<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X33n0631">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 631 法華經指掌疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 631 法華經指掌疏</title>
			<author>淸 通理述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">33</idno>.<idno type="no">631</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">法華經指掌疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00104">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00104</charName>
				<mapping cb:dec="983144" type="PUA">U+F0068</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+5AD3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>媲</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[女*((奐-大)/比)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00985">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00985</charName>
				<mapping cb:dec="984025" type="PUA">U+F03D9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2039D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>愆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[億-音+(夫*夫)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01738">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01738</charName>
				<mapping cb:dec="984778" type="PUA">U+F06CA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+246C6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>犛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[犛-未+牙]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04047">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04047</charName>
				<mapping cb:dec="987087" type="PUA">U+F0FCF</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2688A</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[月*暴]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04562">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04562</charName>
				<mapping cb:dec="987602" type="PUA">U+F11D2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3A37</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+堇]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05430">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05430</charName>
				<mapping cb:dec="988470" type="PUA">U+F1536</mapping>
			<mapping type="unicode">U+263C1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>羲</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[羲-ㄎ+乃]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07055">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07055</charName>
				<mapping cb:dec="990095" type="PUA">U+F1B8F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24A0F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>瑣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-囟+貝]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10437">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName>
				<mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB13413">
				<charName>CBETA CHARACTER CB13413</charName>
				<mapping cb:dec="996453" type="PUA">U+F3465</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>矇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[矇-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15111">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15111</charName>
				<mapping cb:dec="998151" type="PUA">U+F3B07</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+89B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[覤-儿+丘]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15166">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15166</charName>
				<mapping cb:dec="998206" type="PUA">U+F3B3E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4749</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蒙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蒙-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15281">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15281</charName>
				<mapping cb:dec="998321" type="PUA">U+F3BB1</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9A10</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[騇-古+(一/心)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18000">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18000</charName>
				<mapping cb:dec="1001040" type="PUA">U+F4650</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[拱-八+內]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18003">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18003</charName>
				<mapping cb:dec="1001043" type="PUA">U+F4653</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[瑙-王+虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18004">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18004</charName>
				<mapping cb:dec="1001044" type="PUA">U+F4654</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E6FE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+音]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-09-18T16:23:41">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0485c" n="0485c"/>
<lb ed="X" n="0485c01"/>
<lb ed="X" n="0485c02"/>
<lb ed="X" n="0485c03"/>
<lb ed="X" n="0485c04"/>
<lb ed="X" n="0485c05"/><cb:docNumber>No. 631</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0485c06"/><lb ed="R093" n="0461a01"/><cb:juan fun="open" n="1a"><cb:mulu type="卷" n="1a">第一之上</cb:mulu><cb:jhead>法華指掌疏卷一之上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0485c07"/>
<lb ed="X" n="0485c08"/><lb ed="R093" n="0461a02"/><byline cb:type="author">賢宗後學　通理　述</byline>
<lb ed="X" n="0485c09"/><lb ed="R093" n="0461a03"/><byline cb:type="other">嗣法門人　明遠　較字</byline>
<lb ed="X" n="0485c10"/><lb ed="R093" n="0461a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">經題</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0485c1001">△九總釋名題<note place="inline">名以顯實。題以標宗。故於未解經前而總釋之。謂總釋全經之義於
<lb ed="X" n="0485c11"/><lb ed="R093" n="0461a05"/>名題也。又名謂能譯人名。題謂所譯經題。今並釋之。故云總釋</note>二。一經題。二譯人。
<lb ed="X" n="0485c12"/><lb ed="R093" n="0461a06"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0485c13"/><lb ed="R093" n="0461a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0485c1301">妙法蓮華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0485c14"/><lb ed="R093" n="0461a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0485c1401">上二字。直顯法義。妙者。當體得名。非對麤言妙。若
<lb ed="X" n="0485c15"/><lb ed="R093" n="0461a09"/>對麤言妙。則妙有分限。非圓妙故。又妙者。本來自
<lb ed="X" n="0485c16"/><lb ed="R093" n="0461a10"/>妙。非先麤後妙。若先麤後妙。則妙有始終。非常妙
<lb ed="X" n="0485c17"/><lb ed="R093" n="0461a11"/>故。釋義。則甚深無量。難解難入曰妙。又惟佛與佛。
<lb ed="X" n="0485c18"/><lb ed="R093" n="0461a12"/>乃能究竟曰妙。又聲聞辟支。所不能知曰妙。經云。
<lb ed="X" n="0485c19"/><lb ed="R093" n="0461a13"/>止止不須說。我法妙難思。故題中以妙字冠法。法
<lb ed="X" n="0485c20"/><lb ed="R093" n="0461a14"/>卽今經。以實相爲體。以軌持爲用。實相爲體者。以
<lb ed="X" n="0485c21"/><lb ed="R093" n="0461a15"/>七軸雄文。皆如來自一乘實相中演出。一言一句。
<lb ed="X" n="0485c22"/><lb ed="R093" n="0461a16"/>無非顯示一乘實相。故爲體也。軌持爲用者。軌謂
<lb ed="X" n="0485c23"/><lb ed="R093" n="0461a17"/>軌生物解。持謂任持自性。軌生物解者。謂一切衆
<lb ed="X" n="0485c24"/><lb ed="R093" n="0461a18"/>生。本具實相之體。但以昏於無明。閉於權宗。勝解
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0486a" n="0486a"/>
<lb ed="X" n="0486a01"/><lb ed="R093" n="0461b01"/>不生。入證何由。佛以此法。開方便門。示眞實相。俾
<lb ed="X" n="0486a02"/><lb ed="R093" n="0461b02"/>衆生借敎觀心。因指見月。是爲軌生物解用也。任
<lb ed="X" n="0486a03"/><lb ed="R093" n="0461b03"/>持自性者。謂一切衆生。本性一乘佛性。第以根有
<lb ed="X" n="0486a04"/><lb ed="R093" n="0461b04"/>利鈍。惑有厚薄。乘裂爲三。性流爲五。佛以此經。開
<lb ed="X" n="0486a05"/><lb ed="R093" n="0461b05"/>顯會歸。俾三乘同歸一乘。五性還復一性。是爲任
<lb ed="X" n="0486a06"/><lb ed="R093" n="0461b06"/>持自性用也。然此上。釋義雖就本經。法言猶濫諸
<lb ed="X" n="0486a07"/><lb ed="R093" n="0461b07"/>會。故冠以妙字揀之。顯諸會不得名妙也。若論此
<lb ed="X" n="0486a08"/><lb ed="R093" n="0461b08"/>法。普收諸會。本不可揀。故前云非對麤言妙。今又
<lb ed="X" n="0486a09"/><lb ed="R093" n="0461b09"/>云揀者。正以普收諸會。揀彼諸會不能普收。乃不
<lb ed="X" n="0486a10"/><lb ed="R093" n="0461b10"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0486a1001" n="0486a1001"/><anchor xml:id="beg0486a1001" n="0486a1001"/>已<anchor xml:id="end0486a1001"/>而揀之。仍不違不揀義也。又此法稱妙者。依
<lb ed="X" n="0486a11"/><lb ed="R093" n="0461b11"/>經文略示四義。一權實相卽故。經云。諸佛所得法。
<lb ed="X" n="0486a12"/><lb ed="R093" n="0461b12"/>無量方便力。而爲衆生說。又云。我設是方便。令得
<lb ed="X" n="0486a13"/><lb ed="R093" n="0461b13"/>入佛慧。上三句卽實而權。下二句卽權而實。以諸
<lb ed="X" n="0486a14"/><lb ed="R093" n="0461b14"/>會多不能相卽故。二本迹相通故。經云。我常住於
<lb ed="X" n="0486a15"/><lb ed="R093" n="0461b15"/>此。以諸神通力。令顚倒衆生。雖近而不見。又云。時
<lb ed="X" n="0486a16"/><lb ed="R093" n="0461b16"/>我及衆僧。俱出<name role="" type="person">靈鷲山</name>。我時語衆生。常在此不滅。
<lb ed="X" n="0486a17"/><lb ed="R093" n="0461b17"/>上四句本通於迹。下四句迹通於本。以諸會多不
<lb ed="X" n="0486a18"/><lb ed="R093" n="0461b18"/>能相通故。三理事無礙故。經云。是法住法位。世間
<lb ed="X" n="0486a19"/><lb ed="R093" n="0462a01"/>相常住<note place="inline">是法。指一乘實相。理也。法位。指諸法自位。事也。世間相。指有爲法。事也。常住指無爲
<lb ed="X" n="0486a20"/><lb ed="R093" n="0462a02"/>法。理也</note>。上句理不礙事。下句事不礙理。以諸會多不
<lb ed="X" n="0486a21"/><lb ed="R093" n="0462a03"/>能無礙故。四因果交徹故。經云。世尊於長夜。常愍
<lb ed="X" n="0486a22"/><lb ed="R093" n="0462a04"/>見敎化。令種無上願。又云。我今無復疑。安住於佛
<lb ed="X" n="0486a23"/><lb ed="R093" n="0462a05"/>道。方便爲侍者。上三句因徹於果。下三句果徹於
<lb ed="X" n="0486a24"/><lb ed="R093" n="0462a06"/>因。以諸會多不能交徹故。然此四義。總屬理事無
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0486b" n="0486b"/>
<lb ed="X" n="0486b01"/><lb ed="R093" n="0462a07"/>礙法界。至於放光現瑞。湧塔變土。地涌現神等。又
<lb ed="X" n="0486b02"/><lb ed="R093" n="0462a08"/>屬事事無礙。不可思議之境。卽妙亦不可言。不得
<lb ed="X" n="0486b03"/><lb ed="R093" n="0462a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0486b0301" n="0486b0301"/><anchor xml:id="beg0486b0301" n="0486b0301"/>已<anchor xml:id="end0486b0301"/>強名曰妙也<note place="inline">問。儒敎聖人。惟以中庸之道示人。猶曰民鮮能久矣。今經題首言妙。
<lb ed="X" n="0486b04"/><lb ed="R093" n="0462a10"/>豈不動人驚駭。阻人勝進乎。答。妙之一字。正爲起人羨慕。激人進修耳。果能直下承當。驀地回頭。則妙法
<lb ed="X" n="0486b05"/><lb ed="R093" n="0462a11"/>非遠。原在日用動用中也</note>。蓮華二字。借喩發明。古德有取靑蓮
<lb ed="X" n="0486b06"/><lb ed="R093" n="0462a12"/>釋者。有取白蓮釋者。有取<name role="" type="person">香水海</name>中蕋香幢釋者。
<lb ed="X" n="0486b07"/><lb ed="R093" n="0462a13"/>今據本經文義。當以優曇鉢華釋之。以此華乃與
<lb ed="X" n="0486b08"/><lb ed="R093" n="0462a14"/>文義相應故。經云。如是妙法。諸佛如來時乃說之。
<lb ed="X" n="0486b09"/><lb ed="R093" n="0462a15"/>此二句。與妙法二字相應。次云。如優曇華。時一現
<lb ed="X" n="0486b10"/><lb ed="R093" n="0462a16"/>耳。此二句。與蓮華二字相應。且此經文。是身子三
<lb ed="X" n="0486b11"/><lb ed="R093" n="0462a17"/>請之後。如來開章之語。故知如是妙法。指一經之
<lb ed="X" n="0486b12"/><lb ed="R093" n="0462a18"/>全體。優曇鉢華。擧一經之總喩。取斯釋題。庸何議
<lb ed="X" n="0486b13"/><lb ed="R093" n="0462b01"/>焉。若釋義有二。一翻靈瑞。以此華不開則<anchor xml:id="nkr_note_add_0486b1301" n="0486b1301"/><anchor xml:id="beg0486b1301" n="0486b1301"/>已<anchor xml:id="end0486b1301"/>。開則
<lb ed="X" n="0486b14"/><lb ed="R093" n="0462b02"/>有佛出世。爲聖靈之瑞故。般泥洹經云。<name role="" type="person">閻浮提</name>有
<lb ed="X" n="0486b15"/><lb ed="R093" n="0462b03"/>尊樹王。名優曇鉢。有實無華。若有華者。必是金色。
<lb ed="X" n="0486b16"/><lb ed="R093" n="0462b04"/>乃有佛出。以此名爲靈瑞華也。亦云瑞應。以此華
<lb ed="X" n="0486b17"/><lb ed="R093" n="0462b05"/>不現則<anchor xml:id="nkr_note_add_0486b1701" n="0486b1701"/><anchor xml:id="beg0486b1701" n="0486b1701"/>已<anchor xml:id="end0486b1701"/>。現則有輪王出世。爲聖王之兆故。施設
<lb ed="X" n="0486b18"/><lb ed="R093" n="0462b06"/>論云。統贍部洲。有輪王路。廣一踰繕那。無輪王時。
<lb ed="X" n="0486b19"/><lb ed="R093" n="0462b07"/>海水所覆。若輪王出。海水減一踰繕那。此路皆現。
<lb ed="X" n="0486b20"/><lb ed="R093" n="0462b08"/>優曇鉢華。同時而生。以此名爲瑞應華也。此二皆
<lb ed="X" n="0486b21"/><lb ed="R093" n="0462b09"/>屬義翻。若以色類翻者。當云金蓮華。金色<anchor xml:id="nkr_note_add_0486b2101" n="0486b2101"/><anchor xml:id="beg0486b2101" n="0486b2101"/>已<anchor xml:id="end0486b2101"/>見泥
<lb ed="X" n="0486b22"/><lb ed="R093" n="0462b10"/>洹。欲知云何是蓮華者。準諸經有四種蓮華。一曰
<lb ed="X" n="0486b23"/><lb ed="R093" n="0462b11"/>優鉢羅<note place="inline">靑色</note>。二曰拘勿頭<note place="inline">黃色</note>。三曰鉢頭摩<note place="inline">赤色</note>。四曰芬
<lb ed="X" n="0486b24"/><lb ed="R093" n="0462b12"/>陀利<note place="inline">白色</note>。今優曇鉢。與優鉢羅梵音相似。其不全同
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0486c" n="0486c"/>
<lb ed="X" n="0486c01"/><lb ed="R093" n="0462b13"/>者。或卽金色靑色之異。取此爲喩者。依本經。謂此
<lb ed="X" n="0486c02"/><lb ed="R093" n="0462b14"/>華非時不現。必時至方現。喩此法非時不說。必時
<lb ed="X" n="0486c03"/><lb ed="R093" n="0462b15"/>至方說故。準泥洹略開爲三。一此華名尊樹王。喩
<lb ed="X" n="0486c04"/><lb ed="R093" n="0462b16"/>此法爲諸經中王故。二此華有實無華。華必金色。
<lb ed="X" n="0486c05"/><lb ed="R093" n="0462b17"/>喩此法純談果體。間說因行。行必契眞故。三此華
<lb ed="X" n="0486c06"/><lb ed="R093" n="0462b18"/>不開則<anchor xml:id="nkr_note_add_0486c0601" n="0486c0601"/><anchor xml:id="beg0486c0601" n="0486c0601"/>已<anchor xml:id="end0486c0601"/>。開則必有佛出。喩此法不說則<anchor xml:id="nkr_note_add_0486c0602" n="0486c0602"/><anchor xml:id="beg0486c0602" n="0486c0602"/>已<anchor xml:id="end0486c0602"/>。說則
<lb ed="X" n="0486c07"/><lb ed="R093" n="0463a01"/>授記成佛故。準施設亦有三義。一此華出輪王路。
<lb ed="X" n="0486c08"/><lb ed="R093" n="0463a02"/>喩此法惟佛乘方有故。二此華與路同現。喩聞此
<lb ed="X" n="0486c09"/><lb ed="R093" n="0463a03"/>法者。卽到佛地故。三此華惟供輪王遊觀。喩此法
<lb ed="X" n="0486c10"/><lb ed="R093" n="0463a04"/>惟供法王受用故。此上七義。皆總喩全經。以妙法
<lb ed="X" n="0486c11"/><lb ed="R093" n="0463a05"/>原屬全經之名。蓮華亦唯全經之喩。若經中之別
<lb ed="X" n="0486c12"/><lb ed="R093" n="0463a06"/>義。臨文自有別喩。茲不預焉<note place="inline">問。優曇旣是蓮華。題中何不存梵。經中何
<lb ed="X" n="0486c13"/><lb ed="R093" n="0463a07"/>不易華。什師何不譯爲靈瑞。古德何不翻爲蓮華。疏序通經中。何亦註爲方華卽果。答。題不存梵者。示種
<lb ed="X" n="0486c14"/><lb ed="R093" n="0463a08"/>類故。經不易華者。示尊重故。什師不譯靈瑞者。以靈瑞之名。此方所無。置之題中。恐人不識爲喩故。古德
<lb ed="X" n="0486c15"/><lb ed="R093" n="0463a09"/>不翻蓮華者。以雖是蓮華。不同常途。約義而翻。欲人知其殊勝故。疏序通經。註爲方華卽果者。以彼不過
<lb ed="X" n="0486c16"/><lb ed="R093" n="0463a10"/>略出義相。不暇詳辯。姑且隨順常途解釋。亦不欲盡廢古釋之意。至若名題關乎一經。可不辯哉。可不辯
<lb ed="X" n="0486c17"/><lb ed="R093" n="0463a11"/>哉</note>。經字。結出詮體。梵語修多羅。此云契經。契謂上
<lb ed="X" n="0486c18"/><lb ed="R093" n="0463a12"/>契諸佛之理。下契衆生之機。經有多義。束之成四。
<lb ed="X" n="0486c19"/><lb ed="R093" n="0463a13"/>一曰貫。謂貫穿所應知義。二曰攝。謂攝持所應度
<lb ed="X" n="0486c20"/><lb ed="R093" n="0463a14"/>生。三曰常。謂三世不易。四曰法。謂十界同軌。今不
<lb ed="X" n="0486c21"/><lb ed="R093" n="0463a15"/>言契者。以此方聖敎。但稱爲經。順此方故。又契字
<lb ed="X" n="0486c22"/><lb ed="R093" n="0463a16"/>是用。經字是體。擧體該用故。又妙法蓮華。旣屬所
<lb ed="X" n="0486c23"/><lb ed="R093" n="0463a17"/>詮。自具契合之用。不待言故。絕論此題。乃金口所
<lb ed="X" n="0486c24"/><lb ed="R093" n="0463a18"/>宣。法喩爲名。合能所。兼體用。該通別。貫虗實。故名
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0487a" n="0487a"/>
<lb ed="X" n="0487a01"/><lb ed="R093" n="0463b01"/>妙法蓮華經焉。經題竟<note place="inline">附釋卷次</note>。卷第一<note place="inline">卷者對舒而言。謂舒之以
<lb ed="X" n="0487a02"/><lb ed="R093" n="0463b02"/>便誦持。卷之以便供奉也。上古經書。多以軸爲卷。今易制未易其名耳。第謂次第。一首數也。經凡七卷。以
<lb ed="X" n="0487a03"/><lb ed="R093" n="0463b03"/>次第論。此卷居初。故云第一。後皆凖知</note>。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">譯者</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0487a0316" cb:place="inline">△二譯人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0487a04"/><lb ed="R093" n="0463b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0487a0401">姚秦三藏法師鳩摩羅什譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0487a05"/><lb ed="R093" n="0463b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0487a0501">姚秦。標時。註見序文。三藏法師。顯德。三藏謂經律
<lb ed="X" n="0487a06"/><lb ed="R093" n="0463b06"/>論也。藏有二義。一者含藏義。謂經詮定學。律詮戒
<lb ed="X" n="0487a07"/><lb ed="R093" n="0463b07"/>學。論詮慧學。各能含藏等流義故。二者出生義。謂
<lb ed="X" n="0487a08"/><lb ed="R093" n="0463b08"/>經契一心。律軌三業。論揀邪正。各能出生等流用
<lb ed="X" n="0487a09"/><lb ed="R093" n="0463b09"/>故。法師亦二。一自利。謂博通三藏聖法。奉爲師承
<lb ed="X" n="0487a10"/><lb ed="R093" n="0463b10"/>故。二利他。謂傳演三藏聖法。師範人天故。鳩摩羅
<lb ed="X" n="0487a11"/><lb ed="R093" n="0463b11"/>什。出名。華梵實錄。俱見序文。譯之一字。紀事。譯謂
<lb ed="X" n="0487a12"/><lb ed="R093" n="0463b12"/>翻譯。考周禮。掌四方之語。各有其官。北曰譯。南曰
<lb ed="X" n="0487a13"/><lb ed="R093" n="0463b13"/>象。東曰寄。西曰鞮。今經西來。而云譯者。以漢時北
<lb ed="X" n="0487a14"/><lb ed="R093" n="0463b14"/>官。兼善西語。佛法初來。因稱爲譯。後皆仍之。然譯
<lb ed="X" n="0487a15"/><lb ed="R093" n="0463b15"/>主承願受囑。爲法忘軀。自弘始三年入長安。在逍
<lb ed="X" n="0487a16"/><lb ed="R093" n="0463b16"/>遙園譯諸經論。凡三百九十餘卷。此經居內。洎十
<lb ed="X" n="0487a17"/><lb ed="R093" n="0463b17"/>五年臨終誓曰。吾所譯諸經。果不謬佛意。當焚身
<lb ed="X" n="0487a18"/><lb ed="R093" n="0463b18"/>之後。舌根不壞。後果如之。是知師舌。與諸佛出廣
<lb ed="X" n="0487a19"/><lb ed="R093" n="0464a01"/>長舌。讚歎此經無異。且是約義翻經。深契時機。此
<lb ed="X" n="0487a20"/><lb ed="R093" n="0464a02"/>經流通不盡。譯主惠澤無窮。因標經首。以示來學。
<lb ed="X" n="0487a21"/><lb ed="R093" n="0464a03"/>總釋名題竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0487a22"/><lb ed="R093" n="0464a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">序品第一</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0487a2201">△十別解文義三。一叙分。二正宗分。三流通分<note place="inline">此三
<lb ed="X" n="0487a23"/><lb ed="R093" n="0464a05"/>分者。始於道安。證於親光。葢以經無豐約。皆具乎此。依此科經。如首身足各有分齊。不相紊亂。故稱彌天
<lb ed="X" n="0487a24"/><lb ed="R093" n="0464a06"/>高判。今古通遵。乃諸經科判之所由始也</note>。初<note place="inline">叙者。叙一經之來源。彰說法之由致。於中有品題。有
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0487b" n="0487b"/>
<lb ed="X" n="0487b01"/><lb ed="R093" n="0464a07"/>經文。品題云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0487b02"/><lb ed="R093" n="0464a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0487b0201">妙法蓮華經序品第一</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0487b03"/><lb ed="R093" n="0464a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0487b0301">先標經題。次出品題者。以品雖別以類聚。總屬經
<lb ed="X" n="0487b04"/><lb ed="R093" n="0464a10"/>攝故。又依經彰品。俾別行者知所屬故。序與叙同。
<lb ed="X" n="0487b05"/><lb ed="R093" n="0464a11"/>有三義。一叙列。列賓主依正之次第故。二叙述。述
<lb ed="X" n="0487b06"/><lb ed="R093" n="0464a12"/>興化起敎之源由故。三叙引。引正宗應說之妙義
<lb ed="X" n="0487b07"/><lb ed="R093" n="0464a13"/>故。品類也。謂一類相隨之文。別爲一聚。便受持也。
<lb ed="X" n="0487b08"/><lb ed="R093" n="0464a14"/>準諸經品題。或如來自唱。或結集建立。或譯人添
<lb ed="X" n="0487b09"/><lb ed="R093" n="0464a15"/>足。今經藥王天授二品。是如來自唱<note place="inline">以文有明言故</note>。其餘
<lb ed="X" n="0487b10"/><lb ed="R093" n="0464a16"/>俱未可定。若今品者。似屬譯人添足。以結集者但
<lb ed="X" n="0487b11"/><lb ed="R093" n="0464a17"/>叙其事。未必卽命其名故。第者節目之次。一者貫
<lb ed="X" n="0487b12"/><lb ed="R093" n="0464a18"/>數之始。經凡二十八品。按節目次第。此品爲始。故
<lb ed="X" n="0487b13"/><lb ed="R093" n="0464b01"/>以第一標之。</p><p xml:id="pX33p0487b1306" cb:place="inline">△<note place="inline">經文分二</note>一六緣證信序二。一光發起
<lb ed="X" n="0487b14"/><lb ed="R093" n="0464b02"/>序。初<note place="inline">六緣者。信聞時主處衆也。闕一則大敎不興。故古德判爲六種成就。云證信者。以賓主依
<lb ed="X" n="0487b15"/><lb ed="R093" n="0464b03"/>正。能所分明。證是佛說。令人生信故。亦名通序。六種成就。諸經通有故。亦名經後序。以是說經之後。結集
<lb ed="X" n="0487b16"/><lb ed="R093" n="0464b04"/>建立故。結集建立。有意有因。建立之因者。按龍勝論云。佛將入滅時。阿難悲哀。阿尼樓豆謂言。汝是持佛
<lb ed="X" n="0487b17"/><lb ed="R093" n="0464b05"/>法人。當咨問後事。難曰。云何後事。豆言。汝問佛滅度後。我等以誰爲師。依何而住。惡性比丘。云何調伏。結
<lb ed="X" n="0487b18"/><lb ed="R093" n="0464b06"/>集法藏。經初當置何語。阿難承敎。一一咨問。佛依問而答。我滅度後。汝等以戒爲師。依四念處住。惡性比
<lb ed="X" n="0487b19"/><lb ed="R093" n="0464b07"/>丘。默而擯之。一切經初。當置如是我聞等語。由是凡屬佛經。皆置此語。無此語者。悉屬僞造。建立之意。有
<lb ed="X" n="0487b20"/><lb ed="R093" n="0464b08"/>三。一斷疑。凖智度論。佛滅度後。衆請阿難登座。結集法藏。感身相好同佛。衆起三疑。一疑世尊重起。二疑
<lb ed="X" n="0487b21"/><lb ed="R093" n="0464b09"/>他方佛來。三疑阿難成佛。一唱此語。知是結集法藏。三疑頓斷。二息諍。以阿難與衆。德業頗齊。若不推尊
<lb ed="X" n="0487b22"/><lb ed="R093" n="0464b10"/>從佛。恐興諍論。一唱此語。顯是授受有源。羣諍自息。三異邪。以西域外道經初。置阿憂二字。阿翻爲無。憂
<lb ed="X" n="0487b23"/><lb ed="R093" n="0464b11"/>翻爲有。意謂諸法雖多。不出有無。斷常之見。大抵如是。今置此語。顯是出世正法。揀異邪經</note>分二。
<lb ed="X" n="0487b24"/><lb ed="R093" n="0464b12"/>一總明五緣。二別列聽衆。初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0487c" n="0487c"/>
<lb ed="X" n="0487c01"/><lb ed="R093" n="0464b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0487c0101">如是我聞一時佛住<name role="" type="person">王舍城</name><name role="" type="person">耆闍崛山</name>中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0487c02"/><lb ed="R093" n="0464b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0487c0201">如是。信成就。爲順此意。卽作信順之詞。以信則言
<lb ed="X" n="0487c03"/><lb ed="R093" n="0464b15"/>是事如是。不信則言不如是故。華嚴云。信爲道元
<lb ed="X" n="0487c04"/><lb ed="R093" n="0464b16"/>功德母。長養一切諸善法。故首叙之。又如是者。許
<lb ed="X" n="0487c05"/><lb ed="R093" n="0464b17"/>可之詞。佛地論云。結集時。諸菩薩咸共請言。如汝
<lb ed="X" n="0487c06"/><lb ed="R093" n="0464b18"/>所聞。當如是說。傳法菩薩。便許可言。如是當說。如
<lb ed="X" n="0487c07"/><lb ed="R093" n="0465a01"/>我所聞<note place="inline">云云</note>。又如是者。指法之詞。有能指所指之
<lb ed="X" n="0487c08"/><lb ed="R093" n="0465a02"/>別。能指卽結集之人。所指卽結集之法。結集之人
<lb ed="X" n="0487c09"/><lb ed="R093" n="0465a03"/>有二。如纂靈記云。摩訶衍藏。是<name role="" type="person">文殊師利</name>與阿難
<lb ed="X" n="0487c10"/><lb ed="R093" n="0465a04"/>海。於<name role="" type="person">鐵圍山</name>間結集。所指之法。有事有理。事則能
<lb ed="X" n="0487c11"/><lb ed="R093" n="0465a05"/>詮虗文。從此以後。直至作禮而去。皆如是之事。理
<lb ed="X" n="0487c12"/><lb ed="R093" n="0465a06"/>則所詮實相。經云。是法不可示。言辭相寂滅。又云。
<lb ed="X" n="0487c13"/><lb ed="R093" n="0465a07"/>是法住法位。世間相常住等。皆如是之理。若事若
<lb ed="X" n="0487c14"/><lb ed="R093" n="0465a08"/>理。總屬此法。故不別指。直言如是。若連下釋之。是
<lb ed="X" n="0487c15"/><lb ed="R093" n="0465a09"/>結集者。對衆標唱之語。蓋謂如是之法。我從佛聞
<lb ed="X" n="0487c16"/><lb ed="R093" n="0465a10"/>也。我聞。聞成就。謂成就雖在信順。臨期實賴音聞。
<lb ed="X" n="0487c17"/><lb ed="R093" n="0465a11"/>不有音聞。敎體何立。故楞嚴云。此方眞敎體。淸淨
<lb ed="X" n="0487c18"/><lb ed="R093" n="0465a12"/>在音聞。釋義。則揀別賓主曰我。聲來達耳曰聞。合
<lb ed="X" n="0487c19"/><lb ed="R093" n="0465a13"/>論。則是結集者。自謂耳提面命。親從佛聞。非私淑
<lb ed="X" n="0487c20"/><lb ed="R093" n="0465a14"/>讀古者比也。又從凡至聖。說有四我。一凡夫徧計。
<lb ed="X" n="0487c21"/><lb ed="R093" n="0465a15"/>二外道宗計。三諸聖假我。四法身眞我。今就文殊
<lb ed="X" n="0487c22"/><lb ed="R093" n="0465a16"/>與阿難海。應屬後二。以無徧計及邪計故。聞謂耳
<lb ed="X" n="0487c23"/><lb ed="R093" n="0465a17"/>根發識。廢別從總。故云我聞。若以今經圓義釋之。
<lb ed="X" n="0487c24"/><lb ed="R093" n="0465a18"/>我卽生佛平等之我。聞謂一卽一切之聞。經云。世
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0488a" n="0488a"/>
<lb ed="X" n="0488a01"/><lb ed="R093" n="0465b01"/>尊甚希有。令我念過去。無量諸佛法。如今日所聞。
<lb ed="X" n="0488a02"/><lb ed="R093" n="0465b02"/>一時。時成就。謂臨期雖在音聞。說聽全憑佳會。不
<lb ed="X" n="0488a03"/><lb ed="R093" n="0465b03"/>有佳會。大法難弘。故古德云。世事合會。尙待昌期。
<lb ed="X" n="0488a04"/><lb ed="R093" n="0465b04"/>大法弘宣。豈違佳運。釋義。則一者始終究竟之謂。
<lb ed="X" n="0488a05"/><lb ed="R093" n="0465b05"/>時者遷流轉變之義。合論。則說無異座。聽無異席。
<lb ed="X" n="0488a06"/><lb ed="R093" n="0465b06"/>說聽事畢。一期究竟。名爲一時。又時乃不相應法。
<lb ed="X" n="0488a07"/><lb ed="R093" n="0465b07"/>或否或泰。俱以時稱。今云一者。揀非否也。以否則
<lb ed="X" n="0488a08"/><lb ed="R093" n="0465b08"/>不能究竟。不得稱一故。不云年月日者。以如來說
<lb ed="X" n="0488a09"/><lb ed="R093" n="0465b09"/>法。通乎上下<note place="inline">謂天上人間也</note>。滅後結集。達於遐邇。年月日
<lb ed="X" n="0488a10"/><lb ed="R093" n="0465b10"/>紀。難以對同。故總以一時該之。若就當經。則日沒
<lb ed="X" n="0488a11"/><lb ed="R093" n="0465b11"/>還照之時。敎到機熟之時。經云。今正是其時。時爲
<lb ed="X" n="0488a12"/><lb ed="R093" n="0465b12"/>如實說等。佛。主成就。謂說法雖憑佳期。御衆必推
<lb ed="X" n="0488a13"/><lb ed="R093" n="0465b13"/>敎主。不有敎主。羣機何歸。故序云。靈嶽降靈。非大
<lb ed="X" n="0488a14"/><lb ed="R093" n="0465b14"/>聖無由開化。具足應云佛陀耶。此翻覺者。謂自覺。
<lb ed="X" n="0488a15"/><lb ed="R093" n="0465b15"/>覺他。覺行圓滿。又覺分能所。能覺之人。有通有別。
<lb ed="X" n="0488a16"/><lb ed="R093" n="0465b16"/>通則十方三世。諸正徧知。別則高會敎主。釋迦牟
<lb ed="X" n="0488a17"/><lb ed="R093" n="0465b17"/>尼。所覺之理。有淺有深。衆生在纏名本覺。三乘出
<lb ed="X" n="0488a18"/><lb ed="R093" n="0465b18"/>障名始覺。諸佛究竟名圓覺。卽古德所謂平等大
<lb ed="X" n="0488a19"/><lb ed="R093" n="0466a01"/>慧是也。若明佛身者。隨機所見。差別不同。今依當
<lb ed="X" n="0488a20"/><lb ed="R093" n="0466a02"/>經。應是三身圓融。無障礙法界之身。經云。深達罪
<lb ed="X" n="0488a21"/><lb ed="R093" n="0466a03"/>福相。徧照於十方<note place="inline">自他受用</note>。微妙淨法身<note place="inline">法性</note>。具相三十
<lb ed="X" n="0488a22"/><lb ed="R093" n="0466a04"/>二<note place="inline">變化</note>。又云。我分身諸佛。在於十方。今應當集等<note place="inline">非一
<lb ed="X" n="0488a23"/><lb ed="R093" n="0466a05"/>非多無障無礙</note>。住王舍等。處成就。謂御衆雖推敎主。際會
<lb ed="X" n="0488a24"/><lb ed="R093" n="0466a06"/>必依宏方。欲彰妙詮。豈違玄境。故華嚴無礙。尙依
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0488b" n="0488b"/>
<lb ed="X" n="0488b01"/><lb ed="R093" n="0466a07"/>七處標名。涅槃圓極。仍用雙林表法。住卽安住之
<lb ed="X" n="0488b02"/><lb ed="R093" n="0466a08"/>義。佛本無住。亦爲物示軌耳。城名王舍者。準大論。
<lb ed="X" n="0488b03"/><lb ed="R093" n="0466a09"/>昔有駁足國王。與千王共立舍宅。築城於山故。山
<lb ed="X" n="0488b04"/><lb ed="R093" n="0466a10"/>名耆闍崛。此翻鷲峯。多鷲棲峯故。亦名鷲頭。形如
<lb ed="X" n="0488b05"/><lb ed="R093" n="0466a11"/>鷲頭故。正名靈鷲。以先佛後佛。皆居此山。佛滅羅
<lb ed="X" n="0488b06"/><lb ed="R093" n="0466a12"/>漢居之。法滅支佛居之。支佛滅鬼神居之。皆聖靈
<lb ed="X" n="0488b07"/><lb ed="R093" n="0466a13"/>所居故。山城並叙者。互相依故。大成云。此城此山。
<lb ed="X" n="0488b08"/><lb ed="R093" n="0466a14"/>衆見不一。或見土木草石。或見衆寶莊嚴。或見諸
<lb ed="X" n="0488b09"/><lb ed="R093" n="0466a15"/>佛遊行。本經亦云。於阿僧祇劫。常在<name role="" type="person">靈鷲山</name>。又云。
<lb ed="X" n="0488b10"/><lb ed="R093" n="0466a16"/>大火所燒時。我此土安隱等。明知此山此城。非人
<lb ed="X" n="0488b11"/><lb ed="R093" n="0466a17"/>間思議境矣。至若寶塔品中。三變淨土。又卽於此
<lb ed="X" n="0488b12"/><lb ed="R093" n="0466a18"/>山此城。儼然湧出華藏界也。若中字者。不過的指
<lb ed="X" n="0488b13"/><lb ed="R093" n="0466b01"/>佛在此處。不須玄解。總明五緣竟。</p><p xml:id="pX33p0488b1314" cb:place="inline">△二別列聽衆。
<lb ed="X" n="0488b14"/><lb ed="R093" n="0466b02"/>此科卽衆成就。謂際會雖賴宏基。起敎還須英才。
<lb ed="X" n="0488b15"/><lb ed="R093" n="0466b03"/>若座無知音。說將誰聽。故古德云。子期不遇。伯牙
<lb ed="X" n="0488b16"/><lb ed="R093" n="0466b04"/>絕絃。於中分二。一分科別列。二叙儀總結。初三。一
<lb ed="X" n="0488b17"/><lb ed="R093" n="0466b05"/>三乘交參。二八部該羅。三檀衆俱至。初四。一詳列
<lb ed="X" n="0488b18"/><lb ed="R093" n="0466b06"/>無學。二略述有學。三總陳尼衆。四廣明菩薩。初三。
<lb ed="X" n="0488b19"/><lb ed="R093" n="0466b07"/>一擧類標數。二明位歎德。三指名總結。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0488b20"/><lb ed="R093" n="0466b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0488b2001">與大比丘衆萬二千人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0488b21"/><lb ed="R093" n="0466b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0488b2101">上句擧類。與猶共也。顯聞非一<anchor xml:id="nkr_note_add_0488b2101" n="0488b2101"/><anchor xml:id="beg0488b2101" n="0488b2101"/>己<anchor xml:id="end0488b2101"/>。大揀有學。顯衆
<lb ed="X" n="0488b22"/><lb ed="R093" n="0466b10"/>是無學。又大有三義。一位尊。皆是羅漢。諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0488b2201" n="0488b2201"/><anchor xml:id="beg0488b2201" n="0488b2201"/>已<anchor xml:id="end0488b2201"/>盡
