17"/>當問之於佛。今佛旣入於定。當問之於誰矣。</p><p xml:id="pX33p0064a0718" cb:place="inline">△四
<lb ed="X" n="0064a08"/><lb ed="R052" n="0080b18"/>問答序。分二。初彌勒發問。二文殊酬答。初又二。初
<lb ed="X" n="0064a09"/><lb ed="R052" n="0081a01"/>長行總問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0064a10"/><lb ed="R052" n="0081a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0064a1001">爾時彌勒菩薩。欲自決疑。又觀四衆。比丘。比丘尼。優
<lb ed="X" n="0064a11"/><lb ed="R052" n="0081a03"/>婆塞。優婆夷。及諸天龍鬼神等。衆會之心。而問文殊
<lb ed="X" n="0064a12"/><lb ed="R052" n="0081a04"/>師利言。以何因緣。而有此瑞神通之相。放大光明。照
<lb ed="X" n="0064a13"/><lb ed="R052" n="0081a05"/>於東方。萬八千土。悉見彼佛。國界莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0064a14"/><lb ed="R052" n="0081a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0064a1401">以何因緣等者。乃總問兩土之瑞。放光下。乃別擧
<lb ed="X" n="0064a15"/><lb ed="R052" n="0081a07"/>兩土之瑞也。光明照於東方者。乃擧此土第六放
<lb ed="X" n="0064a16"/><lb ed="R052" n="0081a08"/>光瑞。擧其後後。攝其前前。故但云放光等也。言悉
<lb ed="X" n="0064a17"/><lb ed="R052" n="0081a09"/>見彼佛者。乃擧佛以攝三乘六趣故。則彼十界具
<lb ed="X" n="0064a18"/><lb ed="R052" n="0081a10"/>矣。國界莊嚴者。是擧彼土。五時法化。然彼佛國界。
<lb ed="X" n="0064a19"/><lb ed="R052" n="0081a11"/>本自莊嚴。今爲白毫光照。乃愈莊嚴矣。又國界莊
<lb ed="X" n="0064a20"/><lb ed="R052" n="0081a12"/>嚴者。卽復見諸佛般涅槃後。以佛舍利。起七寶塔
<lb ed="X" n="0064a21"/><lb ed="R052" n="0081a13"/>也。故下偈云。又見佛子。造諸塔廟。無數恒沙。嚴飾
<lb ed="X" n="0064a22"/><lb ed="R052" n="0081a14"/>國界。又云。爲供舍利。嚴飾塔廟。國界自然。殊特妙
<lb ed="X" n="0064a23"/><lb ed="R052" n="0081a15"/>好。則知國界莊嚴。卽見以佛舍利。起七寶塔也。擧
<lb ed="X" n="0064a24"/><lb ed="R052" n="0081a16"/>涅槃。以攝前四時。故但云國界莊嚴。而彌勒二三
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0064b" n="0064b"/>
<lb ed="X" n="0064b01"/><lb ed="R052" n="0081a17"/>語句。具問兩土之瑞。可謂巧於發問者也。問。彌勒
<lb ed="X" n="0064b02"/><lb ed="R052" n="0081a18"/>之問。還不知而問。旣爲補處。何故不知。若言是知。
<lb ed="X" n="0064b03"/><lb ed="R052" n="0081b01"/>何故又問。答。彌勒知亦應問。不知亦應問。彌勒雖
<lb ed="X" n="0064b04"/><lb ed="R052" n="0081b02"/>是補處。然猶有一分生相無明未斷。而此瑞相。乃
<lb ed="X" n="0064b05"/><lb ed="R052" n="0081b03"/>如來妙覺果人之所變現。等覺與妙覺。猶如隔羅
<lb ed="X" n="0064b06"/><lb ed="R052" n="0081b04"/>望月。而不知宜矣。故文云。欲自決疑。旣言欲自決
<lb ed="X" n="0064b07"/><lb ed="R052" n="0081b05"/>疑。乃不知亦應問也。又彌勒旣補釋迦。則當來不
<lb ed="X" n="0064b08"/><lb ed="R052" n="0081b06"/>久。亦欲說此妙法華經。豈今法華序中瑞相。有未
<lb ed="X" n="0064b09"/><lb ed="R052" n="0081b07"/>知者。然自雖知。而四衆咸皆未知。若補處不爲發
<lb ed="X" n="0064b10"/><lb ed="R052" n="0081b08"/>問。誰爲其發問。此乃爲衆而問。故下偈云。願決衆
<lb ed="X" n="0064b11"/><lb ed="R052" n="0081b09"/>疑。旣言願決衆疑。乃知亦應問也。餘如疏解。</p><p xml:id="pX33p0064b1118" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0064b12"/><lb ed="R052" n="0081b10"/>重頌別問。具乎多意。如疏所明。今分文爲二。初正
<lb ed="X" n="0064b13"/><lb ed="R052" n="0081b11"/>問。卽文殊去。二結請。卽佛放一光去。初二。初頌此
<lb ed="X" n="0064b14"/><lb ed="R052" n="0081b12"/>土瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0064b15"/><lb ed="R052" n="0081b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0064b1501">於是彌勒菩薩。欲重宣此義。以偈問曰。</p>
<lb ed="X" n="0064b16"/><lb ed="R052" n="0081b14"/><p xml:id="pX33p0064b1601"><name role="" type="person">文殊師利</name>。導師何故。眉間白毫。大光普照。雨曼陀羅。
<lb ed="X" n="0064b17"/><lb ed="R052" n="0081b15"/>曼殊沙華。栴檀香風。悅可衆心。以是因緣。地皆嚴淨。
<lb ed="X" n="0064b18"/><lb ed="R052" n="0081b16"/>而此世界。六種震動。時四部衆。咸皆歡喜。身意快然。
<lb ed="X" n="0064b19"/><lb ed="R052" n="0081b17"/>得未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0064b20"/><lb ed="R052" n="0081b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0064b2001">有人云。此頌中六瑞。但有四種。無說法入定。長香
<lb ed="X" n="0064b21"/><lb ed="R052" n="0082a01"/>風地淨。是有盈縮也。今謂雨華等之四瑞。由說法
<lb ed="X" n="0064b22"/><lb ed="R052" n="0082a02"/>入定而有。旣擧其四。自攝餘二。故說法入定。未嘗
<lb ed="X" n="0064b23"/><lb ed="R052" n="0082a03"/>有縮。又有導師二字。卽是說法入定也。以其能說
<lb ed="X" n="0064b24"/><lb ed="R052" n="0082a04"/>法入定。乃稱導師耳。然風本無香。由華而香。地本
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0064c" n="0064c"/>
<lb ed="X" n="0064c01"/><lb ed="R052" n="0082a05"/>不淨。亦由華而淨。則雖明香風地淨。但是雨華之
<lb ed="X" n="0064c02"/><lb ed="R052" n="0082a06"/>瑞。故香風地淨。未常有盈。初言導師者。導有引導
<lb ed="X" n="0064c03"/><lb ed="R052" n="0082a07"/>開導二義。引導者。謂引邪以歸正。引小以歸大。引
<lb ed="X" n="0064c04"/><lb ed="R052" n="0082a08"/>偏以歸圓也。開導者。開卽開示。謂欲引邪歸正。必
<lb ed="X" n="0064c05"/><lb ed="R052" n="0082a09"/>開示其邪正。言此是邪。言此是正。令其開迷發悟。
<lb ed="X" n="0064c06"/><lb ed="R052" n="0082a10"/>而得改邪入正也。乃至欲引偏歸圓。則開示其偏
<lb ed="X" n="0064c07"/><lb ed="R052" n="0082a11"/>圓。言此是偏。此是圓。令得從偏入圓也。具此二義。
<lb ed="X" n="0064c08"/><lb ed="R052" n="0082a12"/>故稱導師。次眉間下二句。是超頌放光。雨曼下六
<lb ed="X" n="0064c09"/><lb ed="R052" n="0082a13"/>句。追頌雨華。而此下二句。頌動地。時四下四句。頌
<lb ed="X" n="0064c10"/><lb ed="R052" n="0082a14"/>衆喜。初何故二字。乃直貫下耳。</p><p xml:id="pX33p0064c1013" cb:place="inline">△二頌他土瑞。又
<lb ed="X" n="0064c11"/><lb ed="R052" n="0082a15"/>二。初頌十種法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0064c12"/><lb ed="R052" n="0082a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0064c1201">眉間光明。照於東方。萬八千土。皆如金色。從阿鼻獄。
<lb ed="X" n="0064c13"/><lb ed="R052" n="0082a17"/>上至有頂。諸世界中。六道衆生。生死所趣。善惡業緣。
<lb ed="X" n="0064c14"/><lb ed="R052" n="0082a18"/>受報好醜。於此悉見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0064c15"/><lb ed="R052" n="0082b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0064c1501">初中但擧六凡。以該四聖也。言萬八千土皆如金
<lb ed="X" n="0064c16"/><lb ed="R052" n="0082b02"/>色者。非秪如黃金之色而<anchor xml:id="nkr_note_add_0064c1601" n="0064c1601"/><anchor xml:id="beg0064c1601" n="0064c1601"/>已<anchor xml:id="end0064c1601"/>。葢如來眉間所放之
<lb ed="X" n="0064c17"/><lb ed="R052" n="0082b03"/>光。全體是中道不思議智。則所照之土。全體是中
<lb ed="X" n="0064c18"/><lb ed="R052" n="0082b04"/>道不思議境。今以智光。照乎理境。則一究竟一切
<lb ed="X" n="0064c19"/><lb ed="R052" n="0082b05"/>究竟。一自在一切自在。一淸淨一切淸淨。故言皆
<lb ed="X" n="0064c20"/><lb ed="R052" n="0082b06"/>如金色也。善惡業緣等者。善有不殺等十。各爲上
<lb ed="X" n="0064c21"/><lb ed="R052" n="0082b07"/>中下三品。惡有殺盜等十。亦各上中下三品。善之
<lb ed="X" n="0064c22"/><lb ed="R052" n="0082b08"/>上品。感天之好報。乃至下品。感修羅之好報。若對
<lb ed="X" n="0064c23"/><lb ed="R052" n="0082b09"/>人天。猶醜而非好也。以其心存嫉妬等故。惡之上
<lb ed="X" n="0064c24"/><lb ed="R052" n="0082b10"/>品。感地獄之醜報。乃至下品。感畜生之醜報。應細
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0065a" n="0065a"/>
<lb ed="X" n="0065a01"/><lb ed="R052" n="0082b11"/>推之。三惡等報明其醜。三善等狀明其好。故因果
<lb ed="X" n="0065a02"/><lb ed="R052" n="0082b12"/>業緣之善惡。受報之好醜也。</p><p xml:id="pX33p0065a0212" cb:place="inline">△二頌五時法化。分
<lb ed="X" n="0065a03"/><lb ed="R052" n="0082b13"/>二。初頌前二時。二頌後三時。初又二。初華嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0065a04"/><lb ed="R052" n="0082b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0065a0401">又覩諸佛。聖主師子。演說經典。微妙第一。其聲淸淨。
<lb ed="X" n="0065a05"/><lb ed="R052" n="0082b15"/>出柔軟音。敎諸菩薩。無數億萬。梵音深妙。令人樂聞。
<lb ed="X" n="0065a06"/><lb ed="R052" n="0082b16"/>各於世界。講說正法。種種因緣。以無量喩。照明佛法。
<lb ed="X" n="0065a07"/><lb ed="R052" n="0082b17"/>開悟衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0065a08"/><lb ed="R052" n="0082b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0065a0801">又覩者。謂光中所照。萬八千士。不獨見十種法界。
<lb ed="X" n="0065a09"/><lb ed="R052" n="0083a01"/>更能見五時法化。故言又覩也。諸佛者有二義。一
<lb ed="X" n="0065a10"/><lb ed="R052" n="0083a02"/>是說華嚴。千丈盧舍之報身。報必具乎法應。則一
<lb ed="X" n="0065a11"/><lb ed="R052" n="0083a03"/>身之中三身圓備。故言諸佛。二是光中所照。萬八
<lb ed="X" n="0065a12"/><lb ed="R052" n="0083a04"/>千土。所有諸佛也。聖主師子者。聖中之主。人中師
<lb ed="X" n="0065a13"/><lb ed="R052" n="0083a05"/>子也。如世之師子。乃百獸中主。師子若出。百獸潛
<lb ed="X" n="0065a14"/><lb ed="R052" n="0083a06"/>藏。師子若吼。百獸腦裂。故如來出世。魔障隱蔽。如
<lb ed="X" n="0065a15"/><lb ed="R052" n="0083a07"/>來說法。邪法破壞。猶如世間之師子。故稱聖主師
<lb ed="X" n="0065a16"/><lb ed="R052" n="0083a08"/>子也。聖主之義。微細推之。與弘傳序中。釋大聖之
<lb ed="X" n="0065a17"/><lb ed="R052" n="0083a09"/>義同。此擧其能說之佛。演說經典。乃正擧其所說
<lb ed="X" n="0065a18"/><lb ed="R052" n="0083a10"/>之法也。經典者。卽華嚴圓滿修多羅也。演說者。由
<lb ed="X" n="0065a19"/><lb ed="R052" n="0083a11"/>華嚴所詮。秪是法界一理。從一法界理。演之而爲
<lb ed="X" n="0065a20"/><lb ed="R052" n="0083a12"/>事法界。演之而爲理法界。演之而爲事理無礙法
<lb ed="X" n="0065a21"/><lb ed="R052" n="0083a13"/>界。演之而爲事事無礙法界。故言演說經典也。微
<lb ed="X" n="0065a22"/><lb ed="R052" n="0083a14"/>妙第一者。旣是圓滿修多羅。圓而無偏。滿而無缺。
<lb ed="X" n="0065a23"/><lb ed="R052" n="0083a15"/>故言微妙。時居最初。又是頓部。故言第一耳。其聲
<lb ed="X" n="0065a24"/><lb ed="R052" n="0083a16"/>下二句。是明其說法之音聲。敎諸下二句。是明其
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0065b" n="0065b"/>
<lb ed="X" n="0065b01"/><lb ed="R052" n="0083a17"/>所被之根機。音聲而云淸淨柔軟者。若言如來有
<lb ed="X" n="0065b02"/><lb ed="R052" n="0083a18"/>六十四種梵音。中間離穢濁者爲淸淨。不剛強者
<lb ed="X" n="0065b03"/><lb ed="R052" n="0083b01"/>爲柔軟。此乃一往耳。若尅實推之。當知華嚴兼別
<lb ed="X" n="0065b04"/><lb ed="R052" n="0083b02"/>明圓。則有別有圓。今言聲淸淨者。乃是說別敎之
<lb ed="X" n="0065b05"/><lb ed="R052" n="0083b03"/>聲。言柔軟音者。乃是說圓敎之音。蓋華嚴爲權機。
<lb ed="X" n="0065b06"/><lb ed="R052" n="0083b04"/>則說別敎。而就別所明。必須斷煩惱而證菩提。斷
<lb ed="X" n="0065b07"/><lb ed="R052" n="0083b05"/>生死而證涅槃。離二邊以顯中道。離九界而顯佛
<lb ed="X" n="0065b08"/><lb ed="R052" n="0083b06"/>界。所謂緣理斷九。唯詮淸淨眞如。故說敎之聲。亦
<lb ed="X" n="0065b09"/><lb ed="R052" n="0083b07"/>隨之而淸淨也。爲實機則說圓敎。而圓敎所明。不
<lb ed="X" n="0065b10"/><lb ed="R052" n="0083b08"/>須斷煩惱。而證菩提。卽煩惱便是菩提。不須離生
<lb ed="X" n="0065b11"/><lb ed="R052" n="0083b09"/>死。而證涅槃。卽生死便是涅槃。卽二邊便是中道。
<lb ed="X" n="0065b12"/><lb ed="R052" n="0083b10"/>卽九界便是佛界。旣其當體全是。則不須翻破。此
<lb ed="X" n="0065b13"/><lb ed="R052" n="0083b11"/>乃最爲柔和者。最爲軟順者。所以說敎之聲。亦隨
<lb ed="X" n="0065b14"/><lb ed="R052" n="0083b12"/>之而柔軟也。敎諸菩薩等者。若總就所照而言。則
<lb ed="X" n="0065b15"/><lb ed="R052" n="0083b13"/>有萬八千土之菩薩。故言諸菩薩無數億萬。若單
<lb ed="X" n="0065b16"/><lb ed="R052" n="0083b14"/>就一土而言。則有別圓兩敎之菩薩。卽四十一位
<lb ed="X" n="0065b17"/><lb ed="R052" n="0083b15"/>法身大士。及宿世根熟天龍八部等。故言諸菩薩
<lb ed="X" n="0065b18"/><lb ed="R052" n="0083b16"/>無數億萬也。梵音等二句。謂華嚴所詮。竪則徹於
<lb ed="X" n="0065b19"/><lb ed="R052" n="0083b17"/>三諦之表。橫則窮乎法界之邊。故所有之梵音。旣
<lb ed="X" n="0065b20"/><lb ed="R052" n="0083b18"/>其深而且妙。如是深妙之音。自然令人身心可悅。
<lb ed="X" n="0065b21"/><lb ed="R052" n="0084a01"/>而樂爲聽聞者。故言梵音深妙令人樂聞也。又可
<lb ed="X" n="0065b22"/><lb ed="R052" n="0084a02"/>梵音深妙。是結上所明之聲也。淸淨故深。柔軟故
<lb ed="X" n="0065b23"/><lb ed="R052" n="0084a03"/>妙。令人樂聞。是結上所被之機也。人卽兩敎菩薩。
<lb ed="X" n="0065b24"/><lb ed="R052" n="0084a04"/>別之權機。則樂聞淸淨之深音。圓之實機。則樂聞
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0065c" n="0065c"/>
<lb ed="X" n="0065c01"/><lb ed="R052" n="0084a05"/>柔軟之妙音也。各於世界者。萬八千土。莫不皆然
<lb ed="X" n="0065c02"/><lb ed="R052" n="0084a06"/>也。講說正法者。明說圓也。卽不偏之謂。法有三種。
<lb ed="X" n="0065c03"/><lb ed="R052" n="0084a07"/>三法皆圓。故言正法。言三法者。一是心法。二是佛
<lb ed="X" n="0065c04"/><lb ed="R052" n="0084a08"/>法。三是生法。此之三法。若各各差別。則是偏而非
<lb ed="X" n="0065c05"/><lb ed="R052" n="0084a09"/>正。華嚴明三無差別者。如心佛亦爾。如佛衆生然。
<lb ed="X" n="0065c06"/><lb ed="R052" n="0084a10"/>心佛及衆生。是三無差別。旣無差別。則正而無有
<lb ed="X" n="0065c07"/><lb ed="R052" n="0084a11"/>偏。故名正法。種種下明說別也。若在佛意。唯欲說
<lb ed="X" n="0065c08"/><lb ed="R052" n="0084a12"/>圓直令一切衆生。開示悟入佛之知見。但機有權。
<lb ed="X" n="0065c09"/><lb ed="R052" n="0084a13"/>還當爲說歷別行布之法。而後歸之於圓。故言種
<lb ed="X" n="0065c10"/><lb ed="R052" n="0084a14"/>種因緣也。以無量喩照明佛法者。如來雖爲權機。
<lb ed="X" n="0065c11"/><lb ed="R052" n="0084a15"/>說於別敎。究竟直指歸元。在於圓故。說無量之喩。
<lb ed="X" n="0065c12"/><lb ed="R052" n="0084a16"/>照明佛之正法。如世欲破於暗。須假燈炬照明。今
<lb ed="X" n="0065c13"/><lb ed="R052" n="0084a17"/>佛說法。亦復如是。用別以照明乎圓。使得開示悟
<lb ed="X" n="0065c14"/><lb ed="R052" n="0084a18"/>入。故云以無量喩<note place="inline">云云</note>。則知又覩二句。是擧能說。
<lb ed="X" n="0065c15"/><lb ed="R052" n="0084b01"/>舍那之主也。演說二句。是擧所說。華嚴之部也。其
<lb ed="X" n="0065c16"/><lb ed="R052" n="0084b02"/>聲二句。是結上所明之聲也。各於下六句。是明其
<lb ed="X" n="0065c17"/><lb ed="R052" n="0084b03"/>部內所有之敎。演說正法是圓。種種無量是別也。
<lb ed="X" n="0065c18"/><lb ed="R052" n="0084b04"/>又可前二行半。就一佛一土說。次一行半。就一一
<lb ed="X" n="0065c19"/><lb ed="R052" n="0084b05"/>佛。一一土說。有云後之六句。應分屬阿含。雖似有
<lb ed="X" n="0065c20"/><lb ed="R052" n="0084b06"/>理。第正法佛法。難就權乘說耳。</p><p xml:id="pX33p0065c2013" cb:place="inline">△二阿含三。初明
<lb ed="X" n="0065c21"/><lb ed="R052" n="0084b07"/>聲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0065c22"/><lb ed="R052" n="0084b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0065c2201">若人遭苦。厭老病死。爲說涅槃。盡諸苦際。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0065c23"/><lb ed="R052" n="0084b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0065c2301">遭苦者。苦有因果不同。苦因卽八十八使之見惑。
<lb ed="X" n="0065c24"/><lb ed="R052" n="0084b10"/>八十一品之思惑。苦果卽三界二十五有。生死之
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0066a" n="0066a"/>
<lb ed="X" n="0066a01"/><lb ed="R052" n="0084b11"/>果報也。厭老病死者。由遭於苦。故生厭離也。苦有
<lb ed="X" n="0066a02"/><lb ed="R052" n="0084b12"/>八種。今略擧其三。故言老病死也。人云老時。則精
<lb ed="X" n="0066a03"/><lb ed="R052" n="0084b13"/>氣衰微。諸根暗塞等。故老是苦。四大不調。卽有於
<lb ed="X" n="0066a04"/><lb ed="R052" n="0084b14"/>病。地大不調。卽有沉滯之病。水大不調。卽有壅腫
<lb ed="X" n="0066a05"/><lb ed="R052" n="0084b15"/>之病。火大不調。卽有煩燥之病。風大不調。卽有振
<lb ed="X" n="0066a06"/><lb ed="R052" n="0084b16"/>掉之病。若有於病。則坐臥不安。百節疼痛。故病是
<lb ed="X" n="0066a07"/><lb ed="R052" n="0084b17"/>苦。人若死時。則風刀解體。及悶絕等。故死是苦也。
<lb ed="X" n="0066a08"/><lb ed="R052" n="0084b18"/>爲說涅槃者。涅槃有二。謂有餘無餘也。但斷子縛。
<lb ed="X" n="0066a09"/><lb ed="R052" n="0085a01"/>果縛猶存。名有餘。<g ref="#CB01926">灰</g>身泯智。子<anchor xml:id="nkr_note_orig_0066001" n="0066001"/>縛果盡。名無餘。此
<lb ed="X" n="0066a10"/><lb ed="R052" n="0085a02"/>就小乘說。若約大乘。唯佛所證。乃無餘耳。盡諸苦
<lb ed="X" n="0066a11"/><lb ed="R052" n="0085a03"/>際者。其人旣遭苦。而厭生死。則必志求涅槃。今乃
<lb ed="X" n="0066a12"/><lb ed="R052" n="0085a04"/>爲其說於涅槃。則逗其機宜。自然依之修習。所有
<lb ed="X" n="0066a13"/><lb ed="R052" n="0085a05"/>八十八品之見惑。八十一品之思惑苦因。三界二
<lb ed="X" n="0066a14"/><lb ed="R052" n="0085a06"/>十五有生死之苦果。從是而能淨盡除滅。故云盡
<lb ed="X" n="0066a15"/><lb ed="R052" n="0085a07"/>諸苦際也。</p><p xml:id="pX33p0066a1505" cb:place="inline">△二明緣覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066a16"/><lb ed="R052" n="0085a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0066a1601">若人有福。曾供養佛。志求勝法。爲說緣覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066a17"/><lb ed="R052" n="0085a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0066a1701">聲聞三生修福。緣覺百劫修福。故云有福。言勝法
<lb ed="X" n="0066a18"/><lb ed="R052" n="0085a10"/>者。緣覺之法。比聲聞而勝也。聲聞之法。但斷正使。
<lb ed="X" n="0066a19"/><lb ed="R052" n="0085a11"/>不能侵習。緣覺更侵習氣。故言勝也。</p><p xml:id="pX33p0066a1915" cb:place="inline">△三明菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066a20"/><lb ed="R052" n="0085a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0066a2001">若有佛子。修種種行。求無上慧。爲說淨道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066a21"/><lb ed="R052" n="0085a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0066a2101">言佛子者。指六度菩薩。自利利他。堪紹如來家業。
<lb ed="X" n="0066a22"/><lb ed="R052" n="0085a14"/>不同二乘之自利。故稱佛子。修種種行。卽三藏中。
<lb ed="X" n="0066a23"/><lb ed="R052" n="0085a15"/>事六度也。無上慧者。卽三藏佛。所有之一切智也。
<lb ed="X" n="0066a24"/><lb ed="R052" n="0085a16"/>淨道者。三藏所詮。全是生滅。菩提煩惱。更互相傾。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0066b" n="0066b"/>
<lb ed="X" n="0066b01"/><lb ed="R052" n="0085a17"/>須破煩惱而得菩提。斷生死而有涅槃。故言淨道
<lb ed="X" n="0066b02"/><lb ed="R052" n="0085a18"/>也。</p><p xml:id="pX33p0066b0202" cb:place="inline">△二頌後三時二。初結前生後。二次第陳問。初
<lb ed="X" n="0066b03"/><lb ed="R052" n="0085b01"/>又二。初結前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066b04"/><lb ed="R052" n="0085b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0066b0401"><name role="" type="person">文殊師利</name>。我住於此。見聞若斯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066b05"/><lb ed="R052" n="0085b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0066b0501">我住於此者。住於此土靈山法會也。見聞若斯者。
<lb ed="X" n="0066b06"/><lb ed="R052" n="0085b04"/>見聞彼萬八千土也。如上華嚴之諸佛菩薩。阿含
<lb ed="X" n="0066b07"/><lb ed="R052" n="0085b05"/>之三乘聖衆。爲見華嚴之演說經典等。阿含之爲
<lb ed="X" n="0066b08"/><lb ed="R052" n="0085b06"/>說涅槃等。故云若斯者。總指前二時中。所見所聞。
<lb ed="X" n="0066b09"/><lb ed="R052" n="0085b07"/>耳。</p><p xml:id="pX33p0066b0902" cb:place="inline">△二生後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066b10"/><lb ed="R052" n="0085b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0066b1001">及千億事。如是衆多。今當略說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066b11"/><lb ed="R052" n="0085b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0066b1101">及千等者。謂不獨如上見聞而<anchor xml:id="nkr_note_add_0066b1101" n="0066b1101"/><anchor xml:id="beg0066b1101" n="0066b1101"/>已<anchor xml:id="end0066b1101"/>。更有千億億事。
<lb ed="X" n="0066b12"/><lb ed="R052" n="0085b10"/>故云及千億事。此千億衆而且多。乃重言之。故云
<lb ed="X" n="0066b13"/><lb ed="R052" n="0085b11"/>如是衆多。不能一一盡擧。但當略而說之。故云今
<lb ed="X" n="0066b14"/><lb ed="R052" n="0085b12"/>當略說。則知下去所明。皆爲略說耳。</p><p xml:id="pX33p0066b1415" cb:place="inline">△二次第陳
<lb ed="X" n="0066b15"/><lb ed="R052" n="0085b13"/>問。分二。初總問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066b16"/><lb ed="R052" n="0085b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0066b1601">我見彼土。恒沙菩薩。種種因緣。而求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066b17"/><lb ed="R052" n="0085b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0066b1701">恒沙菩薩者。以後三時。有四敎菩薩故也。六蔽爲
<lb ed="X" n="0066b18"/><lb ed="R052" n="0085b16"/>因。六度爲緣。四敎不同。故言種種。求佛道者。指四
<lb ed="X" n="0066b19"/><lb ed="R052" n="0085b17"/>敎菩薩也。</p><p xml:id="pX33p0066b1905" cb:place="inline">△二別問。初十五行。乃次第問六度。次
<lb ed="X" n="0066b20"/><lb ed="R052" n="0085b18"/>十五行半。乃不次第問六度。三有七行。乃問如來
<lb ed="X" n="0066b21"/><lb ed="R052" n="0086a01"/>涅槃。有云次第者。是事六度。不次第者。是理六度。
<lb ed="X" n="0066b22"/><lb ed="R052" n="0086a02"/>有云雖有次第與不次第。亦無別意。但是因其光
<lb ed="X" n="0066b23"/><lb ed="R052" n="0086a03"/>中所見而問。此皆無的據。今言初之次第。是問方
<lb ed="X" n="0066b24"/><lb ed="R052" n="0086a04"/>等。次之不次第。是問般若。後之涅槃。是問涅槃。三
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0066c" n="0066c"/>
<lb ed="X" n="0066c01"/><lb ed="R052" n="0086a05"/>時之相。宛然在之。不得作餘解也。文分三。初次第
<lb ed="X" n="0066c02"/><lb ed="R052" n="0086a06"/>問方等。二不次第問般若。三問如來涅槃。初又六。
<lb ed="X" n="0066c03"/><lb ed="R052" n="0086a07"/>初問檀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066c04"/><lb ed="R052" n="0086a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0066c0401">或有行施。金銀珊瑚。眞珠摩尼。硨磲碼碯。金剛諸珍。
<lb ed="X" n="0066c05"/><lb ed="R052" n="0086a09"/>奴婢車乘。寶飾輦輿。歡喜布施。迴向佛道。願得是乘。
<lb ed="X" n="0066c06"/><lb ed="R052" n="0086a10"/>三界第一。諸佛所歎。或有菩薩。駟馬寶車。欄楯華蓋。
<lb ed="X" n="0066c07"/><lb ed="R052" n="0086a11"/>軒飾布施。復有菩薩。身肉手足。及妻子施。求無上道。
<lb ed="X" n="0066c08"/><lb ed="R052" n="0086a12"/>又見菩薩。頭目身體。欣樂施與。求佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0066c09"/><lb ed="R052" n="0086a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0066c0901">金銀等。是捨財。身肉等。是捨身。妻子是外身。手足
<lb ed="X" n="0066c10"/><lb ed="R052" n="0086a14"/>是內身。次頭目等。是捨命。若捨手足。未必喪命。若
<lb ed="X" n="0066c11"/><lb ed="R052" n="0086a15"/>捨頭目。命亦喪矣。然諸佛設敎。必欲行施者。總由
<lb ed="X" n="0066c12"/><lb ed="R052" n="0086a16"/>衆生自從一念迷昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0066c1201" n="0066c1201"/><anchor xml:id="beg0066c1201" n="0066c1201"/>已<anchor xml:id="end0066c1201"/>來。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0066c1202" n="0066c1202"/><anchor xml:id="beg0066c1202" n="0066c1202"/>己<anchor xml:id="end0066c1202"/>之物。念念不欲與
<lb ed="X" n="0066c13"/><lb ed="R052" n="0086a17"/>人。是謂之慳。他人之物。心心欲得於<anchor xml:id="nkr_note_add_0066c1301" n="0066c1301"/><anchor xml:id="beg0066c1301" n="0066c1301"/>己<anchor xml:id="end0066c1301"/>。此謂之貪。
<lb ed="X" n="0066c14"/><lb ed="R052" n="0086a18"/>以此慳貪。乃生死根本。若不破此慳貪。則生死何
<lb ed="X" n="0066c15"/><lb ed="R052" n="0086b01"/>由得出。是以諸佛。敎之行施。不但捨財。更於捨身
<lb ed="X" n="0066c16"/><lb ed="R052" n="0086b02"/>及捨命也。無他。總欲其破慳貪。出生死。是故敎其
<lb ed="X" n="0066c17"/><lb ed="R052" n="0086b03"/>捨財。欲其得出世之法財。敎其捨身。欲其得出世
<lb ed="X" n="0066c18"/><lb ed="R052" n="0086b04"/>之法身。敎其捨命。欲其得出世之慧命。所謂捨不
<lb ed="X" n="0066c19"/><lb ed="R052" n="0086b05"/>堅而得堅固者是也。彼諸菩薩。能知如來設敎之
<lb ed="X" n="0066c20"/><lb ed="R052" n="0086b06"/>意。所以若財若身若命。或歡喜而布施。或欣樂而
<lb ed="X" n="0066c21"/><lb ed="R052" n="0086b07"/>施與。回向則向於佛道。志求則求於佛道。使諸佛
<lb ed="X" n="0066c22"/><lb ed="R052" n="0086b08"/>設敎之意。得以不虗。自然稱合佛心。故以爲諸佛
<lb ed="X" n="0066c23"/><lb ed="R052" n="0086b09"/>所歎也。上來捨身捨財捨命。乃光中所見也。現前
<lb ed="X" n="0066c24"/><lb ed="R052" n="0086b10"/>有可捨身與命者。無他。此係大菩薩所行。吾佛欲
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0067a" n="0067a"/>
<lb ed="X" n="0067a01"/><lb ed="R052" n="0086b11"/>人領會。身之與命尙捨。況身命外之財乎。若能捨
<lb ed="X" n="0067a02"/><lb ed="R052" n="0086b12"/>財。自當得法財。若能捨身捨命。自當得法身慧命。
<lb ed="X" n="0067a03"/><lb ed="R052" n="0086b13"/>故亦大菩薩行也。</p><p xml:id="pX33p0067a0308" cb:place="inline">△二問尸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067a04"/><lb ed="R052" n="0086b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0067a0401"><name role="" type="person">文殊師利</name>。我見諸王。往詣佛所。問無上道。便捨樂土。
<lb ed="X" n="0067a05"/><lb ed="R052" n="0086b15"/>宮殿臣妾。剃除鬚髮。而被法服。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067a06"/><lb ed="R052" n="0086b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0067a0601">言諸王者。必有餘人。若擧其王。自該得臣民等。故
<lb ed="X" n="0067a07"/><lb ed="R052" n="0086b17"/>但言王也。樂土是所依者。宮殿是所居者。臣妾是
<lb ed="X" n="0067a08"/><lb ed="R052" n="0086b18"/>所御者。此皆難捨者。而能捨之。則其易捨者。可知
<lb ed="X" n="0067a09"/><lb ed="R052" n="0087a01"/>矣。旣皆捨而除鬚髮。被法服。所謂三衣覆體。嚴淨
<lb ed="X" n="0067a10"/><lb ed="R052" n="0087a02"/>毗尼。故是尸也。又總論不出三聚。初往詣二句。是
<lb ed="X" n="0067a11"/><lb ed="R052" n="0087a03"/>攝善法戒。次便捨二句。是攝衆生戒。次剃除二句。
<lb ed="X" n="0067a12"/><lb ed="R052" n="0087a04"/>是攝律儀戒。</p><p xml:id="pX33p0067a1206" cb:place="inline">△三問忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067a13"/><lb ed="R052" n="0087a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0067a1301">或見菩薩。而作比丘。獨處閑靜。樂誦經典。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067a14"/><lb ed="R052" n="0087a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0067a1401">閑靜者。離衆務爲閑。無熱閙爲靜也。</p><p xml:id="pX33p0067a1415" cb:place="inline">△四問進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067a15"/><lb ed="R052" n="0087a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0067a1501">又見菩薩。勇猛精進。入於深山。思惟佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067a16"/><lb ed="R052" n="0087a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0067a1601">無怯弱爲勇猛。無閑雜爲精進。深山不同塵寰市
<lb ed="X" n="0067a17"/><lb ed="R052" n="0087a09"/>井。自無擾害。內心易爲安靜。所以得思惟佛道也。</p>
<lb ed="X" n="0067a18"/><lb ed="R052" n="0087a10"/><p xml:id="pX33p0067a1801">△五問禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067a19"/><lb ed="R052" n="0087a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0067a1901">又見離欲。常處空閑。深修禪定。得五神通。又見菩薩。
<lb ed="X" n="0067a20"/><lb ed="R052" n="0087a12"/>安禪合掌。以千萬偈。讚諸法王。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067a21"/><lb ed="R052" n="0087a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0067a2101">初一行。是三乘次第禪。次一行。是一乘圓頓禪也。
<lb ed="X" n="0067a22"/><lb ed="R052" n="0087a14"/>此一往分。若細論之。深修禪定一句是總。以其不
<lb ed="X" n="0067a23"/><lb ed="R052" n="0087a15"/>止世間禪。及出世間禪。更有出世上上禪。故云深
<lb ed="X" n="0067a24"/><lb ed="R052" n="0087a16"/>修禪定。是總也。得五神通。與又見等。方分三乘一
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0067b" n="0067b"/>
<lb ed="X" n="0067b01"/><lb ed="R052" n="0087a17"/>乘。次第圓頓耳。得五神通者。蓋神通有報得者。有
<lb ed="X" n="0067b02"/><lb ed="R052" n="0087a18"/>修得者。有證得者。諸天所有之通。乃報得。三乘所
<lb ed="X" n="0067b03"/><lb ed="R052" n="0087b01"/>有之通。乃修得。如來所有之通。乃證得。今言得五
<lb ed="X" n="0067b04"/><lb ed="R052" n="0087b02"/>神通。亦非報得。亦非證得。乃修得也。</p><p xml:id="pX33p0067b0415" cb:place="inline">△六問慧二。
<lb ed="X" n="0067b05"/><lb ed="R052" n="0087b03"/>初自行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067b06"/><lb ed="R052" n="0087b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0067b0601">復見菩薩。智深志固。能問諸佛。聞悉受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067b07"/><lb ed="R052" n="0087b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0067b0701">智深等者。智卽能觀之智也。由此菩薩。能以上品
<lb ed="X" n="0067b08"/><lb ed="R052" n="0087b06"/>寂光。而爲所觀之境。此境最爲甚深。今以此境。而
<lb ed="X" n="0067b09"/><lb ed="R052" n="0087b07"/>發乎智。則智亦隨境而深。如函大蓋亦大。故言智
<lb ed="X" n="0067b10"/><lb ed="R052" n="0087b08"/>深也。然境旣極其深。則非堅固之心志。自不能觀。
<lb ed="X" n="0067b11"/><lb ed="R052" n="0087b09"/>今旣能觀。則其所有之心志。自然堅固。而無漏失
<lb ed="X" n="0067b12"/><lb ed="R052" n="0087b10"/>故言志固也。以其智深。所以能問諸佛。以其志固。
<lb ed="X" n="0067b13"/><lb ed="R052" n="0087b11"/>所以聞悉受持。何者。蓋無智之人。則不能問。雖有
<lb ed="X" n="0067b14"/><lb ed="R052" n="0087b12"/>智而不深。亦不能問佛。今不唯能問。而且能問諸
<lb ed="X" n="0067b15"/><lb ed="R052" n="0087b13"/>佛。則其所有之智。豈不深乎。又無志之人。則不能
<lb ed="X" n="0067b16"/><lb ed="R052" n="0087b14"/>持。雖有志而不固。亦不能悉持。今不唯能持。而且
<lb ed="X" n="0067b17"/><lb ed="R052" n="0087b15"/>能悉受持。則其所有之志。豈不固乎。</p><p xml:id="pX33p0067b1715" cb:place="inline">△二化他。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067b18"/><lb ed="R052" n="0087b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0067b1801">又見佛子。定慧具足。以無量喩。爲衆講法。欣樂說法。
<lb ed="X" n="0067b19"/><lb ed="R052" n="0087b17"/>化諸菩薩。破魔兵衆。而擊法鼓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067b20"/><lb ed="R052" n="0087b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0067b2001">定慧具足者。非究竟具足。乃分證具足也。由能修
<lb ed="X" n="0067b21"/><lb ed="R052" n="0088a01"/>於止觀。以止止散。故能得於定。以觀觀昏。故能得
<lb ed="X" n="0067b22"/><lb ed="R052" n="0088a02"/>於慧。當止之時而昏。還卽以觀而觀乎昏。則定中
<lb ed="X" n="0067b23"/><lb ed="R052" n="0088a03"/>亦具於慧。當觀之時而散。還卽以止而止乎散。則
<lb ed="X" n="0067b24"/><lb ed="R052" n="0088a04"/>慧中亦具於定。由因中止觀均調。故至果上。定慧
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0067c" n="0067c"/>
<lb ed="X" n="0067c01"/><lb ed="R052" n="0088a05"/>具足也。欣樂說法者。卽以具足定慧之法。爲衆說
<lb ed="X" n="0067c02"/><lb ed="R052" n="0088a06"/>之。無少悋惜。故云欣樂說法也。破魔兵者。梵語魔
<lb ed="X" n="0067c03"/><lb ed="R052" n="0088a07"/>羅。此云殺者。以其能害行人法身慧命故。亦云劫
<lb ed="X" n="0067c04"/><lb ed="R052" n="0088a08"/>者。以其能劫行人功德法財故。然魔兵雖衆。不出
<lb ed="X" n="0067c05"/><lb ed="R052" n="0088a09"/>強軟二種。強卽現爲長蛇猛獸神鬼怪異等。令行
<lb ed="X" n="0067c06"/><lb ed="R052" n="0088a10"/>人生畏懼心。不得止觀現前。軟卽現爲父母妻子
<lb ed="X" n="0067c07"/><lb ed="R052" n="0088a11"/>兄弟眷屬等。令行人生愛染心。亦不得止觀現前
<lb ed="X" n="0067c08"/><lb ed="R052" n="0088a12"/>也。此二種之魔。若來惱亂。菩薩亦無別法爲破。只
<lb ed="X" n="0067c09"/><lb ed="R052" n="0088a13"/>是定慧。全體現前。則不破而自破矣。如何以定慧
<lb ed="X" n="0067c10"/><lb ed="R052" n="0088a14"/>而破於魔。蓋魔惱人。須乘行人之便。行人心若散
<lb ed="X" n="0067c11"/><lb ed="R052" n="0088a15"/>亂。魔便乘虗而入。以爲作惱。若一心禪定。魔何得
<lb ed="X" n="0067c12"/><lb ed="R052" n="0088a16"/>便而入。又魔雖作惱。而我禪定現前。尙不見有內
<lb ed="X" n="0067c13"/><lb ed="R052" n="0088a17"/>之身心可得。而更何有外之強軟二種之魔事乎。
<lb ed="X" n="0067c14"/><lb ed="R052" n="0088a18"/>所謂以定而破於魔也。如何以慧而破於魔。蓋了
<lb ed="X" n="0067c15"/><lb ed="R052" n="0088b01"/>達魔界如。佛界如。一如無二如。佛尙不可得。而況
<lb ed="X" n="0067c16"/><lb ed="R052" n="0088b02"/>有於魔乎。此所謂以慧而破於魔也。擊法鼓者。如
<lb ed="X" n="0067c17"/><lb ed="R052" n="0088b03"/>諸佛破魔之後。必成道。成道之後。必說法。今菩薩
<lb ed="X" n="0067c18"/><lb ed="R052" n="0088b04"/>亦然。故言擊法鼓也。次第問方等<anchor xml:id="nkr_note_add_0067c1801" n="0067c1801"/><anchor xml:id="beg0067c1801" n="0067c1801"/>已<anchor xml:id="end0067c1801"/>竟。</p><p xml:id="pX33p0067c1816" cb:place="inline">△二不次
<lb ed="X" n="0067c19"/><lb ed="R052" n="0088b05"/>第問般若。爲七。初問禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067c20"/><lb ed="R052" n="0088b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0067c2001">又見菩薩。寂然宴默。天龍恭敬。不以爲喜。又見菩薩。
<lb ed="X" n="0067c21"/><lb ed="R052" n="0088b07"/>處林放光。濟地獄苦。令入佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0067c22"/><lb ed="R052" n="0088b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0067c2201">般若中先問禪者。蓋非禪不智。故先以禪爲問也。
<lb ed="X" n="0067c23"/><lb ed="R052" n="0088b09"/>不以爲喜者。非見天龍恭敬。我故不理。而云不以
<lb ed="X" n="0067c24"/><lb ed="R052" n="0088b10"/>爲喜。乃禪定現前。而天龍恭敬。便了不可得。旣不
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0068a" n="0068a"/>
<lb ed="X" n="0068a01"/><lb ed="R052" n="0088b11"/>可得。那得爲喜。濟地獄苦者。卽悲拔於苦。旣言地
<lb ed="X" n="0068a02"/><lb ed="R052" n="0088b12"/>獄。爲是最深之苦。最苦者。尙能濟拔。其次者可知。
<lb ed="X" n="0068a03"/><lb ed="R052" n="0088b13"/>令人佛道者。卽慈與於樂。旣言佛道。乃是最上之
<lb ed="X" n="0068a04"/><lb ed="R052" n="0088b14"/>乘。旣與最上。而不與人天二乘等。中下之樂。亦可
<lb ed="X" n="0068a05"/><lb ed="R052" n="0088b15"/>知矣。</p><p xml:id="pX33p0068a0503" cb:place="inline">△二問進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068a06"/><lb ed="R052" n="0088b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0068a0601">又見佛子。未嘗睡眠。經行林中。勤求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068a07"/><lb ed="R052" n="0088b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0068a0701">未睡眠者。六識昏迷爲睡。四肢放倚爲眠。菩薩行
<lb ed="X" n="0068a08"/><lb ed="R052" n="0088b18"/>於精進。六識不昏迷。四肢不放倚。故言未嘗睡眠
<lb ed="X" n="0068a09"/><lb ed="R052" n="0089a01"/>也。經行求道。如般舟三昧。九十日中。除住坐臥。餘
<lb ed="X" n="0068a10"/><lb ed="R052" n="0089a02"/>常行者是也。</p><p xml:id="pX33p0068a1006" cb:place="inline">△三問尸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068a11"/><lb ed="R052" n="0089a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0068a1101">又見具戒。威儀無缺。淨如寶珠。以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068a12"/><lb ed="R052" n="0089a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0068a1201">言具戒者。若攝律儀戒。若攝善法戒。若攝衆生戒。
<lb ed="X" n="0068a13"/><lb ed="R052" n="0089a05"/>皆悉具足也。威儀等者。謂三種之戒。皆悉具足。就
<lb ed="X" n="0068a14"/><lb ed="R052" n="0089a06"/>其律儀一種而言。圓滿淨潔。而無缺染。猶如寶珠
<lb ed="X" n="0068a15"/><lb ed="R052" n="0089a07"/>圓淨。而無缺染也。如是具足諸戒。不求人天。不求
<lb ed="X" n="0068a16"/><lb ed="R052" n="0089a08"/>二乘。不求偏漸菩薩。唯求無上佛道。故言以求佛
<lb ed="X" n="0068a17"/><lb ed="R052" n="0089a09"/>道也。</p><p xml:id="pX33p0068a1703" cb:place="inline">△四問忍。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068a18"/><lb ed="R052" n="0089a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0068a1801">又見佛子。住忍辱力。增上慢人。惡罵捶打。皆悉能忍。
<lb ed="X" n="0068a19"/><lb ed="R052" n="0089a11"/>以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068a20"/><lb ed="R052" n="0089a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0068a2001">忍辱力者。辱是所忍之境。卽惡罵捶打也。忍是能
<lb ed="X" n="0068a21"/><lb ed="R052" n="0089a13"/>忍之心。若但能忍於辱。而猶有能忍所忍。雖明忍
<lb ed="X" n="0068a22"/><lb ed="R052" n="0089a14"/>辱。不得名力。今外不見有所忍之境。內不見有能
<lb ed="X" n="0068a23"/><lb ed="R052" n="0089a15"/>忍之心。故言住忍辱力也。</p><p xml:id="pX33p0068a2311" cb:place="inline">△五又禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068a24"/><lb ed="R052" n="0089a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0068a2401">又見菩薩。離諸戲笑。及癡眷屬。親近智者。一心除亂。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0068b" n="0068b"/>
<lb ed="X" n="0068b01"/><lb ed="R052" n="0089a17"/>攝念山林。億千萬歲。以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068b02"/><lb ed="R052" n="0089a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0068b0201">此二行。重問禪。離諸戲笑者。戲笑令人心生散亂。
<lb ed="X" n="0068b03"/><lb ed="R052" n="0089b01"/>是故離之。修禪定者。眷屬本當遠離。而況癡者乎。
<lb ed="X" n="0068b04"/><lb ed="R052" n="0089b02"/>此戲笑及癡眷屬。乃是所離者。若所近者。乃有智
<lb ed="X" n="0068b05"/><lb ed="R052" n="0089b03"/>也。故云親近智者。所以智者。善能了知種種禪定
<lb ed="X" n="0068b06"/><lb ed="R052" n="0089b04"/>者也。不但知世間禪。亦能知出世間禪。又能知出
<lb ed="X" n="0068b07"/><lb ed="R052" n="0089b05"/>世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0068001" n="0068001"/>一一禪。是故修禪菩薩。親近者。唯願決之。何禪
<lb ed="X" n="0068b08"/><lb ed="R052" n="0089b06"/>爲淺。何禪爲深。何禪是偏。何禪是圓。乃棄於偏淺。
<lb ed="X" n="0068b09"/><lb ed="R052" n="0089b07"/>修於圓深也。</p><p xml:id="pX33p0068b0906" cb:place="inline">△六問檀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068b10"/><lb ed="R052" n="0089b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0068b1001">或見菩薩。肴饍飮食。百種湯藥。施佛及僧。名衣上服。
<lb ed="X" n="0068b11"/><lb ed="R052" n="0089b09"/>價値千萬。或無價衣。施佛及僧。千萬億種。栴檀寶舍。
<lb ed="X" n="0068b12"/><lb ed="R052" n="0089b10"/>衆妙臥具。施佛及僧。淸淨園林。華果茂盛。流泉浴池。
<lb ed="X" n="0068b13"/><lb ed="R052" n="0089b11"/>施佛及僧。如是等施。種種微妙。歡喜無厭。求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068b14"/><lb ed="R052" n="0089b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0068b1401">初四行。正明行施。飮食。醫藥。衣服。臥具四事。及舍
<lb ed="X" n="0068b15"/><lb ed="R052" n="0089b13"/>宅園林等。皆所施也。次一行。明行施意。言種種微
<lb ed="X" n="0068b16"/><lb ed="R052" n="0089b14"/>妙者。若一往就文而論。如上所施飮食。乃甘美者。
<lb ed="X" n="0068b17"/><lb ed="R052" n="0089b15"/>衣服乃無價者。園林乃淸淨者。故言種種微妙。若
<lb ed="X" n="0068b18"/><lb ed="R052" n="0089b16"/>尅實據義而推。謂行種種施時。皆以般若妙慧運
<lb ed="X" n="0068b19"/><lb ed="R052" n="0089b17"/>之。內不見有能施者。外不見有能受者。中間亦不
<lb ed="X" n="0068b20"/><lb ed="R052" n="0089b18"/>見有所施之物。唯一眞空實相。故云種種微妙。旣
<lb ed="X" n="0068b21"/><lb ed="R052" n="0090a01"/>能了達。唯一眞空實相。自當生大歡喜。而無厭怠
<lb ed="X" n="0068b22"/><lb ed="R052" n="0090a02"/>也。此亦無他。上欲求極果菩提耳。故云如是<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0068b23"/><lb ed="R052" n="0090a03"/><p xml:id="pX33p0068b2301">△七問慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068b24"/><lb ed="R052" n="0090a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0068b2401">或有菩薩。說寂滅法。種種敎詔。無數衆生。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0068c" n="0068c"/>
<lb ed="X" n="0068c01"/><lb ed="R052" n="0090a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0068c0101">此一行。是文字般若。說寂滅法者。寂滅法乃般若
<lb ed="X" n="0068c02"/><lb ed="R052" n="0090a06"/>之體。離於四句。絕乎百非。故稱寂滅。旣其寂滅。則
<lb ed="X" n="0068c03"/><lb ed="R052" n="0090a07"/>尙不可以心而思。那可以言而議。然有因緣時。亦
<lb ed="X" n="0068c04"/><lb ed="R052" n="0090a08"/>得說也。則不妨無說中而有於說。故言說寂滅法
<lb ed="X" n="0068c05"/><lb ed="R052" n="0090a09"/>也。種種敎詔無數衆生者。旣有因緣。亦可得說。蓋
<lb ed="X" n="0068c06"/><lb ed="R052" n="0090a10"/>非一種而<anchor xml:id="nkr_note_add_0068c0601" n="0068c0601"/><anchor xml:id="beg0068c0601" n="0068c0601"/>已<anchor xml:id="end0068c0601"/>。寂滅般若。本雖一法。由其機不同。故
<lb ed="X" n="0068c07"/><lb ed="R052" n="0090a11"/>其說亦異。總由般若一會。有通別圓三種之機。或
<lb ed="X" n="0068c08"/><lb ed="R052" n="0090a12"/>說寂滅法。爲無生般若。以敎詔通敎之機。或說寂
<lb ed="X" n="0068c09"/><lb ed="R052" n="0090a13"/>滅法。爲無量般若。以敎詔別敎之機。或說寂滅法。
<lb ed="X" n="0068c10"/><lb ed="R052" n="0090a14"/>爲無作般若。以敎詔圓敎之機。故云種種等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068c11"/><lb ed="R052" n="0090a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0068c1101">或見菩薩。觀諸法性。無有二相。猶如虗空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068c12"/><lb ed="R052" n="0090a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0068c1201">此一行。是觀照般若。觀諸法性無有二相者。觀卽
<lb ed="X" n="0068c13"/><lb ed="R052" n="0090a17"/>能觀之智。諸法卽所觀之境。以智而照乎境。則全
<lb ed="X" n="0068c14"/><lb ed="R052" n="0090a18"/>境是智。以境而發乎智。則全智是境。此能所同源。
<lb ed="X" n="0068c15"/><lb ed="R052" n="0090b01"/>境智一體。故無有二相也。旣境外無智。智外無境。
<lb ed="X" n="0068c16"/><lb ed="R052" n="0090b02"/>無二相可得。若假喩而發明。猶如虗空一般。而虗
<lb ed="X" n="0068c17"/><lb ed="R052" n="0090b03"/>空之外。無別有虗。空秪一相耳。又一解。謂般若之
<lb ed="X" n="0068c18"/><lb ed="R052" n="0090b04"/>體。唯一寂滅之相。爲化他故。所以說爲無生無量
<lb ed="X" n="0068c19"/><lb ed="R052" n="0090b05"/>無作之不同。然觀諸法之性。元無二相。唯一寂滅
<lb ed="X" n="0068c20"/><lb ed="R052" n="0090b06"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0068c2001" n="0068c2001"/><anchor xml:id="beg0068c2001" n="0068c2001"/>已<anchor xml:id="end0068c2001"/>。猶如虗空無二相。唯一澄寂耳。故云觀諸法
<lb ed="X" n="0068c21"/><lb ed="R052" n="0090b07"/>等<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068c22"/><lb ed="R052" n="0090b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0068c2201">又見佛子。心無所著。以此妙慧。求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0068c23"/><lb ed="R052" n="0090b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0068c2301">此一行。是實相般若。謂諸法之體。本一實相。而無
<lb ed="X" n="0068c24"/><lb ed="R052" n="0090b10"/>可著。由迷故實相。故凡夫則念念著有。二乘則念
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0069a" n="0069a"/>
<lb ed="X" n="0069a01"/><lb ed="R052" n="0090b11"/>念著空。偏漸菩薩。則念念著中。雖所著之不同。皆
<lb ed="X" n="0069a02"/><lb ed="R052" n="0090b12"/>名心有所著。佛子能以實相般若。照了諸法。全體
<lb ed="X" n="0069a03"/><lb ed="R052" n="0090b13"/>實相。自不同凡夫著有。二乘著空。菩薩著中。故言
<lb ed="X" n="0069a04"/><lb ed="R052" n="0090b14"/>心無所著。言妙慧者。旣不同凡夫二乘。菩薩所著。
<lb ed="X" n="0069a05"/><lb ed="R052" n="0090b15"/>則其所觀之有。乃是妙有。所觀之空。乃是眞空。所
<lb ed="X" n="0069a06"/><lb ed="R052" n="0090b16"/>觀之中。乃是圓中。法法皆妙。相相俱眞。擧一有。有
<lb ed="X" n="0069a07"/><lb ed="R052" n="0090b17"/>卽不思議之妙慧。擧一空。空卽不思議之妙慧。擧
<lb ed="X" n="0069a08"/><lb ed="R052" n="0090b18"/>一中。中卽不思議之妙慧。妙慧爲因。必尅妙果。故
<lb ed="X" n="0069a09"/><lb ed="R052" n="0091a01"/>曰以此<note place="inline">云云</note>。然般若。名雖有三。體止是一。同一不
<lb ed="X" n="0069a10"/><lb ed="R052" n="0091a02"/>思議妙智。就體。則云實相。就宗。則云觀照。就證得
<lb ed="X" n="0069a11"/><lb ed="R052" n="0091a03"/>起用。則云文字。不同歷別前後不相攝也。不次第
<lb ed="X" n="0069a12"/><lb ed="R052" n="0091a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0069a1201" n="0069a1201"/><anchor xml:id="beg0069a1201" n="0069a1201"/>已<anchor xml:id="end0069a1201"/>竟。</p><p xml:id="pX33p0069a1203" cb:place="inline">△三問如來涅槃二。初總明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069a13"/><lb ed="R052" n="0091a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0069a1301"><name role="" type="person">文殊師利</name>。又有菩薩。佛滅度後。供養舍利。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069a14"/><lb ed="R052" n="0091a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0069a1401">△二別明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069a15"/><lb ed="R052" n="0091a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0069a1501">又見佛子。造諸塔廟。無數恒沙。嚴飾國界。寶塔高妙。
<lb ed="X" n="0069a16"/><lb ed="R052" n="0091a08"/>五千由旬。縱廣正等。二千由旬。一一塔廟。各千幢幡。
<lb ed="X" n="0069a17"/><lb ed="R052" n="0091a09"/>珠交露幔。寶鈴和鳴。諸天龍神。人及非人。香華伎樂。
<lb ed="X" n="0069a18"/><lb ed="R052" n="0091a10"/>常以供養。<name role="" type="person">文殊師利</name>。諸佛子等。爲供舍利。嚴飾塔廟。
<lb ed="X" n="0069a19"/><lb ed="R052" n="0091a11"/>國界自然。殊特妙好。如天樹王。其華開敷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069a20"/><lb ed="R052" n="0091a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0069a2001">此明供養舍利。又見等。塔相與數也。供佛形像曰
<lb ed="X" n="0069a21"/><lb ed="R052" n="0091a13"/>廟。供佛舍利曰塔。故云塔廟。寶塔下。塔之量也。一
<lb ed="X" n="0069a22"/><lb ed="R052" n="0091a14"/>一下。塔之莊嚴也。幢以摧邪竪正爲義。故叢林中。
<lb ed="X" n="0069a23"/><lb ed="R052" n="0091a15"/>或鐵鑄。或石造。取其堅固高聳耳。幡以翻邪入正
<lb ed="X" n="0069a24"/><lb ed="R052" n="0091a16"/>爲義。故供具中。或紗羅。或綾帛。皆可造。取其輕揚
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0069b" n="0069b"/>
<lb ed="X" n="0069b01"/><lb ed="R052" n="0091a17"/>動轉耳。諸天下。塔之供養也。文殊下。釋上嚴飾國
<lb ed="X" n="0069b02"/><lb ed="R052" n="0091a18"/>界也。謂造此恒沙之塔廟。本欲供佛舍利。元無心
<lb ed="X" n="0069b03"/><lb ed="R052" n="0091b01"/>於嚴飾國界。但國界。有此高妙寶塔。自然嚴飾。而
<lb ed="X" n="0069b04"/><lb ed="R052" n="0091b02"/>殊特妙好也。若假喩明之。猶如天樹王華開敷。元
<lb ed="X" n="0069b05"/><lb ed="R052" n="0091b03"/>無心莊嚴於<name role="" type="person">帝釋天</name>宮。但<name role="" type="person">帝釋天</name>宮。有此天樹王
<lb ed="X" n="0069b06"/><lb ed="R052" n="0091b04"/>華。自然成於莊嚴。而妙好耳。故云文殊<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0069b0618" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0069b07"/><lb ed="R052" n="0091b05"/>結請二。初標意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069b08"/><lb ed="R052" n="0091b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0069b0801">佛放一光。我及衆會。見此國界。種種殊妙。諸佛神力。
<lb ed="X" n="0069b09"/><lb ed="R052" n="0091b07"/>智慧希有。放一淨光。照無量國。我等見此。得未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069b10"/><lb ed="R052" n="0091b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0069b1001">△二請答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069b11"/><lb ed="R052" n="0091b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0069b1101">佛子文殊。願決衆疑。四衆欣仰。瞻仁及我。世尊何故。
<lb ed="X" n="0069b12"/><lb ed="R052" n="0091b10"/>放斯光明。佛子時答。決疑令喜。何所饒益。演斯光明。
<lb ed="X" n="0069b13"/><lb ed="R052" n="0091b11"/>佛坐道場。所得妙法。爲欲說此。爲當授記。示諸佛土。
<lb ed="X" n="0069b14"/><lb ed="R052" n="0091b12"/>衆寶嚴淨。及見諸佛。此非小緣。文殊當知。四衆龍神。
<lb ed="X" n="0069b15"/><lb ed="R052" n="0091b13"/>瞻察仁者。爲說何等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069b16"/><lb ed="R052" n="0091b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0069b1601">佛子文殊者。世間知父莫如子。文殊旣爲佛子。則
<lb ed="X" n="0069b17"/><lb ed="R052" n="0091b15"/>能知佛。所以請云。佛子文殊也。仰瞻等者。謂四衆
<lb ed="X" n="0069b18"/><lb ed="R052" n="0091b16"/>之仰瞻。及我是欲我彌勒問。故云世尊何故放斯
<lb ed="X" n="0069b19"/><lb ed="R052" n="0091b17"/>光明。見四衆之瞻仁。是欲文殊仁者答。故請云。佛
<lb ed="X" n="0069b20"/><lb ed="R052" n="0091b18"/>子文殊。願決衆疑也。此四句。乃彌勒。出四衆瞻仰
<lb ed="X" n="0069b21"/><lb ed="R052" n="0092a01"/>之意。何所下。方是爲其問耳。演斯光明者。蓋由光
<lb ed="X" n="0069b22"/><lb ed="R052" n="0092a02"/>明。而見彼土諸佛。演於華嚴。乃至演於涅槃。故言
<lb ed="X" n="0069b23"/><lb ed="R052" n="0092a03"/>演斯光明也。所得妙法者。卽佛知見。長遠壽量。爲
<lb ed="X" n="0069b24"/><lb ed="R052" n="0092a04"/>所得之妙法也。彌勒此云爲欲說此者。以下文有
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0069c" n="0069c"/>
<lb ed="X" n="0069c01"/><lb ed="R052" n="0092a05"/>法說。喩說。因緣說。乃至長遠壽量等說也。此中云
<lb ed="X" n="0069c02"/><lb ed="R052" n="0092a06"/>爲當授記者。以下文有授上根記。中根記。下根記。
<lb ed="X" n="0069c03"/><lb ed="R052" n="0092a07"/>乃至授法身等記也。此則知彌勒之問。乃爲衆而
<lb ed="X" n="0069c04"/><lb ed="R052" n="0092a08"/>問。非不知也。文殊當知等者。謂汝文殊。應當了知。
<lb ed="X" n="0069c05"/><lb ed="R052" n="0092a09"/>四衆龍神。上來瞻仁及我。及我是欲我問。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0069c0501" n="0069c0501"/><anchor xml:id="beg0069c0501" n="0069c0501"/>已<anchor xml:id="end0069c0501"/>問
<lb ed="X" n="0069c06"/><lb ed="R052" n="0092a10"/>矣。瞻仁是欲汝答。汝應答矣。故云文殊當知。四衆
<lb ed="X" n="0069c07"/><lb ed="R052" n="0092a11"/>龍神。瞻察仁者。爲說何等。爲說何等者。謂如來旣