<lb ed="X" n="0488b23"/><lb ed="R093" n="0466b11"/>故。二德隆。逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0488b2301" n="0488b2301"/><anchor xml:id="beg0488b2301" n="0488b2301"/>己<anchor xml:id="end0488b2301"/>利。心得自在故。三望重。人天景
<lb ed="X" n="0488b24"/><lb ed="R093" n="0466b12"/>仰。衆所知識故。比丘名翻三義。一破惡。謂戒防形
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0488c" n="0488c"/>
<lb ed="X" n="0488c01"/><lb ed="R093" n="0466b13"/>非。定除心亂。慧悟想虗。能破見思故。二怖魔。謂旣
<lb ed="X" n="0488c02"/><lb ed="R093" n="0466b14"/>破見思。將出三界。魔恐失黨。驚怖不安故。三乞士。
<lb ed="X" n="0488c03"/><lb ed="R093" n="0466b15"/>謂旣稱破惡。又名怖魔。當離邪命。乞食自濟故。乞
<lb ed="X" n="0488c04"/><lb ed="R093" n="0466b16"/>而稱士者。以爲成道業。應受此食也。亦云除饉。謂
<lb ed="X" n="0488c05"/><lb ed="R093" n="0466b17"/>衆生福薄。常受饑饉。比丘乞食。能生福力故。又比
<lb ed="X" n="0488c06"/><lb ed="R093" n="0466b18"/>丘有二。一聲聞比丘。二菩薩比丘。今據迹論。仍屬
<lb ed="X" n="0488c07"/><lb ed="R093" n="0467a01"/>聲聞。但與向不同。如四子信解偈云。我等今者。眞
<lb ed="X" n="0488c08"/><lb ed="R093" n="0467a02"/>是聲聞。以佛道聲。令一切聞。葢名同而實異耳。衆
<lb ed="X" n="0488c09"/><lb ed="R093" n="0467a03"/>者和合之稱。梵語僧伽。此云和合衆。和合有二。一
<lb ed="X" n="0488c10"/><lb ed="R093" n="0467a04"/>事和。謂戒。見。利。身。口。意。六事俱和故。二理合。謂同
<lb ed="X" n="0488c11"/><lb ed="R093" n="0467a05"/>證擇滅無爲法故。若依今經。理合則實相平等。事
<lb ed="X" n="0488c12"/><lb ed="R093" n="0467a06"/>和則萬二同聞。文無和合者。不和非衆。稱衆必和。
<lb ed="X" n="0488c13"/><lb ed="R093" n="0467a07"/>不言。可知故。下句標數。萬二千人。指現會受記之
<lb ed="X" n="0488c14"/><lb ed="R093" n="0467a08"/>衆。準正法華云。比丘一千二百。葢是但標常隨。什
<lb ed="X" n="0488c15"/><lb ed="R093" n="0467a09"/>師以最後極談。無論雲集常隨。均蒙授記。俱宜詳
<lb ed="X" n="0488c16"/><lb ed="R093" n="0467a10"/>列。故爲改譯<note place="inline">問。上根受記。身子一人。中根受記。迦葉等四人。下根受記。樓那等一千二
<lb ed="X" n="0488c17"/><lb ed="R093" n="0467a11"/>百。今云萬二千人。指現會受記之衆。何所憑耶。答。豈不聞法師品初。如來廣記云。於佛前聞妙法華經一
<lb ed="X" n="0488c18"/><lb ed="R093" n="0467a12"/>偈一句。乃至一念隨喜者。皆與授記。據此。則三根受記之外。實繁有衆矣</note>。俱。同也。謂同
<lb ed="X" n="0488c19"/><lb ed="R093" n="0467a13"/>聞斯法。揀非私傳暗授者比也。擧類標數竟。</p><p xml:id="pX33p0488c1918" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0488c20"/><lb ed="R093" n="0467a14"/>明位歎德二。一明位二歎德。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0488c21"/><lb ed="R093" n="0467a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0488c2101">皆是阿羅漢諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0488c2101" n="0488c2101"/><anchor xml:id="beg0488c2101" n="0488c2101"/>已<anchor xml:id="end0488c2101"/>盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0488c22"/><lb ed="R093" n="0467a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0488c2201">上句。約證明位。皆是者。位德相等。無別衆之非也。
<lb ed="X" n="0488c23"/><lb ed="R093" n="0467a17"/>阿羅漢。亦翻三義。一殺賊。卽前破惡果也。言比丘
<lb ed="X" n="0488c24"/><lb ed="R093" n="0467a18"/>以三無漏學。對破見思。如用兵捉賊。今則盡斷。如
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0489a" n="0489a"/>
<lb ed="X" n="0489a01"/><lb ed="R093" n="0467b01"/>賊<anchor xml:id="nkr_note_add_0489a0101" n="0489a0101"/><anchor xml:id="beg0489a0101" n="0489a0101"/>已<anchor xml:id="end0489a0101"/>殺故。二不生。卽前怖魔果也。言比丘將出三
<lb ed="X" n="0489a02"/><lb ed="R093" n="0467b02"/>界。魔怖失黨。今則永離。不復再生故。三應供。卽前
<lb ed="X" n="0489a03"/><lb ed="R093" n="0467b03"/>乞士果也。言比丘乞食資身。爲成道業。今道<anchor xml:id="nkr_note_add_0489a0301" n="0489a0301"/><anchor xml:id="beg0489a0301" n="0489a0301"/>已<anchor xml:id="end0489a0301"/>成。
<lb ed="X" n="0489a04"/><lb ed="R093" n="0467b04"/>應受供養故。又此經羅漢。亦與向不同。如四子信
<lb ed="X" n="0489a05"/><lb ed="R093" n="0467b05"/>解偈云。我等今者。眞阿羅漢。於諸世間。天人魔梵。
<lb ed="X" n="0489a06"/><lb ed="R093" n="0467b06"/>普於其中。應受供養。乃似同而實異也。下句。約斷
<lb ed="X" n="0489a07"/><lb ed="R093" n="0467b07"/>明位。諸漏有三。一欲漏。謂欲界煩惱。二有漏。卽上
<lb ed="X" n="0489a08"/><lb ed="R093" n="0467b08"/>二界煩惱。三無明漏。卽三界無明。因此煩惱無明。
<lb ed="X" n="0489a09"/><lb ed="R093" n="0467b09"/>漏落三界生死。從功能立名。<anchor xml:id="nkr_note_add_0489a0901" n="0489a0901"/><anchor xml:id="beg0489a0901" n="0489a0901"/>已<anchor xml:id="end0489a0901"/>盡者。永絕生死之
<lb ed="X" n="0489a10"/><lb ed="R093" n="0467b10"/>因。於三界中得解脫也。由此二句觀之。則是衆皆
<lb ed="X" n="0489a11"/><lb ed="R093" n="0467b11"/>證斷具足。當無學位矣。明位竟。</p><p xml:id="pX33p0489a1113" cb:place="inline">△二歎德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0489a12"/><lb ed="R093" n="0467b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0489a1201">無復煩惱逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0489a1201" n="0489a1201"/><anchor xml:id="beg0489a1201" n="0489a1201"/>己<anchor xml:id="end0489a1201"/>利盡諸有結心得自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0489a13"/><lb ed="R093" n="0467b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0489a1301">上二句。約證歎德。無復者。不復更有。煩惱者。界內
<lb ed="X" n="0489a14"/><lb ed="R093" n="0467b14"/>見思。以界外塵沙。非聲聞所斷故。逮猶及。得猶證
<lb ed="X" n="0489a15"/><lb ed="R093" n="0467b15"/>也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0489a1501" n="0489a1501"/><anchor xml:id="beg0489a1501" n="0489a1501"/>己<anchor xml:id="end0489a1501"/>利卽小乘涅槃。以小乘涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0489a1502" n="0489a1502"/><anchor xml:id="beg0489a1502" n="0489a1502"/>但<anchor xml:id="end0489a1502"/>自出生死。不
<lb ed="X" n="0489a16"/><lb ed="R093" n="0467b16"/>能入廛垂手。起利他行故。然此乃釋上是阿羅漢
<lb ed="X" n="0489a17"/><lb ed="R093" n="0467b17"/>之義。正以無復煩惱。逮得<anchor xml:id="nkr_note_add_0489a1701" n="0489a1701"/><anchor xml:id="beg0489a1701" n="0489a1701"/>己<anchor xml:id="end0489a1701"/>利。方入羅漢位矣。</p><p xml:id="pX33p0489a1719" cb:place="inline">下
<lb ed="X" n="0489a18"/><lb ed="R093" n="0467b18"/>二句。約斷歎德。盡謂自此永絕之義。諸有者。略曰
<lb ed="X" n="0489a19"/><lb ed="R093" n="0468a01"/>三有。廣曰二十五有。均於廣略。則曰九有。以此中
<lb ed="X" n="0489a20"/><lb ed="R093" n="0468a02"/>因果不亡。故名爲有。卽衆生受輪處也。結之一字。
<lb ed="X" n="0489a21"/><lb ed="R093" n="0468a03"/>若作諸有生因。便與上文煩惱相複。今解直指諸
<lb ed="X" n="0489a22"/><lb ed="R093" n="0468a04"/>有爲結。以能繫縛衆生。不得解脫故。若離合釋之。
<lb ed="X" n="0489a23"/><lb ed="R093" n="0468a05"/>當云諸有卽結。持業釋也。然諸有雖能繫縛衆生。
<lb ed="X" n="0489a24"/><lb ed="R093" n="0468a06"/>實衆生自相繫縛。今此衆住最後身。自此永絕。故
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0489b" n="0489b"/>
<lb ed="X" n="0489b01"/><lb ed="R093" n="0468a07"/>云盡也。心之一字。隨敎各別。今約二乘。應指六識
<lb ed="X" n="0489b02"/><lb ed="R093" n="0468a08"/>爲心。以彼惟依六識三毒。立染淨本故。自在者。解
<lb ed="X" n="0489b03"/><lb ed="R093" n="0468a09"/>脫義。解脫有二。一謂斷我執。證我空。解脫分段生
<lb ed="X" n="0489b04"/><lb ed="R093" n="0468a10"/>死。名離妄解脫。二謂斷法執。證法空。解脫變易生
<lb ed="X" n="0489b05"/><lb ed="R093" n="0468a11"/>死。名一切解脫。今約二乘。應是離妄解脫。以未達
<lb ed="X" n="0489b06"/><lb ed="R093" n="0468a12"/>法空。不能入廛垂手。雖曰盡諸有結。惟心自在也。
<lb ed="X" n="0489b07"/><lb ed="R093" n="0468a13"/>然此乃釋上諸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0489b0701" n="0489b0701"/><anchor xml:id="beg0489b0701" n="0489b0701"/>已<anchor xml:id="end0489b0701"/>盡之義。正以盡諸有結。心得
<lb ed="X" n="0489b08"/><lb ed="R093" n="0468a14"/>自在。方極漏盡果矣。明位歎德竟。</p><p xml:id="pX33p0489b0814" cb:place="inline">△三指名總結
<lb ed="X" n="0489b09"/><lb ed="R093" n="0468a15"/>二。一指名別列。二結略顯廣。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0489b10"/><lb ed="R093" n="0468a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0489b1001">其名曰<name role="" type="person">阿若憍陳如</name><note place="inline">至</note>須菩提阿難羅睺羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0489b11"/><lb ed="R093" n="0468a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0489b1101">首句總標。又指徵之詞。猶言其名爲誰也。阿若下。
<lb ed="X" n="0489b12"/><lb ed="R093" n="0468a18"/>別列。具云阿若多。此翻最初解。名也。以如來初轉
<lb ed="X" n="0489b13"/><lb ed="R093" n="0468b01"/>法輪。尊者先解故。楞嚴自陳云。佛問比丘。我初稱
<lb ed="X" n="0489b14"/><lb ed="R093" n="0468b02"/>解。如來印我。名阿若多。憍陳如。亦云<name role="" type="person">憍陳那</name>。亦云
<lb ed="X" n="0489b15"/><lb ed="R093" n="0468b03"/>拘鄰如。此翻火器。姓也。以先人事火命族。授記在
<lb ed="X" n="0489b16"/><lb ed="R093" n="0468b04"/>後。列名居初者。爲示權現意故。阿含云。我佛法中。
<lb ed="X" n="0489b17"/><lb ed="R093" n="0468b05"/>寬仁博識。初受法味者。拘鄰如爲第一。<name role="" type="person">摩訶迦葉</name>。
<lb ed="X" n="0489b18"/><lb ed="R093" n="0468b06"/>此云大龜氏。姓也。以先輩修道。感靈龜負圖之瑞。
<lb ed="X" n="0489b19"/><lb ed="R093" n="0468b07"/>遂命族焉。佛弟子中。同族最多。故揀以大。名畢鉢
<lb ed="X" n="0489b20"/><lb ed="R093" n="0468b08"/>羅。此云飮光。以身具光明。飮蔽餘光故。楞嚴云。我
<lb ed="X" n="0489b21"/><lb ed="R093" n="0468b09"/>於往劫。以紫金光。塗佛形像。自爾以來。身常圓滿
<lb ed="X" n="0489b22"/><lb ed="R093" n="0468b10"/>紫金光聚。阿含云。我佛法中。行十二頭陀。難行苦
<lb ed="X" n="0489b23"/><lb ed="R093" n="0468b11"/>行者。大迦葉爲第一。<name role="" type="person">優樓頻</name>螺。此云木瓜林。禱林
<lb ed="X" n="0489b24"/><lb ed="R093" n="0468b12"/>而生故。亦云木瓜癃。胸前有癃。如木瓜故。伽耶。此
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0489c" n="0489c"/>
<lb ed="X" n="0489c01"/><lb ed="R093" n="0468b13"/>云象頭。山名也。依山住故。那提。此云福生。河名也。
<lb ed="X" n="0489c02"/><lb ed="R093" n="0468b14"/>依河住故。此三迦葉。因於毗婆尸佛法中。共竪刹
<lb ed="X" n="0489c03"/><lb ed="R093" n="0468b15"/>杆。故感今爲弟兄。兄事火龍。爲<name role="" type="person">甁沙王</name>師。佛現十
<lb ed="X" n="0489c04"/><lb ed="R093" n="0468b16"/>種神變度之。遂擲火具於水。率徒五百。歸佛出家。
<lb ed="X" n="0489c05"/><lb ed="R093" n="0468b17"/>伽耶那提。見水中漂下火具。視知其事。各率徒二
<lb ed="X" n="0489c06"/><lb ed="R093" n="0468b18"/>百五十。詣佛得度。阿含云。我佛法中。將護四衆。供
<lb ed="X" n="0489c07"/><lb ed="R093" n="0469a01"/>給四事。令無所乏者。<name role="" type="person">優樓頻螺迦葉</name>爲第一。觀了
<lb ed="X" n="0489c08"/><lb ed="R093" n="0469a02"/>諸法。都無所著。善能敎化者。<name role="" type="person">伽耶迦葉</name>爲第一。心
<lb ed="X" n="0489c09"/><lb ed="R093" n="0469a03"/>意寂然。降伏諸結。精進不退者。<name role="" type="person">那提迦葉</name>爲第一。</p>
<lb ed="X" n="0489c10"/><lb ed="R093" n="0469a04"/><p xml:id="pX33p0489c1001">舍利弗。具云舍利弗羅。此翻鶖鷺子。鶖鷺。母名也。
<lb ed="X" n="0489c11"/><lb ed="R093" n="0469a05"/>其母眼目精明。如鶖鷺鳥故。尊者是其所生。故繫
<lb ed="X" n="0489c12"/><lb ed="R093" n="0469a06"/>以子。葢依母彰名也。亦云身子。其母身形端正故。
<lb ed="X" n="0489c13"/><lb ed="R093" n="0469a07"/>尊者生身八歲。登論座辯勝羣英。出家七日。通佛
<lb ed="X" n="0489c14"/><lb ed="R093" n="0469a08"/>法果證無學。阿含云。我佛法中。智慧無窮。決了諸
<lb ed="X" n="0489c15"/><lb ed="R093" n="0469a09"/>疑者。舍利弗爲第一。</p><p xml:id="pX33p0489c1509" cb:place="inline">目犍連。此云<anchor xml:id="nkr_note_add_0489c1501" n="0489c1501"/><anchor xml:id="beg0489c1501" n="0489c1501"/>采<anchor xml:id="end0489c1501"/>菽氏。姓也。因
<lb ed="X" n="0489c16"/><lb ed="R093" n="0469a10"/>先輩居山。<anchor xml:id="nkr_note_add_0489c1601" n="0489c1601"/><anchor xml:id="beg0489c1601" n="0489c1601"/>采<anchor xml:id="end0489c1601"/>菽豆而食。遂命族焉。名拘律陀。此云
<lb ed="X" n="0489c17"/><lb ed="R093" n="0469a11"/>無節樹。禱樹而生故。今惟標姓。恐濫同族。故以大
<lb ed="X" n="0489c18"/><lb ed="R093" n="0469a12"/>字揀之。尊者身遊十方。得無罣礙。曾止耆婆之車。
<lb ed="X" n="0489c19"/><lb ed="R093" n="0469a13"/>焚得勝之殿。攝調達而歸正法。取釋種以藏梵天。
<lb ed="X" n="0489c20"/><lb ed="R093" n="0469a14"/>神通彰灼。難以備陳。阿含云。我佛法中。神通輕擧
<lb ed="X" n="0489c21"/><lb ed="R093" n="0469a15"/>飛到十方者。<name role="" type="person">大目犍連</name>爲第一。迦旃延。此云剪剃。
<lb ed="X" n="0489c22"/><lb ed="R093" n="0469a16"/>姓也。以先輩居山。與仙人剃髮爲姓。爲揀同族。故
<lb ed="X" n="0489c23"/><lb ed="R093" n="0469a17"/>冠以摩訶。名文飾。謂善飾文詞。能議論故。阿含云。
<lb ed="X" n="0489c24"/><lb ed="R093" n="0469a18"/>我佛法中。善分別義。敷演道敎者。迦旃延爲第一。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0490a" n="0490a"/>
<lb ed="X" n="0490a01"/><lb ed="R093" n="0469b01"/>阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。亦云阿那律陀。亦云阿尼樓豆。此云如
<lb ed="X" n="0490a02"/><lb ed="R093" n="0469b02"/>意。因於弗沙佛時。以稗飯施辟支佛。果感九十一
<lb ed="X" n="0490a03"/><lb ed="R093" n="0469b03"/>劫。生人天中。受如意樂。至今未盡故。亦云無貧。謂
<lb ed="X" n="0490a04"/><lb ed="R093" n="0469b04"/>自爾以來。不受貧窮故。尊者乃<name role="" type="person">白飯王</name>子。初出家
<lb ed="X" n="0490a05"/><lb ed="R093" n="0469b05"/>時。常樂睡眠。如來呵爲畜生。啼泣自責。眉不交睫。
<lb ed="X" n="0490a06"/><lb ed="R093" n="0469b06"/>七日七夜。遽失雙目。如來示以樂見照明金剛三
<lb ed="X" n="0490a07"/><lb ed="R093" n="0469b07"/>昧。由此不因肉眼。觀見十方。精眞洞然。如觀掌果。
<lb ed="X" n="0490a08"/><lb ed="R093" n="0469b08"/>阿含云。我佛法中。天眼徹視者。阿那律爲第一。</p><p xml:id="pX33p0490a0819" cb:place="inline">劫
<lb ed="X" n="0490a09"/><lb ed="R093" n="0469b09"/>賓那。此云房宿。初欲近佛。夜宿陶師之家。以草爲
<lb ed="X" n="0490a10"/><lb ed="R093" n="0469b10"/>座。佛欲度彼。化一老宿。入與同宿。尊者推草讓之。
<lb ed="X" n="0490a11"/><lb ed="R093" n="0469b11"/>因爲說法。卽證無學。以曾與如來同房共宿。故名
<lb ed="X" n="0490a12"/><lb ed="R093" n="0469b12"/>房宿。又房宿星名。禱此生故。又胸如星房。從解得
<lb ed="X" n="0490a13"/><lb ed="R093" n="0469b13"/>名。阿含云。我佛法中。善知星宿日月者。<name role="" type="person">劫賓那</name>爲
<lb ed="X" n="0490a14"/><lb ed="R093" n="0469b14"/>第一。</p><p xml:id="pX33p0490a1403" cb:place="inline"><name role="" type="person">憍梵波提</name>。此云牛呞。食後虗哨。如牛呞故。準
<lb ed="X" n="0490a15"/><lb ed="R093" n="0469b15"/>楞嚴。以往昔輕弄沙門。生生世世。常感此報。佛恐
<lb ed="X" n="0490a16"/><lb ed="R093" n="0469b16"/>世人不識。生謗招<g ref="#CB00985">𠎝</g>。勅令常居天上。不許久住人
<lb ed="X" n="0490a17"/><lb ed="R093" n="0469b17"/>間。阿含云。樂在天上。不住人間者。<name role="" type="person">憍梵波提</name>爲第
<lb ed="X" n="0490a18"/><lb ed="R093" n="0469b18"/>一。</p><p xml:id="pX33p0490a1802" cb:place="inline">離婆多。此云假和合。智論云。尊者夜宿空亭。有
<lb ed="X" n="0490a19"/><lb ed="R093" n="0470a01"/>一鬼擕屍而至。又一鬼隨來爭之。各言我持來。共
<lb ed="X" n="0490a20"/><lb ed="R093" n="0470a02"/>決於尊者。尊者據實答之。後鬼怒。拔尊者手足而
<lb ed="X" n="0490a21"/><lb ed="R093" n="0470a03"/>食。前鬼取屍上手足補之。二鬼相食而去。天明自
<lb ed="X" n="0490a22"/><lb ed="R093" n="0470a04"/>思。我身眼見鬼食。却又隨我行住。逢人便問。是我
<lb ed="X" n="0490a23"/><lb ed="R093" n="0470a05"/>身否。衆僧知其時至。乃曰汝身假和。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0490a2301" n="0490a2301"/><anchor xml:id="beg0490a2301" n="0490a2301"/>己<anchor xml:id="end0490a2301"/>有也。尊
<lb ed="X" n="0490a24"/><lb ed="R093" n="0470a06"/>者聞之。漏盡得道。此命名之由也。阿含云。坐禪入
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0490b" n="0490b"/>
<lb ed="X" n="0490b01"/><lb ed="R093" n="0470a07"/>定。心不倒亂者。離婆多爲第一。</p><p xml:id="pX33p0490b0113" cb:place="inline">畢陵伽婆蹉。此云
<lb ed="X" n="0490b02"/><lb ed="R093" n="0470a08"/>餘習。因往昔五百世爲婆羅門。性多憍慢。今雖成
<lb ed="X" n="0490b03"/><lb ed="R093" n="0470a09"/>道。餘習未盡。每過恒河。便呼小婢斷流。神雖爲斷。
<lb ed="X" n="0490b04"/><lb ed="R093" n="0470a10"/>懷瞋白佛。佛令向神求懺。遂合掌向神曰。小婢莫
<lb ed="X" n="0490b05"/><lb ed="R093" n="0470a11"/>瞋。大衆皆笑。佛言。實無慢心。乃習氣也。阿含云。我
<lb ed="X" n="0490b06"/><lb ed="R093" n="0470a12"/>佛法中。樹下苦坐。不避風雨者。畢陵伽婆蹉爲第
<lb ed="X" n="0490b07"/><lb ed="R093" n="0470a13"/>一。</p><p xml:id="pX33p0490b0702" cb:place="inline"><name role="" type="person">薄拘羅</name>。此云善容。色貌端正故。亦云重姓。因於
<lb ed="X" n="0490b08"/><lb ed="R093" n="0470a14"/>毗婆尸佛法中。以訶梨勒果施病僧。今生婆羅門
<lb ed="X" n="0490b09"/><lb ed="R093" n="0470a15"/>家。感五不死。一繼母置火爐中不死。二置沸湯中
<lb ed="X" n="0490b10"/><lb ed="R093" n="0470a16"/>不死。三推落水中不死。四大魚吞之不死。五漁人
<lb ed="X" n="0490b11"/><lb ed="R093" n="0470a17"/>獲魚。剖之不死。遂養爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0490b1101" n="0490b1101"/><anchor xml:id="beg0490b1101" n="0490b1101"/>己<anchor xml:id="end0490b1101"/>子。其父聞爭。共議兩家
<lb ed="X" n="0490b12"/><lb ed="R093" n="0470a18"/>爲子。故名重姓。曾於無量劫來。持不殺戒。今生一
<lb ed="X" n="0490b13"/><lb ed="R093" n="0470b01"/>百六十歲。無少病痛。阿含云。我佛法中。壽命極長。
<lb ed="X" n="0490b14"/><lb ed="R093" n="0470b02"/>終不中夭。端莊不苟。常樂閒居者。<name role="" type="person">薄拘羅</name>爲第一。</p>
<lb ed="X" n="0490b15"/><lb ed="R093" n="0470b03"/><p xml:id="pX33p0490b1501"><name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name>。此云大膝。因膝骨博大立名。尊者乃
<lb ed="X" n="0490b16"/><lb ed="R093" n="0470b04"/>身子之舅。素辯勝姊。姊孕身子。則不能勝。知懷智
<lb ed="X" n="0490b17"/><lb ed="R093" n="0470b05"/>人。寄辯母口。遂奮志遊學南天。歷十八年。讀十八
<lb ed="X" n="0490b18"/><lb ed="R093" n="0470b06"/>經。無暇剪爪。世稱長爪梵志。洎歸。聞身子出家。遂
<lb ed="X" n="0490b19"/><lb ed="R093" n="0470b07"/>起慢心云。我甥八歲。聲震五天。沙門何術。誘彼出
<lb ed="X" n="0490b20"/><lb ed="R093" n="0470b08"/>家。及見佛負墮。亦隨出家。阿含云。我佛法中。得四
<lb ed="X" n="0490b21"/><lb ed="R093" n="0470b09"/>辯才。觸問能答者。拘絺羅爲第一。</p><p xml:id="pX33p0490b2114" cb:place="inline">難陀。此云善歡
<lb ed="X" n="0490b22"/><lb ed="R093" n="0470b10"/>喜。牧牛子也。飯王俾十萬出家。尊者稱善歡喜。故
<lb ed="X" n="0490b23"/><lb ed="R093" n="0470b11"/>以名焉。性極聰敏。音聲絕倫。初入佛法。欣道第一。</p>
<lb ed="X" n="0490b24"/><lb ed="R093" n="0470b12"/><p xml:id="pX33p0490b2401"><name role="" type="person">孫陀羅難陀</name>。佛之胞弟。爲揀牧牛難陀。連妻爲名
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0490c" n="0490c"/>
<lb ed="X" n="0490c01"/><lb ed="R093" n="0470b13"/>也。妻名孫陀羅。此云好愛。性多愛欲故。亦云端正。
<lb ed="X" n="0490c02"/><lb ed="R093" n="0470b14"/>身形端正故。尊者初出家時。心常散動。如來勅令
<lb ed="X" n="0490c03"/><lb ed="R093" n="0470b15"/>觀鼻端白。因此心開漏盡。成阿羅漢。楞嚴云。我以
<lb ed="X" n="0490c04"/><lb ed="R093" n="0470b16"/>消息。息久發明。明圓滅漏。斯爲第一。</p><p xml:id="pX33p0490c0415" cb:place="inline">富樓那彌多
<lb ed="X" n="0490c05"/><lb ed="R093" n="0470b17"/>羅尼子。依父母彰名。父名富樓那。此云滿願。亦云
<lb ed="X" n="0490c06"/><lb ed="R093" n="0470b18"/>滿江。其祖禱江而生。得滿其願故。母名彌多羅尼。
<lb ed="X" n="0490c07"/><lb ed="R093" n="0471a01"/>此云慈女。樂誦圍陀典中。慈行篇故。具足應云。滿
<lb ed="X" n="0490c08"/><lb ed="R093" n="0471a02"/>江慈女之子。經疏從略。多以<name role="" type="person">滿慈子</name>稱之。阿含云。
<lb ed="X" n="0490c09"/><lb ed="R093" n="0471a03"/>我佛法中。善能廣說。分別義理者。<name role="" type="person">滿慈子</name>爲第一。</p>
<lb ed="X" n="0490c10"/><lb ed="R093" n="0471a04"/><p xml:id="pX33p0490c1001">須菩提。此云空生。以初生時。其家庫藏皆空故。次
<lb ed="X" n="0490c11"/><lb ed="R093" n="0471a05"/>以父母驚異。庫藏轉現。故亦名善現。又以忽空忽
<lb ed="X" n="0490c12"/><lb ed="R093" n="0471a06"/>現。卜之占者。占者言。旣善且吉。故亦名善吉。常住
<lb ed="X" n="0490c13"/><lb ed="R093" n="0471a07"/>無諍三昧。所修行業。以空爲本。楞嚴云。佛問圓通。
<lb ed="X" n="0490c14"/><lb ed="R093" n="0471a08"/>如我所證。諸相入非。非所非盡。旋法歸無。斯爲第
<lb ed="X" n="0490c15"/><lb ed="R093" n="0471a09"/>一。</p><p xml:id="pX33p0490c1502" cb:place="inline">阿難。此云慶喜。<name role="" type="person">斛飯王</name>子。調達之弟也。佛成道
<lb ed="X" n="0490c16"/><lb ed="R093" n="0471a10"/>日。尊者始生。時<name role="" type="person">淨飯王</name>。旣聞世尊成道。又聞斛飯
<lb ed="X" n="0490c17"/><lb ed="R093" n="0471a11"/>生子。擧國欣慶。故以名焉。昔與如來。同於空王佛
<lb ed="X" n="0490c18"/><lb ed="R093" n="0471a12"/>所發心。如來常勤精進。早成正覺。尊者常樂多聞。
<lb ed="X" n="0490c19"/><lb ed="R093" n="0471a13"/>護持法藏。阿含云。我佛法中。多聞廣達。堪任奉持
<lb ed="X" n="0490c20"/><lb ed="R093" n="0471a14"/>者。阿難爲第一。</p><p xml:id="pX33p0490c2007" cb:place="inline">羅睺羅。此云覆障。佛之子也。以因
<lb ed="X" n="0490c21"/><lb ed="R093" n="0471a15"/>中塞鼠穴六日。及不看婆羅門六日。報感處胎六
<lb ed="X" n="0490c22"/><lb ed="R093" n="0471a16"/>年。爲胎所覆。爲宿因所障。故名覆障。本經佛自述
<lb ed="X" n="0490c23"/><lb ed="R093" n="0471a17"/>云。羅睺羅密行。唯我能知之。故稱尊者。密行第一。
<lb ed="X" n="0490c24"/><lb ed="R093" n="0471a18"/>然此上所釋。諸聖名目。不過略準古德。錄出一二。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0491a" n="0491a"/>
<lb ed="X" n="0491a01"/><lb ed="R093" n="0471b01"/>其餘過現事跡。諸註尙多。要知本地幽微。非心所
<lb ed="X" n="0491a02"/><lb ed="R093" n="0471b02"/>測。況今經旣屬圓機。則一行卽一切行。一德卽一
<lb ed="X" n="0491a03"/><lb ed="R093" n="0471b03"/>切德。烏可得而言諸。指名別列竟。</p><p xml:id="pX33p0491a0314" cb:place="inline">△二結略顯廣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491a04"/><lb ed="R093" n="0471b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0491a0401">如是衆所知識大阿羅漢等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491a05"/><lb ed="R093" n="0471b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0491a0501">如是。卽指上二十一人。以此二十一人。在人天大
<lb ed="X" n="0491a06"/><lb ed="R093" n="0471b06"/>衆之中。凡有聞名皆知。見面皆識。故云衆所知識。
<lb ed="X" n="0491a07"/><lb ed="R093" n="0471b07"/>又此二十一人。雖屬羅漢。皆回小向大。故云大阿
<lb ed="X" n="0491a08"/><lb ed="R093" n="0471b08"/>羅漢。又大阿羅漢。旣揀定性。而衆所知識。仍揀萬
<lb ed="X" n="0491a09"/><lb ed="R093" n="0471b09"/>二。言萬二之衆。雖皆大阿羅漢。未必皆爲衆所知
<lb ed="X" n="0491a10"/><lb ed="R093" n="0471b10"/>識。今上所列。乃衆所知識之大阿羅漢也。等者等
<lb ed="X" n="0491a11"/><lb ed="R093" n="0471b11"/>其伴侶。主伴和合。共成萬二之數<note place="inline">問。阿難羅睺。凖授記俱在有學。
<lb ed="X" n="0491a12"/><lb ed="R093" n="0471b12"/>今列無學衆中。豈不與後相違。答。此有三義。一捨權從實故。凖智論。阿難對迦葉云。我能有力。久可得道。
<lb ed="X" n="0491a13"/><lb ed="R093" n="0471b13"/>爲侍佛故。故留殘結。本經亦云。方便爲侍者。護持諸佛法。據此則阿難實德<anchor xml:id="nkr_note_add_0491a1301" n="0491a1301"/><anchor xml:id="beg0491a1301" n="0491a1301"/>已<anchor xml:id="end0491a1301"/>證無學。爲侍佛故。權住學
<lb ed="X" n="0491a14"/><lb ed="R093" n="0471b14"/>地。今捨權從實。故列於此。羅睺凖知。二爲破權執故。以阿難羅睺。授記雖在有學。不過引進實行。曲示權
<lb ed="X" n="0491a15"/><lb ed="R093" n="0471b15"/>儀。執權者卽以實行目之。今爲破權執。故列於此。三名同義別故。準信解品云。今得無漏。無上大果。又云。
<lb ed="X" n="0491a16"/><lb ed="R093" n="0471b16"/>我等今者。眞阿羅漢。據此則向稱無學。對待非眞。今稱無學。乃眞無學。而阿難羅睺。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0491a1601" n="0491a1601"/><anchor xml:id="beg0491a1601" n="0491a1601"/>已<anchor xml:id="end0491a1601"/>了知自心。本來
<lb ed="X" n="0491a17"/><lb ed="R093" n="0471b17"/>是佛。是眞無學。故列於此</note>。詳列無學竟。</p><p xml:id="pX33p0491a1716" cb:place="inline">△二略述有學。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491a18"/><lb ed="R093" n="0471b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0491a1801">復有學無學二千人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491a19"/><lb ed="R093" n="0472a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0491a1901">首二字。文雖局此。義通下科。言彼時靈山一會。不
<lb ed="X" n="0491a20"/><lb ed="R093" n="0472a02"/>獨萬二同聞。乃復有學無學若干。尼衆若干。菩薩
<lb ed="X" n="0491a21"/><lb ed="R093" n="0472a03"/>摩訶薩等若干。正以見羽翼之多人也。學無學者。
<lb ed="X" n="0491a22"/><lb ed="R093" n="0472a04"/>擧有學類。以彼所證未極。所斷未竟。研眞斷惑。始
<lb ed="X" n="0491a23"/><lb ed="R093" n="0472a05"/>學無學人故。二千人者。標有學數。後文授學無學
<lb ed="X" n="0491a24"/><lb ed="R093" n="0472a06"/>人記。卽此衆也。無明位歎德者。旣屬有學。無位可
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0491b" n="0491b"/>
<lb ed="X" n="0491b01"/><lb ed="R093" n="0472a07"/>明。無德可歎故。無指名總結者。準後阿難羅睺。乃
<lb ed="X" n="0491b02"/><lb ed="R093" n="0472a08"/>有學受記之首。爲是權現。<anchor xml:id="nkr_note_add_0491b0201" n="0491b0201"/><anchor xml:id="beg0491b0201" n="0491b0201"/>已<anchor xml:id="end0491b0201"/>列無學衆中。其餘或
<lb ed="X" n="0491b03"/><lb ed="R093" n="0472a09"/>有或無。無足重輕。故不指名。無庸更結。然雖如是。
<lb ed="X" n="0491b04"/><lb ed="R093" n="0472a10"/>論實德本無優劣。亦不過各據一途。以引偏好耳。
<lb ed="X" n="0491b05"/><lb ed="R093" n="0472a11"/>幸勿執迹而昧本也。略述有學竟。</p><p xml:id="pX33p0491b0514" cb:place="inline">△三總陳尼衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491b06"/><lb ed="R093" n="0472a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0491b0601"><name role="" type="person">摩訶波闍波提</name><note place="inline">至</note><name role="" type="person">耶輸陀羅</name>比丘尼亦與眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491b07"/><lb ed="R093" n="0472a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0491b0701"><name role="" type="person">摩訶波闍波提</name>。佛姨母也。此云<name role="" type="person">大愛道</name>。因初求出
<lb ed="X" n="0491b08"/><lb ed="R093" n="0472a14"/>家。佛不許可。阿難代陳三請。佛勅能修八敬。方聽
<lb ed="X" n="0491b09"/><lb ed="R093" n="0472a15"/>出家<note place="inline">八敬者。一。百歲尼。應禮初夏比丘足。二。不得罵比丘。三。不得擧比丘過。四。應從大僧求具
<lb ed="X" n="0491b10"/><lb ed="R093" n="0472a16"/>戒。五。若犯僧殘。應半月在二部僧中。行摩那埵行。六。應半月於大僧中。求敎授人。七。不應在無比丘處夏
<lb ed="X" n="0491b11"/><lb ed="R093" n="0472a17"/>安居。八。安居訖。當詣大僧中求自恣</note>。聖母爲愛道故。堪忍奉行。故名
<lb ed="X" n="0491b12"/><lb ed="R093" n="0472a18"/>焉。亦名憍曇彌。此云衆主。爲尼衆之主故。比丘同
<lb ed="X" n="0491b13"/><lb ed="R093" n="0472b01"/>前。尼翻爲女。爲別大僧故也。眷屬六千。標所與之
<lb ed="X" n="0491b14"/><lb ed="R093" n="0472b02"/>數。法性相親曰眷。人事相制曰屬。以六千尼衆。智
<lb ed="X" n="0491b15"/><lb ed="R093" n="0472b03"/>由聖母所生。身依聖母而住。論法性有相親之誼。
<lb ed="X" n="0491b16"/><lb ed="R093" n="0472b04"/>論人事有相制之義故。羅睺羅母。佛之婦也。名耶
<lb ed="X" n="0491b17"/><lb ed="R093" n="0472b05"/>輸陀羅。此云華色。有美色故。亦云名聞。有聲譽故。
<lb ed="X" n="0491b18"/><lb ed="R093" n="0472b06"/>亦者例上之詞。謂<name role="" type="person">耶輸陀羅</name>。因見波闍波提。主伴
<lb ed="X" n="0491b19"/><lb ed="R093" n="0472b07"/>和合。同入高會。故亦與眷屬俱也。不言數目者。非
<lb ed="X" n="0491b20"/><lb ed="R093" n="0472b08"/>同尼主。眷屬衆多。無可表彰故。準後持品增記。卽
<lb ed="X" n="0491b21"/><lb ed="R093" n="0472b09"/>此科尼衆之數。齊此以上。準常皆聲聞衆也。總陳
<lb ed="X" n="0491b22"/><lb ed="R093" n="0472b10"/>尼衆竟。</p><p xml:id="pX33p0491b2204" cb:place="inline">△四廣明菩薩三。一擧類標數。二明位歎
<lb ed="X" n="0491b23"/><lb ed="R093" n="0472b11"/>德。三指名總結。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491b24"/><lb ed="R093" n="0472b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0491b2401">菩薩摩訶薩八萬人。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0491c" n="0491c"/>
<lb ed="X" n="0491c01"/><lb ed="R093" n="0472b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0491c0101">上五字。擧類。菩薩。半梵語也。具云菩提薩埵。此翻
<lb ed="X" n="0491c02"/><lb ed="R093" n="0472b14"/>覺有情。有三義。一約自利。謂菩薩是能覺悟之有
<lb ed="X" n="0491c03"/><lb ed="R093" n="0472b15"/>情。揀非凡夫不自覺故。二約利他。謂菩薩能覺悟
<lb ed="X" n="0491c04"/><lb ed="R093" n="0472b16"/>法界有情。揀非二乘不覺他故。三約兩利。謂菩薩
<lb ed="X" n="0491c05"/><lb ed="R093" n="0472b17"/>上求佛覺。下化有情。揀非悲智偏用。墮二邊故。摩
<lb ed="X" n="0491c06"/><lb ed="R093" n="0472b18"/>訶薩。具云摩訶菩提薩埵。言向下所列諸聖。或帶
<lb ed="X" n="0491c07"/><lb ed="R093" n="0473a01"/>果行因。或一生補處。如觀音文殊彌勒勢至等。非
<lb ed="X" n="0491c08"/><lb ed="R093" n="0473a02"/>地前諸位可比。故旣稱菩薩。又以摩訶薩揀之。以
<lb ed="X" n="0491c09"/><lb ed="R093" n="0473a03"/>是菩薩中之大菩薩故。</p><p xml:id="pX33p0491c0910" cb:place="inline">八萬人。標數。法師品初。因
<lb ed="X" n="0491c10"/><lb ed="R093" n="0473a04"/>藥王。吿八萬。卽此衆也<note place="inline">問。據今解聲聞衆中。暫爾雲集。俱在標數之內。此菩
<lb ed="X" n="0491c11"/><lb ed="R093" n="0473a05"/>薩衆中。地湧雲集等。何不標其數耶。答。此經正授聲聞成佛之記。故暫爾雲集者。亦須標之。若地湧雲集
<lb ed="X" n="0491c12"/><lb ed="R093" n="0473a06"/>等。不過承虛接響。助發玄化。如非經前預至。凡因事方來。及夫未終卷而去者。槩不標其數也</note>。</p><p xml:id="pX33p0491c1237" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0491c13"/><lb ed="R093" n="0473a07"/>二明位歎德二。一明位。二歎德。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491c14"/><lb ed="R093" n="0473a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0491c1401">皆於阿耨多羅三藐<note place="inline">至</note>樂說辯才轉不退轉法輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491c15"/><lb ed="R093" n="0473a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0491c1501">首句。約自利明位。阿耨多羅。此云無上。法身德也。
<lb ed="X" n="0491c16"/><lb ed="R093" n="0473a10"/>以法身竪窮三際。橫徧十方。一切諸法無過上故。
<lb ed="X" n="0491c17"/><lb ed="R093" n="0473a11"/>三藐。此云正等。正謂方正。等謂平等。解脫德也。以
<lb ed="X" n="0491c18"/><lb ed="R093" n="0473a12"/>解脫不爲煩惱所染。本自方正。不爲生死所遷。本
<lb ed="X" n="0491c19"/><lb ed="R093" n="0473a13"/>自平等故。三菩提。此云正覺。正揀偏邪。覺顯明了。
<lb ed="X" n="0491c20"/><lb ed="R093" n="0473a14"/>般若德也。以般若能覺了諸法性相眞妄虗實。揀
<lb ed="X" n="0491c21"/><lb ed="R093" n="0473a15"/>非凡小偏覺。及外道邪覺故。此是佛果三德。取以
<lb ed="X" n="0491c22"/><lb ed="R093" n="0473a16"/>明位者。顯圓敎菩薩。因果該徹之義。不退轉義。有
<lb ed="X" n="0491c23"/><lb ed="R093" n="0473a17"/>淺有深。如位不退等。今就圓敎。一位卽一切位。一
<lb ed="X" n="0491c24"/><lb ed="R093" n="0473a18"/>切位卽一位。初發心時。卽攝諸位。故不退也。若以
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0492a" n="0492a"/>
<lb ed="X" n="0492a01"/><lb ed="R093" n="0473b01"/>向下列各諸聖言之。復開爲二。一將證不退。如等
<lb ed="X" n="0492a02"/><lb ed="R093" n="0473b02"/>覺補處之尊。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0492a0201" n="0492a0201"/><anchor xml:id="beg0492a0201" n="0492a0201"/>已<anchor xml:id="end0492a0201"/>證不退。如帶果行因之聖。總言
<lb ed="X" n="0492a03"/><lb ed="R093" n="0473b03"/>此中諸聖。雖有將證<anchor xml:id="nkr_note_add_0492a0301" n="0492a0301"/><anchor xml:id="beg0492a0301" n="0492a0301"/>已<anchor xml:id="end0492a0301"/>證之別。究竟皆屬不退。揀
<lb ed="X" n="0492a04"/><lb ed="R093" n="0473b04"/>非六心墮落。塵劫聲聞者比也。</p><p xml:id="pX33p0492a0413" cb:place="inline">皆得下。約利他明
<lb ed="X" n="0492a05"/><lb ed="R093" n="0473b05"/>位。陀羅尼。此云總持。謂總一切法。持無量義故。準
<lb ed="X" n="0492a06"/><lb ed="R093" n="0473b06"/>後文名有多種。今束爲二。一有字。如陀羅尼品及
<lb ed="X" n="0492a07"/><lb ed="R093" n="0473b07"/>普賢品。諸聖所說。二無字。只可智知。不可言辯。後
<lb ed="X" n="0492a08"/><lb ed="R093" n="0473b08"/>云。是法不可示。言詞相寂滅。卽無字陀羅尼也。今
<lb ed="X" n="0492a09"/><lb ed="R093" n="0473b09"/>對下文樂說辯才之句。應屬無字。正以總持得於
<lb ed="X" n="0492a10"/><lb ed="R093" n="0473b10"/>心。樂說形於口故。樂說辯才。四辯之一。四辯者。一
<lb ed="X" n="0492a11"/><lb ed="R093" n="0473b11"/>法無礙辯。於一切法能演說故。二義無礙辯。於一
<lb ed="X" n="0492a12"/><lb ed="R093" n="0473b12"/>切義能分析故。三詞無礙辯。殊方異類。言詞相通
<lb ed="X" n="0492a13"/><lb ed="R093" n="0473b13"/>故。四樂說無礙辯。隨情順欲。樂說不倦故。此四辯
<lb ed="X" n="0492a14"/><lb ed="R093" n="0473b14"/>才。後後能攝前前。前前不攝後後。今擧後攝前。故
<lb ed="X" n="0492a15"/><lb ed="R093" n="0473b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0492a1501" n="0492a1501"/><anchor xml:id="beg0492a1501" n="0492a1501"/>但<anchor xml:id="end0492a1501"/>云樂說辯也。轉謂傳說。謂以<anchor xml:id="nkr_note_add_0492a1502" n="0492a1502"/><anchor xml:id="beg0492a1502" n="0492a1502"/>己<anchor xml:id="end0492a1502"/>所得。傳說於人
<lb ed="X" n="0492a16"/><lb ed="R093" n="0473b16"/>故。不退法者。凡有所說。皆爲一佛乘也。輪有摧輾
<lb ed="X" n="0492a17"/><lb ed="R093" n="0473b17"/>運動二義。法能摧滅虗妄。運入眞實。故借以喩之。
<lb ed="X" n="0492a18"/><lb ed="R093" n="0473b18"/>又上明自利。則曰菩提不退。此明利他。則曰轉不
<lb ed="X" n="0492a19"/><lb ed="R093" n="0474a01"/>退輪。正謂菩薩。得是道以處<anchor xml:id="nkr_note_add_0492a1901" n="0492a1901"/><anchor xml:id="beg0492a1901" n="0492a1901"/>己<anchor xml:id="end0492a1901"/>。運是道以利人。揀
<lb ed="X" n="0492a20"/><lb ed="R093" n="0474a02"/>非欲速出三界。自求涅槃者比也。由此科之義觀
<lb ed="X" n="0492a21"/><lb ed="R093" n="0474a03"/>之。則八萬菩薩。皆自證不退。而入法王位矣。明位
<lb ed="X" n="0492a22"/><lb ed="R093" n="0474a04"/>竟。</p><p xml:id="pX33p0492a2202" cb:place="inline">△二歎德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492a23"/><lb ed="R093" n="0474a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0492a2301">供養無量百千諸佛<note place="inline">至</note>能度無數百千衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492a24"/><lb ed="R093" n="0474a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0492a2401">前五句。約自利歎德。供養者。外修四事。內致一心。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0492b" n="0492b"/>
<lb ed="X" n="0492b01"/><lb ed="R093" n="0474a07"/>不達三輪體空。名事供養。如達體空。名理供養。今
<lb ed="X" n="0492b02"/><lb ed="R093" n="0474a08"/>是理供養也。無量百千諸佛者。極顯其所供佛多。
<lb ed="X" n="0492b03"/><lb ed="R093" n="0474a09"/>所謂不於一佛二佛。三四五佛。而種善根也。植者。
<lb ed="X" n="0492b04"/><lb ed="R093" n="0474a10"/>栽培之義。衆德。卽佛果萬德。本猶根也。言菩薩旣
<lb ed="X" n="0492b05"/><lb ed="R093" n="0474a11"/>供多佛。必是萬行交修。雖未卽證萬德。<anchor xml:id="nkr_note_add_0492b0501" n="0492b0501"/><anchor xml:id="beg0492b0501" n="0492b0501"/>已<anchor xml:id="end0492b0501"/>培萬德
<lb ed="X" n="0492b06"/><lb ed="R093" n="0474a12"/>之根本矣。諸佛稱歎者。或稱其因深。或歎其果近。
<lb ed="X" n="0492b07"/><lb ed="R093" n="0474a13"/>如今經顯本授記之類是也。以慈修身者。借利物
<lb ed="X" n="0492b08"/><lb ed="R093" n="0474a14"/>之行。成就<anchor xml:id="nkr_note_add_0492b0801" n="0492b0801"/><anchor xml:id="beg0492b0801" n="0492b0801"/>己<anchor xml:id="end0492b0801"/>德。如今經授記之後。又復經劫行因
<lb ed="X" n="0492b09"/><lb ed="R093" n="0474a15"/>之類是也。善入佛慧者。承上旣曰以慈。必是不捨
<lb ed="X" n="0492b10"/><lb ed="R093" n="0474a16"/>塵勞。旣曰修身。必能成就佛慧。正以不捨塵勞而
<lb ed="X" n="0492b11"/><lb ed="R093" n="0474a17"/>成就佛慧。乃不入而入。故名善入。若二乘之沉空
<lb ed="X" n="0492b12"/><lb ed="R093" n="0474a18"/>趣寂。縱少有所得。俱墮偏枯。雖入亦不名善也。然
<lb ed="X" n="0492b13"/><lb ed="R093" n="0474b01"/>此一節。乃釋上菩提不退之義。正以供佛之多。植
<lb ed="X" n="0492b14"/><lb ed="R093" n="0474b02"/>德之衆。旣爲諸佛稱歎。又能以慈修身。於諸佛慧。
<lb ed="X" n="0492b15"/><lb ed="R093" n="0474b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0492b1501" n="0492b1501"/><anchor xml:id="beg0492b1501" n="0492b1501"/>已<anchor xml:id="end0492b1501"/>稱善入。方能任運修證。而至不退位矣。</p><p xml:id="pX33p0492b1517" cb:place="inline">通達下。
<lb ed="X" n="0492b16"/><lb ed="R093" n="0474b04"/>約利他歎德。大智揀非權小。所謂一切種智是也。
<lb ed="X" n="0492b17"/><lb ed="R093" n="0474b05"/>到彼岸者。凡事究竟之謂。不取生死此岸。涅槃彼
<lb ed="X" n="0492b18"/><lb ed="R093" n="0474b06"/>岸之義。準正法華云。大智度無極。言菩薩旣能通
<lb ed="X" n="0492b19"/><lb ed="R093" n="0474b07"/>達大智。其智可謂究竟無極。故云到彼岸也。名稱
<lb ed="X" n="0492b20"/><lb ed="R093" n="0474b08"/>普聞者。大智充於中。聲名揚於外故。無量世界。極
<lb ed="X" n="0492b21"/><lb ed="R093" n="0474b09"/>言其聞之遠也。能度衆生者。大智充足。赴應者廣。
<lb ed="X" n="0492b22"/><lb ed="R093" n="0474b10"/>聲名洋溢。受化者衆故。無數百千。極言其度之廣
<lb ed="X" n="0492b23"/><lb ed="R093" n="0474b11"/>也。然此一節。乃釋上轉不退輪之義。正以通達大
<lb ed="X" n="0492b24"/><lb ed="R093" n="0474b12"/>智。名稱普聞。於諸衆生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0492b2401" n="0492b2401"/><anchor xml:id="beg0492b2401" n="0492b2401"/>已<anchor xml:id="end0492b2401"/>能度脫。乃可轉不退輪。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0492c" n="0492c"/>
<lb ed="X" n="0492c01"/><lb ed="R093" n="0474b13"/>而入法王位矣。明位歎德竟。</p><p xml:id="pX33p0492c0112" cb:place="inline">△三指名總結二。一
<lb ed="X" n="0492c02"/><lb ed="R093" n="0474b14"/>指名別列。二結略顯廣。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492c03"/><lb ed="R093" n="0474b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0492c0301">其名曰<name role="" type="person">文殊師利</name>菩薩<note place="inline">至</note>寶積菩薩導師菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492c04"/><lb ed="R093" n="0474b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0492c0401">首句同上。別列中。<name role="" type="person">文殊師利</name>。亦云曼殊室利。此翻
<lb ed="X" n="0492c05"/><lb ed="R093" n="0474b17"/>妙德。大經云。了了見佛性。猶如妙德等。亦翻妙吉
<lb ed="X" n="0492c06"/><lb ed="R093" n="0474b18"/>祥。以初生時。有祥光滿室之兆故。此菩薩用周三
<lb ed="X" n="0492c07"/><lb ed="R093" n="0475a01"/>際。化滿塵方。道成先劫。號龍種尊王。現證北方。稱
<lb ed="X" n="0492c08"/><lb ed="R093" n="0475a02"/>摩尼寶積。未來成佛。名曰普現。在因爲八王師。在
<lb ed="X" n="0492c09"/><lb ed="R093" n="0475a03"/>果爲七佛祖。影嚮大化。示同菩薩。華嚴表根本智。
<lb ed="X" n="0492c10"/><lb ed="R093" n="0475a04"/>今經爲發起主。圓極妙理。非智莫解。故首標之。</p><p xml:id="pX33p0492c1019" cb:place="inline">觀
<lb ed="X" n="0492c11"/><lb ed="R093" n="0475a05"/>世音有二義。一約智悟。二約悲化。約智悟者。觀卽
<lb ed="X" n="0492c12"/><lb ed="R093" n="0475a06"/>能聞根性。世音卽所觀聲塵。以菩薩觀聲反聞。得
<lb ed="X" n="0492c13"/><lb ed="R093" n="0475a07"/>入圓通故。約悲化者。觀卽悲心赴應。世音卽稱名
<lb ed="X" n="0492c14"/><lb ed="R093" n="0475a08"/>機感。以菩薩悲心應機。尋聲救苦故。常住普門三
<lb ed="X" n="0492c15"/><lb ed="R093" n="0475a09"/>昧。圓現自在神通。<anchor xml:id="nkr_note_add_0492c1501" n="0492c1501"/><anchor xml:id="beg0492c1501" n="0492c1501"/>已<anchor xml:id="end0492c1501"/>成正覺。過去號正法明佛。示
<lb ed="X" n="0492c16"/><lb ed="R093" n="0475a10"/>居因門。現在爲彌陀輔翼。當補佛處。未來名普光
<lb ed="X" n="0492c17"/><lb ed="R093" n="0475a11"/>功德。用表慈門。流通玄化。故次標之。</p><p xml:id="pX33p0492c1715" cb:place="inline">得大勢。卽大
<lb ed="X" n="0492c18"/><lb ed="R093" n="0475a12"/>勢至也。思益經云。我投足之處。震動三千大千世
<lb ed="X" n="0492c19"/><lb ed="R093" n="0475a13"/>界。及魔宮殿。故名大勢至。悲華經寶藏佛言。由汝
<lb ed="X" n="0492c20"/><lb ed="R093" n="0475a14"/>願取大千世界。今當字汝爲大勢至。又此菩薩。以
<lb ed="X" n="0492c21"/><lb ed="R093" n="0475a15"/>念佛三昧。攝念佛人。歸於淨土。不勞而化。故名大
<lb ed="X" n="0492c22"/><lb ed="R093" n="0475a16"/>勢至也。最上一乘。具大勢力。方能進取。故特列其
<lb ed="X" n="0492c23"/><lb ed="R093" n="0475a17"/>名。</p><p xml:id="pX33p0492c2302" cb:place="inline">常精進者。寶積經云。是菩薩爲一衆生。經無量
<lb ed="X" n="0492c24"/><lb ed="R093" n="0475a18"/>劫。隨逐不捨。猶不受化。無有一念棄捨之心。以身
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0493a" n="0493a"/>
<lb ed="X" n="0493a01"/><lb ed="R093" n="0475b01"/>心精進。故名常精進。今列其名者。葢爲引攝二乘。
<lb ed="X" n="0493a02"/><lb ed="R093" n="0475b02"/>發度生心。立精進行也。</p><p xml:id="pX33p0493a0210" cb:place="inline">不休息者。思益經云。恒河
<lb ed="X" n="0493a03"/><lb ed="R093" n="0475b03"/>沙劫爲一日夜。三十日爲月。十二月爲歲。過百千
<lb ed="X" n="0493a04"/><lb ed="R093" n="0475b04"/>萬億劫。得値一佛。如是値恒河沙佛。行諸梵行。修
<lb ed="X" n="0493a05"/><lb ed="R093" n="0475b05"/>習功德。然後受記。心不休息。故名不休息。今列其
<lb ed="X" n="0493a06"/><lb ed="R093" n="0475b06"/>名者。葢爲<g ref="#CB15081">䇿</g>進疲勞。成就大志。自鄙先心也。</p><p xml:id="pX33p0493a0618" cb:place="inline">寶掌
<lb ed="X" n="0493a07"/><lb ed="R093" n="0475b07"/>菩薩者。寶積經云。以何義故。名爲寶掌。謂彼菩薩。
<lb ed="X" n="0493a08"/><lb ed="R093" n="0475b08"/>於諸佛土化衆生時。欲以右手。徧捫諸佛世界。卽
<lb ed="X" n="0493a09"/><lb ed="R093" n="0475b09"/>隨所欲而得成辦。從其手出佛法僧聲。乃至慈悲
<lb ed="X" n="0493a10"/><lb ed="R093" n="0475b10"/>喜捨之聲。又大論云。寶掌菩薩。七寶從其手出。給
<lb ed="X" n="0493a11"/><lb ed="R093" n="0475b11"/>施一切衆生。又令歡喜。得至涅槃。故名寶掌。然此
<lb ed="X" n="0493a12"/><lb ed="R093" n="0475b12"/>經甚深無量。非具智慧寶手者。不能捫其邊際。因
<lb ed="X" n="0493a13"/><lb ed="R093" n="0475b13"/>列其名以表之。</p><p xml:id="pX33p0493a1307" cb:place="inline">藥王菩薩者。觀經云。昔名星光。從
<lb ed="X" n="0493a14"/><lb ed="R093" n="0475b14"/>尊者日藏邊。聞說佛慧。以雪山上藥。供養衆僧。願
<lb ed="X" n="0493a15"/><lb ed="R093" n="0475b15"/>於未來。能治衆生身心二病。擧世歡喜。號爲藥王。
<lb ed="X" n="0493a16"/><lb ed="R093" n="0475b16"/>過去爲喜見身。當來號樓至佛。現爲法師品中當
<lb ed="X" n="0493a17"/><lb ed="R093" n="0475b17"/>機。用表普濟。故列其名。</p><p xml:id="pX33p0493a1710" cb:place="inline">勇施菩薩者。爲欲滿足六
<lb ed="X" n="0493a18"/><lb ed="R093" n="0475b18"/>波羅密。勤行布施。心無悋惜。乃至頭目髓腦。身肉
<lb ed="X" n="0493a19"/><lb ed="R093" n="0476a01"/>手足。施於乞者。亦不怯弱。今列其名者。以布施率
<lb ed="X" n="0493a20"/><lb ed="R093" n="0476a02"/>萬行之首。欲成佛果。惟此爲要也。</p><p xml:id="pX33p0493a2014" cb:place="inline">寶月菩薩者。借
<lb ed="X" n="0493a21"/><lb ed="R093" n="0476a03"/>喩爲名。月以摩尼爲體。麗中天而千江現影。喩菩
<lb ed="X" n="0493a22"/><lb ed="R093" n="0476a04"/>薩以眞如爲身。朗性天而萬類顯形。今列其名者。
<lb ed="X" n="0493a23"/><lb ed="R093" n="0476a05"/>以此經乃體用全彰。非若人不足與有爲也。</p><p xml:id="pX33p0493a2318" cb:place="inline">月光
<lb ed="X" n="0493a24"/><lb ed="R093" n="0476a06"/>菩薩者。月以淸涼表定。光以照耀顯慧。定慧具足。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0493b" n="0493b"/>
<lb ed="X" n="0493b01"/><lb ed="R093" n="0476a07"/>方契佛乘。故列其名。以爲有志佛道者法。</p><p xml:id="pX33p0493b0117" cb:place="inline">滿月菩
<lb ed="X" n="0493b02"/><lb ed="R093" n="0476a08"/>薩者。自覺聖智圓滿。如望夜月故。然此經唯佛與
<lb ed="X" n="0493b03"/><lb ed="R093" n="0476a09"/>佛。乃能究盡。非聖智圓滿者。無所由明。故列其名
<lb ed="X" n="0493b04"/><lb ed="R093" n="0476a10"/>也。</p><p xml:id="pX33p0493b0402" cb:place="inline">大力菩薩者。以度生爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0493b0401" n="0493b0401"/><anchor xml:id="beg0493b0401" n="0493b0401"/>己<anchor xml:id="end0493b0401"/>任。以至果爲限期。任
<lb ed="X" n="0493b05"/><lb ed="R093" n="0476a11"/>重道遠。不退不屈。若斯人者。乃可續佛慧命。傳佛
<lb ed="X" n="0493b06"/><lb ed="R093" n="0476a12"/>聲敎。故特列其名。</p><p xml:id="pX33p0493b0608" cb:place="inline">無量力者。用周三際。化滿十方。
<lb ed="X" n="0493b07"/><lb ed="R093" n="0476a13"/>方際相涉而分量莫窮。化用交絡而神力無限。此
<lb ed="X" n="0493b08"/><lb ed="R093" n="0476a14"/>經之所以流通無盡者。端賴斯人。故列其名。以爲
<lb ed="X" n="0493b09"/><lb ed="R093" n="0476a15"/>弘經者法。</p><p xml:id="pX33p0493b0905" cb:place="inline">越三界者。居塵不染。處有不繫。本爲成
<lb ed="X" n="0493b10"/><lb ed="R093" n="0476a16"/>就衆生。旅泊三界。權作空華佛事。實欲淨佛國土。
<lb ed="X" n="0493b11"/><lb ed="R093" n="0476a17"/>不出一眞。徧現遊戲神通。如是之人。乃可津梁末
<lb ed="X" n="0493b12"/><lb ed="R093" n="0476a18"/>法。流通聖典。故列其名。以爲四依之準。</p><p xml:id="pX33p0493b1216" cb:place="inline"><g ref="#CB02494">䟦</g>陀婆羅。
<lb ed="X" n="0493b13"/><lb ed="R093" n="0476b01"/>此云善守。謂善能守護衆生。令不退轉菩提心故。
<lb ed="X" n="0493b14"/><lb ed="R093" n="0476b02"/>思益經云。若衆生聞名者。畢竟得三菩提是也。亦
<lb ed="X" n="0493b15"/><lb ed="R093" n="0476b03"/>云賢首。功高十地。德邁三賢。爲衆賢之首故。今列
<lb ed="X" n="0493b16"/><lb ed="R093" n="0476b04"/>其名者。表斯經必隣極之人。乃堪傳授也。</p><p xml:id="pX33p0493b1617" cb:place="inline">彌勒。具
<lb ed="X" n="0493b17"/><lb ed="R093" n="0476b05"/>云彌帝利。亦云梅哩利耶。此翻慈氏。姓也。思益經
<lb ed="X" n="0493b18"/><lb ed="R093" n="0476b06"/>云。若衆生見者。卽得慈心三昧。故稱慈氏。名阿逸
<lb ed="X" n="0493b19"/><lb ed="R093" n="0476b07"/>多。此翻無能勝。謂位登補處。除佛一人。餘無能勝
<lb ed="X" n="0493b20"/><lb ed="R093" n="0476b08"/>故。昔號求名。現居兜率。當作龍華主人。斯經前後
<lb ed="X" n="0493b21"/><lb ed="R093" n="0476b09"/>兩章。皆爲發起。葢欲借此妙法。結三會度生之緣。
<lb ed="X" n="0493b22"/><lb ed="R093" n="0476b10"/>故列其名。俾有志龍華者。於斯經宜盡心焉。</p><p xml:id="pX33p0493b2218" cb:place="inline">寶積
<lb ed="X" n="0493b23"/><lb ed="R093" n="0476b11"/>菩薩者。什師注淨名經云。積聚智慧寶。故名寶積。
<lb ed="X" n="0493b24"/><lb ed="R093" n="0476b12"/>火宅喩後偈云。斯法華經。爲深智說。故列其名。以
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0493c" n="0493c"/>
<lb ed="X" n="0493c01"/><lb ed="R093" n="0476b13"/>爲受道者勉。</p><p xml:id="pX33p0493c0106" cb:place="inline">導師菩薩者。入廛垂手。弘範三界。導
<lb ed="X" n="0493c02"/><lb ed="R093" n="0476b14"/>愚迷之衆。爲天人之師故。思益經云。於邪道衆生。
<lb ed="X" n="0493c03"/><lb ed="R093" n="0476b15"/>生大悲心。令入正道。故名導師。然斯經貴在弘通。
<lb ed="X" n="0493c04"/><lb ed="R093" n="0476b16"/>而弘通必依善友。故以導師之名。殿於衆聖之後
<lb ed="X" n="0493c05"/><lb ed="R093" n="0476b17"/>焉。此上所釋。諸聖名目。或從因行。或從果德。或約
<lb ed="X" n="0493c06"/><lb ed="R093" n="0476b18"/>智悟。或約悲化。亦不過略準古德。錄出一二。要知
<lb ed="X" n="0493c07"/><lb ed="R093" n="0477a01"/>無學聲聞。尙非一德可局。況隣極菩薩。豈片善可
<lb ed="X" n="0493c08"/><lb ed="R093" n="0477a02"/>罄哉。指名別列竟。</p><p xml:id="pX33p0493c0808" cb:place="inline">△二結略顯廣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493c09"/><lb ed="R093" n="0477a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0493c0901">如是等菩薩摩訶薩八萬人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493c10"/><lb ed="R093" n="0477a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0493c1001">如是二字。指上列名諸聖。等統率也。菩薩摩訶薩。
<lb ed="X" n="0493c11"/><lb ed="R093" n="0477a05"/>指所統之衆。八萬人。結主伴之數。言如是一十八
<lb ed="X" n="0493c12"/><lb ed="R093" n="0477a06"/>衆。所等菩薩。俱是摩訶薩。主伴和合。共有八萬人
<lb ed="X" n="0493c13"/><lb ed="R093" n="0477a07"/>也。又此中結詞。與前無學科中稍異。前以等字在
<lb ed="X" n="0493c14"/><lb ed="R093" n="0477a08"/>德號之下。故知能等者勝。所等者劣。今以等字在
<lb ed="X" n="0493c15"/><lb ed="R093" n="0477a09"/>德號之上。故知能等所等。實無優劣。然法華一會。
<lb ed="X" n="0493c16"/><lb ed="R093" n="0477a10"/>豈無新意及淺位者。但難枚其數耳。三乘交參竟。</p>
<lb ed="X" n="0493c17"/><lb ed="R093" n="0477a11"/><p xml:id="pX33p0493c1701">△二八部該羅<note place="inline">雖有內應。必假外護。故於三乘之後。列八部焉</note>。分六。一天
<lb ed="X" n="0493c18"/><lb ed="R093" n="0477a12"/>王天衆。二龍王龍衆。三緊那羅衆。四乾闥婆衆。五
<lb ed="X" n="0493c19"/><lb ed="R093" n="0477a13"/>阿修羅衆。六迦樓羅衆。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493c20"/><lb ed="R093" n="0477a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0493c2001">爾時釋提桓因與其眷屬<note place="inline">至</note>眷屬萬二千天子俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493c21"/><lb ed="R093" n="0477a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0493c2101">爾時下。<name role="" type="person">忉利天</name>衆。釋提桓因。此云能主。卽<name role="" type="person">忉利天</name>
<lb ed="X" n="0493c22"/><lb ed="R093" n="0477a16"/>之主也。正量論云。因於迦葉佛法中爲女人。發心
<lb ed="X" n="0493c23"/><lb ed="R093" n="0477a17"/>建佛塔。有三十二人助成。女人爲天主。三十二人
<lb ed="X" n="0493c24"/><lb ed="R093" n="0477a18"/>爲列辟。所謂<name role="" type="person">三十三天</name>是也。與其眷屬。標所統部
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0494a" n="0494a"/>
<lb ed="X" n="0494a01"/><lb ed="R093" n="0477b01"/>類。以天主旣集。親眷臣屬。咸相隨故。二萬天子。明
<lb ed="X" n="0494a02"/><lb ed="R093" n="0477b02"/>眷屬數目。以子於天主。故皆以天子稱之。</p><p xml:id="pX33p0494a0217" cb:place="inline">復有下。
<lb ed="X" n="0494a03"/><lb ed="R093" n="0477b03"/>四王天衆。古德云。明月天子。卽月宮天子。普香天
<lb ed="X" n="0494a04"/><lb ed="R093" n="0477b04"/>子。卽星宿天子。紫微大帝。寶光天子。卽日宮天子。
<lb ed="X" n="0494a05"/><lb ed="R093" n="0477b05"/>此三天子。唯星宿天子。端居中天。統攝周天星象。
<lb ed="X" n="0494a06"/><lb ed="R093" n="0477b06"/>分司照耀。餘二天子。居<name role="" type="person">須彌山</name>腹。循環四洲。所謂
<lb ed="X" n="0494a07"/><lb ed="R093" n="0477b07"/>三光照世是也。四大天王者。一名提頭賴吒。此云
<lb ed="X" n="0494a08"/><lb ed="R093" n="0477b08"/>持國。在須彌東面。居黃金埵。統乾闥婆富單那二
<lb ed="X" n="0494a09"/><lb ed="R093" n="0477b09"/>部。二名毗留勒叉。此云增長。在須彌南面。居琉璃
<lb ed="X" n="0494a10"/><lb ed="R093" n="0477b10"/>埵。統鳩槃茶薜茘多二部。三名毗留博叉。此云廣
<lb ed="X" n="0494a11"/><lb ed="R093" n="0477b11"/>目。在須彌西面。居白銀埵。統毗闍舍毒龍二部。四
<lb ed="X" n="0494a12"/><lb ed="R093" n="0477b12"/>名毗沙門。此云多聞。在須彌北面。居水晶埵。統夜
<lb ed="X" n="0494a13"/><lb ed="R093" n="0477b13"/>叉羅刹二部。其所住處。當須彌腹。齊日月宮。各統
<lb ed="X" n="0494a14"/><lb ed="R093" n="0477b14"/>二部鬼神。覆護世界。不令惱人。所謂護世四王是
<lb ed="X" n="0494a15"/><lb ed="R093" n="0477b15"/>也。與其眷屬等。總指三光天子。幷四大天王。所統
<lb ed="X" n="0494a16"/><lb ed="R093" n="0477b16"/>部類之數。</p><p xml:id="pX33p0494a1605" cb:place="inline">自在下。欲頂二天。自在天子。化樂天之
<lb ed="X" n="0494a17"/><lb ed="R093" n="0477b17"/>主也。此天欲得五欲境時。變化自在。故以自在爲
<lb ed="X" n="0494a18"/><lb ed="R093" n="0477b18"/>名。大自在天子。<name role="" type="person">他化天</name>之主也。此天欲得五欲境
<lb ed="X" n="0494a19"/><lb ed="R093" n="0478a01"/>時。餘天爲化。自在勝前。故以大自在爲名。眷屬三
<lb ed="X" n="0494a20"/><lb ed="R093" n="0478a02"/>萬者。欲界勝處。眷屬亦多故<note place="inline">據欲界於忉利之上。化樂之下。更有夜摩
<lb ed="X" n="0494a21"/><lb ed="R093" n="0478a03"/>兜率二天。今不具者。擧上下以攝中故</note>。齊此以上。總屬欲界天也。</p><p xml:id="pX33p0494a2126" cb:place="inline">娑
<lb ed="X" n="0494a22"/><lb ed="R093" n="0478a04"/>婆下。色界天衆。娑婆。此云堪忍。五濁八苦。堪能忍
<lb ed="X" n="0494a23"/><lb ed="R093" n="0478a05"/>受。無求出意故。主者。取在上覆護之義。準敎中一
<lb ed="X" n="0494a24"/><lb ed="R093" n="0478a06"/>四天下。上覆初禪。則初禪爲四天下主也。小千世
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0494b" n="0494b"/>
<lb ed="X" n="0494b01"/><lb ed="R093" n="0478a07"/>界。上覆二禪。則二禪爲小千界主也。中千世界。上
<lb ed="X" n="0494b02"/><lb ed="R093" n="0478a08"/>覆三禪。則三禪爲中千界主也。大千世界。上覆四
<lb ed="X" n="0494b03"/><lb ed="R093" n="0478a09"/>禪。則四禪爲大千界主也。據此則色界四禪。俱稱
<lb ed="X" n="0494b04"/><lb ed="R093" n="0478a10"/>界主。<anchor xml:id="nkr_note_add_0494b0401" n="0494b0401"/><anchor xml:id="beg0494b0401" n="0494b0401"/>但<anchor xml:id="end0494b0401"/>所主有廣狹不同。如家主。邑主。國主。天下
<lb ed="X" n="0494b05"/><lb ed="R093" n="0478a11"/>主之類。梵之一字。仍屬西語。此翻離欲。除下地擊。
<lb ed="X" n="0494b06"/><lb ed="R093" n="0478a12"/>上升色界故。王者。統攝梵衆。於本天中得自在也。
<lb ed="X" n="0494b07"/><lb ed="R093" n="0478a13"/>然旣稱界主。又稱梵王者。爲顯所護之境。幷明所
<lb ed="X" n="0494b08"/><lb ed="R093" n="0478a14"/>居之位故。尸棄大梵者。初禪天王。此云頂髻。頂有
<lb ed="X" n="0494b09"/><lb ed="R093" n="0478a15"/>螺髻故。光明大梵者。二禪天王。依正光明。勝於初
<lb ed="X" n="0494b10"/><lb ed="R093" n="0478a16"/>禪故。等攝三四。譯文巧耳。眷屬萬二千。卽所統梵
<lb ed="X" n="0494b11"/><lb ed="R093" n="0478a17"/>衆之數。此上更有無色一界。會亦當有。但以無色
<lb ed="X" n="0494b12"/><lb ed="R093" n="0478a18"/>可見。故不列也。準身子受記之後。慶讚回向之語。
<lb ed="X" n="0494b13"/><lb ed="R093" n="0478b01"/>則此中諸天。皆寄位聖賢。影嚮大化。豈彼凡夫天。
<lb ed="X" n="0494b14"/><lb ed="R093" n="0478b02"/>所可同日語哉。</p><p xml:id="pX33p0494b1407" cb:place="inline">△二龍王龍衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494b15"/><lb ed="R093" n="0478b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0494b1501">有龍八王<name role="" type="person">難陀龍王</name><note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494b16"/><lb ed="R093" n="0478b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0494b1601">首句總標。</p><p xml:id="pX33p0494b1605" cb:place="inline">難陀下。別列。難陀。此云歡喜。<g ref="#CB02494">䟦</g>難陀。此
<lb ed="X" n="0494b17"/><lb ed="R093" n="0478b05"/>云善歡喜。兄弟二龍。常護<name role="" type="person">摩竭提國</name>。風不鳴條。雨
<lb ed="X" n="0494b18"/><lb ed="R093" n="0478b06"/>不破塊。五糓豐登。善應人心。<name role="" type="person">甁沙王</name>歲設大會賽
<lb ed="X" n="0494b19"/><lb ed="R093" n="0478b07"/>之。百姓聞之。歡喜趨赴。故以名也。娑伽羅。此云鹹
<lb ed="X" n="0494b20"/><lb ed="R093" n="0478b08"/>海。因依<name role="" type="person">香水海</name>外。鹹水海住故。和脩吉。此云寶稱。
<lb ed="X" n="0494b21"/><lb ed="R093" n="0478b09"/>名聞尊重故。亦云多頭。形現多頭故。德叉迦。此云
<lb ed="X" n="0494b22"/><lb ed="R093" n="0478b10"/>現毒。噓氣毒人故。亦云多舌。形現多舌故。阿那婆
<lb ed="X" n="0494b23"/><lb ed="R093" n="0478b11"/>達多。亦云阿耨達。此翻無熱惱。池名也。阿含云。雪
<lb ed="X" n="0494b24"/><lb ed="R093" n="0478b12"/>山頂上。有<name role="" type="person">阿耨達池</name>。池中有五柱堂。龍住其中。卽
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0494c" n="0494c"/>
<lb ed="X" n="0494c01"/><lb ed="R093" n="0478b13"/>今龍王是也。摩那斯。此云大身。亦云大力。修羅與
<lb ed="X" n="0494c02"/><lb ed="R093" n="0478b14"/>帝釋戰。排海水淹善見城。此龍縈身以遏海水。因
<lb ed="X" n="0494c03"/><lb ed="R093" n="0478b15"/>得名焉。優鉢羅。此云靑蓮華。池名也。龍依池住故。
<lb ed="X" n="0494c04"/><lb ed="R093" n="0478b16"/>等者總該不盡之數。準請雨經。有八十四億那由
<lb ed="X" n="0494c05"/><lb ed="R093" n="0478b17"/>他龍王。今雲集高會者。豈止於八。故以等字該之。</p>
<lb ed="X" n="0494c06"/><lb ed="R093" n="0478b18"/><p xml:id="pX33p0494c0601">末句總結。準海龍王經。有光耀龍女。與二萬海神。
<lb ed="X" n="0494c07"/><lb ed="R093" n="0479a01"/>佛記當生無怒佛土。海龍王受決。當成無垢淨佛。
<lb ed="X" n="0494c08"/><lb ed="R093" n="0479a02"/>今經亦有八歲龍女。頓證南方。則此衆深本。豈可
<lb ed="X" n="0494c09"/><lb ed="R093" n="0479a03"/>測量也哉。</p><p xml:id="pX33p0494c0905" cb:place="inline">△三緊那羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494c10"/><lb ed="R093" n="0479a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0494c1001">有四緊那羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494c11"/><lb ed="R093" n="0479a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0494c1101">首句總標。緊那羅。帝釋法樂神也。亦云眞陀羅。此
<lb ed="X" n="0494c12"/><lb ed="R093" n="0479a06"/>翻疑神。人身而有一角。似人非人。見者生疑故。佛
<lb ed="X" n="0494c13"/><lb ed="R093" n="0479a07"/>說法時。諸天絃歌而頌法門者。卽此神也。</p><p xml:id="pX33p0494c1317" cb:place="inline">次句下。
<lb ed="X" n="0494c14"/><lb ed="R093" n="0479a08"/>別列。法緊那羅。奏四諦法者。以四諦有軌持義故。
<lb ed="X" n="0494c15"/><lb ed="R093" n="0479a09"/>妙法緊那羅。奏十二因緣法者。以因緣法。較之四
<lb ed="X" n="0494c16"/><lb ed="R093" n="0479a10"/>諦爲盡善故。大法緊那羅。奏六度法者。以六度法。
<lb ed="X" n="0494c17"/><lb ed="R093" n="0479a11"/>揀小乘故。持法緊那羅。總奏前三法者。以一音普
<lb ed="X" n="0494c18"/><lb ed="R093" n="0479a12"/>咏諦緣六度。有總持義故。</p><p xml:id="pX33p0494c1811" cb:place="inline">末句總結。可知。</p><p xml:id="pX33p0494c1817" cb:place="inline">△四乾
<lb ed="X" n="0494c19"/><lb ed="R093" n="0479a13"/>闥婆衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494c20"/><lb ed="R093" n="0479a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0494c2001">有四乾闥婆王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494c21"/><lb ed="R093" n="0479a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0494c2101">首句總標。乾闥婆。帝釋俗樂神也。亦云<name role="" type="person">乾陀羅</name>。此
<lb ed="X" n="0494c22"/><lb ed="R093" n="0479a16"/>翻齅香。亦翻香陰。以此衆齅香爲食。以香資陰故。</p>
<lb ed="X" n="0494c23"/><lb ed="R093" n="0479a17"/><p xml:id="pX33p0494c2301">次句下。別列。樂乾闥婆。舞干羽者。如庭列八佾之
<lb ed="X" n="0494c24"/><lb ed="R093" n="0479a18"/>類。樂音乾闥婆。歌律呂者。如聲叶五音之類。美乾
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0495a" n="0495a"/>
<lb ed="X" n="0495a01"/><lb ed="R093" n="0479b01"/>闥婆。較前樂乾闥婆。猶爲盡美。葢舞之精而妙者。
<lb ed="X" n="0495a02"/><lb ed="R093" n="0479b02"/>美音乾闥婆。較前樂音。猶爲盡美。葢歌之和而雅
<lb ed="X" n="0495a03"/><lb ed="R093" n="0479b03"/>者。</p><p xml:id="pX33p0495a0302" cb:place="inline">末句總結。然此上二部。或是內祕實德。外現權
<lb ed="X" n="0495a04"/><lb ed="R093" n="0479b04"/>相。或是多生有緣。得預高會。俱未可定。</p><p xml:id="pX33p0495a0416" cb:place="inline">△五阿修
<lb ed="X" n="0495a05"/><lb ed="R093" n="0479b05"/>羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495a06"/><lb ed="R093" n="0479b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0495a0601">有四阿修羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495a07"/><lb ed="R093" n="0479b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0495a0701">首句總標。阿修羅。亦云阿素洛。此翻無端正。以此
<lb ed="X" n="0495a08"/><lb ed="R093" n="0479b08"/>類有端正女。無端正男故。亦云非天。以此類福報
<lb ed="X" n="0495a09"/><lb ed="R093" n="0479b09"/>似天。位德非天故。準楞嚴說有四種。一卵生。於鬼
<lb ed="X" n="0495a10"/><lb ed="R093" n="0479b10"/>道中。以護法力。乘通入空。從卵而生。屬鬼趣攝。二
<lb ed="X" n="0495a11"/><lb ed="R093" n="0479b11"/>胎生。於諸天中。降德貶墜。其所卜居。隣於日月。從
<lb ed="X" n="0495a12"/><lb ed="R093" n="0479b12"/>胎而出。屬人趣攝。三化生。執持世界。力洞無畏。能
<lb ed="X" n="0495a13"/><lb ed="R093" n="0479b13"/>與梵王帝釋爭權。因變化有。屬天趣攝。四濕生。生
<lb ed="X" n="0495a14"/><lb ed="R093" n="0479b14"/>大海心。沉水穴口。旦遊虗空。暮歸水宿。因濕氣有。
<lb ed="X" n="0495a15"/><lb ed="R093" n="0479b15"/>畜生趣攝。今經修羅。或亦四種俱有。若列名者。似
<lb ed="X" n="0495a16"/><lb ed="R093" n="0479b16"/>屬天趣。亦兼人鬼。</p><p xml:id="pX33p0495a1608" cb:place="inline">次句下。別列。婆稚。此云被縛。與
<lb ed="X" n="0495a17"/><lb ed="R093" n="0479b17"/>天帝戰時。曾被縛故。佉羅騫陀。此云廣肩。兩肩寬
<lb ed="X" n="0495a18"/><lb ed="R093" n="0479b18"/>廣。排海水淹善見城者是也。毗摩質多羅。此云種
<lb ed="X" n="0495a19"/><lb ed="R093" n="0480a01"/>種疑。心思天位。疑慮多端故。亦云淨心。歸佛受化。
<lb ed="X" n="0495a20"/><lb ed="R093" n="0480a02"/>其心乃淨故。卽天帝妃舍脂之父也。羅睺。此云障
<lb ed="X" n="0495a21"/><lb ed="R093" n="0480a03"/>日。與天帝戰時。能以手障日故。</p><p xml:id="pX33p0495a2113" cb:place="inline">末句總結。</p><p xml:id="pX33p0495a2117" cb:place="inline">△六迦
<lb ed="X" n="0495a22"/><lb ed="R093" n="0480a04"/>樓羅衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495a23"/><lb ed="R093" n="0480a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0495a2301">有四迦樓羅王<note place="inline">至</note>各與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495a24"/><lb ed="R093" n="0480a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0495a2401">首句總標。迦樓羅。亦云迦留羅。此翻金翅鳥。其翅
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0495b" n="0495b"/>
<lb ed="X" n="0495b01"/><lb ed="R093" n="0480a07"/>金色故。俗稱大鵬。兩翅相去。三百六十萬里。披海
<lb ed="X" n="0495b02"/><lb ed="R093" n="0480a08"/>水以食龍者是也。莊生云。其翼若垂天之雲。葢擬
<lb ed="X" n="0495b03"/><lb ed="R093" n="0480a09"/>此耳。</p><p xml:id="pX33p0495b0303" cb:place="inline">次句下。別列。大威德者。威懼諸龍。德遵佛化
<lb ed="X" n="0495b04"/><lb ed="R093" n="0480a10"/>故。大身者。身超羣輩。莊生所謂鵬之大。不知其幾
<lb ed="X" n="0495b05"/><lb ed="R093" n="0480a11"/>千里是也。大滿者。自大自滿。小視羣輩故。如意珠
<lb ed="X" n="0495b06"/><lb ed="R093" n="0480a12"/>名。頸有此珠。卽以爲名。</p><p xml:id="pX33p0495b0610" cb:place="inline">末句總結。然此以上二部。
<lb ed="X" n="0495b07"/><lb ed="R093" n="0480a13"/>於法師品初。亦蒙廣記。應是多生有緣。攝歸正法。
<lb ed="X" n="0495b08"/><lb ed="R093" n="0480a14"/>得入高會者也。準後文如來放光之前。身子受記
<lb ed="X" n="0495b09"/><lb ed="R093" n="0480a15"/>之後。法師廣記之初。更有夜叉。及摩睺羅伽二部。
<lb ed="X" n="0495b10"/><lb ed="R093" n="0480a16"/>此中亦當有之。葢譯者略之耳。科云八部者。約義