<lb ed="X" n="0069c08"/><lb ed="R052" n="0092a12"/>放斯光明。還是欲說所得妙法耶。還是欲爲授記
<lb ed="X" n="0069c09"/><lb ed="R052" n="0092a13"/>耶。抑亦捨此二途。更有說耶。故云爲說何等也。</p><p xml:id="pX33p0069c0919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0069c10"/><lb ed="R052" n="0092a14"/>二文殊酬答二。初長行。二偈頌。初三。初惟忖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069c11"/><lb ed="R052" n="0092a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0069c1101">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>。語彌勒菩薩。摩訶薩。及諸大士。善男
<lb ed="X" n="0069c12"/><lb ed="R052" n="0092a16"/>子等。如我惟忖。今佛世尊。欲說大法。雨大法雨。吹大
<lb ed="X" n="0069c13"/><lb ed="R052" n="0092a17"/>法螺。擊大法鼓。演大法義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0069c14"/><lb ed="R052" n="0092a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0069c1401">長行。疏文分四。今合爲三。初爾時下惟忖。與疏同。
<lb ed="X" n="0069c15"/><lb ed="R052" n="0092b01"/>二諸善下證驗。合疏略廣爲一耳。三今見下結判。
<lb ed="X" n="0069c16"/><lb ed="R052" n="0092b02"/>卽疏分明判答也。初爾時者。卽彌勒說偈。陳問方
<lb ed="X" n="0069c17"/><lb ed="R052" n="0092b03"/>畢之時也。語彌勒者。彌勒乃是正發問者。故語也。
<lb ed="X" n="0069c18"/><lb ed="R052" n="0092b04"/>及諸大士等者。靈山一會。若菩薩。若二乘。若四衆。
<lb ed="X" n="0069c19"/><lb ed="R052" n="0092b05"/>若天龍。無不生疑。故文殊酬答彌勒。以及諸大士
<lb ed="X" n="0069c20"/><lb ed="R052" n="0092b06"/>等也。如我惟忖者。惟卽思惟。忖卽忖度。文殊意謂。
<lb ed="X" n="0069c21"/><lb ed="R052" n="0092b07"/>彌勒問云。佛坐道場。所得妙法。爲欲說此。爲當授
<lb ed="X" n="0069c22"/><lb ed="R052" n="0092b08"/>記。然我不能決定答之。但可惟古忖今。依稀彷彿
<lb ed="X" n="0069c23"/><lb ed="R052" n="0092b09"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0069c2301" n="0069c2301"/><anchor xml:id="beg0069c2301" n="0069c2301"/>已<anchor xml:id="end0069c2301"/>。故云如我惟忖耳。欲說大法等五句。乃正惟
<lb ed="X" n="0069c24"/><lb ed="R052" n="0092b10"/>忖也。此五句。須約兩番解釋。初望前現瑞。次約後
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0070a" n="0070a"/>
<lb ed="X" n="0070a01"/><lb ed="R052" n="0092b11"/>正宗。望前者。欲說大法一句。是答說法瑞也。欲者。
<lb ed="X" n="0070a02"/><lb ed="R052" n="0092b12"/>將然未然之謂。此欲字。要貫下四句。意謂我惟今
<lb ed="X" n="0070a03"/><lb ed="R052" n="0092b13"/>如昔。忖昔如今。世尊現種種瑞。初說無量義經。則
<lb ed="X" n="0070a04"/><lb ed="R052" n="0092b14"/>知欲說大法矣。何以知之。惟昔佛說無量義。明從
<lb ed="X" n="0070a05"/><lb ed="R052" n="0092b15"/>一法。出於三乘五敎。七種方便。無量諸法。一番表
<lb ed="X" n="0070a06"/><lb ed="R052" n="0092b16"/>報之後。卽便說於大法。還收三乘五敎。七種方便。
<lb ed="X" n="0070a07"/><lb ed="R052" n="0092b17"/>無量諸法。以歸一法。昔佛旣爾。今佛亦然。故知今
<lb ed="X" n="0070a08"/><lb ed="R052" n="0092b18"/>佛旣說從一出諸之無量義。還應欲說收諸歸一
<lb ed="X" n="0070a09"/><lb ed="R052" n="0093a01"/>之大法也。故云欲說大法。次雨大法雨一句。是答
<lb ed="X" n="0070a10"/><lb ed="R052" n="0093a02"/>雨華瑞也。又忖昔佛。說法入定<anchor xml:id="nkr_note_add_0070a1001" n="0070a1001"/><anchor xml:id="beg0070a1001" n="0070a1001"/>已<anchor xml:id="end0070a1001"/>。天雨四華。一番
<lb ed="X" n="0070a11"/><lb ed="R052" n="0093a03"/>表報之後。則有無量菩薩。成於住行向地四十位
<lb ed="X" n="0070a12"/><lb ed="R052" n="0093a04"/>之圓因。而得滋潤慧命。增長法身。昔佛旣爾。今佛
<lb ed="X" n="0070a13"/><lb ed="R052" n="0093a05"/>亦然。故知今佛說大法。入定之後。天雨四華。還應
<lb ed="X" n="0070a14"/><lb ed="R052" n="0093a06"/>欲潤而增長也。故云雨大法雨。次吹大法螺一句。
<lb ed="X" n="0070a15"/><lb ed="R052" n="0093a07"/>是答衆喜瑞也。又忖昔佛。四衆歡喜。一番表報之
<lb ed="X" n="0070a16"/><lb ed="R052" n="0093a08"/>後。則改三乘爲一乘。改九界。歸佛界。昔佛旣然。今
<lb ed="X" n="0070a17"/><lb ed="R052" n="0093a09"/>佛亦爾。今佛四衆歡喜之後。還應欲吹大法螺。令
<lb ed="X" n="0070a18"/><lb ed="R052" n="0093a10"/>四衆改九界三乘。而歸佛界一乘也。故云吹大法
<lb ed="X" n="0070a19"/><lb ed="R052" n="0093a11"/>螺。次擊大法鼓一句。是答動地瑞也。我忖昔佛六
<lb ed="X" n="0070a20"/><lb ed="R052" n="0093a12"/>種動地。一番表報之後。則有菩薩。翻破六位無明。
<lb ed="X" n="0070a21"/><lb ed="R052" n="0093a13"/>今佛亦六種動地。還應欲擊大法鼓。令一切衆生。
<lb ed="X" n="0070a22"/><lb ed="R052" n="0093a14"/>翻破六位無明也。故云擊大法鼓。次演大法義一
<lb ed="X" n="0070a23"/><lb ed="R052" n="0093a15"/>句。是答放光瑞也。我忖昔佛。放眉間光。照萬八千
<lb ed="X" n="0070a24"/><lb ed="R052" n="0093a16"/>土。一番表報之後。則令諸衆生。得聞無上大法。而
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0070b" n="0070b"/>
<lb ed="X" n="0070b01"/><lb ed="R052" n="0093a17"/>使究竟成就。今佛放眉間光。照萬八千土。還應欲
<lb ed="X" n="0070b02"/><lb ed="R052" n="0093a18"/>演大法義。令一切衆生。咸得究竟成就也。故云演
<lb ed="X" n="0070b03"/><lb ed="R052" n="0093b01"/>大法義。就此五句。答前現瑞。唯無入定。然雨華等
<lb ed="X" n="0070b04"/><lb ed="R052" n="0093b02"/>四瑞。皆由入定而現。則擧其四。自兼入定矣。若約
<lb ed="X" n="0070b05"/><lb ed="R052" n="0093b03"/>後正宗。釋此五句。初欲說大法一句。是總明成於
<lb ed="X" n="0070b06"/><lb ed="R052" n="0093b04"/>四十位圓因也。意謂。如我惟忖昔佛。現瑞相之後。
<lb ed="X" n="0070b07"/><lb ed="R052" n="0093b05"/>卽便說於大法。而令衆生開示悟入佛之知見。成
<lb ed="X" n="0070b08"/><lb ed="R052" n="0093b06"/>於住行向地四十位之圓因。今世尊。旣現於瑞應。
<lb ed="X" n="0070b09"/><lb ed="R052" n="0093b07"/>亦欲說於一乘圓實之大法。而令一切咸得開示
<lb ed="X" n="0070b10"/><lb ed="R052" n="0093b08"/>悟入佛之知見。成於四十位之圓因也。次雨大下
<lb ed="X" n="0070b11"/><lb ed="R052" n="0093b09"/>四句。是別明成於四十位圓因也。雨大法雨。是明
<lb ed="X" n="0070b12"/><lb ed="R052" n="0093b10"/>十住。開佛知見也。蓋雨有潤長之義。若聞妙法。自
<lb ed="X" n="0070b13"/><lb ed="R052" n="0093b11"/>能開佛知見。從初住至十住。所有慧命。分分潤澤。
<lb ed="X" n="0070b14"/><lb ed="R052" n="0093b12"/>所有法身。分分增長。故云雨大法雨也。吹大法螺。
<lb ed="X" n="0070b15"/><lb ed="R052" n="0093b13"/>是明十行。示佛知見也。蓋螺有改轉號令之義。若
<lb ed="X" n="0070b16"/><lb ed="R052" n="0093b14"/>說大法。則能令衆生示佛知見。則改十住之號。而
<lb ed="X" n="0070b17"/><lb ed="R052" n="0093b15"/>爲十行。故言吹大法螺也。擊大法鼓。是明十向。悟
<lb ed="X" n="0070b18"/><lb ed="R052" n="0093b16"/>佛知見也。蓋鼓有警<g ref="#CB15081">䇿</g>之義。若說大法。則能令衆
<lb ed="X" n="0070b19"/><lb ed="R052" n="0093b17"/>生悟佛知見。警覺<g ref="#CB15081">䇿</g>進。從於十行。而至十向。故言
<lb ed="X" n="0070b20"/><lb ed="R052" n="0093b18"/>擊大法鼓也。演大法義。是明十地。入佛知見也。蓋
<lb ed="X" n="0070b21"/><lb ed="R052" n="0094a01"/>演有明其所以之義。若說大法。則能令衆生入佛
<lb ed="X" n="0070b22"/><lb ed="R052" n="0094a02"/>知見。而成十地。卽破四十品無明。顯四十分三德。
<lb ed="X" n="0070b23"/><lb ed="R052" n="0094a03"/>比前之住行向爲深。故云演大法義也。然惟忖一
<lb ed="X" n="0070b24"/><lb ed="R052" n="0094a04"/>文。就前約後。兩番消釋。義無不盡。旨無不得者矣。</p>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0070c" n="0070c"/>
<lb ed="X" n="0070c01"/><lb ed="R052" n="0094a05"/><p xml:id="pX33p0070c0101">△二證驗。分二。初總驗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0070c02"/><lb ed="R052" n="0094a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0070c0201">諸善男子。我於過去諸佛。曾見此瑞。放斯光<anchor xml:id="nkr_note_add_0070c0201" n="0070c0201"/><anchor xml:id="beg0070c0201" n="0070c0201"/>已<anchor xml:id="end0070c0201"/>。卽說
<lb ed="X" n="0070c03"/><lb ed="R052" n="0094a07"/>大法。是故當知。今佛現光。亦復如是。欲令衆生。咸得
<lb ed="X" n="0070c04"/><lb ed="R052" n="0094a08"/>聞知。一切世間。難信之法。故現斯瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0070c05"/><lb ed="R052" n="0094a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0070c0501">過去等者。謂我上所答。豈無的據。乃於過去諸佛
<lb ed="X" n="0070c06"/><lb ed="R052" n="0094a10"/>所。曾見之瑞。而作此言。今則援古以實驗之。且先
<lb ed="X" n="0070c07"/><lb ed="R052" n="0094a11"/>總明。故言我於諸佛<note place="inline">云云</note>。欲令衆生等者。蓋今佛
<lb ed="X" n="0070c08"/><lb ed="R052" n="0094a12"/>旣如昔佛。欲說大法。何不直爲演說。而必先現種
<lb ed="X" n="0070c09"/><lb ed="R052" n="0094a13"/>種之瑞。方乃說耶。當知所說之法。但可以此聞彼
<lb ed="X" n="0070c10"/><lb ed="R052" n="0094a14"/>不聞。彼聞此不聞。今乃欲令一切衆生。若彼若此。
<lb ed="X" n="0070c11"/><lb ed="R052" n="0094a15"/>咸得聞知難信難解之法。則必須驗其常情。生其
<lb ed="X" n="0070c12"/><lb ed="R052" n="0094a16"/>樂欲。故先現此種種之瑞也。然以何等法。爲難信
<lb ed="X" n="0070c13"/><lb ed="R052" n="0094a17"/>者。若說三乘是三乘。一乘是一乘。九界是九界。佛
<lb ed="X" n="0070c14"/><lb ed="R052" n="0094a18"/>界是佛界。此是易信之法。今經則會三乘爲一乘。
<lb ed="X" n="0070c15"/><lb ed="R052" n="0094b01"/>則全三是一。一外無三。開九界成佛界。則全生是
<lb ed="X" n="0070c16"/><lb ed="R052" n="0094b02"/>佛。佛外無生。此三一圓融。生佛平等之法。乃最爲
<lb ed="X" n="0070c17"/><lb ed="R052" n="0094b03"/>難信者也。言咸得聞知者。蓋四十年前。未嘗不說。
<lb ed="X" n="0070c18"/><lb ed="R052" n="0094b04"/>未嘗不聞。未嘗不知。而不得令一切世間咸聞咸
<lb ed="X" n="0070c19"/><lb ed="R052" n="0094b05"/>知。如華嚴三無差別。阿含無生忍。方等之實相。般
<lb ed="X" n="0070c20"/><lb ed="R052" n="0094b06"/>若之眞空。此皆難信之法。未嘗不說。但華嚴圓人
<lb ed="X" n="0070c21"/><lb ed="R052" n="0094b07"/>聞知。別人則不聞知。阿含秘密邊聞知。顯露邊則
<lb ed="X" n="0070c22"/><lb ed="R052" n="0094b08"/>不聞知。方等般若。亦唯圓人聞知。前三敎人則不
<lb ed="X" n="0070c23"/><lb ed="R052" n="0094b09"/>聞知。是則四十年前。雖說難信難聞難知之法。故
<lb ed="X" n="0070c24"/><lb ed="R052" n="0094b10"/>不名咸得聞知。今乃欲說圓妙大法。開九界同一
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0071a" n="0071a"/>
<lb ed="X" n="0071a01"/><lb ed="R052" n="0094b11"/>佛界。會三乘同一佛乘。則無論其是凡夫是二乘
<lb ed="X" n="0071a02"/><lb ed="R052" n="0094b12"/>是偏漸。皆欲使其聞知難信難解之法。咸得開示
<lb ed="X" n="0071a03"/><lb ed="R052" n="0094b13"/>悟入佛之知見。此非小可之事。必須驗其常情。增
<lb ed="X" n="0071a04"/><lb ed="R052" n="0094b14"/>其渴慕。所以見此種種之瑞也。則知現瑞。莫非爲
<lb ed="X" n="0071a05"/><lb ed="R052" n="0094b15"/>佛知見。故前文衆集。表報妙人。現瑞表報妙理。疑
<lb ed="X" n="0071a06"/><lb ed="R052" n="0094b16"/>念表報妙行。問答表報妙敎。所以發起。全以正說
<lb ed="X" n="0071a07"/><lb ed="R052" n="0094b17"/>爲發起。正說。全以發起爲正說也。此序正之大旨。
<lb ed="X" n="0071a08"/><lb ed="R052" n="0094b18"/>不可不知者。</p><p xml:id="pX33p0071a0806" cb:place="inline">△二別驗。分三。初明最初一佛。二明
<lb ed="X" n="0071a09"/><lb ed="R052" n="0095a01"/>中二萬佛。三明最後一佛。初又三。初擧時分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0071a10"/><lb ed="R052" n="0095a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0071a1001">諸善男子。如過去無量無邊。不可思議。阿僧祇劫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0071a11"/><lb ed="R052" n="0095a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0071a1101">△二出佛號。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0071a12"/><lb ed="R052" n="0095a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0071a1201">爾時有佛號日月燈明如來。應供。正徧知。明行足。善
<lb ed="X" n="0071a13"/><lb ed="R052" n="0095a05"/>逝世間解。無上士調御丈夫。天人師。佛。世尊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0071a14"/><lb ed="R052" n="0095a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0071a1401">彼佛號日月燈明者。日能照晝。以喩彼佛道種智。
<lb ed="X" n="0071a15"/><lb ed="R052" n="0095a07"/>能知於有。月能照夜。以喩彼佛一切智。能知於空。
<lb ed="X" n="0071a16"/><lb ed="R052" n="0095a08"/>燈者。能照日月之所不及。以喩彼佛一切種智。能
<lb ed="X" n="0071a17"/><lb ed="R052" n="0095a09"/>知於中。以彼如來。三智具足。圓觀圓證。就其德以
<lb ed="X" n="0071a18"/><lb ed="R052" n="0095a10"/>彰名。故號日月燈明。此別號也。如來者。通號也。應
<lb ed="X" n="0071a19"/><lb ed="R052" n="0095a11"/>供者。智斷二德。皆悉具足。故應受一切衆生供養
<lb ed="X" n="0071a20"/><lb ed="R052" n="0095a12"/>也。正徧知者。若但知有不知空。知空不知中。知中
<lb ed="X" n="0071a21"/><lb ed="R052" n="0095a13"/>不知空有。此不爲徧知。但知有而不知空。則所知
<lb ed="X" n="0071a22"/><lb ed="R052" n="0095a14"/>之有非妙有。不能一有一切有。乃至但知中而不
<lb ed="X" n="0071a23"/><lb ed="R052" n="0095a15"/>知空有。則所知之中非圓中。不能一中一切中。所
<lb ed="X" n="0071a24"/><lb ed="R052" n="0095a16"/>以不名正知也。彼如來不但知有。亦知空。不但知
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0071b" n="0071b"/>
<lb ed="X" n="0071b01"/><lb ed="R052" n="0095a17"/>中。亦知空有。故爲徧知。旣三智圓知。則所知之有。
<lb ed="X" n="0071b02"/><lb ed="R052" n="0095a18"/>乃是妙有。而一有一切有。乃至所知之中。是圓中。
<lb ed="X" n="0071b03"/><lb ed="R052" n="0095b01"/>而一中一切中。故名正知也。明行足者。明卽是慧。
<lb ed="X" n="0071b04"/><lb ed="R052" n="0095b02"/>行卽是福。若有慧無福。慧乃成狂。有福無慧。事不
<lb ed="X" n="0071b05"/><lb ed="R052" n="0095b03"/>卽理。彼如來則福之與慧。悉皆具足。故稱明行足
<lb ed="X" n="0071b06"/><lb ed="R052" n="0095b04"/>也。善逝世間解爲一號。以其能卽生死。而到涅槃。
<lb ed="X" n="0071b07"/><lb ed="R052" n="0095b05"/>故稱善逝。雖到涅槃。而不著涅槃。還入生死。度脫
<lb ed="X" n="0071b08"/><lb ed="R052" n="0095b06"/>衆生。故稱世間。雖在世間。而不爲世間所染。故稱
<lb ed="X" n="0071b09"/><lb ed="R052" n="0095b07"/>爲解也。無上士。無上之道。唯佛獨證。超世出世之
<lb ed="X" n="0071b10"/><lb ed="R052" n="0095b08"/>士。故名無上士也。調御丈夫者。由如來能說諦緣
<lb ed="X" n="0071b11"/><lb ed="R052" n="0095b09"/>之法。調凡夫著有之衆生。以歸於空。能說六度之
<lb ed="X" n="0071b12"/><lb ed="R052" n="0095b10"/>法。調二乘著空之衆生。以歸於有。能說圓頓一乘
<lb ed="X" n="0071b13"/><lb ed="R052" n="0095b11"/>之法。調偏漸菩薩之衆生。以歸於中。故稱調御丈
<lb ed="X" n="0071b14"/><lb ed="R052" n="0095b12"/>夫也。天人師者。三界之大師。四生之慈父。梵語佛
<lb ed="X" n="0071b15"/><lb ed="R052" n="0095b13"/>陀。華言覺也。自覺覺他。覺行滿足。三覺圓。萬德具。
<lb ed="X" n="0071b16"/><lb ed="R052" n="0095b14"/>故稱佛也。具上九號。世出世之尊崇。故稱世尊也。</p>
<lb ed="X" n="0071b17"/><lb ed="R052" n="0095b15"/><p xml:id="pX33p0071b1701">△三明說法。又三。初說頓敎同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0071b18"/><lb ed="R052" n="0095b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0071b1801">演說正法。初善中善後善。其義深遠。其語巧妙。純一
<lb ed="X" n="0071b19"/><lb ed="R052" n="0095b17"/>無雜。具足淸白梵行之相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0071b20"/><lb ed="R052" n="0095b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0071b2001">說法中。具明五時。演說正法者。大中至正之法也。
<lb ed="X" n="0071b21"/><lb ed="R052" n="0096a01"/>若心佛衆生。三有差別。則不得名正。華嚴明心佛
<lb ed="X" n="0071b22"/><lb ed="R052" n="0096a02"/>衆生三無差別。故名正法。初善者。謂華嚴能詮之
<lb ed="X" n="0071b23"/><lb ed="R052" n="0096a03"/>敎是善。卽圓滿修多羅也。中善者。謂華嚴所詮之
<lb ed="X" n="0071b24"/><lb ed="R052" n="0096a04"/>理是善。卽大總相法界也。後善者。謂華嚴所起之
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0071c" n="0071c"/>
<lb ed="X" n="0071c01"/><lb ed="R052" n="0096a05"/>行是善。卽不思議普賢行也。敎爲能詮。故言初。行
<lb ed="X" n="0071c02"/><lb ed="R052" n="0096a06"/>依理起。故稱後。理爲所詮。復是所依。介於敎行兩
<lb ed="X" n="0071c03"/><lb ed="R052" n="0096a07"/>楹之間。故名中。能詮敎旣圓滿。所詮理卽法界。所
<lb ed="X" n="0071c04"/><lb ed="R052" n="0096a08"/>起行是普賢。故皆是善。有人謂。三善爲三乘。不知
<lb ed="X" n="0071c05"/><lb ed="R052" n="0096a09"/>彼經唯是別圓。那有三乘也。其義下釋成也。義深
<lb ed="X" n="0071c06"/><lb ed="R052" n="0096a10"/>遠者。是釋成中善。謂所詮之理是善。故其義深遠
<lb ed="X" n="0071c07"/><lb ed="R052" n="0096a11"/>也。竪則徹於三諦。無能測其底裏。故云深。橫則窮
<lb ed="X" n="0071c08"/><lb ed="R052" n="0096a12"/>於法界。無能盡其邊涯。故言遠。又華嚴所詮之理。
<lb ed="X" n="0071c09"/><lb ed="R052" n="0096a13"/>具乎二敎。別義爲深。以次第故。圓義爲遠。以圓融
<lb ed="X" n="0071c10"/><lb ed="R052" n="0096a14"/>故。其語巧妙。是釋成初善。謂由能詮之敎是善。故
<lb ed="X" n="0071c11"/><lb ed="R052" n="0096a15"/>其語巧妙也。言巧妙者。以華嚴雖兼別。其意正在
<lb ed="X" n="0071c12"/><lb ed="R052" n="0096a16"/>圓。但由純圓。難以信解。故兼別以爲助顯。以別爲
<lb ed="X" n="0071c13"/><lb ed="R052" n="0096a17"/>助。故言巧。得顯於圓。故言妙也。純一等者。是釋成
<lb ed="X" n="0071c14"/><lb ed="R052" n="0096a18"/>後善。謂由所起之行是善。故純一無雜等也。唯一
<lb ed="X" n="0071c15"/><lb ed="R052" n="0096b01"/>普賢不思議妙行。故言純一。無有漏無漏凡小之
<lb ed="X" n="0071c16"/><lb ed="R052" n="0096b02"/>行。故言無雜。能破惑謂之淸。能顯德謂之白。破惑
<lb ed="X" n="0071c17"/><lb ed="R052" n="0096b03"/>則惑無不破。若見思。若塵沙。若無明。究竟皆破。顯
<lb ed="X" n="0071c18"/><lb ed="R052" n="0096b04"/>德則德無不顯。若法身。若般若。若解脫。究竟咸顯。
<lb ed="X" n="0071c19"/><lb ed="R052" n="0096b05"/>故言具足淸白也。又別敎之行。乃獨菩薩法。故言
<lb ed="X" n="0071c20"/><lb ed="R052" n="0096b06"/>純一。圓敎之行。則無非佛因。故言無雜。別則須破
<lb ed="X" n="0071c21"/><lb ed="R052" n="0096b07"/>煩惱而證菩提。斷生死而顯涅槃。故言淸。圓則不
<lb ed="X" n="0071c22"/><lb ed="R052" n="0096b08"/>須翻破。煩惱生死。本來全是菩提涅槃。故言白也。</p>
<lb ed="X" n="0071c23"/><lb ed="R052" n="0096b09"/><p xml:id="pX33p0071c2301">△二說漸法同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0071c24"/><lb ed="R052" n="0096b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0071c2401">爲求聲聞者。說應四諦法。度生老病死。究竟涅槃。爲
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0072a" n="0072a"/>
<lb ed="X" n="0072a01"/><lb ed="R052" n="0096b11"/>求辟支佛者。說應十二因緣法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072a02"/><lb ed="R052" n="0096b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072a0201">此乃說於阿含三藏。正化二乘。與今佛說漸初同
<lb ed="X" n="0072a03"/><lb ed="R052" n="0096b13"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072a04"/><lb ed="R052" n="0096b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072a0401">爲諸菩薩。說應六波羅蜜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072a05"/><lb ed="R052" n="0096b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072a0501">此方等般若二時中。具有四敎菩薩。故言諸也。六
<lb ed="X" n="0072a06"/><lb ed="R052" n="0096b16"/>波羅蜜。亦四敎不同。藏敎。是有相六波羅蜜。通敎。
<lb ed="X" n="0072a07"/><lb ed="R052" n="0096b17"/>是無相六波羅蜜。別敎。是亦有相亦無相六波羅
<lb ed="X" n="0072a08"/><lb ed="R052" n="0096b18"/>蜜。圓敎。是非有相非無相六波羅蜜。此與今佛說
<lb ed="X" n="0072a09"/><lb ed="R052" n="0097a01"/>漸中漸末同矣。</p><p xml:id="pX33p0072a0907" cb:place="inline">△三會圓敎同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072a10"/><lb ed="R052" n="0097a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072a1001">令得阿耨多羅。三藐三菩提。成一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072a11"/><lb ed="R052" n="0097a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072a1101">此說法華也。言若二乘若菩薩。至此皆開佛知見。
<lb ed="X" n="0072a12"/><lb ed="R052" n="0097a04"/>得無上菩提。成於一切種智。故云令得<note place="inline">云云</note>。阿含
<lb ed="X" n="0072a13"/><lb ed="R052" n="0097a05"/>漸初。方等般若。漸中漸末。及會漸歸頓。秖是三乘
<lb ed="X" n="0072a14"/><lb ed="R052" n="0097a06"/>之文。今約文分。所以爲諸聲聞等屬阿含。爲諸菩
<lb ed="X" n="0072a15"/><lb ed="R052" n="0097a07"/>薩等屬二酥。令得阿耨等。乃會歸。只此一文。四味
<lb ed="X" n="0072a16"/><lb ed="R052" n="0097a08"/>全收。此乃文殊巧說。經家巧集。天台之巧釋耳。</p><p xml:id="pX33p0072a1619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0072a17"/><lb ed="R052" n="0097a09"/>二明中二萬佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072a18"/><lb ed="R052" n="0097a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072a1801">次復有佛。亦名日月燈明。次復有佛。亦名日月燈明。
<lb ed="X" n="0072a19"/><lb ed="R052" n="0097a11"/>如是二萬佛。皆同一字。號日月燈明。又同一姓。姓頗
<lb ed="X" n="0072a20"/><lb ed="R052" n="0097a12"/>羅墮。彌勒當知。初佛後佛。皆同一字。名日月燈明。十
<lb ed="X" n="0072a21"/><lb ed="R052" n="0097a13"/>號具足。所可說法。初中後善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072a22"/><lb ed="R052" n="0097a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072a2201">所可說法等者。謂所有可說之法。無不皆善也。論
<lb ed="X" n="0072a23"/><lb ed="R052" n="0097a15"/>其法體。本不可說。有因緣故。亦可得說。說稱於機。
<lb ed="X" n="0072a24"/><lb ed="R052" n="0097a16"/>故言所可說法。同上一佛之華嚴。敎行理三。莫不
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0072b" n="0072b"/>
<lb ed="X" n="0072b01"/><lb ed="R052" n="0097a17"/>是善。故曰初中後善。若就所可二句。具明三時亦
<lb ed="X" n="0072b02"/><lb ed="R052" n="0097a18"/>得。若別圓機之因緣。則頓法可說。卽稱彼機。而說
<lb ed="X" n="0072b03"/><lb ed="R052" n="0097b01"/>華嚴。是爲初善。若有四敎機之因緣。則漸法可說。
<lb ed="X" n="0072b04"/><lb ed="R052" n="0097b02"/>卽稱彼機。而說阿含方等般若。是爲中善。若有純
<lb ed="X" n="0072b05"/><lb ed="R052" n="0097b03"/>圓機之因緣。則非頓非漸之法可說。卽稱彼機。而
<lb ed="X" n="0072b06"/><lb ed="R052" n="0097b04"/>說法華。是爲後善。華嚴則時部居先。故言初。法華
<lb ed="X" n="0072b07"/><lb ed="R052" n="0097b05"/>乃終窮極唱。故言後。三味。則介乎乳及醍醐之兩
<lb ed="X" n="0072b08"/><lb ed="R052" n="0097b06"/>楹。故稱中。若初中後。莫不稱機。故名善也。</p><p xml:id="pX33p0072b0817" cb:place="inline">△三明
<lb ed="X" n="0072b09"/><lb ed="R052" n="0097b07"/>最後一佛。又三。初明<anchor xml:id="nkr_note_add_0072b0901" n="0072b0901"/><anchor xml:id="beg0072b0901" n="0072b0901"/>已<anchor xml:id="end0072b0901"/>同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072b10"/><lb ed="R052" n="0097b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072b1001">其最後佛。未出家時。有八王子。一名有意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072b11"/><lb ed="R052" n="0097b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072b1101">有人云。昔佛有八子。今佛但一子。云何是同。今言
<lb ed="X" n="0072b12"/><lb ed="R052" n="0097b10"/>數雖不等。而有子同也。一名有意者。有卽妙有。所
<lb ed="X" n="0072b13"/><lb ed="R052" n="0097b11"/>謂三千性相。百界千如是也。由此王子。能了達現
<lb ed="X" n="0072b14"/><lb ed="R052" n="0097b12"/>前介爾一念意識。全體具足。三千性相之妙有。還
<lb ed="X" n="0072b15"/><lb ed="R052" n="0097b13"/>依之而爲圓觀圓照。乃就其德以彰名。卽名有意
<lb ed="X" n="0072b16"/><lb ed="R052" n="0097b14"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072b17"/><lb ed="R052" n="0097b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072b1701">二名善意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072b18"/><lb ed="R052" n="0097b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072b1801">善卽六度萬行衆善也。由此王子。卽介爾意識。能
<lb ed="X" n="0072b19"/><lb ed="R052" n="0097b17"/>徧入萬行衆善之門。故名善意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072b20"/><lb ed="R052" n="0097b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072b2001">三名無量意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072b21"/><lb ed="R052" n="0098a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072b2101">法性之體。充塞法界。是爲無量。由此王子。能知介
<lb ed="X" n="0072b22"/><lb ed="R052" n="0098a02"/>爾一念心中。具足此之法性。故云無量意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072b23"/><lb ed="R052" n="0098a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072b2301">四名寶意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072b24"/><lb ed="R052" n="0098a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072b2401">諸佛所有功德法財。是謂之寶。由此王子。能於一
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0072c" n="0072c"/>
<lb ed="X" n="0072c01"/><lb ed="R052" n="0098a05"/>念因心之中。積集諸佛所有功德法財。故名寶意
<lb ed="X" n="0072c02"/><lb ed="R052" n="0098a06"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c03"/><lb ed="R052" n="0098a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072c0301">五名增意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c04"/><lb ed="R052" n="0098a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072c0401">三德分顯。名之爲增。由此王子。能於現前介爾一
<lb ed="X" n="0072c05"/><lb ed="R052" n="0098a09"/>念之心。以爲能觀。亦卽此而爲所觀。所得三德。分
<lb ed="X" n="0072c06"/><lb ed="R052" n="0098a10"/>證顯著。就其所顯以彰名。卽名增意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c07"/><lb ed="R052" n="0098a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072c0701">六名除疑意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c08"/><lb ed="R052" n="0098a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072c0801">除疑者。除卽除斷。疑卽疑惑。由此王子。卽於一念
<lb ed="X" n="0072c09"/><lb ed="R052" n="0098a13"/>意識之中。而能圓斷三惑。故名除疑也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c10"/><lb ed="R052" n="0098a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072c1001">七名響意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c11"/><lb ed="R052" n="0098a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072c1101">響卽如聲之有響。由此王子。能於一念意識之中。
<lb ed="X" n="0072c12"/><lb ed="R052" n="0098a16"/>內冥乎理。外觀乎機。從是而應機說敎。以敎逗機。
<lb ed="X" n="0072c13"/><lb ed="R052" n="0098a17"/>如谷之答響。故名響意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c14"/><lb ed="R052" n="0098a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072c1401">八名法意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c15"/><lb ed="R052" n="0098b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072c1501">法卽八萬四千法藏也。由此王子。能於一念意識
<lb ed="X" n="0072c16"/><lb ed="R052" n="0098b02"/>之中。悉能受持諸佛法藏。故名法意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c17"/><lb ed="R052" n="0098b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0072c1701">是八王子。威德自在。各領四天下。是諸王子。聞父出
<lb ed="X" n="0072c18"/><lb ed="R052" n="0098b04"/>家。得阿耨多羅。三藐三菩提。悉捨王位。亦隨出家。發
<lb ed="X" n="0072c19"/><lb ed="R052" n="0098b05"/>大乘意。常修梵行。皆爲法師。<anchor xml:id="nkr_note_add_0072c1901" n="0072c1901"/><anchor xml:id="beg0072c1901" n="0072c1901"/>已<anchor xml:id="end0072c1901"/>於千萬佛所。植諸善
<lb ed="X" n="0072c20"/><lb ed="R052" n="0098b06"/>本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0072c21"/><lb ed="R052" n="0098b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0072c2101">有人云。是八王子之名。皆是在俗之稱。那可以法
<lb ed="X" n="0072c22"/><lb ed="R052" n="0098b08"/>門解釋。殊不知八王子。久<anchor xml:id="nkr_note_add_0072c2201" n="0072c2201"/><anchor xml:id="beg0072c2201" n="0072c2201"/>已<anchor xml:id="end0072c2201"/>植諸善本。故一出家。
<lb ed="X" n="0072c23"/><lb ed="R052" n="0098b09"/>便能發大乘意。而爲法師。如此。則豈不預知法門。
<lb ed="X" n="0072c24"/><lb ed="R052" n="0098b10"/>而定以俗爲名耶。故皆約法門爲釋。言發大乘意
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0073a" n="0073a"/>
<lb ed="X" n="0073a01"/><lb ed="R052" n="0098b11"/>者。卽發於上求下化四弘誓願也。慈悲喜捨之四
<lb ed="X" n="0073a02"/><lb ed="R052" n="0098b12"/>無量心。名爲梵行。念念時時處處無不行之。故云
<lb ed="X" n="0073a03"/><lb ed="R052" n="0098b13"/>常修也。</p><p xml:id="pX33p0073a0304" cb:place="inline">△二明今同二。初現瑞同。二疑念同。初又
<lb ed="X" n="0073a04"/><lb ed="R052" n="0098b14"/>二。初此土六瑞與今佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073a05"/><lb ed="R052" n="0098b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0073a0501">是時日月燈明佛。說大乘經。名無量義。敎菩薩法。佛
<lb ed="X" n="0073a06"/><lb ed="R052" n="0098b16"/>所護念。說是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0073a0601" n="0073a0601"/><anchor xml:id="beg0073a0601" n="0073a0601"/>已<anchor xml:id="end0073a0601"/>。卽於大衆中。結跏趺坐。入於無量
<lb ed="X" n="0073a07"/><lb ed="R052" n="0098b17"/>義處三昧。身心不動。是時天雨曼陀羅華。摩訶曼陀
<lb ed="X" n="0073a08"/><lb ed="R052" n="0098b18"/>羅華。曼殊沙華。摩訶曼殊沙華。而散佛上。及諸大衆
<lb ed="X" n="0073a09"/><lb ed="R052" n="0099a01"/>普佛世界。六種震動。爾時會中。比丘比丘尼。優婆塞。
<lb ed="X" n="0073a10"/><lb ed="R052" n="0099a02"/>優婆夷。天龍夜叉。乾闥婆。阿修羅。迦樓羅。緊那羅。摩
<lb ed="X" n="0073a11"/><lb ed="R052" n="0099a03"/>睺羅伽。人非人。及諸小王。轉輪聖王等。是諸大衆。得
<lb ed="X" n="0073a12"/><lb ed="R052" n="0099a04"/>未曾有。歡喜合掌。一心觀佛。爾時如來。放眉間白毫
<lb ed="X" n="0073a13"/><lb ed="R052" n="0099a05"/>相光。照東方萬八千佛土。靡不周徧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073a14"/><lb ed="R052" n="0099a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0073a1401">六瑞義如前釋。今但讀其文。結云。此是說法瑞也。
<lb ed="X" n="0073a15"/><lb ed="R052" n="0099a07"/>乃至第六云。此是放光瑞也。</p><p xml:id="pX33p0073a1512" cb:place="inline">△二他土六瑞與今
<lb ed="X" n="0073a16"/><lb ed="R052" n="0099a08"/>佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073a17"/><lb ed="R052" n="0099a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0073a1701">如今所見。是諸佛土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073a18"/><lb ed="R052" n="0099a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0073a1801">如今等者。謂今佛一光東照。萬八千土之中。十種
<lb ed="X" n="0073a19"/><lb ed="R052" n="0099a11"/>法界。五時法化。靡不顯現。故言如今所見<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0073a1919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0073a20"/><lb ed="R052" n="0099a12"/>二疑念同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073a21"/><lb ed="R052" n="0099a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0073a2101">彌勒當知。爾時會中。有二十億菩薩。樂欲聽法。是諸
<lb ed="X" n="0073a22"/><lb ed="R052" n="0099a14"/>菩薩。見此光明。普照佛土。得未曾有。欲知此光。所爲
<lb ed="X" n="0073a23"/><lb ed="R052" n="0099a15"/>因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073a24"/><lb ed="R052" n="0099a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0073a2401">旣生疑念。亦應有問有答。但略之耳。</p><p xml:id="pX33p0073a2415" cb:place="inline">△三明當同。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0073b" n="0073b"/>
<lb ed="X" n="0073b01"/><lb ed="R052" n="0099a17"/>又三。初顯同。二釋疑。三結會。初分七。初因人同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073b02"/><lb ed="R052" n="0099a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0073b0201">時有菩薩。名曰妙光。有八百弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073b03"/><lb ed="R052" n="0099b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0073b0301">菩薩名妙光者。由此菩薩。能以三智圓照三諦。全
<lb ed="X" n="0073b04"/><lb ed="R052" n="0099b02"/>智卽境。全境卽智。境智圓融。不可思議。故名妙光
<lb ed="X" n="0073b05"/><lb ed="R052" n="0099b03"/>也。有八百弟子一句。乃是伏難。爲下釋疑中。作一
<lb ed="X" n="0073b06"/><lb ed="R052" n="0099b04"/>張本耳。</p><p xml:id="pX33p0073b0604" cb:place="inline">△二說法同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073b07"/><lb ed="R052" n="0099b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0073b0701">是時日月燈明佛。從三昧起。因妙光菩薩。說大乘經。
<lb ed="X" n="0073b08"/><lb ed="R052" n="0099b06"/>名妙法蓮華。敎菩薩法。佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073b09"/><lb ed="R052" n="0099b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0073b0901">因妙光等者。卽是當機也。然彼佛明菩薩爲當機。
<lb ed="X" n="0073b10"/><lb ed="R052" n="0099b08"/>今佛以聲聞爲當機。云何是同。應知彼則妙光。化
<lb ed="X" n="0073b11"/><lb ed="R052" n="0099b09"/>事<anchor xml:id="nkr_note_add_0073b1101" n="0073b1101"/><anchor xml:id="beg0073b1101" n="0073b1101"/>已<anchor xml:id="end0073b1101"/>成。故稱菩薩。今則身子。化事未成。故名聲聞。
<lb ed="X" n="0073b12"/><lb ed="R052" n="0099b10"/>宜知妙光。在法華<anchor xml:id="nkr_note_add_0073b1201" n="0073b1201"/><anchor xml:id="beg0073b1201" n="0073b1201"/>已<anchor xml:id="end0073b1201"/>前。未嘗不是聲聞。身子在法
<lb ed="X" n="0073b13"/><lb ed="R052" n="0099b11"/>華<anchor xml:id="nkr_note_add_0073b1301" n="0073b1301"/><anchor xml:id="beg0073b1301" n="0073b1301"/>已<anchor xml:id="end0073b1301"/>後。亦應得是菩薩也。敎菩薩法者。二乘得聞
<lb ed="X" n="0073b14"/><lb ed="R052" n="0099b12"/>此經。大乘機動。則亦是菩薩耳。佛所護念者。以久
<lb ed="X" n="0073b15"/><lb ed="R052" n="0099b13"/>默斯要。不務速說也。</p><p xml:id="pX33p0073b1509" cb:place="inline">△三時節同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073b16"/><lb ed="R052" n="0099b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0073b1601">六十小劫。不起於座。時會聽者。亦坐一處。六十小劫。
<lb ed="X" n="0073b17"/><lb ed="R052" n="0099b15"/>身心不動。聽佛所說。謂如食頃。是時衆中。無有一人。
<lb ed="X" n="0073b18"/><lb ed="R052" n="0099b16"/>若身若心。而生懈倦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073b19"/><lb ed="R052" n="0099b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0073b1901">六十小劫謂如食頃者。總由樂法心切。故能見長
<lb ed="X" n="0073b20"/><lb ed="R052" n="0099b18"/>爲短。心若愁悶。則短時亦見爲長也。有人云。彼佛
<lb ed="X" n="0073b21"/><lb ed="R052" n="0100a01"/>六十小劫。謂如食頃。今佛五十小劫。謂如半日。何
<lb ed="X" n="0073b22"/><lb ed="R052" n="0100a02"/>以彼多十劫。尙如食頃之短。今少十劫。反如半日
<lb ed="X" n="0073b23"/><lb ed="R052" n="0100a03"/>之長耶。殊不知促長爲短。全由如來之神力。若多
<lb ed="X" n="0073b24"/><lb ed="R052" n="0100a04"/>促之。則六十劫。亦如食頃。若少促之。則五十劫。亦
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0073c" n="0073c"/>
<lb ed="X" n="0073c01"/><lb ed="R052" n="0100a05"/>如半日。未有能促五十劫爲半日。而不能促六十
<lb ed="X" n="0073c02"/><lb ed="R052" n="0100a06"/>劫爲食頃也。</p><p xml:id="pX33p0073c0206" cb:place="inline">△四唱滅同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073c03"/><lb ed="R052" n="0100a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0073c0301">日月燈明佛。於六十小劫。說是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0073c0301" n="0073c0301"/><anchor xml:id="beg0073c0301" n="0073c0301"/>已<anchor xml:id="end0073c0301"/>。卽於梵魔沙門。
<lb ed="X" n="0073c04"/><lb ed="R052" n="0100a08"/>婆羅門。及天人阿修羅衆中。而宣此言。如來於今日
<lb ed="X" n="0073c05"/><lb ed="R052" n="0100a09"/>中夜。當入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073c06"/><lb ed="R052" n="0100a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0073c0601">中夜入涅槃者。如來必從中日而生。中夜而滅。蓋
<lb ed="X" n="0073c07"/><lb ed="R052" n="0100a11"/>有所表也。諸佛如來。旣五住究盡。二死永亡。何得
<lb ed="X" n="0073c08"/><lb ed="R052" n="0100a12"/>有生有滅。今所以有生有滅者。乃欲化度衆生。故
<lb ed="X" n="0073c09"/><lb ed="R052" n="0100a13"/>現生滅。實非生滅。所謂生未嘗生。滅未嘗滅耳。今
<lb ed="X" n="0073c10"/><lb ed="R052" n="0100a14"/>言中日生。中夜滅。蓋中日雖陽盛。後分屬於陰。如
<lb ed="X" n="0073c11"/><lb ed="R052" n="0100a15"/>來由此而生。表生未嘗生也。中夜雖陰盛。後分屬
<lb ed="X" n="0073c12"/><lb ed="R052" n="0100a16"/>於陽。如來由此而滅。表滅未嘗滅也。旣生未嘗生。
<lb ed="X" n="0073c13"/><lb ed="R052" n="0100a17"/>滅未嘗滅。雖數數現生。數數現滅。乃是爲化衆生。
<lb ed="X" n="0073c14"/><lb ed="R052" n="0100a18"/>實非有生滅也。</p><p xml:id="pX33p0073c1407" cb:place="inline">△五授記同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073c15"/><lb ed="R052" n="0100b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0073c1501">時有菩薩。名曰德藏。日月燈明佛。卽授其記。吿諸比
<lb ed="X" n="0073c16"/><lb ed="R052" n="0100b02"/>丘。是<name role="" type="person">德藏菩薩</name>。次當作佛。號曰淨身。多陀阿伽度。阿
<lb ed="X" n="0073c17"/><lb ed="R052" n="0100b03"/>羅訶。三藐三佛陀。佛授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0073c1701" n="0073c1701"/><anchor xml:id="beg0073c1701" n="0073c1701"/>已<anchor xml:id="end0073c1701"/>。便於中夜。入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0073c18"/><lb ed="R052" n="0100b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0073c1801">菩薩。名德藏者。以能含藏諸佛所有功德法財。故
<lb ed="X" n="0073c19"/><lb ed="R052" n="0100b05"/>以彰其名也。又自能入三德秘藏。復能化他。同入
<lb ed="X" n="0073c20"/><lb ed="R052" n="0100b06"/>其中。故名德藏也。然日月燈明佛起定。因妙光說
<lb ed="X" n="0073c21"/><lb ed="R052" n="0100b07"/>法華經。乃授記德藏者。應知妙光。同乎身子。則說
<lb ed="X" n="0073c22"/><lb ed="R052" n="0100b08"/>法中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0073c2201" n="0073c2201"/><anchor xml:id="beg0073c2201" n="0073c2201"/>已<anchor xml:id="end0073c2201"/>授記矣。今德藏。乃在唱滅之後。所授且是
<lb ed="X" n="0073c23"/><lb ed="R052" n="0100b09"/>補處。則知但取授記同而<anchor xml:id="nkr_note_add_0073c2301" n="0073c2301"/><anchor xml:id="beg0073c2301" n="0073c2301"/>已<anchor xml:id="end0073c2301"/>。非沾於當機一人而
<lb ed="X" n="0073c24"/><lb ed="R052" n="0100b10"/>論也。言佛號淨身者。淨謂能破衆惑。身謂能聚衆
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0074a" n="0074a"/>
<lb ed="X" n="0074a01"/><lb ed="R052" n="0100b11"/>德。以由<name role="" type="person">德藏菩薩</name>。在因之時。惑無不破除。德無不
<lb ed="X" n="0074a02"/><lb ed="R052" n="0100b12"/>積聚。故果上之號。爲淨身也。</p><p xml:id="pX33p0074a0212" cb:place="inline">△六滅後同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074a03"/><lb ed="R052" n="0100b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0074a0301">佛滅度後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074a04"/><lb ed="R052" n="0100b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0074a0401">此滅後與下通經。依疏注秖作一科。今分爲二者。
<lb ed="X" n="0074a05"/><lb ed="R052" n="0100b15"/>以下偈頌。有分布舍利。起塔求道諸文。固與妙光
<lb ed="X" n="0074a06"/><lb ed="R052" n="0100b16"/>持經演說。顯判兩節也。故分之。</p><p xml:id="pX33p0074a0613" cb:place="inline">△七通經同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074a07"/><lb ed="R052" n="0100b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0074a0701">妙光菩薩。持妙法蓮華經。滿八十小劫。爲人演說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074a08"/><lb ed="R052" n="0100b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0074a0801">△二釋疑二。初釋文殊與釋迦疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074a09"/><lb ed="R052" n="0101a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0074a0901">日月燈明佛八子。皆師妙光。妙光敎化。令其堅固。阿
<lb ed="X" n="0074a10"/><lb ed="R052" n="0101a02"/>耨多羅。三藐三菩提。是諸王子。供養無量。百千萬億
<lb ed="X" n="0074a11"/><lb ed="R052" n="0101a03"/>佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0074a1101" n="0074a1101"/><anchor xml:id="beg0074a1101" n="0074a1101"/>已<anchor xml:id="end0074a1101"/>。皆成佛道。其最後成佛者。名曰然燈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074a12"/><lb ed="R052" n="0101a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0074a1201">疑謂文殊雖云大智。然居等覺因位。而是弟子。釋
<lb ed="X" n="0074a13"/><lb ed="R052" n="0101a05"/>迦乃是妙覺。而又是師。云何等覺弟子。能知妙覺
<lb ed="X" n="0074a14"/><lb ed="R052" n="0101a06"/>師耶。是故釋云。日月燈明佛八子。皆師妙光。乃至
<lb ed="X" n="0074a15"/><lb ed="R052" n="0101a07"/>最後成佛者。名曰然燈。妙光旣爲八子之師。八子
<lb ed="X" n="0074a16"/><lb ed="R052" n="0101a08"/>傳傳授記。其最後名然燈。而爲釋迦師。逆而推之
<lb ed="X" n="0074a17"/><lb ed="R052" n="0101a09"/>則釋迦。望妙光。乃九代祖矣。文殊今日。雖爲釋迦
<lb ed="X" n="0074a18"/><lb ed="R052" n="0101a10"/>弟子。推之往昔。元是釋迦之祖。以祖知解。有何疑
<lb ed="X" n="0074a19"/><lb ed="R052" n="0101a11"/>焉。言妙光敎化等者。以八王子。前隨父出家之時。
<lb ed="X" n="0074a20"/><lb ed="R052" n="0101a12"/>發大乘意。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0074a2001" n="0074a2001"/><anchor xml:id="beg0074a2001" n="0074a2001"/>已<anchor xml:id="end0074a2001"/>發菩提心矣。妙光唯恐其退大取
<lb ed="X" n="0074a21"/><lb ed="R052" n="0101a13"/>小。故敎其所發之心。使不退轉耳。故言令其堅固
<lb ed="X" n="0074a22"/><lb ed="R052" n="0101a14"/>也。</p><p xml:id="pX33p0074a2202" cb:place="inline">△二釋彌勒與文殊疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074a23"/><lb ed="R052" n="0101a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0074a2301">八百弟子中。有一人。號曰求名。貪著利養。雖復讀誦
<lb ed="X" n="0074a24"/><lb ed="R052" n="0101a16"/>衆經。而不通利。多所忘失。故號求名。是人亦以種諸
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0074b" n="0074b"/>
<lb ed="X" n="0074b01"/><lb ed="R052" n="0101a17"/>善根因緣故。得値無量。百千萬億諸佛。供養恭敬。尊
<lb ed="X" n="0074b02"/><lb ed="R052" n="0101a18"/>重讚歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074b03"/><lb ed="R052" n="0101b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0074b0301">疑謂文殊彌勒。同是等覺。何以問必彌勒。而非文
<lb ed="X" n="0074b04"/><lb ed="R052" n="0101b02"/>殊。答必文殊。而非彌勒。是故釋云。八百弟子中。有
<lb ed="X" n="0074b05"/><lb ed="R052" n="0101b03"/>一人。號曰求名。如是則彌勒。乃爲文殊之弟子。爲
<lb ed="X" n="0074b06"/><lb ed="R052" n="0101b04"/>弟子者應問。文殊乃爲彌勒之本師。爲本師者應
<lb ed="X" n="0074b07"/><lb ed="R052" n="0101b05"/>答。又何疑焉。言求名等者。非同凡夫貪名求利。謂
<lb ed="X" n="0074b08"/><lb ed="R052" n="0101b06"/>之貪著名利。乃由其不達徧計本空。依他幻有。唯
<lb ed="X" n="0074b09"/><lb ed="R052" n="0101b07"/>一圓成實性。故言貪著利養。乃至而不通利也。</p><p xml:id="pX33p0074b0919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0074b10"/><lb ed="R052" n="0101b08"/>三結會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074b11"/><lb ed="R052" n="0101b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0074b1101">彌勒當知。爾時妙光菩薩。豈異人乎。我身是也。求名
<lb ed="X" n="0074b12"/><lb ed="R052" n="0101b10"/>菩薩。汝身是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074b13"/><lb ed="R052" n="0101b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0074b1301">△五結判文殊酬答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074b14"/><lb ed="R052" n="0101b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0074b1401">今見此瑞。與本無異。是故惟忖。今日如來。當說大乘
<lb ed="X" n="0074b15"/><lb ed="R052" n="0101b13"/>經。名妙法蓮華。敎菩薩法。佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074b16"/><lb ed="R052" n="0101b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0074b1601">此文殊酬答。須引佛爲證者。若直爾自說。無以證
<lb ed="X" n="0074b17"/><lb ed="R052" n="0101b15"/>驗。其誰肯信。所謂寄之空言。不若驗之實事。故引
<lb ed="X" n="0074b18"/><lb ed="R052" n="0101b16"/>古爲答也。然須廣引二萬佛者。若但引一佛二佛。
<lb ed="X" n="0074b19"/><lb ed="R052" n="0101b17"/>三四五佛。證同。則人猶未爲之重信。謂彼佛雖爾。
<lb ed="X" n="0074b20"/><lb ed="R052" n="0101b18"/>今佛豈然。故廣引二萬諸佛。無不皆然。乃人能爲
<lb ed="X" n="0074b21"/><lb ed="R052" n="0102a01"/>之信受矣。又彌勒之問。則以光中所見東方萬八
<lb ed="X" n="0074b22"/><lb ed="R052" n="0102a02"/>千土爲問。乃顯橫。與今佛設化同。文殊之答。則以
<lb ed="X" n="0074b23"/><lb ed="R052" n="0102a03"/>過去無數劫前所見諸佛爲答。乃顯竪。與今佛設
<lb ed="X" n="0074b24"/><lb ed="R052" n="0102a04"/>化同。總之擧橫擧竪。無不皆同。以顯今佛從定而
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0074c" n="0074c"/>
<lb ed="X" n="0074c01"/><lb ed="R052" n="0102a05"/>起。必當說於妙法華經。與十方三世諸佛所說。靡
<lb ed="X" n="0074c02"/><lb ed="R052" n="0102a06"/>不同者。故一問一答。得與正宗之發起也。</p><p xml:id="pX33p0074c0217" cb:place="inline">△二偈
<lb ed="X" n="0074c03"/><lb ed="R052" n="0102a07"/>頌。上長行有三。今惟忖略耳。上證驗中。分總別爲
<lb ed="X" n="0074c04"/><lb ed="R052" n="0102a08"/>二。今但頌別。上別有三。最初中間最後。今但頌初
<lb ed="X" n="0074c05"/><lb ed="R052" n="0102a09"/>後。不頌中間也。分文爲二。初頌證驗。二頌結判。初
<lb ed="X" n="0074c06"/><lb ed="R052" n="0102a10"/>又二。初頌最初一佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074c07"/><lb ed="R052" n="0102a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0074c0701">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>。於大衆中。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0074c08"/><lb ed="R052" n="0102a12"/><p xml:id="pX33p0074c0801">我念過去世。無量無數劫。有佛人中尊。號日月燈明。
<lb ed="X" n="0074c09"/><lb ed="R052" n="0102a13"/>世尊演說法。度無量衆生。無數億菩薩。令入佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074c10"/><lb ed="R052" n="0102a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0074c1001">初二句。頌時分。次二句。頌佛號。世尊一句。頌華嚴
<lb ed="X" n="0074c11"/><lb ed="R052" n="0102a15"/>也。卽演說正法初善等文。度無量一句。頌上爲求
<lb ed="X" n="0074c12"/><lb ed="R052" n="0102a16"/>聲聞支佛者。說四諦因緣。是阿含也。無數一句。頌
<lb ed="X" n="0074c13"/><lb ed="R052" n="0102a17"/>上爲諸菩薩。說應六波羅蜜。是方等般若。二時也。
<lb ed="X" n="0074c14"/><lb ed="R052" n="0102a18"/>令入一句。卽令得阿耨菩提。成一切種智。若人天。
<lb ed="X" n="0074c15"/><lb ed="R052" n="0102b01"/>若二乘。若菩薩。皆得開示悟入佛之知見。此說法
<lb ed="X" n="0074c16"/><lb ed="R052" n="0102b02"/>華。具有五時也。</p><p xml:id="pX33p0074c1607" cb:place="inline">△二頌最後一佛三。初頌<anchor xml:id="nkr_note_add_0074c1601" n="0074c1601"/><anchor xml:id="beg0074c1601" n="0074c1601"/>已<anchor xml:id="end0074c1601"/>同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074c17"/><lb ed="R052" n="0102b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0074c1701">佛未出家時。所生八王子。見大聖出家。亦隨修梵行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0074c18"/><lb ed="R052" n="0102b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0074c1801">言大聖者。卽燈明佛也。大聖之義。如弘傳序釋。出
<lb ed="X" n="0074c19"/><lb ed="R052" n="0102b05"/>家有三義。一剃除鬚髮者。不論形同法同。同是出
<lb ed="X" n="0074c20"/><lb ed="R052" n="0102b06"/>家相狀。此出世俗家也。二旣得出家。依法修持。破
<lb ed="X" n="0074c21"/><lb ed="R052" n="0102b07"/>見思煩惱。離分段生死。此出三界家也。三依大乘
<lb ed="X" n="0074c22"/><lb ed="R052" n="0102b08"/>敎。而爲修習。更破無明煩惱。更離變易生死。直至
<lb ed="X" n="0074c23"/><lb ed="R052" n="0102b09"/>等覺。一品無明。一分變易。悉皆得離。此出無明家
<lb ed="X" n="0074c24"/><lb ed="R052" n="0102b10"/>也。彼佛不唯出世俗三界之家。乃出無明之家也。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0075a" n="0075a"/>
<lb ed="X" n="0075a01"/><lb ed="R052" n="0102b11"/>若八王子。雖止出世俗家。據長行中文。發大乘意。
<lb ed="X" n="0075a02"/><lb ed="R052" n="0102b12"/>亦可謂出無明家也。</p><p xml:id="pX33p0075a0209" cb:place="inline">△二頌今同二。初頌現瑞同。
<lb ed="X" n="0075a03"/><lb ed="R052" n="0102b13"/>二頌疑念同。初又二。初頌此土瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075a04"/><lb ed="R052" n="0102b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075a0401">時佛說大乘。經名無量義。於諸大衆中。而爲廣分別。
<lb ed="X" n="0075a05"/><lb ed="R052" n="0102b15"/>佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0075a0501" n="0075a0501"/><anchor xml:id="beg0075a0501" n="0075a0501"/>已<anchor xml:id="end0075a0501"/>。卽於法座上。加趺坐三昧。名無量義處。
<lb ed="X" n="0075a06"/><lb ed="R052" n="0102b16"/>天雨曼陀華。天鼓自然鳴。諸天龍鬼神。供養人中尊。
<lb ed="X" n="0075a07"/><lb ed="R052" n="0102b17"/>一切諸佛土。卽時大震動。佛放眉間光。現諸希有事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075a08"/><lb ed="R052" n="0102b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0075a0801">言分別者。卽從於一法中。分出二法三道四果等。
<lb ed="X" n="0075a09"/><lb ed="R052" n="0103a01"/>無量諸法。故言廣也。</p><p xml:id="pX33p0075a0909" cb:place="inline">△二頌他土瑞二。初頌見十
<lb ed="X" n="0075a10"/><lb ed="R052" n="0103a02"/>種法界。二頌見五時法化。初二。初頌六趣凡夫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075a11"/><lb ed="R052" n="0103a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075a1101">此光照東方。萬八千佛土。示一切衆生。生死業報處。