<lb ed="X" n="0495b11"/><lb ed="R093" n="0480a17"/>立也。八部該羅竟。</p><p xml:id="pX33p0495b1108" cb:place="inline">△三檀衆俱至。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495b12"/><lb ed="R093" n="0480a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0495b1201">韋提提希子阿闍世王與若干百千眷屬俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495b13"/><lb ed="R093" n="0480b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0495b1301">韋提希。乃<name role="" type="person">頻婆娑羅王</name>之婦。阿闍世王之母也。此
<lb ed="X" n="0495b14"/><lb ed="R093" n="0480b02"/>云思惟。因闍王害父。厭離娑婆。依佛所說十六觀
<lb ed="X" n="0495b15"/><lb ed="R093" n="0480b03"/>經。存想西方。思惟往生故。阿闍世。此云未生怨。未
<lb ed="X" n="0495b16"/><lb ed="R093" n="0480b04"/>生之時。相師占曰。生必害父。故名以誌之。旣生。父
<lb ed="X" n="0495b17"/><lb ed="R093" n="0480b05"/>令升樓撲之不死。惟損一指。故亦名無指。長信調
<lb ed="X" n="0495b18"/><lb ed="R093" n="0480b06"/>達之謀。閉父於獄。自主王舍。其母以善言感悟。甫
<lb ed="X" n="0495b19"/><lb ed="R093" n="0480b07"/>開門請父。其父<anchor xml:id="nkr_note_add_0495b1901" n="0495b1901"/><anchor xml:id="beg0495b1901" n="0495b1901"/>已<anchor xml:id="end0495b1901"/>死。闍王自知逆罪。乃歸佛求懺。
<lb ed="X" n="0495b20"/><lb ed="R093" n="0480b08"/>今欲假母善。以掩子惡。故曰韋提希子。母實未來。
<lb ed="X" n="0495b21"/><lb ed="R093" n="0480b09"/>惟是子來。故曰阿闍世王。其逆罪因緣。詳出涅槃。
<lb ed="X" n="0495b22"/><lb ed="R093" n="0480b10"/>非今所急。不錄。末句。明所統之衆。人王旣出。人民
<lb ed="X" n="0495b23"/><lb ed="R093" n="0480b11"/>載道。兼之宮眷臣屬。其數不知有幾。故云若干等
<lb ed="X" n="0495b24"/><lb ed="R093" n="0480b12"/>也。科以檀衆者。雖有王眷之分。旣到佛地。咸稱施
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0495c" n="0495c"/>
<lb ed="X" n="0495c01"/><lb ed="R093" n="0480b13"/>主故<note place="inline">問。佛在人中說法。人衆何其少耶。答。文略不載。人實不少。準無量義經。列四輪王。復有國
<lb ed="X" n="0495c02"/><lb ed="R093" n="0480b14"/>王國臣。國民士女。今經後文亦云。及諸小王。轉輪聖王等。其廣可知</note>。分科別列竟。</p><p xml:id="pX33p0495c0232" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0495c03"/><lb ed="R093" n="0480b15"/>二叙儀總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495c04"/><lb ed="R093" n="0480b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0495c0401">各禮佛足退坐一面。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495c05"/><lb ed="R093" n="0480b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0495c0501">首句請法之儀。三乘八部等。不會而同。故云各禮
<lb ed="X" n="0495c06"/><lb ed="R093" n="0480b18"/>佛足。下句聞法之式。旣禮足<anchor xml:id="nkr_note_add_0495c0601" n="0495c0601"/><anchor xml:id="beg0495c0601" n="0495c0601"/>已<anchor xml:id="end0495c0601"/>。分班就座。故云退
<lb ed="X" n="0495c07"/><lb ed="R093" n="0481a01"/>坐一面。非大衆俱在一面也。又各禮佛足者。表以
<lb ed="X" n="0495c08"/><lb ed="R093" n="0481a02"/>權就實。會三歸一之義。退坐一面者。表同受果記
<lb ed="X" n="0495c09"/><lb ed="R093" n="0481a03"/>異界取證之義。六緣證信序竟。</p><p xml:id="pX33p0495c0913" cb:place="inline">△二一光發起序。
<lb ed="X" n="0495c10"/><lb ed="R093" n="0481a04"/><note place="inline">一光。卽眉間毫光。法華大敎。從此而興。故云發起序也。又此序亦名別序。別在當經故。如大彌陀以世尊
<lb ed="X" n="0495c11"/><lb ed="R093" n="0481a05"/>色變發起。首楞嚴以慶喜墮淫發起。隨經各別故。亦云經前序。以是未說經前。問答弄引。發起敎端故</note>
<lb ed="X" n="0495c12"/><lb ed="R093" n="0481a06"/>分四。一顯相逗機。二放光東照。三會衆騰疑。四問
<lb ed="X" n="0495c13"/><lb ed="R093" n="0481a07"/>答發起。初<note place="inline">顯相者。未放光前。先顯四相。一說經。二入定。三雨華。四動地。葢以會衆時至緣
<lb ed="X" n="0495c14"/><lb ed="R093" n="0481a08"/>熟。大機將發。故現此相以逗之。所以會衆有歡喜合掌一心觀佛。憤憤悱悱之狀也</note>分三。一
<lb ed="X" n="0495c15"/><lb ed="R093" n="0481a09"/>說經入定。二雨華動地。三大衆喜觀。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495c16"/><lb ed="R093" n="0481a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0495c1601">爾時世尊四衆圍繞<note place="inline">至</note>無量義處三昧身心不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495c17"/><lb ed="R093" n="0481a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0495c1701">初衆集說經。爾時者。法會大衆。各禮退坐時也。世
<lb ed="X" n="0495c18"/><lb ed="R093" n="0481a12"/>尊者。十號之一。爲三界師。作四生父。世出世間所
<lb ed="X" n="0495c19"/><lb ed="R093" n="0481a13"/>尊重故。四衆者。卽出家二衆。在家二衆。以三乘八
<lb ed="X" n="0495c20"/><lb ed="R093" n="0481a14"/>部等。詳分雖有種種差別。總論不出僧俗四衆故。
<lb ed="X" n="0495c21"/><lb ed="R093" n="0481a15"/>又古德於一衆之中。更開爲四。一者權謀智鑒。知
<lb ed="X" n="0495c22"/><lb ed="R093" n="0481a16"/>時知機。爲發起衆。如彌勒文殊等。二者緣合時熟。
<lb ed="X" n="0495c23"/><lb ed="R093" n="0481a17"/>聞卽得道。爲當機衆。如身子迦葉等。三者帶果行
<lb ed="X" n="0495c24"/><lb ed="R093" n="0481a18"/>因。匡輔法化。爲影嚮衆。如觀音普賢等。四者過去
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0496a" n="0496a"/>
<lb ed="X" n="0496a01"/><lb ed="R093" n="0481b01"/>根淺。現在不解。爲結緣衆。如隨喜成因等。據此則
<lb ed="X" n="0496a02"/><lb ed="R093" n="0481b02"/>但標四衆。卽攝一切衆也。圍繞者。前後左右。簇擁
<lb ed="X" n="0496a03"/><lb ed="R093" n="0481b03"/>法王。如萬派朝宗。羣星拱北之狀。又前云退坐。此
<lb ed="X" n="0496a04"/><lb ed="R093" n="0481b04"/>云圍繞者。乃將行供養。重整威儀之義。供養者。借
<lb ed="X" n="0496a05"/><lb ed="R093" n="0481b05"/>物表誠。總通三業。恭敬者。具儀傳心。別屬身業。尊
<lb ed="X" n="0496a06"/><lb ed="R093" n="0481b06"/>重者。志念專注。別屬意業。讚歎者。頌稱德業。別屬
<lb ed="X" n="0496a07"/><lb ed="R093" n="0481b07"/>口業。準無量義經。供養有天香天衣等物。恭敬有
<lb ed="X" n="0496a08"/><lb ed="R093" n="0481b08"/>合掌叉手等儀。尊重有一心瞻仰等語。讚歎有大
<lb ed="X" n="0496a09"/><lb ed="R093" n="0481b09"/>哉大悟等偈。無非極顯爲法之誠也。爲諸菩薩者。
<lb ed="X" n="0496a10"/><lb ed="R093" n="0481b10"/>所被之機。揀非二乘。說大乘經者。能被之法。揀非
<lb ed="X" n="0496a11"/><lb ed="R093" n="0481b11"/>小道。又三乘同會。獨爲菩薩說大者。正令三乘恥
<lb ed="X" n="0496a12"/><lb ed="R093" n="0481b12"/>小慕大。所謂斑鳩樹上啼。意在蔴畬裏也。名無量
<lb ed="X" n="0496a13"/><lb ed="R093" n="0481b13"/>義者。彼經佛自釋云。無量義。卽一法也。其一法者。
<lb ed="X" n="0496a14"/><lb ed="R093" n="0481b14"/>所謂無相<note place="inline">此明無量爲一。一亦不可得故</note>。無相不相<note place="inline">此釋無相之義。葢以相與
<lb ed="X" n="0496a15"/><lb ed="R093" n="0481b15"/>不相俱無。乃眞無相也</note>。名爲實相<note place="inline">此句出體。正以眞無相故。一切莫壞。是爲實相理也</note>。
<lb ed="X" n="0496a16"/><lb ed="R093" n="0481b16"/>從一實相。生無量法。所謂二法三道四果<note place="inline">此明一爲無量。
<lb ed="X" n="0496a17"/><lb ed="R093" n="0481b17"/>若權實二法。若三乘道理。若四聖果位。皆從此生故</note>。據此則無量義經。亦以
<lb ed="X" n="0496a18"/><lb ed="R093" n="0481b18"/>實相爲體。以此體能攝能生一切諸法。故名無量
<lb ed="X" n="0496a19"/><lb ed="R093" n="0482a01"/>義。敎菩薩法者。非機不演。佛所護念者。非時不說。
<lb ed="X" n="0496a20"/><lb ed="R093" n="0482a02"/>葢恐授受非人。生謗招<g ref="#CB00985">𠎝</g>。展演不時。反失利益。今
<lb ed="X" n="0496a21"/><lb ed="R093" n="0482a03"/>經所謂久默斯要。不務速說者。亦斯意也。</p><p xml:id="pX33p0496a2117" cb:place="inline">佛說下。
<lb ed="X" n="0496a22"/><lb ed="R093" n="0482a04"/>說畢入定。<anchor xml:id="nkr_note_add_0496a2201" n="0496a2201"/><anchor xml:id="beg0496a2201" n="0496a2201"/>已<anchor xml:id="end0496a2201"/>者對機而言。以經本無<anchor xml:id="nkr_note_add_0496a2202" n="0496a2202"/><anchor xml:id="beg0496a2202" n="0496a2202"/>已<anchor xml:id="end0496a2202"/>。成益斯<anchor xml:id="nkr_note_add_0496a2203" n="0496a2203"/><anchor xml:id="beg0496a2203" n="0496a2203"/>已<anchor xml:id="end0496a2203"/>。
<lb ed="X" n="0496a23"/><lb ed="R093" n="0482a05"/>耳。結謂交相盤結。半坐曰跏。跏加也。謂先以左足
<lb ed="X" n="0496a24"/><lb ed="R093" n="0482a06"/>加於右膝。全坐曰趺。趺復也。謂次以右足復於左
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0496b" n="0496b"/>
<lb ed="X" n="0496b01"/><lb ed="R093" n="0482a07"/>膝。此入定之儀也。又坐必跏趺者。略有八益。一對
<lb ed="X" n="0496b02"/><lb ed="R093" n="0482a08"/>治掉擧。二對治昏沉。三對治散亂。四破諸魔軍。五
<lb ed="X" n="0496b03"/><lb ed="R093" n="0482a09"/>生他敬心。六天人適悅。七非世受用。八不共外道。
<lb ed="X" n="0496b04"/><lb ed="R093" n="0482a10"/>往古諸佛。盡行此法。今佛亦然。故云結跏趺坐。無
<lb ed="X" n="0496b05"/><lb ed="R093" n="0482a11"/>量義處。標定名也。夫義旣無量。卽無處所。亦無出
<lb ed="X" n="0496b06"/><lb ed="R093" n="0482a12"/>入。今約智與理冥時。一切法義。悉皆現前。義言處
<lb ed="X" n="0496b07"/><lb ed="R093" n="0482a13"/>及入耳。三昧。此云正定。不共外道。非彼邪定故。亦
<lb ed="X" n="0496b08"/><lb ed="R093" n="0482a14"/>云正受。不共凡夫。非世受用故。身心不動者。外肅
<lb ed="X" n="0496b09"/><lb ed="R093" n="0482a15"/>形儀。內<anchor xml:id="nkr_note_add_0496b0901" n="0496b0901"/><anchor xml:id="beg0496b0901" n="0496b0901"/>斂<anchor xml:id="end0496b0901"/>心神。所謂身體及手足。靜然安不動。其
<lb ed="X" n="0496b10"/><lb ed="R093" n="0482a16"/>心常憺怕。未曾有散亂也。說經入定竟。</p><p xml:id="pX33p0496b1016" cb:place="inline">△二雨華
<lb ed="X" n="0496b11"/><lb ed="R093" n="0482a17"/>動地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0496b12"/><lb ed="R093" n="0482a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0496b1201">是時天雨曼陀羅華<note place="inline">至</note>普佛世界六種震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0496b13"/><lb ed="R093" n="0482b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0496b1301">初天人興供。由上聞佛說經。<anchor xml:id="nkr_note_add_0496b1301" n="0496b1301"/><anchor xml:id="beg0496b1301" n="0496b1301"/>已<anchor xml:id="end0496b1301"/>蒙敎益。見佛入定。
<lb ed="X" n="0496b14"/><lb ed="R093" n="0482b02"/>復冀進聞。故雨華興供。以明謝前請後之意。是時。
<lb ed="X" n="0496b15"/><lb ed="R093" n="0482b03"/>卽說經入定時也。曼陀羅華等。舊翻小白大白。其
<lb ed="X" n="0496b16"/><lb ed="R093" n="0482b04"/>色白故。新翻小適意大適意。謂香色具足。適可人
<lb ed="X" n="0496b17"/><lb ed="R093" n="0482b05"/>意故。曼殊沙華等。舊翻小赤大赤。其色赤故。新翻
<lb ed="X" n="0496b18"/><lb ed="R093" n="0482b06"/>小柔軟大柔軟。謂艶麗輕嬌。柔軟可愛故。散佛及
<lb ed="X" n="0496b19"/><lb ed="R093" n="0482b07"/>衆者。供主以及伴也。若作表法釋者。華表知見。四
<lb ed="X" n="0496b20"/><lb ed="R093" n="0482b08"/>者。表住行向地。開示悟入。言衆生知見本具。如華
<lb ed="X" n="0496b21"/><lb ed="R093" n="0482b09"/>本天成。柰久隱情識。如色香不現。今將開示悟入。
<lb ed="X" n="0496b22"/><lb ed="R093" n="0482b10"/>故以天雨四華表之。散佛及衆者。表開示悟入。因
<lb ed="X" n="0496b23"/><lb ed="R093" n="0482b11"/>果該徹之義。</p><p xml:id="pX33p0496b2306" cb:place="inline">普佛下。地祇變相。言上來說經入定。
<lb ed="X" n="0496b24"/><lb ed="R093" n="0482b12"/>原爲引發大心。其奈二乘人等。竟如不見不聞。故
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0496c" n="0496c"/>
<lb ed="X" n="0496c01"/><lb ed="R093" n="0482b13"/>動地變相。以示觸目驚心之意。普佛世界者。準後
<lb ed="X" n="0496c02"/><lb ed="R093" n="0482b14"/>彌勒偈云。而此世界。葢指一佛化境言也。六種震
<lb ed="X" n="0496c03"/><lb ed="R093" n="0482b15"/>動者。古德釋云。隱隱有聲曰震。砰磕發嚮曰吼。令
<lb ed="X" n="0496c04"/><lb ed="R093" n="0482b16"/>物警心曰擊。此三皆聲。總名爲震。搖颺不安曰動。
<lb ed="X" n="0496c05"/><lb ed="R093" n="0482b17"/>自下昇高曰起。埨壠凹凸曰湧。此三皆形。總名爲
<lb ed="X" n="0496c06"/><lb ed="R093" n="0482b18"/>動。合云六種震動。又六種之中。各開爲三。如一方
<lb ed="X" n="0496c07"/><lb ed="R093" n="0483a01"/>名動四天下名徧動。大千界爲普徧動。餘五亦然。
<lb ed="X" n="0496c08"/><lb ed="R093" n="0483a02"/>合名十八相動。今普佛世界。而云六種者。擧總該
<lb ed="X" n="0496c09"/><lb ed="R093" n="0483a03"/>別之義。若作表法釋者。地表無明。六動表住行向
<lb ed="X" n="0496c10"/><lb ed="R093" n="0483a04"/>地等妙。六位破斷。言衆生無明磅礴。如地相堅固。
<lb ed="X" n="0496c11"/><lb ed="R093" n="0483a05"/>無始習氣。難爲動搖。今將聞斯法。圓破六位無明。
<lb ed="X" n="0496c12"/><lb ed="R093" n="0483a06"/>故以地搖六動表之。雨華動地竟。</p><p xml:id="pX33p0496c1214" cb:place="inline">△三大衆喜
<lb ed="X" n="0496c13"/><lb ed="R093" n="0483a07"/>觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0496c14"/><lb ed="R093" n="0483a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0496c1401">爾時會中比丘比丘尼<note place="inline">至</note>歡喜合掌一心觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0496c15"/><lb ed="R093" n="0483a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0496c1501">初通標會衆。比丘。卽憍陳如等。比丘尼。卽<name role="" type="person">大愛道</name>
<lb ed="X" n="0496c16"/><lb ed="R093" n="0483a10"/>等。優婆塞夷。此云近事男女。謂久近三寶。承事供
<lb ed="X" n="0496c17"/><lb ed="R093" n="0483a11"/>養。如此方男女。持齋奉戒之類。通叙不載者。譯者
<lb ed="X" n="0496c18"/><lb ed="R093" n="0483a12"/>略故。檀衆攝故。又此四衆。亦兼菩薩。以菩薩有在
<lb ed="X" n="0496c19"/><lb ed="R093" n="0483a13"/>家出家。各以其類攝故。然則此中四衆。卽通序中
<lb ed="X" n="0496c20"/><lb ed="R093" n="0483a14"/>三乘衆也。天卽天王天衆。龍卽龍王龍衆。夜叉。此
<lb ed="X" n="0496c21"/><lb ed="R093" n="0483a15"/>云暴惡。亦云勇徤。亦云捷疾。謂其性暴惡。其力勇
<lb ed="X" n="0496c22"/><lb ed="R093" n="0483a16"/>徤。其行捷疾故。乾闥婆。卽俗樂神衆。阿修羅。卽非
<lb ed="X" n="0496c23"/><lb ed="R093" n="0483a17"/>天神衆。迦樓羅。卽金翅鳥衆。緊那羅。卽法樂神衆。
<lb ed="X" n="0496c24"/><lb ed="R093" n="0483a18"/>摩睺羅伽。此云大蠎神。什曰。是地龍而腹行也。通
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0497a" n="0497a"/>
<lb ed="X" n="0497a01"/><lb ed="R093" n="0483b01"/>序中。無夜叉摩睺羅伽二部。仍科八部者以此。人
<lb ed="X" n="0497a02"/><lb ed="R093" n="0483b02"/>攝四民。該四衆不盡之機。非人攝餘趣。該八部不
<lb ed="X" n="0497a03"/><lb ed="R093" n="0483b03"/>盡之機。及諸小王者。卽阿闍世王等。十六國散粟
<lb ed="X" n="0497a04"/><lb ed="R093" n="0483b04"/>王是。轉輪聖王。準阿含有四種。一金輪王。人壽八
<lb ed="X" n="0497a05"/><lb ed="R093" n="0483b05"/>萬歲時出世。乘金輪寶。王四天下。統攝四洲。二銀
<lb ed="X" n="0497a06"/><lb ed="R093" n="0483b06"/>輪王。人壽六萬歲時出世。乘銀輪寶。王三天下。不
<lb ed="X" n="0497a07"/><lb ed="R093" n="0483b07"/>攝北洲。三銅輪王。人壽四萬歲時出世。乘銅輪寶。
<lb ed="X" n="0497a08"/><lb ed="R093" n="0483b08"/>王二天下。不攝西北二洲。四鐵輪王。人壽二萬歲
<lb ed="X" n="0497a09"/><lb ed="R093" n="0483b09"/>時出世。乘鐵輪寶。王一天下。惟攝南洲。此四輪王。
<lb ed="X" n="0497a10"/><lb ed="R093" n="0483b10"/>增劫出世。各有輪寶。自然湧現。乘輪遊行。隨境化
<lb ed="X" n="0497a11"/><lb ed="R093" n="0483b11"/>導。故云轉輪聖王。準通序中。但云阿闍世王。今云
<lb ed="X" n="0497a12"/><lb ed="R093" n="0483b12"/>及諸小王。轉輪聖王。則前文之略可知。</p><p xml:id="pX33p0497a1216" cb:place="inline"><note place="inline">問。輪王出增劫。佛出
<lb ed="X" n="0497a13"/><lb ed="R093" n="0483b13"/>減劫。時旣不同。焉入高會。答。此有二義。一謂此方減劫。他方增劫。緣合時熟乘輪至故。二謂如來說法。延
<lb ed="X" n="0497a14"/><lb ed="R093" n="0483b14"/>促同時。增劫減劫隨機。各見故</note>是諸下。總結喜觀。大衆。卽如上所
<lb ed="X" n="0497a15"/><lb ed="R093" n="0483b15"/>標。四衆八部等。得未曾有者。有三義。一經未有。無
<lb ed="X" n="0497a16"/><lb ed="R093" n="0483b16"/>量義經。異常說故。二定未有。無量義定。異常修故
<lb ed="X" n="0497a17"/><lb ed="R093" n="0483b17"/>三境未有。雨華動地。異常見故。歡喜者。心懷踴躍。
<lb ed="X" n="0497a18"/><lb ed="R093" n="0483b18"/>合掌者。身起恭敬。一心者。志念專注。觀佛者瞪<g ref="#CB13413">矇</g>
<lb ed="X" n="0497a19"/><lb ed="R093" n="0484a01"/>不瞬。皆是憤憤悱悱。可啓可發之狀。故向下如來。
<lb ed="X" n="0497a20"/><lb ed="R093" n="0484a02"/>眉際分輝之不容<anchor xml:id="nkr_note_add_0497a2001" n="0497a2001"/><anchor xml:id="beg0497a2001" n="0497a2001"/>己<anchor xml:id="end0497a2001"/>也。顯相逗機竟。</p><p xml:id="pX33p0497a2015" cb:place="inline">△二放光東
<lb ed="X" n="0497a21"/><lb ed="R093" n="0484a03"/>照分二。一一光所照之境。二諸境所現之相。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497a22"/><lb ed="R093" n="0484a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0497a2201">爾時佛放眉間白毫相光<note place="inline">至</note>上至阿迦尼吒天。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497a23"/><lb ed="R093" n="0484a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0497a2301">爾時。卽大衆喜觀時也。佛放光者。因有可啓可發
<lb ed="X" n="0497a24"/><lb ed="R093" n="0484a06"/>之機。先施不言之敎。以開發請之端故。眉間。卽兩
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0497b" n="0497b"/>
<lb ed="X" n="0497b01"/><lb ed="R093" n="0484a07"/>眉中間。不偏不倚。表中道妙理。法身德。實相體也。
<lb ed="X" n="0497b02"/><lb ed="R093" n="0484a08"/>白毫相者。三十二相之一。凖觀佛三昧經云。佛初
<lb ed="X" n="0497b03"/><lb ed="R093" n="0484a09"/>生時。牽長五尺。至成道時。牽長丈五。如琉璃筒。內
<lb ed="X" n="0497b04"/><lb ed="R093" n="0484a10"/>外皎潔。表眞空淨理。解脫德。實相相也。光從相出。
<lb ed="X" n="0497b05"/><lb ed="R093" n="0484a11"/>故曰白毫相光。表妙有圓理。般若德。實相用也。照
<lb ed="X" n="0497b06"/><lb ed="R093" n="0484a12"/>於東方者。東方爲羣動之首。表此經爲諸經中上
<lb ed="X" n="0497b07"/><lb ed="R093" n="0484a13"/>故。又東方就下。爲衆流之統歸。表今經純圓。爲敎
<lb ed="X" n="0497b08"/><lb ed="R093" n="0484a14"/>法之都會故。一界爲一佛化境。萬八千界。極言其
<lb ed="X" n="0497b09"/><lb ed="R093" n="0484a15"/>分量廣也。靡無也。無不周徧。表一乘實相。統法界
<lb ed="X" n="0497b10"/><lb ed="R093" n="0484a16"/>而無遺故。阿鼻。此云無間。亦云無遮。亦云無救。謂
<lb ed="X" n="0497b11"/><lb ed="R093" n="0484a17"/>受苦無間。無遮無救故。婆沙云。贍部之下。過五百
<lb ed="X" n="0497b12"/><lb ed="R093" n="0484a18"/>踰繕那。始有其獄。故名地獄。阿迦尼吒。此云質礙
<lb ed="X" n="0497b13"/><lb ed="R093" n="0484b01"/>究竟。卽色究竟天。葢質礙卽色也。然此天在色界
<lb ed="X" n="0497b14"/><lb ed="R093" n="0484b02"/>最上。阿鼻在欲界最下。上至下至。中該人修鬼畜。
<lb ed="X" n="0497b15"/><lb ed="R093" n="0484b03"/>表一乘實相。彌六道而無剩故。一光所照之境竟。</p>
<lb ed="X" n="0497b16"/><lb ed="R093" n="0484b04"/><p xml:id="pX33p0497b1601">△二諸境所現之相三。一衆生機感。二諸佛化應。
<lb ed="X" n="0497b17"/><lb ed="R093" n="0484b05"/>三機盡化息。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497b18"/><lb ed="R093" n="0484b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0497b1801">於此世界盡見彼土六趣衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497b19"/><lb ed="R093" n="0484b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0497b1901">此界指本佛化境。彼土。指萬八千土。佛光所照。遠
<lb ed="X" n="0497b20"/><lb ed="R093" n="0484b08"/>近不隔。故云於此盡見。六趣。謂天人修羅地獄鬼
<lb ed="X" n="0497b21"/><lb ed="R093" n="0484b09"/>畜。由彼生而趣此。死而趣彼。故云趣也。衆生者。衆
<lb ed="X" n="0497b22"/><lb ed="R093" n="0484b10"/>緣和合而受生故。此科卽感佛應世之由。與今佛
<lb ed="X" n="0497b23"/><lb ed="R093" n="0484b11"/>未出世前。衆生機感義同。方便品云。我以佛眼觀。
<lb ed="X" n="0497b24"/><lb ed="R093" n="0484b12"/>見六道衆生等。卽此義也。</p><p xml:id="pX33p0497b2411" cb:place="inline">△二諸佛化應二。一從
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0497c" n="0497c"/>
<lb ed="X" n="0497c01"/><lb ed="R093" n="0484b13"/>實施權。二會權歸實。初二。一從實。二施權。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497c02"/><lb ed="R093" n="0484b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0497c0201">又見彼土現在諸佛及聞諸佛所說經法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497c03"/><lb ed="R093" n="0484b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0497c0301">彼土。指萬八千土。諸佛。卽萬八千佛。由上六趣昇
<lb ed="X" n="0497c04"/><lb ed="R093" n="0484b16"/>沉。熏動大悲。示成正覺。現坐道場。故云現在。亦於
<lb ed="X" n="0497c05"/><lb ed="R093" n="0484b17"/>佛光中現。故又見也。及聞諸佛者。萬八千土。如在
<lb ed="X" n="0497c06"/><lb ed="R093" n="0484b18"/>目前。不惟見其形。又復聞其聲故。所說經法。卽諸
<lb ed="X" n="0497c07"/><lb ed="R093" n="0485a01"/>佛雖知根鈍。且稱本懷。演大華嚴。獨被上根。凖後
<lb ed="X" n="0497c08"/><lb ed="R093" n="0485a02"/>彌勒偈云。演說經典。微妙第一。義屬華嚴無疑。此
<lb ed="X" n="0497c09"/><lb ed="R093" n="0485a03"/>與今佛初成正覺。演大華嚴義同。方便品云。我始
<lb ed="X" n="0497c10"/><lb ed="R093" n="0485a04"/>坐道場。觀樹亦經行。於三七日中。思惟如是事等。
<lb ed="X" n="0497c11"/><lb ed="R093" n="0485a05"/>卽此義也。</p><p xml:id="pX33p0497c1105" cb:place="inline">△二施權。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497c12"/><lb ed="R093" n="0485a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0497c1201">幷見彼諸比丘比丘尼<note place="inline">至</note>優婆夷諸修行得道者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497c13"/><lb ed="R093" n="0485a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0497c1301">旣見從實。又見施權。故云幷見。彼諸比丘等。卽轉
<lb ed="X" n="0497c14"/><lb ed="R093" n="0485a08"/>照三會之機。論內證有三乘之別。論外貌惟四衆
<lb ed="X" n="0497c15"/><lb ed="R093" n="0485a09"/>之表。故云諸比丘等。修行得道。兼因與果言之。論
<lb ed="X" n="0497c16"/><lb ed="R093" n="0485a10"/>修行有諦緣六度之異。論得道有聞緣菩薩之殊。
<lb ed="X" n="0497c17"/><lb ed="R093" n="0485a11"/>故云諸修行等。此與今佛三七日後。隨宜說法義
<lb ed="X" n="0497c18"/><lb ed="R093" n="0485a12"/>同。但機顯敎隱。講者多昧。方便品云。尋念過去佛。
<lb ed="X" n="0497c19"/><lb ed="R093" n="0485a13"/>所行方便力。我今所得道。亦應說三乘等。卽此義
<lb ed="X" n="0497c20"/><lb ed="R093" n="0485a14"/>也。從實施權竟。</p><p xml:id="pX33p0497c2007" cb:place="inline">△二會權歸實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497c21"/><lb ed="R093" n="0485a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0497c2101">復見諸菩薩摩訶薩<note place="inline">至</note>種種相貌行菩薩道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0497c22"/><lb ed="R093" n="0485a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0497c2201">見之再四。故云復也。諸菩薩。指法華高會之機。旣
<lb ed="X" n="0497c23"/><lb ed="R093" n="0485a17"/>經方等彈斥。般若淘汰。皆上上機。故云摩訶薩也。
<lb ed="X" n="0497c24"/><lb ed="R093" n="0485a18"/>因緣。指所秉敎理。以所秉敎理。爲生信發解之因
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0498a" n="0498a"/>
<lb ed="X" n="0498a01"/><lb ed="R093" n="0485b01"/>緣故。云種種者。以敎分六度。理別六宗。詳後彌勒
<lb ed="X" n="0498a02"/><lb ed="R093" n="0485b02"/>偈中自知。忍可不疑曰信。由敎而生。了知不昧曰
<lb ed="X" n="0498a03"/><lb ed="R093" n="0485b03"/>解。由理而生。故曰因敎生信。緣理發解。但所秉敎
<lb ed="X" n="0498a04"/><lb ed="R093" n="0485b04"/>理不同。生信發解亦異。故云種種。如信布施者。自
<lb ed="X" n="0498a05"/><lb ed="R093" n="0485b05"/>能解了財法無畏之義等。相貌者。指起行造修而
<lb ed="X" n="0498a06"/><lb ed="R093" n="0485b06"/>言。葢以信解存乎中。行修發於外。但以信解不同。
<lb ed="X" n="0498a07"/><lb ed="R093" n="0485b07"/>行修亦異。故亦以種種言之。此與今佛四十年後。
<lb ed="X" n="0498a08"/><lb ed="R093" n="0485b08"/>會權歸實義同。亦由機顯敎隱。講者多昧。方便品
<lb ed="X" n="0498a09"/><lb ed="R093" n="0485b09"/>云。於諸菩薩中。正直捨方便。但說無上道等。卽此
<lb ed="X" n="0498a10"/><lb ed="R093" n="0485b10"/>義也<note place="inline">試觀萬八千土。一切諸佛。皆是從實施權。會權歸實。今佛當說法華。自可窺見一班。向後
<lb ed="X" n="0498a11"/><lb ed="R093" n="0485b11"/>彌勒問云。爲欲說。此爲當授記。想由此而推度。所謂發起者。正在於是</note>諸佛化應竟。</p>
<lb ed="X" n="0498a12"/><lb ed="R093" n="0485b12"/><p xml:id="pX33p0498a1201">△三機盡化息。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0498a13"/><lb ed="R093" n="0485b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0498a1301">復見諸佛般涅槃者<note place="inline">至</note>以佛舍利起七寶塔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0498a14"/><lb ed="R093" n="0485b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0498a1401">初二句。諸佛滅度。般涅槃。此云圓寂。謂應化<anchor xml:id="nkr_note_add_0498a1401" n="0498a1401"/><anchor xml:id="beg0498a1401" n="0498a1401"/>已<anchor xml:id="end0498a1401"/>圓。
<lb ed="X" n="0498a15"/><lb ed="R093" n="0485b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0498a1501" n="0498a1501"/><anchor xml:id="beg0498a1501" n="0498a1501"/>斂<anchor xml:id="end0498a1501"/>身入寂故。亦云滅度。謂暫時息滅度生事故。或
<lb ed="X" n="0498a16"/><lb ed="R093" n="0485b16"/>云無眞不圓。無妄不寂。故云圓寂。滅煩惱流。度生
<lb ed="X" n="0498a17"/><lb ed="R093" n="0485b17"/>死海。故云滅度。此約斷證而言。非事論也。今以事
<lb ed="X" n="0498a18"/><lb ed="R093" n="0485b18"/>論。不取常釋。此與今佛說法華<anchor xml:id="nkr_note_add_0498a1801" n="0498a1801"/><anchor xml:id="beg0498a1801" n="0498a1801"/>已<anchor xml:id="end0498a1801"/>。轉雙林。說涅槃。
<lb ed="X" n="0498a19"/><lb ed="R093" n="0486a01"/>入滅度義同。</p><p xml:id="pX33p0498a1906" cb:place="inline">後四句。滅後起塔。般涅槃後者。薪盡
<lb ed="X" n="0498a20"/><lb ed="R093" n="0486a02"/>火息。煙滅<g ref="#CB01926">灰</g>飛時也。以舍利起塔者。有二義。一謂
<lb ed="X" n="0498a21"/><lb ed="R093" n="0486a03"/>感佛恩德。供舍利如供聖容故。二謂顯佛遺化。與
<lb ed="X" n="0498a22"/><lb ed="R093" n="0486a04"/>人天作種福因故。舍利。具云舍利羅。亦云室利羅。
<lb ed="X" n="0498a23"/><lb ed="R093" n="0486a05"/>此翻靈骨。骨以靈稱者。是如來戒定熏成。現光現
<lb ed="X" n="0498a24"/><lb ed="R093" n="0486a06"/>相。誠求必應故。起猶造也。造塔必以七寶者。雖爲
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0498b" n="0498b"/>
<lb ed="X" n="0498b01"/><lb ed="R093" n="0486a07"/>顯敬。亦表法身眞常。七財莊嚴之義。塔。略梵語。具
<lb ed="X" n="0498b02"/><lb ed="R093" n="0486a08"/>云塔波。此翻高顯處。處必高顯者。表佛德巍峩。人
<lb ed="X" n="0498b03"/><lb ed="R093" n="0486a09"/>天瞻仰之義。此與今佛滅度之後。分布舍利。起塔
<lb ed="X" n="0498b04"/><lb ed="R093" n="0486a10"/>供養義同<note place="inline">佛滅後事。詳見涅槃。避繁不錄</note>。放光東照竟。</p><p xml:id="pX33p0498b0422" cb:place="inline">△二會衆
<lb ed="X" n="0498b05"/><lb ed="R093" n="0486a11"/>騰疑二。一彌勒疑念。二大衆疑念。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0498b06"/><lb ed="R093" n="0486a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0498b0601">爾時彌勒菩薩作是念<note place="inline">至</note>希有之相我今當問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0498b07"/><lb ed="R093" n="0486a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0498b0701">初推審因緣。作是念者。口不言而心自忖意。目前
<lb ed="X" n="0498b08"/><lb ed="R093" n="0486a14"/>之事。故曰今者。現神變相者。一光東照。神用莫測。
<lb ed="X" n="0498b09"/><lb ed="R093" n="0486a15"/>神也。諸佛化儀。變狀難思。變也。如此神變。豈徒現
<lb ed="X" n="0498b10"/><lb ed="R093" n="0486a16"/>哉。反復推審。必有因緣。故曰以何因緣。而有此瑞。
<lb ed="X" n="0498b11"/><lb ed="R093" n="0486a17"/>此瑞卽指光相。以命世罕覩。故稱爲瑞。</p><p xml:id="pX33p0498b1116" cb:place="inline">今佛下。思
<lb ed="X" n="0498b12"/><lb ed="R093" n="0486a18"/>惟發問。光相因緣。惟佛能知。彌勒擬欲問佛。見佛
<lb ed="X" n="0498b13"/><lb ed="R093" n="0486b01"/>入定。不知何時方起。故曰今者世尊。入於三昧。正
<lb ed="X" n="0498b14"/><lb ed="R093" n="0486b02"/>以見決疑之無人也。擬欲自決。又以一光東照。逈
<lb ed="X" n="0498b15"/><lb ed="R093" n="0486b03"/>超言思。諸佛化儀。現非尋常。故曰是不可思議。現
<lb ed="X" n="0498b16"/><lb ed="R093" n="0486b04"/>希有事。彌勒展轉思惟。必得事諳理明。因深智勝。
<lb ed="X" n="0498b17"/><lb ed="R093" n="0486b05"/>兼德足服人者。乃可發明此事。銷釋羣疑。故曰當
<lb ed="X" n="0498b18"/><lb ed="R093" n="0486b06"/>以問誰。誰能答者。</p><p xml:id="pX33p0498b1808" cb:place="inline">復作下。指人決疑。彌勒正思惟
<lb ed="X" n="0498b19"/><lb ed="R093" n="0486b07"/>時。<g ref="#CB15111">覷</g>見文殊。轉念決疑得人。故曰復作此念。是者
<lb ed="X" n="0498b20"/><lb ed="R093" n="0486b08"/>指定之詞。<name role="" type="person">文殊師利</name>。正所指決疑人也。法王子者
<lb ed="X" n="0498b21"/><lb ed="R093" n="0486b09"/>不取十住。葢以文殊影嚮輔化。爲諸佛慧命所係。
<lb ed="X" n="0498b22"/><lb ed="R093" n="0486b10"/>名法王子。親近者。影嚮不離。供養者。理事雙修。是
<lb ed="X" n="0498b23"/><lb ed="R093" n="0486b11"/>皆文殊多劫深因。故云已曾。過去無量等。極言其
<lb ed="X" n="0498b24"/><lb ed="R093" n="0486b12"/>近供之廣。必應見此等。以値佛旣廣。見識自多故。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0498c" n="0498c"/>
<lb ed="X" n="0498c01"/><lb ed="R093" n="0486b13"/>準後又殊領答文云。我於過去諸佛。曾見斯瑞。則
<lb ed="X" n="0498c02"/><lb ed="R093" n="0486b14"/>文殊底蘊。今被彌勒<anchor xml:id="nkr_note_add_0498c0201" n="0498c0201"/><anchor xml:id="beg0498c0201" n="0498c0201"/>已<anchor xml:id="end0498c0201"/><g ref="#CB15111">覷</g>破矣。我今當問者。問意
<lb ed="X" n="0498c03"/><lb ed="R093" n="0486b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0498c0301" n="0498c0301"/><anchor xml:id="beg0498c0301" n="0498c0301"/>已<anchor xml:id="end0498c0301"/>決。葢彌勒深知文殊。能決根心之疑也<note place="inline">問。歎德文云供
<lb ed="X" n="0498c04"/><lb ed="R093" n="0486b16"/>養無量百千諸佛。未嘗獨指文殊。何故放光現瑞彌勒不知。反推文殊爲供佛之多乎。答。彌勒不知。略示
<lb ed="X" n="0498c05"/><lb ed="R093" n="0486b17"/>二義。一約實行。二約權現。約實行者初地不知二地等覺不知妙覺。今放光現瑞。是如來自所證境。非彌
<lb ed="X" n="0498c06"/><lb ed="R093" n="0486b18"/>勒補處智分。約權現者。彌勒權謀智鑒。知時知機。欲成簧鼓之儀。示同不知之相。反推文殊亦二。一約表
<lb ed="X" n="0498c07"/><lb ed="R093" n="0487a01"/>法。二約影嚮約表法者。文殊表根本智。借彼發起。顯此經非智莫解故。約影嚮者。文殊乃久<anchor xml:id="nkr_note_add_0498c0701" n="0498c0701"/><anchor xml:id="beg0498c0701" n="0498c0701"/>已<anchor xml:id="end0498c0701"/>成佛彌勒
<lb ed="X" n="0498c08"/><lb ed="R093" n="0487a02"/>以補處較之。雖供佛多。未免有稍遜意故</note>。彌勒疑念竟。</p><p xml:id="pX33p0498c0822" cb:place="inline">△二大衆疑念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0498c09"/><lb ed="R093" n="0487a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0498c0901">爾時比丘比丘尼優婆塞<note place="inline">至</note>神通之相今當問誰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0498c10"/><lb ed="R093" n="0487a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0498c1001">爾時者。與彌勒疑念同時。非異時也。四衆義攝菩
<lb ed="X" n="0498c11"/><lb ed="R093" n="0487a05"/>薩。天龍鬼神。義攝八部。等攝人及非人。小王輪王。
<lb ed="X" n="0498c12"/><lb ed="R093" n="0487a06"/>葢此中疑念之衆。卽前文喜觀之衆也。咸猶皆也。
<lb ed="X" n="0498c13"/><lb ed="R093" n="0487a07"/>事非尋常。擧衆通疑。故云咸作此念。是佛光明句。
<lb ed="X" n="0498c14"/><lb ed="R093" n="0487a08"/>正指所念之事。言神通相者。一光東照。廣狹無礙。
<lb ed="X" n="0498c15"/><lb ed="R093" n="0487a09"/>一化頓彰。延促同時。皆如來不可思議之神通也。
<lb ed="X" n="0498c16"/><lb ed="R093" n="0487a10"/>會衆疑同彌勒。復無方以求人。故但云今當問誰
<lb ed="X" n="0498c17"/><lb ed="R093" n="0487a11"/>古德云。大疑大悟。小疑小悟。不疑不悟。前雖說經
<lb ed="X" n="0498c18"/><lb ed="R093" n="0487a12"/>入定。雨華動地。而法會大衆。但知歡喜合掌。一心
<lb ed="X" n="0498c19"/><lb ed="R093" n="0487a13"/>觀佛。是不疑也。今復動以光相。示以離言。乃得困
<lb ed="X" n="0498c20"/><lb ed="R093" n="0487a14"/>心衡慮。則啐<g ref="#CB10437">啄</g>之應。可希冀矣。會衆騰疑竟。</p><p xml:id="pX33p0498c2018" cb:place="inline">△四
<lb ed="X" n="0498c21"/><lb ed="R093" n="0487a15"/>問答發起二。一彌勒請問。二文殊領答。初二。一略
<lb ed="X" n="0498c22"/><lb ed="R093" n="0487a16"/>問。二詳問。初二。一長行。偈頌。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0498c23"/><lb ed="R093" n="0487a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0498c2301">爾時彌勒菩薩欲自決疑<note place="inline">至</note>悉見彼佛國界莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0498c24"/><lb ed="R093" n="0487a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0498c2401">初將問之狀。彌勒憂兕不泰。視定文殊。雖言未出
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0499a" n="0499a"/>
<lb ed="X" n="0499a01"/><lb ed="R093" n="0487b01"/>口。而意<anchor xml:id="nkr_note_add_0499a0101" n="0499a0101"/><anchor xml:id="beg0499a0101" n="0499a0101"/>已<anchor xml:id="end0499a0101"/>彰著。故云。欲自決疑。此經家描寫之語
<lb ed="X" n="0499a02"/><lb ed="R093" n="0487b02"/>也。又觀四衆等。是彌勒推<anchor xml:id="nkr_note_add_0499a0201" n="0499a0201"/><anchor xml:id="beg0499a0201" n="0499a0201"/>己<anchor xml:id="end0499a0201"/>及人之意。意謂。我以
<lb ed="X" n="0499a03"/><lb ed="R093" n="0487b03"/>補處智分。尙不能知。況復餘衆。故用目而循歷之。
<lb ed="X" n="0499a04"/><lb ed="R093" n="0487b04"/>是謂觀也。及諸天龍等。是用目由近及遠之意。意
<lb ed="X" n="0499a05"/><lb ed="R093" n="0487b05"/>謂。四衆久近世尊。尙不能知。況餘衆乍入高會。故
<lb ed="X" n="0499a06"/><lb ed="R093" n="0487b06"/>依次而徧目之。是謂及也。疑存乎內。形現於外。觀
<lb ed="X" n="0499a07"/><lb ed="R093" n="0487b07"/>其外而知其內。故曰衆會之心。謂上所云觀者。觀
<lb ed="X" n="0499a08"/><lb ed="R093" n="0487b08"/>衆會疑念之心也。</p><p xml:id="pX33p0499a0808" cb:place="inline">而問下。正問之語。必問文殊者。
<lb ed="X" n="0499a09"/><lb ed="R093" n="0487b09"/>欲資大智。以決根心之疑故。此瑞卽指光相。相不
<lb ed="X" n="0499a10"/><lb ed="R093" n="0487b10"/>徒施。故問何因緣有。一光東照。神化莫測。一代時
<lb ed="X" n="0499a11"/><lb ed="R093" n="0487b11"/>化。變通無窮。故云神通相也。放大光明。擧能照之
<lb ed="X" n="0499a12"/><lb ed="R093" n="0487b12"/>光。照於二句。擧所照之境。不言上至下至者。問之
<lb ed="X" n="0499a13"/><lb ed="R093" n="0487b13"/>略故。悉見二句。擧境所現相。國界莊嚴。義攝一化
<lb ed="X" n="0499a14"/><lb ed="R093" n="0487b14"/>始終。以國界有佛說法。有衆修道。卽莊嚴故。</p><p xml:id="pX33p0499a1418" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0499a15"/><lb ed="R093" n="0487b15"/>偈頌<note place="inline">準諸經偈頌有二。一祇夜。此云重頌。謂重頌長行故。二伽陀此云孤起。謂孤然而起故。祇
<lb ed="X" n="0499a16"/><lb ed="R093" n="0487b16"/>夜如向後重頌。伽陀如龍女偈讚。又天台於祇夜頌中。復開爲二。一超頌。謂長行在後。偈頌在前。超越餘
<lb ed="X" n="0499a17"/><lb ed="R093" n="0487b17"/>文而頌故。二追頌。謂長行在前。偈頌在後。追其<anchor xml:id="nkr_note_add_0499a1701" n="0499a1701"/><anchor xml:id="beg0499a1701" n="0499a1701"/>已<anchor xml:id="end0499a1701"/>失而頌故。今於超頌追頌之外。復開爲四。一廣頌。謂長
<lb ed="X" n="0499a18"/><lb ed="R093" n="0487b18"/>行中略。偈頌中廣。二略頌。謂長行中廣。偈頌中略。三補頌。謂義順長行。而長行却無文相。應是長行未周
<lb ed="X" n="0499a19"/><lb ed="R093" n="0488a01"/>偈頌補出。揀非伽陀之偈。四義頌。謂廣略等義。交雜難分。或義似長行而。文稍不類。講者若遇超頌。追頌
<lb ed="X" n="0499a20"/><lb ed="R093" n="0488a02"/>之處。須宜交叉指授。若遇廣頌略頌之處。不必依長行分科。或開一爲多。或合多爲一。各隨文便俱得。至
<lb ed="X" n="0499a21"/><lb ed="R093" n="0488a03"/>於補頌。義頌。不必一一貼合長行。依文析義可也。今向下乃重頌長行。而爲文稍略。屬略頌攝</note><note place="inline">標頌云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499a22"/><lb ed="R093" n="0488a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0499a2201">於是彌勒菩薩欲重宣此義以偈問曰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499a23"/><lb ed="R093" n="0488a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0499a2301">於是。謂於是時也。此義。仍指長行。必欲重宣者。有
<lb ed="X" n="0499a24"/><lb ed="R093" n="0488a06"/>四義。一隨國土。以天竺散華之後。多用貫華。如此
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0499b" n="0499b"/>
<lb ed="X" n="0499b01"/><lb ed="R093" n="0488a07"/>方序後爲銘。二隨樂欲。以人情有樂散華。有樂貫
<lb ed="X" n="0499b02"/><lb ed="R093" n="0488a08"/>華。如此方樂文樂詩。三隨生解。以智性有解散華。
<lb ed="X" n="0499b03"/><lb ed="R093" n="0488a09"/>有解貫華。如此方解文解詩。四隨根器。以根器有
<lb ed="X" n="0499b04"/><lb ed="R093" n="0488a10"/>利有鈍。利者一聞卽解。鈍者再說方曉。今是頌更
<lb ed="X" n="0499b05"/><lb ed="R093" n="0488a11"/>有二義。一請求慇勤。二爲衆不倦。具此諸義。故欲
<lb ed="X" n="0499b06"/><lb ed="R093" n="0488a12"/>重宣。若向後佛說重頌。更有二義。一表慈誨諄切。
<lb ed="X" n="0499b07"/><lb ed="R093" n="0488a13"/>二爲衆集前後。非今偈義。偈者梵音之略。具云偈
<lb ed="X" n="0499b08"/><lb ed="R093" n="0488a14"/>他。仍譌也。正云阿<g ref="#CB00145">㝹</g>卒都波。此云讚頌。無論四言
<lb ed="X" n="0499b09"/><lb ed="R093" n="0488a15"/>乃至七言。四句乃至多句。皆可名之。今云偈問者。
<lb ed="X" n="0499b10"/><lb ed="R093" n="0488a16"/>是彌勒糅長行之義。作貫華以問也<note place="inline">此是標頌向下正頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499b11"/><lb ed="R093" n="0488a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0499b1101"><name role="" type="person">文殊師利</name>導師何故眉間白毫大光普照。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499b12"/><lb ed="R093" n="0488a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0499b1201">首句稱名。示問有所屬也。導師者。佛之別稱。以能
<lb ed="X" n="0499b13"/><lb ed="R093" n="0488b01"/>說法導衆。現相引迷。爲引導之師故。何故者。徵問
<lb ed="X" n="0499b14"/><lb ed="R093" n="0488b02"/>之詞。頌上以何因緣等義。眉間二句。卽前能照之
<lb ed="X" n="0499b15"/><lb ed="R093" n="0488b03"/>光。幷所照之境。頌上放大光明。照於東方等義。不
<lb ed="X" n="0499b16"/><lb ed="R093" n="0488b04"/>云所現之相者。偈從略故。略問竟。</p><p xml:id="pX33p0499b1614" cb:place="inline">△二詳問<note place="inline">上以急於
<lb ed="X" n="0499b17"/><lb ed="R093" n="0488b05"/>求決。故有略問。此恐陳義不周故又詳問。然此詳問一科。雖義順長行。而長行却無文相。葢彌勒依前後
<lb ed="X" n="0499b18"/><lb ed="R093" n="0488b06"/>所見。詳悉補出。屬補頌攝</note>。分四。一兼陳顯相。二正陳放光。三結
<lb ed="X" n="0499b19"/><lb ed="R093" n="0488b07"/>見求決。四防難申問。初<note place="inline">疑念本爲放光。但雨華動地等。又爲放光前相。故兼
<lb ed="X" n="0499b20"/><lb ed="R093" n="0488b08"/>陳之。以見叙事有源</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499b21"/><lb ed="R093" n="0488b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0499b2101">雨曼陀羅曼殊沙華<note place="inline">至</note>身意快然得未曾有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499b22"/><lb ed="R093" n="0488b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0499b2201">初陳天人興供。四華擧二者。大小不分故。栴檀義
<lb ed="X" n="0499b23"/><lb ed="R093" n="0488b11"/>翻與藥。香名也。以此香能除病故。今以風從華過。
<lb ed="X" n="0499b24"/><lb ed="R093" n="0488b12"/>其氣如之。故云栴檀香風。陣陣襲來。淑氣宜人。故
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0499c" n="0499c"/>
<lb ed="X" n="0499c01"/><lb ed="R093" n="0488b13"/>云悅可衆心。表開示悟入。法味普及之義。雨華敷
<lb ed="X" n="0499c02"/><lb ed="R093" n="0488b14"/>地。不見塵土沙礫。香風撲鼻。不聞雜穢充滿。故云
<lb ed="X" n="0499c03"/><lb ed="R093" n="0488b15"/>以是因緣。地皆嚴淨。表開示悟入後。心地淸淨之
<lb ed="X" n="0499c04"/><lb ed="R093" n="0488b16"/>義。</p><p xml:id="pX33p0499c0402" cb:place="inline">而此下。陳地祇變相。可知。</p><p xml:id="pX33p0499c0412" cb:place="inline">後四句。陳大衆喜觀。
<lb ed="X" n="0499c05"/><lb ed="R093" n="0488b17"/>部類也。出家二衆。在家二衆。其類有四故。不言餘
<lb ed="X" n="0499c06"/><lb ed="R093" n="0488b18"/>部者。擧親以攝疎也。咸皆歡喜者。歡雨華之有因。
<lb ed="X" n="0499c07"/><lb ed="R093" n="0489a01"/>喜地動之非常誠中形外。故云身意快然。未曾見
<lb ed="X" n="0499c08"/><lb ed="R093" n="0489a02"/>聞者。今獲見聞。故云得未曾有<note place="inline">則。雨華動地之前更有說經入定二
<lb ed="X" n="0499c09"/><lb ed="R093" n="0489a03"/>相。何不俱陳。答。無量義經。正被菩薩彌勒無所疑故。經旣不疑。定自了了。故幷不陳</note>。</p><p xml:id="pX33p0499c0933" cb:place="inline">△二正
<lb ed="X" n="0499c10"/><lb ed="R093" n="0489a04"/>陳放光二。一一光所照之境。二諸境所現之相。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499c11"/><lb ed="R093" n="0489a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0499c1101">眉間光明照於東方<note place="inline">至</note>從阿鼻獄上至有頂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499c12"/><lb ed="R093" n="0489a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0499c1201">眉間句。卽前能照之光。照於等。卽前所照之境。萬
<lb ed="X" n="0499c13"/><lb ed="R093" n="0489a07"/>八千土。約一光橫照而論。皆如金色者。佛光所映。
<lb ed="X" n="0499c14"/><lb ed="R093" n="0489a08"/>表一切法界。咸同佛界故。從阿下。約一光竪照而
<lb ed="X" n="0499c15"/><lb ed="R093" n="0489a09"/>論。有卽質礙。頂卽究竟。約義略言。從偈便也。一光
<lb ed="X" n="0499c16"/><lb ed="R093" n="0489a10"/>所照之境竟。</p><p xml:id="pX33p0499c1606" cb:place="inline">△二諸境所現之相三。一衆生機感。
<lb ed="X" n="0499c17"/><lb ed="R093" n="0489a11"/>二諸佛化應。三機盡化息。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499c18"/><lb ed="R093" n="0489a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0499c1801">諸世界中六道衆生<note place="inline">至</note>受報好醜於此悉見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0499c19"/><lb ed="R093" n="0489a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0499c1901">首句。重擧前境。道猶路也。三善三惡。往返遊行。其
<lb ed="X" n="0499c20"/><lb ed="R093" n="0489a14"/>道有六。故云六道衆生。趣猶向也。生而向此。死而
<lb ed="X" n="0499c21"/><lb ed="R093" n="0489a15"/>向彼。云故生死所趣。善業惡業。各有多種。束之惟
<lb ed="X" n="0499c22"/><lb ed="R093" n="0489a16"/>十。謂身三口四意三也。持之則善。犯之則惡。各能
<lb ed="X" n="0499c23"/><lb ed="R093" n="0489a17"/>牽連生死。故名業緣。緣卽牽連義也。善報惡報。亦
<lb ed="X" n="0499c24"/><lb ed="R093" n="0489a18"/>有多種。束之惟六。如上品善因。報在天上。中品善
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0500a" n="0500a"/>
<lb ed="X" n="0500a01"/><lb ed="R093" n="0489b01"/>因。報在人間。下品善因。報在修羅。皆名好報。上品
<lb ed="X" n="0500a02"/><lb ed="R093" n="0489b02"/>惡因。報在地獄。中品惡因。報在餓鬼。下品惡因。報
<lb ed="X" n="0500a03"/><lb ed="R093" n="0489b03"/>在畜生。皆名醜報。若微細分之。因果實繁。如一品
<lb ed="X" n="0500a04"/><lb ed="R093" n="0489b04"/>因中。更開爲三。則善惡各有九品。以致天有勝劣。
<lb ed="X" n="0500a05"/><lb ed="R093" n="0489b05"/>人有貴賤。一道之中。品類不齊。所謂衆生境界不
<lb ed="X" n="0500a06"/><lb ed="R093" n="0489b06"/>可思議。業報不可思議。今以隨因感果。如影隨形。
<lb ed="X" n="0500a07"/><lb ed="R093" n="0489b07"/>故云善惡業緣。受報好醜。如上所說。一目無遺。故
<lb ed="X" n="0500a08"/><lb ed="R093" n="0489b08"/>云於此悉見。前云。於此世界。盡見彼土。六趣衆生。
<lb ed="X" n="0500a09"/><lb ed="R093" n="0489b09"/>此則較前稍加詳耳。衆生機感竟。</p><p xml:id="pX33p0500a0914" cb:place="inline">△二諸佛化應
<lb ed="X" n="0500a10"/><lb ed="R093" n="0489b10"/>二。一從實施權。二會權歸實。初二。一從實。二施權。
<lb ed="X" n="0500a11"/><lb ed="R093" n="0489b11"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0500a12"/><lb ed="R093" n="0489b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0500a1201">又覩佛聖主師子<note place="inline">至</note>敎諸菩薩無數億萬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0500a13"/><lb ed="R093" n="0489b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0500a1301">覩亦見也。萬八千土。各有世尊成道。故云諸佛。旣
<lb ed="X" n="0500a14"/><lb ed="R093" n="0489b14"/>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0500a1401" n="0500a1401"/><anchor xml:id="beg0500a1401" n="0500a1401"/>已<anchor xml:id="end0500a1401"/>。超諸聖而獨尊。故曰聖主。威光赫弈。驚魔
<lb ed="X" n="0500a15"/><lb ed="R093" n="0489b15"/>外以潛踪。故稱師子。演說經典。卽指初說華嚴。積
<lb ed="X" n="0500a16"/><lb ed="R093" n="0489b16"/>行菩薩。<g ref="#CB04047">𦢊</g>腮鱗於龍門。上德聲聞。杜視聽於嘉會。
<lb ed="X" n="0500a17"/><lb ed="R093" n="0489b17"/>故曰微妙。如須彌落羣峯之高。似杲日奪衆景之
<lb ed="X" n="0500a18"/><lb ed="R093" n="0489b18"/>耀。故曰第一。其聲卽說法之聲。淸淨者。不濁不雜。
<lb ed="X" n="0500a19"/><lb ed="R093" n="0490a01"/>平和嘹喨。乃至聖福德之相也。出猶轉也。以聲惟
<lb ed="X" n="0500a20"/><lb ed="R093" n="0490a02"/>渾淪。不能詮法。轉爲曲折之音故。柔軟者。八音之
<lb ed="X" n="0500a21"/><lb ed="R093" n="0490a03"/>一。謂不急不暴。調柔和軟。因地柔和善順所致。七
<lb ed="X" n="0500a22"/><lb ed="R093" n="0490a04"/>處九會。被機無量。故云敎諸菩薩。無數億萬。是皆
<lb ed="X" n="0500a23"/><lb ed="R093" n="0490a05"/>圓頓大根。始見佛身。卽入佛慧者也。前云。又見彼
<lb ed="X" n="0500a24"/><lb ed="R093" n="0490a06"/>土。現在諸佛。及聞諸佛所說經法。但約能說所說。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0500b" n="0500b"/>
<lb ed="X" n="0500b01"/><lb ed="R093" n="0490a07"/>此則長出其聲淸淨四句。兼約能被所被也。</p><p xml:id="pX33p0500b0118" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0500b02"/><lb ed="R093" n="0490a08"/>施權二。一總陳。二別陳。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0500b03"/><lb ed="R093" n="0490a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0500b0301">梵音深妙令人樂聞<note place="inline">至</note>照明佛法開悟衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0500b04"/><lb ed="R093" n="0490a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0500b0401">首二句。承上起下。梵音。三十二相之一。兼前淸淨
<lb ed="X" n="0500b05"/><lb ed="R093" n="0490a11"/>柔軟二義。因中常軟語故。果感此相。圓頓大敎。獨
<lb ed="X" n="0500b06"/><lb ed="R093" n="0490a12"/>被圓頓大根。故稱深妙。此承上文稱性極談。不逗
<lb ed="X" n="0500b07"/><lb ed="R093" n="0490a13"/>羣機之義。令人樂聞者。屈抑本懷。隨他意語。此起
<lb ed="X" n="0500b08"/><lb ed="R093" n="0490a14"/>下文隨宜說法。巧被羣機之義。必承上以起下者。
<lb ed="X" n="0500b09"/><lb ed="R093" n="0490a15"/>顯諸佛施權。非得<anchor xml:id="nkr_note_add_0500b0901" n="0500b0901"/><anchor xml:id="beg0500b0901" n="0500b0901"/>已<anchor xml:id="end0500b0901"/>也。</p><p xml:id="pX33p0500b0910" cb:place="inline">各於下。正以總陳。各於。揀
<lb ed="X" n="0500b10"/><lb ed="R093" n="0490a16"/>非法性。世界。揀非受用。以法性塵刹混融。莫定邊
<lb ed="X" n="0500b11"/><lb ed="R093" n="0490a17"/>疆。受用賢聖自住。非關化境。今以隱勝現劣。各據
<lb ed="X" n="0500b12"/><lb ed="R093" n="0490a18"/>化土。故云各於世界。講說與演說不同。演者直指
<lb ed="X" n="0500b13"/><lb ed="R093" n="0490b01"/>義。講者分析義。此乃從本起末。析一爲三。故云講
<lb ed="X" n="0500b14"/><lb ed="R093" n="0490b02"/>說。正法。揀非偏邪。以華嚴大敎難投。羣機流於凡
<lb ed="X" n="0500b15"/><lb ed="R093" n="0490b03"/>外。今說三乘。對治凡夫偏執。外道邪見。故以正法
<lb ed="X" n="0500b16"/><lb ed="R093" n="0490b04"/>名之。三乘之法皆以因緣爲宗。但淺深不同。有卽
<lb ed="X" n="0500b17"/><lb ed="R093" n="0490b05"/>空卽假卽中之別。故云種種。以無量喩者。有一因
<lb ed="X" n="0500b18"/><lb ed="R093" n="0490b06"/>緣。卽有一事跡可喩。葢爲直言不了者之所施設。
<lb ed="X" n="0500b19"/><lb ed="R093" n="0490b07"/>照明佛法者。約敎而論。以小機不契大敎。使佛法
<lb ed="X" n="0500b20"/><lb ed="R093" n="0490b08"/>不行。是不明也。今以因緣之炬。譬喩之燈。照了佛
<lb ed="X" n="0500b21"/><lb ed="R093" n="0490b09"/>法。使得顯明故。開悟衆生者。約機而論。以大敎不
<lb ed="X" n="0500b22"/><lb ed="R093" n="0490b10"/>逗小機。令衆生無益。是不悟也。今以因緣之方。譬
<lb ed="X" n="0500b23"/><lb ed="R093" n="0490b11"/>喩之便。開示衆生。令得悟入故。據此照明開悟二
<lb ed="X" n="0500b24"/><lb ed="R093" n="0490b12"/>句。則顯實之旨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0500b2401" n="0500b2401"/><anchor xml:id="beg0500b2401" n="0500b2401"/>已<anchor xml:id="end0500b2401"/>露大端。彌勒尙推不知。是謂具
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0500c" n="0500c"/>
<lb ed="X" n="0500c01"/><lb ed="R093" n="0490b13"/>擇法眼。眞箇不知也。此科前文所無。葢譯者爲避
<lb ed="X" n="0500c02"/><lb ed="R093" n="0490b14"/>重煩。留此互出耳。總陳竟。</p><p xml:id="pX33p0500c0211" cb:place="inline">△二別陳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0500c03"/><lb ed="R093" n="0490b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0500c0301">若人遭苦厭老病死<note place="inline">至</note>求無上慧爲說淨道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0500c04"/><lb ed="R093" n="0490b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0500c0401">初說聲聞乘。若人遭苦者。聲聞根鈍。以苦諦爲初
<lb ed="X" n="0500c05"/><lb ed="R093" n="0490b17"/>門。故聲聞之機。多遭困苦。以知苦而後斷集故。諸
<lb ed="X" n="0500c06"/><lb ed="R093" n="0490b18"/>苦之中。老病死甚。故獨厭之。餘非不厭。在所緩也。
<lb ed="X" n="0500c07"/><lb ed="R093" n="0491a01"/>厭之一字。正聲聞得力處。以遭苦者多。厭苦者少。
<lb ed="X" n="0500c08"/><lb ed="R093" n="0491a02"/>旣知厭苦。自不終於苦矣。又厭之一字。亦二乘狹
<lb ed="X" n="0500c09"/><lb ed="R093" n="0491a03"/>劣處。謂由厭苦故。速出三界。不發大心不得成佛
<lb ed="X" n="0500c10"/><lb ed="R093" n="0491a04"/>也。爲說涅槃者。欲令慕滅之意。涅槃卽滅諦也。此
<lb ed="X" n="0500c11"/><lb ed="R093" n="0491a05"/>翻滅度。滅見思惑。度分段死故。際邊際也。諸苦邊
<lb ed="X" n="0500c12"/><lb ed="R093" n="0491a06"/>際。<g ref="#CB01926">灰</g>泯而極。若盡苦而身智仍存。猶是邊際未了。
<lb ed="X" n="0500c13"/><lb ed="R093" n="0491a07"/>今依小乘涅槃取<g ref="#CB01926">灰</g>斷果。故云盡諸苦際。文缺集
<lb ed="X" n="0500c14"/><lb ed="R093" n="0491a08"/>道二諦者。擧果以該因故。</p><p xml:id="pX33p0500c1411" cb:place="inline">次四句。說緣覺乘。若人
<lb ed="X" n="0500c15"/><lb ed="R093" n="0491a09"/>有福者。緣覺根利。以集諦爲初門。故緣覺之機。多
<lb ed="X" n="0500c16"/><lb ed="R093" n="0491a10"/>出福樂。以恣福易於起惑故。曾供養佛者。出有福
<lb ed="X" n="0500c17"/><lb ed="R093" n="0491a11"/>之因也。勝法卽因緣之法。較前四諦爲勝故。志求
<lb ed="X" n="0500c18"/><lb ed="R093" n="0491a12"/>二字。正緣覺得力處。以有福者多。求法者少。旣知
<lb ed="X" n="0500c19"/><lb ed="R093" n="0491a13"/>志求。自不爲福所迷矣。爲說緣覺者。緣字從敎。卽
<lb ed="X" n="0500c20"/><lb ed="R093" n="0491a14"/>十二因緣。覺字從機。卽七十七智。謂佛說十二因
<lb ed="X" n="0500c21"/><lb ed="R093" n="0491a15"/>緣。令依七十七智。覺眞諦理也。</p><p xml:id="pX33p0500c2113" cb:place="inline">末四句。說菩薩乘。
<lb ed="X" n="0500c22"/><lb ed="R093" n="0491a16"/>菩薩具佛種性。當紹佛位。故以佛子稱之。躬行實
<lb ed="X" n="0500c23"/><lb ed="R093" n="0491a17"/>踐曰修。依果立因曰行。略明六度。廣有多門。故以
<lb ed="X" n="0500c24"/><lb ed="R093" n="0491a18"/>種種言之。無上慧。卽佛慧也。佛慧尊極。故稱無上。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0501a" n="0501a"/>
<lb ed="X" n="0501a01"/><lb ed="R093" n="0491b01"/>求之一字。正菩薩得力處。以修行者多。求慧者少。
<lb ed="X" n="0501a02"/><lb ed="R093" n="0491b02"/>旣知求慧。自不滯有漏之因矣。爲說淨道者。示以
<lb ed="X" n="0501a03"/><lb ed="R093" n="0491b03"/>佛果淨道。令彼成無漏因。不以有爲染心而修諸
<lb ed="X" n="0501a04"/><lb ed="R093" n="0491b04"/>行故。前云。幷見彼諸比丘比丘尼。優婆塞優婆夷。
<lb ed="X" n="0501a05"/><lb ed="R093" n="0491b05"/>諸修行得道者。今則機敎雙陳。三乘各別言之。益
<lb ed="X" n="0501a06"/><lb ed="R093" n="0491b06"/>知其爲轉照三會之事矣。從實施權竟。</p><p xml:id="pX33p0501a0616" cb:place="inline">△二會權
<lb ed="X" n="0501a07"/><lb ed="R093" n="0491b07"/>歸實二。一結前起後。二正陳機宜。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0501a08"/><lb ed="R093" n="0491b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0501a0801"><name role="" type="person">文殊師利</name>我住於此<note place="inline">至</note>如是衆多今當略說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0501a09"/><lb ed="R093" n="0491b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0501a0901">初結前見聞。我住於此者。不離<name role="" type="person">耆闍崛山</name>。見聞若
<lb ed="X" n="0501a10"/><lb ed="R093" n="0491b10"/>斯者。指上所見所聞。謂仗佛光明。不離<name role="" type="person">耆闍崛山</name>。
<lb ed="X" n="0501a11"/><lb ed="R093" n="0491b11"/>所見所聞。<anchor xml:id="nkr_note_add_0501a1101" n="0501a1101"/><anchor xml:id="beg0501a1101" n="0501a1101"/>已<anchor xml:id="end0501a1101"/>若斯之多矣。</p><p xml:id="pX33p0501a1111" cb:place="inline">後三句。起後略說。言所
<lb ed="X" n="0501a12"/><lb ed="R093" n="0491b12"/>見所聞。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0501a1201" n="0501a1201"/><anchor xml:id="beg0501a1201" n="0501a1201"/>但<anchor xml:id="end0501a1201"/>如上之多。更有未陳。故曰及千億事。
<lb ed="X" n="0501a13"/><lb ed="R093" n="0491b13"/>事卽向下六度等事。以千計億者。極言其事之多
<lb ed="X" n="0501a14"/><lb ed="R093" n="0491b14"/>故。如是者。通指<anchor xml:id="nkr_note_add_0501a1401" n="0501a1401"/><anchor xml:id="beg0501a1401" n="0501a1401"/>已<anchor xml:id="end0501a1401"/>陳未陳之相。言<anchor xml:id="nkr_note_add_0501a1402" n="0501a1402"/><anchor xml:id="beg0501a1402" n="0501a1402"/>已<anchor xml:id="end0501a1402"/>陳之相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0501a1403" n="0501a1403"/><anchor xml:id="beg0501a1403" n="0501a1403"/>已<anchor xml:id="end0501a1403"/>云
<lb ed="X" n="0501a15"/><lb ed="R093" n="0491b15"/>多矣。況及未陳。故云衆多。多而且衆。盡說不能。有
<lb ed="X" n="0501a16"/><lb ed="R093" n="0491b16"/>疑在懷。不說不得。故云今當略說。又略有二義。一
<lb ed="X" n="0501a17"/><lb ed="R093" n="0491b17"/>唯略敎。以上從實施權。皆機敎雙陳。今下會權歸
<lb ed="X" n="0501a18"/><lb ed="R093" n="0491b18"/>實。存機略敎故。二兼略機。以最後極談。攝機甚廣。
<lb ed="X" n="0501a19"/><lb ed="R093" n="0492a01"/>況萬八千土。豈言所能述。若今下所陳。略多存少
<lb ed="X" n="0501a20"/><lb ed="R093" n="0492a02"/>故。此科前文所無。乃彌勒叙置語也。</p><p xml:id="pX33p0501a2015" cb:place="inline">△二正陳機
<lb ed="X" n="0501a21"/><lb ed="R093" n="0492a03"/>宜分二。一總標種種因緣。二別陳信解相貌。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0501a22"/><lb ed="R093" n="0492a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0501a2201">我見彼土恒沙菩薩種種因緣而求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0501a23"/><lb ed="R093" n="0492a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0501a2301">首句。重擧前境。恒沙菩薩者。卽法華高會之機。恒
<lb ed="X" n="0501a24"/><lb ed="R093" n="0492a06"/>卽恒河。亦云<name role="" type="person">殑伽河</name>。此翻天堂來。以此河自雪山
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0501b" n="0501b"/>
<lb ed="X" n="0501b01"/><lb ed="R093" n="0492a07"/>頂。<name role="" type="person">阿耨達池</name>流出。狀其來處最高故。河中金沙混
<lb ed="X" n="0501b02"/><lb ed="R093" n="0492a08"/>流。其細如麵。今以其沙對菩薩者。極言其數之多
<lb ed="X" n="0501b03"/><lb ed="R093" n="0492a09"/>故。種種因緣。如前。不言信解相貌者。義在別陳中
<lb ed="X" n="0501b04"/><lb ed="R093" n="0492a10"/>故。末句。結其所宗。言所秉因緣。雖有種種。而原其
<lb ed="X" n="0501b05"/><lb ed="R093" n="0492a11"/>本意。惟在佛果。如千逕九逵。咸會王城。故云而求
<lb ed="X" n="0501b06"/><lb ed="R093" n="0492a12"/>佛道。</p><p xml:id="pX33p0501b0603" cb:place="inline">△二別陳信解相貌二。一次第緩陳。二不次
<lb ed="X" n="0501b07"/><lb ed="R093" n="0492a13"/>急說。初六。一布施。二持戒。三忍辱。四精進。五禪定。
<lb ed="X" n="0501b08"/><lb ed="R093" n="0492a14"/>六智慧。初三。一外施。二內外施。三內施。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0501b09"/><lb ed="R093" n="0492a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0501b0901">或有行施金銀珊瑚<note place="inline">至</note>三界第一諸佛所歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0501b10"/><lb ed="R093" n="0492a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0501b1001">或者。不定之詞。言萬八千土。相貌多端。恍惚如見。
<lb ed="X" n="0501b11"/><lb ed="R093" n="0492a17"/>故云或有行施。金銀。質產於鑛。愈鍊愈精。擧世通
<lb ed="X" n="0501b12"/><lb ed="R093" n="0492a18"/>用寶也。珊瑚。石中之寶。從波斯國。及<name role="" type="person">師子國</name>來。形
<lb ed="X" n="0501b13"/><lb ed="R093" n="0492b01"/>似鹿角。色赤而潤。以此土多尙赤故。爲世所珍。眞
<lb ed="X" n="0501b14"/><lb ed="R093" n="0492b02"/>珠。亦云珍珠。或出蛤蚌。或出蛇<g ref="#CB18003">󴙓</g>。以類有勝劣。故
<lb ed="X" n="0501b15"/><lb ed="R093" n="0492b03"/>價値不等。摩尼。珠名也。此翻無垢。其體淸淨故。亦
<lb ed="X" n="0501b16"/><lb ed="R093" n="0492b04"/>云如意。欲求所須。焚香拜祝。隨意能雨故。善友入
<lb ed="X" n="0501b17"/><lb ed="R093" n="0492b05"/>海。卽求此也。硨磲碼碯。俱出於石。故四字從石。硨
<lb ed="X" n="0501b18"/><lb ed="R093" n="0492b06"/>磲潔白中最。碼碯雜色非一。似玉非玉。幷爲世寶。
<lb ed="X" n="0501b19"/><lb ed="R093" n="0492b07"/>金剛者。最堅最利。能壞於一切。一切無能壞故。古
<lb ed="X" n="0501b20"/><lb ed="R093" n="0492b08"/>德云。梵語斫迦羅。此云金剛。帝釋所有之寶。力士
<lb ed="X" n="0501b21"/><lb ed="R093" n="0492b09"/>所持之杵。薄福衆生。目不能見。據此知非此土所
<lb ed="X" n="0501b22"/><lb ed="R093" n="0492b10"/>有。諸珍二字。總該一切珍奇。言無寶不施也。奴婢。
<lb ed="X" n="0501b23"/><lb ed="R093" n="0492b11"/>僕隷通稱。車乘。輪轂總名。用此爲施者。備聽用以
<lb ed="X" n="0501b24"/><lb ed="R093" n="0492b12"/>供乘遊也。寶飾輦輿者。珍寶爲飾。人夫而駕。故輦
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0501c" n="0501c"/>
<lb ed="X" n="0501c01"/><lb ed="R093" n="0492b13"/>字從夫從車。似王乘。非常御也。歡喜布施者。作益
<lb ed="X" n="0501c02"/><lb ed="R093" n="0492b14"/>我想。揀非迫不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0501c0201" n="0501c0201"/><anchor xml:id="beg0501c0201" n="0501c0201"/>已<anchor xml:id="end0501c0201"/>。如割身肉之類。回向佛道者。
<lb ed="X" n="0501c03"/><lb ed="R093" n="0492b15"/>回此功德。以向佛道。所謂不求人天福報。小果權
<lb ed="X" n="0501c04"/><lb ed="R093" n="0492b16"/>乘是也。是乘。卽指佛乘。願得者。依之發心。期於必
<lb ed="X" n="0501c05"/><lb ed="R093" n="0492b17"/>得。所謂惟依最上乘。發菩提心是也。是乘乃最上
<lb ed="X" n="0501c06"/><lb ed="R093" n="0492b18"/>一乘。得之則出世成佛。故云三界第一。是乘乃諸
<lb ed="X" n="0501c07"/><lb ed="R093" n="0493a01"/>佛心要。得之乃命脈相通。故爲諸佛所歎。然此中
<lb ed="X" n="0501c08"/><lb ed="R093" n="0493a02"/>似惟財施。其實義攝三檀。如歡喜布施。求者不懼。
<lb ed="X" n="0501c09"/><lb ed="R093" n="0493a03"/>則攝無畏施。願成佛道。自起化他之行。則攝法施。
<lb ed="X" n="0501c10"/><lb ed="R093" n="0493a04"/>兼本財施。則三檀具矣。後倣此。外施竟。</p><p xml:id="pX33p0501c1016" cb:place="inline">△二內外
<lb ed="X" n="0501c11"/><lb ed="R093" n="0493a05"/>施<note place="inline">車馬妻子屬外財身肉手足屬內財</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0501c12"/><lb ed="R093" n="0493a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0501c1201">或有菩薩駟馬寶車<note place="inline">至</note>及妻子施求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0501c13"/><lb ed="R093" n="0493a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0501c1301">初車馬布施。駟馬四馬也。寶車珍御也。珍寶所成。
<lb ed="X" n="0501c14"/><lb ed="R093" n="0493a08"/>駕以四馬。故云駟馬寶車。欄楯前後檻也。華葢車
<lb ed="X" n="0501c15"/><lb ed="R093" n="0493a09"/>上覆也。軒謂左右廂也。雜彩爲飾。故云軒飾。布施
<lb ed="X" n="0501c16"/><lb ed="R093" n="0493a10"/>者。到處布散。隨乞施與。借此因行。以成果德也。</p><p xml:id="pX33p0501c1619" cb:place="inline">復
<lb ed="X" n="0501c17"/><lb ed="R093" n="0493a11"/>見下。身眷布施。身謂全身。肉手足三。皆身分攝。妻
<lb ed="X" n="0501c18"/><lb ed="R093" n="0493a12"/>與夫相爲表裏。子與父相爲作述。皆眷屬攝。施之
<lb ed="X" n="0501c19"/><lb ed="R093" n="0493a13"/>一字。總通身眷。然人之所最重者。莫過身命。最愛
<lb ed="X" n="0501c20"/><lb ed="R093" n="0493a14"/>者。莫過妻子。今菩薩爲道忘軀。外形骸如桎梏。求
<lb ed="X" n="0501c21"/><lb ed="R093" n="0493a15"/>眞厭假。觀妻妾如畫甁。故幷施之。</p><p xml:id="pX33p0501c2114" cb:place="inline">末句。總結所爲。
<lb ed="X" n="0501c22"/><lb ed="R093" n="0493a16"/>言菩薩所以內外俱捨者。總爲求無上道。準後提
<lb ed="X" n="0501c23"/><lb ed="R093" n="0493a17"/>婆達多品。佛自述云。吾於多劫。常作國王。願求無
<lb ed="X" n="0501c24"/><lb ed="R093" n="0493a18"/>上菩提。欲滿六波羅蜜。勤行布施。心無悋惜。象馬
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0502a" n="0502a"/>
<lb ed="X" n="0502a01"/><lb ed="R093" n="0493b01"/>七珍。國城妻子。乃至身肉手足等。卽此類也。</p><p xml:id="pX33p0502a0118" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0502a02"/><lb ed="R093" n="0493b02"/>內施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502a03"/><lb ed="R093" n="0493b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0502a0301">又見菩薩頭目身體欣樂施與求佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502a04"/><lb ed="R093" n="0493b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0502a0401">去目傷體。僅壞其形。其施稍易。斷頭殺身。兼絕其
<lb ed="X" n="0502a05"/><lb ed="R093" n="0493b05"/>命。其施甚難。今乃歡欣好樂。施與乞者。正以所得
<lb ed="X" n="0502a06"/><lb ed="R093" n="0493b06"/>者重。而所失者輕耳。準報恩經大光明王。喚乞頭
<lb ed="X" n="0502a07"/><lb ed="R093" n="0493b07"/>婆羅門云。汝今遠來。從我乞頭。我以慈心。憐愍汝
<lb ed="X" n="0502a08"/><lb ed="R093" n="0493b08"/>故。不逆汝意。令我來世得智慧頭。施與汝等。今云
<lb ed="X" n="0502a09"/><lb ed="R093" n="0493b09"/>求佛智慧。卽彼意也<note place="inline">問。父母遺體。不可毀傷。曾子所以啓衾爲戒。如果頭目俱
<lb ed="X" n="0502a10"/><lb ed="R093" n="0493b10"/>捨。身體幷施。得毋陷於不孝之罪耶。答。事有變常務有重輕。豈不聞殺身成仁。如比干剖腹之類。至今無
<lb ed="X" n="0502a11"/><lb ed="R093" n="0493b11"/>有能議其非者。況求出世大道。又非世間忠孝可比。將見多生父母。獲益之無窮。十方賢聖。歡喜之不盡。
<lb ed="X" n="0502a12"/><lb ed="R093" n="0493b12"/>又誰謂其不能全身。而責其爲不孝之罪乎</note>。布施竟。</p><p xml:id="pX33p0502a1221" cb:place="inline">△二持戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502a13"/><lb ed="R093" n="0493b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0502a1301"><name role="" type="person">文殊師利</name>我見諸王<note place="inline">至</note>剃除鬚髮而被法服。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502a14"/><lb ed="R093" n="0493b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0502a1401">陳說旣繁。恐不經意。故重稱其名以吿之。萬八千
<lb ed="X" n="0502a15"/><lb ed="R093" n="0493b15"/>土。多有王子行道。故云我見諸王。往詣佛所者。表