<lb ed="X" n="0075a12"/><lb ed="R052" n="0103a04"/>有見諸佛土。以衆寶莊嚴。琉璃玻瓈色。斯由佛光照。
<lb ed="X" n="0075a13"/><lb ed="R052" n="0103a05"/>及見諸天人。龍神夜叉衆。乾闥緊那羅。各供養其佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075a14"/><lb ed="R052" n="0103a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0075a1401">各供養者。天人八部。無不供養。故云各。又是萬八
<lb ed="X" n="0075a15"/><lb ed="R052" n="0103a07"/>千土之多。故言各也。</p><p xml:id="pX33p0075a1509" cb:place="inline">△二頌佛說三乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075a16"/><lb ed="R052" n="0103a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075a1601">又見諸如來。自然成佛道。身色如金山。端嚴甚微妙。
<lb ed="X" n="0075a17"/><lb ed="R052" n="0103a09"/>如淨琉璃中。內現眞金像。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075a18"/><lb ed="R052" n="0103a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0075a1801">言如來者。旣擧其主。伴自攝矣。蓋此法身。凡聖平
<lb ed="X" n="0075a19"/><lb ed="R052" n="0103a11"/>等。生佛一如。衆生則全體在迷。是以不能顯發。諸
<lb ed="X" n="0075a20"/><lb ed="R052" n="0103a12"/>佛則能證得本有。故云自然成佛道也。身色二句。
<lb ed="X" n="0075a21"/><lb ed="R052" n="0103a13"/>明如來之報身。報有二種。若自受用報。則以法門
<lb ed="X" n="0075a22"/><lb ed="R052" n="0103a14"/>爲身。而無色像可見。今言身色如金山。乃被十地
<lb ed="X" n="0075a23"/><lb ed="R052" n="0103a15"/>機。他受用報。卽尊特勝應爲身也。以巍巍堂堂。相
<lb ed="X" n="0075a24"/><lb ed="R052" n="0103a16"/>好莊嚴。故言端嚴甚微妙也。如淨琉璃二句。明如
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0075b" n="0075b"/>
<lb ed="X" n="0075b01"/><lb ed="R052" n="0103a17"/>來之應身。從於法報。起於應身。無謀變化。應現無
<lb ed="X" n="0075b02"/><lb ed="R052" n="0103a18"/>方。假喩發明。猶如金像。現於琉璃之中。內外明徹。
<lb ed="X" n="0075b03"/><lb ed="R052" n="0103b01"/>而無隔礙也。然乃法報爲應耳。</p><p xml:id="pX33p0075b0313" cb:place="inline">△二頌見五時法
<lb ed="X" n="0075b04"/><lb ed="R052" n="0103b02"/>化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075b05"/><lb ed="R052" n="0103b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075b0501">世尊在大衆。敷演深法義。一一諸佛土。聲聞衆無數。
<lb ed="X" n="0075b06"/><lb ed="R052" n="0103b04"/>因佛光所照。悉見彼大衆。或有諸比丘。在於山林中。
<lb ed="X" n="0075b07"/><lb ed="R052" n="0103b05"/>精進持淨戒。猶如護明珠。又見諸菩薩。行施忍辱等。
<lb ed="X" n="0075b08"/><lb ed="R052" n="0103b06"/>其數如恒沙。斯由佛光照。又見諸菩薩。深入諸禪定。
<lb ed="X" n="0075b09"/><lb ed="R052" n="0103b07"/>身心寂不動。以求無上道。又見諸菩薩。知法寂滅相。
<lb ed="X" n="0075b10"/><lb ed="R052" n="0103b08"/>各於其國土。說法求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075b11"/><lb ed="R052" n="0103b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0075b1101">初二句。卽說華嚴時。初中後善。乃至具足淸白梵
<lb ed="X" n="0075b12"/><lb ed="R052" n="0103b10"/>行之相也。次一一下一行。聲聞無數。卽阿含也。三
<lb ed="X" n="0075b13"/><lb ed="R052" n="0103b11"/>或有下一行。頌方等也。四又見下一行。頌般若也。
<lb ed="X" n="0075b14"/><lb ed="R052" n="0103b12"/>又可一一等三行。頌阿含。以具有三乘故。又見等
<lb ed="X" n="0075b15"/><lb ed="R052" n="0103b13"/>二行。頌二酥。以具諸菩薩故。知法寂滅相者。謂以
<lb ed="X" n="0075b16"/><lb ed="R052" n="0103b14"/>般若妙智。觀一切法。不生不滅。不去不來。不一不
<lb ed="X" n="0075b17"/><lb ed="R052" n="0103b15"/>異。不斷不常。如是則生滅一如。去來平等。一異斷
<lb ed="X" n="0075b18"/><lb ed="R052" n="0103b16"/>常。皆不可得。所謂一切諸法。本寂滅相。不復更滅
<lb ed="X" n="0075b19"/><lb ed="R052" n="0103b17"/>也。</p><p xml:id="pX33p0075b1902" cb:place="inline">△二頌疑念同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075b20"/><lb ed="R052" n="0103b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075b2001">爾時四部衆。見日月燈佛。現大神通力。其心皆歡喜。
<lb ed="X" n="0075b21"/><lb ed="R052" n="0104a01"/>各各自相問。是事何因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075b22"/><lb ed="R052" n="0104a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0075b2201">各各自相問者。非謂四衆八部。發言相問。乃各生
<lb ed="X" n="0075b23"/><lb ed="R052" n="0104a03"/>疑念推測。爲相問耳。若發言問。須是發起衆。唯是
<lb ed="X" n="0075b24"/><lb ed="R052" n="0104a04"/>一人。如今會之中彌勒也。</p><p xml:id="pX33p0075b2411" cb:place="inline">△三頌當同。又三。初頌
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0075c" n="0075c"/>
<lb ed="X" n="0075c01"/><lb ed="R052" n="0104a05"/>顯同。二頌釋疑。三頌結會。初分七。初頌因人同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075c02"/><lb ed="R052" n="0104a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075c0201">天人所奉尊。適從三昧起。讚妙光菩薩。汝爲世間眼。
<lb ed="X" n="0075c03"/><lb ed="R052" n="0104a07"/>一切所歸信。能奉持法藏。如我所說法。唯汝能證知。
<lb ed="X" n="0075c04"/><lb ed="R052" n="0104a08"/>世尊旣讚歎。令妙光歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075c05"/><lb ed="R052" n="0104a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0075c0501">言適從三昧起者。不前不後。正當其時。謂上來一
<lb ed="X" n="0075c06"/><lb ed="R052" n="0104a10"/>番現瑞之後。四衆無不生疑動念。則大機<anchor xml:id="nkr_note_add_0075c0601" n="0075c0601"/><anchor xml:id="beg0075c0601" n="0075c0601"/>已<anchor xml:id="end0075c0601"/>發動
<lb ed="X" n="0075c07"/><lb ed="R052" n="0104a11"/>也。如來稱彼機動而起。故言適耳。汝爲世間眼者。
<lb ed="X" n="0075c08"/><lb ed="R052" n="0104a12"/>若不知實相妙理。則如盲人無眼。今妙光菩薩。一
<lb ed="X" n="0075c09"/><lb ed="R052" n="0104a13"/>聞如來所說。自能了知諸法實相。如有眼人矣。又
<lb ed="X" n="0075c10"/><lb ed="R052" n="0104a14"/>能引導他人。見於實相妙理。豈不爲世間之眼乎。
<lb ed="X" n="0075c11"/><lb ed="R052" n="0104a15"/>唯汝能證知者。若聞佛所說。但知名識字而<anchor xml:id="nkr_note_add_0075c1101" n="0075c1101"/><anchor xml:id="beg0075c1101" n="0075c1101"/>已<anchor xml:id="end0075c1101"/>。此
<lb ed="X" n="0075c12"/><lb ed="R052" n="0104a16"/>乃解知。不名證知。今妙光菩薩。聞佛所說法。不但
<lb ed="X" n="0075c13"/><lb ed="R052" n="0104a17"/>知名識字。更能如說而行。依之證入。故言證知也。
<lb ed="X" n="0075c14"/><lb ed="R052" n="0104a18"/>令妙光歡喜者。非因佛讚歎而生歡喜。由前見佛
<lb ed="X" n="0075c15"/><lb ed="R052" n="0104b01"/>現種種非常之瑞。心生疑念。而猶未決。今佛從定
<lb ed="X" n="0075c16"/><lb ed="R052" n="0104b02"/>而起。必談非常之法。言我所說法。汝能證知。蓋佛
<lb ed="X" n="0075c17"/><lb ed="R052" n="0104b03"/>語不虗。我必能知佛所說。故生歡喜也。</p><p xml:id="pX33p0075c1716" cb:place="inline">△二頌說
<lb ed="X" n="0075c18"/><lb ed="R052" n="0104b04"/>法同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075c19"/><lb ed="R052" n="0104b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075c1901">說是法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075c20"/><lb ed="R052" n="0104b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0075c2001">△三頌時節同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075c21"/><lb ed="R052" n="0104b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075c2101">滿六十小劫。不起於此座。所說上妙法。是妙光法師。
<lb ed="X" n="0075c22"/><lb ed="R052" n="0104b08"/>悉皆能受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075c23"/><lb ed="R052" n="0104b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0075c2301">△四頌唱滅同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0075c24"/><lb ed="R052" n="0104b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0075c2401">佛說是法華。令衆歡喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0075c2401" n="0075c2401"/><anchor xml:id="beg0075c2401" n="0075c2401"/>已<anchor xml:id="end0075c2401"/>。尋卽於是日。吿於天人衆。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0076a" n="0076a"/>
<lb ed="X" n="0076a01"/><lb ed="R052" n="0104b11"/>諸法實相義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0076a0101" n="0076a0101"/><anchor xml:id="beg0076a0101" n="0076a0101"/>已<anchor xml:id="end0076a0101"/>爲汝等說。我今於中夜。當入於涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076a02"/><lb ed="R052" n="0104b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076a0201">當入涅槃者。若諸法實相之義未說。則出世本懷
<lb ed="X" n="0076a03"/><lb ed="R052" n="0104b13"/>未暢。大事因緣未明。今旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0076a0301" n="0076a0301"/><anchor xml:id="beg0076a0301" n="0076a0301"/>已<anchor xml:id="end0076a0301"/>說。則化事<anchor xml:id="nkr_note_add_0076a0302" n="0076a0302"/><anchor xml:id="beg0076a0302" n="0076a0302"/>已<anchor xml:id="end0076a0302"/>成。更無
<lb ed="X" n="0076a04"/><lb ed="R052" n="0104b14"/>所作。是故當入涅槃也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076a05"/><lb ed="R052" n="0104b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076a0501">汝一心精進。當離於放逸。諸佛甚難値。億劫時一遇。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076a06"/><lb ed="R052" n="0104b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076a0601">言一心精進者。不二於二。不三於三。唯是一心。精
<lb ed="X" n="0076a07"/><lb ed="R052" n="0104b17"/>而不雜。進而不退耳。蓋旣聞實相妙理。自當依之
<lb ed="X" n="0076a08"/><lb ed="R052" n="0104b18"/>修習。自當爲之流通。故囑令精進也。離於放逸者。
<lb ed="X" n="0076a09"/><lb ed="R052" n="0105a01"/>如六根對六塵。便起六識。隨逐六塵。名爲放逸。今
<lb ed="X" n="0076a10"/><lb ed="R052" n="0105a02"/>當離此放逸也。諸佛難値二句。是釋囑累。謂令汝
<lb ed="X" n="0076a11"/><lb ed="R052" n="0105a03"/>精進。又離放逸者。蓋由諸佛難値難遇故也。難値
<lb ed="X" n="0076a12"/><lb ed="R052" n="0105a04"/>今<anchor xml:id="nkr_note_add_0076a1201" n="0076a1201"/><anchor xml:id="beg0076a1201" n="0076a1201"/>已<anchor xml:id="end0076a1201"/>値。難遇今<anchor xml:id="nkr_note_add_0076a1202" n="0076a1202"/><anchor xml:id="beg0076a1202" n="0076a1202"/>已<anchor xml:id="end0076a1202"/>遇。豈得不爲精進。而不離放逸
<lb ed="X" n="0076a13"/><lb ed="R052" n="0105a05"/>乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076a14"/><lb ed="R052" n="0105a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076a1401">世尊諸子等。聞佛入涅槃。各各懷悲惱。佛滅一何速。
<lb ed="X" n="0076a15"/><lb ed="R052" n="0105a07"/>聖主法之王。安慰無量衆。我若滅度時。汝等勿憂怖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076a16"/><lb ed="R052" n="0105a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076a1601">聖主法者。以其欲說妙法。卽說妙法。欲示涅槃。便
<lb ed="X" n="0076a17"/><lb ed="R052" n="0105a09"/>示涅槃。於諸法中得大自在。故稱爲王也。</p><p xml:id="pX33p0076a1717" cb:place="inline">△五頌
<lb ed="X" n="0076a18"/><lb ed="R052" n="0105a10"/>授記同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076a19"/><lb ed="R052" n="0105a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076a1901">是<name role="" type="person">德藏菩薩</name>。於無漏實相。心<anchor xml:id="nkr_note_add_0076a1901" n="0076a1901"/><anchor xml:id="beg0076a1901" n="0076a1901"/>已<anchor xml:id="end0076a1901"/>得通達。其次當作佛。
<lb ed="X" n="0076a20"/><lb ed="R052" n="0105a12"/>號曰爲淨身。亦度無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076a21"/><lb ed="R052" n="0105a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076a2101">言無漏實相者。如華嚴云。諸法實相義。三乘皆得。
<lb ed="X" n="0076a22"/><lb ed="R052" n="0105a14"/>而不名爲佛。當知三乘人。所得實相。乃是有漏。但
<lb ed="X" n="0076a23"/><lb ed="R052" n="0105a15"/>見其空。而不見不空故也。今無漏實相。卽邊邪皆
<lb ed="X" n="0076a24"/><lb ed="R052" n="0105a16"/>中正。不漏落二邊也。旣得無漏實相。心<anchor xml:id="nkr_note_add_0076a2401" n="0076a2401"/><anchor xml:id="beg0076a2401" n="0076a2401"/>已<anchor xml:id="end0076a2401"/>通達。所
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0076b" n="0076b"/>
<lb ed="X" n="0076b01"/><lb ed="R052" n="0105a17"/>謂三德顯。三智滿。故云其次當作佛也。</p><p xml:id="pX33p0076b0116" cb:place="inline">△六頌滅
<lb ed="X" n="0076b02"/><lb ed="R052" n="0105a18"/>後同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076b03"/><lb ed="R052" n="0105b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076b0301">佛此夜滅度。如薪盡火滅。分布諸舍利。而起無量塔。
<lb ed="X" n="0076b04"/><lb ed="R052" n="0105b02"/>比丘比丘尼。其數如恒沙。倍復加精進。以求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076b05"/><lb ed="R052" n="0105b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076b0501">如薪盡火滅者。喩如來之入涅槃。由於機盡。如世
<lb ed="X" n="0076b06"/><lb ed="R052" n="0105b04"/>之火。由薪而有。薪若一盡。火卽隨滅。衆生之機如
<lb ed="X" n="0076b07"/><lb ed="R052" n="0105b05"/>薪。如來之應如火。機薪若盡。應火應滅。故云如薪
<lb ed="X" n="0076b08"/><lb ed="R052" n="0105b06"/>盡火滅。倍復加精進者。以由如來唱滅之時。囑其
<lb ed="X" n="0076b09"/><lb ed="R052" n="0105b07"/>一心精進。今如來旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0076b0901" n="0076b0901"/><anchor xml:id="beg0076b0901" n="0076b0901"/>已<anchor xml:id="end0076b0901"/>入滅。則追憶所囑。而心生
<lb ed="X" n="0076b10"/><lb ed="R052" n="0105b08"/>戀慕。於所說妙法。必得了達。所謂應以滅度而得
<lb ed="X" n="0076b11"/><lb ed="R052" n="0105b09"/>度者。卽滅度之。</p><p xml:id="pX33p0076b1107" cb:place="inline">△七頌通經同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076b12"/><lb ed="R052" n="0105b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076b1201">是妙光法師。奉持佛法藏。八十小劫中。廣宣法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076b13"/><lb ed="R052" n="0105b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076b1301">△二頌釋疑二。初頌釋文殊與釋迦疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076b14"/><lb ed="R052" n="0105b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076b1401">是諸八王子。妙光所開化。堅固無上道。當見無數佛。
<lb ed="X" n="0076b15"/><lb ed="R052" n="0105b13"/>供養諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0076b1501" n="0076b1501"/><anchor xml:id="beg0076b1501" n="0076b1501"/>已<anchor xml:id="end0076b1501"/>。隨順行大道。相繼得成佛。轉次而授記。
<lb ed="X" n="0076b16"/><lb ed="R052" n="0105b14"/>最後天中天。號曰然燈佛。諸仙之導師。度脫無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076b17"/><lb ed="R052" n="0105b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076b1701">言天中天者。天是天然自然。樂勝身勝之義。然天
<lb ed="X" n="0076b18"/><lb ed="R052" n="0105b16"/>有四種不同。謂世間天。生天。淨天。第一義天。世間
<lb ed="X" n="0076b19"/><lb ed="R052" n="0105b17"/>天者。卽國王是。以其所有受用。悉皆自然。故名世
<lb ed="X" n="0076b20"/><lb ed="R052" n="0105b18"/>間天。生天者。卽三界諸天。由修十善以及禪定。方
<lb ed="X" n="0076b21"/><lb ed="R052" n="0106a01"/>能生彼。受自然樂。故名生天。淨天者。卽聲聞緣覺。
<lb ed="X" n="0076b22"/><lb ed="R052" n="0106a02"/>以其能修諦緣之法。破於見思煩惱。超乎三界生
<lb ed="X" n="0076b23"/><lb ed="R052" n="0106a03"/>死。得六神通。遊行無礙。故名淨天。第一義天者。卽
<lb ed="X" n="0076b24"/><lb ed="R052" n="0106a04"/>十住<anchor xml:id="nkr_note_add_0076b2401" n="0076b2401"/><anchor xml:id="beg0076b2401" n="0076b2401"/>已<anchor xml:id="end0076b2401"/>去。法身菩薩。以其依乎中道第一義諦。發
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0076c" n="0076c"/>
<lb ed="X" n="0076c01"/><lb ed="R052" n="0106a05"/>乎中道不思議智。還照中道不思議境。一登初住。
<lb ed="X" n="0076c02"/><lb ed="R052" n="0106a06"/>便能分顯第一義諦。感實報無礙莊嚴之土。故名
<lb ed="X" n="0076c03"/><lb ed="R052" n="0106a07"/>第一義天。今如來。不但超乎世間之天。乃至超乎
<lb ed="X" n="0076c04"/><lb ed="R052" n="0106a08"/>第一義天。故云天中天也。言諸仙之導師者。仙以
<lb ed="X" n="0076c05"/><lb ed="R052" n="0106a09"/>遷變爲義。亦有多種。若世間人。能修五通。得諸神
<lb ed="X" n="0076c06"/><lb ed="R052" n="0106a10"/>力。遷轉自在。名世間仙。聲聞緣覺。能觀眞諦。斷三
<lb ed="X" n="0076c07"/><lb ed="R052" n="0106a11"/>界生。得心自在。名二乘仙。諸大菩薩。分破無明。遊
<lb ed="X" n="0076c08"/><lb ed="R052" n="0106a12"/>戲神通。分身百界。名菩薩仙。若在如來。則五住究
<lb ed="X" n="0076c09"/><lb ed="R052" n="0106a13"/>盡。二死永亡。於諸法中。得大自在。名如來仙。若世
<lb ed="X" n="0076c10"/><lb ed="R052" n="0106a14"/>間仙。則全未斷惑。二乘仙。則但斷見思。菩薩仙。則
<lb ed="X" n="0076c11"/><lb ed="R052" n="0106a15"/>無明未盡。皆不名眞仙。唯有如來。得名眞仙。復能
<lb ed="X" n="0076c12"/><lb ed="R052" n="0106a16"/>引導世間等仙。以成究竟眞仙。故稱諸仙之導師
<lb ed="X" n="0076c13"/><lb ed="R052" n="0106a17"/>也。</p><p xml:id="pX33p0076c1302" cb:place="inline">△二頌釋彌勒與文殊疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076c14"/><lb ed="R052" n="0106a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076c1401">是妙光法師。時有一弟子。心常懷懈怠。貪著於名利。
<lb ed="X" n="0076c15"/><lb ed="R052" n="0106b01"/>求名利無厭。多遊族姓家。棄捨所習誦。廢忘不通利。
<lb ed="X" n="0076c16"/><lb ed="R052" n="0106b02"/>以是因緣故。號之爲求名。亦行衆善業。得見無數佛。
<lb ed="X" n="0076c17"/><lb ed="R052" n="0106b03"/>供養於諸佛。隨順行大道。具六波羅蜜。今見釋師子。
<lb ed="X" n="0076c18"/><lb ed="R052" n="0106b04"/>其後當作佛。號名曰彌勒。廣度諸衆生。其數無有量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076c19"/><lb ed="R052" n="0106b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076c1901">隨順行大道者。謂能隨順信從。妙光敎化。而行菩
<lb ed="X" n="0076c20"/><lb ed="R052" n="0106b06"/>薩大乘之道也。</p><p xml:id="pX33p0076c2007" cb:place="inline">△三頌結會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076c21"/><lb ed="R052" n="0106b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076c2101">彼佛滅度後。懈怠者汝是。妙光法師者。今則我身是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076c22"/><lb ed="R052" n="0106b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076c2201">△二頌結判四。初答名目。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076c23"/><lb ed="R052" n="0106b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0076c2301">我見燈明佛。本光瑞如此。以是知今佛。欲說法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0076c24"/><lb ed="R052" n="0106b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0076c2401">言本光瑞如此者。本卽本昔。謂本昔放光等瑞之
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0077a" n="0077a"/>
<lb ed="X" n="0077a01"/><lb ed="R052" n="0106b11"/>所表報耳。本昔燈明佛。說法入定。一番現瑞之後。
<lb ed="X" n="0077a02"/><lb ed="R052" n="0106b12"/>則說於大法。收無量以歸一也。又昔佛天雨四華。
<lb ed="X" n="0077a03"/><lb ed="R052" n="0106b13"/>一番現瑞之後。則雨大法雨。令諸衆生成四十位。
<lb ed="X" n="0077a04"/><lb ed="R052" n="0106b14"/>圓因也。又昔佛四衆歡喜。一番現瑞之後。則吹大
<lb ed="X" n="0077a05"/><lb ed="R052" n="0106b15"/>法螺。而改九界三乘。同歸佛界一乘也。又昔佛地
<lb ed="X" n="0077a06"/><lb ed="R052" n="0106b16"/>六震動。一番現瑞之後。則擊大法鼓。令諸衆生翻
<lb ed="X" n="0077a07"/><lb ed="R052" n="0106b17"/>破六位無明也。又昔佛放眉間光。一番現瑞之後。
<lb ed="X" n="0077a08"/><lb ed="R052" n="0106b18"/>則演大法義令諸衆生咸得究竟成就菩提也。昔
<lb ed="X" n="0077a09"/><lb ed="R052" n="0107a01"/>佛現瑞之所表報。必說法華經矣。今佛豈不然。以
<lb ed="X" n="0077a10"/><lb ed="R052" n="0107a02"/>此而知。今佛亦說法華經也。法卽法體。華是比喩。
<lb ed="X" n="0077a11"/><lb ed="R052" n="0107a03"/>是乃結判今經以法喩爲名。蓋可知矣。</p><p xml:id="pX33p0077a1116" cb:place="inline">△二答理
<lb ed="X" n="0077a12"/><lb ed="R052" n="0107a04"/>體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0077a13"/><lb ed="R052" n="0107a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0077a1301">今相如本瑞。是諸佛方便。今佛放光明。助發實相義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0077a14"/><lb ed="R052" n="0107a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0077a1401">言是諸佛方便者。謂本昔現瑞。乃是顯實相之方
<lb ed="X" n="0077a15"/><lb ed="R052" n="0107a07"/>便。蓋何以見得。以佛放斯光瑞。助發實相義故也。
<lb ed="X" n="0077a16"/><lb ed="R052" n="0107a08"/>實相妙義。由此光顯。豈非實相之方便乎。言助發
<lb ed="X" n="0077a17"/><lb ed="R052" n="0107a09"/>者。助以對正而言也。若以能觀之智。照乎實相理
<lb ed="X" n="0077a18"/><lb ed="R052" n="0107a10"/>境。還以實相理境。發乎能觀之智。以智照境。以境
<lb ed="X" n="0077a19"/><lb ed="R052" n="0107a11"/>發智。境智相冥。顯發實相。此乃正發。非助發也。今
<lb ed="X" n="0077a20"/><lb ed="R052" n="0107a12"/>但現於種種瑞相。發起實相妙義。故言助發也。又
<lb ed="X" n="0077a21"/><lb ed="R052" n="0107a13"/>助發者。若直以語言文字之聲敎。說於敎行人理
<lb ed="X" n="0077a22"/><lb ed="R052" n="0107a14"/>之四一。令諸衆生。了知諸法實相。亦是正發。非助
<lb ed="X" n="0077a23"/><lb ed="R052" n="0107a15"/>發也。今不以聲敎詮顯。但以形敎表報。上根覩之。
<lb ed="X" n="0077a24"/><lb ed="R052" n="0107a16"/>則能了知實相。故云助發也。上言說法華經。經是
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0077b" n="0077b"/>
<lb ed="X" n="0077b01"/><lb ed="R052" n="0107a17"/>能詮之名。今言助發實相義。義卽所詮之體。是乃
<lb ed="X" n="0077b02"/><lb ed="R052" n="0107a18"/>結判今經以實相而爲其體。亦可知矣。</p><p xml:id="pX33p0077b0216" cb:place="inline">△三答宗
<lb ed="X" n="0077b03"/><lb ed="R052" n="0107b01"/>要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0077b04"/><lb ed="R052" n="0107b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0077b0401">諸人今當知。合掌一心待。佛當雨法雨。充足求道者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0077b05"/><lb ed="R052" n="0107b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0077b0501">言一心待者。待有二義。卽停待對待也。停待者。謂
<lb ed="X" n="0077b06"/><lb ed="R052" n="0107b04"/>如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0077b0601" n="0077b0601"/><anchor xml:id="beg0077b0601" n="0077b0601"/>已<anchor xml:id="end0077b0601"/>現瑞相。不久卽欲說於妙法。且少爲之停
<lb ed="X" n="0077b07"/><lb ed="R052" n="0107b05"/>待也。對待者。謂所說者。必是妙法。此乃甚深難解
<lb ed="X" n="0077b08"/><lb ed="R052" n="0107b06"/>者。若不將<anchor xml:id="nkr_note_add_0077b0801" n="0077b0801"/><anchor xml:id="beg0077b0801" n="0077b0801"/>己<anchor xml:id="end0077b0801"/>之心。對於如來所說。則佛所說。與亡
<lb ed="X" n="0077b09"/><lb ed="R052" n="0107b07"/>心。便不相當。又何能爲之信受領解。故須合掌一
<lb ed="X" n="0077b10"/><lb ed="R052" n="0107b08"/>心待也。一心雖有事理不同。此應理一心耳。雨法
<lb ed="X" n="0077b11"/><lb ed="R052" n="0107b09"/>雨者。法卽實相一乘妙法。雨有增長潤澤之義。謂
<lb ed="X" n="0077b12"/><lb ed="R052" n="0107b10"/>妙法能潤澤慧命。增長法身。猶如世間之雨。故言
<lb ed="X" n="0077b13"/><lb ed="R052" n="0107b11"/>法雨也。充足求道者。卽求於一乘無上之道也。求
<lb ed="X" n="0077b14"/><lb ed="R052" n="0107b12"/>是修於妙因。若能修因自當克果。是乃結判今經
<lb ed="X" n="0077b15"/><lb ed="R052" n="0107b13"/>一乘因果爲宗。又可知矣。</p><p xml:id="pX33p0077b1511" cb:place="inline">△四答力用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0077b16"/><lb ed="R052" n="0107b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0077b1601">諸求三乘人。若有疑悔者。佛當爲除斷。令盡無有餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0077b17"/><lb ed="R052" n="0107b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0077b1701">言疑悔者。疑謂疑惑。悔卽悔恨。由三乘人。向聞如
<lb ed="X" n="0077b18"/><lb ed="R052" n="0107b16"/>來所說法。修之證之。謂究竟矣。今若聞唯一佛乘。
<lb ed="X" n="0077b19"/><lb ed="R052" n="0107b17"/>則疑如來向說三乘有失也。然我等依之而修。<anchor xml:id="nkr_note_add_0077b1901" n="0077b1901"/><anchor xml:id="beg0077b1901" n="0077b1901"/>已<anchor xml:id="end0077b1901"/>
<lb ed="X" n="0077b20"/><lb ed="R052" n="0107b18"/>得證入。豈可謂無三乘哉。旣有三乘。則疑如來今
<lb ed="X" n="0077b21"/><lb ed="R052" n="0108a01"/>之所說一乘爲失。此因聞如來今昔說法不同。所
<lb ed="X" n="0077b22"/><lb ed="R052" n="0108a02"/>以疑惑也。又三乘人。爲如來昔日所說。依之而修。
<lb ed="X" n="0077b23"/><lb ed="R052" n="0108a03"/>各有所得。今說一乘。若依之而修。將無所得。勝於
<lb ed="X" n="0077b24"/><lb ed="R052" n="0108a04"/>昔乎。然若更有所得。則使前來修於三乘。所有勤
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0077c" n="0077c"/>
<lb ed="X" n="0077c01"/><lb ed="R052" n="0108a05"/>苦。乃成虗浪。於此大小兩楹之間不達。所以悔恨
<lb ed="X" n="0077c02"/><lb ed="R052" n="0108a06"/>也。佛當爲除斷者。若有如上之疑。佛今當爲之除。
<lb ed="X" n="0077c03"/><lb ed="R052" n="0108a07"/>如下文云。十方佛土中。唯有一乘法。無二亦無三。
<lb ed="X" n="0077c04"/><lb ed="R052" n="0108a08"/>除佛方便說。是則本無三乘。由衆生言佛道長遠。
<lb ed="X" n="0077c05"/><lb ed="R052" n="0108a09"/>生於怯弱。乃不獲<anchor xml:id="nkr_note_add_0077c0501" n="0077c0501"/><anchor xml:id="beg0077c0501" n="0077c0501"/>已<anchor xml:id="end0077c0501"/>。而權說三乘。雖說三乘。意元
<lb ed="X" n="0077c06"/><lb ed="R052" n="0108a10"/>在一。故向來說有三乘。亦無有失。今說一乘。乃本
<lb ed="X" n="0077c07"/><lb ed="R052" n="0108a11"/>來是實。又有何失。此卽除其疑也。若有如上之悔。
<lb ed="X" n="0077c08"/><lb ed="R052" n="0108a12"/>佛今當爲之斷。如下文云。千二百羅漢。悉亦當作
<lb ed="X" n="0077c09"/><lb ed="R052" n="0108a13"/>佛。又云汝等所行。皆菩薩道。旣前之所行。是菩薩
<lb ed="X" n="0077c10"/><lb ed="R052" n="0108a14"/>道。而當作佛。則今之得聞。固不失。前之所行。亦不
<lb ed="X" n="0077c11"/><lb ed="R052" n="0108a15"/>虗。此卽斷其悔也。疑悔旣斷。實信自生。是乃結判
<lb ed="X" n="0077c12"/><lb ed="R052" n="0108a16"/>今經斷疑生信爲用。更可知矣。若論敎相。秖是分
<lb ed="X" n="0077c13"/><lb ed="R052" n="0108a17"/>別上之名等四重。不待言而自具矣。是以天台智
<lb ed="X" n="0077c14"/><lb ed="R052" n="0108a18"/>者大師。釋此經題。用於五重玄義。所謂第一釋名。
<lb ed="X" n="0077c15"/><lb ed="R052" n="0108b01"/>則以法喩爲名。乃至第五判敎相。則以醍醐爲敎
<lb ed="X" n="0077c16"/><lb ed="R052" n="0108b02"/>相。本出於此。故玄義通說七章中之引證。引此文
<lb ed="X" n="0077c17"/><lb ed="R052" n="0108b03"/>以證五重耳。文殊初以惟忖。次以證驗。三以結判。
<lb ed="X" n="0077c18"/><lb ed="R052" n="0108b04"/>使彌勒等疑念頓息。可謂善以問答者矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0077c1801" n="0077c1801"/><anchor xml:id="beg0077c1801" n="0077c1801"/>已<anchor xml:id="end0077c1801"/>上雖
<lb ed="X" n="0077c19"/><lb ed="R052" n="0108b05"/>有通別二序不同。總是爲一經之由致。由致旣彰。
<lb ed="X" n="0077c20"/><lb ed="R052" n="0108b06"/>正宗宜起。故次卽方便品去。說正宗也。釋序品竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0077c21"/><lb ed="R052" n="0108b07"/>
<lb ed="X" n="0077c22"/><lb ed="R052" n="0108b08"/><cb:juan fun="close" n="1b"><cb:jhead>妙法蓮華經演義卷第一之二</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0077c23"/>
<lb ed="X" n="0077c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0078a" n="0078a"/>
<lb ed="X" n="0078a01"/><lb ed="R052" n="0108b10"/><cb:juan fun="open" n="1c"><cb:mulu type="卷" n="1c">第一之三</cb:mulu><cb:jhead>妙法蓮華經演義卷第一之三</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0078a02"/><lb ed="R052" n="0108b11"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0078a03"/><lb ed="R052" n="0108b12"/><byline cb:type="author">天台敎觀　一松大師　講錄</byline>
<lb ed="X" n="0078a04"/><lb ed="R052" n="0108b13"/><byline cb:type="editor">淸　東甌釋氏　曉柔廣和　編定</byline>
<lb ed="X" n="0078a05"/><lb ed="R052" n="0108b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">方便品第二</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0078a0501">妙法蓮華經方便品第二</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0078a06"/><lb ed="R052" n="0108b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0078a0601">品題名方便者。究其所由。如下文略開權云。佛以
<lb ed="X" n="0078a07"/><lb ed="R052" n="0108b16"/>方便力。示以三乘敎。故卽名此品爲方便也。又略
<lb ed="X" n="0078a08"/><lb ed="R052" n="0108b17"/>顯實云。諸佛法久後。要當說眞實。何以不名眞實。
<lb ed="X" n="0078a09"/><lb ed="R052" n="0108b18"/>而言方便。葢若言眞實。則但得其近。而失於遠也。
<lb ed="X" n="0078a10"/><lb ed="R052" n="0109a01"/>但得能開。而失於所開也。四十年前。所說方便是
<lb ed="X" n="0078a11"/><lb ed="R052" n="0109a02"/>遠。今日法華。所說眞實是近。方便爲麤是所開。眞
<lb ed="X" n="0078a12"/><lb ed="R052" n="0109a03"/>實爲妙是能開。所以若名眞實。則但得今日之近。
<lb ed="X" n="0078a13"/><lb ed="R052" n="0109a04"/>而失四十年前之遠。但得能開之妙。而失所開之
<lb ed="X" n="0078a14"/><lb ed="R052" n="0109a05"/>麤。今言方便。不唯得昔日之遠。亦不失今日之近。
<lb ed="X" n="0078a15"/><lb ed="R052" n="0109a06"/>何者。豈有法華。而失於法華乎。又不唯得於所開
<lb ed="X" n="0078a16"/><lb ed="R052" n="0109a07"/>之麤。亦不失能開之妙。何者。若無所開之麤。則不
<lb ed="X" n="0078a17"/><lb ed="R052" n="0109a08"/>顯能開之妙故也。又一經所明。唯是眞實。而最初
<lb ed="X" n="0078a18"/><lb ed="R052" n="0109a09"/>正宗之品題。則言方便。正顯眞實。無別眞實。卽方
<lb ed="X" n="0078a19"/><lb ed="R052" n="0109a10"/>便而是眞實也。此葢經家妙體佛意。故名此品爲
<lb ed="X" n="0078a20"/><lb ed="R052" n="0109a11"/>方便也。立題之意如是。今當解釋其義。方卽法也。
<lb ed="X" n="0078a21"/><lb ed="R052" n="0109a12"/>便卽用也。謂善用偏法。以逗偏機。善用圓法。以逗
<lb ed="X" n="0078a22"/><lb ed="R052" n="0109a13"/>圓機。而名方便。此則偏是偏。圓是圓。乃秘而非妙。
<lb ed="X" n="0078a23"/><lb ed="R052" n="0109a14"/>謂三乘五敎。本來是權。不逗圓機。唯逗偏機。故秘
<lb ed="X" n="0078a24"/><lb ed="R052" n="0109a15"/>之而不說爲權。謂一佛乘。本來是實。不逗偏機。唯
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0078b" n="0078b"/>
<lb ed="X" n="0078b01"/><lb ed="R052" n="0109a16"/>逗圓機。故秘之而不說爲實。此則權實各不相卽。
<lb ed="X" n="0078b02"/><lb ed="R052" n="0109a17"/>仍是秘而非妙。若作此解。非今經之方便。乃他經
<lb ed="X" n="0078b03"/><lb ed="R052" n="0109a18"/>之方便也。若言方便是門。能通眞實。此則秘堪入
<lb ed="X" n="0078b04"/><lb ed="R052" n="0109b01"/>妙矣。然能由秘入妙。而猶有能通所通。而非秘全
<lb ed="X" n="0078b05"/><lb ed="R052" n="0109b02"/>是妙。亦非今經之方便也。今經方便者。方卽秘也。
<lb ed="X" n="0078b06"/><lb ed="R052" n="0109b03"/>便卽妙也。妙達於方。卽是眞秘。是名方便品。言妙
<lb ed="X" n="0078b07"/><lb ed="R052" n="0109b04"/>達於方者。初之秘而非妙。乃妙隔於秘。兩不相通。
<lb ed="X" n="0078b08"/><lb ed="R052" n="0109b05"/>次之由秘入妙。乃妙引於秘。又非全體相卽。今則
<lb ed="X" n="0078b09"/><lb ed="R052" n="0109b06"/>秘全卽妙。而妙達於秘。而全秘是妙。妙外無秘。全
<lb ed="X" n="0078b10"/><lb ed="R052" n="0109b07"/>權是實。實外無權。權實不二。秘妙一體。纔是今經
<lb ed="X" n="0078b11"/><lb ed="R052" n="0109b08"/>方便之義也。故云方便品。釋品題竟。</p><p xml:id="pX33p0078b1115" cb:place="inline">△品文分爲
<lb ed="X" n="0078b12"/><lb ed="R052" n="0109b09"/>二。初經家叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0078b13"/><lb ed="R052" n="0109b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0078b1301">爾時世尊。從三昧安詳而起。吿舍利弗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0078b14"/><lb ed="R052" n="0109b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0078b1401">爾時者。卽彌勒發問之後。文殊酧答方畢之時也。
<lb ed="X" n="0078b15"/><lb ed="R052" n="0109b12"/>三昧卽無量義處也。言安詳而起者。安詳卽從容
<lb ed="X" n="0078b16"/><lb ed="R052" n="0109b13"/>不迫之謂。如來入定。爲欲冥理而觀乎機。今則內
<lb ed="X" n="0078b17"/><lb ed="R052" n="0109b14"/>冥於理。而理<anchor xml:id="nkr_note_add_0078b1701" n="0078b1701"/><anchor xml:id="beg0078b1701" n="0078b1701"/>已<anchor xml:id="end0078b1701"/>冥。外觀乎機。而機<anchor xml:id="nkr_note_add_0078b1702" n="0078b1702"/><anchor xml:id="beg0078b1702" n="0078b1702"/>已<anchor xml:id="end0078b1702"/>熟。故從定安
<lb ed="X" n="0078b18"/><lb ed="R052" n="0109b15"/>詳而起也。吿舍利弗者。吿卽詔吿。所以從定而起。
<lb ed="X" n="0078b19"/><lb ed="R052" n="0109b16"/>卽詔吿者。有二義。一是施化次第。二是乘機宣演。
<lb ed="X" n="0078b20"/><lb ed="R052" n="0109b17"/>施化次第者。凡是諸佛設化。有形聲二敎。如上如
<lb ed="X" n="0078b21"/><lb ed="R052" n="0109b18"/>來現瑞。一番表報。<anchor xml:id="nkr_note_add_0078b2101" n="0078b2101"/><anchor xml:id="beg0078b2101" n="0078b2101"/>已<anchor xml:id="end0078b2101"/>是施於形敎。而法華之實相
<lb ed="X" n="0078b22"/><lb ed="R052" n="0110a01"/>妙理。全體顯著。若上根之人。則能目擊道存。覩影
<lb ed="X" n="0078b23"/><lb ed="R052" n="0110a02"/>知形。自能爲之領解。若中下之流。則猶然未曉。還
<lb ed="X" n="0078b24"/><lb ed="R052" n="0110a03"/>須聲敎以爲發明。故從定起。而詔吿也。乘機宣演
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0078c" n="0078c"/>
<lb ed="X" n="0078c01"/><lb ed="R052" n="0110a04"/>者。謂如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0078c0101" n="0078c0101"/><anchor xml:id="beg0078c0101" n="0078c0101"/>已<anchor xml:id="end0078c0101"/>現種種之瑞。四衆觀之。各各生疑動
<lb ed="X" n="0078c02"/><lb ed="R052" n="0110a05"/>念。疑念旣生。則大機發動。故乘其大機之發。而爲
<lb ed="X" n="0078c03"/><lb ed="R052" n="0110a06"/>宣演詔吿也。然不吿餘人。而獨吿舍利弗者。亦有
<lb ed="X" n="0078c04"/><lb ed="R052" n="0110a07"/>二意。一以舍利弗。是小乘中。智慧第一。今欲開彼
<lb ed="X" n="0078c05"/><lb ed="R052" n="0110a08"/>小智。卽是佛之知見。而成大智。故獨吿之。二以舍
<lb ed="X" n="0078c06"/><lb ed="R052" n="0110a09"/>利弗。從二萬億佛所。曾受大化。到今日法華會上。
<lb ed="X" n="0078c07"/><lb ed="R052" n="0110a10"/>大機先熟。則堪入佛之知見。故先吿也。</p><p xml:id="pX33p0078c0716" cb:place="inline">△二如來
<lb ed="X" n="0078c08"/><lb ed="R052" n="0110a11"/>歎二。初略開權顯實。二汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0078c0801" n="0078c0801"/><anchor xml:id="beg0078c0801" n="0078c0801"/>已<anchor xml:id="end0078c0801"/>慇懃三請下。廣開權
<lb ed="X" n="0078c09"/><lb ed="R052" n="0110a12"/>顯實。初二。初正略開顯。二爾時大衆下。騰疑致請。
<lb ed="X" n="0078c10"/><lb ed="R052" n="0110a13"/>初二。初長行。二偈頌。初二。初歎權實智。二歎權實
<lb ed="X" n="0078c11"/><lb ed="R052" n="0110a14"/>境。初二。初歎諸佛二智。二歎釋迦二智。初三。初歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0078c12"/><lb ed="R052" n="0110a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0078c1201">諸佛智慧。甚深無量。其智慧門。難解難入。一切聲聞
<lb ed="X" n="0078c13"/><lb ed="R052" n="0110a16"/>辟支佛。所不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0078c14"/><lb ed="R052" n="0110a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0078c1401">此如來從三昧起。最初卽歎諸佛智慧者。以由今
<lb ed="X" n="0078c15"/><lb ed="R052" n="0110a18"/>經。欲令衆生。咸得開示悟入佛之知見。而佛之知
<lb ed="X" n="0078c16"/><lb ed="R052" n="0110b01"/>見無他。卽諸佛所有之智慧是也。今旣欲令衆生
<lb ed="X" n="0078c17"/><lb ed="R052" n="0110b02"/>咸得聞此。故先歎之。又佛之知見。甚爲深遠。若不
<lb ed="X" n="0078c18"/><lb ed="R052" n="0110b03"/>先歎。而直說之。恐聞者。不能深心信受。故先歎之。
<lb ed="X" n="0078c19"/><lb ed="R052" n="0110b04"/>又歎諸佛釋迦二智。爲下廣略二番開權顯實作
<lb ed="X" n="0078c20"/><lb ed="R052" n="0110b05"/>張本。以諸佛權智是妙。故能開於權。實智是妙。故
<lb ed="X" n="0078c21"/><lb ed="R052" n="0110b06"/>能顯於實也。初言諸佛智慧甚深無量。是歎實智。
<lb ed="X" n="0078c22"/><lb ed="R052" n="0110b07"/>諸佛者。卽十方三世一切諸佛也。智慧二字。若一
<lb ed="X" n="0078c23"/><lb ed="R052" n="0110b08"/>往合論。智卽是慧。慧卽是智。若分而釋之。智能分
<lb ed="X" n="0078c24"/><lb ed="R052" n="0110b09"/>別事理。慧能決斷麤妙。言甚深。是擧其竪深。言無
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0079a" n="0079a"/>
<lb ed="X" n="0079a01"/><lb ed="R052" n="0110b10"/>量。是擧其橫廣。然諸佛實慧。似不可以深廣言之。
<lb ed="X" n="0079a02"/><lb ed="R052" n="0110b11"/>但無可以爲稱歎。故借此形容耳。此歎諸佛之實
<lb ed="X" n="0079a03"/><lb ed="R052" n="0110b12"/>智也。其智慧門。是歎其權智。言門者。以權智能通
<lb ed="X" n="0079a04"/><lb ed="R052" n="0110b13"/>實智。故稱權智。爲實智之門。謂諸佛實智。旣甚深
<lb ed="X" n="0079a05"/><lb ed="R052" n="0110b14"/>而無量。卽其權智。亦不易解易入易知也。一切聲
<lb ed="X" n="0079a06"/><lb ed="R052" n="0110b15"/>聞下。是出不知之人。蓋諸佛之智。雖云是權。乃與
<lb ed="X" n="0079a07"/><lb ed="R052" n="0110b16"/>實智同體。二乘之智。乃偏小一切智。故不能知。所
<lb ed="X" n="0079a08"/><lb ed="R052" n="0110b17"/>以華嚴。則如聾若啞而不知。阿含。則保證偏眞而
<lb ed="X" n="0079a09"/><lb ed="R052" n="0110b18"/>不知。方等。則但念貧事而不知。般若。則無心希取
<lb ed="X" n="0079a10"/><lb ed="R052" n="0111a01"/>而不知。至於今日。聞略開顯。尙然騰疑。所以一切
<lb ed="X" n="0079a11"/><lb ed="R052" n="0111a02"/>聲聞支佛。皆不能知。蓋二乘尙不知<anchor xml:id="nkr_note_add_0079a1101" n="0079a1101"/><anchor xml:id="beg0079a1101" n="0079a1101"/>己<anchor xml:id="end0079a1101"/>智是權。又
<lb ed="X" n="0079a12"/><lb ed="R052" n="0111a03"/>何能知諸佛權智耶。權智尙不能知。又何能知諸
<lb ed="X" n="0079a13"/><lb ed="R052" n="0111a04"/>佛實智耶。</p><p xml:id="pX33p0079a1305" cb:place="inline">△二釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079a14"/><lb ed="R052" n="0111a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0079a1401">所以者何。佛曾親近。百千萬億。無數諸佛。盡行諸佛。
<lb ed="X" n="0079a15"/><lb ed="R052" n="0111a06"/>無量道法。勇猛精進。名稱普聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079a16"/><lb ed="R052" n="0111a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0079a1601">佛曾親近等者。是釋實智。謂諸佛實智甚深無量
<lb ed="X" n="0079a17"/><lb ed="R052" n="0111a08"/>者。無他。以由能事諸佛。事佛旣多。則聞法亦多。旣
<lb ed="X" n="0079a18"/><lb ed="R052" n="0111a09"/>聞於法。則能依法而能起乎行。故其所有實智。甚
<lb ed="X" n="0079a19"/><lb ed="R052" n="0111a10"/>深而無量也。諸佛權智難解難入者。以其勇猛而
<lb ed="X" n="0079a20"/><lb ed="R052" n="0111a11"/>無怯弱。精進而不間雜。有見其形者。有聞其名者。
<lb ed="X" n="0079a21"/><lb ed="R052" n="0111a12"/>則名稱普聞無量世界。故其所有權智。難解而難
<lb ed="X" n="0079a22"/><lb ed="R052" n="0111a13"/>入也。諸佛旣其能親近無數諸佛。乃至名稱普聞。
<lb ed="X" n="0079a23"/><lb ed="R052" n="0111a14"/>故一切聲聞支佛。所不能知。何者。以由如來能親
<lb ed="X" n="0079a24"/><lb ed="R052" n="0111a15"/>近百千諸佛。若二乘尙不見有他方佛色。云何親
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0079b" n="0079b"/>
<lb ed="X" n="0079b01"/><lb ed="R052" n="0111a16"/>近。故不能知。如來能盡行諸佛道法。若二乘但念
<lb ed="X" n="0079b02"/><lb ed="R052" n="0111a17"/>空無相無作。云何盡行。故不能知。如來能勇猛精
<lb ed="X" n="0079b03"/><lb ed="R052" n="0111a18"/>進。若二乘則聞法旣久。身體疲懈。云何精進。故不
<lb ed="X" n="0079b04"/><lb ed="R052" n="0111b01"/>能知。如來能入生死。敎化一切衆生。故名稱普聞。
<lb ed="X" n="0079b05"/><lb ed="R052" n="0111b02"/>若二乘則所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0079b0501" n="0079b0501"/><anchor xml:id="beg0079b0501" n="0079b0501"/>已<anchor xml:id="end0079b0501"/>辦。不受後有。不能化導羣生。而
<lb ed="X" n="0079b06"/><lb ed="R052" n="0111b03"/>無威德名聞。所以不能知於諸佛二智也。</p><p xml:id="pX33p0079b0617" cb:place="inline">△三結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079b07"/><lb ed="R052" n="0111b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0079b0701">成就甚深。未曾有法。隨宜所說。意趣難解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079b08"/><lb ed="R052" n="0111b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0079b0801">此結諸佛二智也。言成就甚深等者。是結實智。謂
<lb ed="X" n="0079b09"/><lb ed="R052" n="0111b06"/>上來稱歎諸佛實智。則云甚深無量。釋成諸佛實
<lb ed="X" n="0079b10"/><lb ed="R052" n="0111b07"/>智。則云佛曾親近百千諸佛。盡行無量道法。總之
<lb ed="X" n="0079b11"/><lb ed="R052" n="0111b08"/>能成就甚深未曾有法故也。以其能成就未曾有
<lb ed="X" n="0079b12"/><lb ed="R052" n="0111b09"/>法。故所有實智。自得甚深而無量也。言隨宜所說
<lb ed="X" n="0079b13"/><lb ed="R052" n="0111b10"/>等者。是結權智。謂上稱歎諸佛權智。則云難解難
<lb ed="X" n="0079b14"/><lb ed="R052" n="0111b11"/>入。釋成諸佛權智。則云勇猛精進。名稱普聞。總之
<lb ed="X" n="0079b15"/><lb ed="R052" n="0111b12"/>能隨宜所說。意趣難解故也。以其隨宜所說。故所
<lb ed="X" n="0079b16"/><lb ed="R052" n="0111b13"/>有之權智。自然難解而難入也。言難解者。謂諸佛
<lb ed="X" n="0079b17"/><lb ed="R052" n="0111b14"/>隨人天之宜。則說戒善。隨二乘之宜。則說諦緣。隨
<lb ed="X" n="0079b18"/><lb ed="R052" n="0111b15"/>菩薩之宜。則說六度。然雖說於戒善諦緣六度。其
<lb ed="X" n="0079b19"/><lb ed="R052" n="0111b16"/>意唯欲一切衆生。咸得開示悟入佛之知見。元不
<lb ed="X" n="0079b20"/><lb ed="R052" n="0111b17"/>在於戒善諦緣六度也。若說戒善。意趣在於戒善。
<lb ed="X" n="0079b21"/><lb ed="R052" n="0111b18"/>乃至若說六度。意趣在於六度。乃是易解者。今雖
<lb ed="X" n="0079b22"/><lb ed="R052" n="0112a01"/>說於此。意實在彼。故言難解也。</p><p xml:id="pX33p0079b2213" cb:place="inline">△二歎釋迦二智。
<lb ed="X" n="0079b23"/><lb ed="R052" n="0112a02"/>又三。初歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079b24"/><lb ed="R052" n="0112a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0079b2401">舍利弗。吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0079b2401" n="0079b2401"/><anchor xml:id="beg0079b2401" n="0079b2401"/>已<anchor xml:id="end0079b2401"/>來。種種因緣。種種譬喩。廣演言
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0079c" n="0079c"/>
<lb ed="X" n="0079c01"/><lb ed="R052" n="0112a04"/>敎。無數方便。引導衆生。令離諸著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079c02"/><lb ed="R052" n="0112a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0079c0201">吾從成佛一句。歎實智也。謂諸佛實智。則甚深無
<lb ed="X" n="0079c03"/><lb ed="R052" n="0112a06"/>量矣。若吾釋迦實智。從成佛來。亦復具足。以其成
<lb ed="X" n="0079c04"/><lb ed="R052" n="0112a07"/>佛是在自行。故歎實智耳。種種下。歎權智也。四敎
<lb ed="X" n="0079c05"/><lb ed="R052" n="0112a08"/>之機爲因。四敎之法爲緣。譬喩有芭蕉水<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079001" n="0079001"/>末。乾城
<lb ed="X" n="0079c06"/><lb ed="R052" n="0112a09"/>幻鏡。大小乘不同。如科註所明。言種種廣演言敎
<lb ed="X" n="0079c07"/><lb ed="R052" n="0112a10"/>者。謂有別圓之機。則演頓之言敎。有三藏之機。則
<lb ed="X" n="0079c08"/><lb ed="R052" n="0112a11"/>演阿含之言敎。有四敎三敎之機。則演二酥之言
<lb ed="X" n="0079c09"/><lb ed="R052" n="0112a12"/>敎。隨宜爲說。無數方便者。卽空有中也。方便雖無
<lb ed="X" n="0079c10"/><lb ed="R052" n="0112a13"/>數。約其所詮。不出乎三。引導衆生令離諸著者。引
<lb ed="X" n="0079c11"/><lb ed="R052" n="0112a14"/>導凡夫衆生。說空方便。令離俗有之著。引導二乘
<lb ed="X" n="0079c12"/><lb ed="R052" n="0112a15"/>衆生。說有方便。令離偏空之著。引導菩薩衆生。說
<lb ed="X" n="0079c13"/><lb ed="R052" n="0112a16"/>空有不二方便。令離中道之著。以種種等是在化
<lb ed="X" n="0079c14"/><lb ed="R052" n="0112a17"/>他。故歎權智也。</p><p xml:id="pX33p0079c1407" cb:place="inline">△二釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079c15"/><lb ed="R052" n="0112a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0079c1501">所以者何。如來方便知見波羅蜜。皆以具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079c16"/><lb ed="R052" n="0112b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0079c1601">言方便知見具足者。乃權實合明。若分而言之。如
<lb ed="X" n="0079c17"/><lb ed="R052" n="0112b02"/>來方便波羅蜜具足。是釋權智。謂上云種種因緣
<lb ed="X" n="0079c18"/><lb ed="R052" n="0112b03"/>等者。由我具足方便波羅蜜故也。如來知見波羅
<lb ed="X" n="0079c19"/><lb ed="R052" n="0112b04"/>蜜具足。是釋實智。謂上云我成佛來。由我具足知
<lb ed="X" n="0079c20"/><lb ed="R052" n="0112b05"/>見波羅蜜故也。如來知見者。三智一心中照。名如
<lb ed="X" n="0079c21"/><lb ed="R052" n="0112b06"/>來知。五眼一眼中見。名如來見也。</p><p xml:id="pX33p0079c2114" cb:place="inline">△三結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079c22"/><lb ed="R052" n="0112b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0079c2201">舍利弗。如來知見。廣大深遠。無量無礙。力。無所畏。禪
<lb ed="X" n="0079c23"/><lb ed="R052" n="0112b08"/>定。解脫。三昧。深入無際。成就一切未曾有法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0079c24"/><lb ed="R052" n="0112b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0079c2401">如來知見等。是結實智。蓋實智之體。橫則充乎法
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0080a" n="0080a"/>
<lb ed="X" n="0080a01"/><lb ed="R052" n="0112b10"/>界之邊涯。故言廣大。竪則徹於三際之元底。故言
<lb ed="X" n="0080a02"/><lb ed="R052" n="0112b11"/>深遠。上歎實智。則云成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0080a0201" n="0080a0201"/><anchor xml:id="beg0080a0201" n="0080a0201"/>已<anchor xml:id="end0080a0201"/>來。釋實智。則云如來
<lb ed="X" n="0080a03"/><lb ed="R052" n="0112b12"/>知見波羅蜜皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0080a0301" n="0080a0301"/><anchor xml:id="beg0080a0301" n="0080a0301"/>已<anchor xml:id="end0080a0301"/>具足。總由如來知見廣大深遠。
<lb ed="X" n="0080a04"/><lb ed="R052" n="0112b13"/>故能如是。無礙下。是結權智。義如科註。歎權實二
<lb ed="X" n="0080a05"/><lb ed="R052" n="0112b14"/>智竟。</p><p xml:id="pX33p0080a0503" cb:place="inline">△二歎權實境四。初明如來之所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0080a06"/><lb ed="R052" n="0112b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0080a0601">舍利弗。如來能種種分別。巧說諸法。言辭柔軟。悅可
<lb ed="X" n="0080a07"/><lb ed="R052" n="0112b16"/>衆心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0080a08"/><lb ed="R052" n="0112b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0080a0801">如來能種種等者。謂上稱諸佛及我釋迦之二智。
<lb ed="X" n="0080a09"/><lb ed="R052" n="0112b18"/>能如是者。以由能證妙境故也。旣能證乎妙境。則
<lb ed="X" n="0080a10"/><lb ed="R052" n="0113a01"/>能如其所證。而爲分別演說。故言如來能種種分
<lb ed="X" n="0080a11"/><lb ed="R052" n="0113a02"/>別等也。言巧說諸法者。謂從於所證實相之境。而
<lb ed="X" n="0080a12"/><lb ed="R052" n="0113a03"/>能分別種種諸法。對著有之衆生。則巧說空法。令
<lb ed="X" n="0080a13"/><lb ed="R052" n="0113a04"/>其不著於有。對著空之衆生。則巧說有法。令其不
<lb ed="X" n="0080a14"/><lb ed="R052" n="0113a05"/>著於空。對著中之衆生。則巧說空有之法。令其不
<lb ed="X" n="0080a15"/><lb ed="R052" n="0113a06"/>著於中也。言辭柔輭者。蓋所說諸法。本從一實相
<lb ed="X" n="0080a16"/><lb ed="R052" n="0113a07"/>中演出。雖則不同。究其旨歸。皆與實相。而不相違
<lb ed="X" n="0080a17"/><lb ed="R052" n="0113a08"/>故有所說諸法之言辭。皆柔和而軟順也。悅可衆
<lb ed="X" n="0080a18"/><lb ed="R052" n="0113a09"/>心者。旣所說諸法。皆順實相。則能令衆生。從於諸
<lb ed="X" n="0080a19"/><lb ed="R052" n="0113a10"/>法。便得見實相。故衆心悅也。</p><p xml:id="pX33p0080a1912" cb:place="inline">△二明如來之所證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0080a20"/><lb ed="R052" n="0113a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0080a2001">舍利弗。取要言之。無量無邊。未曾有法。佛悉成就。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0080a21"/><lb ed="R052" n="0113a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0080a2101">取要等者。謂如來能如是巧說諸法。悅可衆心者。
<lb ed="X" n="0080a22"/><lb ed="R052" n="0113a13"/>而由全體證得。然亦不能廣爲發明。但取其要而
<lb ed="X" n="0080a23"/><lb ed="R052" n="0113a14"/>言之。良繇無量無邊法。佛悉成就故也。無量明其
<lb ed="X" n="0080a24"/><lb ed="R052" n="0113a15"/>竪深。無邊明其橫廣。蓋權實不二之妙境。竪則徹
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0080b" n="0080b"/>
<lb ed="X" n="0080b01"/><lb ed="R052" n="0113a16"/>於三諦。橫則窮乎十方。故云無量無邊。此未曾有
<lb ed="X" n="0080b02"/><lb ed="R052" n="0113a17"/>法。則如其所證而巧說者。故能悅可衆心矣。</p><p xml:id="pX33p0080b0218" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0080b03"/><lb ed="R052" n="0113a18"/>明如來全證衆生之所具。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0080b04"/><lb ed="R052" n="0113b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0080b0401">止舍利弗。不須復說。所以者何。佛所成就第一希有
<lb ed="X" n="0080b05"/><lb ed="R052" n="0113b02"/>難解之法。唯佛與佛。乃能究盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0080b06"/><lb ed="R052" n="0113b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0080b0601">止舍利弗。有二意。一以未曾有法。唯證乃知。非言