<lb ed="X" n="0502a16"/><lb ed="R093" n="0493b16"/>往非餘。誠意晉見故。問無上道者。自念善法敎民。
<lb ed="X" n="0502a17"/><lb ed="R093" n="0493b17"/>無濟於世。別求出世之道。普度迷情。此卽攝有情
<lb ed="X" n="0502a18"/><lb ed="R093" n="0493b18"/>戒也。便捨者。飄然不顧之義。率土之境。皆爲王之
<lb ed="X" n="0502a19"/><lb ed="R093" n="0494a01"/>所樂。故稱樂土。帝居曰宮。有丹楹刻桷之制。君御
<lb ed="X" n="0502a20"/><lb ed="R093" n="0494a02"/>曰殿。有鳷鵲鳳凰之稱。輔佐曰臣。有百爾臣工之
<lb ed="X" n="0502a21"/><lb ed="R093" n="0494a03"/>司。嬪妃曰妾。有三千粉黛之姿。凡此皆最爲難捨。
<lb ed="X" n="0502a22"/><lb ed="R093" n="0494a04"/>今云便捨者。由詣佛問道。自覺世樂非眞。故飄然
<lb ed="X" n="0502a23"/><lb ed="R093" n="0494a05"/>長往而不顧焉。如非重道輕榮。視天下如敝屣者。
<lb ed="X" n="0502a24"/><lb ed="R093" n="0494a06"/>不能如此。此卽攝善法戒也。剃除鬚髮者。表出塵
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0502b" n="0502b"/>
<lb ed="X" n="0502b01"/><lb ed="R093" n="0494a07"/>之風度。而被法服者。絕世諦之儀容。此卽攝律儀
<lb ed="X" n="0502b02"/><lb ed="R093" n="0494a08"/>戒也。持戒竟。</p><p xml:id="pX33p0502b0206" cb:place="inline">△三忍辱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502b03"/><lb ed="R093" n="0494a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0502b0301">或見菩薩而作比丘獨處閒靜樂誦經典。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502b04"/><lb ed="R093" n="0494a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0502b0401">而作比丘者。棄俗爲道。剃髮染衣。外絕五欲。內淨
<lb ed="X" n="0502b05"/><lb ed="R093" n="0494a11"/>五篇。此約持戒明忍。不接人事曰獨處。遠離諠雜
<lb ed="X" n="0502b06"/><lb ed="R093" n="0494a12"/>曰閒靜。又獨處者。絕抗對故。閒靜者。入深禪故。此
<lb ed="X" n="0502b07"/><lb ed="R093" n="0494a13"/>約禪定明忍。朝斯夕斯曰樂誦。聖賢成法曰經典。
<lb ed="X" n="0502b08"/><lb ed="R093" n="0494a14"/>葢欲借彼成法。資生正慧。故朝斯夕斯而樂誦之。
<lb ed="X" n="0502b09"/><lb ed="R093" n="0494a15"/>此約智慧明忍。必約三學以明忍者。欲斷其流。務
<lb ed="X" n="0502b10"/><lb ed="R093" n="0494a16"/>絕其源之義。葢以不能忍者。多緣三毒而起。如彼
<lb ed="X" n="0502b11"/><lb ed="R093" n="0494a17"/>此相貪。以至凌辱交至。彼此相瞋。以至忘身及親。
<lb ed="X" n="0502b12"/><lb ed="R093" n="0494a18"/>癡迷不了。以至結怨懷恨。今菩薩三學旣備。三毒
<lb ed="X" n="0502b13"/><lb ed="R093" n="0494b01"/>自息。不惟能忍彼辱。亦且無辱可忍。是不忍之忍。
<lb ed="X" n="0502b14"/><lb ed="R093" n="0494b02"/>乃眞忍也。忍辱竟。</p><p xml:id="pX33p0502b1408" cb:place="inline">△四精進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502b15"/><lb ed="R093" n="0494b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0502b1501">又見菩薩勇猛精進入於深山思惟佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502b16"/><lb ed="R093" n="0494b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0502b1601">勇猛者。悍勞不怯。忍苦不辭之義。精進者。諸緣不
<lb ed="X" n="0502b17"/><lb ed="R093" n="0494b05"/>雜。一念直前之義。深山。謂窮壑<g ref="#CB15035">䆳</g>谷。人烟曠絕。住
<lb ed="X" n="0502b18"/><lb ed="R093" n="0494b06"/>則與木石居。行則與鹿豕遊。飯糗茹草。寂寞難堪。
<lb ed="X" n="0502b19"/><lb ed="R093" n="0494b07"/>今云入者。必是情忘世務。心死溪山。所謂楖栗橫
<lb ed="X" n="0502b20"/><lb ed="R093" n="0494b08"/>肩不顧人。直入千峰萬峰去。亦如剛被世人知處
<lb ed="X" n="0502b21"/><lb ed="R093" n="0494b09"/>所。又移茅茨入深山之類。思惟佛道者。結其所爲。
<lb ed="X" n="0502b22"/><lb ed="R093" n="0494b10"/>言菩薩所以入深山者。葢以佛道幽深。非浮泛可
<lb ed="X" n="0502b23"/><lb ed="R093" n="0494b11"/>階。借彼懸崖絕巘。入正觀以思惟耳。古人於心地
<lb ed="X" n="0502b24"/><lb ed="R093" n="0494b12"/>發明之後。三二十年住山。長養聖胎。卽此意也。</p><p xml:id="pX33p0502b2419" cb:place="inline">△
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0502c" n="0502c"/>
<lb ed="X" n="0502c01"/><lb ed="R093" n="0494b13"/>五禪定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502c02"/><lb ed="R093" n="0494b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0502c0201">又見離欲常處空閑<note place="inline">至</note>以千萬偈讚諸法王。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502c03"/><lb ed="R093" n="0494b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0502c0301">初從淺入深禪。欲謂五欲。卽色聲香味觸也。必離
<lb ed="X" n="0502c04"/><lb ed="R093" n="0494b16"/>之者。以能爲禪定障故。空閑乃無欲之地。必常處
<lb ed="X" n="0502c05"/><lb ed="R093" n="0494b17"/>者。以暫離欲境。不能動靜一如。借彼以堅其心故。
<lb ed="X" n="0502c06"/><lb ed="R093" n="0494b18"/>此約初心淺修言也。深修者。有漸次工夫。謂漸次
<lb ed="X" n="0502c07"/><lb ed="R093" n="0495a01"/>深入。以造其極故。禪。半梵語。具云禪那。此翻靜慮。
<lb ed="X" n="0502c08"/><lb ed="R093" n="0495a02"/>慮卽微細觀照。揀非任運分別。故以靜言。定者對
<lb ed="X" n="0502c09"/><lb ed="R093" n="0495a03"/>治散亂。亦靜慮義。今幷言者。華梵雙稱。義易了故。
<lb ed="X" n="0502c10"/><lb ed="R093" n="0495a04"/>神通有六。一天眼。二天耳。三他心。四宿命。五神境。
<lb ed="X" n="0502c11"/><lb ed="R093" n="0495a05"/>六漏盡。今言五通者。以大乘敎中。惟佛許漏盡。餘
<lb ed="X" n="0502c12"/><lb ed="R093" n="0495a06"/>皆不許故。然此五通。雖由禪定而發。非靜極情忘
<lb ed="X" n="0502c13"/><lb ed="R093" n="0495a07"/>者亦不能得。今旣云得。卽深修之<g ref="#CB15281">騐</g>也。</p><p xml:id="pX33p0502c1316" cb:place="inline">後四句。從
<lb ed="X" n="0502c14"/><lb ed="R093" n="0495a08"/>深入妙禪。安禪者。揀上離欲求禪。謂不思而得。不
<lb ed="X" n="0502c15"/><lb ed="R093" n="0495a09"/>勉而中。所謂深禪是也。合掌等。揀上處閑求靜。謂
<lb ed="X" n="0502c16"/><lb ed="R093" n="0495a10"/>不起滅定。現諸威儀。所謂妙禪是也。以千萬偈者。
<lb ed="X" n="0502c17"/><lb ed="R093" n="0495a11"/>或稱因頌果。或讚功論德。比興不同。吟咏各異故。
<lb ed="X" n="0502c18"/><lb ed="R093" n="0495a12"/>大經云。讚佛相好。當願衆生。成就佛身。證無相法。
<lb ed="X" n="0502c19"/><lb ed="R093" n="0495a13"/>今云讚諸法王。自寓回向衆生意也。又安禪屬定。
<lb ed="X" n="0502c20"/><lb ed="R093" n="0495a14"/>偈讚屬慧。旣能安禪偈讚。必是定慧圓融。不惟不
<lb ed="X" n="0502c21"/><lb ed="R093" n="0495a15"/>被癡定所縛。亦不爲狂慧所悞矣。禪定竟。</p><p xml:id="pX33p0502c2117" cb:place="inline">△六智
<lb ed="X" n="0502c22"/><lb ed="R093" n="0495a16"/>慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502c23"/><lb ed="R093" n="0495a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0502c2301">復見菩薩智深志固<note place="inline">至</note>濟地獄苦令入佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0502c24"/><lb ed="R093" n="0495a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0502c2401">初明大喜慧。智深謂天資聰敏。不住淺解。志固謂
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0503a" n="0503a"/>
<lb ed="X" n="0503a01"/><lb ed="R093" n="0495b01"/>歡喜進求。不退初心。由智深故。所以能問諸佛。古
<lb ed="X" n="0503a02"/><lb ed="R093" n="0495b02"/>德所謂扣關擊節。善咨心要是也。由志固故。所以
<lb ed="X" n="0503a03"/><lb ed="R093" n="0495b03"/>聞悉受持。古德所謂文義雙持。甁瀉不遺是也。</p><p xml:id="pX33p0503a0319" cb:place="inline">次
<lb ed="X" n="0503a04"/><lb ed="R093" n="0495b04"/>八句。明大慈慧。外息諸緣。內起正觀。故云定慧具
<lb ed="X" n="0503a05"/><lb ed="R093" n="0495b05"/>足。所謂惺惺不礙寂寂。寂寂不礙惺惺是也。以無
<lb ed="X" n="0503a06"/><lb ed="R093" n="0495b06"/>二句。有爲機施權之義。以用也。無量喩者。或因明
<lb ed="X" n="0503a07"/><lb ed="R093" n="0495b07"/>示暗。或擧淺況深。機宜無量。權巧譬喩亦無量故。
<lb ed="X" n="0503a08"/><lb ed="R093" n="0495b08"/>爲衆者。爲彼人天聞緣等機。講法者。分析戒善諦
<lb ed="X" n="0503a09"/><lb ed="R093" n="0495b09"/>緣等法。如謂言詞方便力。令一切歡喜是也。欣樂
<lb ed="X" n="0503a10"/><lb ed="R093" n="0495b10"/>二句。有稱理顯實之義。稱理直談。本懷始暢。故云
<lb ed="X" n="0503a11"/><lb ed="R093" n="0495b11"/>欣樂說法。緣合時熟。聞卽得道。故云化諸菩薩。破
<lb ed="X" n="0503a12"/><lb ed="R093" n="0495b12"/>者摧滅義。魔半梵語。具云魔羅。此翻奪命。傷法身
<lb ed="X" n="0503a13"/><lb ed="R093" n="0495b13"/>奪慧命故。準髻珠喩中。有陰魔惱魔死魔等。故以
<lb ed="X" n="0503a14"/><lb ed="R093" n="0495b14"/>兵衆言之。鼓者催軍號令。法能<g ref="#CB15081">䇿</g>勵行人。義相似
<lb ed="X" n="0503a15"/><lb ed="R093" n="0495b15"/>故。故以爲喩。而猶故也。承上起下之詞。言菩薩所
<lb ed="X" n="0503a16"/><lb ed="R093" n="0495b16"/>以講權說實者。正爲破魔兵衆。故擊權實法鼓。催
<lb ed="X" n="0503a17"/><lb ed="R093" n="0495b17"/>賢聖軍與共戰耳。</p><p xml:id="pX33p0503a1708" cb:place="inline">又見下。明大捨慧。寂然者。不動
<lb ed="X" n="0503a18"/><lb ed="R093" n="0495b18"/>義。卽返觀內照。晏默者。安靜義。卽觀智相應。觀智
<lb ed="X" n="0503a19"/><lb ed="R093" n="0496a01"/>相應。故感天龍恭敬。如空生晏坐。帝釋散華之類。
<lb ed="X" n="0503a20"/><lb ed="R093" n="0496a02"/>不以爲喜者。以觀智相應時。心境兩忘。忘心亦忘。
<lb ed="X" n="0503a21"/><lb ed="R093" n="0496a03"/>忘忘亦忘。尙不知有法可取。而况非法恭敬。詎能
<lb ed="X" n="0503a22"/><lb ed="R093" n="0496a04"/>動其心乎。所謂法尙應捨。何況非法是也。</p><p xml:id="pX33p0503a2217" cb:place="inline">末四句。
<lb ed="X" n="0503a23"/><lb ed="R093" n="0496a05"/>明大悲慧。處林謂外絕境累。安處林野。放光謂心
<lb ed="X" n="0503a24"/><lb ed="R093" n="0496a06"/>垢洗除。慧光發現。所謂淨極光通是也。又處林放
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0503b" n="0503b"/>
<lb ed="X" n="0503b01"/><lb ed="R093" n="0496a07"/>光者。以我之靜。形彼地獄之苦。熏動大悲。放同體
<lb ed="X" n="0503b02"/><lb ed="R093" n="0496a08"/>光也。獄苦本空。因衆生無法自濟。從畢竟無。成畢
<lb ed="X" n="0503b03"/><lb ed="R093" n="0496a09"/>竟有。今蒙悲光救濟。如湯潑雪。似炬消暗。故云濟
<lb ed="X" n="0503b04"/><lb ed="R093" n="0496a10"/>地獄苦。佛道本圓。因衆生無法自資。從畢竟有。成
<lb ed="X" n="0503b05"/><lb ed="R093" n="0496a11"/>畢竟無。今蒙慧光照觸。如種遇潤。似木逢春。故云
<lb ed="X" n="0503b06"/><lb ed="R093" n="0496a12"/>令入佛道。凖華嚴地獄蒙光。頓超十地之階。卽此
<lb ed="X" n="0503b07"/><lb ed="R093" n="0496a13"/>類也。次第緩陳竟。</p><p xml:id="pX33p0503b0708" cb:place="inline">△二不次急說<note place="inline">前科乃初呈問端。預備精詳。故
<lb ed="X" n="0503b08"/><lb ed="R093" n="0496a14"/>六度各依次第。而緩以陳之。今因萬八千土。事相多端。只見者裏布施。那裏持戒。者裏修慧。那裏坐禪等。
<lb ed="X" n="0503b09"/><lb ed="R093" n="0496a15"/>滿目皆菩薩行道。故不暇於次第。而急以說之</note>分六。一精進。二持戒。三忍
<lb ed="X" n="0503b10"/><lb ed="R093" n="0496a16"/>辱。四禪定。五布施。六智慧。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0503b11"/><lb ed="R093" n="0496a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0503b1101">又見佛子未甞睡眠經行林中勤求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0503b12"/><lb ed="R093" n="0496a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0503b1201">甞猶曾也。睡眠者。四不定心之一。昧略爲性<note place="inline">昧揀在定。
<lb ed="X" n="0503b13"/><lb ed="R093" n="0496b01"/>略揀寤時</note>。障觀爲業。遺敎經云。勿以睡眠因緣。令一生
<lb ed="X" n="0503b14"/><lb ed="R093" n="0496b02"/>空過。今菩薩恐唐棄此生。故未甞睡眠。古德所謂
<lb ed="X" n="0503b15"/><lb ed="R093" n="0496b03"/>晝三夜三。決志不移是也。經行者。現行雖伏。習氣
<lb ed="X" n="0503b16"/><lb ed="R093" n="0496b04"/>猶熾。復循環以遣之。如今般舟三昧是也。必於林
<lb ed="X" n="0503b17"/><lb ed="R093" n="0496b05"/>中者。遠塵絕累。易進道故。如斯精進。無別所爲。惟
<lb ed="X" n="0503b18"/><lb ed="R093" n="0496b06"/>期成佛。故云勤求佛道。</p><p xml:id="pX33p0503b1810" cb:place="inline">△二持戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0503b19"/><lb ed="R093" n="0496b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0503b1901">又見具戒威儀無缺淨如寶珠以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0503b20"/><lb ed="R093" n="0496b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0503b2001">具戒者。具有二義。一者秉受義。謂三師七證。秉受
<lb ed="X" n="0503b21"/><lb ed="R093" n="0496b09"/>戒法故。二者具足義。謂具足禁戒。篇聚無虧故。威
<lb ed="X" n="0503b22"/><lb ed="R093" n="0496b10"/>儀者。律明三千。依之則有威可畏。有儀可尊故。無
<lb ed="X" n="0503b23"/><lb ed="R093" n="0496b11"/>缺者。嚴謹防護。蜎飛無損。如草繫鵝珠之類。寶珠
<lb ed="X" n="0503b24"/><lb ed="R093" n="0496b12"/>內外明徹。淨無瑕穢。而菩薩戒淨如之。古德云。幽
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0503c" n="0503c"/>
<lb ed="X" n="0503c01"/><lb ed="R093" n="0496b13"/>溪未足比其淸。飛雪無以方其素。故云淨如寶珠。
<lb ed="X" n="0503c02"/><lb ed="R093" n="0496b14"/>末句。結持戒意。可知。</p><p xml:id="pX33p0503c0209" cb:place="inline">△三忍辱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0503c03"/><lb ed="R093" n="0496b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0503c0301">又見佛子住忍辱力<note place="inline">至</note>皆悉能忍以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0503c04"/><lb ed="R093" n="0496b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0503c0401">住者安住。謂處辱如無。內心能安故。力者。準阿含
<lb ed="X" n="0503c05"/><lb ed="R093" n="0496b17"/>說有六種。謂小兒啼爲力。女人瞋爲力。國王憍爲
<lb ed="X" n="0503c06"/><lb ed="R093" n="0496b18"/>力。羅漢進爲力。諸佛慈爲力。比丘忍爲力。釋義。則
<lb ed="X" n="0503c07"/><lb ed="R093" n="0497a01"/>有所長以勝人曰力。今菩薩自住柔順三昧。調伏
<lb ed="X" n="0503c08"/><lb ed="R093" n="0497a02"/>剛強衆生。無剛不調。無強不伏。故云力也。增上慢
<lb ed="X" n="0503c09"/><lb ed="R093" n="0497a03"/>人。卽未得謂得。未證謂證之流。由彼上慢熏心。見
<lb ed="X" n="0503c10"/><lb ed="R093" n="0497a04"/>有勝<anchor xml:id="nkr_note_add_0503c1001" n="0503c1001"/><anchor xml:id="beg0503c1001" n="0503c1001"/>己<anchor xml:id="end0503c1001"/>者。心懷憎嫉。故惡罵而棰打之。皆悉能忍
<lb ed="X" n="0503c11"/><lb ed="R093" n="0497a05"/>者。以菩薩深證實相平等。怨親一致。揀非勉強遏
<lb ed="X" n="0503c12"/><lb ed="R093" n="0497a06"/>捺者比也。以求佛道者。如不輕徧記忍謗。終至行
<lb ed="X" n="0503c13"/><lb ed="R093" n="0497a07"/>滿成佛之類。</p><p xml:id="pX33p0503c1306" cb:place="inline">△四禪定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0503c14"/><lb ed="R093" n="0497a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0503c1401">又見菩薩離諸戲笑<note place="inline">至</note>億千萬歲以求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0503c15"/><lb ed="R093" n="0497a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0503c1501">首四句。是初心工夫。諸戲笑者。不惟口談非法。卽
<lb ed="X" n="0503c16"/><lb ed="R093" n="0497a10"/>身作肆態。意恣放情。皆是以能妨亂正業。故須離
<lb ed="X" n="0503c17"/><lb ed="R093" n="0497a11"/>之。癡眷屬者。卽不識因果。不信罪福之子弟也。此
<lb ed="X" n="0503c18"/><lb ed="R093" n="0497a12"/>又不惟妨亂正業。且爲戲笑之源。故幷離之。智者
<lb ed="X" n="0503c19"/><lb ed="R093" n="0497a13"/>事理博達。見地超卓。具勘騐龍蛇之睛。秉陶鑄聖
<lb ed="X" n="0503c20"/><lb ed="R093" n="0497a14"/>賢之手。故須親近。以能爲禪定之資故。後四句。是
<lb ed="X" n="0503c21"/><lb ed="R093" n="0497a15"/>深修工夫。一心除亂者。謂雖離戲笑。猶有微細亂
<lb ed="X" n="0503c22"/><lb ed="R093" n="0497a16"/>想。故須專一其心而屛除之。攝念山林者。謂雖離
<lb ed="X" n="0503c23"/><lb ed="R093" n="0497a17"/>癡屬。猶有塵俗餘念。故須山間林下而攝持之。億
<lb ed="X" n="0503c24"/><lb ed="R093" n="0497a18"/>千萬歲等。謂雖近智者。佛道貴在自肯。故須億千
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0504a" n="0504a"/>
<lb ed="X" n="0504a01"/><lb ed="R093" n="0497b01"/>萬歲而誠求之<note place="inline">問。人生在世。歲不滿百。間或有之。見者希矣。今云億千萬歲。以求佛
<lb ed="X" n="0504a02"/><lb ed="R093" n="0497b02"/>道。此或必無之事。光中妄現耶。抑或實有之事。而我未造其境耶。答。此有二義。一者定力攝持。經多劫如
<lb ed="X" n="0504a03"/><lb ed="R093" n="0497b03"/>一時。如後文五十小劫。謂如半日。古德所謂一念萬年。<name role="" type="person">萬年一</name>念者是也。二者他界人壽。未必拘定百歲。
<lb ed="X" n="0504a04"/><lb ed="R093" n="0497b04"/>如此方<name role="" type="person">北俱盧洲</name>。人壽則有千歲。況萬八千土。豈百歲可局哉。汝所謂未造其境者。信矣。若謂光中妄現。
<lb ed="X" n="0504a05"/><lb ed="R093" n="0497b05"/>則萬八千土。諸佛化儀。皆成虛妄。何以爲今經之發起哉</note>。禪定竟。</p><p xml:id="pX33p0504a0526" cb:place="inline">△五布施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504a06"/><lb ed="R093" n="0497b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0504a0601">或見菩薩肴膳飮食<note place="inline">至</note>歡喜無厭求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504a07"/><lb ed="R093" n="0497b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0504a0701">初別列衆施。肴佳品。膳美饌。飮茶漿。食常食也。湯
<lb ed="X" n="0504a08"/><lb ed="R093" n="0497b08"/>惟煎劑。藥兼丸散。對病而施。故有百種之多。施佛
<lb ed="X" n="0504a09"/><lb ed="R093" n="0497b09"/>及僧者。資色身。療病軀故。至貴之衣曰名。至尊之
<lb ed="X" n="0504a10"/><lb ed="R093" n="0497b10"/>服曰上。如無盡意瓔珞之類。故云價直千萬。或無
<lb ed="X" n="0504a11"/><lb ed="R093" n="0497b11"/>價衣者。應屬天衣。以人世所無。故無價也。施佛及
<lb ed="X" n="0504a12"/><lb ed="R093" n="0497b12"/>僧者。嚴相好。順時令故。千萬億種者。揀非少數。栴
<lb ed="X" n="0504a13"/><lb ed="R093" n="0497b13"/>檀寶舍者。揀非凡材。如給孤精舍之類。臥具者。坐
<lb ed="X" n="0504a14"/><lb ed="R093" n="0497b14"/>臥之具。準戒經作新臥具。應用二分純黑羊毛。三
<lb ed="X" n="0504a15"/><lb ed="R093" n="0497b15"/>分白。四分。龍爲制。今云衆妙。似不局此。葢卽繒纊
<lb ed="X" n="0504a16"/><lb ed="R093" n="0497b16"/>裀褥。衆寶床榻之類。施佛及僧者。備安居。供坐臥
<lb ed="X" n="0504a17"/><lb ed="R093" n="0497b17"/>故。淸淨園林者。紅塵不到之處。如祇陀園林之類。
<lb ed="X" n="0504a18"/><lb ed="R093" n="0497b18"/>華果茂盛者。有行樹羅網之致。流泉浴池者。有七
<lb ed="X" n="0504a19"/><lb ed="R093" n="0498a01"/>珍八德之幽。施佛及僧者。備遊宴。資浣濯故。</p><p xml:id="pX33p0504a1918" cb:place="inline">末四
<lb ed="X" n="0504a20"/><lb ed="R093" n="0498a02"/>句。總結施意。如是等施者。總指上來四事園林。般
<lb ed="X" n="0504a21"/><lb ed="R093" n="0498a03"/>般精奇。故曰種種微妙。全無悋惜。故曰歡喜無厭。
<lb ed="X" n="0504a22"/><lb ed="R093" n="0498a04"/>不求餘果。故曰求無上道。布施竟。</p><p xml:id="pX33p0504a2214" cb:place="inline">△六智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504a23"/><lb ed="R093" n="0498a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0504a2301">或有菩薩說寂滅法<note place="inline">至</note>以此妙慧求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504a24"/><lb ed="R093" n="0498a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0504a2401">初文字般若。說者。隨機敷演之義。寂滅。卽眞諦理
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0504b" n="0504b"/>
<lb ed="X" n="0504b01"/><lb ed="R093" n="0498a07"/>也。眞諦無相。故以寂滅名之。不云理而云法者。旣
<lb ed="X" n="0504b02"/><lb ed="R093" n="0498a08"/>落言詮。卽屬法相故。敎詔。卽訓誨也。隨機差別。故
<lb ed="X" n="0504b03"/><lb ed="R093" n="0498a09"/>云種種。衆生。卽化機也。依敎受化。故云無數。此菩
<lb ed="X" n="0504b04"/><lb ed="R093" n="0498a10"/>薩以文字般若。起利他行。敷演法性也。</p><p xml:id="pX33p0504b0416" cb:place="inline">或見下。觀
<lb ed="X" n="0504b05"/><lb ed="R093" n="0498a11"/>照般若。觀者。離言默會之義。諸法。卽俗諦相也。俗
<lb ed="X" n="0504b06"/><lb ed="R093" n="0498a12"/>諦差別。故以諸法名之。不云相而云性者。旣入觀
<lb ed="X" n="0504b07"/><lb ed="R093" n="0498a13"/>境。卽屬性分故。旣屬性分。惟一眞體。故云無有二
<lb ed="X" n="0504b08"/><lb ed="R093" n="0498a14"/>相。二相尙無。諸法寧有。是則眞體凝然。無形無相。
<lb ed="X" n="0504b09"/><lb ed="R093" n="0498a15"/>無邊無表。故云猶如虗空。此菩薩以觀照般若。起
<lb ed="X" n="0504b10"/><lb ed="R093" n="0498a16"/>自利行。融通法相也。</p><p xml:id="pX33p0504b1009" cb:place="inline">末四句。實相般若。心無所著
<lb ed="X" n="0504b11"/><lb ed="R093" n="0498a17"/>者。眞俗幷遣。言觀雙忘之義。妙慧。卽平等大慧。無
<lb ed="X" n="0504b12"/><lb ed="R093" n="0498a18"/>上道。卽一乘實相。言上二有言有觀。總非平等大
<lb ed="X" n="0504b13"/><lb ed="R093" n="0498b01"/>慧。皆屬麤浮。不名微妙。有眞有俗。終乖一乘實相。
<lb ed="X" n="0504b14"/><lb ed="R093" n="0498b02"/>咸爲對待。豈稱無上。今旣言觀雙忘。眞俗幷遣。故
<lb ed="X" n="0504b15"/><lb ed="R093" n="0498b03"/>云以此妙慧。求無上道。此菩薩以實相般若。起絕
<lb ed="X" n="0504b16"/><lb ed="R093" n="0498b04"/>待行。破一切著也。齊此以上。兩陳六度之機。葢是
<lb ed="X" n="0504b17"/><lb ed="R093" n="0498b05"/>彌勒擴充前文。種種信解。種種相貌之義<note place="inline">問。今經三周授
<lb ed="X" n="0504b18"/><lb ed="R093" n="0498b06"/>記。幷未顯彰六度之機。今以此判屬法華。何所據乎。答。有二可據。一據火宅喩後。佛囑身子。略明十種是
<lb ed="X" n="0504b19"/><lb ed="R093" n="0498b07"/>機。不出六度。故於所被機宜門中。特地拈出。令知六度菩薩。乃當此經之機。二據三周受記之衆。如身子
<lb ed="X" n="0504b20"/><lb ed="R093" n="0498b08"/>之智慧。迦葉之精進。離婆多之心不倒亂。須菩提之不與物諍等。皆是內祕菩薩之德。潛行六度之行。況
<lb ed="X" n="0504b21"/><lb ed="R093" n="0498b09"/>夫妙嚴出家。宛同諸王詣佛。不輕弘經。允符比丘住忍。例而推之。足爲明證。何言幷未顯彰六度之機耶</note>。
<lb ed="X" n="0504b22"/><lb ed="R093" n="0498b10"/>諸佛化應竟。</p><p xml:id="pX33p0504b2206" cb:place="inline">△三機盡化息<note place="inline">準前文應有二義。一諸佛滅度。二滅後起
<lb ed="X" n="0504b23"/><lb ed="R093" n="0498b11"/>塔。今缺初義。而後義能長</note>。分二。一供養舍利。二起塔嚴國。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504b24"/><lb ed="R093" n="0498b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0504b2401"><name role="" type="person">文殊師利</name>又有菩薩佛滅度後供養舍利。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0504c" n="0504c"/>
<lb ed="X" n="0504c01"/><lb ed="R093" n="0498b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0504c0101">菩薩。卽生前受化之衆。滅後。當茶毗<anchor xml:id="nkr_note_add_0504c0101" n="0504c0101"/><anchor xml:id="beg0504c0101" n="0504c0101"/>已<anchor xml:id="end0504c0101"/>竟之時。貯
<lb ed="X" n="0504c02"/><lb ed="R093" n="0498b14"/>以寶甁。嚴以香華等。皆名供養。受化感恩。想像聖
<lb ed="X" n="0504c03"/><lb ed="R093" n="0498b15"/>容者。理合如是耳。</p><p xml:id="pX33p0504c0308" cb:place="inline">△二起塔嚴國。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504c04"/><lb ed="R093" n="0498b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0504c0401">又見佛子造諸塔廟<note place="inline">至</note>如天樹王其華開敷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0504c05"/><lb ed="R093" n="0498b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0504c0501">初略明。昔喜見菩薩。受淨明德佛遺<anchor xml:id="nkr_note_add_0504c0501" n="0504c0501"/><anchor xml:id="beg0504c0501" n="0504c0501"/>囑<anchor xml:id="end0504c0501"/>。收取舍利。
<lb ed="X" n="0504c06"/><lb ed="R093" n="0498b18"/>作八萬四千寶甁。起八萬四千寶塔。據此。則造諸
<lb ed="X" n="0504c07"/><lb ed="R093" n="0499a01"/>塔廟者。不惟感恩。亦兼受<anchor xml:id="nkr_note_add_0504c0701" n="0504c0701"/><anchor xml:id="beg0504c0701" n="0504c0701"/>囑<anchor xml:id="end0504c0701"/>也。恒沙計之。仍稱無
<lb ed="X" n="0504c08"/><lb ed="R093" n="0499a02"/>數者。極言其塔之多故。寶塔星羅碁布。舍利月燦
<lb ed="X" n="0504c09"/><lb ed="R093" n="0499a03"/>燈輝。望之起敬。見者生歡。故爲嚴飾國界。</p><p xml:id="pX33p0504c0917" cb:place="inline">寶塔下。
<lb ed="X" n="0504c10"/><lb ed="R093" n="0499a04"/>詳明。塔以寶成。非凡材也。高而云妙者。仰彌高。不
<lb ed="X" n="0504c11"/><lb ed="R093" n="0499a05"/>可及故。上下二十萬里。故云五千由旬。南北曰縱。
<lb ed="X" n="0504c12"/><lb ed="R093" n="0499a06"/>東西曰廣。四維無異曰正等。徑過計八萬里。故曰
<lb ed="X" n="0504c13"/><lb ed="R093" n="0499a07"/>二千由旬。一一塔廟。各千幢幡者。四維刹杆。所懸
<lb ed="X" n="0504c14"/><lb ed="R093" n="0499a08"/>幢幡。計一千數。如藥王品中。表刹莊嚴。垂諸幡葢
<lb ed="X" n="0504c15"/><lb ed="R093" n="0499a09"/>是也。露幔。卽層層滴水傘也。珠交者。珠網交結之
<lb ed="X" n="0504c16"/><lb ed="R093" n="0499a10"/>所成故。露幔之角。以寶爲鈴。微風吹動。音嚮相和。
<lb ed="X" n="0504c17"/><lb ed="R093" n="0499a11"/>故云寶鈴和鳴。佛遺舍利以作佛事。天人龍神等。
<lb ed="X" n="0504c18"/><lb ed="R093" n="0499a12"/>資舍利以作福田。故以香華技樂等而供養之。供
<lb ed="X" n="0504c19"/><lb ed="R093" n="0499a13"/>而云常者。顯佛德殊勝。雖滅度之後。猶感供不絕
<lb ed="X" n="0504c20"/><lb ed="R093" n="0499a14"/>也。文殊下。恐疑嚴國之意。重稱其名以吿之。佛子
<lb ed="X" n="0504c21"/><lb ed="R093" n="0499a15"/>起塔。本非嚴飾國界。故云爲供舍利。嚴飾塔廟。塔
<lb ed="X" n="0504c22"/><lb ed="R093" n="0499a16"/>廟旣成。疆土因茲生光。故云國界自然。殊特妙好。
<lb ed="X" n="0504c23"/><lb ed="R093" n="0499a17"/>末二句。喩明妙好之義。天樹王者。大經云。三十三
<lb ed="X" n="0504c24"/><lb ed="R093" n="0499a18"/>天。有樹名圓生。根深五十由旬。梃高五十由旬。枝
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0505a" n="0505a"/>
<lb ed="X" n="0505a01"/><lb ed="R093" n="0499b01"/>布五十由旬。花香五十由旬。帝釋鍾愛。故稱爲王。
<lb ed="X" n="0505a02"/><lb ed="R093" n="0499b02"/>其花開敷者。色香具足。天人共賞。喩塔起國界時。
<lb ed="X" n="0505a03"/><lb ed="R093" n="0499b03"/>福田殊勝。幽顯俱利。所謂嚴飾及妙好者。正在是
<lb ed="X" n="0505a04"/><lb ed="R093" n="0499b04"/>矣。正陳放光竟。</p><p xml:id="pX33p0505a0407" cb:place="inline">△三結見求決。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505a05"/><lb ed="R093" n="0499b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0505a0501">佛放一光我及衆會<note place="inline">至</note>佛子文殊願決衆疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505a06"/><lb ed="R093" n="0499b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0505a0601">初結見歎異。佛放句。結能照光。我及等。結所照境。
<lb ed="X" n="0505a07"/><lb ed="R093" n="0499b07"/>種種句。結所現相。此結見也。從實施權。援衆生出
<lb ed="X" n="0505a08"/><lb ed="R093" n="0499b08"/>火宅。是爲諸佛神力希有。會權歸實。攝三乘入佛
<lb ed="X" n="0505a09"/><lb ed="R093" n="0499b09"/>慧。是爲諸佛智慧希有。葢彌勒因見諸佛權實得
<lb ed="X" n="0505a10"/><lb ed="R093" n="0499b10"/>宜。而歎異之。此歎異也。</p><p xml:id="pX33p0505a1010" cb:place="inline">後六句。牒疑求決。放一句。
<lb ed="X" n="0505a11"/><lb ed="R093" n="0499b11"/>牒所疑光。照無句。牒所疑境。我等二句。牒所疑相。
<lb ed="X" n="0505a12"/><lb ed="R093" n="0499b12"/>此牒疑也。末二句。求決。其義可知。結見求決竟。</p><p xml:id="pX33p0505a1219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0505a13"/><lb ed="R093" n="0499b13"/>四防難申問<note place="inline">古德於此。立四重伏難。而天台承用。今雖略順彼義。未能全同。故以防難
<lb ed="X" n="0505a14"/><lb ed="R093" n="0499b14"/>申問科之</note>。分四。一防初難申初問。二防次難申次問。三
<lb ed="X" n="0505a15"/><lb ed="R093" n="0499b15"/>防三難申三問。四防四難申四問。初<note place="inline">恐文殊承上難云。汝云願
<lb ed="X" n="0505a16"/><lb ed="R093" n="0499b16"/>決衆疑。衆若有疑。衆卽應問。衆旣不問。是不疑也。衆旣不疑。我何所決。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505a17"/><lb ed="R093" n="0499b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0505a1701">四衆欣仰瞻仁及我世尊何故放斯光明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505a18"/><lb ed="R093" n="0499b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0505a1801">彌勒意謂。仁者若謂衆旣不問。是無所疑者。誤矣。
<lb ed="X" n="0505a19"/><lb ed="R093" n="0500a01"/>何則。我觀四衆欣仰。瞻仁及我。欣者欣我問。仰者
<lb ed="X" n="0505a20"/><lb ed="R093" n="0500a02"/>仰仁答。瞻仁者不見仁答。及我者急欲我問。正憂
<lb ed="X" n="0505a21"/><lb ed="R093" n="0500a03"/>疑不泰之相。此防難也。末二句。申問。葢由不知爲
<lb ed="X" n="0505a22"/><lb ed="R093" n="0500a04"/>說法華。故問何故放光。後云。我見燈明佛。本光瑞
<lb ed="X" n="0505a23"/><lb ed="R093" n="0500a05"/>如此。以是知今佛。欲說法華經。正答此問。</p><p xml:id="pX33p0505a2317" cb:place="inline">△二防
<lb ed="X" n="0505a24"/><lb ed="R093" n="0500a06"/>次難申次問<note place="inline">恐又難云。世尊放光。是佛境界。宜共問佛。佛自見答。故此防云</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0505b" n="0505b"/>
<lb ed="X" n="0505b01"/><lb ed="R093" n="0500a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0505b0101">佛子時答決疑令喜何所饒益演斯光明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b02"/><lb ed="R093" n="0500a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0505b0201">彌勒意謂。仁者若謂是佛境界。宜共問佛者。理誠
<lb ed="X" n="0505b03"/><lb ed="R093" n="0500a09"/>然矣。但時衆有疑在懷。憂兕不泰。待佛出定。不知
<lb ed="X" n="0505b04"/><lb ed="R093" n="0500a10"/>何時。願佛子及時而答。速決衆疑。以令衆喜。此防
<lb ed="X" n="0505b05"/><lb ed="R093" n="0500a11"/>難也。末二句。申問。葢彌勒<anchor xml:id="nkr_note_add_0505b0501" n="0505b0501"/><anchor xml:id="beg0505b0501" n="0505b0501"/>已<anchor xml:id="end0505b0501"/>知多饒利益。但不知
<lb ed="X" n="0505b06"/><lb ed="R093" n="0500a12"/>畢竟如何。故問何所饒益。演斯光明。後云。今相如
<lb ed="X" n="0505b07"/><lb ed="R093" n="0500a13"/>本瑞。是諸佛方便。今佛放光明。助發實相義。正答
<lb ed="X" n="0505b08"/><lb ed="R093" n="0500a14"/>此問。</p><p xml:id="pX33p0505b0803" cb:place="inline">△三防三難申三問<note place="inline">恐又難云。欲決衆疑。宜共籌量。獨令我答。於理
<lb ed="X" n="0505b09"/><lb ed="R093" n="0500a15"/>不可。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b10"/><lb ed="R093" n="0500a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0505b1001">佛坐道場所得妙法爲欲說此爲當授記。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b11"/><lb ed="R093" n="0500a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0505b1101">彌勒意謂。仁者若謂欲決衆疑。宜共籌量者。我亦
<lb ed="X" n="0505b12"/><lb ed="R093" n="0500a18"/>知然。但如我管窺佛天。蠡測智海。轉照之化功<anchor xml:id="nkr_note_add_0505b1201" n="0505b1201"/><anchor xml:id="beg0505b1201" n="0505b1201"/>已<anchor xml:id="end0505b1201"/>
<lb ed="X" n="0505b13"/><lb ed="R093" n="0500b01"/>極。曲成之方便<anchor xml:id="nkr_note_add_0505b1301" n="0505b1301"/><anchor xml:id="beg0505b1301" n="0505b1301"/>已<anchor xml:id="end0505b1301"/>周。惟有佛坐道場。所得妙法。四
<lb ed="X" n="0505b14"/><lb ed="R093" n="0500b02"/>十年來。未曾吐露。此防難也。末二句。申問。葢彌勒
<lb ed="X" n="0505b15"/><lb ed="R093" n="0500b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0505b1501" n="0505b1501"/><anchor xml:id="beg0505b1501" n="0505b1501"/>已<anchor xml:id="end0505b1501"/>知會權歸實。授記成佛。但不知事屬一貫。故云
<lb ed="X" n="0505b16"/><lb ed="R093" n="0500b04"/>爲欲說此。爲當授記。後云。諸人今當知。合掌一心
<lb ed="X" n="0505b17"/><lb ed="R093" n="0500b05"/>待。佛當雨法雨。充足求道者。正答此問。</p><p xml:id="pX33p0505b1716" cb:place="inline">△四防四
<lb ed="X" n="0505b18"/><lb ed="R093" n="0500b06"/>難申四問<note place="inline">恐又難云。如汝所說。卽是決疑。足令衆喜。何煩我答。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b19"/><lb ed="R093" n="0500b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0505b1901">示諸佛土衆寶嚴淨<note place="inline">至</note>瞻察仁者爲說何等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505b20"/><lb ed="R093" n="0500b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0505b2001">佛土寶嚴者。光所照處。轉染成淨故。前缺此義。此