<lb ed="X" n="0080b07"/><lb ed="R052" n="0113b04"/>可了。二以未曾有法。衆生所具。何須更言。是故止
<lb ed="X" n="0080b08"/><lb ed="R052" n="0113b05"/>也。所以下。釋明不須復說之意。謂止汝者。以由佛
<lb ed="X" n="0080b09"/><lb ed="R052" n="0113b06"/>所成就之法。唯佛與佛。乃能究盡故也。然雖唯佛
<lb ed="X" n="0080b10"/><lb ed="R052" n="0113b07"/>究盡。復是衆生之所本具。衆生旣具。則人人本有
<lb ed="X" n="0080b11"/><lb ed="R052" n="0113b08"/>者。所以不須復說也。第一希有難解之法者。卽指
<lb ed="X" n="0080b12"/><lb ed="R052" n="0113b09"/>權實不二之妙境也。以其超於九界三乘之上。故
<lb ed="X" n="0080b13"/><lb ed="R052" n="0113b10"/>言第一。非九界三乘之所能證。故言希有。非九界
<lb ed="X" n="0080b14"/><lb ed="R052" n="0113b11"/>三乘之所能知。故言難解。蓋此妙境。雖一切衆生
<lb ed="X" n="0080b15"/><lb ed="R052" n="0113b12"/>所具。然全體在迷。唯佛究盡。故稱第一。故稱希有。
<lb ed="X" n="0080b16"/><lb ed="R052" n="0113b13"/>故稱難解也。此與上無量無邊未曾有法。言雖有
<lb ed="X" n="0080b17"/><lb ed="R052" n="0113b14"/>異。而權實不二之理境一也。唯佛究盡者。正指妙
<lb ed="X" n="0080b18"/><lb ed="R052" n="0113b15"/>覺究竟耳。以佛有六卽不同。此妙法。在聖不增。在
<lb ed="X" n="0080b19"/><lb ed="R052" n="0113b16"/>凡不減。得也不爲高。失也不爲下。而一切衆生。全
<lb ed="X" n="0080b20"/><lb ed="R052" n="0113b17"/>體具足。本來卽是。此理卽佛也。乃至因窮果極。智
<lb ed="X" n="0080b21"/><lb ed="R052" n="0113b18"/>滿斷圓。惑究竟盡。德究竟顯。今旣言唯佛究盡。此
<lb ed="X" n="0080b22"/><lb ed="R052" n="0114a01"/>正究竟卽佛也。</p><p xml:id="pX33p0080b2207" cb:place="inline">△四明衆生。全具如來之所證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0080b23"/><lb ed="R052" n="0114a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0080b2301">諸法實相。所謂諸法。如是相。如是性。如是體。如是力。
<lb ed="X" n="0080b24"/><lb ed="R052" n="0114a03"/>如是作。如是因。如是緣。如是果。如是報。如是本末究
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0080c" n="0080c"/>
<lb ed="X" n="0080c01"/><lb ed="R052" n="0114a04"/>竟等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0080c02"/><lb ed="R052" n="0114a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0080c0201">諸佛所證者何。卽諸法實相權實不二之妙境也。
<lb ed="X" n="0080c03"/><lb ed="R052" n="0114a06"/>言諸法者。若一往而論。有世間法。有出世法。有有
<lb ed="X" n="0080c04"/><lb ed="R052" n="0114a07"/>漏法。有無漏法。有染汙法。有淸淨法。有凡夫法。有
<lb ed="X" n="0080c05"/><lb ed="R052" n="0114a08"/>聖人法。此以衆生情見觀之。則差別不同。若再往
<lb ed="X" n="0080c06"/><lb ed="R052" n="0114a09"/>而言。卽世間而是出世間。卽有漏而是無漏。卽染
<lb ed="X" n="0080c07"/><lb ed="R052" n="0114a10"/>是淨。卽凡是聖。擧一法。則法法皆眞。擧一相。則相
<lb ed="X" n="0080c08"/><lb ed="R052" n="0114a11"/>相皆實。故言諸法實相也。若更尅實推之。諸法者。
<lb ed="X" n="0080c09"/><lb ed="R052" n="0114a12"/>有衆生假名之法。有五陰實法之法。有國土依報
<lb ed="X" n="0080c10"/><lb ed="R052" n="0114a13"/>之法。此法全體。卽空假中。故言諸法實相也。然諸
<lb ed="X" n="0080c11"/><lb ed="R052" n="0114a14"/>法是權。實相是實。諸法而是實相。乃卽權是實。實
<lb ed="X" n="0080c12"/><lb ed="R052" n="0114a15"/>相而是諸法。乃卽實是權也。所謂下。釋明諸法實
<lb ed="X" n="0080c13"/><lb ed="R052" n="0114a16"/>相也。是故牒云諸法如是相。結云本末究竟等。等
<lb ed="X" n="0080c14"/><lb ed="R052" n="0114a17"/>於實相也。今約四番。釋此一文。初訓字釋。言相者。
<lb ed="X" n="0080c15"/><lb ed="R052" n="0114a18"/>相以據外。攬而可別。名之爲相。言性者。性以據內。
<lb ed="X" n="0080c16"/><lb ed="R052" n="0114b01"/>自分不改。名之爲性。主質爲體。功德爲力。構造名
<lb ed="X" n="0080c17"/><lb ed="R052" n="0114b02"/>作。資始曰因。助成曰緣。酧因曰果。感果曰報。本卽
<lb ed="X" n="0080c18"/><lb ed="R052" n="0114b03"/>是相。末卽是報。究竟等者。皆實相也。</p>
<lb ed="X" n="0080c19"/><lb ed="R052" n="0114b04"/><p xml:id="pX33p0080c1901">二約事釋。蓋此十如。現前有情無情。任其千差萬
<lb ed="X" n="0080c20"/><lb ed="R052" n="0114b05"/>別。無有不具者。就其近者言。卽香之爐。燭之臺。皆
<lb ed="X" n="0080c21"/><lb ed="R052" n="0114b06"/>有具此十如。今且約爐。爲論其相。卽水火銅韛等
<lb ed="X" n="0080c22"/><lb ed="R052" n="0114b07"/>物。悉皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0080c2201" n="0080c2201"/><anchor xml:id="beg0080c2201" n="0080c2201"/>已<anchor xml:id="end0080c2201"/>具。將欲成爐之相。非謂口如是方。而腹
<lb ed="X" n="0080c23"/><lb ed="R052" n="0114b08"/>如是圓。傍有耳。底有足爲相也。蓋相卽兆端之義。
<lb ed="X" n="0080c24"/><lb ed="R052" n="0114b09"/>亦是表報之謂。故天台云。如人未禍。痞色先彰。爲
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0081a" n="0081a"/>
<lb ed="X" n="0081a01"/><lb ed="R052" n="0114b10"/>如是相也。堅固而自分不改。卽爐之性。以銅爲其
<lb ed="X" n="0081a02"/><lb ed="R052" n="0114b11"/>主質之體。能盛藏爲之力。焚香卽其作。將欲造爐。
<lb ed="X" n="0081a03"/><lb ed="R052" n="0114b12"/>是其因。水火人工以助成。卽是緣。成爐<anchor xml:id="nkr_note_add_0081a0301" n="0081a0301"/><anchor xml:id="beg0081a0301" n="0081a0301"/>已<anchor xml:id="end0081a0301"/>。是其果。
<lb ed="X" n="0081a04"/><lb ed="R052" n="0114b13"/>而受爐之用。卽其報也。一爐旣爾。推餘亦然。莫不
<lb ed="X" n="0081a05"/><lb ed="R052" n="0114b14"/>皆有。具此十如也。</p>
<lb ed="X" n="0081a06"/><lb ed="R052" n="0114b15"/><p xml:id="pX33p0081a0601">三約讀文釋。謂若作是相如。乃至是報如。如名不
<lb ed="X" n="0081a07"/><lb ed="R052" n="0114b16"/>異。卽空義也。若作如是相。乃至如是報。名字施設。
<lb ed="X" n="0081a08"/><lb ed="R052" n="0114b17"/>卽假義也。若作相如是。乃至報如是。如於中道之
<lb ed="X" n="0081a09"/><lb ed="R052" n="0114b18"/>是。卽中義也。究竟空。則一切俱空。究竟假。則一切
<lb ed="X" n="0081a10"/><lb ed="R052" n="0115a01"/>俱假。究竟中。則一切俱中也。</p>
<lb ed="X" n="0081a11"/><lb ed="R052" n="0115a02"/><p xml:id="pX33p0081a1101">四約一念三千釋。謂介爾心起。必落一界。一界法
<lb ed="X" n="0081a12"/><lb ed="R052" n="0115a03"/>爾。具有十界。十界則具百界。一界具有十如。百界
<lb ed="X" n="0081a13"/><lb ed="R052" n="0115a04"/>則有千如。更約假名衆生。實法五陰。依報國土。則
<lb ed="X" n="0081a14"/><lb ed="R052" n="0115a05"/>有三千。此三千性相。百界千如。一念心起。法爾具
<lb ed="X" n="0081a15"/><lb ed="R052" n="0115a06"/>足。三千不在前。一念不在後。一念不爲少。三千不
<lb ed="X" n="0081a16"/><lb ed="R052" n="0115a07"/>爲多。三千旣一念心具。而心無心相。卽空也。雖無
<lb ed="X" n="0081a17"/><lb ed="R052" n="0115a08"/>心相。而三千宛然。卽假也。宛然之處。元不可得。不
<lb ed="X" n="0081a18"/><lb ed="R052" n="0115a09"/>可得處。元是宛然。卽中也。旣全體卽是三諦。則隨
<lb ed="X" n="0081a19"/><lb ed="R052" n="0115a10"/>擧一法一相。無非眞實。所以爲之諸法實相也。此
<lb ed="X" n="0081a20"/><lb ed="R052" n="0115a11"/>諸法實相。乃衆生之本具。是諸佛之證得。爲一化
<lb ed="X" n="0081a21"/><lb ed="R052" n="0115a12"/>之根源。作五時之綱領。故一經之要關。不出於此。
<lb ed="X" n="0081a22"/><lb ed="R052" n="0115a13"/>所以三周法說。說此諸法實相。喩說。喩此諸法實
<lb ed="X" n="0081a23"/><lb ed="R052" n="0115a14"/>相。因緣說。亦說此諸法實相。乃至流通。亦流通此
<lb ed="X" n="0081a24"/><lb ed="R052" n="0115a15"/>之諸法實相權實不二之理境也。故荆溪云。的指
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0081b" n="0081b"/>
<lb ed="X" n="0081b01"/><lb ed="R052" n="0115a16"/>理境。出自法華。卽此也。上歎二智。分諸佛釋迦。各
<lb ed="X" n="0081b02"/><lb ed="R052" n="0115a17"/>分權實。欲令衆生開佛之知見也。歎二境。欲令衆
<lb ed="X" n="0081b03"/><lb ed="R052" n="0115a18"/>生知諸法實相也。此自開顯前。而預明之。所以啓
<lb ed="X" n="0081b04"/><lb ed="R052" n="0115b01"/>方便之鑰也。</p><p xml:id="pX33p0081b0406" cb:place="inline">△二偈頌二。初正頌。二開顯。初又四。
<lb ed="X" n="0081b05"/><lb ed="R052" n="0115b02"/>初頌權實智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081b06"/><lb ed="R052" n="0115b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0081b0601">爾時世尊。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0081b07"/><lb ed="R052" n="0115b04"/><p xml:id="pX33p0081b0701">世雄不可量。諸天及世人。一切衆生類。無能知佛者。
<lb ed="X" n="0081b08"/><lb ed="R052" n="0115b05"/>佛力無所畏。解脫諸三昧。及佛諸餘法。無能測量者。
<lb ed="X" n="0081b09"/><lb ed="R052" n="0115b06"/>本從無數佛。具足行諸道。甚深微妙法。難見難可了。
<lb ed="X" n="0081b10"/><lb ed="R052" n="0115b07"/>於無量億劫。行此諸道<anchor xml:id="nkr_note_add_0081b1001" n="0081b1001"/><anchor xml:id="beg0081b1001" n="0081b1001"/>已<anchor xml:id="end0081b1001"/>。道場得成果。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0081b1002" n="0081b1002"/><anchor xml:id="beg0081b1002" n="0081b1002"/>已<anchor xml:id="end0081b1002"/>悉知見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081b11"/><lb ed="R052" n="0115b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0081b1101">世雄不可量者。謂如來具有權實不二妙智之體。
<lb ed="X" n="0081b12"/><lb ed="R052" n="0115b09"/>充遍法界。故稱不可量也。旣具此智。則無德不顯。
<lb ed="X" n="0081b13"/><lb ed="R052" n="0115b10"/>無惑不破。故稱世雄。餘如疏<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0081b1314" cb:place="inline">△二頌權實境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081b14"/><lb ed="R052" n="0115b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0081b1401">如是大果報。種種性相義。我及十方佛。乃能知是事。
<lb ed="X" n="0081b15"/><lb ed="R052" n="0115b12"/>是法不可示。言辭相寂滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081b16"/><lb ed="R052" n="0115b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0081b1601">言大果報者。大卽妙也。以其權實不二故。是事者。
<lb ed="X" n="0081b17"/><lb ed="R052" n="0115b14"/>卽指十如理境也。天台云。十如。乃十界因果之法。
<lb ed="X" n="0081b18"/><lb ed="R052" n="0115b15"/>因果卽事也。又從理而發乎事。由事而顯乎理。則
<lb ed="X" n="0081b19"/><lb ed="R052" n="0115b16"/>全事卽理。全理卽事。故亦可言事也。</p><p xml:id="pX33p0081b1915" cb:place="inline">△三頌其不
<lb ed="X" n="0081b20"/><lb ed="R052" n="0115b17"/>知。又二。初揀能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081b21"/><lb ed="R052" n="0115b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0081b2101">諸餘衆生類。無有能得解。除諸菩薩衆。信力堅固者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081b22"/><lb ed="R052" n="0116a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0081b2201">△二揀不知。又二。初揀二乘。二揀菩薩。初分二。初
<lb ed="X" n="0081b23"/><lb ed="R052" n="0116a02"/>總揀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081b24"/><lb ed="R052" n="0116a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0081b2401">諸佛弟子衆。曾供養諸佛。一切漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0081b2401" n="0081b2401"/><anchor xml:id="beg0081b2401" n="0081b2401"/>已<anchor xml:id="end0081b2401"/>盡。住是最後身。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0081c" n="0081c"/>
<lb ed="X" n="0081c01"/><lb ed="R052" n="0116a04"/>如是諸人等。其力所不堪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081c02"/><lb ed="R052" n="0116a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0081c0201">曾供養者。言過去。一切漏盡。擧現在。住最後身。語
<lb ed="X" n="0081c03"/><lb ed="R052" n="0116a06"/>未來。子縛<anchor xml:id="nkr_note_add_0081c0301" n="0081c0301"/><anchor xml:id="beg0081c0301" n="0081c0301"/>已<anchor xml:id="end0081c0301"/>斷。故漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0081c0302" n="0081c0302"/><anchor xml:id="beg0081c0302" n="0081c0302"/>已<anchor xml:id="end0081c0302"/>盡。果縛猶存。故住最後身。
<lb ed="X" n="0081c04"/><lb ed="R052" n="0116a07"/>以此一生之後。更不復受身也。</p><p xml:id="pX33p0081c0413" cb:place="inline">△二別揀二。初揀
<lb ed="X" n="0081c05"/><lb ed="R052" n="0116a08"/>聲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081c06"/><lb ed="R052" n="0116a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0081c0601">假使滿世間。皆如舍利弗。盡思共度量。不能測佛智。
<lb ed="X" n="0081c07"/><lb ed="R052" n="0116a10"/>正使滿十方。皆如舍利弗。及餘諸弟子。亦滿十方刹。
<lb ed="X" n="0081c08"/><lb ed="R052" n="0116a11"/>盡思共度量。亦復不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081c09"/><lb ed="R052" n="0116a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0081c0901">文有二番。初假使。次正使。蓋身子。雖云智慧第一。
<lb ed="X" n="0081c10"/><lb ed="R052" n="0116a13"/>乃聲聞小乘之智。自不能知佛權實二智。故假使
<lb ed="X" n="0081c11"/><lb ed="R052" n="0116a14"/>正使二番。皆揀不能測也。言餘弟子者。卽迦葉目
<lb ed="X" n="0081c12"/><lb ed="R052" n="0116a15"/>連等也。</p><p xml:id="pX33p0081c1204" cb:place="inline">△二揀辟支。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081c13"/><lb ed="R052" n="0116a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0081c1301">辟支佛利智。無漏最後身。亦滿十方界。其數如竹林。
<lb ed="X" n="0081c14"/><lb ed="R052" n="0116a17"/>斯等共一心。於億無量劫。欲思佛實智。莫能知少分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081c15"/><lb ed="R052" n="0116a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0081c1501">言利智者。聲聞則須知苦。方斷於集。支佛則直觀
<lb ed="X" n="0081c16"/><lb ed="R052" n="0116b01"/>因緣生起還滅。不須先知於苦。又能更侵習氣。故
<lb ed="X" n="0081c17"/><lb ed="R052" n="0116b02"/>比聲聞爲利矣。</p><p xml:id="pX33p0081c1707" cb:place="inline">△二揀菩薩二。初揀新發意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081c18"/><lb ed="R052" n="0116b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0081c1801">新發意菩薩。供養無數佛。了達諸義趣。又能善說法。
<lb ed="X" n="0081c19"/><lb ed="R052" n="0116b04"/>如稻麻竹葦。充滿十方刹。一心以妙智。於恒河沙劫。
<lb ed="X" n="0081c20"/><lb ed="R052" n="0116b05"/>咸皆共思量。不能知佛智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0081c21"/><lb ed="R052" n="0116b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0081c2101">新發者。非謂新發菩提心。乃指藏敎三十四心。於
<lb ed="X" n="0081c22"/><lb ed="R052" n="0116b07"/>樹王斷見思之菩薩。及通敎以一念相應慧。斷餘
<lb ed="X" n="0081c23"/><lb ed="R052" n="0116b08"/>殘習之菩薩也。以其見眞。爲新發意耳。義趣者。敎
<lb ed="X" n="0081c24"/><lb ed="R052" n="0116b09"/>之所詮曰義。義之所歸曰趣。妙智者。非實相妙智。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0082a" n="0082a"/>
<lb ed="X" n="0082a01"/><lb ed="R052" n="0116b10"/>乃藏通兩敎菩薩。所詮之一切智也。比於世智辯
<lb ed="X" n="0082a02"/><lb ed="R052" n="0116b11"/>聰爲勝。故稱妙耳。</p><p xml:id="pX33p0082a0208" cb:place="inline">△二揀不退轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a03"/><lb ed="R052" n="0116b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0082a0301">不退諸菩薩。其數如恒沙。一心共思求。亦復不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a04"/><lb ed="R052" n="0116b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0082a0401">言不退者。乃指別敎位不退。及行不退也。若念不
<lb ed="X" n="0082a05"/><lb ed="R052" n="0116b14"/>退。<anchor xml:id="nkr_note_add_0082a0501" n="0082a0501"/><anchor xml:id="beg0082a0501" n="0082a0501"/>已<anchor xml:id="end0082a0501"/>屬登地。證與圓同。自不應揀也。</p><p xml:id="pX33p0082a0515" cb:place="inline">△四頌其能
<lb ed="X" n="0082a06"/><lb ed="R052" n="0116b15"/>知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a07"/><lb ed="R052" n="0116b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0082a0701">又吿舍利弗。無漏不思議。甚深微妙法。我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0082a0701" n="0082a0701"/><anchor xml:id="beg0082a0701" n="0082a0701"/>已<anchor xml:id="end0082a0701"/>具得。
<lb ed="X" n="0082a08"/><lb ed="R052" n="0116b17"/>唯我知是相。十方佛亦然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a09"/><lb ed="R052" n="0116b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0082a0901">此頌能知者。卽十方諸佛。及我釋迦也。總由如來。
<lb ed="X" n="0082a10"/><lb ed="R052" n="0117a01"/>不思議權實智境。唯證乃知。所以從別地前。皆揀
<lb ed="X" n="0082a11"/><lb ed="R052" n="0117a02"/>其不知耳。若能知之。何須略廣兩番開顯也。</p><p xml:id="pX33p0082a1118" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0082a12"/><lb ed="R052" n="0117a03"/>開顯。先略者。一令上慢結繫珠緣。二令當機生疑
<lb ed="X" n="0082a13"/><lb ed="R052" n="0117a04"/>動執。三作廣開顯張本。頌分二。初略顯實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a14"/><lb ed="R052" n="0117a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0082a1401">舍利弗當知。諸佛語無異。於佛所說法。當生大信力。
<lb ed="X" n="0082a15"/><lb ed="R052" n="0117a06"/>世尊法久後。要當說眞實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a16"/><lb ed="R052" n="0117a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0082a1601">佛語無異者。以諸佛出世。雖有近遠彼此之不等。
<lb ed="X" n="0082a17"/><lb ed="R052" n="0117a08"/>而先權後實。其道是同。故能詮之語。無有異也。旣
<lb ed="X" n="0082a18"/><lb ed="R052" n="0117a09"/>無有異。自當生信。然非大信之力。不能無疑。故不
<lb ed="X" n="0082a19"/><lb ed="R052" n="0117a10"/>但生信而<anchor xml:id="nkr_note_add_0082a1901" n="0082a1901"/><anchor xml:id="beg0082a1901" n="0082a1901"/>已<anchor xml:id="end0082a1901"/>。當生大信力耳。久後者。四十餘年之
<lb ed="X" n="0082a20"/><lb ed="R052" n="0117a11"/>後也。</p><p xml:id="pX33p0082a2003" cb:place="inline">△二略開權。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a21"/><lb ed="R052" n="0117a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0082a2101">吿諸聲聞衆。及求緣覺乘。我令脫苦縛。逮得涅槃者。
<lb ed="X" n="0082a22"/><lb ed="R052" n="0117a13"/>佛以方便力。示以三乘敎。衆生處處著。引之令得出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082a23"/><lb ed="R052" n="0117a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0082a2301">昔不言三乘是方便。則權門閉矣。今言三乘是方
<lb ed="X" n="0082a24"/><lb ed="R052" n="0117a15"/>便。則權門開矣。逮得涅槃者。指六度菩薩也。二乘
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0082b" n="0082b"/>
<lb ed="X" n="0082b01"/><lb ed="R052" n="0117a16"/>則<anchor xml:id="nkr_note_add_0082b0101" n="0082b0101"/><anchor xml:id="beg0082b0101" n="0082b0101"/>已<anchor xml:id="end0082b0101"/>得涅槃。六度菩薩。伏而未斷。故言逮得。衆生
<lb ed="X" n="0082b02"/><lb ed="R052" n="0117a17"/>處處著二句。釋施權之意。謂諸佛何不直說一實。
<lb ed="X" n="0082b03"/><lb ed="R052" n="0117a18"/>必先以方便。施三乘之權。故釋云。諸佛本欲說實。
<lb ed="X" n="0082b04"/><lb ed="R052" n="0117b01"/>良繇衆生無不執著。故須三權先引之。處處著者。
<lb ed="X" n="0082b05"/><lb ed="R052" n="0117b02"/>六道著有。二乘著空。偏漸菩薩著中。大如敝絮入
<lb ed="X" n="0082b06"/><lb ed="R052" n="0117b03"/>棘。非他力莫脫。故須方便令出耳。</p><p xml:id="pX33p0082b0614" cb:place="inline">△二騰疑致請。
<lb ed="X" n="0082b07"/><lb ed="R052" n="0117b04"/>此有三止三請。初爾時大衆下。舍利弗。約疑念請。
<lb ed="X" n="0082b08"/><lb ed="R052" n="0117b05"/>謂世尊何因何緣。毀勤稱歎甚深微妙難解之法。
<lb ed="X" n="0082b09"/><lb ed="R052" n="0117b06"/>今者四衆咸皆有疑。惟願世尊敷演斯事。此由如
<lb ed="X" n="0082b10"/><lb ed="R052" n="0117b07"/>來上云止舍利弗。不須復說。第一止而生。如來則
<lb ed="X" n="0082b11"/><lb ed="R052" n="0117b08"/>又以爲天人驚疑而止也。二重白佛言下。舍利弗。
<lb ed="X" n="0082b12"/><lb ed="R052" n="0117b09"/>又約根種請。謂是會無數百千衆生。曾見諸佛。諸
<lb ed="X" n="0082b13"/><lb ed="R052" n="0117b10"/>根猛利。聞佛所說。則能敬信。此由如來謂天人驚
<lb ed="X" n="0082b14"/><lb ed="R052" n="0117b11"/>疑。第二止而生。如來則又以爲增上慢比丘而止。
<lb ed="X" n="0082b15"/><lb ed="R052" n="0117b12"/>謂不獨天人驚疑。卽上慢比丘。聞亦不信。故云若
<lb ed="X" n="0082b16"/><lb ed="R052" n="0117b13"/>說是事。增上慢比丘。將墜於大坑。三佛復止下。舍
<lb ed="X" n="0082b17"/><lb ed="R052" n="0117b14"/>利弗。更約受化請。謂有無數衆。聞必能信。而曾受
<lb ed="X" n="0082b18"/><lb ed="R052" n="0117b15"/>化者。當爲其說。故云今此會中。如我等比。百千萬
<lb ed="X" n="0082b19"/><lb ed="R052" n="0117b16"/>億。世世<anchor xml:id="nkr_note_add_0082b1901" n="0082b1901"/><anchor xml:id="beg0082b1901" n="0082b1901"/>已<anchor xml:id="end0082b1901"/>曾從佛受化。如此人等。必能敬信。此由
<lb ed="X" n="0082b20"/><lb ed="R052" n="0117b17"/>如來謂上慢比丘。第三止而生也。蓋如來。初以惟
<lb ed="X" n="0082b21"/><lb ed="R052" n="0117b18"/>證乃知而止。二以天人驚疑而止。三以上慢比丘
<lb ed="X" n="0082b22"/><lb ed="R052" n="0118a01"/>而止。當機初約疑念而請。二約根種而請。三約受
<lb ed="X" n="0082b23"/><lb ed="R052" n="0118a02"/>化而請。此三止三請。皆從廣至狹。從遠至近也。然
<lb ed="X" n="0082b24"/><lb ed="R052" n="0118a03"/>通究如來三止之意。唯在衆生聞不能信。何者。蓋
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0082c" n="0082c"/>
<lb ed="X" n="0082c01"/><lb ed="R052" n="0118a04"/>如初云唯證乃知。故廣明一切衆生乃至不退菩
<lb ed="X" n="0082c02"/><lb ed="R052" n="0118a05"/>薩皆不能知。知尙不能。聞豈能信。次云天人驚疑。
<lb ed="X" n="0082c03"/><lb ed="R052" n="0118a06"/>旣其驚疑。必不信矣。三云。諸增上慢者。聞必不敬
<lb ed="X" n="0082c04"/><lb ed="R052" n="0118a07"/>信。豈非三止之意。唯在衆生聞不能信乎。又通究
<lb ed="X" n="0082c05"/><lb ed="R052" n="0118a08"/>當機三請之意。唯在衆生聞必能信。則翻如來之
<lb ed="X" n="0082c06"/><lb ed="R052" n="0118a09"/>意。故初云。合掌以敬心。欲聞具足道。旣敬而欲聞。
<lb ed="X" n="0082c07"/><lb ed="R052" n="0118a10"/>豈不信耶。次云。聞佛所說。則能敬信。三云。如此人
<lb ed="X" n="0082c08"/><lb ed="R052" n="0118a11"/>等。必能敬信。豈非三請之意。唯在衆生聞必能信
<lb ed="X" n="0082c09"/><lb ed="R052" n="0118a12"/>乎。此係三止三請之大旨。不可不知者。今分文爲
<lb ed="X" n="0082c10"/><lb ed="R052" n="0118a13"/>三。初約疑念請。二舍利弗重白佛言下。約根種請。
<lb ed="X" n="0082c11"/><lb ed="R052" n="0118a14"/>三佛復止舍利弗下。約受化請。初又二。初當機請。
<lb ed="X" n="0082c12"/><lb ed="R052" n="0118a15"/>二爾時佛吿下。如來止。初又二。初長行。二偈頌。初
<lb ed="X" n="0082c13"/><lb ed="R052" n="0118a16"/>二。初經家叙疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082c14"/><lb ed="R052" n="0118a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0082c1401">爾時大衆中。有諸聲聞。漏盡阿羅漢。<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>等。
<lb ed="X" n="0082c15"/><lb ed="R052" n="0118a18"/>千二百人。及發聲聞。辟支佛心。比丘。比丘尼。優婆塞。
<lb ed="X" n="0082c16"/><lb ed="R052" n="0118b01"/>優婆夷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0082c17"/><lb ed="R052" n="0118b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0082c1701">諸聲聞者。是擧其類。漏盡者。是歎其德。阿羅漢。是
<lb ed="X" n="0082c18"/><lb ed="R052" n="0118b03"/>明其位。<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>等。是例其名。千二百人。是出
<lb ed="X" n="0082c19"/><lb ed="R052" n="0118b04"/>其數。此是無學者。及發下。是明有學也。然此中但
<lb ed="X" n="0082c20"/><lb ed="R052" n="0118b05"/>云二乘疑。不云菩薩及凡夫者。以二乘不唯有疑。
<lb ed="X" n="0082c21"/><lb ed="R052" n="0118b06"/>更兼有執。菩薩凡夫。雖亦有疑。而無其執。故但云
<lb ed="X" n="0082c22"/><lb ed="R052" n="0118b07"/>二乘。不云菩薩及凡夫也。蓋二乘保證。故有執。今
<lb ed="X" n="0082c23"/><lb ed="R052" n="0118b08"/>覩現瑞。及略開顯。故有疑。菩薩凡夫。昔未證眞。故
<lb ed="X" n="0082c24"/><lb ed="R052" n="0118b09"/>其無執。今覩現瑞。亦有疑耳。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0083a" n="0083a"/>
<lb ed="X" n="0083a01"/><lb ed="R052" n="0118b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0083a0101">各作是念。今者世尊。何故慇懃稱歎方更。而作是言。
<lb ed="X" n="0083a02"/><lb ed="R052" n="0118b11"/>佛所得法。甚深難解。有所言說。意趣難知。一切聲聞。
<lb ed="X" n="0083a03"/><lb ed="R052" n="0118b12"/>辟支佛。所不能及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083a04"/><lb ed="R052" n="0118b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0083a0401">各作念等者。是疑佛今所說之法。疑佛。欲有從於
<lb ed="X" n="0083a05"/><lb ed="R052" n="0118b14"/>佛。此乃大機發動也。有人解云。二乘自謂所證與
<lb ed="X" n="0083a06"/><lb ed="R052" n="0118b15"/>佛無異。今云唯佛究盡。二乘不知。所以不無疑焉。
<lb ed="X" n="0083a07"/><lb ed="R052" n="0118b16"/>若作此解。則與下文有違。下舍利弗領解云。云何
<lb ed="X" n="0083a08"/><lb ed="R052" n="0118b17"/>如來。以小乘法。而見濟度。又四大弟子領解云。不
<lb ed="X" n="0083a09"/><lb ed="R052" n="0118b18"/>復進求阿耨多羅三藐三菩提。但念空無相無作。
<lb ed="X" n="0083a10"/><lb ed="R052" n="0119a01"/>觀此。則二乘本知佛是大乘。自是小乘。佛是<anchor xml:id="nkr_note_add_0083a1001" n="0083a1001"/><anchor xml:id="beg0083a1001" n="0083a1001"/>已<anchor xml:id="end0083a1001"/>證
<lb ed="X" n="0083a11"/><lb ed="R052" n="0119a02"/>菩提。自但無心進求。云何言二乘與佛所證無異。
<lb ed="X" n="0083a12"/><lb ed="R052" n="0119a03"/>而生疑耶。今言。二乘聞佛讚歎如來權實智境。<anchor xml:id="nkr_note_add_0083a1201" n="0083a1201"/><anchor xml:id="beg0083a1201" n="0083a1201"/>已<anchor xml:id="end0083a1201"/>
<lb ed="X" n="0083a13"/><lb ed="R052" n="0119a04"/>知是妙矣。但不知何故。不爲直爾讚歎。而必須先
<lb ed="X" n="0083a14"/><lb ed="R052" n="0119a05"/>說法。又入定。雨華。動地。放光。現種種瑞。殷勤之後。
<lb ed="X" n="0083a15"/><lb ed="R052" n="0119a06"/>方爲讚歎。故云今者世尊何故殷勤等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083a16"/><lb ed="R052" n="0119a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0083a1601">佛說一解脫義。我等亦得此法。到於涅槃。而今不知。
<lb ed="X" n="0083a17"/><lb ed="R052" n="0119a08"/>是義所趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083a18"/><lb ed="R052" n="0119a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0083a1801">佛說等者。乃疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0083a1801" n="0083a1801"/><anchor xml:id="beg0083a1801" n="0083a1801"/>己<anchor xml:id="end0083a1801"/>所證。而欲改於<anchor xml:id="nkr_note_add_0083a1802" n="0083a1802"/><anchor xml:id="beg0083a1802" n="0083a1802"/>己<anchor xml:id="end0083a1802"/>。此乃小障自
<lb ed="X" n="0083a19"/><lb ed="R052" n="0119a10"/>除也。謂如來昔日。爲我等說於空無相無作解脫
<lb ed="X" n="0083a20"/><lb ed="R052" n="0119a11"/>之法。我等依之修習。<anchor xml:id="nkr_note_add_0083a2001" n="0083a2001"/><anchor xml:id="beg0083a2001" n="0083a2001"/>已<anchor xml:id="end0083a2001"/>得有餘涅槃。然演說之時。
<lb ed="X" n="0083a21"/><lb ed="R052" n="0119a12"/>但直爾說之。無有如是殷勤讚歎。則驗知是小。今
<lb ed="X" n="0083a22"/><lb ed="R052" n="0119a13"/>旣如是殷勤讚歎。必知是大。若依之修習。必得證
<lb ed="X" n="0083a23"/><lb ed="R052" n="0119a14"/>於無上涅槃。但我今者。雖欲修之。不知其義趣向。
<lb ed="X" n="0083a24"/><lb ed="R052" n="0119a15"/>故云佛說一解說等也。言不知所趣。蓋欲趣之。而
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0083b" n="0083b"/>
<lb ed="X" n="0083b01"/><lb ed="R052" n="0119a16"/>未知向何得趣耳。問。下領解陳詞。乃悟後所說。豈
<lb ed="X" n="0083b02"/><lb ed="R052" n="0119a17"/>非未悟之前。自謂與佛無異。旣悟之後。方知自是
<lb ed="X" n="0083b03"/><lb ed="R052" n="0119a18"/>小乘。今生疑動執。正在未悟之前。云何以悟後之
<lb ed="X" n="0083b04"/><lb ed="R052" n="0119b01"/>語。而得破他。答。領解雖是悟後所說。乃追叙昔日
<lb ed="X" n="0083b05"/><lb ed="R052" n="0119b02"/>未悟之事。故舍利弗云。我昔從佛聞如是法。乃至
<lb ed="X" n="0083b06"/><lb ed="R052" n="0119b03"/>云。我常獨處山林樹下。若坐若行。每作是念。云何
<lb ed="X" n="0083b07"/><lb ed="R052" n="0119b04"/>如來。以小乘法而見濟度。四大弟子云。世尊說法。
<lb ed="X" n="0083b08"/><lb ed="R052" n="0119b05"/>往昔旣久。我時在座。身體疲懈。但念空無相無作。
<lb ed="X" n="0083b09"/><lb ed="R052" n="0119b06"/>乃至云。三藐三菩提。不生一念好樂之心。豈非皆
<lb ed="X" n="0083b10"/><lb ed="R052" n="0119b07"/>追叙昔日之言乎。是則昔日未悟之前。<anchor xml:id="nkr_note_add_0083b1001" n="0083b1001"/><anchor xml:id="beg0083b1001" n="0083b1001"/>已<anchor xml:id="end0083b1001"/>知自是
<lb ed="X" n="0083b11"/><lb ed="R052" n="0119b08"/>小乘。故於方等。聞罵不瞋。內懷漸愧。於般若。自知
<lb ed="X" n="0083b12"/><lb ed="R052" n="0119b09"/>螢火不及日光。敬伏之情。倍更轉熟。豈至今日通
<lb ed="X" n="0083b13"/><lb ed="R052" n="0119b10"/>泰之後。反謂與佛無異。又旣悟之後。則知二乘全
<lb ed="X" n="0083b14"/><lb ed="R052" n="0119b11"/>卽佛乘。豈聞開顯。反知自是小耶。只由二乘。前見
<lb ed="X" n="0083b15"/><lb ed="R052" n="0119b12"/>放光現瑞。今聞稱歎智慧。則疑今所說是大。疑昔
<lb ed="X" n="0083b16"/><lb ed="R052" n="0119b13"/>所證是小。此正大機發動。所以雖欲修大。未知所
<lb ed="X" n="0083b17"/><lb ed="R052" n="0119b14"/>趣爲疑耳。豈可自謂與佛無異。聞佛所說而生疑
<lb ed="X" n="0083b18"/><lb ed="R052" n="0119b15"/>耶。</p><p xml:id="pX33p0083b1802" cb:place="inline">△二當機正問三。初正發問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083b19"/><lb ed="R052" n="0119b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0083b1901">爾時舍利弗。知四衆心疑。自亦未了。而白佛言世尊。
<lb ed="X" n="0083b20"/><lb ed="R052" n="0119b17"/>何因何緣。慇懃稱歎。諸佛第一方便。甚深微妙難解
<lb ed="X" n="0083b21"/><lb ed="R052" n="0119b18"/>之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083b22"/><lb ed="R052" n="0120a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0083b2201">爾時等者。亦經家叙也。世尊去。方是發問。言第一
<lb ed="X" n="0083b23"/><lb ed="R052" n="0120a02"/>方便者。乃同體卽權是實之方便也。此中就文推
<lb ed="X" n="0083b24"/><lb ed="R052" n="0120a03"/>意。亦有二。初何因何緣慇懃稱歎諸佛第一方便
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0083c" n="0083c"/>
<lb ed="X" n="0083c01"/><lb ed="R052" n="0120a04"/>難解之法。是問上所歎諸佛。及夫釋迦之權智權
<lb ed="X" n="0083c02"/><lb ed="R052" n="0120a05"/>境也。二何因何緣慇懃稱歎諸佛甚深微妙難解
<lb ed="X" n="0083c03"/><lb ed="R052" n="0120a06"/>之法。是問上所歎諸佛。及夫釋迦之實智實境也。
<lb ed="X" n="0083c04"/><lb ed="R052" n="0120a07"/>良繇權實雖殊。同屬稱歎。所以第一方便之權。甚
<lb ed="X" n="0083c05"/><lb ed="R052" n="0120a08"/>深微妙之實也。此係身子巧慧。經家巧集耳。</p><p xml:id="pX33p0083c0518" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0083c06"/><lb ed="R052" n="0120a09"/>述問意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083c07"/><lb ed="R052" n="0120a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0083c0701">我自昔來。未曾從佛。聞如是說。今者四衆。咸皆有疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083c08"/><lb ed="R052" n="0120a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0083c0801">我自者。則言昔來未聞。四衆者。則言今亦有疑。文
<lb ed="X" n="0083c09"/><lb ed="R052" n="0120a12"/>屬互顯。我昔未聞。今則有疑。衆今有疑。則昔亦未
<lb ed="X" n="0083c10"/><lb ed="R052" n="0120a13"/>曾聞也。</p><p xml:id="pX33p0083c1004" cb:place="inline">△三請說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083c11"/><lb ed="R052" n="0120a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0083c1101">惟願世尊。敷演斯事。世尊何故。慇懃稱歎。甚深微妙
<lb ed="X" n="0083c12"/><lb ed="R052" n="0120a15"/>難解之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083c13"/><lb ed="R052" n="0120a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0083c1301">演斯事者。謂如來慇懃稱歎第一方便之法。及以
<lb ed="X" n="0083c14"/><lb ed="R052" n="0120a17"/>甚深微妙之法。願爲敷演。其何因何緣也。又謂如
<lb ed="X" n="0083c15"/><lb ed="R052" n="0120a18"/>來上來說法之後。而入於定。乃至放光。現種種瑞。
<lb ed="X" n="0083c16"/><lb ed="R052" n="0120b01"/>如是表報。必有莫大之因緣。今出定來。但稱歎諸
<lb ed="X" n="0083c17"/><lb ed="R052" n="0120b02"/>佛權實智境。猶未說表報因緣。故願敷揚宣說也。
<lb ed="X" n="0083c18"/><lb ed="R052" n="0120b03"/>世尊何故等。正釋也。前正問。有第一方便之權。甚
<lb ed="X" n="0083c19"/><lb ed="R052" n="0120b04"/>深微妙之實。今請說。但言甚深微妙。正顯權實相
<lb ed="X" n="0083c20"/><lb ed="R052" n="0120b05"/>卽。唯是一實。則知身子權現有疑。而未嘗不知也。</p>
<lb ed="X" n="0083c21"/><lb ed="R052" n="0120b06"/><p xml:id="pX33p0083c2101">△二偈頌三。初頌正發問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0083c22"/><lb ed="R052" n="0120b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0083c2201">爾時舍利弗。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0083c23"/><lb ed="R052" n="0120b08"/><p xml:id="pX33p0083c2301">慧日大聖尊。久乃說是法。自說得如是。力無畏三昧。
<lb ed="X" n="0083c24"/><lb ed="R052" n="0120b09"/>禪定解脫等。不可思議法。道場所得法。無能發問者。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0084a" n="0084a"/>
<lb ed="X" n="0084a01"/><lb ed="R052" n="0120b10"/>我意難可測。亦無能問者。無問而自說。稱歎所行道。
<lb ed="X" n="0084a02"/><lb ed="R052" n="0120b11"/>智慧甚微妙。諸佛之所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084a03"/><lb ed="R052" n="0120b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0084a0301">初半行是總標。問歎諸佛釋迦二智也。言慧日者。
<lb ed="X" n="0084a04"/><lb ed="R052" n="0120b13"/>法喩兼擧也。如來具有權實二智。則無所不照。如
<lb ed="X" n="0084a05"/><lb ed="R052" n="0120b14"/>世之日輪一般。故稱慧日。自說下一行。是問歎權
<lb ed="X" n="0084a06"/><lb ed="R052" n="0120b15"/>智。上歎釋迦權智結云。無量無礙力無所畏等。故
<lb ed="X" n="0084a07"/><lb ed="R052" n="0120b16"/>今頌云。自說得如是等也。道場下一行。是問歎釋
<lb ed="X" n="0084a08"/><lb ed="R052" n="0120b17"/>迦實智。上歎釋迦實智云。吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0084a0801" n="0084a0801"/><anchor xml:id="beg0084a0801" n="0084a0801"/>已<anchor xml:id="end0084a0801"/>來。結云。如
<lb ed="X" n="0084a09"/><lb ed="R052" n="0120b18"/>來知見。廣大深遠。故今頌云。道場所得法等也。無
<lb ed="X" n="0084a10"/><lb ed="R052" n="0121a01"/>問下一行。是問歎諸佛二智。上歎諸佛實智云。甚
<lb ed="X" n="0084a11"/><lb ed="R052" n="0121a02"/>深無量。釋云。盡行諸佛無量道法。故今頌云。稱歎
<lb ed="X" n="0084a12"/><lb ed="R052" n="0121a03"/>所行道。上歎諸佛權智云。其智慧門。難解難入。故
<lb ed="X" n="0084a13"/><lb ed="R052" n="0121a04"/>今頌云。智慧甚微妙等也。</p><p xml:id="pX33p0084a1311" cb:place="inline">△二頌述問意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084a14"/><lb ed="R052" n="0121a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0084a1401">無漏諸羅漢。及求涅槃者。今皆墮疑網。佛何故說是。
<lb ed="X" n="0084a15"/><lb ed="R052" n="0121a06"/>其求緣覺者。比丘比丘尼。諸天龍鬼神。及乾闥婆等。
<lb ed="X" n="0084a16"/><lb ed="R052" n="0121a07"/>相視懷猶豫。瞻仰兩足尊。是事爲云何。願佛爲解說。
<lb ed="X" n="0084a17"/><lb ed="R052" n="0121a08"/>於諸聲聞中。佛說我第一。我今自於智。疑惑不能了。
<lb ed="X" n="0084a18"/><lb ed="R052" n="0121a09"/>爲是究竟法。爲是所行道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084a19"/><lb ed="R052" n="0121a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0084a1901">初無漏下三行。頌上四衆咸皆有疑。上略言四衆。
<lb ed="X" n="0084a20"/><lb ed="R052" n="0121a11"/>今廣明三乘八部。今旣有疑。故云佛何故說是。正
<lb ed="X" n="0084a21"/><lb ed="R052" n="0121a12"/>顯昔未曾聞也。於諸下行半。頌上我自昔來。未曾
<lb ed="X" n="0084a22"/><lb ed="R052" n="0121a13"/>從佛聞如是說。昔旣未聞。故我今於智不了。正顯
<lb ed="X" n="0084a23"/><lb ed="R052" n="0121a14"/>今有疑也。佛說我第一者。以其小乘中智慧第一
<lb ed="X" n="0084a24"/><lb ed="R052" n="0121a15"/>耳。爲是究竟法二句。正明不能了也。謂如來昔日。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0084b" n="0084b"/>
<lb ed="X" n="0084b01"/><lb ed="R052" n="0121a16"/>爲我等說。空無相無作究竟之法。我等<anchor xml:id="nkr_note_add_0084b0101" n="0084b0101"/><anchor xml:id="beg0084b0101" n="0084b0101"/>已<anchor xml:id="end0084b0101"/>得證入。
<lb ed="X" n="0084b02"/><lb ed="R052" n="0121a17"/>說戒定慧所行之道。我等<anchor xml:id="nkr_note_add_0084b0201" n="0084b0201"/><anchor xml:id="beg0084b0201" n="0084b0201"/>已<anchor xml:id="end0084b0201"/>得修習。今如來無問
<lb ed="X" n="0084b03"/><lb ed="R052" n="0121a18"/>自說。又稱歎諸佛第一方便甚深微妙之法。我於
<lb ed="X" n="0084b04"/><lb ed="R052" n="0121b01"/>此不能裁決。未知從何修入。故云疑惑不能了等
<lb ed="X" n="0084b05"/><lb ed="R052" n="0121b02"/>也。</p><p xml:id="pX33p0084b0502" cb:place="inline">△三頌請說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084b06"/><lb ed="R052" n="0121b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0084b0601">佛口所生子。合掌瞻仰待。願出微妙音。時爲如實說。
<lb ed="X" n="0084b07"/><lb ed="R052" n="0121b04"/>諸天龍神等。其數如恒沙。求佛諸菩薩。大數有八萬。
<lb ed="X" n="0084b08"/><lb ed="R052" n="0121b05"/>又諸萬億國。轉輪聖王至。合掌以敬心。欲聞具足道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084b09"/><lb ed="R052" n="0121b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0084b0901">佛口下一行。二乘請說。諸天下二行。大衆請說。言
<lb ed="X" n="0084b10"/><lb ed="R052" n="0121b07"/>所生子者。從佛聞法。而得生長法身。潤澤慧命。能
<lb ed="X" n="0084b11"/><lb ed="R052" n="0121b08"/>紹如來家業。乃稱佛口所生也。有大小不同。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0084b1101" n="0084b1101"/><anchor xml:id="beg0084b1101" n="0084b1101"/>已<anchor xml:id="end0084b1101"/>
<lb ed="X" n="0084b12"/><lb ed="R052" n="0121b09"/>斷見思。<anchor xml:id="nkr_note_add_0084b1201" n="0084b1201"/><anchor xml:id="beg0084b1201" n="0084b1201"/>已<anchor xml:id="end0084b1201"/>出分段。爲小乘佛子也。時爲如實說者。
<lb ed="X" n="0084b13"/><lb ed="R052" n="0121b10"/>謂如來上云。佛以方便力。示以三乘敎。則知昔日
<lb ed="X" n="0084b14"/><lb ed="R052" n="0121b11"/>所說。是虗而非實。又言諸佛法久後。要當說眞實。
<lb ed="X" n="0084b15"/><lb ed="R052" n="0121b12"/>則知今日若有所說。必是實而非虗。然逗留四十
<lb ed="X" n="0084b16"/><lb ed="R052" n="0121b13"/>餘年。可謂久矣。是其時矣。故願世尊。應其時。而作
<lb ed="X" n="0084b17"/><lb ed="R052" n="0121b14"/>如實之說也。以不異名如。無虗曰實。如彼實相而
<lb ed="X" n="0084b18"/><lb ed="R052" n="0121b15"/>說。故名如實說。次諸天下二行。是結菩薩及八部
<lb ed="X" n="0084b19"/><lb ed="R052" n="0121b16"/>四衆請說也。言具足道者。二乘昔日所修之觀。但
<lb ed="X" n="0084b20"/><lb ed="R052" n="0121b17"/>是偏空。所顯之理。但是眞諦。所破煩惱。但是見思。
<lb ed="X" n="0084b21"/><lb ed="R052" n="0121b18"/>所斷生死。但是分段。是則不得名具足之道。若三
<lb ed="X" n="0084b22"/><lb ed="R052" n="0122a01"/>觀圓修。三諦並顯。五住俱破。二死皆離。乃名具足
<lb ed="X" n="0084b23"/><lb ed="R052" n="0122a02"/>之道也。</p><p xml:id="pX33p0084b2304" cb:place="inline">△二如來止。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084b24"/><lb ed="R052" n="0122a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0084b2401">爾時佛吿舍利弗。止。止。不須復說。若說是事。一切世
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0084c" n="0084c"/>
<lb ed="X" n="0084c01"/><lb ed="R052" n="0122a04"/>間。諸天及人。皆當驚疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084c02"/><lb ed="R052" n="0122a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0084c0201">爾時如來。雙言止者。謂上以非言可了。故止不說。
<lb ed="X" n="0084c03"/><lb ed="R052" n="0122a06"/>而汝則以四衆有疑而請。然我之意。不若止而不
<lb ed="X" n="0084c04"/><lb ed="R052" n="0122a07"/>說爲妙。故言止止不須復說。次若說下出意。何以
<lb ed="X" n="0084c05"/><lb ed="R052" n="0122a08"/>不說爲妙。謂我若說之。有益於人天。則自當爲說。
<lb ed="X" n="0084c06"/><lb ed="R052" n="0122a09"/>今不說則<anchor xml:id="nkr_note_add_0084c0601" n="0084c0601"/><anchor xml:id="beg0084c0601" n="0084c0601"/>已<anchor xml:id="end0084c0601"/>。若一說之。則一切人天。皆當驚而生
<lb ed="X" n="0084c07"/><lb ed="R052" n="0122a10"/>疑。旣疑則不能信。不信則生謗。生謗則墮苦。此則
<lb ed="X" n="0084c08"/><lb ed="R052" n="0122a11"/>不唯無益於人天。反有損於人天矣。所以止止不
<lb ed="X" n="0084c09"/><lb ed="R052" n="0122a12"/>說也。</p><p xml:id="pX33p0084c0903" cb:place="inline">△二約根種請二。初長行。二偈頌。初二。初正
<lb ed="X" n="0084c10"/><lb ed="R052" n="0122a13"/>請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084c11"/><lb ed="R052" n="0122a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0084c1101">舍利弗。重白佛言世尊。惟願說之。惟願說之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084c12"/><lb ed="R052" n="0122a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0084c1201">雙言惟願說者。謂我以四衆有疑而請。佛必以人
<lb ed="X" n="0084c13"/><lb ed="R052" n="0122a16"/>天有疑而止。在我之意。還願如來說之。故言惟願
<lb ed="X" n="0084c14"/><lb ed="R052" n="0122a17"/><note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0084c1403" cb:place="inline">△二出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084c15"/><lb ed="R052" n="0122a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0084c1501">所以者何。是會無數。百千萬億。阿僧祇衆生。曾見諸
<lb ed="X" n="0084c16"/><lb ed="R052" n="0122b01"/>佛。諸根猛利。智慧明了。聞佛所說。則能敬信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084c17"/><lb ed="R052" n="0122b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0084c1701">意謂我再請佛說者。無他。若會中皆驚疑不信。則
<lb ed="X" n="0084c18"/><lb ed="R052" n="0122b03"/>如來不說可也。我觀會中。有無數百千億阿僧祇
<lb ed="X" n="0084c19"/><lb ed="R052" n="0122b04"/>衆生。論其過去。則曾見諸佛。論其現在。則諸根猛
<lb ed="X" n="0084c20"/><lb ed="R052" n="0122b05"/>利。智慧明了。若曾見諸佛。則其宿種是勝。若猛利
<lb ed="X" n="0084c21"/><lb ed="R052" n="0122b06"/>明了。則其現因是強。不聞說則<anchor xml:id="nkr_note_add_0084c2101" n="0084c2101"/><anchor xml:id="beg0084c2101" n="0084c2101"/>已<anchor xml:id="end0084c2101"/>。若聞佛說。則不
<lb ed="X" n="0084c22"/><lb ed="R052" n="0122b07"/>唯不生驚疑。且能生於敬信。故請如來說也。</p><p xml:id="pX33p0084c2218" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0084c23"/><lb ed="R052" n="0122b08"/>偈頌二。初頌正請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0084c24"/><lb ed="R052" n="0122b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0084c2401">爾時舍利弗。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0085a" n="0085a"/>
<lb ed="X" n="0085a01"/><lb ed="R052" n="0122b10"/><p xml:id="pX33p0085a0101">法王無上尊。惟說願勿慮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085a02"/><lb ed="R052" n="0122b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0085a0201">言法王者。於諸法中。得大自在也。謂如來四十年
<lb ed="X" n="0085a03"/><lb ed="R052" n="0122b12"/>前。欲施權卽施權。欲隱實卽隱實。今日靈山高會。
<lb ed="X" n="0085a04"/><lb ed="R052" n="0122b13"/>欲開權卽開權。欲顯實卽顯實。此權實法中。若施。
<lb ed="X" n="0085a05"/><lb ed="R052" n="0122b14"/>若開。若隱。若顯。無不自在。故稱爲法王也。</p><p xml:id="pX33p0085a0517" cb:place="inline">△二頌
<lb ed="X" n="0085a06"/><lb ed="R052" n="0122b15"/>出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085a07"/><lb ed="R052" n="0122b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0085a0701">是會無量衆。有能敬信者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085a08"/><lb ed="R052" n="0122b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0085a0801">△三約受化請二。初標明止意。二正明受化。初二。
<lb ed="X" n="0085a09"/><lb ed="R052" n="0122b18"/>初長行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085a10"/><lb ed="R052" n="0123a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0085a1001">佛復止舍利弗。若說是事。一切世間。天人阿修羅。皆
<lb ed="X" n="0085a11"/><lb ed="R052" n="0123a02"/>當驚疑。增上慢比丘。將墜於大坑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085a12"/><lb ed="R052" n="0123a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0085a1201">若說等者。謂我以天人驚疑而止。汝更以見佛根
<lb ed="X" n="0085a13"/><lb ed="R052" n="0123a04"/>利而請。然我觀之。若說是事。不唯人天爲之驚疑。
<lb ed="X" n="0085a14"/><lb ed="R052" n="0123a05"/>卽比丘中。有增上慢者。聞亦不信。且必生謗。將墜
<lb ed="X" n="0085a15"/><lb ed="R052" n="0123a06"/>大坑。我故復止不說也。言將者。乃未然之謂。蓋不
<lb ed="X" n="0085a16"/><lb ed="R052" n="0123a07"/>說則<anchor xml:id="nkr_note_add_0085a1601" n="0085a1601"/><anchor xml:id="beg0085a1601" n="0085a1601"/>已<anchor xml:id="end0085a1601"/>。倘或說之。因聞而後生謗。生謗而後墜苦。
<lb ed="X" n="0085a17"/><lb ed="R052" n="0123a08"/>故云將耳。</p><p xml:id="pX33p0085a1705" cb:place="inline">△二偈頌。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085a18"/><lb ed="R052" n="0123a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0085a1801">爾時世尊。重說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0085a19"/><lb ed="R052" n="0123a10"/><p xml:id="pX33p0085a1901">止止不須說。我法妙難思。諸增上慢者。聞必不敬信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085a20"/><lb ed="R052" n="0123a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0085a2001">我法難思者。若所說之法。權是權。實是實。三是三。
<lb ed="X" n="0085a21"/><lb ed="R052" n="0123a12"/>一是一。猶是可思者。今所說法。乃卽權是實。卽三
<lb ed="X" n="0085a22"/><lb ed="R052" n="0123a13"/>是一。三一圓融。權實不二。乃不可思者。思旣難思。
<lb ed="X" n="0085a23"/><lb ed="R052" n="0123a14"/>說豈易說。故曰止止等也。若縱說之。而上慢者。必
<lb ed="X" n="0085a24"/><lb ed="R052" n="0123a15"/>不能信。我故復止不說。上言將墜大坑。此言聞必
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0085b" n="0085b"/>
<lb ed="X" n="0085b01"/><lb ed="R052" n="0123a16"/>不信。墜由不信。不信必墜。蓋長行。言其不信之果。
<lb ed="X" n="0085b02"/><lb ed="R052" n="0123a17"/>偈頌。擧其墜坑之因。文亦互顯耳。</p><p xml:id="pX33p0085b0214" cb:place="inline">△二正明受化
<lb ed="X" n="0085b03"/><lb ed="R052" n="0123a18"/>二。初長行。二偈頌。初二。初正請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085b04"/><lb ed="R052" n="0123b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0085b0401">爾時舍利弗。重白佛言世尊。惟願說之。惟願說之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085b05"/><lb ed="R052" n="0123b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0085b0501">謂如來雖以上慢比丘。聞不敬信而止。然我觀此
<lb ed="X" n="0085b06"/><lb ed="R052" n="0123b03"/>會中。豈唯無數衆生曾見諸佛。卽世世亦從我佛
<lb ed="X" n="0085b07"/><lb ed="R052" n="0123b04"/>受化。則自能敬信者。故惟願世尊。爲此等衆而說
<lb ed="X" n="0085b08"/><lb ed="R052" n="0123b05"/>也。</p><p xml:id="pX33p0085b0802" cb:place="inline">△二出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085b09"/><lb ed="R052" n="0123b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0085b0901">今此會中。如我等比。百千萬億。世世<anchor xml:id="nkr_note_add_0085b0901" n="0085b0901"/><anchor xml:id="beg0085b0901" n="0085b0901"/>已<anchor xml:id="end0085b0901"/>曾。從佛受化。
<lb ed="X" n="0085b10"/><lb ed="R052" n="0123b07"/>如此人等。必能敬信。長夜安隱。多所饒益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085b11"/><lb ed="R052" n="0123b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0085b1101">意謂旣世世從佛受化。則不但見諸佛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0085b1101" n="0085b1101"/><anchor xml:id="beg0085b1101" n="0085b1101"/>已<anchor xml:id="end0085b1101"/>。故必
<lb ed="X" n="0085b12"/><lb ed="R052" n="0123b09"/>能信也。問。世世從佛受化。及曾見諸佛。若下文如
<lb ed="X" n="0085b13"/><lb ed="R052" n="0123b10"/>來述成之後。方知佛昔於二萬億佛所。常爲敎化。
<lb ed="X" n="0085b14"/><lb ed="R052" n="0123b11"/>今舍利弗。云何便言曾見諸佛。及世世受化耶。答。
<lb ed="X" n="0085b15"/><lb ed="R052" n="0123b12"/>此亦無他。總由前來發起序中。文殊云。過去燈明
<lb ed="X" n="0085b16"/><lb ed="R052" n="0123b13"/>佛。說法華時。我爲妙光。彌勒爲求名。舍利弗。因此
<lb ed="X" n="0085b17"/><lb ed="R052" n="0123b14"/>推之。則知彼佛說經之時。非獨妙光求名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0085b1701" n="0085b1701"/><anchor xml:id="beg0085b1701" n="0085b1701"/>已<anchor xml:id="end0085b1701"/>。今
<lb ed="X" n="0085b18"/><lb ed="R052" n="0123b15"/>現在無數百千衆生。亦必預會。旣在燈明佛會。亦
<lb ed="X" n="0085b19"/><lb ed="R052" n="0123b16"/>在餘佛會矣。故上言曾見諸佛。旣在諸佛之會。亦
<lb ed="X" n="0085b20"/><lb ed="R052" n="0123b17"/>在釋迦會矣。故今言世世<anchor xml:id="nkr_note_add_0085b2001" n="0085b2001"/><anchor xml:id="beg0085b2001" n="0085b2001"/>已<anchor xml:id="end0085b2001"/>曾從佛受化也。言長
<lb ed="X" n="0085b21"/><lb ed="R052" n="0123b18"/>夜安隱者。謂如來若說眞實大法。如此人等。必能
<lb ed="X" n="0085b22"/><lb ed="R052" n="0124a01"/>敬信。縱不能依之修習。破於無明。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0085b2201" n="0085b2201"/><anchor xml:id="beg0085b2201" n="0085b2201"/>已<anchor xml:id="end0085b2201"/>納種在懷。
<lb ed="X" n="0085b23"/><lb ed="R052" n="0124a02"/>了知必當成佛。雖處無明長夜。猶爲安隱也。若能
<lb ed="X" n="0085b24"/><lb ed="R052" n="0124a03"/>依之修習。必得開示悟入佛之知見。其豐饒利益
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0085c" n="0085c"/>
<lb ed="X" n="0085c01"/><lb ed="R052" n="0124a04"/>也多矣。故云多所饒益耳。</p><p xml:id="pX33p0085c0111" cb:place="inline">△二偈頌二。初頌正請。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085c02"/><lb ed="R052" n="0124a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0085c0201">爾時舍利弗。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0085c03"/><lb ed="R052" n="0124a06"/><p xml:id="pX33p0085c0301">無上兩足尊。願說第一法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085c04"/><lb ed="R052" n="0124a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0085c0401">第一法者。由前如來略開權云。佛以方便力。示以
<lb ed="X" n="0085c05"/><lb ed="R052" n="0124a08"/>三乘敎。故知昔日所說之三乘。旣是方便。則非第
<lb ed="X" n="0085c06"/><lb ed="R052" n="0124a09"/>一法矣。又略顯實云。世尊法久後。要當說眞實。故
<lb ed="X" n="0085c07"/><lb ed="R052" n="0124a10"/>知今日當說。旣是眞實。則是第一法矣。故願世尊
<lb ed="X" n="0085c08"/><lb ed="R052" n="0124a11"/>而說也。</p><p xml:id="pX33p0085c0804" cb:place="inline">△二頌出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085c09"/><lb ed="R052" n="0124a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0085c0901">我爲佛長子。惟垂分別說。是會無量衆。能敬信此法。
<lb ed="X" n="0085c10"/><lb ed="R052" n="0124a13"/>佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0085c1001" n="0085c1001"/><anchor xml:id="beg0085c1001" n="0085c1001"/>已<anchor xml:id="end0085c1001"/>曾世世。敎化如是等。皆一心合掌。欲聽受佛語。
<lb ed="X" n="0085c11"/><lb ed="R052" n="0124a14"/>我等千二百。及餘求佛者。願爲此衆故。惟垂分別說。
<lb ed="X" n="0085c12"/><lb ed="R052" n="0124a15"/>是等聞此法。則生大歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0085c13"/><lb ed="R052" n="0124a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0085c1301">謂我旣爲佛長子。自能信佛所說。故曰我爲<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0085c14"/><lb ed="R052" n="0124a17"/>更有無量之衆。亦能信佛所說。無他。良繇世世佛
<lb ed="X" n="0085c15"/><lb ed="R052" n="0124a18"/>曾敎化故也。故曰是會<note place="inline">云云</note>。是則增上慢者。固有
<lb ed="X" n="0085c16"/><lb ed="R052" n="0124b01"/>不信。而是等比丘。必能敬信。故願爲說之。又爲佛
<lb ed="X" n="0085c17"/><lb ed="R052" n="0124b02"/>長子者。蓋所說法。旣曰第一。無非欲令衆生開佛
<lb ed="X" n="0085c18"/><lb ed="R052" n="0124b03"/>知見。佛之知見無他。卽如來智慧是。今舍利弗。於
<lb ed="X" n="0085c19"/><lb ed="R052" n="0124b04"/>小乘中。智慧第一。若一開顯。卽小乘智慧。便是如
<lb ed="X" n="0085c20"/><lb ed="R052" n="0124b05"/>來智慧。故得爲佛長子。則知前佛子。尙屬小乘。今
<lb ed="X" n="0085c21"/><lb ed="R052" n="0124b06"/>長子。義在大乘矣。生大歡喜者。所聞之法。旣是眞
<lb ed="X" n="0085c22"/><lb ed="R052" n="0124b07"/>實。則非小法。旣是大法。所生歡喜。亦復是大。而非
<lb ed="X" n="0085c23"/><lb ed="R052" n="0124b08"/>小也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0085c2301" n="0085c2301"/><anchor xml:id="beg0085c2301" n="0085c2301"/>已<anchor xml:id="end0085c2301"/>上略開顯竟。</p><p xml:id="pX33p0085c2309" cb:place="inline">△二廣開權顯實。有三。初從
<lb ed="X" n="0085c24"/><lb ed="R052" n="0124b09"/>此去。爲上根法說一周。二從第二卷譬喩品。爾時
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0086a" n="0086a"/>
<lb ed="X" n="0086a01"/><lb ed="R052" n="0124b10"/>舍利弗白佛言世尊我今無復疑悔下。爲中根喩
<lb ed="X" n="0086a02"/><lb ed="R052" n="0124b11"/>說一周。三從第三卷化城喩品去。爲下根因緣說
<lb ed="X" n="0086a03"/><lb ed="R052" n="0124b12"/>一周。初法說爲五。初如來正說。二從第二卷初爾
<lb ed="X" n="0086a04"/><lb ed="R052" n="0124b13"/>時舍利弗下。當機陳領。三從第二卷爾時佛吿舍
<lb ed="X" n="0086a05"/><lb ed="R052" n="0124b14"/>利弗下。如來述成。四從第二卷舍利弗汝如來世
<lb ed="X" n="0086a06"/><lb ed="R052" n="0124b15"/>下。上根得記。五從第二卷爾時四部衆下。四衆歡
<lb ed="X" n="0086a07"/><lb ed="R052" n="0124b16"/>喜。初又二。初長行。二偈頌。初三。初許說。二受旨。三
<lb ed="X" n="0086a08"/><lb ed="R052" n="0124b17"/>正說。初三。初順許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a09"/><lb ed="R052" n="0124b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0086a0901">爾時世尊。吿舍利弗。汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0086a0901" n="0086a0901"/><anchor xml:id="beg0086a0901" n="0086a0901"/>已<anchor xml:id="end0086a0901"/>慇懃三請。豈得不說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a10"/><lb ed="R052" n="0125a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0086a1001">爾時者。卽舍利弗。第三約受化請。偈頌方畢之時
<lb ed="X" n="0086a11"/><lb ed="R052" n="0125a02"/>也。</p><p xml:id="pX33p0086a1102" cb:place="inline">△二誡許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a12"/><lb ed="R052" n="0125a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0086a1201">汝今諦聽。善思念之。吾當爲汝。分別解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a13"/><lb ed="R052" n="0125a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0086a1301">此先誡其生於三慧。然後許其說也。謂聽則言諦。
<lb ed="X" n="0086a14"/><lb ed="R052" n="0125a05"/>思則言善者。以今昔所說。皆由如來金口而宣揚。
<lb ed="X" n="0086a15"/><lb ed="R052" n="0125a06"/>昔日是權。今日是實。若不諦聽而善思。則何能分
<lb ed="X" n="0086a16"/><lb ed="R052" n="0125a07"/>別。又昔日之權。全卽今實。今日之實。亦卽昔權。須
<lb ed="X" n="0086a17"/><lb ed="R052" n="0125a08"/>心專一。方能了知。是故誡其聽則當諦。思念則當
<lb ed="X" n="0086a18"/><lb ed="R052" n="0125a09"/>善也。分別解說者。謂十方三世一切諸佛。及我釋
<lb ed="X" n="0086a19"/><lb ed="R052" n="0125a10"/>迦。雖出現於世。有遠近彼此不同。莫不皆先爲實
<lb ed="X" n="0086a20"/><lb ed="R052" n="0125a11"/>施權。次開權顯實。後廢權立實也。</p><p xml:id="pX33p0086a2014" cb:place="inline">△三正許二。初
<lb ed="X" n="0086a21"/><lb ed="R052" n="0125a12"/>經家叙退。二如來揀許。初又二。初標叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a22"/><lb ed="R052" n="0125a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0086a2201">說此語時。會中有比丘。比丘尼。優婆塞。優婆夷。五千
<lb ed="X" n="0086a23"/><lb ed="R052" n="0125a14"/>人等。卽從座起。禮佛而退。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086a24"/><lb ed="R052" n="0125a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0086a2401">說此語時者。卽說順誡二許方畢之時也。五千退
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0086b" n="0086b"/>
<lb ed="X" n="0086b01"/><lb ed="R052" n="0125a16"/>者。有顯密二義。顯由如來上之略爲開顯。內心<anchor xml:id="nkr_note_add_0086b0101" n="0086b0101"/><anchor xml:id="beg0086b0101" n="0086b0101"/>已<anchor xml:id="end0086b0101"/>
<lb ed="X" n="0086b02"/><lb ed="R052" n="0125a17"/>是不信。更聞佛止舍利弗。有增上慢比丘。將墜於
<lb ed="X" n="0086b03"/><lb ed="R052" n="0125a18"/>大坑之語。心又動念。故至此佛許分別解說。自當
<lb ed="X" n="0086b04"/><lb ed="R052" n="0125b01"/>退席矣。密者。如下偈云。佛威德故去。乃如來威德
<lb ed="X" n="0086b05"/><lb ed="R052" n="0125b02"/>之力。密令其去。所以禮佛而退也。</p><p xml:id="pX33p0086b0514" cb:place="inline">△二出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086b06"/><lb ed="R052" n="0125b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0086b0601">所以者何。此輩罪根深重。及增上慢。未得謂得。未證
<lb ed="X" n="0086b07"/><lb ed="R052" n="0125b04"/>謂證。有如此失。是以不住。世尊默然。而不制止。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086b08"/><lb ed="R052" n="0125b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0086b0801">謂五千退去。其意在何。蓋由此等罪重。及增上慢
<lb ed="X" n="0086b09"/><lb ed="R052" n="0125b06"/>也。有罪。則不能聞此大法。增上慢。則雖聞而不能
<lb ed="X" n="0086b10"/><lb ed="R052" n="0125b07"/>信。又由世尊默然不制止。所以而退也。罪根上慢。
<lb ed="X" n="0086b11"/><lb ed="R052" n="0125b08"/>卽顯退義也。默不制止。卽密退義也。言罪根深重
<lb ed="X" n="0086b12"/><lb ed="R052" n="0125b09"/>者。由種子而發現行。還以現行。而熏種子。此是種
<lb ed="X" n="0086b13"/><lb ed="R052" n="0125b10"/>現交加。展轉不<anchor xml:id="nkr_note_add_0086b1301" n="0086b1301"/><anchor xml:id="beg0086b1301" n="0086b1301"/>已<anchor xml:id="end0086b1301"/>。故其罪根不唯深。而且重也。佛
<lb ed="X" n="0086b14"/><lb ed="R052" n="0125b11"/>不制止者。有人疑云。如來說此妙經。欲令一切衆
<lb ed="X" n="0086b15"/><lb ed="R052" n="0125b12"/>生。咸得開示悟入佛之知見。今五千退去。而不制
<lb ed="X" n="0086b16"/><lb ed="R052" n="0125b13"/>止。使其不聞大法。將無如來於大悲似猶有闕耶。
<lb ed="X" n="0086b17"/><lb ed="R052" n="0125b14"/>然正唯佛不制止。乃是如來之大悲也。旣是上慢。
<lb ed="X" n="0086b18"/><lb ed="R052" n="0125b15"/>聞必不信。不信必生謗。生謗必墮苦。慮其墮苦。故
<lb ed="X" n="0086b19"/><lb ed="R052" n="0125b16"/>不制止。又<anchor xml:id="nkr_note_add_0086b1901" n="0086b1901"/><anchor xml:id="beg0086b1901" n="0086b1901"/>已<anchor xml:id="end0086b1901"/>聞略開顯。亦得作將來熟脫之緣。去
<lb ed="X" n="0086b20"/><lb ed="R052" n="0125b17"/>則有益。而住有損。故不制止。豈非如來之大悲乎。</p>
<lb ed="X" n="0086b21"/><lb ed="R052" n="0125b18"/><p xml:id="pX33p0086b2101">△二如來揀許二。初正揀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086b22"/><lb ed="R052" n="0126a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0086b2201">爾時佛吿舍利弗。我今此衆。無復枝葉。純有貞實。舍
<lb ed="X" n="0086b23"/><lb ed="R052" n="0126a02"/>利弗。如是增上慢人。退亦佳矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086b24"/><lb ed="R052" n="0126a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0086b2401">揀分二意。初揀會衆。言無復枝葉者。枝爲幹之餘。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0086c" n="0086c"/>
<lb ed="X" n="0086c01"/><lb ed="R052" n="0126a04"/>欲成大器。非枝條所能。而況葉乎。彼上慢之人。機
<lb ed="X" n="0086c02"/><lb ed="R052" n="0126a05"/>緣未熟。不能成無上法器。今旣退席。則會中無復
<lb ed="X" n="0086c03"/><lb ed="R052" n="0126a06"/>枝葉。而純有貞實矣。次揀退席。言如是上慢之人
<lb ed="X" n="0086c04"/><lb ed="R052" n="0126a07"/>退去。在會衆固佳。在彼亦復佳。蓋彼旣前<anchor xml:id="nkr_note_add_0086c0401" n="0086c0401"/><anchor xml:id="beg0086c0401" n="0086c0401"/>已<anchor xml:id="end0086c0401"/>聞開
<lb ed="X" n="0086c05"/><lb ed="R052" n="0126a08"/>三顯一略說。如納種在懷。日後終證圓果。而現前
<lb ed="X" n="0086c06"/><lb ed="R052" n="0126a09"/>又得免生謗墮坑之苦。是雖退而實進也。故曰退
<lb ed="X" n="0086c07"/><lb ed="R052" n="0126a10"/>亦佳矣。非爲住者幸。正爲退者幸也。南山云。五千
<lb ed="X" n="0086c08"/><lb ed="R052" n="0126a11"/>退席。爲進上慢之儔。意亦猶是。</p><p xml:id="pX33p0086c0813" cb:place="inline">△二更許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c09"/><lb ed="R052" n="0126a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0086c0901">汝今善聽。當爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c10"/><lb ed="R052" n="0126a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0086c1001">△二受旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c11"/><lb ed="R052" n="0126a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0086c1101">舍利弗言。唯然世尊。願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c12"/><lb ed="R052" n="0126a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0086c1201">雖者。儒訓應速。無疑之詞。今但應速而<anchor xml:id="nkr_note_add_0086c1201" n="0086c1201"/><anchor xml:id="beg0086c1201" n="0086c1201"/>已<anchor xml:id="end0086c1201"/>。疑則未
<lb ed="X" n="0086c13"/><lb ed="R052" n="0126a16"/>能無耳。蓋曾子。<anchor xml:id="nkr_note_add_0086c1301" n="0086c1301"/><anchor xml:id="beg0086c1301" n="0086c1301"/>已<anchor xml:id="end0086c1301"/>聞一貫之說。故得無疑。今身子。
<lb ed="X" n="0086c14"/><lb ed="R052" n="0126a17"/>但聞許說。而未聞正說故也。</p><p xml:id="pX33p0086c1412" cb:place="inline">△三正說爲三。初歎
<lb ed="X" n="0086c15"/><lb ed="R052" n="0126a18"/>法妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c16"/><lb ed="R052" n="0126b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0086c1601">佛吿舍利弗。如是妙法。諸佛如來。時乃說之。如優曇
<lb ed="X" n="0086c17"/><lb ed="R052" n="0126b02"/>鉢華。時一現耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0086c18"/><lb ed="R052" n="0126b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0086c1801">如是者。乃指法之詞。前卽指乎諸法實相。後卽指
<lb ed="X" n="0086c19"/><lb ed="R052" n="0126b04"/>乎佛之知見。諸法實相。則權實不二。佛之知見。則
<lb ed="X" n="0086c20"/><lb ed="R052" n="0126b05"/>生佛一體。故皆名妙也。時乃說者。法本無時。因機
<lb ed="X" n="0086c21"/><lb ed="R052" n="0126b06"/>而有。四十年前。大機未熟。則非其時。故不爲說。今
<lb ed="X" n="0086c22"/><lb ed="R052" n="0126b07"/>法華高會。大機旣熟。則是其時。故乃說之。又施三
<lb ed="X" n="0086c23"/><lb ed="R052" n="0126b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0086c2301" n="0086c2301"/><anchor xml:id="beg0086c2301" n="0086c2301"/>已<anchor xml:id="end0086c2301"/>後之時。方乃說此妙法。故云時乃說之。如優曇
<lb ed="X" n="0086c24"/><lb ed="R052" n="0126b09"/>鉢華等。擧喩也。梵語優曇華。此云靈瑞。亦云應瑞。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0087a" n="0087a"/>
<lb ed="X" n="0087a01"/><lb ed="R052" n="0126b10"/>三千年一開。華若開時。金輪王出。故名靈瑞及應
<lb ed="X" n="0087a02"/><lb ed="R052" n="0126b11"/>瑞耳。今四十年後。纔說妙法。一切衆生。皆得成佛。
<lb ed="X" n="0087a03"/><lb ed="R052" n="0126b12"/>佛。法王也。金輪。人王也。人法雖殊。王義是同。故引
<lb ed="X" n="0087a04"/><lb ed="R052" n="0126b13"/>喩之。</p><p xml:id="pX33p0087a0403" cb:place="inline">△二誡不虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087a05"/><lb ed="R052" n="0126b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0087a0501">舍利弗。汝等當信。佛之所說。言不虗妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087a06"/><lb ed="R052" n="0126b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0087a0601">不虗妄者。四十年前。及今日所說。雖皆同出金口
<lb ed="X" n="0087a07"/><lb ed="R052" n="0126b16"/>一音。而昔者是權。今者是實。若權若實。皆不虗妄。
<lb ed="X" n="0087a08"/><lb ed="R052" n="0126b17"/>佛以方便力。示以三乘敎。故權不虗妄也。諸佛法
<lb ed="X" n="0087a09"/><lb ed="R052" n="0126b18"/>久後。要當說眞實。故實不虗妄也。所以誡信不虗
<lb ed="X" n="0087a10"/><lb ed="R052" n="0127a01"/>者。令其斷權疑。生實信也。本門云。汝等當信解如
<lb ed="X" n="0087a11"/><lb ed="R052" n="0127a02"/>來誠諦之語。亦是誡信不虗。令其斷近疑。生遠信。
<lb ed="X" n="0087a12"/><lb ed="R052" n="0127a03"/>則知凡說大法。必須勸信。所以下文。身子領解中。
<lb ed="X" n="0087a13"/><lb ed="R052" n="0127a04"/>有將非魔作佛等語。</p><p xml:id="pX33p0087a1309" cb:place="inline">△三正開顯三。初總明諸佛。
<lb ed="X" n="0087a14"/><lb ed="R052" n="0127a05"/>二別明三世。三重明釋迦。初又二。初正明諸佛。二
<lb ed="X" n="0087a15"/><lb ed="R052" n="0127a06"/>結顯十方。初又三。初明開權顯實。二明爲實施權。
<lb ed="X" n="0087a16"/><lb ed="R052" n="0127a07"/>三明廢權立實。初六。初標定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087a17"/><lb ed="R052" n="0127a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0087a1701">舍利弗。諸佛隨宜說法。意趣難解。所以者何。我以無
<lb ed="X" n="0087a18"/><lb ed="R052" n="0127a09"/>數方便。種種因緣。譬喩言辭。演說諸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087a19"/><lb ed="R052" n="0127a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0087a1901">先明諸佛開權。擧釋迦方便釋之。言無數方便。至
<lb ed="X" n="0087a20"/><lb ed="R052" n="0127a11"/>演說諸法者。卽說權法也。權法全體卽實。故諸佛
<lb ed="X" n="0087a21"/><lb ed="R052" n="0127a12"/>隨宜所說。亦復全體而實。然意趣難解。故以釋迦
<lb ed="X" n="0087a22"/><lb ed="R052" n="0127a13"/>方便。釋成諸佛之權耳。諸佛隨宜所說者。謂隨人
<lb ed="X" n="0087a23"/><lb ed="R052" n="0127a14"/>天之宜。則說戒善。隨二乘之宜。則說諦緣。隨菩薩
<lb ed="X" n="0087a24"/><lb ed="R052" n="0127a15"/>之宜。則說六度。此等隨宜所說。皆是權也。若開顯
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0087b" n="0087b"/>
<lb ed="X" n="0087b01"/><lb ed="R052" n="0127a16"/>之。全體卽實。則知所說。雖在戒善諦緣六度。其意
<lb ed="X" n="0087b02"/><lb ed="R052" n="0127a17"/>趣。唯在一乘。故言意趣難解。諸佛說權如是。所以
<lb ed="X" n="0087b03"/><lb ed="R052" n="0127a18"/>下釋也。謂諸佛所說。何以見得難解。如我釋迦。以
<lb ed="X" n="0087b04"/><lb ed="R052" n="0127b01"/>無量無數方便。演說諸法。而意不在諸法。全在一
<lb ed="X" n="0087b05"/><lb ed="R052" n="0127b02"/>實。故諸佛隨宜所說。其意亦是難解。若知我釋迦
<lb ed="X" n="0087b06"/><lb ed="R052" n="0127b03"/>無數方便所說。全體是實。則諸佛所說。雖曰難解。
<lb ed="X" n="0087b07"/><lb ed="R052" n="0127b04"/>亦可知矣。故曰我以<note place="inline">云云</note>。演說諸法者。卽是從一
<lb ed="X" n="0087b08"/><lb ed="R052" n="0127b05"/>實相演之。而爲二乘五敎七種方便等法也。</p><p xml:id="pX33p0087b0818" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0087b09"/><lb ed="R052" n="0127b06"/>釋明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b10"/><lb ed="R052" n="0127b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0087b1001">是法非思量分別之所能解。唯有諸佛。乃能知之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b11"/><lb ed="R052" n="0127b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0087b1101">此明釋迦顯實。擧諸佛本懷釋之。然此與前科。諸
<lb ed="X" n="0087b12"/><lb ed="R052" n="0127b09"/>佛釋迦。互相釋成。顯道同耳。所以是法二字。從上
<lb ed="X" n="0087b13"/><lb ed="R052" n="0127b10"/>方便文來。故是實道。唯有二句。是諸佛本懷。謂諸
<lb ed="X" n="0087b14"/><lb ed="R052" n="0127b11"/>法雖權。權卽是實。故非思量等所能解也。何以非
<lb ed="X" n="0087b15"/><lb ed="R052" n="0127b12"/>思量等能解。如來說有。意不在有。衆生卽以有解。
<lb ed="X" n="0087b16"/><lb ed="R052" n="0127b13"/>乃至說中。意不在中。衆生卽以中解。殊不知有是
<lb ed="X" n="0087b17"/><lb ed="R052" n="0127b14"/>妙有。一有一切有。乃至中是圓中。一中一切中。如
<lb ed="X" n="0087b18"/><lb ed="R052" n="0127b15"/>是之義。豈思量等所能解乎。所謂口欲言而詞喪。
<lb ed="X" n="0087b19"/><lb ed="R052" n="0127b16"/>心欲思而慮亡。故云是法<note place="inline">云云</note>。旣非衆生思量等
<lb ed="X" n="0087b20"/><lb ed="R052" n="0127b17"/>能解。畢竟誰可能解。故卽云。唯有諸佛。乃能知之。
<lb ed="X" n="0087b21"/><lb ed="R052" n="0127b18"/>無他。以其全證得耳。唯證乃知。故非衆生分別思
<lb ed="X" n="0087b22"/><lb ed="R052" n="0128a01"/>量所能解也。</p><p xml:id="pX33p0087b2206" cb:place="inline">△三正釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b23"/><lb ed="R052" n="0128a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0087b2301">所以者何。諸佛世尊。唯以一大事因緣故。出現於世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087b24"/><lb ed="R052" n="0128a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0087b2401">意謂何以見得非衆生思量分別能解。唯佛乃知。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0087c" n="0087c"/>
<lb ed="X" n="0087c01"/><lb ed="R052" n="0128a04"/>故釋云。諸佛世尊<note place="inline">云云</note>。蓋我之方便。意在卽權是
<lb ed="X" n="0087c02"/><lb ed="R052" n="0128a05"/>實。諸佛出世本懷。唯一大事因緣。是故諸佛本懷。
<lb ed="X" n="0087c03"/><lb ed="R052" n="0128a06"/>必得釋迦方便。乃能開顯之也。一大事因緣者。卽
<lb ed="X" n="0087c04"/><lb ed="R052" n="0128a07"/>上諸法實相。卽下佛之知見也。實相。則權實不二。
<lb ed="X" n="0087c05"/><lb ed="R052" n="0128a08"/>知見。乃生佛一如。所以大事一明。卽本懷亦暢耳。
<lb ed="X" n="0087c06"/><lb ed="R052" n="0128a09"/>若分字釋。如疏及科註所明。</p><p xml:id="pX33p0087c0612" cb:place="inline">△四反徵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c07"/><lb ed="R052" n="0128a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0087c0701">舍利弗。云何名諸佛世尊。唯以一大事因緣故。出現
<lb ed="X" n="0087c08"/><lb ed="R052" n="0128a11"/>於世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c09"/><lb ed="R052" n="0128a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0087c0901">△五轉解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c10"/><lb ed="R052" n="0128a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0087c1001">諸佛世尊。欲令衆生。開佛知見。使得淸淨故。出現於
<lb ed="X" n="0087c11"/><lb ed="R052" n="0128a14"/>世。欲示衆生。佛之知見故。出現於世。欲令衆生。悟佛
<lb ed="X" n="0087c12"/><lb ed="R052" n="0128a15"/>知見故。出現於世。欲令衆生。入佛知見道故。出現於
<lb ed="X" n="0087c13"/><lb ed="R052" n="0128a16"/>世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0087c14"/><lb ed="R052" n="0128a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0087c1401">釋此一文。有三番。先別明佛之知見。二合釋開示
<lb ed="X" n="0087c15"/><lb ed="R052" n="0128a18"/>悟入。三重消淸淨及道。初言知見者。乃是略詞。具
<lb ed="X" n="0087c16"/><lb ed="R052" n="0128b01"/>足應云見聞覺知。在心名知。在眼曰見。三智一心
<lb ed="X" n="0087c17"/><lb ed="R052" n="0128b02"/>中知。名爲佛知。五眼一眼中見。名爲佛見。然此知
<lb ed="X" n="0087c18"/><lb ed="R052" n="0128b03"/>見。本來凡聖一如。生佛平等。但由九界衆生全體
<lb ed="X" n="0087c19"/><lb ed="R052" n="0128b04"/>在迷。致使佛之知見轉名衆生知見。蓋衆生或但
<lb ed="X" n="0087c20"/><lb ed="R052" n="0128b05"/>知有。或但知空。或但知中。此則不能三智圓知。故
<lb ed="X" n="0087c21"/><lb ed="R052" n="0128b06"/>不得名佛知。但名衆生知也。如來不但知有。亦知
<lb ed="X" n="0087c22"/><lb ed="R052" n="0128b07"/>空。不但知空。亦知中。不但知中。亦知空有。以其能
<lb ed="X" n="0087c23"/><lb ed="R052" n="0128b08"/>於一心中。而三智圓照。三諦圓顯。故名佛知也。又
<lb ed="X" n="0087c24"/><lb ed="R052" n="0128b09"/>衆生所見。或礙而非通。或通而非礙。或唯觀俗。或
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0088a" n="0088a"/>
<lb ed="X" n="0088a01"/><lb ed="R052" n="0128b10"/>唯知空。此亦不能五眼圓觀。故不得名佛見。但名
<lb ed="X" n="0088a02"/><lb ed="R052" n="0128b11"/>衆生見也。如來則能於一眼中。而具五眼用。不同
<lb ed="X" n="0088a03"/><lb ed="R052" n="0128b12"/>凡夫肉眼礙而非通。乃至不同菩薩唯能觀俗。一
<lb ed="X" n="0088a04"/><lb ed="R052" n="0128b13"/>見一切見。故名佛見也。總之三智圓知。五眼圓見。
<lb ed="X" n="0088a05"/><lb ed="R052" n="0128b14"/>名爲佛之知見也。</p>
<lb ed="X" n="0088a06"/><lb ed="R052" n="0128b15"/><p xml:id="pX33p0088a0601">二合釋開示悟入。更約四番。一約法。二約喩。三約
<lb ed="X" n="0088a07"/><lb ed="R052" n="0128b16"/>觀。四約位。法若不明。須假於喩。由喩明法。依之成
<lb ed="X" n="0088a08"/><lb ed="R052" n="0128b17"/>觀。觀行功成。必能入證。故須約四番釋也。</p>
<lb ed="X" n="0088a09"/><lb ed="R052" n="0128b18"/><p xml:id="pX33p0088a0901">一約法者。蓋佛之知見。生佛平等。但衆生則全體
<lb ed="X" n="0088a10"/><lb ed="R052" n="0129a01"/>在迷。而諸佛則究竟證得。今諸佛欲令一切衆生
<lb ed="X" n="0088a11"/><lb ed="R052" n="0129a02"/>同<anchor xml:id="nkr_note_add_0088a1101" n="0088a1101"/><anchor xml:id="beg0088a1101" n="0088a1101"/>己<anchor xml:id="end0088a1101"/>所證。故出現於世。而敎化云。汝等一切衆生。
<lb ed="X" n="0088a12"/><lb ed="R052" n="0129a03"/>現前所有知見。全體卽是佛之知見。衆生聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0088a1201" n="0088a1201"/><anchor xml:id="beg0088a1201" n="0088a1201"/>已<anchor xml:id="end0088a1201"/>。卽
<lb ed="X" n="0088a13"/><lb ed="R052" n="0129a04"/>便了知自<anchor xml:id="nkr_note_add_0088a1301" n="0088a1301"/><anchor xml:id="beg0088a1301" n="0088a1301"/>己<anchor xml:id="end0088a1301"/>知見卽佛知見。若未能了知。佛之知
<lb ed="X" n="0088a14"/><lb ed="R052" n="0129a05"/>見。則爲未開。今旣了知。卽是開佛之知見也。從了
<lb ed="X" n="0088a15"/><lb ed="R052" n="0129a06"/>知後。更能分別顯示。卽示佛之知見也。從顯示後。
<lb ed="X" n="0088a16"/><lb ed="R052" n="0129a07"/>而能悟知。如是者爲衆生之知見。如是者爲如來
<lb ed="X" n="0088a17"/><lb ed="R052" n="0129a08"/>之知見。則衆生知見。卽如來知見。是爲悟佛之知
<lb ed="X" n="0088a18"/><lb ed="R052" n="0129a09"/>見也。旣悟知後。而能證入。卽入佛之知見也。然開
<lb ed="X" n="0088a19"/><lb ed="R052" n="0129a10"/>無所開。卽衆生知見開之。而成佛之知見。乃至入
<lb ed="X" n="0088a20"/><lb ed="R052" n="0129a11"/>無所入。卽衆生知見入之。而成佛之知見。故云諸
<lb ed="X" n="0088a21"/><lb ed="R052" n="0129a12"/>佛世尊。欲令衆生開佛知見。出現於世。乃至云。入
<lb ed="X" n="0088a22"/><lb ed="R052" n="0129a13"/>佛知見道故。出現於世也。</p>
<lb ed="X" n="0088a23"/><lb ed="R052" n="0129a14"/><p xml:id="pX33p0088a2301">二約喩者。如貧人家。有一寶藏。而貧人不自知。鄰
<lb ed="X" n="0088a24"/><lb ed="R052" n="0129a15"/>有智人。知其家有寶藏而吿之。貧人聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0088a2401" n="0088a2401"/><anchor xml:id="beg0088a2401" n="0088a2401"/>已<anchor xml:id="end0088a2401"/>。知有寶
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0088b" n="0088b"/>
<lb ed="X" n="0088b01"/><lb ed="R052" n="0129a16"/>藏。於是除去沙礫。耘鋤草莽。卽見寶藏。旣見<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b0101" n="0088b0101"/><anchor xml:id="beg0088b0101" n="0088b0101"/>已<anchor xml:id="end0088b0101"/>。更
<lb ed="X" n="0088b02"/><lb ed="R052" n="0129a17"/>加披剝。卽得寶藏顯現於前。旣顯現<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b0201" n="0088b0201"/><anchor xml:id="beg0088b0201" n="0088b0201"/>已<anchor xml:id="end0088b0201"/>。乃知此是
<lb ed="X" n="0088b03"/><lb ed="R052" n="0129a18"/>金此是銀。而一一悟知。旣悟知<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b0301" n="0088b0301"/><anchor xml:id="beg0088b0301" n="0088b0301"/>已<anchor xml:id="end0088b0301"/>。卽便取之。以爲
<lb ed="X" n="0088b04"/><lb ed="R052" n="0129b01"/>實用也。貧人卽喩一切衆生。寶藏卽喩佛之知見。
<lb ed="X" n="0088b05"/><lb ed="R052" n="0129b02"/>智人卽喩諸佛如來。耘除沙草。卽喩開佛知見。寶
<lb ed="X" n="0088b06"/><lb ed="R052" n="0129b03"/>藏顯現。卽喩示佛知見。一一悟之。卽喩悟佛知見。
<lb ed="X" n="0088b07"/><lb ed="R052" n="0129b04"/>取爲運用。卽喩入佛知見也。</p>
<lb ed="X" n="0088b08"/><lb ed="R052" n="0129b05"/><p xml:id="pX33p0088b0801">三約觀者。以上品寂光。爲觀境也。旣以佛之知見。
<lb ed="X" n="0088b09"/><lb ed="R052" n="0129b06"/>爲所觀之境。還以佛之知見。爲能觀之智。此則以
<lb ed="X" n="0088b10"/><lb ed="R052" n="0129b07"/>智而照乎境。以境而發乎智。境智相發。卽是開佛
<lb ed="X" n="0088b11"/><lb ed="R052" n="0129b08"/>之知見也。境觀分明。能所宛然。歷歷現前。顯示不
<lb ed="X" n="0088b12"/><lb ed="R052" n="0129b09"/>昧。卽是示佛之知見也。達境卽觀。了觀卽境。境觀
<lb ed="X" n="0088b13"/><lb ed="R052" n="0129b10"/>雙融。能所相卽。卽是悟佛之知見也。以境涉觀。以
<lb ed="X" n="0088b14"/><lb ed="R052" n="0129b11"/>觀入境。能所涉入。境與智相冥。卽是入佛之知見
<lb ed="X" n="0088b15"/><lb ed="R052" n="0129b12"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0088b16"/><lb ed="R052" n="0129b13"/><p xml:id="pX33p0088b1601">四約位者。更爲二番。初通約六卽位。二別約四十
<lb ed="X" n="0088b17"/><lb ed="R052" n="0129b14"/>位。通約六卽者。佛之知見。在聖不增。在凡不減。故
<lb ed="X" n="0088b18"/><lb ed="R052" n="0129b15"/>一切衆生。雖全體在迷。茫然不知。皆悉具足。此是
<lb ed="X" n="0088b19"/><lb ed="R052" n="0129b16"/>理卽佛知見也。若從經卷中見。或從知識邊聞。而
<lb ed="X" n="0088b20"/><lb ed="R052" n="0129b17"/>知此佛之知見。此是名字卽佛之知見也。若能如
<lb ed="X" n="0088b21"/><lb ed="R052" n="0129b18"/>其所聞。而爲修習。此是觀行卽佛之知見也。若觀
<lb ed="X" n="0088b22"/><lb ed="R052" n="0130a01"/>行功成。麤垢先落。於佛知見相應。此是相似卽佛
<lb ed="X" n="0088b23"/><lb ed="R052" n="0130a02"/>之知見也。若登初住<anchor xml:id="nkr_note_add_0088b2301" n="0088b2301"/><anchor xml:id="beg0088b2301" n="0088b2301"/>已<anchor xml:id="end0088b2301"/>去。分分破無明。又分分顯
<lb ed="X" n="0088b24"/><lb ed="R052" n="0130a03"/>中道。乃至登於等覺。唯是一分生相無明未破。此
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0088c" n="0088c"/>
<lb ed="X" n="0088c01"/><lb ed="R052" n="0130a04"/>是分證卽佛之知見也。若破此生相無明。究竟登
<lb ed="X" n="0088c02"/><lb ed="R052" n="0130a05"/>於<name role="" type="person">涅槃山</name>頂。三智圓明。五眼圓見。此是究竟卽佛
<lb ed="X" n="0088c03"/><lb ed="R052" n="0130a06"/>之知見也。二別約四十位者。蓋佛之知見。雖通六
<lb ed="X" n="0088c04"/><lb ed="R052" n="0130a07"/>卽。然諸佛出世之意。非但令衆生。得名字相似觀
<lb ed="X" n="0088c05"/><lb ed="R052" n="0130a08"/>行而<anchor xml:id="nkr_note_add_0088c0501" n="0088c0501"/><anchor xml:id="beg0088c0501" n="0088c0501"/>已<anchor xml:id="end0088c0501"/>。唯令登住<anchor xml:id="nkr_note_add_0088c0502" n="0088c0502"/><anchor xml:id="beg0088c0502" n="0088c0502"/>已<anchor xml:id="end0088c0502"/>去。乃至十地。自能任運流入。
<lb ed="X" n="0088c06"/><lb ed="R052" n="0130a09"/>從等覺而晉妙覺。所以別約住行向地四十位而
<lb ed="X" n="0088c07"/><lb ed="R052" n="0130a10"/>釋之。言開佛知見。卽十住位也。以登初住。卽能破
<lb ed="X" n="0088c08"/><lb ed="R052" n="0130a11"/>一品無明。顯一分中道。乃至十住。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0088c0801" n="0088c0801"/><anchor xml:id="beg0088c0801" n="0088c0801"/>已<anchor xml:id="end0088c0801"/>破十品無
<lb ed="X" n="0088c09"/><lb ed="R052" n="0130a12"/>明矣。至此則分得三智圓證。五眼圓見。而佛之知
<lb ed="X" n="0088c10"/><lb ed="R052" n="0130a13"/>見。爲之開發。故名十住。爲開佛知見也。示佛知見
<lb ed="X" n="0088c11"/><lb ed="R052" n="0130a14"/>者。卽十行位也。十住中。旣能開發佛之知見。而顯
<lb ed="X" n="0088c12"/><lb ed="R052" n="0130a15"/>乎不思議之妙理矣。今進於十行位中。還以所顯
<lb ed="X" n="0088c13"/><lb ed="R052" n="0130a16"/>不思議妙理。而起於法界妙行。此全性以起修。全
<lb ed="X" n="0088c14"/><lb ed="R052" n="0130a17"/>修以歸性。則使性具恒沙功德。自然悉皆昭著。而
<lb ed="X" n="0088c15"/><lb ed="R052" n="0130a18"/>佛之知見。更加顯現。故名十行。爲示佛知見也。悟
<lb ed="X" n="0088c16"/><lb ed="R052" n="0130b01"/>佛知見者。卽十向位也。前十行中。旣起法界妙行。
<lb ed="X" n="0088c17"/><lb ed="R052" n="0130b02"/>今進之於十向位中。更能迴事以向理。迴自以向
<lb ed="X" n="0088c18"/><lb ed="R052" n="0130b03"/>他。迴因以向果。則使事理雙融。自他平等。因果一
<lb ed="X" n="0088c19"/><lb ed="R052" n="0130b04"/>如。而佛之知見。更加明悟。故名十向。爲悟佛知見
<lb ed="X" n="0088c20"/><lb ed="R052" n="0130b05"/>也。入佛知見者。卽十地位也。前三十位。雖皆破惑
<lb ed="X" n="0088c21"/><lb ed="R052" n="0130b06"/>顯理。然所破猶未盡。所顯猶未窮。今進之於十地
<lb ed="X" n="0088c22"/><lb ed="R052" n="0130b07"/>位中。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0088c2201" n="0088c2201"/><anchor xml:id="beg0088c2201" n="0088c2201"/>已<anchor xml:id="end0088c2201"/>破四十品無明。顯四十分三德。所破將
<lb ed="X" n="0088c23"/><lb ed="R052" n="0130b08"/>盡。所顯將窮。則能任運流入妙覺果海。而佛之知
<lb ed="X" n="0088c24"/><lb ed="R052" n="0130b09"/>見。不久究竟證入。故名十地。爲入佛知見也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0089a" n="0089a"/>
<lb ed="X" n="0089a01"/><lb ed="R052" n="0130b10"/><p xml:id="pX33p0089a0101">三重消淸淨及道者。文中開佛知見下。則言使得
<lb ed="X" n="0089a02"/><lb ed="R052" n="0130b11"/>淸淨。入佛知見下。則言道。蓋未破無明者。佛之知
<lb ed="X" n="0089a03"/><lb ed="R052" n="0130b12"/>見未開。全成染汙。今初住去。知見旣開。無明<anchor xml:id="nkr_note_add_0089a0301" n="0089a0301"/><anchor xml:id="beg0089a0301" n="0089a0301"/>已<anchor xml:id="end0089a0301"/>破。
<lb ed="X" n="0089a04"/><lb ed="R052" n="0130b13"/>故言淸淨。乃至十地。斷惑將窮。證智將滿。不久通
<lb ed="X" n="0089a05"/><lb ed="R052" n="0130b14"/>至薩婆若果。故言道。然是經家之略文耳。具足言
<lb ed="X" n="0089a06"/><lb ed="R052" n="0130b15"/>之。則句句下。皆應有淸淨及道也。以其無明分分
<lb ed="X" n="0089a07"/><lb ed="R052" n="0130b16"/>破。菩提分分證耳。所謂諸佛世尊。欲令衆生開佛
<lb ed="X" n="0089a08"/><lb ed="R052" n="0130b17"/>知見。使得淸淨道故。出現於世。乃至欲令衆生入
<lb ed="X" n="0089a09"/><lb ed="R052" n="0130b18"/>佛知見。使得淸淨道故。出現於世。中間示悟二句。
<lb ed="X" n="0089a10"/><lb ed="R052" n="0131a01"/>亦復如是。方知將後望前。則前亦有道。以前望後。
<lb ed="X" n="0089a11"/><lb ed="R052" n="0131a02"/>則後亦有淸淨。中望前後。則中亦有淸淨及道也。
<lb ed="X" n="0089a12"/><lb ed="R052" n="0131a03"/>此乃如來之巧說。經家之巧慧耳。</p><p xml:id="pX33p0089a1214" cb:place="inline">△六結名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a13"/><lb ed="R052" n="0131a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0089a1301">舍利弗。是爲諸佛。以一大事因緣故。出現於世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a14"/><lb ed="R052" n="0131a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0089a1401">△二明爲實施權。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a15"/><lb ed="R052" n="0131a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0089a1501">佛吿舍利弗。諸佛如來。但敎化菩薩。諸有所作。常爲
<lb ed="X" n="0089a16"/><lb ed="R052" n="0131a07"/>一事。唯以佛之知見。示悟衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a17"/><lb ed="R052" n="0131a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0089a1701">諸有所作。卽施權。常爲一事。卽爲實也。四十年前。
<lb ed="X" n="0089a18"/><lb ed="R052" n="0131a09"/>所說三乘五敎等。爲諸所作耳。</p><p xml:id="pX33p0089a1813" cb:place="inline">△三明廢權立實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a19"/><lb ed="R052" n="0131a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0089a1901">舍利弗。如來但以一佛乘故。爲衆生說法。無有餘乘。
<lb ed="X" n="0089a20"/><lb ed="R052" n="0131a11"/>若二若三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089a21"/><lb ed="R052" n="0131a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0089a2101">但以佛乘。卽立實。無有餘乘。卽廢機。若一往論。餘
<lb ed="X" n="0089a22"/><lb ed="R052" n="0131a13"/>乘。謂二乘三乘也。二乘。卽指聲聞緣覺。三乘。卽指
<lb ed="X" n="0089a23"/><lb ed="R052" n="0131a14"/>菩薩。若尅實論。餘指華嚴所兼之別。及以阿含之
<lb ed="X" n="0089a24"/><lb ed="R052" n="0131a15"/>小。二指般若所帶之二。三指方等所對之三。蓋一
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0089b" n="0089b"/>
<lb ed="X" n="0089b01"/><lb ed="R052" n="0131a16"/>往約人。尅實就敎耳。</p><p xml:id="pX33p0089b0109" cb:place="inline">△二結顯十方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b02"/><lb ed="R052" n="0131a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0089b0201">舍利弗。一切十方諸佛。法亦如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b03"/><lb ed="R052" n="0131a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0089b0301">法亦如是者。謂十方諸佛雖多。所說之法不等。皆
<lb ed="X" n="0089b04"/><lb ed="R052" n="0131b01"/>先則爲實施權。次則開權顯實。後則廢權立實也。
<lb ed="X" n="0089b05"/><lb ed="R052" n="0131b02"/>問。疏釋此文。皆明四一。今何以施開廢三釋之。將
<lb ed="X" n="0089b06"/><lb ed="R052" n="0131b03"/>無有違大師之意乎。答。四一之名。出是光宅。以光
<lb ed="X" n="0089b07"/><lb ed="R052" n="0131b04"/>宅立義不當。故大師格他立義。所以敎行人理之
<lb ed="X" n="0089b08"/><lb ed="R052" n="0131b05"/>四。具明不用。皆無在也。夫施開廢三。乃大師親所
<lb ed="X" n="0089b09"/><lb ed="R052" n="0131b06"/>立者。一經之綱要。山家之宗旨。法華之功用。依此
<lb ed="X" n="0089b10"/><lb ed="R052" n="0131b07"/>三義。所以玄文。釋蓮華迹門三義。義實出乎此。況
<lb ed="X" n="0089b11"/><lb ed="R052" n="0131b08"/>今開顯之文。正是迹門之文心。是知今以施開廢
<lb ed="X" n="0089b12"/><lb ed="R052" n="0131b09"/>三。還釋此文。乃正合大師之旨。正順大師之意。又
<lb ed="X" n="0089b13"/><lb ed="R052" n="0131b10"/>何違也。</p><p xml:id="pX33p0089b1304" cb:place="inline">△二別明三世二。初正別明。二結其意。初
<lb ed="X" n="0089b14"/><lb ed="R052" n="0131b11"/>又三。初過去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b15"/><lb ed="R052" n="0131b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0089b1501">舍利弗。過去諸佛。以無量無數方便。種種因緣。譬喩
<lb ed="X" n="0089b16"/><lb ed="R052" n="0131b13"/>言辭。而爲衆生。演說諸法。是法皆爲一佛乘故。是諸
<lb ed="X" n="0089b17"/><lb ed="R052" n="0131b14"/>衆生。從諸佛聞法。究竟皆得一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089b18"/><lb ed="R052" n="0131b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0089b1801">無數方便等。是施權。是法皆爲等。是爲實。是諸衆
<lb ed="X" n="0089b19"/><lb ed="R052" n="0131b16"/>生等。是開權顯實。以諸佛旣先施三。次必顯一。今
<lb ed="X" n="0089b20"/><lb ed="R052" n="0131b17"/>衆生從佛聞者。卽聞無權不實。權卽是實之法。故
<lb ed="X" n="0089b21"/><lb ed="R052" n="0131b18"/>是開權顯實也。三究竟皆得一切種智。卽是立實。
<lb ed="X" n="0089b22"/><lb ed="R052" n="0132a01"/>實若立。權自廢矣。故是廢權立實也。一切種智。卽
<lb ed="X" n="0089b23"/><lb ed="R052" n="0132a02"/>佛知見之異名也。智右三。但言一切種智者。擧後
<lb ed="X" n="0089b24"/><lb ed="R052" n="0132a03"/>以該前耳。次未來現在二文。一一皆有施開廢之
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0089c" n="0089c"/>
<lb ed="X" n="0089c01"/><lb ed="R052" n="0132a04"/>三義。例此可見。</p><p xml:id="pX33p0089c0107" cb:place="inline">△二未來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c02"/><lb ed="R052" n="0132a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0089c0201">舍利弗。未來諸佛。當出於世。亦以無量無數方便。種
<lb ed="X" n="0089c03"/><lb ed="R052" n="0132a06"/>種因緣。譬喩言辭。而爲衆生。演說諸法。是法皆爲一
<lb ed="X" n="0089c04"/><lb ed="R052" n="0132a07"/>佛乘故。是諸衆生。從佛聞法。究竟皆得一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c05"/><lb ed="R052" n="0132a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0089c0501">義如前釋<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0089c0507" cb:place="inline">△三現在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c06"/><lb ed="R052" n="0132a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0089c0601">舍利弗。現在十方。無量百千萬億佛土中。諸佛世尊。
<lb ed="X" n="0089c07"/><lb ed="R052" n="0132a10"/>多所饒益。安樂衆生。是諸佛。亦以無量無數方便。種
<lb ed="X" n="0089c08"/><lb ed="R052" n="0132a11"/>種因緣。譬喩言辭。而爲衆生。演說諸法。是法皆爲一
<lb ed="X" n="0089c09"/><lb ed="R052" n="0132a12"/>佛乘故。是諸衆生。從佛聞法。究竟皆得一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c10"/><lb ed="R052" n="0132a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0089c1001">義如前釋<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0089c1007" cb:place="inline">△二結其意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c11"/><lb ed="R052" n="0132a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0089c1101">舍利弗。是諸佛。但敎化菩薩。欲以佛之知見。示衆生
<lb ed="X" n="0089c12"/><lb ed="R052" n="0132a15"/>故。欲以佛之知見。悟衆生故。欲令衆生。入佛之知見
<lb ed="X" n="0089c13"/><lb ed="R052" n="0132a16"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0089c14"/><lb ed="R052" n="0132a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0089c1401">謂三世諸佛。出世之意。其義皆同。無不先權後實。
<lb ed="X" n="0089c15"/><lb ed="R052" n="0132a18"/>令一切衆生。開示悟入佛之知見。究竟皆得一切
<lb ed="X" n="0089c16"/><lb ed="R052" n="0132b01"/>種智也。而開示等。是屬諸佛。爲能開。衆生爲所開。
<lb ed="X" n="0089c17"/><lb ed="R052" n="0132b02"/>然實是衆生。自開自示。非關諸佛也。</p>
<lb ed="X" n="0089c18"/><lb ed="R052" n="0132b03"/>
<lb ed="X" n="0089c19"/><lb ed="R052" n="0132b04"/><cb:juan fun="close" n="1c"><cb:jhead>妙法蓮華經演義卷第一之三</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0089c20"/>
<lb ed="X" n="0089c21"/>
<lb ed="X" n="0089c22"/>
<lb ed="X" n="0089c23"/>
<lb ed="X" n="0089c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0090a" n="0090a"/>
<lb ed="X" n="0090a01"/><lb ed="R052" n="0132b06"/><cb:juan fun="open" n="1d"><cb:mulu type="卷" n="1d">第一之四</cb:mulu><cb:jhead>妙法蓮華經演義卷第一之四</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0090a02"/><lb ed="R052" n="0132b07"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0090a03"/><lb ed="R052" n="0132b08"/><byline cb:type="author">天台敎觀　一松大師　講錄</byline>
<lb ed="X" n="0090a04"/><lb ed="R052" n="0132b09"/><byline cb:type="editor">淸　東甌釋氏　曉柔廣和　編定</byline>
<lb ed="X" n="0090a05"/><lb ed="R052" n="0132b10"/><p xml:id="pX33p0090a0501">△三重明釋迦。前總明中。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0090a0501" n="0090a0501"/><anchor xml:id="beg0090a0501" n="0090a0501"/>已<anchor xml:id="end0090a0501"/>明矣。故言重也。分
<lb ed="X" n="0090a06"/><lb ed="R052" n="0132b11"/>文爲四。初開權顯實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a07"/><lb ed="R052" n="0132b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0090a0701">舍利弗。我今亦復如是。知諸衆生。有種種欲。深心所
<lb ed="X" n="0090a08"/><lb ed="R052" n="0132b13"/>著。隨其本性。以種種因緣。譬喩言辭方便力。而爲說
<lb ed="X" n="0090a09"/><lb ed="R052" n="0132b14"/>法。舍利弗。如此皆爲得一佛乘。一切種智故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090a10"/><lb ed="R052" n="0132b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0090a1001">文有三意。我今下。開權顯實。如此一句。爲實施權。
<lb ed="X" n="0090a11"/><lb ed="R052" n="0132b16"/>一切一句。廢權立實。我今等者。謂施開廢三。同乎
<lb ed="X" n="0090a12"/><lb ed="R052" n="0132b17"/>十方三世諸佛。故云我今亦復如是。知諸下。觀機
<lb ed="X" n="0090a13"/><lb ed="R052" n="0132b18"/>也。隨其下說法也。欲卽樂欲。以其衆生。或樂欲於
<lb ed="X" n="0090a14"/><lb ed="R052" n="0133a01"/>有。或樂欲於空。或樂欲於中。各各不同。故言種種。
<lb ed="X" n="0090a15"/><lb ed="R052" n="0133a02"/>此欲樂。乃是現因。然此現因。由於宿種。故云深心
<lb ed="X" n="0090a16"/><lb ed="R052" n="0133a03"/>所著。著卽貪著。謂現因有此種種樂欲者。由於宿
<lb ed="X" n="0090a17"/><lb ed="R052" n="0133a04"/>種。有種種貪著故也。宿著於有。故今樂有。乃至宿
<lb ed="X" n="0090a18"/><lb ed="R052" n="0133a05"/>著於中。故今樂中也。如來以不思議化他權智。照
<lb ed="X" n="0090a19"/><lb ed="R052" n="0133a06"/>知衆生現因則有種種之樂欲。宿種則有種種之
<lb ed="X" n="0090a20"/><lb ed="R052" n="0133a07"/>貪著也。旣觀機<anchor xml:id="nkr_note_add_0090a2001" n="0090a2001"/><anchor xml:id="beg0090a2001" n="0090a2001"/>已<anchor xml:id="end0090a2001"/>。則因機以設敎。以敎而逗機。故
<lb ed="X" n="0090a21"/><lb ed="R052" n="0133a08"/>卽隨其本性。還以種種方便。而爲說法也。性卽習
<lb ed="X" n="0090a22"/><lb ed="R052" n="0133a09"/>性。言本性者。謂本所習性也。宿旣著有。今復樂有。
<lb ed="X" n="0090a23"/><lb ed="R052" n="0133a10"/>則其性習於有。而不可改。乃至宿旣著中。今復樂
<lb ed="X" n="0090a24"/><lb ed="R052" n="0133a11"/>中。則其性習於中。亦不可改。衆生之樂欲。貪著。及
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0090b" n="0090b"/>
<lb ed="X" n="0090b01"/><lb ed="R052" n="0133a12"/>以習性。旣有種種。故如來說法。則還以種種因緣。
<lb ed="X" n="0090b02"/><lb ed="R052" n="0133a13"/>種種譬喩。種種言辭。種種方便力。而爲其說也。方
<lb ed="X" n="0090b03"/><lb ed="R052" n="0133a14"/>便亦有種種者。按上歎釋迦權智之文可知。彼旣
<lb ed="X" n="0090b04"/><lb ed="R052" n="0133a15"/>釋迦權。此亦釋迦權。自應同耳。其因緣等義。如彼
<lb ed="X" n="0090b05"/><lb ed="R052" n="0133a16"/>所釋。亦可知習有之衆生。則以有之因緣譬喩言
<lb ed="X" n="0090b06"/><lb ed="R052" n="0133a17"/>辭方便。爲說有法。乃至隨其習中之衆生。則以中
<lb ed="X" n="0090b07"/><lb ed="R052" n="0133a18"/>之因緣譬喩言辭作方便力。而爲說中法。然此所
<lb ed="X" n="0090b08"/><lb ed="R052" n="0133b01"/>說。皆是方便。向不說方便。今旣言是方便。則以開
<lb ed="X" n="0090b09"/><lb ed="R052" n="0133b02"/>其權。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0090b0901" n="0090b0901"/><anchor xml:id="beg0090b0901" n="0090b0901"/>已<anchor xml:id="end0090b0901"/>開權。實卽自顯。故以開權。文兼顯實也。
<lb ed="X" n="0090b10"/><lb ed="R052" n="0133b03"/>皆爲得一佛乘者。卽爲實施權也。如此二字。指上
<lb ed="X" n="0090b11"/><lb ed="R052" n="0133b04"/>所開之權。原爲所施之權。而此施權。原爲佛乘之
<lb ed="X" n="0090b12"/><lb ed="R052" n="0133b05"/>實。故云皆爲得一佛乘。言一切種智者。卽廢權立
<lb ed="X" n="0090b13"/><lb ed="R052" n="0133b06"/>實也。此一句。應連上皆爲得三字看。蓋上三字。義
<lb ed="X" n="0090b14"/><lb ed="R052" n="0133b07"/>本貫乎此句。謂皆爲得一佛乘。皆爲得一切種智
<lb ed="X" n="0090b15"/><lb ed="R052" n="0133b08"/>故也。唯一佛乘之知見。一切種智故。則無有若二
<lb ed="X" n="0090b16"/><lb ed="R052" n="0133b09"/>若三。以及餘乘。實立而權廢矣。所以是廢權立實
<lb ed="X" n="0090b17"/><lb ed="R052" n="0133b10"/>也。</p><p xml:id="pX33p0090b1702" cb:place="inline">△二申明方便三。初標意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090b18"/><lb ed="R052" n="0133b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0090b1801">舍利弗。十方世界中。尙無二乘。何況有三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090b19"/><lb ed="R052" n="0133b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0090b1901">謂四十年前。所說方便。及以今日所說眞實。旣皆
<lb ed="X" n="0090b20"/><lb ed="R052" n="0133b13"/>是金口所宣。何不爲兩存。故釋云。十方世界。尙無
<lb ed="X" n="0090b21"/><lb ed="R052" n="0133b14"/>二乘。何況有三。旣無二三。則唯一實。所以廢其權。
<lb ed="X" n="0090b22"/><lb ed="R052" n="0133b15"/>而立實也。</p><p xml:id="pX33p0090b2205" cb:place="inline">△二示相三。初標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090b23"/><lb ed="R052" n="0133b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0090b2301">舍利弗。諸佛出於五濁惡世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090b24"/><lb ed="R052" n="0133b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0090b2401">言諸佛等者。謂旣唯一佛乘之實。無有二三。何不
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0090c" n="0090c"/>
<lb ed="X" n="0090c01"/><lb ed="R052" n="0133b18"/>直說一乘耶。故釋云。諸佛本欲說一實乘。緣在五
<lb ed="X" n="0090c02"/><lb ed="R052" n="0134a01"/>濁惡世。衆生之機。有所不契。乃先且說三乘之權。
<lb ed="X" n="0090c03"/><lb ed="R052" n="0134a02"/>以調熟之後。乃說於一乘實相。而度脫之。使從權
<lb ed="X" n="0090c04"/><lb ed="R052" n="0134a03"/>而歸實。故曰諸佛<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0090c0410" cb:place="inline">△二列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090c05"/><lb ed="R052" n="0134a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0090c0501">所謂劫濁。煩惱濁。衆生濁。見濁。命濁。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090c06"/><lb ed="R052" n="0134a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0090c0601">劫濁者。梵語劫波。此云時分。時本無濁。由煩惱等
<lb ed="X" n="0090c07"/><lb ed="R052" n="0134a06"/>四。聚在一時。故亦成濁。乃大小三災。一時感召。卽
<lb ed="X" n="0090c08"/><lb ed="R052" n="0134a07"/>煩惱等四爲體。自無體也。煩惱濁者。卽貪瞋癡慢。
<lb ed="X" n="0090c09"/><lb ed="R052" n="0134a08"/>思惑爲體。以貪等四。皆是昏煩之法。能惱亂行者
<lb ed="X" n="0090c10"/><lb ed="R052" n="0134a09"/>心神。故名煩惱濁也。衆生濁者。但是假名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0090c1001" n="0090c1001"/><anchor xml:id="beg0090c1001" n="0090c1001"/>已<anchor xml:id="end0090c1001"/>。亦
<lb ed="X" n="0090c11"/><lb ed="R052" n="0134a10"/>無自體。由於見命煩惱三濁。故亦成濁。以由集因
<lb ed="X" n="0090c12"/><lb ed="R052" n="0134a11"/>感此果報之身。致遭惡名穢稱。故名衆生濁也。見
<lb ed="X" n="0090c13"/><lb ed="R052" n="0134a12"/>濁者。見以分別爲義。此卽五利使爲體。以由五使
<lb ed="X" n="0090c14"/><lb ed="R052" n="0134a13"/>皆能濁亂身心。故名見濁也。命濁者。一期色心連
<lb ed="X" n="0090c15"/><lb ed="R052" n="0134a14"/>持爲命。以其摧年減壽。暮死朝生。故亦是濁。此以
<lb ed="X" n="0090c16"/><lb ed="R052" n="0134a15"/>見及煩惱二濁爲體。感爲命濁也。</p><p xml:id="pX33p0090c1614" cb:place="inline">△三釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090c17"/><lb ed="R052" n="0134a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0090c1701">如是舍利弗。劫濁亂時。衆生垢重。慳貪嫉妬。成就諸