<lb ed="X" n="0505b21"/><lb ed="R093" n="0500b09"/>中互出。及見諸佛。義該說法度生。擧人以攝法。擧
<lb ed="X" n="0505b22"/><lb ed="R093" n="0500b10"/>主以攝伴故。此非小緣者。推重其事。不敢擅決之
<lb ed="X" n="0505b23"/><lb ed="R093" n="0500b11"/>意。彌勒意謂。仁者若謂如我所說。卽是決疑者。過
<lb ed="X" n="0505b24"/><lb ed="R093" n="0500b12"/>矣。何則。我雖馳心下思。測度於說法授記之間。<anchor xml:id="nkr_note_add_0505b2401" n="0505b2401"/><anchor xml:id="beg0505b2401" n="0505b2401"/>但<anchor xml:id="end0505b2401"/>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0505c" n="0505c"/>
<lb ed="X" n="0505c01"/><lb ed="R093" n="0500b13"/>以示現依正等相。此非小緣。豈可以予比量之智
<lb ed="X" n="0505c02"/><lb ed="R093" n="0500b14"/>而判決哉。此防難也。末四句。申問。良以法會大衆。
<lb ed="X" n="0505c03"/><lb ed="R093" n="0500b15"/>有困心衡慮之急。而文殊菩薩。如不見不聞之狀。
<lb ed="X" n="0505c04"/><lb ed="R093" n="0500b16"/>故代衆而達情曰。文殊。應當了知。現前四衆龍神。
<lb ed="X" n="0505c05"/><lb ed="R093" n="0500b17"/>各各瞻察仁者。幸勿過謙。以負衆望。今問仁者。究
<lb ed="X" n="0505c06"/><lb ed="R093" n="0500b18"/>竟爲說何等。後云。諸求三乘人。若有疑悔者。佛當
<lb ed="X" n="0505c07"/><lb ed="R093" n="0501a01"/>爲除斷。令盡無有餘。正答此問。以上連申四問。層
<lb ed="X" n="0505c08"/><lb ed="R093" n="0501a02"/>次秩然。似虗似實。莫可定量。初云世尊何故。放斯
<lb ed="X" n="0505c09"/><lb ed="R093" n="0501a03"/>光明。全似不知。次云何所饒益。演斯光明。略露鋒
<lb ed="X" n="0505c10"/><lb ed="R093" n="0501a04"/>芒。又云爲說妙法。爲當授記。分明合盤托出。至云
<lb ed="X" n="0505c11"/><lb ed="R093" n="0501a05"/>瞻察仁者。爲說何等。却又殃及文殊。是皆彌勒智
<lb ed="X" n="0505c12"/><lb ed="R093" n="0501a06"/>辯具足。予奪自在。故假若智若愚之狀。演出半吐
<lb ed="X" n="0505c13"/><lb ed="R093" n="0501a07"/>半露之態。引進權小。仰求大智。所謂憐兒不覺醜
<lb ed="X" n="0505c14"/><lb ed="R093" n="0501a08"/>也。彌勒請問竟。</p><p xml:id="pX33p0505c1407" cb:place="inline">△二文殊領答二。一略答。二詳答。
<lb ed="X" n="0505c15"/><lb ed="R093" n="0501a09"/>初二。一惟忖直答。二引古作證。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505c16"/><lb ed="R093" n="0501a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0505c1601">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>語彌勒菩薩<note place="inline">至</note>擊大法鼓演大法義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0505c17"/><lb ed="R093" n="0501a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0505c1701">爾時。卽彌勒請問之時。語。謂覿面而吿也。以彌勒
<lb ed="X" n="0505c18"/><lb ed="R093" n="0501a12"/>正爲請主。故文殊覿面而吿語之。及者聲臨衆耳
<lb ed="X" n="0505c19"/><lb ed="R093" n="0501a13"/>之義。大士者。菩薩之異名。以能具大道心。超世間
<lb ed="X" n="0505c20"/><lb ed="R093" n="0501a14"/>士故。準叙分數有八萬。故云諸也。善男子等。呼菩
<lb ed="X" n="0505c21"/><lb ed="R093" n="0501a15"/>薩。等大衆。欲酧前請。以決法會之疑故。如我惟忖
<lb ed="X" n="0505c22"/><lb ed="R093" n="0501a16"/>者。文殊自謂。如我所見。思惟忖度也。今佛世尊等。
<lb ed="X" n="0505c23"/><lb ed="R093" n="0501a17"/>正所惟所忖之事。法而言大者。敎大。理大。行大。果
<lb ed="X" n="0505c24"/><lb ed="R093" n="0501a18"/>亦大故。此總標也。雨大法雨句。別明敎大。雨者以
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0506a" n="0506a"/>
<lb ed="X" n="0506a01"/><lb ed="R093" n="0501b01"/>潤澤爲義。取以喩敎者。佛以一乘敎法。潤入機心。
<lb ed="X" n="0506a02"/><lb ed="R093" n="0501b02"/>令彼開佛知見。如天雨雨故。吹大法螺句。別明理
<lb ed="X" n="0506a03"/><lb ed="R093" n="0501b03"/>大。螺者以號令爲義。取以喩理者。佛以一乘理法。
<lb ed="X" n="0506a04"/><lb ed="R093" n="0501b04"/>號令化機。與彼示佛知見。如軍吹螺故。擊大法鼓
<lb ed="X" n="0506a05"/><lb ed="R093" n="0501b05"/>句。別明行大。鼓者以<g ref="#CB15081">䇿</g>勵爲義。取此喩行者。佛以
<lb ed="X" n="0506a06"/><lb ed="R093" n="0501b06"/>一乘行法。<g ref="#CB15081">䇿</g>勵行人。令彼悟佛知見。如陣擊鼓故。
<lb ed="X" n="0506a07"/><lb ed="R093" n="0501b07"/>演大法義句。別明果大。演義二字。古德直約法釋。
<lb ed="X" n="0506a08"/><lb ed="R093" n="0501b08"/>今亦作喩。言演義者。如登場作戲之類。謂借彼假
<lb ed="X" n="0506a09"/><lb ed="R093" n="0501b09"/>相。演出眞義。以動人心故。取此喩果者。佛以示成
<lb ed="X" n="0506a10"/><lb ed="R093" n="0501b10"/>果德。演出一乘果法。竦動機心。令彼入佛知見。如
<lb ed="X" n="0506a11"/><lb ed="R093" n="0501b11"/>登場演義故。由具上來四種大義。故總以欲說大
<lb ed="X" n="0506a12"/><lb ed="R093" n="0501b12"/>法標之。此文殊欲酧衆請。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0506a1201" n="0506a1201"/><anchor xml:id="beg0506a1201" n="0506a1201"/>己<anchor xml:id="end0506a1201"/>所見而惟忖之也。
<lb ed="X" n="0506a13"/><lb ed="R093" n="0501b13"/>惟忖直答竟。</p><p xml:id="pX33p0506a1306" cb:place="inline">△二引古作證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506a14"/><lb ed="R093" n="0501b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0506a1401">諸善男子我於過去諸佛<note place="inline">至</note>難信之法故現斯瑞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506a15"/><lb ed="R093" n="0501b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0506a1501">初引古曾見。過去曾見此瑞者。顯惟忖有本。非臆
<lb ed="X" n="0506a16"/><lb ed="R093" n="0501b16"/>見也。放<anchor xml:id="nkr_note_add_0506a1601" n="0506a1601"/><anchor xml:id="beg0506a1601" n="0506a1601"/>已<anchor xml:id="end0506a1601"/>卽說大法者。顯答問有據。非妄談也。</p><p xml:id="pX33p0506a1619" cb:place="inline">是
<lb ed="X" n="0506a17"/><lb ed="R093" n="0501b17"/>故下。證今亦如。言佛佛道同。古佛旣爾。今佛亦然
<lb ed="X" n="0506a18"/><lb ed="R093" n="0501b18"/>故。</p><p xml:id="pX33p0506a1802" cb:place="inline">欲令下。結答前問。欲令二字。出成放光本意。衆
<lb ed="X" n="0506a19"/><lb ed="R093" n="0502a01"/>生者。總該三乘五性。以一切衆生。莫不有心。凡有
<lb ed="X" n="0506a20"/><lb ed="R093" n="0502a02"/>心者。皆當作佛。故欲咸得聞知。揀非從前有遮限
<lb ed="X" n="0506a21"/><lb ed="R093" n="0502a03"/>也。一切世間者。總該九界。謂此經淺而論之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0506a2101" n="0506a2101"/><anchor xml:id="beg0506a2101" n="0506a2101"/>已<anchor xml:id="end0506a2101"/>非
<lb ed="X" n="0506a22"/><lb ed="R093" n="0502a04"/>凡小可及。深而究之。雖至等覺猶惑。故總云難信。
<lb ed="X" n="0506a23"/><lb ed="R093" n="0502a05"/>如卽權顯實而千二騰疑。卽迹顯本而彌勒致辯。
<lb ed="X" n="0506a24"/><lb ed="R093" n="0502a06"/>葢可見矣。準前彌勒問云。以何因緣而有此瑞。今
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0506b" n="0506b"/>
<lb ed="X" n="0506b01"/><lb ed="R093" n="0502a07"/>云欲令衆生。咸得聞知等。故現斯瑞。正應前來略
<lb ed="X" n="0506b02"/><lb ed="R093" n="0502a08"/>問之義而結答之。必至此而結答者。惟忖引證。乃
<lb ed="X" n="0506b03"/><lb ed="R093" n="0502a09"/>足取信故。略答竟。</p><p xml:id="pX33p0506b0308" cb:place="inline">△二詳答<note place="inline">前以迷悶事急。故有略答。應前略問之義
<lb ed="X" n="0506b04"/><lb ed="R093" n="0502a10"/>此恐陳義未周。故又詳答。應前詳問之義</note>。分二。一長行。二偈頌。初四。一
<lb ed="X" n="0506b05"/><lb ed="R093" n="0502a11"/>總引燈明。二別明往事。三結會古今。四應問結答。
<lb ed="X" n="0506b06"/><lb ed="R093" n="0502a12"/>初二。一詳引最初一佛。二略引相繼二萬。初二。一
<lb ed="X" n="0506b07"/><lb ed="R093" n="0502a13"/>總標化儀。二別明三善。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506b08"/><lb ed="R093" n="0502a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0506b0801">諸善男子如過去無量<note place="inline">至</note>演說正法初善中善後善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506b09"/><lb ed="R093" n="0502a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0506b0901">如者。指實之詞。謂指彼過去燈明事迹。以實前文
<lb ed="X" n="0506b10"/><lb ed="R093" n="0502a16"/>過去曾見之語。阿僧祇。此云無數。劫。半梵語。具云
<lb ed="X" n="0506b11"/><lb ed="R093" n="0502a17"/>劫波。此翻時分。時稱無數。<anchor xml:id="nkr_note_add_0506b1101" n="0506b1101"/><anchor xml:id="beg0506b1101" n="0506b1101"/>已<anchor xml:id="end0506b1101"/>云久矣。而又云不可
<lb ed="X" n="0506b12"/><lb ed="R093" n="0502a18"/>思議等者。極顯此法。名標劫外。體居象先。所謂有
<lb ed="X" n="0506b13"/><lb ed="R093" n="0502b01"/>物先天地也。日月燈明。佛之別號。古德云。日以光
<lb ed="X" n="0506b14"/><lb ed="R093" n="0502b02"/>明照晝。月以淸涼照夜。燈續日月之所不及。如來
<lb ed="X" n="0506b15"/><lb ed="R093" n="0502b03"/>三智圓明。破世愚暗如之。故以爲號。如來應供等。
<lb ed="X" n="0506b16"/><lb ed="R093" n="0502b04"/>佛之通號。如來者。佛佛道同。後佛出世。如先佛再
<lb ed="X" n="0506b17"/><lb ed="R093" n="0502b05"/>來。名倣同先德號。應供者。智斷具足。應受供養。名
<lb ed="X" n="0506b18"/><lb ed="R093" n="0502b06"/>堪爲福田號。正徧知者。永離外道邪知。凡小徧知。
<lb ed="X" n="0506b19"/><lb ed="R093" n="0502b07"/>名揀邪異偏號。明行足者。明足慧滿。行足福圓。名
<lb ed="X" n="0506b20"/><lb ed="R093" n="0502b08"/>福慧雙隆號。善逝者。逝往也。生死不離而離。涅槃
<lb ed="X" n="0506b21"/><lb ed="R093" n="0502b09"/>不往而往。名妙往菩提號。世間解者。解了世間性
<lb ed="X" n="0506b22"/><lb ed="R093" n="0502b10"/>相眞僞。名達僞通眞號。無上士調御丈夫者。證無
<lb ed="X" n="0506b23"/><lb ed="R093" n="0502b11"/>上道。超世間士。名無上士。具丈夫力。調御羣品。名
<lb ed="X" n="0506b24"/><lb ed="R093" n="0502b12"/>調御丈夫。合名悲智究竟號。天人師者。應機說法。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0506c" n="0506c"/>
<lb ed="X" n="0506c01"/><lb ed="R093" n="0502b13"/>善導天人。名模範三界號。佛者。自覺。覺他。覺行圓
<lb ed="X" n="0506c02"/><lb ed="R093" n="0502b14"/>滿。名三覺圓備號。世尊者。具上九德。世出世間之
<lb ed="X" n="0506c03"/><lb ed="R093" n="0502b15"/>所尊重。名九界同尊號。此十號者。諸佛同具。自古
<lb ed="X" n="0506c04"/><lb ed="R093" n="0502b16"/>解釋不同。今刪繁就簡。略難取易。雖稍異古註。而
<lb ed="X" n="0506c05"/><lb ed="R093" n="0502b17"/>會理無殊。演說正法者。如來出世。開示出世正道。
<lb ed="X" n="0506c06"/><lb ed="R093" n="0502b18"/>非世邪法故。有益於人曰善。初善。卽先照時也。以
<lb ed="X" n="0506c07"/><lb ed="R093" n="0503a01"/>先照時中。同敎一乘人等。獲轉同成別益故。中善。
<lb ed="X" n="0506c08"/><lb ed="R093" n="0503a02"/>卽轉照時也。以轉照時中。小乘人等。獲轉小成大
<lb ed="X" n="0506c09"/><lb ed="R093" n="0503a03"/>益故。後善。卽還照時也。以還照時中。偏敎五乘人
<lb ed="X" n="0506c10"/><lb ed="R093" n="0503a04"/>等。獲轉偏成圓益故。總標化儀竟。</p><p xml:id="pX33p0506c1014" cb:place="inline">△二別明三善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506c11"/><lb ed="R093" n="0503a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0506c1101">其義深遠其語巧妙<note place="inline">至</note>三藐三菩提成一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0506c12"/><lb ed="R093" n="0503a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0506c1201">初別明初善。其義深遠句。約理而言。理不自理。必
<lb ed="X" n="0506c13"/><lb ed="R093" n="0503a07"/>借義以析之。故云其義。稱性直指。羣機絕分。故云
<lb ed="X" n="0506c14"/><lb ed="R093" n="0503a08"/>深遠。其語巧妙句。約敎而言。敎不自敎。必借語以
<lb ed="X" n="0506c15"/><lb ed="R093" n="0503a09"/>宣之。故云其語。多方敷演。俱會玄宗。故云巧妙。古
<lb ed="X" n="0506c16"/><lb ed="R093" n="0503a10"/>德云。旣屬華嚴。不合其語巧妙。不知巧而云妙。<anchor xml:id="nkr_note_add_0506c1601" n="0506c1601"/><anchor xml:id="beg0506c1601" n="0506c1601"/>已<anchor xml:id="end0506c1601"/>
<lb ed="X" n="0506c17"/><lb ed="R093" n="0503a11"/>寓揀別意故。純一無雜句。約果而言。惟顯佛果。故
<lb ed="X" n="0506c18"/><lb ed="R093" n="0503a12"/>云純一。不涉餘乘。故云無雜。具足淸白等。約行而
<lb ed="X" n="0506c19"/><lb ed="R093" n="0503a13"/>言。一攝一切。故云具足。從性起修。故曰淸白。不惟
<lb ed="X" n="0506c20"/><lb ed="R093" n="0503a14"/>離於五欲。兼順性法愛亦離。故曰梵行。以梵翻離
<lb ed="X" n="0506c21"/><lb ed="R093" n="0503a15"/>欲故也。</p><p xml:id="pX33p0506c2104" cb:place="inline">爲求下。別明中善。聲聞根鈍。不堪承受大
<lb ed="X" n="0506c22"/><lb ed="R093" n="0503a16"/>法。故以四諦法說而應之。生老病死。苦諦也。度兼
<lb ed="X" n="0506c23"/><lb ed="R093" n="0503a17"/>集諦。以度苦必斷集故。度猶脫也。涅槃。滅諦也。究
<lb ed="X" n="0506c24"/><lb ed="R093" n="0503a18"/>竟義兼道諦。以證滅必修道故。究竟猶證入也。辟
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0507a" n="0507a"/>
<lb ed="X" n="0507a01"/><lb ed="R093" n="0503b01"/>支。具云辟支迦羅。此翻緣覺。緣覺根利。能知諸法
<lb ed="X" n="0507a02"/><lb ed="R093" n="0503b02"/>因緣。故以十二因緣法說而應之。十二因緣者。謂
<lb ed="X" n="0507a03"/><lb ed="R093" n="0503b03"/>無明緣行。屬過去二支因。行緣識。識緣名色。名色
<lb ed="X" n="0507a04"/><lb ed="R093" n="0503b04"/>緣六入。六入緣觸。觸緣受。屬現在五支果。受緣愛。
<lb ed="X" n="0507a05"/><lb ed="R093" n="0503b05"/>愛緣取。取緣有。屬現在三支因。有緣生。生緣老死
<lb ed="X" n="0507a06"/><lb ed="R093" n="0503b06"/>等。屬未來二支果。詳於化城品釋。菩薩大根。具上
<lb ed="X" n="0507a07"/><lb ed="R093" n="0503b07"/>求下化之心。欲到彼岸。故以六波羅密說而應之。
<lb ed="X" n="0507a08"/><lb ed="R093" n="0503b08"/>波羅密。此云到彼岸。謂依此六度法修。能到涅槃
<lb ed="X" n="0507a09"/><lb ed="R093" n="0503b09"/>彼岸故。</p><p xml:id="pX33p0507a0904" cb:place="inline">令得下。別明後善。會三歸一。普記成佛。故
<lb ed="X" n="0507a10"/><lb ed="R093" n="0503b10"/>云令得阿耨等。能知一切諸佛道法。能知一切衆
<lb ed="X" n="0507a11"/><lb ed="R093" n="0503b11"/>生因種。名一切種智。葢上句令其得果。此句令其
<lb ed="X" n="0507a12"/><lb ed="R093" n="0503b12"/>成智也。詳引最初一佛竟。</p><p xml:id="pX33p0507a1211" cb:place="inline">△二略引相繼二萬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507a13"/><lb ed="R093" n="0503b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0507a1301">次復有佛亦名日月燈明<note place="inline">至</note>所可說法初中後善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507a14"/><lb ed="R093" n="0503b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0507a1401">初次第標名。</p><p xml:id="pX33p0507a1406" cb:place="inline">又同下。兼出姓氏。頗羅墮。此云利根。
<lb ed="X" n="0507a15"/><lb ed="R093" n="0503b15"/>亦云捷疾。以六根聰利。緣境捷疾爲姓也。</p><p xml:id="pX33p0507a1517" cb:place="inline">彌勒下。
<lb ed="X" n="0507a16"/><lb ed="R093" n="0503b16"/>結吿顯同。二萬佛同名同姓。事出罕希。難於取信。
<lb ed="X" n="0507a17"/><lb ed="R093" n="0503b17"/>故呼名而結吿之。字名號。皆稱謂也。通別名號俱
<lb ed="X" n="0507a18"/><lb ed="R093" n="0503b18"/>同者。實德旣同。稱謂亦同故。所可說法。卽是正法。
<lb ed="X" n="0507a19"/><lb ed="R093" n="0504a01"/>如稍涉邪僞。則非佛可說故。初中後善。化儀同也。
<lb ed="X" n="0507a20"/><lb ed="R093" n="0504a02"/>據此則二萬燈明。與光中萬八千佛。三時設化。如
<lb ed="X" n="0507a21"/><lb ed="R093" n="0504a03"/>出一轍。豈至今佛而獨不然。故文殊引此爲例。欲
<lb ed="X" n="0507a22"/><lb ed="R093" n="0504a04"/>彌勒深思而自得之。總引燈明竟。</p><p xml:id="pX33p0507a2214" cb:place="inline">△二別明往事。
<lb ed="X" n="0507a23"/><lb ed="R093" n="0504a05"/><note place="inline">所見徃事。全在此科。故別明之</note>分五。一時至機熟。二顯相逗機。三
<lb ed="X" n="0507a24"/><lb ed="R093" n="0504a06"/>放光東照。四會衆騰疑。五說法授記。初二。一略擧
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0507b" n="0507b"/>
<lb ed="X" n="0507b01"/><lb ed="R093" n="0504a07"/>時機。二義顯至熟。初<note place="inline">當時之機。不獨王子。但擧王子爲例。故云略也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507b02"/><lb ed="R093" n="0504a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0507b0201">其最後佛未出家時<note place="inline">至</note>七名嚮意八名法意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507b03"/><lb ed="R093" n="0504a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0507b0301">其最後佛者。文殊自指本師。未出家時者。在俗爲
<lb ed="X" n="0507b04"/><lb ed="R093" n="0504a10"/>輪王時也。有八王子者。應是多劫久證。示生佛家。
<lb ed="X" n="0507b05"/><lb ed="R093" n="0504a11"/>如今佛羅云之類。有經有權。能常能變。名爲有意。
<lb ed="X" n="0507b06"/><lb ed="R093" n="0504a12"/>善法治世。善政敎民。名爲善意。經畫謀略。難可測
<lb ed="X" n="0507b07"/><lb ed="R093" n="0504a13"/>量。名無量意。善爲至寶。不令有失。名爲寶意。惡意
<lb ed="X" n="0507b08"/><lb ed="R093" n="0504a14"/>日損。善意日增。名爲增意。事理博達。能除衆疑。名
<lb ed="X" n="0507b09"/><lb ed="R093" n="0504a15"/>除疑意。善應物情。如嚮應聲。名爲嚮意。法度紀綱。
<lb ed="X" n="0507b10"/><lb ed="R093" n="0504a16"/>皆悉明備。名爲法意。此以八子皆爲輪王。故將名
<lb ed="X" n="0507b11"/><lb ed="R093" n="0504a17"/>就位而略釋之。若作表法者。佛表眞如。未出家時。
<lb ed="X" n="0507b12"/><lb ed="R093" n="0504a18"/>表眞如在纏。八王子。表轉變八識。有意。表賴耶。受
<lb ed="X" n="0507b13"/><lb ed="R093" n="0504b01"/>熏持種。有諸法故。去後來先。爲中有故。善意。表末
<lb ed="X" n="0507b14"/><lb ed="R093" n="0504b02"/>那。善成六轉。爲染淨依故。無量意。表六識。刹那生
<lb ed="X" n="0507b15"/><lb ed="R093" n="0504b03"/>滅。絕分量故。寶意。表身識。一切衆生。共寶愛故。增
<lb ed="X" n="0507b16"/><lb ed="R093" n="0504b04"/>意。表舌識。著味增惡。說法增善故。除疑意。表鼻識。
<lb ed="X" n="0507b17"/><lb ed="R093" n="0504b05"/>合中便知。無所疑故。嚮意。表耳識。能聽音嚮故。法
<lb ed="X" n="0507b18"/><lb ed="R093" n="0504b06"/>意。表眼識。觀察諸法相故。據此則妙光師燈明。師
<lb ed="X" n="0507b19"/><lb ed="R093" n="0504b07"/>本心也。燈明傳妙光。傳本智也。八子師妙光。依本
<lb ed="X" n="0507b20"/><lb ed="R093" n="0504b08"/>智而契本心也。妙光化八子。依本心而化本識也。
<lb ed="X" n="0507b21"/><lb ed="R093" n="0504b09"/>例而推之。則燈明一代化儀。不出吾之一心。若了
<lb ed="X" n="0507b22"/><lb ed="R093" n="0504b10"/>自心。則今佛光瑞之旨。可立見矣。略擧時機竟。</p><p xml:id="pX33p0507b2219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0507b23"/><lb ed="R093" n="0504b11"/>二義顯至熟<note place="inline">時至機熟。文無明言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0507b2301" n="0507b2301"/><anchor xml:id="beg0507b2301" n="0507b2301"/>但<anchor xml:id="end0507b2301"/>云出家。發意。修梵行。爲法師等。葢約義顯耳</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507b24"/><lb ed="R093" n="0504b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0507b2401">是八王子威德自在<note place="inline">至</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0507b2401" n="0507b2401"/><anchor xml:id="beg0507b2401" n="0507b2401"/>已<anchor xml:id="end0507b2401"/>於千萬佛所植諸善本。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0507c" n="0507c"/>
<lb ed="X" n="0507c01"/><lb ed="R093" n="0504b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0507c0101">初明在俗勢位。威德者。位統四洲。有威可畏。敎施
<lb ed="X" n="0507c02"/><lb ed="R093" n="0504b14"/>十善。有德可仰故。自在者。寬猛相濟。權不在人。所
<lb ed="X" n="0507c03"/><lb ed="R093" n="0504b15"/>謂禮樂征伐。自天子出也。各領四天者。是金輪王。
<lb ed="X" n="0507c04"/><lb ed="R093" n="0504b16"/>揀餘輪故。</p><p xml:id="pX33p0507c0405" cb:place="inline">是諸下。明出家因果。聞父出家。騐知王
<lb ed="X" n="0507c05"/><lb ed="R093" n="0504b17"/>位無益。聞父得道。騐知出家有功。騐知王位無益。
<lb ed="X" n="0507c06"/><lb ed="R093" n="0504b18"/>故悉捨之。騐知出家有功。故亦隨之。古人所謂是
<lb ed="X" n="0507c07"/><lb ed="R093" n="0505a01"/>父是子者。僅見之矣。發大乘意者。起上求下化之
<lb ed="X" n="0507c08"/><lb ed="R093" n="0505a02"/>心。建自利利他之行。如三心四願等是。大乘之心。
<lb ed="X" n="0507c09"/><lb ed="R093" n="0505a03"/>永無退轉。故云常修。入理之行。淸淨潔白。故稱梵
<lb ed="X" n="0507c10"/><lb ed="R093" n="0505a04"/>行。所謂戴鐵輪而不退。用繁興以恒如也。法師者。
<lb ed="X" n="0507c11"/><lb ed="R093" n="0505a05"/>弘法自任。爲人天師。非時至機熟者。曷克臻此。科
<lb ed="X" n="0507c12"/><lb ed="R093" n="0505a06"/>云義顯者。良有以焉。</p><p xml:id="pX33p0507c1209" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0507c1201" n="0507c1201"/><anchor xml:id="beg0507c1201" n="0507c1201"/>已<anchor xml:id="end0507c1201"/>於下。明往昔深本。言法師
<lb ed="X" n="0507c13"/><lb ed="R093" n="0505a07"/>之位。不易可階。王子一生便至。其故何也。皆由<anchor xml:id="nkr_note_add_0507c1301" n="0507c1301"/><anchor xml:id="beg0507c1301" n="0507c1301"/>已<anchor xml:id="end0507c1301"/>
<lb ed="X" n="0507c14"/><lb ed="R093" n="0505a08"/>於千萬佛所。植諸善本。所謂根深枝茂者。具信然
<lb ed="X" n="0507c15"/><lb ed="R093" n="0505a09"/>矣<note place="inline">問。準敎中輪王出增劫。佛出減劫。何故燈明成佛時。八子皆爲輪王耶。答。法有權實。事有變常
<lb ed="X" n="0507c16"/><lb ed="R093" n="0505a10"/>以變常論之。或燈明願在增劫。或增劫衆生機熟。乃應世之變。非常事也。以權實論之。佛出減劫。或權宗
<lb ed="X" n="0507c17"/><lb ed="R093" n="0505a11"/>固執之語。大乘眞實之談。不拘乎此。如向後燈明說經。六十小劫。而大衆謂如食頃。豈可以增劫減劫而
<lb ed="X" n="0507c18"/><lb ed="R093" n="0505a12"/>難問之。知此權實變常之義。則古德八子一子之難。大乘小乘之執。可幷通矣</note>。時至機熟
<lb ed="X" n="0507c19"/><lb ed="R093" n="0505a13"/>竟。</p><p xml:id="pX33p0507c1902" cb:place="inline">△二顯相逗機分三。一說經入定。二雨華動地。
<lb ed="X" n="0507c20"/><lb ed="R093" n="0505a14"/>三大衆喜觀。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507c21"/><lb ed="R093" n="0505a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0507c2101">是時日月燈明佛<note place="inline">至</note>義處三昧身心不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507c22"/><lb ed="R093" n="0505a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0507c2201">△二雨華動地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507c23"/><lb ed="R093" n="0505a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0507c2301">是時天雨曼陀羅華<note place="inline">至</note>普佛世界六種震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0507c24"/><lb ed="R093" n="0505a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0507c2401">△三大衆喜觀。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0508a" n="0508a"/>
<lb ed="X" n="0508a01"/><lb ed="R093" n="0505b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0508a0101">爾時會中比丘比丘尼<note place="inline">至</note>歡喜合掌一心觀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a02"/><lb ed="R093" n="0505b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0508a0201">此上三科。與今佛顯相。文義全同。無煩<g ref="#CB07055">𤨏</g>釋。顯相
<lb ed="X" n="0508a03"/><lb ed="R093" n="0505b03"/>逗機竟。</p><p xml:id="pX33p0508a0304" cb:place="inline">△三放光東照。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a04"/><lb ed="R093" n="0505b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0508a0401">爾時如來放眉間白毫相光<note place="inline">至</note>如今所見是諸佛土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a05"/><lb ed="R093" n="0505b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0508a0501">所照境中。闕上至下至之文。末二句。所現之相。如
<lb ed="X" n="0508a06"/><lb ed="R093" n="0505b06"/>今所見者。文殊不欲<g ref="#CB07055">𤨏</g>叙。令準今而知昔故。是諸
<lb ed="X" n="0508a07"/><lb ed="R093" n="0505b07"/>佛土。應指佛土中所現之相。放光東照竟。</p><p xml:id="pX33p0508a0717" cb:place="inline">△四會
<lb ed="X" n="0508a08"/><lb ed="R093" n="0505b08"/>衆騰疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a09"/><lb ed="R093" n="0505b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0508a0901">彌勒當知爾時會中<note place="inline">至</note>欲知此光所爲因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a10"/><lb ed="R093" n="0505b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0508a1001">敎以當知者。令知今昔皆同。勿以不知自怪也。二
<lb ed="X" n="0508a11"/><lb ed="R093" n="0505b11"/>十億菩薩。卽當時騰疑之衆。不言四衆八部者。菩
<lb ed="X" n="0508a12"/><lb ed="R093" n="0505b12"/>薩尙疑。餘可知故。今佛騰疑文中。無多菩薩者。四
<lb ed="X" n="0508a13"/><lb ed="R093" n="0505b13"/>衆攝也。樂欲聽法者。據前歡喜合掌。一心觀佛。卽
<lb ed="X" n="0508a14"/><lb ed="R093" n="0505b14"/>傾渴翹佇。願聞法要之相。得未曾有者。先意本爲
<lb ed="X" n="0508a15"/><lb ed="R093" n="0505b15"/>聽法。偶見佛光普照。如得未曾有見之物。且喜且
<lb ed="X" n="0508a16"/><lb ed="R093" n="0505b16"/>疑。有不能釋於心也。欲知因緣。亦反復推審之義。
<lb ed="X" n="0508a17"/><lb ed="R093" n="0505b17"/>由是觀之。今昔皆同。惟虗心待之可矣<note place="inline">準善會騰疑之後。更
<lb ed="X" n="0508a18"/><lb ed="R093" n="0505b18"/>有問答發起一科。今不叙者。亦鈍置彌勒之意。如宗家所謂且疑著是也</note>。會衆騰疑竟。</p>
<lb ed="X" n="0508a19"/><lb ed="R093" n="0506a01"/><p xml:id="pX33p0508a1901">△五說法授記二。一出定說法。二唱滅授記。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a20"/><lb ed="R093" n="0506a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0508a2001">時有菩薩名曰妙光<note place="inline">至</note>若身若心而生懈倦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508a21"/><lb ed="R093" n="0506a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0508a2101">初明所被之機。大成云。聖人無名。因德以彰。神通
<lb ed="X" n="0508a22"/><lb ed="R093" n="0506a04"/>莫測曰妙。朗照羣昏曰光。愚謂妙表智體。光表智
<lb ed="X" n="0508a23"/><lb ed="R093" n="0506a05"/>用。體絕思議。用徹權實。故以妙光稱之。學在師後
<lb ed="X" n="0508a24"/><lb ed="R093" n="0506a06"/>曰弟。智從師生曰子。特標八百弟子者。一顯妙光
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0508b" n="0508b"/>
<lb ed="X" n="0508b01"/><lb ed="R093" n="0506a07"/>智深。歸從者衆。一顯法華高會。聽衆有人。所謂機
<lb ed="X" n="0508b02"/><lb ed="R093" n="0506a08"/>感盈前是也。大成云。昔佛八子師妙光。佛出定爲
<lb ed="X" n="0508b03"/><lb ed="R093" n="0506a09"/>妙光說經。今佛羅云師身子。下出定爲身子說經。
<lb ed="X" n="0508b04"/><lb ed="R093" n="0506a10"/>是因人同也。或曰妙光是菩薩。身子是聲聞。云何
<lb ed="X" n="0508b05"/><lb ed="R093" n="0506a11"/>同耶。大成釋云。比及發迹。身子亦是菩薩。妙光垂
<lb ed="X" n="0508b06"/><lb ed="R093" n="0506a12"/>迹。未必不是聲聞。文殊巧說。方便隱顯耳。</p><p xml:id="pX33p0508b0617" cb:place="inline">是時下。
<lb ed="X" n="0508b07"/><lb ed="R093" n="0506a13"/>明能被之敎。起者對滅而言。入時名滅。滅諸緣故。
<lb ed="X" n="0508b08"/><lb ed="R093" n="0506a14"/>出時名起。起言象故。今欲說法華。故從三昧起也。
<lb ed="X" n="0508b09"/><lb ed="R093" n="0506a15"/>因者。顯非獨爲。但因之以開其端耳。必因妙光者。
<lb ed="X" n="0508b10"/><lb ed="R093" n="0506a16"/>顯法華非智莫解。今因身子亦然。準前云欲說大
<lb ed="X" n="0508b11"/><lb ed="R093" n="0506a17"/>法。又云難信之法。終未顯彰本經名目。葢恐難於
<lb ed="X" n="0508b12"/><lb ed="R093" n="0506a18"/>取信。今假燈明事迹。無心唱出。不欲人信。而自無
<lb ed="X" n="0508b13"/><lb ed="R093" n="0506b01"/>不信。則文殊可謂善於辭說者矣。淺識聞之。迷惑
<lb ed="X" n="0508b14"/><lb ed="R093" n="0506b02"/>不解。故云敎菩薩法。久默斯要。不務速說。故云佛
<lb ed="X" n="0508b15"/><lb ed="R093" n="0506b03"/>所護念。</p><p xml:id="pX33p0508b1504" cb:place="inline">六十下。明會遇時節。準敎中人壽十歲時。
<lb ed="X" n="0508b16"/><lb ed="R093" n="0506b04"/>子年倍父年。增至八萬四千歲。然後百年減一歲。
<lb ed="X" n="0508b17"/><lb ed="R093" n="0506b05"/>滅至十歲。如是一增一減。爲一小劫。今云六十小
<lb ed="X" n="0508b18"/><lb ed="R093" n="0506b06"/>劫。其時可謂長矣。雖經時長。而說無異座。故云不
<lb ed="X" n="0508b19"/><lb ed="R093" n="0506b07"/>起於座。時會聽者。而聞無異席。故云亦座一處。形
<lb ed="X" n="0508b20"/><lb ed="R093" n="0506b08"/>與道合。智與理冥。故云身心不動。延促同時。念劫
<lb ed="X" n="0508b21"/><lb ed="R093" n="0506b09"/>無礙。故云謂如食頃。大成云。今經五十小劫。謂如
<lb ed="X" n="0508b22"/><lb ed="R093" n="0506b10"/>半日。是時同也。無一人懈倦者。顯箇箇精誠。無若
<lb ed="X" n="0508b23"/><lb ed="R093" n="0506b11"/>身若心之一有懈倦者。顯內外精誠。然此亦是因
<lb ed="X" n="0508b24"/><lb ed="R093" n="0506b12"/>深緣勝。敎到機熟之所致耳。出定說法竟。</p><p xml:id="pX33p0508b2417" cb:place="inline">△二唱
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0508c" n="0508c"/>
<lb ed="X" n="0508c01"/><lb ed="R093" n="0506b13"/>滅授記二。一對衆唱滅。二授記潛輝。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508c02"/><lb ed="R093" n="0506b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0508c0201">日月燈明佛於六十小劫<note place="inline">至</note>當入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508c03"/><lb ed="R093" n="0506b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0508c0301">初結前。</p><p xml:id="pX33p0508c0304" cb:place="inline">卽於下。正明。說法唱滅。事屬一會。故云卽
<lb ed="X" n="0508c04"/><lb ed="R093" n="0506b16"/>於。今經寶塔品後唱滅。與此同也。梵謂梵天。色界
<lb ed="X" n="0508c05"/><lb ed="R093" n="0506b17"/>主也。魔謂魔天。欲界主也。沙門翻勤息。攝出家衆。
<lb ed="X" n="0508c06"/><lb ed="R093" n="0506b18"/>婆羅門翻淨行。攝在家衆。天人修羅。八部擧三。餘
<lb ed="X" n="0508c07"/><lb ed="R093" n="0507a01"/>以衆字該之。此言卽唱滅之語。必衆中宣者有二
<lb ed="X" n="0508c08"/><lb ed="R093" n="0507a02"/>義。一生善。二滅惡。生善者。由佛久住。薄德之人。不
<lb ed="X" n="0508c09"/><lb ed="R093" n="0507a03"/>種善根。一聞唱滅。戀慕渴仰。種善根故。滅惡者。由
<lb ed="X" n="0508c10"/><lb ed="R093" n="0507a04"/>佛不滅。懈怠衆生。便起憍厭。一聞唱滅。生難遭想。
<lb ed="X" n="0508c11"/><lb ed="R093" n="0507a05"/>憍厭自息故。涅槃義見前文。無餘有二。一者斷見
<lb ed="X" n="0508c12"/><lb ed="R093" n="0507a06"/>思惑。分段永寂。名小乘無餘。二者五住究盡。二死
<lb ed="X" n="0508c13"/><lb ed="R093" n="0507a07"/>永亡。名大乘無餘。今佛所入。是大非小也。言當入
<lb ed="X" n="0508c14"/><lb ed="R093" n="0507a08"/>者。出世事畢。化道<anchor xml:id="nkr_note_add_0508c1401" n="0508c1401"/><anchor xml:id="beg0508c1401" n="0508c1401"/>已<anchor xml:id="end0508c1401"/>周。縱住於世。無所益故。必於
<lb ed="X" n="0508c15"/><lb ed="R093" n="0507a09"/>中夜者。表身歸中道。性入常寂之義<note place="inline">問。今佛唱滅文云。如來不
<lb ed="X" n="0508c16"/><lb ed="R093" n="0507a10"/>久。當入涅槃。尙待異時。今云今日中夜。法華涅槃。相去何太促乎。豈彼佛未說涅槃。而取滅度耶。答。此有
<lb ed="X" n="0508c17"/><lb ed="R093" n="0507a11"/>二義。一約法廣略不定。二約時延促不定。約法廣略不定者。同是一法或廣說無盡。或一言略周。約時延
<lb ed="X" n="0508c18"/><lb ed="R093" n="0507a12"/>促不定者。同在一時。或延爲多劫。或促歸一念。總以佛力自在。神用難思。因機差別。隨心現量。豈可以常
<lb ed="X" n="0508c19"/><lb ed="R093" n="0507a13"/>情而難問哉</note>。對衆唱滅竟。</p><p xml:id="pX33p0508c1911" cb:place="inline">△二授記潛輝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508c20"/><lb ed="R093" n="0507a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0508c2001">時有菩薩名曰德藏<note place="inline">至</note>便於中夜入無餘涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0508c21"/><lb ed="R093" n="0507a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0508c2101">初授記補處。菩薩名德藏者。準大成有二義。一含
<lb ed="X" n="0508c22"/><lb ed="R093" n="0507a16"/>藏義。謂恒沙功德。悉皆具足故。二出生義。謂以此
<lb ed="X" n="0508c23"/><lb ed="R093" n="0507a17"/>功德。徧施衆生故。一約自證。二約化他言也。聖言
<lb ed="X" n="0508c24"/><lb ed="R093" n="0507a18"/>說與曰授。憶念取證曰記。時有德藏。卽授其記者
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0509a" n="0509a"/>