<lb ed="X" n="0090c18"/><lb ed="R052" n="0134a17"/>不善根故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0090c19"/><lb ed="R052" n="0134a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0090c1901">如是二字。總牒上五濁也。亦卽五濁之體。劫濁亂
<lb ed="X" n="0090c20"/><lb ed="R052" n="0134b01"/>時等。是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0090001" n="0090001"/>出四濁聚在一時。成於劫濁之相也。謂衆
<lb ed="X" n="0090c21"/><lb ed="R052" n="0134b02"/>生。旣爲見及煩惱所感。則其心不淸淨而垢。根不
<lb ed="X" n="0090c22"/><lb ed="R052" n="0134b03"/>輕利而重。於<anchor xml:id="nkr_note_add_0090c2201" n="0090c2201"/><anchor xml:id="beg0090c2201" n="0090c2201"/>己<anchor xml:id="end0090c2201"/>之物。則心心不欲與人名慳。於他
<lb ed="X" n="0090c23"/><lb ed="R052" n="0134b04"/>之物。則念念欲得於<anchor xml:id="nkr_note_add_0090c2301" n="0090c2301"/><anchor xml:id="beg0090c2301" n="0090c2301"/>己<anchor xml:id="end0090c2301"/>名貪。又且於能則嫉。於賢
<lb ed="X" n="0090c24"/><lb ed="R052" n="0134b05"/>則妬。以是諸不善根。悉皆成就。由此四濁聚在一
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0091a" n="0091a"/>
<lb ed="X" n="0091a01"/><lb ed="R052" n="0134b06"/>時。故成於劫濁。此約四濁成於劫濁而釋也。若別
<lb ed="X" n="0091a02"/><lb ed="R052" n="0134b07"/>對五濁而釋者。劫濁亂時。釋上劫濁。衆生垢重。釋
<lb ed="X" n="0091a03"/><lb ed="R052" n="0134b08"/>上衆生濁。慳貪二字。釋上煩惱濁。嫉妬二字。釋上
<lb ed="X" n="0091a04"/><lb ed="R052" n="0134b09"/>見濁。成就諸不善根。釋上命濁也。</p><p xml:id="pX33p0091a0414" cb:place="inline">△三結顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a05"/><lb ed="R052" n="0134b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0091a0501">諸佛以方便力。於一佛乘。分別說三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a06"/><lb ed="R052" n="0134b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0091a0601">此明諸佛開權。卽以顯實之意也。謂諸佛出世。本
<lb ed="X" n="0091a07"/><lb ed="R052" n="0134b12"/>欲直說一乘。以由濁世衆生機宜不契。故以方便
<lb ed="X" n="0091a08"/><lb ed="R052" n="0134b13"/>力。於一佛乘。分別說之爲三。故曰諸佛<note place="inline">云云</note>。於一
<lb ed="X" n="0091a09"/><lb ed="R052" n="0134b14"/>佛乘二句。若常途而解。謂從一佛乘。分說爲三。此
<lb ed="X" n="0091a10"/><lb ed="R052" n="0134b15"/>是權也。還收三乘。歸一佛乘。此是實也。然畢竟何
<lb ed="X" n="0091a11"/><lb ed="R052" n="0134b16"/>以而一佛乘。說之爲三。三乘還可收歸於一也。良
<lb ed="X" n="0091a12"/><lb ed="R052" n="0134b17"/>繇一佛乘。全以十法界。而爲其體。雖有高下不同。
<lb ed="X" n="0091a13"/><lb ed="R052" n="0134b18"/>而總唯一佛乘所具。若夫聲聞緣覺。以及菩薩。乃
<lb ed="X" n="0091a14"/><lb ed="R052" n="0135a01"/>十法界之少分耳。由衆生聞一佛乘不契。故於一
<lb ed="X" n="0091a15"/><lb ed="R052" n="0135a02"/>佛乘所具中。分別說爲三乘。如欲逗聲聞機。則說
<lb ed="X" n="0091a16"/><lb ed="R052" n="0135a03"/>一佛乘所具之聲聞乘。乃至欲逗菩薩機。則說一
<lb ed="X" n="0091a17"/><lb ed="R052" n="0135a04"/>佛乘所具之菩薩乘。旣三乘全於一佛乘中。分別
<lb ed="X" n="0091a18"/><lb ed="R052" n="0135a05"/>說出。故還可收歸三乘於一佛乘也。</p><p xml:id="pX33p0091a1815" cb:place="inline">△三敦逼令
<lb ed="X" n="0091a19"/><lb ed="R052" n="0135a06"/>信二。初揀非弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a20"/><lb ed="R052" n="0135a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0091a2001">舍利弗。若我弟子。自謂阿羅漢。辟支佛者。不聞不知。
<lb ed="X" n="0091a21"/><lb ed="R052" n="0135a08"/>諸佛如來。但敎化菩薩事。此非佛弟子。非阿羅漢。非
<lb ed="X" n="0091a22"/><lb ed="R052" n="0135a09"/>辟支佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091a23"/><lb ed="R052" n="0135a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0091a2301">此自謂等。非增上慢未證爲證者。乃是實證羅漢
<lb ed="X" n="0091a24"/><lb ed="R052" n="0135a11"/>支佛也。彼雖實證。然諸佛出世。但化菩薩。而無二
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0091b" n="0091b"/>
<lb ed="X" n="0091b01"/><lb ed="R052" n="0135a12"/>乘。故二乘人。自謂爲二乘。非佛說有二乘也。故曰
<lb ed="X" n="0091b02"/><lb ed="R052" n="0135a13"/>自謂<note place="inline">云云</note>。以其自謂爲二乘故。則如來但化菩薩
<lb ed="X" n="0091b03"/><lb ed="R052" n="0135a14"/>大事因緣之事。亦不聞知。故曰不聞<note place="inline">云云</note>。若聞知
<lb ed="X" n="0091b04"/><lb ed="R052" n="0135a15"/>如來但化菩薩者。是人便可名佛弟子。旣不聞不
<lb ed="X" n="0091b05"/><lb ed="R052" n="0135a16"/>知。則非佛弟子矣。故曰此非佛弟子。旣其非佛弟
<lb ed="X" n="0091b06"/><lb ed="R052" n="0135a17"/>子。卽所得羅漢支佛。亦非矣。故曰非阿羅漢<note place="inline">云云</note>。</p>
<lb ed="X" n="0091b07"/><lb ed="R052" n="0135a18"/><p xml:id="pX33p0091b0701">△二斥爲上慢四。初正斥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091b08"/><lb ed="R052" n="0135b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0091b0801">又舍利弗。是諸比丘比丘尼。自謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b0801" n="0091b0801"/><anchor xml:id="beg0091b0801" n="0091b0801"/>已<anchor xml:id="end0091b0801"/>得阿羅漢。是最
<lb ed="X" n="0091b09"/><lb ed="R052" n="0135b02"/>後身。究竟涅槃。便不復志求。阿耨多羅。三藐三菩提。
<lb ed="X" n="0091b10"/><lb ed="R052" n="0135b03"/>當知此輩。皆是增上慢人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091b11"/><lb ed="R052" n="0135b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0091b1101">是諸等。承上文自謂羅漢支佛者。及非佛弟子等。
<lb ed="X" n="0091b12"/><lb ed="R052" n="0135b05"/>然不唯非佛弟子等而<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1201" n="0091b1201"/><anchor xml:id="beg0091b1201" n="0091b1201"/>已<anchor xml:id="end0091b1201"/>。又是增上慢人。故曰是
<lb ed="X" n="0091b13"/><lb ed="R052" n="0135b06"/>諸<note place="inline">云云</note>。不復志求菩提者。以其不知如來但化菩
<lb ed="X" n="0091b14"/><lb ed="R052" n="0135b07"/>薩故也。</p><p xml:id="pX33p0091b1404" cb:place="inline">△二釋明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091b15"/><lb ed="R052" n="0135b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0091b1501">所以者何。若有比丘。實得阿羅漢。若不信此法。無有
<lb ed="X" n="0091b16"/><lb ed="R052" n="0135b09"/>是處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091b17"/><lb ed="R052" n="0135b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0091b1701">不信此法者。蓋羅漢等法。乃如來方便之說。唯一
<lb ed="X" n="0091b18"/><lb ed="R052" n="0135b11"/>佛乘。乃如來眞實之談。前旣信如來方便。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0091b1801" n="0091b1801"/><anchor xml:id="beg0091b1801" n="0091b1801"/>已<anchor xml:id="end0091b1801"/>得
<lb ed="X" n="0091b19"/><lb ed="R052" n="0135b12"/>羅漢。今豈不信如來眞實之談一乘之法。故曰若
<lb ed="X" n="0091b20"/><lb ed="R052" n="0135b13"/>有實得阿羅漢。不信此法。無有是處。則知實得羅
<lb ed="X" n="0091b21"/><lb ed="R052" n="0135b14"/>漢。必能信也。若不信者。乃彼自謂爲羅漢。而實非
<lb ed="X" n="0091b22"/><lb ed="R052" n="0135b15"/>羅漢。乃是增上慢也。</p><p xml:id="pX33p0091b2209" cb:place="inline">△三姑縱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091b23"/><lb ed="R052" n="0135b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0091b2301">除佛滅度後。現前無佛。所以者何。佛滅度後。如是等
<lb ed="X" n="0091b24"/><lb ed="R052" n="0135b17"/>經。受持讀誦解義者。是人難得。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0091c" n="0091c"/>
<lb ed="X" n="0091c01"/><lb ed="R052" n="0135b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0091c0101">除佛等者。意謂不信此法。便是上慢。則今日法華
<lb ed="X" n="0091c02"/><lb ed="R052" n="0136a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0091c0201" n="0091c0201"/><anchor xml:id="beg0091c0201" n="0091c0201"/>已<anchor xml:id="end0091c0201"/>去。凡是二乘。皆是上慢耶。故且爲之縱云。除佛
<lb ed="X" n="0091c03"/><lb ed="R052" n="0136a02"/>滅後現前無佛。許其不信此法。不成上慢。故曰除
<lb ed="X" n="0091c04"/><lb ed="R052" n="0136a03"/>佛<note place="inline">云云</note>。謂所以者何。佛滅後不信此者。不成上慢。
<lb ed="X" n="0091c05"/><lb ed="R052" n="0136a04"/>以其佛滅度後。如是之經。信受者難。是故不信。許
<lb ed="X" n="0091c06"/><lb ed="R052" n="0136a05"/>其不成上慢。故曰佛滅後<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0091c0613" cb:place="inline">△四釋疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091c07"/><lb ed="R052" n="0136a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0091c0701">若遇餘佛。於此法中。便得決了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091c08"/><lb ed="R052" n="0136a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0091c0801">或疑云。旣佛滅後。不信此者。不成上慢。此人終是
<lb ed="X" n="0091c09"/><lb ed="R052" n="0136a08"/>小乘。而不得開顯耶。故釋曰。若遇餘佛。便得決了。
<lb ed="X" n="0091c10"/><lb ed="R052" n="0136a09"/>開佛知見。故曰若遇<note place="inline">云云</note>。旣得決了。唯一佛乘。尙
<lb ed="X" n="0091c11"/><lb ed="R052" n="0136a10"/>得證入。何況信也。此從上若我弟子文中來至此。
<lb ed="X" n="0091c12"/><lb ed="R052" n="0136a11"/>名敦逼令信者。無他。初則揀其不聞知如來但化
<lb ed="X" n="0091c13"/><lb ed="R052" n="0136a12"/>菩薩事。則非佛弗子等。次則言其不信此法。則成
<lb ed="X" n="0091c14"/><lb ed="R052" n="0136a13"/>上慢。三則縱許不成上慢。乃在佛滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0091c1401" n="0091c1401"/><anchor xml:id="beg0091c1401" n="0091c1401"/>已<anchor xml:id="end0091c1401"/>後。四則不
<lb ed="X" n="0091c15"/><lb ed="R052" n="0136a14"/>唯滅後不成上慢。終於方便有餘土中。遇佛而得
<lb ed="X" n="0091c16"/><lb ed="R052" n="0136a15"/>決了。以其二乘生界外。故四依菩薩。亦名餘佛。以
<lb ed="X" n="0091c17"/><lb ed="R052" n="0136a16"/>其弘通妙經。亦能決了彼二乘故。此重重敦厚追
<lb ed="X" n="0091c18"/><lb ed="R052" n="0136a17"/>逼。令其必信。故言敦逼令信。是則二乘於法華。無
<lb ed="X" n="0091c19"/><lb ed="R052" n="0136a18"/>不開顯者矣。所以唯識之惑。不得不破也。</p><p xml:id="pX33p0091c1917" cb:place="inline">△四誡
<lb ed="X" n="0091c20"/><lb ed="R052" n="0136b01"/>無虗妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091c21"/><lb ed="R052" n="0136b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0091c2101">舍利弗。汝等當一心信解。受持佛語。諸佛如來。言無
<lb ed="X" n="0091c22"/><lb ed="R052" n="0136b03"/>虗妄。無有餘乘。唯一佛乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0091c23"/><lb ed="R052" n="0136b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0091c2301">謂何以須信解佛語。蓋佛語無虗。故曰諸佛<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0091c24"/><lb ed="R052" n="0136b05"/>無虗妄者。若實若權。皆無虗妄。旣無虗妄。故當一
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0092a" n="0092a"/>
<lb ed="X" n="0092a01"/><lb ed="R052" n="0136b06"/>心信解受持也。無有餘乘二句。謂權實相卽。實旣
<lb ed="X" n="0092a02"/><lb ed="R052" n="0136b07"/>無虗。權亦無虗也。</p><p xml:id="pX33p0092a0208" cb:place="inline">△二偈頌四。初頌退席。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092a03"/><lb ed="R052" n="0136b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0092a0301">爾時世尊。欲重宣此義。而說偈言。</p>
<lb ed="X" n="0092a04"/><lb ed="R052" n="0136b09"/><p xml:id="pX33p0092a0401">比丘比丘尼。有懷增上慢。優婆塞我慢。優婆夷不信。
<lb ed="X" n="0092a05"/><lb ed="R052" n="0136b10"/>如是四衆等。其數有五千。不自見其過。於戒有缺漏。
<lb ed="X" n="0092a06"/><lb ed="R052" n="0136b11"/>護惜其瑕疵。是小智<anchor xml:id="nkr_note_add_0092a0601" n="0092a0601"/><anchor xml:id="beg0092a0601" n="0092a0601"/>已<anchor xml:id="end0092a0601"/>出。衆中之糟糠。佛威德故去。
<lb ed="X" n="0092a07"/><lb ed="R052" n="0136b12"/>斯人尠福德。不堪受是法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092a08"/><lb ed="R052" n="0136b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0092a0801">此不先頌許說。而頌退席者。以三止。原爲四衆未
<lb ed="X" n="0092a09"/><lb ed="R052" n="0136b14"/>退。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0092a0901" n="0092a0901"/><anchor xml:id="beg0092a0901" n="0092a0901"/>已<anchor xml:id="end0092a0901"/>退而許說。則退席依文。宜先頌也。初有懷
<lb ed="X" n="0092a10"/><lb ed="R052" n="0136b15"/>者。懷卽私心自謂之義。優婆塞我慢者。身雖近佛。
<lb ed="X" n="0092a11"/><lb ed="R052" n="0136b16"/>心猶染俗故也。優婆夷不信者。非謂不信三寶。乃
<lb ed="X" n="0092a12"/><lb ed="R052" n="0136b17"/>不信女身當體便可作佛也。佛威德故去者。蓋五
<lb ed="X" n="0092a13"/><lb ed="R052" n="0136b18"/>千<anchor xml:id="nkr_note_add_0092a1301" n="0092a1301"/><anchor xml:id="beg0092a1301" n="0092a1301"/>已<anchor xml:id="end0092a1301"/>去。皆是如來大悲之威。大慈之德。使其去也。
<lb ed="X" n="0092a14"/><lb ed="R052" n="0137a01"/>乃係折攝二門。若五千人不退。而聞廣說。則必不
<lb ed="X" n="0092a15"/><lb ed="R052" n="0137a02"/>信。生謗墮苦。如來以大悲之威。使之而去。此乃折
<lb ed="X" n="0092a16"/><lb ed="R052" n="0137a03"/>伏之門也。五千<anchor xml:id="nkr_note_add_0092a1601" n="0092a1601"/><anchor xml:id="beg0092a1601" n="0092a1601"/>已<anchor xml:id="end0092a1601"/>得聞略開顯。一乘圓種。<anchor xml:id="nkr_note_add_0092a1602" n="0092a1602"/><anchor xml:id="beg0092a1602" n="0092a1602"/>已<anchor xml:id="end0092a1602"/>納在
<lb ed="X" n="0092a17"/><lb ed="R052" n="0137a04"/>懷。得爲未來度脫因緣。若不退而聞廣說。未免生
<lb ed="X" n="0092a18"/><lb ed="R052" n="0137a05"/>謗以致墮苦。失於得度之緣。故如來以大悲之德。
<lb ed="X" n="0092a19"/><lb ed="R052" n="0137a06"/>加之令去。此如來攝受之門也。餘皆可見。</p><p xml:id="pX33p0092a1917" cb:place="inline">△二頌
<lb ed="X" n="0092a20"/><lb ed="R052" n="0137a07"/>在會。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092a21"/><lb ed="R052" n="0137a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0092a2101">此衆無枝葉。唯有諸眞實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092a22"/><lb ed="R052" n="0137a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0092a2201">△三頌許說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092a23"/><lb ed="R052" n="0137a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0092a2301">舍利弗善聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092a24"/><lb ed="R052" n="0137a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0092a2401">△四頌正說三。初從此去。頌總明諸佛。二從過去
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0092b" n="0092b"/>
<lb ed="X" n="0092b01"/><lb ed="R052" n="0137a12"/>無數劫下。頌別明三世。三今我亦如是下。頌重明
<lb ed="X" n="0092b02"/><lb ed="R052" n="0137a13"/>釋迦。初又四。初頌開權顯實。二十方佛土中一行
<lb ed="X" n="0092b03"/><lb ed="R052" n="0137a14"/>三句。頌爲實施權。三諸佛出於世三行三句。頌廢
<lb ed="X" n="0092b04"/><lb ed="R052" n="0137a15"/>權立實。四若人信歸下十六行。頌勸信不虗。初又
<lb ed="X" n="0092b05"/><lb ed="R052" n="0137a16"/>二。初明諸佛開權。二我設是方便下。明釋迦顯實。
<lb ed="X" n="0092b06"/><lb ed="R052" n="0137a17"/>初爲二。初開權。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092b07"/><lb ed="R052" n="0137a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0092b0701">諸佛所得法。無量方便力。而爲衆生說。衆生心所念。
<lb ed="X" n="0092b08"/><lb ed="R052" n="0137b01"/>種種所行道。若干諸欲性。先世善惡業。佛悉知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0092b0801" n="0092b0801"/><anchor xml:id="beg0092b0801" n="0092b0801"/>已<anchor xml:id="end0092b0801"/>。
<lb ed="X" n="0092b09"/><lb ed="R052" n="0137b02"/>以諸緣譬喩。言辭方便力。令一切歡喜。或說修多羅。
<lb ed="X" n="0092b10"/><lb ed="R052" n="0137b03"/>伽陀及本事。本生未曾有。亦說於因緣。譬喩幷祇夜。
<lb ed="X" n="0092b11"/><lb ed="R052" n="0137b04"/>優波提舍經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092b12"/><lb ed="R052" n="0137b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0092b1201">諸佛所得法。卽得實智。無量方便力。卽得權智。而
<lb ed="X" n="0092b13"/><lb ed="R052" n="0137b06"/>爲下。明欲以所得之權實。爲衆生演說。而先鑑機。
<lb ed="X" n="0092b14"/><lb ed="R052" n="0137b07"/>佛悉下。明旣鑑機<anchor xml:id="nkr_note_add_0092b1401" n="0092b1401"/><anchor xml:id="beg0092b1401" n="0092b1401"/>已<anchor xml:id="end0092b1401"/>。乃因機而設敎也。昔不言此
<lb ed="X" n="0092b15"/><lb ed="R052" n="0137b08"/>是方便。今旣言是方便。則開權也。</p><p xml:id="pX33p0092b1514" cb:place="inline">△二出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092b16"/><lb ed="R052" n="0137b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0092b1601">鈍根樂小法。貪著於生死。於諸無量佛。不行深妙道。
<lb ed="X" n="0092b17"/><lb ed="R052" n="0137b10"/>衆苦所惱亂。爲是說涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092b18"/><lb ed="R052" n="0137b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0092b1801">鈍根等者。謂諸佛最初。先設方便。由於衆生樂小
<lb ed="X" n="0092b19"/><lb ed="R052" n="0137b12"/>法。故曰鈍根<note place="inline">云云</note>。言非但樂於小法。而猶貪著世
<lb ed="X" n="0092b20"/><lb ed="R052" n="0137b13"/>間五欲之樂。故有生死也。又其以樂小法故。於諸
<lb ed="X" n="0092b21"/><lb ed="R052" n="0137b14"/>佛所有深微玄妙之道。則不能行。故曰於諸<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0092b22"/><lb ed="R052" n="0137b15"/>蓋深妙之道。卽佛之知見也。以其著生死故。而爲
<lb ed="X" n="0092b23"/><lb ed="R052" n="0137b16"/>衆苦之所惱亂。爲其不能行深妙道。及衆苦惱亂
<lb ed="X" n="0092b24"/><lb ed="R052" n="0137b17"/>故。且先爲說小乘涅槃。而引導之。故曰爲是說涅
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0092c" n="0092c"/>
<lb ed="X" n="0092c01"/><lb ed="R052" n="0137b18"/>槃。然諸佛之意。本在於大。以鈍根樂小。故設方便。
<lb ed="X" n="0092c02"/><lb ed="R052" n="0138a01"/>而力便之體。全卽眞實。則開權之意明矣。</p><p xml:id="pX33p0092c0217" cb:place="inline">△二明
<lb ed="X" n="0092c03"/><lb ed="R052" n="0138a02"/>釋迦顯實。又二。初叙意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c04"/><lb ed="R052" n="0138a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0092c0401">我設是方便。令得入佛慧。未曾說汝等。當得成佛道。
<lb ed="X" n="0092c05"/><lb ed="R052" n="0138a04"/>所以未曾說。說時未至故。今正是其時。決定說大乘。
<lb ed="X" n="0092c06"/><lb ed="R052" n="0138a05"/>我此九部法。隨順衆生說。入大乘爲本。以故說是經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c07"/><lb ed="R052" n="0138a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0092c0701">此叙顯實之意。以由所設方便。本欲衆生入佛之
<lb ed="X" n="0092c08"/><lb ed="R052" n="0138a07"/>知見。昔不言者。時未至故。今旣時至。是故說之。故
<lb ed="X" n="0092c09"/><lb ed="R052" n="0138a08"/>曰我設<note place="inline">云云</note>。決定說大乘者。昔日所說。九部權法。
<lb ed="X" n="0092c10"/><lb ed="R052" n="0138a09"/>乃隨順衆生。元非如來本意。如來本意。唯在一實。
<lb ed="X" n="0092c11"/><lb ed="R052" n="0138a10"/>故曰我此<note place="inline">云云</note>。小乘權宜旣施。一乘佛道得說。所
<lb ed="X" n="0092c12"/><lb ed="R052" n="0138a11"/>以說此妙法華經。開昔之權。顯今之實。故曰以故
<lb ed="X" n="0092c13"/><lb ed="R052" n="0138a12"/>說是經。叙顯實之意如此。</p><p xml:id="pX33p0092c1311" cb:place="inline">△二正顯三。初約別敎
<lb ed="X" n="0092c14"/><lb ed="R052" n="0138a13"/>顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c15"/><lb ed="R052" n="0138a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0092c1501">有佛子心淨。柔軟亦利根。無量諸佛所。而行深妙道。
<lb ed="X" n="0092c16"/><lb ed="R052" n="0138a15"/>爲此諸佛子。說是大乘經。我記如是人。來世成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0092c17"/><lb ed="R052" n="0138a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0092c1701">心淨等者。別敎無有二乘。獨菩薩法。菩薩紹如來
<lb ed="X" n="0092c18"/><lb ed="R052" n="0138a17"/>大乘家業。故稱佛子。然其初心。但觀淸淨眞如。又
<lb ed="X" n="0092c19"/><lb ed="R052" n="0138a18"/>不能卽煩惱生死。爲是菩提涅槃。須此九界。證佛
<lb ed="X" n="0092c20"/><lb ed="R052" n="0138b01"/>一乘。所謂緣理斷九。良繇是也。故稱心淨。圓敎一
<lb ed="X" n="0092c21"/><lb ed="R052" n="0138b02"/>修一切俱修。一斷一切俱斷。故非柔軟。別則須先
<lb ed="X" n="0092c22"/><lb ed="R052" n="0138b03"/>修空。以斷見思。次乃修假。以斷塵沙。後方修中。以
<lb ed="X" n="0092c23"/><lb ed="R052" n="0138b04"/>斷無明。不能一修斷一切修斷。故稱柔軟。若藏通
<lb ed="X" n="0092c24"/><lb ed="R052" n="0138b05"/>二敎。則是鈍而非利。圓則是利而非鈍。今別敎望
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0093a" n="0093a"/>
<lb ed="X" n="0093a01"/><lb ed="R052" n="0138b06"/>前稱利。望後亦稱鈍。故曰亦利根。行深妙道者。於
<lb ed="X" n="0093a02"/><lb ed="R052" n="0138b07"/>無量劫中。歷事無量諸佛。而行恒沙法門。以其能
<lb ed="X" n="0093a03"/><lb ed="R052" n="0138b08"/>橫竪兩番。爲深而且妙。實非圓敎之深妙也。明別
<lb ed="X" n="0093a04"/><lb ed="R052" n="0138b09"/>敎之機如此。爲此下。明爲別機開權。說此大乘妙
<lb ed="X" n="0093a05"/><lb ed="R052" n="0138b10"/>經而顯實也。</p><p xml:id="pX33p0093a0506" cb:place="inline">△二約通敎顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a06"/><lb ed="R052" n="0138b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0093a0601">以深心念佛。修持淨戒故。此等聞得佛。大喜充徧身。
<lb ed="X" n="0093a07"/><lb ed="R052" n="0138b12"/>佛知彼心行。故爲說大乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a08"/><lb ed="R052" n="0138b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0093a0801">言深心者。以通敎人。能體達所念之佛。能念之心。
<lb ed="X" n="0093a09"/><lb ed="R052" n="0138b14"/>皆悉卽空。藏則但能見空。不見不空。通能兼見不
<lb ed="X" n="0093a10"/><lb ed="R052" n="0138b15"/>空。則比藏爲深。以此念佛。故言深心也。修持淨戒
<lb ed="X" n="0093a11"/><lb ed="R052" n="0138b16"/>故一句。是明其外身。上略言念佛。此略言修戒。旣
<lb ed="X" n="0093a12"/><lb ed="R052" n="0138b17"/>念佛。必念法念僧。而三寶同念。旣修戒。必修定修
<lb ed="X" n="0093a13"/><lb ed="R052" n="0138b18"/>慧。而三學同修。二各擧初。以該後耳。明通敎之機
<lb ed="X" n="0093a14"/><lb ed="R052" n="0139a01"/>如此。此等下。明爲通機開權。說此大乘妙經。而顯
<lb ed="X" n="0093a15"/><lb ed="R052" n="0139a02"/>實也。此等聞得佛二句。以其不但知得一念相應
<lb ed="X" n="0093a16"/><lb ed="R052" n="0139a03"/>慧。斷殘習之佛。若能聞得虗空爲座之佛。不唯喜。
<lb ed="X" n="0093a17"/><lb ed="R052" n="0139a04"/>乃大喜矣。不唯心喜。乃身亦喜矣。故曰此等<note place="inline">云云</note>。
<lb ed="X" n="0093a18"/><lb ed="R052" n="0139a05"/>佛知彼心行一句。是結上一行也。知彼心。是結深
<lb ed="X" n="0093a19"/><lb ed="R052" n="0139a06"/>心念佛。知彼行。是結修持淨戒也。</p><p xml:id="pX33p0093a1914" cb:place="inline">△三約藏敎顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a20"/><lb ed="R052" n="0139a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0093a2001">聲聞若菩薩。聞我所說法。乃至於一偈。皆成佛無疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093a21"/><lb ed="R052" n="0139a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0093a2101">初一句。擧藏敎之機。三藏正化二乘。故初言聲聞。
<lb ed="X" n="0093a22"/><lb ed="R052" n="0139a09"/>旁化菩薩。故次言菩薩。聞我下。明爲藏機。說大乘
<lb ed="X" n="0093a23"/><lb ed="R052" n="0139a10"/>妙經。而顯其實也。上之通別。皆約能說。故有爲此
<lb ed="X" n="0093a24"/><lb ed="R052" n="0139a11"/>及故爲之語。今就所說。故云聞我等也。聞所說法
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0093b" n="0093b"/>
<lb ed="X" n="0093b01"/><lb ed="R052" n="0139a12"/>者。卽聞今經權實不二之妙法也。或聞全部。或聞
<lb ed="X" n="0093b02"/><lb ed="R052" n="0139a13"/>一卷。或聞一品。乃至或聞四句之一偈。故曰乃至
<lb ed="X" n="0093b03"/><lb ed="R052" n="0139a14"/><note place="inline">云云</note>。蓋雖所聞有多少不同。皆得成佛無疑也。此
<lb ed="X" n="0093b04"/><lb ed="R052" n="0139a15"/>中有人難云。旣聞一偈。皆得成佛。今現前聞經者。
<lb ed="X" n="0093b05"/><lb ed="R052" n="0139a16"/>何不成佛也。殊不知成佛無疑之語。乃是開顯之
<lb ed="X" n="0093b06"/><lb ed="R052" n="0139a17"/>語。蓋彼三乘。自不知能成圓佛。今聞法華以開顯
<lb ed="X" n="0093b07"/><lb ed="R052" n="0139a18"/>之。令其亦知圓佛也。然旣知<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b0701" n="0093b0701"/><anchor xml:id="beg0093b0701" n="0093b0701"/>已<anchor xml:id="end0093b0701"/>。自當依佛起行。而
<lb ed="X" n="0093b08"/><lb ed="R052" n="0139b01"/>後得成。豈一聞之時。不待修習。便成佛耶。若一聞
<lb ed="X" n="0093b09"/><lb ed="R052" n="0139b02"/>便成。但名字卽佛。了今現前聞經者。若卽依解起
<lb ed="X" n="0093b10"/><lb ed="R052" n="0139b03"/>行。不久自得證入。縱未能卽修卽證。<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b1001" n="0093b1001"/><anchor xml:id="beg0093b1001" n="0093b1001"/>已<anchor xml:id="end0093b1001"/>納種在懷。
<lb ed="X" n="0093b11"/><lb ed="R052" n="0139b04"/>將來成佛。有何疑哉。所以下文云。聞一句一偈。一
<lb ed="X" n="0093b12"/><lb ed="R052" n="0139b05"/>念隨喜者。皆成佛耳。</p><p xml:id="pX33p0093b1209" cb:place="inline">△二頌爲實施權。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093b13"/><lb ed="R052" n="0139b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0093b1301">十方佛土中。唯有一乘法。無二亦無三。除佛方便說。
<lb ed="X" n="0093b14"/><lb ed="R052" n="0139b07"/>但以假名字。引導於衆生。說佛智慧故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093b15"/><lb ed="R052" n="0139b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0093b1501">假名引導。卽是施權。說佛智慧。卽是爲實。爲欲說
<lb ed="X" n="0093b16"/><lb ed="R052" n="0139b09"/>佛慧之實。故先施三乘之權。此諸佛設化之儀式
<lb ed="X" n="0093b17"/><lb ed="R052" n="0139b10"/>同也。</p><p xml:id="pX33p0093b1703" cb:place="inline">△三頌廢權立實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093b18"/><lb ed="R052" n="0139b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0093b1801">諸佛出於世。唯此一事實。餘二則非眞。終不以小乘。
<lb ed="X" n="0093b19"/><lb ed="R052" n="0139b12"/>濟度於衆生。佛自住大乘。如其所得法。定慧力莊嚴。
<lb ed="X" n="0093b20"/><lb ed="R052" n="0139b13"/>以此度衆生。自證無上道。大乘平等法。若以小乘化。
<lb ed="X" n="0093b21"/><lb ed="R052" n="0139b14"/>乃至於一人。我則墮慳貪。此事爲不可。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093b22"/><lb ed="R052" n="0139b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0093b2201">初二句。是立實。次三句。是廢權。皆可見。佛自下。出
<lb ed="X" n="0093b23"/><lb ed="R052" n="0139b16"/>立實之意。謂如來自旣住於大乘。得於大乘。還以
<lb ed="X" n="0093b24"/><lb ed="R052" n="0139b17"/>所住所得。而度衆生。令其亦住佛所住。得佛所得。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0093c" n="0093c"/>
<lb ed="X" n="0093c01"/><lb ed="R052" n="0139b18"/>定慧莊嚴。卽佛之所住所得耳。故曰佛自<note place="inline">云云</note>。自
<lb ed="X" n="0093c02"/><lb ed="R052" n="0140a01"/>證下一行半。出廢權之意。謂自證大乘。而以小度
<lb ed="X" n="0093c03"/><lb ed="R052" n="0140a02"/>生。未免墮於慳矣。然佛度生。先破其慳。自慳未免。
<lb ed="X" n="0093c04"/><lb ed="R052" n="0140a03"/>何能度生。是以不可。所以終不以小乘濟度於衆
<lb ed="X" n="0093c05"/><lb ed="R052" n="0140a04"/>生。則廢權之意明矣。</p><p xml:id="pX33p0093c0509" cb:place="inline">△四頌勸信不虗三。初正勸
<lb ed="X" n="0093c06"/><lb ed="R052" n="0140a05"/>信。二若我下。擧五濁。三我有下。結不虗。初又二。初
<lb ed="X" n="0093c07"/><lb ed="R052" n="0140a06"/>擧心色勸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093c08"/><lb ed="R052" n="0140a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0093c0801">若人信歸佛。如來不欺誑。亦無貪嫉意。斷諸法中惡。
<lb ed="X" n="0093c09"/><lb ed="R052" n="0140a08"/>故佛於十方。而獨無所畏。我以相嚴身。光明照世間。
<lb ed="X" n="0093c10"/><lb ed="R052" n="0140a09"/>無量衆所尊。爲說實相印。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0093c11"/><lb ed="R052" n="0140a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0093c1101">初一行。擧心勸。次一行。擧色勸。若心若色。悉皆殊
<lb ed="X" n="0093c12"/><lb ed="R052" n="0140a11"/>勝。以表其所說之法不虗也。信信受。歸歸仰。如來
<lb ed="X" n="0093c13"/><lb ed="R052" n="0140a12"/>旣不欺誑。又無貪嫉。何以一佛乘。本來是實。而四
<lb ed="X" n="0093c14"/><lb ed="R052" n="0140a13"/>十年前。曾不說之爲實。則似乎有欺。所說三乘。本
<lb ed="X" n="0093c15"/><lb ed="R052" n="0140a14"/>來是權。而四十年前。曾不說之爲權。則似乎有誑。
<lb ed="X" n="0093c16"/><lb ed="R052" n="0140a15"/>又四十年前。不爲二乘說大。則似乎於大法有貪。
<lb ed="X" n="0093c17"/><lb ed="R052" n="0140a16"/>但爲說小法。則似乎於二乘有嫉。而不知所以如
<lb ed="X" n="0093c18"/><lb ed="R052" n="0140a17"/>是者。總由時未至。機未熟故也。到今日法華會上。
<lb ed="X" n="0093c19"/><lb ed="R052" n="0140a18"/>時旣至。機旣熟。不妨明言昔日所說之三乘是權。
<lb ed="X" n="0093c20"/><lb ed="R052" n="0140b01"/>今日所說之一乘是實。則知如來似欺誑。實不欺
<lb ed="X" n="0093c21"/><lb ed="R052" n="0140b02"/>誑也。又開昔之小。全卽今日之大。則知如來似有
<lb ed="X" n="0093c22"/><lb ed="R052" n="0140b03"/>貪嫉。實無貪嫉也。是宜衆生之信歸乎佛也。然如
<lb ed="X" n="0093c23"/><lb ed="R052" n="0140b04"/>來不唯如是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0093c2301" n="0093c2301"/><anchor xml:id="beg0093c2301" n="0093c2301"/>已<anchor xml:id="end0093c2301"/>。於諸法中所有之惡。皆能斷之。
<lb ed="X" n="0093c24"/><lb ed="R052" n="0140b05"/>以如來五住究盡。二死永亡。故云斷諸法中惡。是
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0094a" n="0094a"/>
<lb ed="X" n="0094a01"/><lb ed="R052" n="0140b06"/>則內心淸淨。於十方世界。自無怯弱。而有威可畏
<lb ed="X" n="0094a02"/><lb ed="R052" n="0140b07"/>矣。言我以相嚴身者。卽三十二相。相相無邊。以爲
<lb ed="X" n="0094a03"/><lb ed="R052" n="0140b08"/>莊嚴也。光明者。不唯相嚴而<anchor xml:id="nkr_note_add_0094a0301" n="0094a0301"/><anchor xml:id="beg0094a0301" n="0094a0301"/>已<anchor xml:id="end0094a0301"/>。亦且相相有無量
<lb ed="X" n="0094a04"/><lb ed="R052" n="0140b09"/>光。光光有無量明。以是相嚴光明。照臨世間。則一
<lb ed="X" n="0094a05"/><lb ed="R052" n="0140b10"/>切世間。莫不尊敬矣。故曰無量衆所尊也。旣爲無
<lb ed="X" n="0094a06"/><lb ed="R052" n="0140b11"/>量衆之所尊。還爲無量衆。說實相印。實相印者。印
<lb ed="X" n="0094a07"/><lb ed="R052" n="0140b12"/>以楷定不易爲義。如世間之印信也。蓋實相。乃佛
<lb ed="X" n="0094a08"/><lb ed="R052" n="0140b13"/>佛道同。而一切天人魔外。所不能變易。故稱印也。
<lb ed="X" n="0094a09"/><lb ed="R052" n="0140b14"/>若但言於有。則爲空之所破。但言於空。則爲有之
<lb ed="X" n="0094a10"/><lb ed="R052" n="0140b15"/>所破。但言於中。則爲二邊之所破。皆不得名之爲
<lb ed="X" n="0094a11"/><lb ed="R052" n="0140b16"/>印。而實相。則非空。非假。非中。卽空假。故非中。卽假
<lb ed="X" n="0094a12"/><lb ed="R052" n="0140b17"/>中。故非空。卽空中。故非假。此則非空。而還卽乎空。
<lb ed="X" n="0094a13"/><lb ed="R052" n="0140b18"/>一空一切俱空。乃至非中。而還卽乎中。一中一切
<lb ed="X" n="0094a14"/><lb ed="R052" n="0141a01"/>俱中。爲諸佛之所秉持。而魔小不能變易者。故言
<lb ed="X" n="0094a15"/><lb ed="R052" n="0141a02"/>實相印也。上來擧內心。內心淸淨。於十方界而無
<lb ed="X" n="0094a16"/><lb ed="R052" n="0141a03"/>畏。擧外色。外色光嚴。爲三世之所尊。更所說者。乃
<lb ed="X" n="0094a17"/><lb ed="R052" n="0141a04"/>實相印。旣不可易。豈有虗妄。所以約此爲勸信也。</p>
<lb ed="X" n="0094a18"/><lb ed="R052" n="0141a05"/><p xml:id="pX33p0094a1801">△二擧誓願勸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094a19"/><lb ed="R052" n="0141a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0094a1901">舍利弗當知。我本立誓願。欲令一切衆。如我等無異。
<lb ed="X" n="0094a20"/><lb ed="R052" n="0141a07"/>如我昔所願。今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0094a2001" n="0094a2001"/><anchor xml:id="beg0094a2001" n="0094a2001"/>已<anchor xml:id="end0094a2001"/>滿足。化一切衆生。皆令入佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094a21"/><lb ed="R052" n="0141a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0094a2101">本誓願者。卽指本昔最初發心時。所立之誓願也。
<lb ed="X" n="0094a22"/><lb ed="R052" n="0141a09"/>心之所發名願。願之所期曰誓。卽是欲度無邊之
<lb ed="X" n="0094a23"/><lb ed="R052" n="0141a10"/>衆生。乃至欲成無上之佛道等。爲誓願也。一切衆
<lb ed="X" n="0094a24"/><lb ed="R052" n="0141a11"/>卽九界衆生也。如我無異者。欲令九界衆生。亦如
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0094b" n="0094b"/>
<lb ed="X" n="0094b01"/><lb ed="R052" n="0141a12"/>我所發。誓願斷煩惱。乃至成無上佛道也。如我等
<lb ed="X" n="0094b02"/><lb ed="R052" n="0141a13"/>者。謂本昔欲度衆生。而衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0094b0201" n="0094b0201"/><anchor xml:id="beg0094b0201" n="0094b0201"/>已<anchor xml:id="end0094b0201"/>度。乃至本昔欲成
<lb ed="X" n="0094b03"/><lb ed="R052" n="0141a14"/>佛道。而佛道<anchor xml:id="nkr_note_add_0094b0301" n="0094b0301"/><anchor xml:id="beg0094b0301" n="0094b0301"/>已<anchor xml:id="end0094b0301"/>成。故言如我<note place="inline">云云</note>。如是則知今日
<lb ed="X" n="0094b04"/><lb ed="R052" n="0141a15"/>所說。乃稱本昔誓願而說。豈有虗妄而不可信也
<lb ed="X" n="0094b05"/><lb ed="R052" n="0141a16"/>哉。所以結云。化一切<note place="inline">云云</note>。然勸信者。欲其信於諸
<lb ed="X" n="0094b06"/><lb ed="R052" n="0141a17"/>佛所說。唯一佛乘。而無餘乘。故初擧色心勸。所以
<lb ed="X" n="0094b07"/><lb ed="R052" n="0141a18"/>結云。爲說實相印。印旣實相。則相相皆眞。豈一乘
<lb ed="X" n="0094b08"/><lb ed="R052" n="0141b01"/>外更有餘乘之虗而不可信乎。次擧誓願勸。則結
<lb ed="X" n="0094b09"/><lb ed="R052" n="0141b02"/>云。皆令入佛道。入皆佛道。則法法俱實。豈一乘外
<lb ed="X" n="0094b10"/><lb ed="R052" n="0141b03"/>更有餘乘之虗而不可信乎。所以約此二番勸信。
<lb ed="X" n="0094b11"/><lb ed="R052" n="0141b04"/>疑無不斷也哉。</p><p xml:id="pX33p0094b1107" cb:place="inline">△二擧五濁三。初標意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094b12"/><lb ed="R052" n="0141b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0094b1201">若我遇衆生。盡敎以佛道。無智者錯亂。迷惑不受敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094b13"/><lb ed="R052" n="0141b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0094b1301">謂旣唯一乘。而欲令衆生。皆入佛道。則何不直說
<lb ed="X" n="0094b14"/><lb ed="R052" n="0141b07"/>一乘。而先說三乘耶。故意云。若我等<note place="inline">云云</note>。我遇衆
<lb ed="X" n="0094b15"/><lb ed="R052" n="0141b08"/>生。如世之人。彼從南來。此從北去。終不得遇。若南
<lb ed="X" n="0094b16"/><lb ed="R052" n="0141b09"/>從北來。而北從南去。則必相遇。今諸佛是極聖。衆
<lb ed="X" n="0094b17"/><lb ed="R052" n="0141b10"/>生是下凡。云何相遇。總由諸佛。以無緣大悲。遍緣
<lb ed="X" n="0094b18"/><lb ed="R052" n="0141b11"/>法界一切衆生。而衆生則爲諸佛大悲之所緣。猶
<lb ed="X" n="0094b19"/><lb ed="R052" n="0141b12"/>如磁石吸銕。法爾如然。是故云遇。此卽悲苦相遇
<lb ed="X" n="0094b20"/><lb ed="R052" n="0141b13"/>也。但此衆生。不能皆是。有智之人。若直說大。而有
<lb ed="X" n="0094b21"/><lb ed="R052" n="0141b14"/>智者。固能信受。若無智者。則必錯亂。而迷惑矣。旣
<lb ed="X" n="0094b22"/><lb ed="R052" n="0141b15"/>錯亂迷惑。何能受敎。所以不直說於大。則知五濁
<lb ed="X" n="0094b23"/><lb ed="R052" n="0141b16"/>世中。先爲說小之意。明矣。錯亂者。以小爲究竟。不
<lb ed="X" n="0094b24"/><lb ed="R052" n="0141b17"/>信唯一佛乘。乃小大錯亂也。迷迷於小。惑惑於大。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0094c" n="0094c"/>
<lb ed="X" n="0094c01"/><lb ed="R052" n="0141b18"/>迷小不能捨。惑大不能受。所以不受敎耳。</p><p xml:id="pX33p0094c0117" cb:place="inline">△二示
<lb ed="X" n="0094c02"/><lb ed="R052" n="0142a01"/>相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c03"/><lb ed="R052" n="0142a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0094c0301">我知此衆生。未曾修善本。堅著於五欲。癡愛故生惱。
<lb ed="X" n="0094c04"/><lb ed="R052" n="0142a03"/>以諸欲因緣。墜墮三惡道。輪迴六趣中。備受諸苦毒。
<lb ed="X" n="0094c05"/><lb ed="R052" n="0142a04"/>受胎之微形。世世常增長。薄德少福人。衆苦所逼迫。
<lb ed="X" n="0094c06"/><lb ed="R052" n="0142a05"/>入邪見稠林。若有若無等。依止此諸見。具足六十二。
<lb ed="X" n="0094c07"/><lb ed="R052" n="0142a06"/>深著虗妄法。堅受不可捨。我慢自矜高。諂曲心不實。
<lb ed="X" n="0094c08"/><lb ed="R052" n="0142a07"/>於千萬億劫。不聞佛名字。亦不聞正法。如是人難度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0094c09"/><lb ed="R052" n="0142a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0094c0901">初一行。示煩惱濁相。我知者。卽是以化他權智。而
<lb ed="X" n="0094c10"/><lb ed="R052" n="0142a09"/>照了也。善本者。卽佛乘也。於五欲境。無所明了曰
<lb ed="X" n="0094c11"/><lb ed="R052" n="0142a10"/>癡。於五欲境。生諸染著曰愛。由此癡愛。致生昏煩
<lb ed="X" n="0094c12"/><lb ed="R052" n="0142a11"/>惱亂。故曰生惱也。二以諸下一行。示衆生濁相。諸
<lb ed="X" n="0094c13"/><lb ed="R052" n="0142a12"/>欲者。卽五欲也。五欲爲因。三毒爲緣。於順情五欲。
<lb ed="X" n="0094c14"/><lb ed="R052" n="0142a13"/>則生於貪。於違情五欲。則生於瞋。於中平五欲。則
<lb ed="X" n="0094c15"/><lb ed="R052" n="0142a14"/>生於癡。以此因緣。還招苦果。而墮惡道也。由於貪
<lb ed="X" n="0094c16"/><lb ed="R052" n="0142a15"/>故。則墮地獄。由於瞋故。則墮餓鬼。由於癡故。則墮
<lb ed="X" n="0094c17"/><lb ed="R052" n="0142a16"/>畜生。故曰以諸<note place="inline">云云</note>。三途罪畢。得生人天。人天造
<lb ed="X" n="0094c18"/><lb ed="R052" n="0142a17"/>罪。還墮三途。從於三界六道中。頭出頭沒。如車之
<lb ed="X" n="0094c19"/><lb ed="R052" n="0142a18"/>輪而不息。似環之迴而無窮。故云輪迴也。六趣者。
<lb ed="X" n="0094c20"/><lb ed="R052" n="0142b01"/>若在地獄道。則有刀山劍樹。鑊湯爐炭。乃至一日
<lb ed="X" n="0094c21"/><lb ed="R052" n="0142b02"/>一夜。八萬四千生死之苦。餓鬼道。其咽如針之細。
<lb ed="X" n="0094c22"/><lb ed="R052" n="0142b03"/>其腹如海之大。咽旣如是細。腹旣如是大。縱使時
<lb ed="X" n="0094c23"/><lb ed="R052" n="0142b04"/>刻飮而食之。尙不能止饑渴。況經百千億劫。不聞
<lb ed="X" n="0094c24"/><lb ed="R052" n="0142b05"/>漿水之名。畜生道。披毛帶角。負債含冤。總言之。若
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0095a" n="0095a"/>
<lb ed="X" n="0095a01"/><lb ed="R052" n="0142b06"/>羽族毛族。及鱗甲之族。或喪身於刀砧。或殞命於
<lb ed="X" n="0095a02"/><lb ed="R052" n="0142b07"/>湯火。此三途之苦報。爲何如哉。至若修羅。於天鬪
<lb ed="X" n="0095a03"/><lb ed="R052" n="0142b08"/>戰。不勝等苦。人中有生老病死等苦。天上則有五
<lb ed="X" n="0095a04"/><lb ed="R052" n="0142b09"/>衰相現等苦。故云備受諸苦毒也。三受胎下一行。
<lb ed="X" n="0095a05"/><lb ed="R052" n="0142b10"/>示命濁相。言受胎者。卽父母<anchor xml:id="nkr_note_add_0095a0501" n="0095a0501"/><anchor xml:id="beg0095a0501" n="0095a0501"/>己<anchor xml:id="end0095a0501"/>三因緣和合。爲受
<lb ed="X" n="0095a06"/><lb ed="R052" n="0142b11"/>胎也。微形者。連持色心。以爲命根。卽凝私也。世世
<lb ed="X" n="0095a07"/><lb ed="R052" n="0142b12"/>增長。卽胎中五位。薄德少福者。無功德莊嚴。爲薄
<lb ed="X" n="0095a08"/><lb ed="R052" n="0142b13"/>德。無出世法財。爲少福也。衆苦逼迫者。卽是摧年
<lb ed="X" n="0095a09"/><lb ed="R052" n="0142b14"/>減壽。朝生暮死等也。入邪下二行。示見濁相。五於
<lb ed="X" n="0095a10"/><lb ed="R052" n="0142b15"/>千下一行。示劫濁相也。</p><p xml:id="pX33p0095a1010" cb:place="inline">△三結顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a11"/><lb ed="R052" n="0142b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0095a1101">是故舍利弗。我爲設方便。說諸盡苦道。示之以涅槃。
<lb ed="X" n="0095a12"/><lb ed="R052" n="0142b17"/>我雖說涅槃。是亦非眞滅。諸法從本來。常自寂滅相。
<lb ed="X" n="0095a13"/><lb ed="R052" n="0142b18"/>佛子行道<anchor xml:id="nkr_note_add_0095a1301" n="0095a1301"/><anchor xml:id="beg0095a1301" n="0095a1301"/>已<anchor xml:id="end0095a1301"/>。來世得作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095a14"/><lb ed="R052" n="0143a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0095a1401">是故二字。承上五濁相而言。長行中。用如是二字。
<lb ed="X" n="0095a15"/><lb ed="R052" n="0143a02"/>其意同也。謂諸佛所說。本唯一乘。以由五濁衆生。
<lb ed="X" n="0095a16"/><lb ed="R052" n="0143a03"/>機宜不契。是故先施三乘之權。故云我爲設方便
<lb ed="X" n="0095a17"/><lb ed="R052" n="0143a04"/>等也。然雖先設小乘涅槃。乃非眞滅。如諸法寂滅。
<lb ed="X" n="0095a18"/><lb ed="R052" n="0143a05"/>乃眞滅也。故曰我雖<note place="inline">云云</note>。言非眞滅者。小乘涅槃。
<lb ed="X" n="0095a19"/><lb ed="R052" n="0143a06"/>以其所破之惑。但是見思。所出生死。但是分段。故
<lb ed="X" n="0095a20"/><lb ed="R052" n="0143a07"/>非究竟眞滅也。如何是眞滅。故卽云。諸法從本來。
<lb ed="X" n="0095a21"/><lb ed="R052" n="0143a08"/>常自寂滅相。諸法者。有世間法。有出世法。有凡夫
<lb ed="X" n="0095a22"/><lb ed="R052" n="0143a09"/>法。有聖人法。如是諸法。若以情見觀之。則以世間
<lb ed="X" n="0095a23"/><lb ed="R052" n="0143a10"/>法爲遷移。出世法爲不動。凡夫法爲流轉。聖人法
<lb ed="X" n="0095a24"/><lb ed="R052" n="0143a11"/>爲常住。皆不名寂滅相也。若尅就其法體論之。不
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0095b" n="0095b"/>
<lb ed="X" n="0095b01"/><lb ed="R052" n="0143a12"/>獨出世法是不動。卽世間法。亦復全體不動。不獨
<lb ed="X" n="0095b02"/><lb ed="R052" n="0143a13"/>聖人法常住。卽凡夫法。亦復全體常住。故言諸法
<lb ed="X" n="0095b03"/><lb ed="R052" n="0143a14"/>從本來。常自寂滅相也。此寂滅相。卽是理妙。若依
<lb ed="X" n="0095b04"/><lb ed="R052" n="0143a15"/>此寂滅妙理。而起乎寂滅妙行。則能成於寂滅妙
<lb ed="X" n="0095b05"/><lb ed="R052" n="0143a16"/>果。故云佛子行道<anchor xml:id="nkr_note_add_0095b0501" n="0095b0501"/><anchor xml:id="beg0095b0501" n="0095b0501"/>已<anchor xml:id="end0095b0501"/>。來世得作佛也。若得作佛。則
<lb ed="X" n="0095b06"/><lb ed="R052" n="0143a17"/>五住究盡。二死永亡。是乃眞滅也。則知若堪聞諸
<lb ed="X" n="0095b07"/><lb ed="R052" n="0143a18"/>法寂滅相之一乘者。固不必先說三乘。但五濁衆
<lb ed="X" n="0095b08"/><lb ed="R052" n="0143b01"/>生。機宜不契。不得不說也。然雖說三。意在一乘。所
<lb ed="X" n="0095b09"/><lb ed="R052" n="0143b02"/>以十方佛土中。唯有一乘法。無二亦無三也。</p><p xml:id="pX33p0095b0918" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0095b10"/><lb ed="R052" n="0143b03"/>結不虗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b11"/><lb ed="R052" n="0143b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0095b1101">我有方便力。開示三乘法。一切諸世尊。皆說一乘道。
<lb ed="X" n="0095b12"/><lb ed="R052" n="0143b05"/>今此諸大衆。皆應除疑惑。諸佛語無異。唯一無二乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095b13"/><lb ed="R052" n="0143b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0095b1301">初二句。明釋迦開權。次二句。明諸佛顯實。此亦文
<lb ed="X" n="0095b14"/><lb ed="R052" n="0143b07"/>互顯耳。釋迦開權。所以顯實。諸佛顯實。亦必開權。
<lb ed="X" n="0095b15"/><lb ed="R052" n="0143b08"/>皆說一乘句。言其究竟也。後一行。正明不虗。言今
<lb ed="X" n="0095b16"/><lb ed="R052" n="0143b09"/>此諸大衆。卽指在會一切也。意謂。我旣先以方便
<lb ed="X" n="0095b17"/><lb ed="R052" n="0143b10"/>而開三乘。而諸佛亦必先開三。則說權不虗。可知
<lb ed="X" n="0095b18"/><lb ed="R052" n="0143b11"/>矣。諸佛旣皆說一乘道。我亦必當說一乘道。則說
<lb ed="X" n="0095b19"/><lb ed="R052" n="0143b12"/>實不虗。亦可知矣。如是就釋迦之不虗。論諸佛之
<lb ed="X" n="0095b20"/><lb ed="R052" n="0143b13"/>不虗。皆可知矣。故應除疑。就諸佛之不虗。論釋迦
<lb ed="X" n="0095b21"/><lb ed="R052" n="0143b14"/>之不虗。益可知矣。亦應除疑。故示大衆曰。皆應除
<lb ed="X" n="0095b22"/><lb ed="R052" n="0143b15"/>疑。然畢竟應除疑者無他。以諸佛之語。旣皆無異。
<lb ed="X" n="0095b23"/><lb ed="R052" n="0143b16"/>則一乘外。更無有二乘。而諸佛所說。爲眞實不虗
<lb ed="X" n="0095b24"/><lb ed="R052" n="0143b17"/>矣。此疑惑之所以應除也。</p><p xml:id="pX33p0095b2411" cb:place="inline">△二頌別明三世爲三。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0095c" n="0095c"/>
<lb ed="X" n="0095c01"/><lb ed="R052" n="0143b18"/>初二十七行半。頌過去。二六行半。頌未來。三四行
<lb ed="X" n="0095c02"/><lb ed="R052" n="0144a01"/>半。頌現在。初二。初頌略開顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095c03"/><lb ed="R052" n="0144a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0095c0301">過去無數劫。無量滅度佛。百千萬億種。其數不可量。
<lb ed="X" n="0095c04"/><lb ed="R052" n="0144a03"/>如是諸世尊。種種緣譬喩。無數方便力。演說諸法相。
<lb ed="X" n="0095c05"/><lb ed="R052" n="0144a04"/>是諸世尊等。皆說一乘法。化無量衆生。令入於佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095c06"/><lb ed="R052" n="0144a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0095c0601">初二行是開權。言百千億等者。蓋過去滅度之佛。
<lb ed="X" n="0095c07"/><lb ed="R052" n="0144a06"/>旣有無量。則有無量百千之名號。有無量百千之
<lb ed="X" n="0095c08"/><lb ed="R052" n="0144a07"/>國土等。如是差別之數。固有不可得而測者。故曰
<lb ed="X" n="0095c09"/><lb ed="R052" n="0144a08"/>百千<note place="inline">云云</note>。後一行。頌顯實可知。</p><p xml:id="pX33p0095c0913" cb:place="inline">△二頌廣開顯二。
<lb ed="X" n="0095c10"/><lb ed="R052" n="0144a09"/>初總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095c11"/><lb ed="R052" n="0144a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0095c1101">又諸大聖主。知一切世間。天人羣生類。深心之所欲。
<lb ed="X" n="0095c12"/><lb ed="R052" n="0144a11"/>更以異方便。助顯第一義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0095c13"/><lb ed="R052" n="0144a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0095c1301">言又者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0095c1301" n="0095c1301"/><anchor xml:id="beg0095c1301" n="0095c1301"/>已<anchor xml:id="end0095c1301"/>上略頌諸佛開顯一番。今更廣頌。故言
<lb ed="X" n="0095c14"/><lb ed="R052" n="0144a13"/>又也。知乃化他權智。卽照了也。天人一句。具標五
<lb ed="X" n="0095c15"/><lb ed="R052" n="0144a14"/>乘。天人是別擧二乘。羣生類。是總攝三乘也。深心
<lb ed="X" n="0095c16"/><lb ed="R052" n="0144a15"/>所欲。卽樂欲五乘法也。更以異方便者。更之一字。
<lb ed="X" n="0095c17"/><lb ed="R052" n="0144a16"/>對上略頌而言。上言演說諸法相。乃是約能詮敎。
<lb ed="X" n="0095c18"/><lb ed="R052" n="0144a17"/>此言助顯第一義。乃是約所詮理也。以異方便。卽
<lb ed="X" n="0095c19"/><lb ed="R052" n="0144a18"/>是開權。顯第一義。卽是顯實。有人云。異方便者。對
<lb ed="X" n="0095c20"/><lb ed="R052" n="0144b01"/>正而言。所說三乘。乃是正方便。更說人天。乃是異
<lb ed="X" n="0095c21"/><lb ed="R052" n="0144b02"/>方便也。今言五乘。同是所開之權。何分正異之別。
<lb ed="X" n="0095c22"/><lb ed="R052" n="0144b03"/>蓋推其異義有二。一則別異之異。二則隔異之異。
<lb ed="X" n="0095c23"/><lb ed="R052" n="0144b04"/>別異者。五乘各別不同。而皆屬方便。故言異方便。
<lb ed="X" n="0095c24"/><lb ed="R052" n="0144b05"/>隔異者。若未開顯。則五乘與實相。隔別不同。但是
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0096a" n="0096a"/>
<lb ed="X" n="0096a01"/><lb ed="R052" n="0144b06"/>實相之方便。而不能全卽實相。故言異方便也。言
<lb ed="X" n="0096a02"/><lb ed="R052" n="0144b07"/>助顯者。若依第一義。以實相之理。發實相妙觀。而
<lb ed="X" n="0096a03"/><lb ed="R052" n="0144b08"/>照第一義理。如是境觀相研。而得顯於第一義。乃
<lb ed="X" n="0096a04"/><lb ed="R052" n="0144b09"/>是正顯。今則不以境觀。相研而顯。但開五乘。卽顯
<lb ed="X" n="0096a05"/><lb ed="R052" n="0144b10"/>實相。故言助顯也。</p><p xml:id="pX33p0096a0508" cb:place="inline">△二別示二。初二十二行。約緣
<lb ed="X" n="0096a06"/><lb ed="R052" n="0144b11"/>因明開顯。二於諸過去一行。約了因明開顯。初又
<lb ed="X" n="0096a07"/><lb ed="R052" n="0144b12"/>三。初約菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096a08"/><lb ed="R052" n="0144b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0096a0801">若有衆生類。値諸過去佛。若聞法布施。或持戒忍辱
<lb ed="X" n="0096a09"/><lb ed="R052" n="0144b14"/>精進禪智等。種種修福慧。如是諸人等。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096a0901" n="0096a0901"/><anchor xml:id="beg0096a0901" n="0096a0901"/>已<anchor xml:id="end0096a0901"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096a10"/><lb ed="R052" n="0144b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0096a1001">修福慧者。以六度分之。前五是福。後一是慧。然有
<lb ed="X" n="0096a11"/><lb ed="R052" n="0144b16"/>三敎之不同。或修有相福慧。或修無相福慧。或修
<lb ed="X" n="0096a12"/><lb ed="R052" n="0144b17"/>相無相福慧。故言種種也。此是開權。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096a1201" n="0096a1201"/><anchor xml:id="beg0096a1201" n="0096a1201"/>已<anchor xml:id="end0096a1201"/>成佛道
<lb ed="X" n="0096a13"/><lb ed="R052" n="0144b18"/>者。卽是顯實也。如上種種所修。若不開顯。則修於
<lb ed="X" n="0096a14"/><lb ed="R052" n="0145a01"/>有相者。但成三藏菩薩之道。修於無相者。但成通
<lb ed="X" n="0096a15"/><lb ed="R052" n="0145a02"/>敎菩薩之道。修於相無相者。但成歷別菩薩之道。
<lb ed="X" n="0096a16"/><lb ed="R052" n="0145a03"/>皆不能成無上佛道。由過去諸佛。一番開顯。故能
<lb ed="X" n="0096a17"/><lb ed="R052" n="0145a04"/>使彼皆成無上佛道也。</p><p xml:id="pX33p0096a1710" cb:place="inline">△二約二乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096a18"/><lb ed="R052" n="0145a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0096a1801">諸佛滅度後。若人善輭心。如是諸人等。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096a1801" n="0096a1801"/><anchor xml:id="beg0096a1801" n="0096a1801"/>已<anchor xml:id="end0096a1801"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096a19"/><lb ed="R052" n="0145a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0096a1901">善輭心者。以二乘人。能觀諦緣。發眞無漏。則比人
<lb ed="X" n="0096a20"/><lb ed="R052" n="0145a07"/>天善矣。但斷見思。而不能斷無明。比之菩薩。則輭
<lb ed="X" n="0096a21"/><lb ed="R052" n="0145a08"/>矣。如是下二句。正明開顯。以未開顯。則觀四諦十
<lb ed="X" n="0096a22"/><lb ed="R052" n="0145a09"/>二因緣。但成藏通兩敎二乘。由彼諸佛一番開顯。
<lb ed="X" n="0096a23"/><lb ed="R052" n="0145a10"/>卽其所觀生滅無生四諦十二因緣。而是不思議
<lb ed="X" n="0096a24"/><lb ed="R052" n="0145a11"/>無作四諦十二因緣。不須改轉。全成圓因。故言皆
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0096b" n="0096b"/>
<lb ed="X" n="0096b01"/><lb ed="R052" n="0145a12"/>成佛道。如下文云。我等今者眞是聲聞。以佛道聲。
<lb ed="X" n="0096b02"/><lb ed="R052" n="0145a13"/>令一切聞是也。</p><p xml:id="pX33p0096b0207" cb:place="inline">△三約人天三。初明起塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b03"/><lb ed="R052" n="0145a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0096b0301">諸佛滅度<anchor xml:id="nkr_note_add_0096b0301" n="0096b0301"/><anchor xml:id="beg0096b0301" n="0096b0301"/>已<anchor xml:id="end0096b0301"/>。供養舍利者。起萬億種塔。金銀及玻瓈。
<lb ed="X" n="0096b04"/><lb ed="R052" n="0145a15"/>硨磲與碼碯。玫瑰琉璃珠。淸淨廣嚴飾。莊校於諸塔。
<lb ed="X" n="0096b05"/><lb ed="R052" n="0145a16"/>或有起石廟。栴檀及沉水。木樒幷餘材。甎瓦泥土等。
<lb ed="X" n="0096b06"/><lb ed="R052" n="0145a17"/>若於曠野中。積土成佛廟。乃至童子戲。聚沙爲佛塔。
<lb ed="X" n="0096b07"/><lb ed="R052" n="0145a18"/>如是諸人等。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096b0701" n="0096b0701"/><anchor xml:id="beg0096b0701" n="0096b0701"/>已<anchor xml:id="end0096b0701"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b08"/><lb ed="R052" n="0145b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0096b0801">此文義。有敬心散心。初三行半明天。乃至下二句
<lb ed="X" n="0096b09"/><lb ed="R052" n="0145b02"/>明人。如是下二句。約開顯意。以明皆成佛道。言舍
<lb ed="X" n="0096b10"/><lb ed="R052" n="0145b03"/>利者梵語。華言靈骨。亦云堅固。若世間凡夫。念念
<lb ed="X" n="0096b11"/><lb ed="R052" n="0145b04"/>唯起於貪瞋癡。而通身爲三毒之所流注凝結。故
<lb ed="X" n="0096b12"/><lb ed="R052" n="0145b05"/>其所有之骨。終於敗朽。不得堅固。若諸佛聖人。則
<lb ed="X" n="0096b13"/><lb ed="R052" n="0145b06"/>心心修於戒定智慧。而全體爲三學之所流注凝
<lb ed="X" n="0096b14"/><lb ed="R052" n="0145b07"/>結。故其所有之骨。最爲靈明。而且堅固。所以名舍
<lb ed="X" n="0096b15"/><lb ed="R052" n="0145b08"/>利也。言淸淨嚴飾者。不必約能達三輪體空爲釋。
<lb ed="X" n="0096b16"/><lb ed="R052" n="0145b09"/>但銀錢工料。一無所苟。卽是淸淨。然深約三輪體
<lb ed="X" n="0096b17"/><lb ed="R052" n="0145b10"/>空釋亦得。開顯中。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096b1701" n="0096b1701"/><anchor xml:id="beg0096b1701" n="0096b1701"/>已<anchor xml:id="end0096b1701"/>成佛者。若不開顯。則敬心
<lb ed="X" n="0096b18"/><lb ed="R052" n="0145b11"/>而起塔廟。但成天乘之因。散心而起塔廟。但成人
<lb ed="X" n="0096b19"/><lb ed="R052" n="0145b12"/>乘之因。若一開顯。卽人天乘。而是佛乘。故敬心散
<lb ed="X" n="0096b20"/><lb ed="R052" n="0145b13"/>心。皆是成佛之因。蓋人天乘。及以佛乘。本是同一
<lb ed="X" n="0096b21"/><lb ed="R052" n="0145b14"/>實相。而若不爲開顯。則凡夫不知人天之因。全卽
<lb ed="X" n="0096b22"/><lb ed="R052" n="0145b15"/>實相。若爲開顯。則了知人天全卽實相。故能以人
<lb ed="X" n="0096b23"/><lb ed="R052" n="0145b16"/>天因。而成於佛道也。</p><p xml:id="pX33p0096b2309" cb:place="inline">△二明造像。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096b24"/><lb ed="R052" n="0145b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0096b2401">若人爲佛故。建立諸形像。刻雕成衆相。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096b2401" n="0096b2401"/><anchor xml:id="beg0096b2401" n="0096b2401"/>已<anchor xml:id="end0096b2401"/>成佛道。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0096c" n="0096c"/>
<lb ed="X" n="0096c01"/><lb ed="R052" n="0145b18"/>或以七寶成。鍮鉐赤白銅。白鑞及鉛錫。鐵木及與泥。
<lb ed="X" n="0096c02"/><lb ed="R052" n="0146a01"/>或以膠漆布。嚴飾作佛像。如是諸人等。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096c0201" n="0096c0201"/><anchor xml:id="beg0096c0201" n="0096c0201"/>已<anchor xml:id="end0096c0201"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0096c03"/><lb ed="R052" n="0146a02"/>彩畫作佛像。百福莊嚴相。自作若使人。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096c0301" n="0096c0301"/><anchor xml:id="beg0096c0301" n="0096c0301"/>已<anchor xml:id="end0096c0301"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0096c04"/><lb ed="R052" n="0146a03"/>乃至童子戲。若草木及筆。或以指爪甲。而畫作佛像。
<lb ed="X" n="0096c05"/><lb ed="R052" n="0146a04"/>如是諸人等。漸漸積功德。具足大悲心。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096c0501" n="0096c0501"/><anchor xml:id="beg0096c0501" n="0096c0501"/>已<anchor xml:id="end0096c0501"/>成佛道。
<lb ed="X" n="0096c06"/><lb ed="R052" n="0146a05"/>但化諸菩薩。度脫無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096c07"/><lb ed="R052" n="0146a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0096c0701">初四行。明天業。有雜像寶像畫像不同。開顯可知。
<lb ed="X" n="0096c08"/><lb ed="R052" n="0146a07"/>次乃至下一行。明人業。如是一行半。約開顯。言但
<lb ed="X" n="0096c09"/><lb ed="R052" n="0146a08"/>化諸菩薩者。謂彼自旣成佛。而復化他也。</p><p xml:id="pX33p0096c0917" cb:place="inline">△三明
<lb ed="X" n="0096c10"/><lb ed="R052" n="0146a09"/>供養三。初意業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096c11"/><lb ed="R052" n="0146a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0096c1101">若人於塔廟。寶像及畫像。以華香幡蓋。敬心而供養。
<lb ed="X" n="0096c12"/><lb ed="R052" n="0146a11"/>若使人作樂。擊鼓吹角貝。簫笛琴箜篌。琵琶鐃銅鈸。
<lb ed="X" n="0096c13"/><lb ed="R052" n="0146a12"/>如是衆妙音。盡持以供養。或以歡喜心。歌唄頌佛德。
<lb ed="X" n="0096c14"/><lb ed="R052" n="0146a13"/>乃至一小音。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0096c1401" n="0096c1401"/><anchor xml:id="beg0096c1401" n="0096c1401"/>已<anchor xml:id="end0096c1401"/>成佛道。若人散亂心。乃至以一華。
<lb ed="X" n="0096c15"/><lb ed="R052" n="0146a14"/>供養於畫像。漸見無數佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0096c16"/><lb ed="R052" n="0146a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0096c1601">此下三業中。亦皆有敬心散心。初一行。明色塵。次
<lb ed="X" n="0096c17"/><lb ed="R052" n="0146a16"/>一行半。明聲塵。色塵中。華香幡蓋者。華以表因。因
<lb ed="X" n="0096c18"/><lb ed="R052" n="0146a17"/>必尅果。以華供養。乃表行人現前修因。當尅如來
<lb ed="X" n="0096c19"/><lb ed="R052" n="0146a18"/>之果也。以香供者。香則淸遠潛通。乃表行人潛通
<lb ed="X" n="0096c20"/><lb ed="R052" n="0146b01"/>果德也。以幡供者。幡有動轉之義。乃表轉生死成
<lb ed="X" n="0096c21"/><lb ed="R052" n="0146b02"/>涅槃。轉煩惱成菩提也。以蓋供者。蓋有覆護之義。
<lb ed="X" n="0096c22"/><lb ed="R052" n="0146b03"/>乃表如來以無緣大慈。覆護於我及一切衆生也。
<lb ed="X" n="0096c23"/><lb ed="R052" n="0146b04"/>然此一華一香。乃至一擧手一稱名。皆成佛道者。
<lb ed="X" n="0096c24"/><lb ed="R052" n="0146b05"/>蓋以一華與香。全體卽是法界實相妙行故。不爲
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0097a" n="0097a"/>
<lb ed="X" n="0097a01"/><lb ed="R052" n="0146b06"/>之興供則<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a0101" n="0097a0101"/><anchor xml:id="beg0097a0101" n="0097a0101"/>已<anchor xml:id="end0097a0101"/>。若能興供。雖一華香之小。不爲小。法
<lb ed="X" n="0097a02"/><lb ed="R052" n="0146b07"/>界實相之大。不爲大。以由法法俱眞。相相皆實。莫
<lb ed="X" n="0097a03"/><lb ed="R052" n="0146b08"/>非是性德具者。全性起修。全修卽性。是故無論敬
<lb ed="X" n="0097a04"/><lb ed="R052" n="0146b09"/>心散心。天業人業。而皆成佛之因也。然此廣約過
<lb ed="X" n="0097a05"/><lb ed="R052" n="0146b10"/>去明開顯。無他。所謂寄之空言。不若驗之實事。故
<lb ed="X" n="0097a06"/><lb ed="R052" n="0146b11"/>以過去<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a0601" n="0097a0601"/><anchor xml:id="beg0097a0601" n="0097a0601"/>已<anchor xml:id="end0097a0601"/>成者言也。若現在及夫未來。猶未顯著。
<lb ed="X" n="0097a07"/><lb ed="R052" n="0146b12"/>故例此可見。果能如是種種供養者。雖未顯著。又
<lb ed="X" n="0097a08"/><lb ed="R052" n="0146b13"/>可知也。</p><p xml:id="pX33p0097a0804" cb:place="inline">△二身業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a09"/><lb ed="R052" n="0146b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0097a0901">或有人禮拜。或復但合掌。乃至擧一手。或復小低頭。
<lb ed="X" n="0097a10"/><lb ed="R052" n="0146b15"/>以此供養像。漸見無量佛。自成無上道。廣度無數衆。
<lb ed="X" n="0097a11"/><lb ed="R052" n="0146b16"/>入無餘涅槃。如薪盡火滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a12"/><lb ed="R052" n="0146b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0097a1201">△三口業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a13"/><lb ed="R052" n="0146b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0097a1301">若人散亂心。入於塔廟中。一稱南無佛。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a1301" n="0097a1301"/><anchor xml:id="beg0097a1301" n="0097a1301"/>已<anchor xml:id="end0097a1301"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a14"/><lb ed="R052" n="0147a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0097a1401">△二約了因明開顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a15"/><lb ed="R052" n="0147a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0097a1501">於諸過去佛。在世或滅後。若有聞是法。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0097a1501" n="0097a1501"/><anchor xml:id="beg0097a1501" n="0097a1501"/>已<anchor xml:id="end0097a1501"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a16"/><lb ed="R052" n="0147a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0097a1601">聞是法者。或有聞於有相之法。或有聞於無相之
<lb ed="X" n="0097a17"/><lb ed="R052" n="0147a04"/>法。或有聞於相無相之法。一經開顯。皆是圓敎。得
<lb ed="X" n="0097a18"/><lb ed="R052" n="0147a05"/>成佛道。則知聞法。乃一乘了因種矣。故科云了因。
<lb ed="X" n="0097a19"/><lb ed="R052" n="0147a06"/>又可是法卽指法華。如前文云。聲聞若菩薩。聞我
<lb ed="X" n="0097a20"/><lb ed="R052" n="0147a07"/>所說法。乃至於一偈。皆成佛無疑。此卽聞說法華
<lb ed="X" n="0097a21"/><lb ed="R052" n="0147a08"/>爲開顯。亦卽聞法華。爲了因種。其義更顯矣。</p><p xml:id="pX33p0097a2118" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0097a22"/><lb ed="R052" n="0147a09"/>頌未來三。初頌開權顯實。二頌爲實施權。三頌廢
<lb ed="X" n="0097a23"/><lb ed="R052" n="0147a10"/>權立實。初二。初正明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097a24"/><lb ed="R052" n="0147a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0097a2401">未來諸世尊。其數無有量。是諸如來等。亦方便說法。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0097b" n="0097b"/>
<lb ed="X" n="0097b01"/><lb ed="R052" n="0147a12"/>一切諸如來。以無量方便。度脫諸衆生。入佛無漏智。
<lb ed="X" n="0097b02"/><lb ed="R052" n="0147a13"/>若有聞法者。無一不成佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b03"/><lb ed="R052" n="0147a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0097b0301">初一行半開權。次一行顯實。次言無漏智者。卽是
<lb ed="X" n="0097b04"/><lb ed="R052" n="0147a15"/>一切種智。以其不漏落於二邊也。亦不漏落於中
<lb ed="X" n="0097b05"/><lb ed="R052" n="0147a16"/>道。故稱無漏智也。若有等者。謂任其是人天。是二
<lb ed="X" n="0097b06"/><lb ed="R052" n="0147a17"/>乘。是菩薩。聞於法華而開顯。無不成於佛道也。</p><p xml:id="pX33p0097b0619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0097b07"/><lb ed="R052" n="0147a18"/>二出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b08"/><lb ed="R052" n="0147b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0097b0801">諸佛本誓願。我所行佛道。普欲令衆生。亦同得此道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b09"/><lb ed="R052" n="0147b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0097b0901">意謂。諸佛雖說於權。後必開權以顯實者。無他。總
<lb ed="X" n="0097b10"/><lb ed="R052" n="0147b03"/>由諸佛誓願。自旣成佛。還欲一切同得佛道故也。
<lb ed="X" n="0097b11"/><lb ed="R052" n="0147b04"/>乃是衆生。秪堪先說權耳。故曰諸佛<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0097b1117" cb:place="inline">△二頌
<lb ed="X" n="0097b12"/><lb ed="R052" n="0147b05"/>爲實施權二。初正明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b13"/><lb ed="R052" n="0147b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0097b1301">未來世諸佛。雖說百千億。無數諸法門。其實爲一乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b14"/><lb ed="R052" n="0147b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0097b1401">無數句。卽施權。其實句。爲實也。</p><p xml:id="pX33p0097b1413" cb:place="inline">△二出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b15"/><lb ed="R052" n="0147b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0097b1501">諸佛兩足尊。知法常無性。佛種從緣起。是故說一乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097b16"/><lb ed="R052" n="0147b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0097b1601">知法常無性者。謂諸佛能以權實不二之妙智。了
<lb ed="X" n="0097b17"/><lb ed="R052" n="0147b10"/>知世間出世間。一切諸法。常自空寂。本來無性。無
<lb ed="X" n="0097b18"/><lb ed="R052" n="0147b11"/>何等性。所謂諸法無自性。無他性。無自他共性。無
<lb ed="X" n="0097b19"/><lb ed="R052" n="0147b12"/>自他離性。不但無於四性。幷無性之無。亦復無也。
<lb ed="X" n="0097b20"/><lb ed="R052" n="0147b13"/>何者。以諸法從本來。自性相皆空故也。如現前介
<lb ed="X" n="0097b21"/><lb ed="R052" n="0147b14"/>爾一念心起。卽便具足三千性相。百界千如。而此
<lb ed="X" n="0097b22"/><lb ed="R052" n="0147b15"/>三千。不從自性生。亦不從他性共性離性生。故此
<lb ed="X" n="0097b23"/><lb ed="R052" n="0147b16"/>無性。如來究竟了知。所以知法常無性。然此無性
<lb ed="X" n="0097b24"/><lb ed="R052" n="0147b17"/>之法。乃是一切衆生之佛種。而此佛種。須藉因緣
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0097c" n="0097c"/>
<lb ed="X" n="0097c01"/><lb ed="R052" n="0147b18"/>得起。如世之穀種。須藉水土因緣。纔得發起。佛種
<lb ed="X" n="0097c02"/><lb ed="R052" n="0148a01"/>亦然。須藉敎行因緣。方能發起也。以由佛種從緣
<lb ed="X" n="0097c03"/><lb ed="R052" n="0148a02"/>得起。是故諸佛爲諸衆生。說一乘之敎。令其依敎
<lb ed="X" n="0097c04"/><lb ed="R052" n="0148a03"/>起行。卽得起於種種也。則知諸佛出世本意。元欲
<lb ed="X" n="0097c05"/><lb ed="R052" n="0148a04"/>發起佛種。欲起佛種。必須一乘之敎。以爲其緣。故
<lb ed="X" n="0097c06"/><lb ed="R052" n="0148a05"/>凡有所施之權。皆爲一實。故云佛種等也。</p><p xml:id="pX33p0097c0617" cb:place="inline">△三頌
<lb ed="X" n="0097c07"/><lb ed="R052" n="0148a06"/>廢權立實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097c08"/><lb ed="R052" n="0148a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0097c0801">是法住法位。世間相常住。於道場知<anchor xml:id="nkr_note_add_0097c0801" n="0097c0801"/><anchor xml:id="beg0097c0801" n="0097c0801"/>已<anchor xml:id="end0097c0801"/>。導師方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0097c09"/><lb ed="R052" n="0148a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0097c0901">是法者。卽指上知法常無性法字而言也。謂有世
<lb ed="X" n="0097c10"/><lb ed="R052" n="0148a09"/>間法。出世間法。聖人法。凡夫法。淸淨法。染汙法。有
<lb ed="X" n="0097c11"/><lb ed="R052" n="0148a10"/>漏法。無漏法。如是諸法。雖則千差萬別種種不同。
<lb ed="X" n="0097c12"/><lb ed="R052" n="0148a11"/>而皆當體全卽實相。莫不住於眞如法位之中。所
<lb ed="X" n="0097c13"/><lb ed="R052" n="0148a12"/>謂唯一眞如實相。故言是法住法位也。世間相常
<lb ed="X" n="0097c14"/><lb ed="R052" n="0148a13"/>住者。相有世間生相。有世間住相。有世間異相。有
<lb ed="X" n="0097c15"/><lb ed="R052" n="0148a14"/>世間滅相。常住者。常卽不生不滅。住卽無去無來。
<lb ed="X" n="0097c16"/><lb ed="R052" n="0148a15"/>若諸法不住於法位。則無論世間相非常住。卽出
<lb ed="X" n="0097c17"/><lb ed="R052" n="0148a16"/>世間相亦非常住。今皆旣住眞如法位。則無論出
<lb ed="X" n="0097c18"/><lb ed="R052" n="0148a17"/>世間相是常住。卽世間相亦常住。何者。以一切法。
<lb ed="X" n="0097c19"/><lb ed="R052" n="0148a18"/>若以情見觀之。則有生住異滅之相。若以眞如法
<lb ed="X" n="0097c20"/><lb ed="R052" n="0148b01"/>位論之。則悉皆實相。無有一法不眞。無有一相非
<lb ed="X" n="0097c21"/><lb ed="R052" n="0148b02"/>實。故卽生相。而實不生。乃至卽滅相。而實不滅也。
<lb ed="X" n="0097c22"/><lb ed="R052" n="0148b03"/>良繇法位是常住。故諸法住於法位。亦復常住。所
<lb ed="X" n="0097c23"/><lb ed="R052" n="0148b04"/>以世間相常住也。總而言之。是法住法位。唯是諸
<lb ed="X" n="0097c24"/><lb ed="R052" n="0148b05"/>法實相而<anchor xml:id="nkr_note_add_0097c2401" n="0097c2401"/><anchor xml:id="beg0097c2401" n="0097c2401"/>已<anchor xml:id="end0097c2401"/>。世間相常住。亦復是諸法實相而<anchor xml:id="nkr_note_add_0097c2402" n="0097c2402"/><anchor xml:id="beg0097c2402" n="0097c2402"/>已<anchor xml:id="end0097c2402"/>。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0098a" n="0098a"/>
<lb ed="X" n="0098a01"/><lb ed="R052" n="0148b06"/>此法位常住。諸佛於是得道之場。<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a0101" n="0098a0101"/><anchor xml:id="beg0098a0101" n="0098a0101"/>已<anchor xml:id="end0098a0101"/>能證知。自旣
<lb ed="X" n="0098a02"/><lb ed="R052" n="0148b07"/>知<anchor xml:id="nkr_note_add_0098a0201" n="0098a0201"/><anchor xml:id="beg0098a0201" n="0098a0201"/>已<anchor xml:id="end0098a0201"/>。還須導人。但機不契。故方便說。旣云方便。乃
<lb ed="X" n="0098a03"/><lb ed="R052" n="0148b08"/>卽權是實。則實立也。旣卽權是實。實外無權。則權
<lb ed="X" n="0098a04"/><lb ed="R052" n="0148b09"/>廢矣。故名廢權立實也。</p><p xml:id="pX33p0098a0410" cb:place="inline">△三頌現在三。初頌開權
<lb ed="X" n="0098a05"/><lb ed="R052" n="0148b10"/>顯實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a06"/><lb ed="R052" n="0148b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0098a0601">天人所供養。現在十方佛。其數如恒沙。出現於世間。
<lb ed="X" n="0098a07"/><lb ed="R052" n="0148b12"/>安隱衆生故。亦說如是法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a08"/><lb ed="R052" n="0148b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0098a0801">如是法者。卽權法也。以其衆生樂小。先施權法。以
<lb ed="X" n="0098a09"/><lb ed="R052" n="0148b14"/>安隱之。亦之一字。對上過未而言。謂施權佛佛同
<lb ed="X" n="0098a10"/><lb ed="R052" n="0148b15"/>耳。此約權而釋也。若約權實並釋。如是法者。卽權
<lb ed="X" n="0098a11"/><lb ed="R052" n="0148b16"/>實法也。衆生樂小。施三權法。而安隱之。衆生機熟。
<lb ed="X" n="0098a12"/><lb ed="R052" n="0148b17"/>說一實法。而安隱之。初句所安隱。次句能安隱。以
<lb ed="X" n="0098a13"/><lb ed="R052" n="0148b18"/>此權實之法。安隱大小之機。則三世皆然。故云亦
<lb ed="X" n="0098a14"/><lb ed="R052" n="0149a01"/>說也。</p><p xml:id="pX33p0098a1403" cb:place="inline">△二頌爲實施權。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a15"/><lb ed="R052" n="0149a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0098a1501">知第一寂滅。以方便力故。雖示種種道。其實爲佛乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a16"/><lb ed="R052" n="0149a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0098a1601">知第一寂滅者。謂諸佛以自行實智。了知諸法。悉
<lb ed="X" n="0098a17"/><lb ed="R052" n="0149a04"/>皆實相。非三乘九界七種方便。故言第一。諸法之
<lb ed="X" n="0098a18"/><lb ed="R052" n="0149a05"/>體。本來自寂。不復更寂。本來是滅。不復更滅。故言
<lb ed="X" n="0098a19"/><lb ed="R052" n="0149a06"/>寂滅也。餘可知。</p><p xml:id="pX33p0098a1907" cb:place="inline">△三頌廢權立實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a20"/><lb ed="R052" n="0149a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0098a2001">知衆生諸行。深心之所念。過去所習業。欲性精進力。
<lb ed="X" n="0098a21"/><lb ed="R052" n="0149a08"/>及諸根利鈍。以種種因緣。譬喩亦言辭。隨應方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098a22"/><lb ed="R052" n="0149a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0098a2201">知之一字。卽化他權智。爲照了也。諸行。是外身之
<lb ed="X" n="0098a23"/><lb ed="R052" n="0149a10"/>所行。心念。是內心之所念也。過去等三句。釋明上
<lb ed="X" n="0098a24"/><lb ed="R052" n="0149a11"/>之諸行及心念也。此是知機。以種種下。正明說法
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0098b" n="0098b"/>
<lb ed="X" n="0098b01"/><lb ed="R052" n="0149a12"/>也。旣言方便說者。則權自廢矣。權若廢。而實自立
<lb ed="X" n="0098b02"/><lb ed="R052" n="0149a13"/>也。</p><p xml:id="pX33p0098b0202" cb:place="inline">△三頌重明釋迦二。初頌略開顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098b03"/><lb ed="R052" n="0149a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0098b0301">今我亦如是。安隱衆生故。以種種法門。宣示於佛道。
<lb ed="X" n="0098b04"/><lb ed="R052" n="0149a15"/>我以智慧力。知衆生性欲。方便說諸法。皆令得歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098b05"/><lb ed="R052" n="0149a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0098b0501">頌重明釋迦有二。此略頌開顯。次舍利弗下。廣頌
<lb ed="X" n="0098b06"/><lb ed="R052" n="0149a17"/>開顯。有此廣略二番者。不無其意。蓋如來預知法
<lb ed="X" n="0098b07"/><lb ed="R052" n="0149a18"/>說。唯是上根得悟。中下猶迷。還須喩說。然喩乃由
<lb ed="X" n="0098b08"/><lb ed="R052" n="0149b01"/>法而立。法則須喩而明。方得法喩相成。而無不齊
<lb ed="X" n="0098b09"/><lb ed="R052" n="0149b02"/>也。若不明法者。因喩而得解。旣得解喩。自知法矣。
<lb ed="X" n="0098b10"/><lb ed="R052" n="0149b03"/>故此中略頌。爲下喩說中總譬作本。下廣頌。爲下
<lb ed="X" n="0098b11"/><lb ed="R052" n="0149b04"/>喩說中別譬作本也。初略又二。初一行是顯實。次
<lb ed="X" n="0098b12"/><lb ed="R052" n="0149b05"/>一行是開權。初中種種者。卽是權也。佛道者。卽是
<lb ed="X" n="0098b13"/><lb ed="R052" n="0149b06"/>實也。旣言種種法顯示於佛道。則所顯之實。乃卽
<lb ed="X" n="0098b14"/><lb ed="R052" n="0149b07"/>權而實也。次中智慧者。卽是實也。諸法者。卽是權
<lb ed="X" n="0098b15"/><lb ed="R052" n="0149b08"/>也。旣言以智慧力而說諸法。則所開之權。乃卽實
<lb ed="X" n="0098b16"/><lb ed="R052" n="0149b09"/>而權也。皆令歡喜者。由方便而顯眞實。無明若破。
<lb ed="X" n="0098b17"/><lb ed="R052" n="0149b10"/>中道卽顯。便得登歡喜地之初住位。故云皆令歡
<lb ed="X" n="0098b18"/><lb ed="R052" n="0149b11"/>喜。則知此句。卽開佛知見之異名也。以開佛知見。
<lb ed="X" n="0098b19"/><lb ed="R052" n="0149b12"/>對十住故。本文大意如此。若爲下譬本而言。兩行
<lb ed="X" n="0098b20"/><lb ed="R052" n="0149b13"/>中。我之一字。爲下長者譬之本。安隱。爲下火宅譬
<lb ed="X" n="0098b21"/><lb ed="R052" n="0149b14"/>之本。以安隱對不安隱也。衆生。爲下五百人譬之
<lb ed="X" n="0098b22"/><lb ed="R052" n="0149b15"/>本。種種。爲下一門譬之本。知衆生性欲。爲下三十
<lb ed="X" n="0098b23"/><lb ed="R052" n="0149b16"/>子譬之本也。</p><p xml:id="pX33p0098b2306" cb:place="inline">△二頌廣開顯四。初舍利弗去。至大
<lb ed="X" n="0098b24"/><lb ed="R052" n="0149b17"/>悲心。頌申明方便。次我始去。至亦當作佛。頌開權
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0098c" n="0098c"/>
<lb ed="X" n="0098c01"/><lb ed="R052" n="0149b18"/>顯實。三如三世去。至優曇華。頌歎法希有。四汝等
<lb ed="X" n="0098c02"/><lb ed="R052" n="0150a01"/>下。至卷盡。頌勸信不虗。初又二。初示相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098c03"/><lb ed="R052" n="0150a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0098c0301">舍利弗當知。我以佛眼觀。見六道衆生。貧窮無福慧。
<lb ed="X" n="0098c04"/><lb ed="R052" n="0150a03"/>入生死險道。相續苦不斷。深著於五欲。如犛牛愛尾。
<lb ed="X" n="0098c05"/><lb ed="R052" n="0150a04"/>以貪愛自蔽。盲瞑無所見。不求大勢佛。及與斷苦法。
<lb ed="X" n="0098c06"/><lb ed="R052" n="0150a05"/>深入諸邪見。以苦欲捨苦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0098c07"/><lb ed="R052" n="0150a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0098c0701">初一行。示衆生濁相。我以佛眼觀者。釋迦如來。於
<lb ed="X" n="0098c08"/><lb ed="R052" n="0150a07"/>法身地中。以無緣大悲。而觀衆生也。若是觀於六
<lb ed="X" n="0098c09"/><lb ed="R052" n="0150a08"/>道衆生。應是法眼。何言佛眼。此有二義。一擧勝以
<lb ed="X" n="0098c10"/><lb ed="R052" n="0150a09"/>攝劣。佛眼勝。法眼劣故。所以不言法眼。而言佛眼
<lb ed="X" n="0098c11"/><lb ed="R052" n="0150a10"/>也。二者。如來五眼。一眼中觀。四眼入佛眼。同名佛
<lb ed="X" n="0098c12"/><lb ed="R052" n="0150a11"/>眼。故不言法眼。而言佛眼也。貧窮無福慧者。非無
<lb ed="X" n="0098c13"/><lb ed="R052" n="0150a12"/>世間衣食受用之福。及世智辨聰之慧。乃是無出
<lb ed="X" n="0098c14"/><lb ed="R052" n="0150a13"/>世法財故貧。無功德莊嚴故窮。旣其貧窮。故無如
<lb ed="X" n="0098c15"/><lb ed="R052" n="0150a14"/>來所有之大福德大智慧也。次入生死二句。示命
<lb ed="X" n="0098c16"/><lb ed="R052" n="0150a15"/>濁相。以其色心連持不斷。所似摧年減壽。朝生暮
<lb ed="X" n="0098c17"/><lb ed="R052" n="0150a16"/>死。展轉無窮。而諸苦相續不斷也。三深著下一行。
<lb ed="X" n="0098c18"/><lb ed="R052" n="0150a17"/>示煩惱濁相。如犛牛者。衆生貪愛五欲。致使亡於
<lb ed="X" n="0098c19"/><lb ed="R052" n="0150a18"/>法身。喪於慧命。猶如犛牛之愛尾。而亡失身命也。
<lb ed="X" n="0098c20"/><lb ed="R052" n="0150b01"/>四不求下二句。示劫濁相。佛能斷衆生之難斷。破
<lb ed="X" n="0098c21"/><lb ed="R052" n="0150b02"/>衆生之難破。有大勢力。故稱大勢。不求佛。卽不見
<lb ed="X" n="0098c22"/><lb ed="R052" n="0150b03"/>佛。不求法。卽不聞法。旣無佛法。唯是四濁。聚在一
<lb ed="X" n="0098c23"/><lb ed="R052" n="0150b04"/>時。成一劫濁也。五深入下二句。示見濁相。邪見是
<lb ed="X" n="0098c24"/><lb ed="R052" n="0150b05"/>苦因。而此苦因。必招苦東。計此邪見苦因。還欲捨
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0099a" n="0099a"/>
<lb ed="X" n="0099a01"/><lb ed="R052" n="0150b06"/>此苦果。故曰以苦欲捨苦也。</p><p xml:id="pX33p0099a0112" cb:place="inline">△二出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a02"/><lb ed="R052" n="0150b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099a0201">爲是衆生故。而起大悲心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a03"/><lb ed="R052" n="0150b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099a0301">所以如來本意。欲直說一乘。但爲此五濁衆生。機
<lb ed="X" n="0099a04"/><lb ed="R052" n="0150b09"/>宜不契。故如來以大悲心。而先說方便也。故曰爲
<lb ed="X" n="0099a05"/><lb ed="R052" n="0150b10"/>是<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0099a0504" cb:place="inline">△二頌開權顯實二。初我始去。十七行半
<lb ed="X" n="0099a06"/><lb ed="R052" n="0150b11"/>開權。次舍利弗當知去。六行顯實。初又二。初六行
<lb ed="X" n="0099a07"/><lb ed="R052" n="0150b12"/>半隱實。次十一行施權。初又二。初四行半。大乘擬
<lb ed="X" n="0099a08"/><lb ed="R052" n="0150b13"/>宜。次二行無機息化。初又二。初三七思惟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a09"/><lb ed="R052" n="0150b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099a0901">我始坐道場。觀樹亦經行。於三七日中。思惟如是事。
<lb ed="X" n="0099a10"/><lb ed="R052" n="0150b15"/>我所得智慧。微妙最第一。衆生諸根鈍。著樂癡所盲。
<lb ed="X" n="0099a11"/><lb ed="R052" n="0150b16"/>如斯之等類。云何而可度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099a12"/><lb ed="R052" n="0150b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099a1201">我始等者。若論如來。久遠所證。本中之本。焉有於
<lb ed="X" n="0099a13"/><lb ed="R052" n="0150b18"/>始。良繇如來自旣久證。還以大悲。懷念衆生。欲令
<lb ed="X" n="0099a14"/><lb ed="R052" n="0151a01"/>同證如來之所證。故垂於本中之迹。及以迹中之
<lb ed="X" n="0099a15"/><lb ed="R052" n="0151a02"/>迹。不妨於無始而言始也。言我始者。卽今日釋迦。
<lb ed="X" n="0099a16"/><lb ed="R052" n="0151a03"/>一代施化。最初坐道場時也。然有大小。二時不同。
<lb ed="X" n="0099a17"/><lb ed="R052" n="0151a04"/>如來本一。由機不同。故有大小。若見千丈舍那身。
<lb ed="X" n="0099a18"/><lb ed="R052" n="0151a05"/>於七寶座。說修多羅。此卽大始。若見丈六劣應身。
<lb ed="X" n="0099a19"/><lb ed="R052" n="0151a06"/>於生草座。說四阿含。此卽小始。今言始者。乃大始
<lb ed="X" n="0099a20"/><lb ed="R052" n="0151a07"/>也。坐道場。而觀樹經行者。旣坐於道場<anchor xml:id="nkr_note_add_0099a2001" n="0099a2001"/><anchor xml:id="beg0099a2001" n="0099a2001"/>已<anchor xml:id="end0099a2001"/>。則當說
<lb ed="X" n="0099a21"/><lb ed="R052" n="0151a08"/>法度生。若欲說法。必先鑒機。故內心思惟籌量。而
<lb ed="X" n="0099a22"/><lb ed="R052" n="0151a09"/>觀樹經行也。旣坐樹下成道。故觀機還觀其樹。旣
<lb ed="X" n="0099a23"/><lb ed="R052" n="0151a10"/>依其地成道。故觀機還經行其地。此無他如古所
<lb ed="X" n="0099a24"/><lb ed="R052" n="0151a11"/>謂。報樹地之恩也。所得智慧者。卽佛之知見也。不
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0099b" n="0099b"/>
<lb ed="X" n="0099b01"/><lb ed="R052" n="0151a12"/>可心思言議。故微妙。非九界三乘所及。故第一也。
<lb ed="X" n="0099b02"/><lb ed="R052" n="0151a13"/>云何而可度者。正是思惟之謂。非是棄絕之詞。正
<lb ed="X" n="0099b03"/><lb ed="R052" n="0151a14"/>欲度之。乃不勝躊躇耳。意謂不知如何方法。能令
<lb ed="X" n="0099b04"/><lb ed="R052" n="0151a15"/>衆生鈍根者得利。乃至癡盲者得明。而得開佛之
<lb ed="X" n="0099b05"/><lb ed="R052" n="0151a16"/>知見也。</p><p xml:id="pX33p0099b0504" cb:place="inline">△二諸天請轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b06"/><lb ed="R052" n="0151a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099b0601">爾時諸梵王。及諸天帝釋。護世四天王。及大自在天。
<lb ed="X" n="0099b07"/><lb ed="R052" n="0151a18"/>幷餘諸天衆。眷屬百千萬。恭敬合掌禮。請我轉法輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b08"/><lb ed="R052" n="0151b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099b0801">諸天請轉者。旣知如來思惟觀機。必當說法。故請
<lb ed="X" n="0099b09"/><lb ed="R052" n="0151b02"/>如來轉大法輪。而利濟也。</p><p xml:id="pX33p0099b0911" cb:place="inline">△二無機息化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b10"/><lb ed="R052" n="0151b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099b1001">我卽自思惟。若但讚佛乘。衆生沒在苦。不能信是法。
<lb ed="X" n="0099b11"/><lb ed="R052" n="0151b04"/>破法不信故。墜於三惡道。我甯不說法。疾入於涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b12"/><lb ed="R052" n="0151b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099b1201">此謂衆生不契大化也。言沒苦者。卽是鈍根衆生。
<lb ed="X" n="0099b13"/><lb ed="R052" n="0151b06"/>著於五欲之樂。而爲無明之所盲瞽。故曰沒在苦
<lb ed="X" n="0099b14"/><lb ed="R052" n="0151b07"/>也。此衆生。必不能信一佛乘法。不信必謗。謗必墮
<lb ed="X" n="0099b15"/><lb ed="R052" n="0151b08"/>苦。言我甯不說法者。如來說法。本欲衆生得樂。今
<lb ed="X" n="0099b16"/><lb ed="R052" n="0151b09"/>乃不唯無樂。而反墜苦。不若不說矣。故云我甯不
<lb ed="X" n="0099b17"/><lb ed="R052" n="0151b10"/>說法等也。</p><p xml:id="pX33p0099b1705" cb:place="inline">△二施權二。初念同諸佛。二隨順施小。
<lb ed="X" n="0099b18"/><lb ed="R052" n="0151b11"/>初二。初釋迦正念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b19"/><lb ed="R052" n="0151b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099b1901">尋念過去佛。所行方便力。我今所得道。亦應說三乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b20"/><lb ed="R052" n="0151b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099b2001">尋念者。尋卽隨也。謂息大化之時。隨卽念同諸佛。
<lb ed="X" n="0099b21"/><lb ed="R052" n="0151b14"/>亦應先施於小。故曰尋念<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0099b2113" cb:place="inline">△二諸佛慰喩二。
<lb ed="X" n="0099b22"/><lb ed="R052" n="0151b15"/>初歎同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099b23"/><lb ed="R052" n="0151b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099b2301">作是思惟時。十方佛皆現。梵音慰喩我。善哉釋迦文。
<lb ed="X" n="0099b24"/><lb ed="R052" n="0151b17"/>第一之導師。得是無上法。隨諸一切佛。而用方便力。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0099c" n="0099c"/>
<lb ed="X" n="0099c01"/><lb ed="R052" n="0151b18"/>我等亦皆得。最妙第一法。爲諸衆生類。分別說三乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c02"/><lb ed="R052" n="0152a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099c0201">言善哉等者。若直說一乘。則不得名善。若但說三
<lb ed="X" n="0099c03"/><lb ed="R052" n="0152a02"/>乘。則不名第一。今先說三乘。次說一乘。還會三乘。
<lb ed="X" n="0099c04"/><lb ed="R052" n="0152a03"/>同入一乘。故言善哉釋迦第一導師也。</p><p xml:id="pX33p0099c0416" cb:place="inline">△二出意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c05"/><lb ed="R052" n="0152a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099c0501">小智樂小法。不自信作佛。是故以方便。分別說諸果。
<lb ed="X" n="0099c06"/><lb ed="R052" n="0152a05"/>雖復說三乘。但爲敎菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c07"/><lb ed="R052" n="0152a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099c0701">△二隨順施小三。初隨順。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c08"/><lb ed="R052" n="0152a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099c0801">舍利弗當知。我聞聖師子。深淨微妙音。稱南無諸佛。
<lb ed="X" n="0099c09"/><lb ed="R052" n="0152a08"/>復作如是念。我出濁惡世。如諸佛所說。我亦隨順行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c10"/><lb ed="R052" n="0152a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099c1001">聖師子者。十方佛是聖中聖。人中師子也。深淨微
<lb ed="X" n="0099c11"/><lb ed="R052" n="0152a10"/>妙者。以十方佛。證三德爲深。斷五住爲淨。非九界
<lb ed="X" n="0099c12"/><lb ed="R052" n="0152a11"/>所知爲微。不違實相爲妙。所以能慰釋迦。先開權。
<lb ed="X" n="0099c13"/><lb ed="R052" n="0152a12"/>後顯實。今欲讚其能說之人。不讚其所說之音也。
<lb ed="X" n="0099c14"/><lb ed="R052" n="0152a13"/>南無者。此云皈命。亦云救我。亦云敬從。此中唯敬
<lb ed="X" n="0099c15"/><lb ed="R052" n="0152a14"/>從之義耳。</p><p xml:id="pX33p0099c1505" cb:place="inline">△二施小。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c16"/><lb ed="R052" n="0152a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0099c1601">思惟是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c1601" n="0099c1601"/><anchor xml:id="beg0099c1601" n="0099c1601"/>已<anchor xml:id="end0099c1601"/>。卽趣波羅奈。諸法寂滅相。不可以言宣。
<lb ed="X" n="0099c17"/><lb ed="R052" n="0152a16"/>以方便力故。爲五比丘說。是名轉法輪。便有涅槃音。
<lb ed="X" n="0099c18"/><lb ed="R052" n="0152a17"/>及以阿羅漢。法僧差別名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0099c19"/><lb ed="R052" n="0152a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0099c1901">諸法寂滅等者。此法<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c1901" n="0099c1901"/><anchor xml:id="beg0099c1901" n="0099c1901"/>已<anchor xml:id="end0099c1901"/>寂。不復更寂。<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c1902" n="0099c1902"/><anchor xml:id="beg0099c1902" n="0099c1902"/>已<anchor xml:id="end0099c1902"/>滅不復更
<lb ed="X" n="0099c20"/><lb ed="R052" n="0152b01"/>滅。此眞空之相也。尙不可以心思。那可得以語議。
<lb ed="X" n="0099c21"/><lb ed="R052" n="0152b02"/>故曰諸法<note place="inline">云云</note>。然有因緣。亦可得說。所以假方便。
<lb ed="X" n="0099c22"/><lb ed="R052" n="0152b03"/>而爲五人。說小乘涅槃也。故曰以方便<note place="inline">云云</note>。言便
<lb ed="X" n="0099c23"/><lb ed="R052" n="0152b04"/>有涅槃音者。卽是如來說四諦法竟。問陳如云。汝
<lb ed="X" n="0099c24"/><lb ed="R052" n="0152b05"/>知否。陳如云。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c2401" n="0099c2401"/><anchor xml:id="beg0099c2401" n="0099c2401"/>已<anchor xml:id="end0099c2401"/>知。汝解否。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0099c2402" n="0099c2402"/><anchor xml:id="beg0099c2402" n="0099c2402"/>已<anchor xml:id="end0099c2402"/>解。故言便有涅
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0100a" n="0100a"/>
<lb ed="X" n="0100a01"/><lb ed="R052" n="0152b06"/>槃音也。險如但得初果。此是分證涅槃也。</p><p xml:id="pX33p0100a0117" cb:place="inline">△三釋
<lb ed="X" n="0100a02"/><lb ed="R052" n="0152b07"/>疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a03"/><lb ed="R052" n="0152b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100a0301">從久遠劫來。讚示涅槃法。生死苦永盡。我常如是說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a04"/><lb ed="R052" n="0152b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100a0401">疑如文句釋。言久遠者。蓋昔日十六王子。覆講法
<lb ed="X" n="0100a05"/><lb ed="R052" n="0152b10"/>華。結緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0100a0501" n="0100a0501"/><anchor xml:id="beg0100a0501" n="0100a0501"/>已<anchor xml:id="end0100a0501"/>後。退大取小。及乎中間相値。一一調停。
<lb ed="X" n="0100a06"/><lb ed="R052" n="0152b11"/>至於今日。王城開顯。一聞得悟。按彼可見。不爾說。
<lb ed="X" n="0100a07"/><lb ed="R052" n="0152b12"/>何爲久遠也。</p><p xml:id="pX33p0100a0706" cb:place="inline">△二顯實二。初明大乘機發。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a08"/><lb ed="R052" n="0152b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100a0801">舍利弗當知。我見佛子等。志求佛道者。無量千萬億。
<lb ed="X" n="0100a09"/><lb ed="R052" n="0152b14"/>咸以恭敬心。皆來至佛所。曾從諸佛聞。方便所說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a10"/><lb ed="R052" n="0152b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100a1001">佛子等者。非指菩薩爲佛子。乃指二乘人。一經開
<lb ed="X" n="0100a11"/><lb ed="R052" n="0152b16"/>顯。卽能承紹如來大乘家業。故稱佛子也。</p><p xml:id="pX33p0100a1117" cb:place="inline">△二明
<lb ed="X" n="0100a12"/><lb ed="R052" n="0152b17"/>如來演說四。初作念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a13"/><lb ed="R052" n="0152b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100a1301">我卽作是念。如來所以出。爲說佛慧故。今正是其時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a14"/><lb ed="R052" n="0153a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100a1401">如來所以出。出之一字。有二義。一是如來出現世
<lb ed="X" n="0100a15"/><lb ed="R052" n="0153a02"/>間之出。二是如來從三昧起。出定之出也。如來出
<lb ed="X" n="0100a16"/><lb ed="R052" n="0153a03"/>世出定。所以唯欲說佛知見。今乃正當可說之時。
<lb ed="X" n="0100a17"/><lb ed="R052" n="0153a04"/>故云如來所以出。所以出者。卽出之所以也。</p><p xml:id="pX33p0100a1718" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0100a18"/><lb ed="R052" n="0153a05"/>揀機。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a19"/><lb ed="R052" n="0153a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100a1901">舍利弗當知。鈍根小智人。著相憍慢者。不能信是法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a20"/><lb ed="R052" n="0153a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100a2001">鈍根等者。鈍根故智小。著相故憍慢。如斯之人。那
<lb ed="X" n="0100a21"/><lb ed="R052" n="0153a08"/>堪信受。蓋卽指五千退座者也。故前云是小智<anchor xml:id="nkr_note_add_0100a2101" n="0100a2101"/><anchor xml:id="beg0100a2101" n="0100a2101"/>已<anchor xml:id="end0100a2101"/>
<lb ed="X" n="0100a22"/><lb ed="R052" n="0153a09"/>出。及增上慢人退亦佳矣。</p><p xml:id="pX33p0100a2211" cb:place="inline">△三正說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a23"/><lb ed="R052" n="0153a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100a2301">今我喜無畏。於諸菩薩中。正直捨方便。但說無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100a24"/><lb ed="R052" n="0153a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100a2401">喜無畏者。喜者喜此在會之衆。無復枝葉。唯有貞
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0100b" n="0100b"/>
<lb ed="X" n="0100b01"/><lb ed="R052" n="0153a12"/>實。無畏者。若小智在座。聞必不信。不信生謗。生謗
<lb ed="X" n="0100b02"/><lb ed="R052" n="0153a13"/>墮苦。則我有畏。今旣退去。故無畏也。捨方便者。卽
<lb ed="X" n="0100b03"/><lb ed="R052" n="0153a14"/>是廢權也。</p><p xml:id="pX33p0100b0305" cb:place="inline">△四結益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b04"/><lb ed="R052" n="0153a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100b0401">菩薩聞是法。疑網皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0100b0401" n="0100b0401"/><anchor xml:id="beg0100b0401" n="0100b0401"/>已<anchor xml:id="end0100b0401"/>除。千二百羅漢。悉亦當作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b05"/><lb ed="R052" n="0153a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100b0501">疑網除者。謂如來入定放光。現種種瑞。菩薩亦皆
<lb ed="X" n="0100b06"/><lb ed="R052" n="0153a17"/>有疑。不知是何因緣。如墮於網而不能出。今開三
<lb ed="X" n="0100b07"/><lb ed="R052" n="0153a18"/>顯一之說。疑旣釋。如除網一般。故云疑網除也。菩
<lb ed="X" n="0100b08"/><lb ed="R052" n="0153b01"/>薩旣其疑除。則亦當作佛。羅漢旣其作佛。則亦除
<lb ed="X" n="0100b09"/><lb ed="R052" n="0153b02"/>疑網。文互顯耳。又菩薩言其疑網除。擧其能斷權
<lb ed="X" n="0100b10"/><lb ed="R052" n="0153b03"/>疑。羅漢言其當作佛。擧其能生實信也。</p><p xml:id="pX33p0100b1016" cb:place="inline">△三頌歎
<lb ed="X" n="0100b11"/><lb ed="R052" n="0153b04"/>法希有二。初頌如是法妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b12"/><lb ed="R052" n="0153b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100b1201">如三世諸佛。說法之儀式。我今亦如是。說無分別法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b13"/><lb ed="R052" n="0153b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100b1301">如三世等者。初則爲實施權。次乃開權顯實。後則
<lb ed="X" n="0100b14"/><lb ed="R052" n="0153b07"/>廢權立實。此是十方三世一切諸佛。設化之儀則
<lb ed="X" n="0100b15"/><lb ed="R052" n="0153b08"/>法式。故曰如三世<note place="inline">云云</note>。無分別法者。以法體是妙。
<lb ed="X" n="0100b16"/><lb ed="R052" n="0153b09"/>非思量分別之所能解。故言無分別法也。</p><p xml:id="pX33p0100b1617" cb:place="inline">△二頌
<lb ed="X" n="0100b17"/><lb ed="R052" n="0153b10"/>時乃說之三。初法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b18"/><lb ed="R052" n="0153b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100b1801">諸佛興出世。懸遠値遇難。正使出於世。說是法復難。
<lb ed="X" n="0100b19"/><lb ed="R052" n="0153b12"/>無量無數劫。聞是法亦難。能聽是法者。斯人亦復難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100b20"/><lb ed="R052" n="0153b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100b2001">總明四難。初二句。明佛出世難。幷値佛亦難。所謂
<lb ed="X" n="0100b21"/><lb ed="R052" n="0153b14"/>諸佛出世。我沉論。我出世時。佛滅度。故値佛是難
<lb ed="X" n="0100b22"/><lb ed="R052" n="0153b15"/>也。次正使下二句。明說妙法難。如今釋迦雖出於
<lb ed="X" n="0100b23"/><lb ed="R052" n="0153b16"/>世。而四十年來。或兼或但或對或帶。逗留四十餘
<lb ed="X" n="0100b24"/><lb ed="R052" n="0153b17"/>年。至於今日。猶然三請三止。纔爲之說。豈不難乎。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0100c" n="0100c"/>
<lb ed="X" n="0100c01"/><lb ed="R052" n="0153b18"/>次無量下二句。明聞妙法難。法音歷耳。無論迷解。
<lb ed="X" n="0100c02"/><lb ed="R052" n="0154a01"/>總名聞法。如五千人。如來正當許說。而乃禮佛退
<lb ed="X" n="0100c03"/><lb ed="R052" n="0154a02"/>去。故聞是妙法亦復難也。次能聽下二句。明聽妙
<lb ed="X" n="0100c04"/><lb ed="R052" n="0154a03"/>法難。聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0100c0401" n="0100c0401"/><anchor xml:id="beg0100c0401" n="0100c0401"/>已<anchor xml:id="end0100c0401"/>信解。而能受持。名之爲聽。如今世尊長
<lb ed="X" n="0100c05"/><lb ed="R052" n="0154a04"/>行重頌。一一廣明五佛開顯。此但得上根信解。而
<lb ed="X" n="0100c06"/><lb ed="R052" n="0154a05"/>中下猶迷。故能聽是法者亦復難也。雖云聞聽皆
<lb ed="X" n="0100c07"/><lb ed="R052" n="0154a06"/>難。聞不及聽。聽則深於聞也。</p><p xml:id="pX33p0100c0712" cb:place="inline">△二喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c08"/><lb ed="R052" n="0154a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100c0801">譬如優曇華。一切皆愛樂。天人所希有。時時乃一出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c09"/><lb ed="R052" n="0154a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100c0901">時乃出者。謂是其時。方乃應時。而得出也。故云時
<lb ed="X" n="0100c10"/><lb ed="R052" n="0154a09"/>時乃一出。此一行偈義。總喩上之四難<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX33p0100c1018" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0100c11"/><lb ed="R052" n="0154a10"/>合。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c12"/><lb ed="R052" n="0154a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100c1201">聞法歡喜讚。乃至發一言。則爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0100c1201" n="0100c1201"/><anchor xml:id="beg0100c1201" n="0100c1201"/>已<anchor xml:id="end0100c1201"/>供養。一切三世佛。
<lb ed="X" n="0100c13"/><lb ed="R052" n="0154a12"/>是人甚希有。過於優曇華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c14"/><lb ed="R052" n="0154a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0100c1401">合頌此經乃是十方三世一切諸佛出世本懷。是
<lb ed="X" n="0100c15"/><lb ed="R052" n="0154a14"/>故聞之。而發言稱讚。則是以法供養一切佛矣。言
<lb ed="X" n="0100c16"/><lb ed="R052" n="0154a15"/>過於優曇華者。優曇三千年一現。則定限有於時
<lb ed="X" n="0100c17"/><lb ed="R052" n="0154a16"/>分。若聞法能讚之人。則不定其時分。而必有者。故
<lb ed="X" n="0100c18"/><lb ed="R052" n="0154a17"/>言過也。又聞法。是合上第三聞法難。歡喜讚。是合
<lb ed="X" n="0100c19"/><lb ed="R052" n="0154a18"/>上第四聽法難。聞聽難。過於優曇。値佛說法。其難
<lb ed="X" n="0100c20"/><lb ed="R052" n="0154b01"/>亦然。擧後攝前。故但言後二難也。</p><p xml:id="pX33p0100c2014" cb:place="inline">△四頌勸信不
<lb ed="X" n="0100c21"/><lb ed="R052" n="0154b02"/>虗三。初頌正勸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0100c22"/><lb ed="R052" n="0154b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0100c2201">汝等勿有疑。我爲諸法王。普吿諸大衆。但以一乘道。
<lb ed="X" n="0100c23"/><lb ed="R052" n="0154b04"/>敎化諸菩薩。無聲聞弟子。汝等舍利弗。聲聞及菩薩。
<lb ed="X" n="0100c24"/><lb ed="R052" n="0154b05"/>當知是妙法。諸佛之秘要。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0101a" n="0101a"/>
<lb ed="X" n="0101a01"/><lb ed="R052" n="0154b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0101a0101">此頌文有二番。初明能說之人是法王。法王所說。
<lb ed="X" n="0101a02"/><lb ed="R052" n="0154b07"/>自當信也。次明所說之法是秘要。秘要之法。亦當
<lb ed="X" n="0101a03"/><lb ed="R052" n="0154b08"/>信也。言秘要者。四十年來。曾未顯說。故言秘。諸佛
<lb ed="X" n="0101a04"/><lb ed="R052" n="0154b09"/>出世本懷。唯此一事。故言要也。</p><p xml:id="pX33p0101a0413" cb:place="inline">△二頌敦逼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a05"/><lb ed="R052" n="0154b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0101a0501">以五濁惡世。但樂著諸欲。如是等衆生。終不求佛道。
<lb ed="X" n="0101a06"/><lb ed="R052" n="0154b11"/>當來世惡人。聞佛說一乘。迷惑不信受。破法墮惡道。
<lb ed="X" n="0101a07"/><lb ed="R052" n="0154b12"/>有慚愧淸淨。志求佛道者。當爲如是等。廣讚一乘道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a08"/><lb ed="R052" n="0154b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0101a0801">此頌文有三番。初一行。明現在著欲之人。不當爲
<lb ed="X" n="0101a09"/><lb ed="R052" n="0154b14"/>說也。次一行。明未來惡人。亦不當爲說也。後一行。
<lb ed="X" n="0101a10"/><lb ed="R052" n="0154b15"/>明若現若未。有慚愧者。當爲廣說。此三番。重重敦
<lb ed="X" n="0101a11"/><lb ed="R052" n="0154b16"/>逼令信。則知著欲及惡人。自不爲說。今旣爲說。正
<lb ed="X" n="0101a12"/><lb ed="R052" n="0154b17"/>如來之深心。豈可不生信乎。如若不信。何異於著
<lb ed="X" n="0101a13"/><lb ed="R052" n="0154b18"/>欲及惡人乎。所以警<g ref="#CB15081">䇿</g>而敦逼也。慚愧淸淨者。若
<lb ed="X" n="0101a14"/><lb ed="R052" n="0155a01"/>上慢人。未得謂得。未證謂證。乃是無慚愧。與不淸
<lb ed="X" n="0101a15"/><lb ed="R052" n="0155a02"/>淨者。若非是上慢。卽名有慚愧淸淨也。</p><p xml:id="pX33p0101a1516" cb:place="inline">△三頌結
<lb ed="X" n="0101a16"/><lb ed="R052" n="0155a03"/>顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a17"/><lb ed="R052" n="0155a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0101a1701">舍利弗當知。諸佛法如是。以萬億方便。隨宜而說法。
<lb ed="X" n="0101a18"/><lb ed="R052" n="0155a05"/>其不習學者。不能曉了此。汝等旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0101a1801" n="0101a1801"/><anchor xml:id="beg0101a1801" n="0101a1801"/>已<anchor xml:id="end0101a1801"/>知。諸佛世之師。
<lb ed="X" n="0101a19"/><lb ed="R052" n="0155a06"/>隨宜方便事。無復諸疑惑。心生大歡喜。自知當作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0101a20"/><lb ed="R052" n="0155a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0101a2001">初一行半結開權。二一行半結顯實。諸佛法如是
<lb ed="X" n="0101a21"/><lb ed="R052" n="0155a08"/>者。謂法爾先施權也。其不習學者二句。謂其不能
<lb ed="X" n="0101a22"/><lb ed="R052" n="0155a09"/>了權。乃爲實而施也。蓋深體權實相卽者。爲習學
<lb ed="X" n="0101a23"/><lb ed="R052" n="0155a10"/>耳。次汝等下結顯實。謂汝等旣知諸佛隨宜所說。
<lb ed="X" n="0101a24"/><lb ed="R052" n="0155a11"/>皆爲一實。則無復疑三乘之權。不卽一乘之實也。
<pb ed="X" xml:id="X33.0625.0101b" n="0101b"/>
<lb ed="X" n="0101b01"/><lb ed="R052" n="0155a12"/>若疑三不卽一。則二乘不知自當作佛矣。今旣了
<lb ed="X" n="0101b02"/><lb ed="R052" n="0155a13"/>知全三卽一。則自知作佛。而當生大歡喜也。釋方
<lb ed="X" n="0101b03"/><lb ed="R052" n="0155a14"/>便品竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0101b04"/><lb ed="R052" n="0155a15"/>
<lb ed="X" n="0101b05"/><lb ed="R052" n="0155a16"/><cb:juan fun="close" n="1d"><cb:jhead>妙法蓮華經演義卷第一之四</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0049c1101" to="#end0049c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0050a0201" to="#end0050a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0050a2201" to="#end0050a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0050b0401" to="#end0050b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0050c0601" to="#end0050c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0050c1201" to="#end0050c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051a0301" to="#end0051a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051a0501" to="#end0051a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051a0502" to="#end0051a0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051a0601" to="#end0051a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051a0602" to="#end0051a0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051a1701" to="#end0051a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051a2001" to="#end0051a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051b0401" to="#end0051b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051b0701" to="#end0051b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051b1101" to="#end0051b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0051c1701" to="#end0051c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0052c0501" to="#end0052c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0052c0502" to="#end0052c0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0053a1501" to="#end0053a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0053c0701" to="#end0053c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0054b1401" to="#end0054b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0054b2001" to="#end0054b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0055a1701" to="#end0055a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0055a2401" to="#end0055a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0055b0501" to="#end0055b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0055b1401" to="#end0055b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0055c0501" to="#end0055c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0055c1001" to="#end0055c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0055c1501" to="#end0055c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0056a0701" to="#end0056a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0056a1801" to="#end0056a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0056c2401" to="#end0056c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0057c1401" to="#end0057c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0057c1402" to="#end0057c1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0057c2101" to="#end0057c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0057c2301" to="#end0057c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058a0701" to="#end0058a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058b1501" to="#end0058b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0058c2101" to="#end0058c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0059a2401" to="#end0059a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0059b0501" to="#end0059b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060a1001" to="#end0060a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060a1002" to="#end0060a1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060b0901" to="#end0060b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060b2201" to="#end0060b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0060c1901" to="#end0060c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061a0801" to="#end0061a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061a2201" to="#end0061a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061b0101" to="#end0061b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061b0601" to="#end0061b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0061c2101" to="#end0061c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0062a0601" to="#end0062a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0063c1401" to="#end0063c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0064c1601" to="#end0064c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0066b1101" to="#end0066b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0066c1201" to="#end0066c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0066c1202" to="#end0066c1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0066c1301" to="#end0066c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0067c1801" to="#end0067c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0068c0601" to="#end0068c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0068c2001" to="#end0068c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0069a1201" to="#end0069a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0069c0501" to="#end0069c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0069c2301" to="#end0069c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0070a1001" to="#end0070a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0070c0201" to="#end0070c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0072b0901" to="#end0072b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0072c1901" to="#end0072c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0072c2201" to="#end0072c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0073a0601" to="#end0073a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0073b1101" to="#end0073b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0073b1201" to="#end0073b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0073b1301" to="#end0073b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0073c0301" to="#end0073c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0073c1701" to="#end0073c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0073c2201" to="#end0073c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0073c2301" to="#end0073c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0074a1101" to="#end0074a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0074a2001" to="#end0074a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0074c1601" to="#end0074c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0075a0501" to="#end0075a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0075c0601" to="#end0075c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0075c1101" to="#end0075c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0075c2401" to="#end0075c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076a0101" to="#end0076a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076a0301" to="#end0076a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076a0302" to="#end0076a0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076a1201" to="#end0076a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076a1202" to="#end0076a1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076a1901" to="#end0076a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076a2401" to="#end0076a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076b0901" to="#end0076b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076b1501" to="#end0076b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0076b2401" to="#end0076b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0077b0601" to="#end0077b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0077b0801" to="#end0077b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0077b1901" to="#end0077b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0077c0501" to="#end0077c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0077c1801" to="#end0077c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0078b1701" to="#end0078b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0078b1702" to="#end0078b1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0078b2101" to="#end0078b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0078c0101" to="#end0078c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0078c0801" to="#end0078c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0079a1101" to="#end0079a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0079b0501" to="#end0079b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0079b2401" to="#end0079b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0080a0201" to="#end0080a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0080a0301" to="#end0080a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0080c2201" to="#end0080c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0081a0301" to="#end0081a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0081b1001" to="#end0081b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0081b1002" to="#end0081b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0081b2401" to="#end0081b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0081c0301" to="#end0081c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0081c0302" to="#end0081c0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0082a0501" to="#end0082a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0082a0701" to="#end0082a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0082a1901" to="#end0082a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0082b0101" to="#end0082b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0082b1901" to="#end0082b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0083a1001" to="#end0083a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0083a1201" to="#end0083a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0083a1801" to="#end0083a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0083a1802" to="#end0083a1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0083a2001" to="#end0083a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0083b1001" to="#end0083b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084a0801" to="#end0084a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084b0101" to="#end0084b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084b0201" to="#end0084b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084b1101" to="#end0084b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084b1201" to="#end0084b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084c0601" to="#end0084c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0084c2101" to="#end0084c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085a1601" to="#end0085a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085b0901" to="#end0085b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085b1101" to="#end0085b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085b1701" to="#end0085b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085b2001" to="#end0085b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085b2201" to="#end0085b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085c1001" to="#end0085c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0085c2301" to="#end0085c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086a0901" to="#end0086a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086b0101" to="#end0086b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086b1301" to="#end0086b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086b1901" to="#end0086b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086c0401" to="#end0086c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086c1201" to="#end0086c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086c1301" to="#end0086c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0086c2301" to="#end0086c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088a1101" to="#end0088a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088a1201" to="#end0088a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088a1301" to="#end0088a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088a2401" to="#end0088a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b0101" to="#end0088b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b0201" to="#end0088b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b0301" to="#end0088b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088b2301" to="#end0088b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088c0501" to="#end0088c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088c0502" to="#end0088c0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088c0801" to="#end0088c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0088c2201" to="#end0088c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0089a0301" to="#end0089a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090a0501" to="#end0090a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090a2001" to="#end0090a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090b0901" to="#end0090b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090c1001" to="#end0090c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090c2201" to="#end0090c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0090c2301" to="#end0090c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091b0801" to="#end0091b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091b1201" to="#end0091b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091b1801" to="#end0091b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091c0201" to="#end0091c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0091c1401" to="#end0091c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092a0601" to="#end0092a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092a0901" to="#end0092a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092a1301" to="#end0092a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092a1601" to="#end0092a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092a1602" to="#end0092a1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092b0801" to="#end0092b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0092b1401" to="#end0092b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093b0701" to="#end0093b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093b1001" to="#end0093b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0093c2301" to="#end0093c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094a0301" to="#end0094a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094a2001" to="#end0094a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094b0201" to="#end0094b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0094b0301" to="#end0094b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0095a0501" to="#end0095a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0095a1301" to="#end0095a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0095b0501" to="#end0095b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0095c1301" to="#end0095c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096a0901" to="#end0096a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096a1201" to="#end0096a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096a1801" to="#end0096a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096b0301" to="#end0096b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096b0701" to="#end0096b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096b1701" to="#end0096b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096b2401" to="#end0096b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096c0201" to="#end0096c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096c0301" to="#end0096c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096c0501" to="#end0096c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0096c1401" to="#end0096c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a0101" to="#end0097a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a0601" to="#end0097a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a1301" to="#end0097a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097a1501" to="#end0097a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097c0801" to="#end0097c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097c2401" to="#end0097c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0097c2402" to="#end0097c2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098a0101" to="#end0098a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0098a0201" to="#end0098a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099a2001" to="#end0099a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099c1601" to="#end0099c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099c1901" to="#end0099c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099c1902" to="#end0099c1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099c2401" to="#end0099c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0099c2402" to="#end0099c2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0100a0501" to="#end0100a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0100a2101" to="#end0100a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0100b0401" to="#end0100b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0100c0401" to="#end0100c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0100c1201" to="#end0100c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0101a1801" to="#end0101a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0049001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0049001">（便宜上，表題ヲ附ス。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
<note n="0056001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0056001">衣與依通</note>
<note n="0066001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0066001">縛果疑倒</note>
<note n="0068001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0068001">一一疑上上</note>
<note n="0079001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0079001">末沫音通</note>
<note n="0090001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0090001">出疑由</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0049c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0049c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0050a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0050a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0050a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0050a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0050b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0050b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0050c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0050c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0050c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0050c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051a0502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051a0502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051a0602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051a0602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0051c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0051c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0052c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0052c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0052c0502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0052c0502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0053a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0053a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0053c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0053c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0054b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0054b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0054b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0054b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0055a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0055a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0055a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0055a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0055b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0055b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0055b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0055c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0055c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0055c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0055c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0055c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0055c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0056a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0056a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0056a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0056a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0056c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0056c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0057c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0057c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0057c1402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0057c1402">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0057c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0057c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0057c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0057c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0058c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0058c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0059a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0059a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0059b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0059b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060a1002" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060a1002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0060c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0060c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0061c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0061c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0062a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0062a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0063c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0063c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0064c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0064c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0066b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0066b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0066c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0066c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0066c1202" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0066c1202">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0066c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0066c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0067c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0067c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0068c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0068c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0068c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0068c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0069a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0069a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0069c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0069c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0069c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0069c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0070a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0070a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0070c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0070c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0072b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0072b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0072c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0072c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0072c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0072c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0073a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0073a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0073b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0073b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0073b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0073b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0073b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0073b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0073c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0073c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0073c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0073c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0073c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0073c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0073c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0073c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0074a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0074a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0074a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0074a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0074c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0074c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0075a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0075a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0075c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0075c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0075c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0075c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0075c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0075c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076a0302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076a0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076a1202" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076a1202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0076b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0076b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0077b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0077b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0077b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0077b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0077b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0077b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0077c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0077c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0077c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0077c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0078b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0078b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0078b1702" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0078b1702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0078b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0078b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0078c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0078c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0078c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0078c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0079a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0079a1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0079b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0079b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0079b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0079b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0080a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0080a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0080a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0080a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0080c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0080c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0081a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0081a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0081b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0081b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0081b1002" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0081b1002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0081b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0081b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0081c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0081c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0081c0302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0081c0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0082a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0082a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0082a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0082a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0082a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0082a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0082b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0082b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0082b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0082b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0083a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0083a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0083a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0083a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0083a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0083a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0083a1802" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0083a1802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0083a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0083a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0083b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0083b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0084a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0084b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0084b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0084b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0084b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0084c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0084c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0084c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0085a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0085a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0085b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0085b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0085b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0085b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0085b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0085b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0085b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0085b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0085b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0085b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0085c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0085c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0085c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0085c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0086a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0086a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0086b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0086b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0086b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0086b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0086b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0086b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0086c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0086c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0086c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0086c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0086c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0086c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0086c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0086c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088a1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088c0502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088c0502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0088c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0088c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0089a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0089a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0090a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0090a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0090b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0090c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0090c2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0090c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0090c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0091b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0091b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0091b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0091b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0091b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0091c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0091c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0091c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0091c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0092a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0092a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0092a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0092a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0092a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0092a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0092a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0092a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0092a1602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0092a1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0092b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0092b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0092b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0092b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0093b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0093b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0093b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0093b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0093c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0093c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0094a0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0094a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0094a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0094a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0094b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0094b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0094b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0094b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0095a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0095a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0095a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0095a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0095b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0095b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0095c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0095c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0096c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0096c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0097a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0097a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0097a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0097a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0097c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0097c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0097c2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0097c2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0098a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0098a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0098a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0098a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0099a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0099a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0099c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0099c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0099c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0099c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0099c1902" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0099c1902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0099c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0099c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0099c2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0099c2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0100a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0100a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0100a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0100a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0100b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0100b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0100c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0100c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0100c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0100c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0101a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0101a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>