<lb ed="X" n="0509a01"/><lb ed="R093" n="0507b01"/>有三義。一入滅時近故。二道統事急故。三人不可
<lb ed="X" n="0509a02"/><lb ed="R093" n="0507b02"/>失故。吿諸比丘者有二義。一令作證明故。二令知
<lb ed="X" n="0509a03"/><lb ed="R093" n="0507b03"/>依止故。次當作佛者。非同法華遠記。乃記以次補
<lb ed="X" n="0509a04"/><lb ed="R093" n="0507b04"/>佛處。與今佛記彌勒事同。要知法華非無遠記。葢
<lb ed="X" n="0509a05"/><lb ed="R093" n="0507b05"/>文殊不欲盡言。恐成解路。障後悟門耳。因備衆德。
<lb ed="X" n="0509a06"/><lb ed="R093" n="0507b06"/>果感相嚴。故別號淨身。多陀阿伽度。此云如來。阿
<lb ed="X" n="0509a07"/><lb ed="R093" n="0507b07"/>羅訶。此云應供。三藐三佛陀此云正徧知。十種通
<lb ed="X" n="0509a08"/><lb ed="R093" n="0507b08"/>號。擧前以攝後故。</p><p xml:id="pX33p0509a0808" cb:place="inline">佛授下。記以潛輝。授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0509a0801" n="0509a0801"/><anchor xml:id="beg0509a0801" n="0509a0801"/>已<anchor xml:id="end0509a0801"/>。便入
<lb ed="X" n="0509a09"/><lb ed="R093" n="0507b09"/>滅者。大成云。斯道有賴故。本懷<anchor xml:id="nkr_note_add_0509a0901" n="0509a0901"/><anchor xml:id="beg0509a0901" n="0509a0901"/>已<anchor xml:id="end0509a0901"/>暢故。化緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0509a0902" n="0509a0902"/><anchor xml:id="beg0509a0902" n="0509a0902"/>已<anchor xml:id="end0509a0902"/>畢
<lb ed="X" n="0509a10"/><lb ed="R093" n="0507b10"/>故。自此以上。約大科共有五段。係燈明一代化儀。
<lb ed="X" n="0509a11"/><lb ed="R093" n="0507b11"/>今佛四十年前。多方陶汰。時至機熟。是過去事與
<lb ed="X" n="0509a12"/><lb ed="R093" n="0507b12"/>燈明同也。經初顯相逗機。放光東照。會衆騰疑。是
<lb ed="X" n="0509a13"/><lb ed="R093" n="0507b13"/>現前事與燈明同也。至於說法授記。猶屬後事。雖
<lb ed="X" n="0509a14"/><lb ed="R093" n="0507b14"/>未見其同。可以預知。前云欲說大法等。本於此矣。
<lb ed="X" n="0509a15"/><lb ed="R093" n="0507b15"/>別明往事竟。</p><p xml:id="pX33p0509a1506" cb:place="inline">△三結會古今二。一師弟本因。二結
<lb ed="X" n="0509a16"/><lb ed="R093" n="0507b16"/>會釋疑。初二。一文殊本因。二彌勒本因。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a17"/><lb ed="R093" n="0507b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0509a1701">佛滅度後妙光菩薩<note place="inline">至</note>其最後成佛者名曰然燈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509a18"/><lb ed="R093" n="0507b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0509a1801">初妙光弘經。滅後持經者。奉是道以修身。自行也。
<lb ed="X" n="0509a19"/><lb ed="R093" n="0508a01"/>滿劫演說者。運是道以利衆。化他也。</p><p xml:id="pX33p0509a1915" cb:place="inline">日月下。八子
<lb ed="X" n="0509a20"/><lb ed="R093" n="0508a02"/>受化。燈明八子。皆師妙光者。以妙光二利具足。堪
<lb ed="X" n="0509a21"/><lb ed="R093" n="0508a03"/>爲師承故。大成云。不以父爲師。以妙光爲師者。易
<lb ed="X" n="0509a22"/><lb ed="R093" n="0508a04"/>子而敎之意。今羅云師身子亦然。妙光敎化者。敎
<lb ed="X" n="0509a23"/><lb ed="R093" n="0508a05"/>以實道。化其權心故。權心旣化。實志自堅。故云堅
<lb ed="X" n="0509a24"/><lb ed="R093" n="0508a06"/>固菩提。堅不自堅。功歸妙光。故云令其堅固。</p><p xml:id="pX33p0509a2418" cb:place="inline">是諸
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0509b" n="0509b"/>
<lb ed="X" n="0509b01"/><lb ed="R093" n="0508a07"/>下。極顯因深。王子供佛。行滿也。皆成佛道。果圓也。
<lb ed="X" n="0509b02"/><lb ed="R093" n="0508a08"/>弟子行滿果圓。師可知矣。是皆文殊恐類自伐。故
<lb ed="X" n="0509b03"/><lb ed="R093" n="0508a09"/>假王子。以顯自<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b0301" n="0509b0301"/><anchor xml:id="beg0509b0301" n="0509b0301"/>己<anchor xml:id="end0509b0301"/>深本。最後成佛。卽第八子也。名
<lb ed="X" n="0509b04"/><lb ed="R093" n="0508a10"/>曰然燈者。準大論初生之時。身光如燈。以至成佛。
<lb ed="X" n="0509b05"/><lb ed="R093" n="0508a11"/>故以名焉。是釋迦第二僧祇授記本師。據此則釋
<lb ed="X" n="0509b06"/><lb ed="R093" n="0508a12"/>迦師然燈。然燈繼七兄。展轉逆推。歷九世而之妙
<lb ed="X" n="0509b07"/><lb ed="R093" n="0508a13"/>光。則文殊深本。豈可思議者哉。文殊本因竟。</p><p xml:id="pX33p0509b0718" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0509b08"/><lb ed="R093" n="0508a14"/>彌勒本因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509b09"/><lb ed="R093" n="0508a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0509b0901">八百弟子中有一人<note place="inline">至</note>供養恭敬尊重讚歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509b10"/><lb ed="R093" n="0508a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0509b1001">初抑其名利役心。前云妙光有八百弟子。此云八
<lb ed="X" n="0509b11"/><lb ed="R093" n="0508a17"/>百弟子。中有一人。則一人亦妙光之弟子也。名與
<lb ed="X" n="0509b12"/><lb ed="R093" n="0508a18"/>利相因。旣號求名。則心爲利役可知。貪著等。出命
<lb ed="X" n="0509b13"/><lb ed="R093" n="0508b01"/>名之由。利養爲役心之本。旣曰貪著。必是好遊族
<lb ed="X" n="0509b14"/><lb ed="R093" n="0508b02"/>姓。忘實務名之人。如是之人。不暇讀誦。雖復勉強
<lb ed="X" n="0509b15"/><lb ed="R093" n="0508b03"/>讀誦。其心思智慮。盡爲名利所耗。故曰而不通利。
<lb ed="X" n="0509b16"/><lb ed="R093" n="0508b04"/>通謂達其義。利謂熟其文也。多所忘失者。不通則
<lb ed="X" n="0509b17"/><lb ed="R093" n="0508b05"/>義非<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b1701" n="0509b1701"/><anchor xml:id="beg0509b1701" n="0509b1701"/>己<anchor xml:id="end0509b1701"/>有。多至昏忘。不利則文非心持。多至廢失。
<lb ed="X" n="0509b18"/><lb ed="R093" n="0508b06"/>是則文義全無實得。讀誦惟慕虗名。故以故號求
<lb ed="X" n="0509b19"/><lb ed="R093" n="0508b07"/>名結之。</p><p xml:id="pX33p0509b1904" cb:place="inline">是人下。揚其種善値佛。種善者。所貪利養。
<lb ed="X" n="0509b20"/><lb ed="R093" n="0508b08"/>不私於<anchor xml:id="nkr_note_add_0509b2001" n="0509b2001"/><anchor xml:id="beg0509b2001" n="0509b2001"/>己<anchor xml:id="end0509b2001"/>。多於佛法僧中。作利益事故。由此因緣。
<lb ed="X" n="0509b21"/><lb ed="R093" n="0508b09"/>故得値佛。無量百千等。極言其値佛之多。供養恭
<lb ed="X" n="0509b22"/><lb ed="R093" n="0508b10"/>敬等。極顯其無空過者。初云亦者。例上八子而言。
<lb ed="X" n="0509b23"/><lb ed="R093" n="0508b11"/>言不惟八子行滿果圓。雖如是求名之人。亦以種
<lb ed="X" n="0509b24"/><lb ed="R093" n="0508b12"/>善因緣。値無量佛。由此觀之。則今之學道者。苟未
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0509c" n="0509c"/>
<lb ed="X" n="0509c01"/><lb ed="R093" n="0508b13"/>能輟利養。絕貪求。亦當於佛法僧中。作利益事。爲
<lb ed="X" n="0509c02"/><lb ed="R093" n="0508b14"/>當來値佛之因耳。師弟本因竟。</p><p xml:id="pX33p0509c0213" cb:place="inline">△二結會釋疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c03"/><lb ed="R093" n="0508b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0509c0301">彌勒當知爾時妙光菩薩<note place="inline">至</note>求名菩薩汝身是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c04"/><lb ed="R093" n="0508b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0509c0401">本地旣彰。理合自醒。彌勒故昧宿因。故敎以當知。
<lb ed="X" n="0509c05"/><lb ed="R093" n="0508b17"/>昔之妙光。卽今之文殊。故曰豈異人乎。我身是也。
<lb ed="X" n="0509c06"/><lb ed="R093" n="0508b18"/>昔之求名。卽今之彌勒。故曰求名菩薩。汝身是也。
<lb ed="X" n="0509c07"/><lb ed="R093" n="0509a01"/>科云釋疑者。恐疑彌勒文殊。同居學地。知與不知。
<lb ed="X" n="0509c08"/><lb ed="R093" n="0509a02"/>彼此應同。何故彌勒問。而文殊答耶。故結會以釋
<lb ed="X" n="0509c09"/><lb ed="R093" n="0509a03"/>之。言迹雖同居學地。本實各有淺深。一弟一師。故
<lb ed="X" n="0509c10"/><lb ed="R093" n="0509a04"/>應問應答。結會古今竟。</p><p xml:id="pX33p0509c1010" cb:place="inline">△四應問結答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c11"/><lb ed="R093" n="0509a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0509c1101">今見此瑞與本無異<note place="inline">至</note>敎菩薩法佛所護念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c12"/><lb ed="R093" n="0509a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0509c1201">此瑞指今佛光相。與本燈明。若合符節。故云無異。
<lb ed="X" n="0509c13"/><lb ed="R093" n="0509a07"/>是故惟忖。應前如我惟忖。言前云如我惟忖等者。
<lb ed="X" n="0509c14"/><lb ed="R093" n="0509a08"/>葢以是今昔不異之故耳。當說大乘等者。光瑞旣
<lb ed="X" n="0509c15"/><lb ed="R093" n="0509a09"/>同。說法亦應同故。準前彌勒問云。四衆龍神。瞻察
<lb ed="X" n="0509c16"/><lb ed="R093" n="0509a10"/>仁者。爲說何等。今云當說大乘等。正應問而結答
<lb ed="X" n="0509c17"/><lb ed="R093" n="0509a11"/>之也。長行竟。</p><p xml:id="pX33p0509c1706" cb:place="inline">△二偈頌<note place="inline">標頌云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c18"/><lb ed="R093" n="0509a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0509c1801">爾時<name role="" type="person">文殊師利</name>於大衆中欲重宣此義而說偈言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c19"/><lb ed="R093" n="0509a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0509c1901">△<note place="inline">正頌</note>分四。一頌總引燈明。二頌別明往事。三頌結
<lb ed="X" n="0509c20"/><lb ed="R093" n="0509a14"/>會古今。四頌應問結答。初<note place="inline">上長行分二。一詳引最初一佛。二略引相繼二
<lb ed="X" n="0509c21"/><lb ed="R093" n="0509a15"/>萬。今偈頌不分。且爲文最略。屬略頌也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c22"/><lb ed="R093" n="0509a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0509c2201">我念過去世無量無數劫<note place="inline">至</note>令入佛智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0509c23"/><lb ed="R093" n="0509a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0509c2301">念謂憶念。過去遠指往昔。長行云。無量無邊不可
<lb ed="X" n="0509c24"/><lb ed="R093" n="0509a18"/>思議阿僧祇劫。此云無量無數者。擧始末以攝中。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0510a" n="0510a"/>
<lb ed="X" n="0510a01"/><lb ed="R093" n="0509b01"/>隨偈便故。佛之一字。總指二萬燈明。然佛雖九界
<lb ed="X" n="0510a02"/><lb ed="R093" n="0509b02"/>通尊。而現相人中。故稱人中尊也。號日月燈明者。
<lb ed="X" n="0510a03"/><lb ed="R093" n="0509b03"/>擧別號。攝通號故。世尊演說法者。準長行卽是正
<lb ed="X" n="0510a04"/><lb ed="R093" n="0509b04"/>法。亦是初中後善。初善獨被大根。中善廣被三乘。
<lb ed="X" n="0510a05"/><lb ed="R093" n="0509b05"/>故云度無量衆生。及無數億菩薩。後善會三歸一。
<lb ed="X" n="0510a06"/><lb ed="R093" n="0509b06"/>普記成佛。故云令入佛智慧。頌總引燈明竟。</p><p xml:id="pX33p0510a0618" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0510a07"/><lb ed="R093" n="0509b07"/>頌別明往事五。一頌時至機熟。二頌顯相逗機。三
<lb ed="X" n="0510a08"/><lb ed="R093" n="0509b08"/>頌放光東照。四頌會衆騰疑。五頌說法授記。初<note place="inline">略頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510a09"/><lb ed="R093" n="0509b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510a0901">佛未出家時所生八王子見大聖出家亦隨修梵行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510a10"/><lb ed="R093" n="0509b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510a1001">首二句。頌略擧時機。佛指最後佛也。八王子。擧數
<lb ed="X" n="0510a11"/><lb ed="R093" n="0509b11"/>略名。下二句。頌義顯至熟。大聖出家。略得菩提。隨
<lb ed="X" n="0510a12"/><lb ed="R093" n="0509b12"/>修梵行。略發意爲師。及植善等義。</p><p xml:id="pX33p0510a1214" cb:place="inline">△二頌顯相逗
<lb ed="X" n="0510a13"/><lb ed="R093" n="0509b13"/>機<note place="inline">長行分三。今略大衆喜觀。惟存前二。仍與長行不類。屬義頌也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510a14"/><lb ed="R093" n="0509b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510a1401">時佛說大乘經名無量義<note place="inline">至</note>卽時大震動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510a15"/><lb ed="R093" n="0509b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510a1501">初頌說經入定。無量義經。雖明爲菩薩。而暗爲聲
<lb ed="X" n="0510a16"/><lb ed="R093" n="0509b16"/>聞。故云衆中分別。餘同長行。</p><p xml:id="pX33p0510a1612" cb:place="inline">後六句。頌雨華動地。
<lb ed="X" n="0510a17"/><lb ed="R093" n="0509b17"/>四華擧一。長出天鼓自鳴。大成云。此鼓在妙法堂
<lb ed="X" n="0510a18"/><lb ed="R093" n="0509b18"/>上。諸天娛樂時。其鼓自鳴。演說苦空無常不淨等
<lb ed="X" n="0510a19"/><lb ed="R093" n="0510a01"/>法。今表出定之後。無問自說。故自鳴也。諸天二句。
<lb ed="X" n="0510a20"/><lb ed="R093" n="0510a02"/>明雨華鳴鼓所以。葢爲供養人中尊也。一切佛上。
<lb ed="X" n="0510a21"/><lb ed="R093" n="0510a03"/>準今佛顯相文中。卽指一佛化境。非十方佛土也。
<lb ed="X" n="0510a22"/><lb ed="R093" n="0510a04"/>頌顯相逗機竟。</p><p xml:id="pX33p0510a2207" cb:place="inline">△三頌放光東照分二。一一光所
<lb ed="X" n="0510a23"/><lb ed="R093" n="0510a05"/>照之境。二諸境所現之相。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510a24"/><lb ed="R093" n="0510a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510a2401">佛放眉間光現諸希有事此光照東方萬八千佛土。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0510b" n="0510b"/>
<lb ed="X" n="0510b01"/><lb ed="R093" n="0510a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510b0101">諸希有事。預指下科諸相。葢是文殊信口帶言。非
<lb ed="X" n="0510b02"/><lb ed="R093" n="0510a08"/>此科正意。</p><p xml:id="pX33p0510b0205" cb:place="inline">△二諸境所現之相<note place="inline">長行但云。如今所見。是諸佛土。今詳
<lb ed="X" n="0510b03"/><lb ed="R093" n="0510a09"/>細頌出。屬廣頌</note>。於中分二。一衆生機感。二諸佛化應。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510b04"/><lb ed="R093" n="0510a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510b0401">示一切衆生生死業報處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510b05"/><lb ed="R093" n="0510a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510b0501">示現也。處之一字。總通上文。謂生死處。造業處。受
<lb ed="X" n="0510b06"/><lb ed="R093" n="0510a12"/>報處也。準彌勒偈中。六道衆生。卽此中初句。生死
<lb ed="X" n="0510b07"/><lb ed="R093" n="0510a13"/>所趣。善惡業緣。受報好醜。如次卽此中三處。是今
<lb ed="X" n="0510b08"/><lb ed="R093" n="0510a14"/>昔所現機感同也。</p><p xml:id="pX33p0510b0808" cb:place="inline">△二諸佛化應分二。一從實施
<lb ed="X" n="0510b09"/><lb ed="R093" n="0510a15"/>權。二會權歸實。初二。一從實。二施權。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510b10"/><lb ed="R093" n="0510a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510b1001">有見諸佛土以衆寶莊嚴<note place="inline">至</note>敷演深法義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510b11"/><lb ed="R093" n="0510a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510b1101">初成道前相。土以寶嚴。受用土也。琉璃。具云吠琉
<lb ed="X" n="0510b12"/><lb ed="R093" n="0510a18"/>璃。此云靑色寶。玻瓈。此云水玉。惟此二色。映蔽衆
<lb ed="X" n="0510b13"/><lb ed="R093" n="0510b01"/>寶。故偏言之。轉染成淨。力資佛光。故云斯由佛光
<lb ed="X" n="0510b14"/><lb ed="R093" n="0510b02"/>照也。此是諸佛垂得菩提。勝依先現之相。及見諸
<lb ed="X" n="0510b15"/><lb ed="R093" n="0510b03"/>天人等。八部擧五。以攝餘故。各供養其佛者。或敷
<lb ed="X" n="0510b16"/><lb ed="R093" n="0510b04"/>座雨華。或擊鼓奏樂等。此是諸佛垂得菩提。預興
<lb ed="X" n="0510b17"/><lb ed="R093" n="0510b05"/>供養之相。準大通道前之文。足證此義。今佛光相
<lb ed="X" n="0510b18"/><lb ed="R093" n="0510b06"/>無此者。彌勒偈略耳。防難偈中亦云。示諸佛土。衆
<lb ed="X" n="0510b19"/><lb ed="R093" n="0510b07"/>寶嚴淨。是今昔所現。道前之相同也。</p><p xml:id="pX33p0510b1915" cb:place="inline">又見下。成道
<lb ed="X" n="0510b20"/><lb ed="R093" n="0510b08"/>說法。自然成佛道者。謂功圓行滿。一念相應。習氣
<lb ed="X" n="0510b21"/><lb ed="R093" n="0510b09"/>頓斷。任運而成。非謂無修無證。有濫外計。身色句。
<lb ed="X" n="0510b22"/><lb ed="R093" n="0510b10"/>受用身也。舍那金軀。巍然晃耀。故如金山。無量相
<lb ed="X" n="0510b23"/><lb ed="R093" n="0510b11"/>海。皆悉具足。故曰端嚴。不共凡小所見。故云微妙。
<lb ed="X" n="0510b24"/><lb ed="R093" n="0510b12"/>土以寶嚴。身如金山。身土相依。故如琉璃龕中。現
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0510c" n="0510c"/>
<lb ed="X" n="0510c01"/><lb ed="R093" n="0510b13"/>眞金像也。大衆。卽華嚴海會。佛於其中。敷普賢行
<lb ed="X" n="0510c02"/><lb ed="R093" n="0510b14"/>門。演遮那性海。羣機絕分。名深法義。準彌勒偈云。
<lb ed="X" n="0510c03"/><lb ed="R093" n="0510b15"/>又覩諸佛。聖主師子。卽此中又見諸如來四句。演
<lb ed="X" n="0510c04"/><lb ed="R093" n="0510b16"/>說經典。微妙第一。卽此中如淨琉璃中四句。是今
<lb ed="X" n="0510c05"/><lb ed="R093" n="0510b17"/>昔所現。成道說法同也。從實竟。</p><p xml:id="pX33p0510c0513" cb:place="inline">△二施權。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c06"/><lb ed="R093" n="0510b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510c0601">一一諸佛土聲聞衆無數因佛光所照悉見彼大衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c07"/><lb ed="R093" n="0511a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510c0701">首二句。擧機該敎。如今佛光相中。說聲聞乘同。下
<lb ed="X" n="0510c08"/><lb ed="R093" n="0511a02"/>二句。大衆二字。義該緣覺菩薩。與今佛光相中。說
<lb ed="X" n="0510c09"/><lb ed="R093" n="0511a03"/>緣覺菩薩乘同。準前彌勒若人遭苦等偈。卽此科
<lb ed="X" n="0510c10"/><lb ed="R093" n="0511a04"/>義也。從實施權竟。</p><p xml:id="pX33p0510c1008" cb:place="inline">△二會權歸實分三。一進戒二
<lb ed="X" n="0510c11"/><lb ed="R093" n="0511a05"/>度。二施忍二度。三禪慧二度。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c12"/><lb ed="R093" n="0511a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510c1201">或有諸比丘在於山林中精進持淨戒。猶如護明珠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c13"/><lb ed="R093" n="0511a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510c1301">在山林中者。雖欲絕塵。易辦道故。精進持戒者。以
<lb ed="X" n="0510c14"/><lb ed="R093" n="0511a08"/>精進爲先鋒。以持戒爲主帥。破煩惱敵。護法身命
<lb ed="X" n="0510c15"/><lb ed="R093" n="0511a09"/>故。輪王頂上明珠。最所珍護。而菩薩護戒若彼。故
<lb ed="X" n="0510c16"/><lb ed="R093" n="0511a10"/>云猶如護明珠也。</p><p xml:id="pX33p0510c1608" cb:place="inline">△二施忍二度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c17"/><lb ed="R093" n="0511a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510c1701">又見諸菩薩行施忍辱等其數如恒沙斯由佛光照。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c18"/><lb ed="R093" n="0511a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510c1801">菩薩行施。內外無悋。非具大忍辱者不能。故幷列
<lb ed="X" n="0510c19"/><lb ed="R093" n="0511a13"/>之。餘可知。</p><p xml:id="pX33p0510c1905" cb:place="inline">△三禪慧二度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c20"/><lb ed="R093" n="0511a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0510c2001">又見諸菩薩深入諸禪定<note place="inline">至</note>說法求佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0510c21"/><lb ed="R093" n="0511a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0510c2101">初禪度。深入者。揀非初修。內外俱寂。故曰身心不
<lb ed="X" n="0510c22"/><lb ed="R093" n="0511a16"/>動。以斯求道。眞受道之器也。</p><p xml:id="pX33p0510c2212" cb:place="inline">後四句。慧度。實智觀
<lb ed="X" n="0510c23"/><lb ed="R093" n="0511a17"/>法。了法無相。故云寂滅。旣知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0510c2301" n="0510c2301"/><anchor xml:id="beg0510c2301" n="0510c2301"/>已<anchor xml:id="end0510c2301"/>。於國演說。借利
<lb ed="X" n="0510c24"/><lb ed="R093" n="0511a18"/>物以成<anchor xml:id="nkr_note_add_0510c2401" n="0510c2401"/><anchor xml:id="beg0510c2401" n="0510c2401"/>己<anchor xml:id="end0510c2401"/>德。故曰求道。頌放光東照竟。</p><p xml:id="pX33p0510c2416" cb:place="inline">△四頌會
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0511a" n="0511a"/>
<lb ed="X" n="0511a01"/><lb ed="R093" n="0511b01"/>衆騰疑<note place="inline">略頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511a02"/><lb ed="R093" n="0511b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0511a0201">爾時四部衆見日月燈佛<note place="inline">至</note>是事何因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511a03"/><lb ed="R093" n="0511b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0511a0301">長行以本稱。故云二十億菩薩。樂欲聽法。偈頌以
<lb ed="X" n="0511a04"/><lb ed="R093" n="0511b04"/>迹論。故云爾時四部衆。見神通力。<anchor xml:id="nkr_note_add_0511a0401" n="0511a0401"/><anchor xml:id="beg0511a0401" n="0511a0401"/>已<anchor xml:id="end0511a0401"/>知爲瑞。故心
<lb ed="X" n="0511a05"/><lb ed="R093" n="0511b05"/>皆歡喜。未諭何緣。故各自相問。各自相問者。謂各
<lb ed="X" n="0511a06"/><lb ed="R093" n="0511b06"/>以此事。存諸內而問諸心也。</p><p xml:id="pX33p0511a0612" cb:place="inline">△五頌說法授記分
<lb ed="X" n="0511a07"/><lb ed="R093" n="0511b07"/>二。一頌出定說法。二頌唱滅授記。初<note place="inline">此與長行。義同文別。屬義
<lb ed="X" n="0511a08"/><lb ed="R093" n="0511b08"/>頌也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511a09"/><lb ed="R093" n="0511b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0511a0901">天人所奉尊適從三昧起<note place="inline">至</note>悉皆能受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511a10"/><lb ed="R093" n="0511b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0511a1001">初所被之機。大聖出世。人天奉敬尊崇。名所奉尊。
<lb ed="X" n="0511a11"/><lb ed="R093" n="0511b11"/>適猶方也。謂時節旣至。方從定起也。讚妙光者。將
<lb ed="X" n="0511a12"/><lb ed="R093" n="0511b12"/>以大法饒益。安其心故。智慧充足。以斯道。覺斯民。
<lb ed="X" n="0511a13"/><lb ed="R093" n="0511b13"/>故曰爲世間眼。道德全備。聞而敬。見而親。故曰一
<lb ed="X" n="0511a14"/><lb ed="R093" n="0511b14"/>切歸信。如斯之人。乃能代佛宣揚。故曰奉持法藏
<lb ed="X" n="0511a15"/><lb ed="R093" n="0511b15"/>此讚其利他德也。如我所說者。通指一代敎典。非
<lb ed="X" n="0511a16"/><lb ed="R093" n="0511b16"/>妙光不能體證。非妙光不能了知。故曰惟汝能證
<lb ed="X" n="0511a17"/><lb ed="R093" n="0511b17"/>知。此讚其自利德也。準長行。從文殊口中叙出。此
<lb ed="X" n="0511a18"/><lb ed="R093" n="0511b18"/>中。借燈明語句說來。長行云八百弟子。明歸信者
<lb ed="X" n="0511a19"/><lb ed="R093" n="0512a01"/>衆。此中云一切歸信。顯弟子之多。長行偈頌。文別
<lb ed="X" n="0511a20"/><lb ed="R093" n="0512a02"/>義同。</p><p xml:id="pX33p0511a2003" cb:place="inline">世尊下。能被之敎。妙光歡喜。非爲讚歎故喜。
<lb ed="X" n="0511a21"/><lb ed="R093" n="0512a03"/>以讚歎必說法故。說是法華。非爲歡喜故說。以歡
<lb ed="X" n="0511a22"/><lb ed="R093" n="0512a04"/>喜必信受故<note place="inline">問。今佛出定。何無讚歎身子之語。答。想應有之。以非正義。經家不叙。今叙
<lb ed="X" n="0511a23"/><lb ed="R093" n="0512a05"/>之者。欲與長行。變其文勢耳</note>。滿六下。會遇時節。準長行有三義。
<lb ed="X" n="0511a24"/><lb ed="R093" n="0512a06"/>一說無異座。二聽無異席。三時衆不懈。今缺後二。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0511b" n="0511b"/>
<lb ed="X" n="0511b01"/><lb ed="R093" n="0512a07"/>乃補出妙光受持。義互顯也。然上文。燈明讚以能
<lb ed="X" n="0511b02"/><lb ed="R093" n="0512a08"/>奉持。能證知。今妙光果能受持。則燈明可謂知人。
<lb ed="X" n="0511b03"/><lb ed="R093" n="0512a09"/>而妙光可謂不負所知矣。頌出定說法竟。</p><p xml:id="pX33p0511b0317" cb:place="inline">△二頌
<lb ed="X" n="0511b04"/><lb ed="R093" n="0512a10"/>唱滅授記分二。一頌對衆唱滅。二頌授記潛輝。初
<lb ed="X" n="0511b05"/><lb ed="R093" n="0512a11"/><note place="inline">此科廣於長行。兼補後四句。屬廣頌。兼補頌也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b06"/><lb ed="R093" n="0512a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0511b0601">佛說是法華令衆歡喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0511b0601" n="0511b0601"/><anchor xml:id="beg0511b0601" n="0511b0601"/>已<anchor xml:id="end0511b0601"/><note place="inline">至</note>億劫時一遇。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b07"/><lb ed="R093" n="0512a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0511b0701">首二句。結前。令衆歡喜者。喜非尋常。乃心生大歡
<lb ed="X" n="0511b08"/><lb ed="R093" n="0512a14"/>喜。自知當作佛也。</p><p xml:id="pX33p0511b0808" cb:place="inline">尋卽下。正明。吿於天人者。略梵
<lb ed="X" n="0511b09"/><lb ed="R093" n="0512a15"/>魔沙門。及婆羅門等故。實相妙理。徧在諸法。故云
<lb ed="X" n="0511b10"/><lb ed="R093" n="0512a16"/>諸法實相。如云是法住法位是也。法華會上頭頭
<lb ed="X" n="0511b11"/><lb ed="R093" n="0512a17"/>顯示。故曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0511b1101" n="0511b1101"/><anchor xml:id="beg0511b1101" n="0511b1101"/>已<anchor xml:id="end0511b1101"/>爲汝說。如云世間相常住是也。說<anchor xml:id="nkr_note_add_0511b1102" n="0511b1102"/><anchor xml:id="beg0511b1102" n="0511b1102"/>已<anchor xml:id="end0511b1102"/>
<lb ed="X" n="0511b12"/><lb ed="R093" n="0512a18"/>卽唱滅者。令生渴仰。幷息憍恣故。</p><p xml:id="pX33p0511b1214" cb:place="inline">後四句誡勉<note place="inline">補頌</note>
<lb ed="X" n="0511b13"/><lb ed="R093" n="0512b01"/>汝一二句。卽誡以令息憍恣。放逸卽憍恣也。諸佛
<lb ed="X" n="0511b14"/><lb ed="R093" n="0512b02"/>二句。卽誡以令生渴仰。難値故渴仰也。</p><p xml:id="pX33p0511b1416" cb:place="inline">△二頌授
<lb ed="X" n="0511b15"/><lb ed="R093" n="0512b03"/>記潛輝<note place="inline">準長行惟二義。一授記德藏。二記<anchor xml:id="nkr_note_add_0511b1501" n="0511b1501"/><anchor xml:id="beg0511b1501" n="0511b1501"/>已<anchor xml:id="end0511b1501"/>潛輝。今補前後三義。而二義之文。仍與長行不
<lb ed="X" n="0511b16"/><lb ed="R093" n="0512b04"/>類。屬補頌。兼義頌也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b17"/><lb ed="R093" n="0512b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0511b1701">世尊諸子等聞佛入涅槃<note place="inline">至</note>以求無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511b18"/><lb ed="R093" n="0512b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0511b1801">初時衆悲惱<note place="inline">補頌</note>。諸子卽四衆人等。旣受佛化。俱得
<lb ed="X" n="0511b19"/><lb ed="R093" n="0512b07"/>稱子故。悲謂悲佛入滅。惱謂惱自無依。又悲者。悲
<lb ed="X" n="0511b20"/><lb ed="R093" n="0512b08"/>佛入滅之速。惱者惱自進修之遲。一猶獨也。言諸
<lb ed="X" n="0511b21"/><lb ed="R093" n="0512b09"/>佛應世。會必有離。但今佛入滅。獨何速疾若是。此
<lb ed="X" n="0511b22"/><lb ed="R093" n="0512b10"/>悲惱之不容<anchor xml:id="nkr_note_add_0511b2201" n="0511b2201"/><anchor xml:id="beg0511b2201" n="0511b2201"/>己<anchor xml:id="end0511b2201"/>也。</p><p xml:id="pX33p0511b2208" cb:place="inline">聖主下。如來安慰<note place="inline">補頌</note>聖主見前。
<lb ed="X" n="0511b23"/><lb ed="R093" n="0512b11"/>法之王者。於諸法中得自在故。安慰者。如來見其
<lb ed="X" n="0511b24"/><lb ed="R093" n="0512b12"/>悲惱過分。有至淚如波羅奢伽華者。故用善言安
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0511c" n="0511c"/>
<lb ed="X" n="0511c01"/><lb ed="R093" n="0512b13"/>撫。順意而慰諭之。汝等句。正安慰之語。言汝等勿
<lb ed="X" n="0511c02"/><lb ed="R093" n="0512b14"/>以佛滅爲憂。勿以無依爲怖也。</p><p xml:id="pX33p0511c0213" cb:place="inline">是德下。授記德藏
<lb ed="X" n="0511c03"/><lb ed="R093" n="0512b15"/><note place="inline">義頌</note>無漏實相。約諸佛所證而言。言衆生雖具實相。
<lb ed="X" n="0511c04"/><lb ed="R093" n="0512b16"/>由煩惱染故。如器破漏。不堪復用。惟佛妄盡理圓。
<lb ed="X" n="0511c05"/><lb ed="R093" n="0512b17"/>乃稱無漏。今<name role="" type="person">德藏菩薩</name>。雖未成佛。然於無漏實相。
<lb ed="X" n="0511c06"/><lb ed="R093" n="0512b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0511c0601" n="0511c0601"/><anchor xml:id="beg0511c0601" n="0511c0601"/>已<anchor xml:id="end0511c0601"/>能現量體悟。故云通達。餘可知。</p><p xml:id="pX33p0511c0614" cb:place="inline">佛此下。記<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c0602" n="0511c0602"/><anchor xml:id="beg0511c0602" n="0511c0602"/>已<anchor xml:id="end0511c0602"/>潛
<lb ed="X" n="0511c07"/><lb ed="R093" n="0513a01"/>輝<note place="inline">義頌</note>。衆生機宜如薪。如來敎化如火。機盡化息。如
<lb ed="X" n="0511c08"/><lb ed="R093" n="0513a02"/>薪盡火滅也。分布舍利。起無量塔者。表大慈平等。
<lb ed="X" n="0511c09"/><lb ed="R093" n="0513a03"/>至化普及之意。</p><p xml:id="pX33p0511c0907" cb:place="inline">比丘下。時衆回心<note place="inline">補頌</note>。數如恒沙者。
<lb ed="X" n="0511c10"/><lb ed="R093" n="0513a04"/>卽見佛滅度。心生渴仰。回小向大之衆。然此衆向
<lb ed="X" n="0511c11"/><lb ed="R093" n="0513a05"/>雖精進。未免依恃如來。間起憍厭。今見佛滅無依。
<lb ed="X" n="0511c12"/><lb ed="R093" n="0513a06"/>故倍加精求。欲作未來得度之緣。後云諸佛滅度
<lb ed="X" n="0511c13"/><lb ed="R093" n="0513a07"/>後。若人善軟心。如是諸衆生。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c1301" n="0511c1301"/><anchor xml:id="beg0511c1301" n="0511c1301"/>已<anchor xml:id="end0511c1301"/>成佛道。卽此類
<lb ed="X" n="0511c14"/><lb ed="R093" n="0513a08"/>也。頌別明往事竟。</p><p xml:id="pX33p0511c1408" cb:place="inline">△三頌結會古今分二。一頌師
<lb ed="X" n="0511c15"/><lb ed="R093" n="0513a09"/>弟本因。二頌結會釋疑。初二。一頌文殊本因。二頌
<lb ed="X" n="0511c16"/><lb ed="R093" n="0513a10"/>彌勒本因。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511c17"/><lb ed="R093" n="0513a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0511c1701">是妙光法師奉持佛法藏<note place="inline">至</note>度脫無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0511c18"/><lb ed="R093" n="0513a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0511c1801">初妙光弘經。法藏則曰奉持。法華則曰廣宣者。雖
<lb ed="X" n="0511c19"/><lb ed="R093" n="0513a13"/>諸經皆弘。惟法華爲重也。</p><p xml:id="pX33p0511c1911" cb:place="inline">是諸下。八子受化。妙光
<lb ed="X" n="0511c20"/><lb ed="R093" n="0513a14"/>之道。得之燈明。傳之八子。父作子述。則妙光之繼
<lb ed="X" n="0511c21"/><lb ed="R093" n="0513a15"/>往開來。有功於斯經久矣。</p><p xml:id="pX33p0511c2111" cb:place="inline">供養下。極顯因深。供養
<lb ed="X" n="0511c22"/><lb ed="R093" n="0513a16"/>佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0511c2201" n="0511c2201"/><anchor xml:id="beg0511c2201" n="0511c2201"/>已<anchor xml:id="end0511c2201"/>。福足也。隨順行道。慧足也。福慧雙足。故得相
<lb ed="X" n="0511c23"/><lb ed="R093" n="0513a17"/>繼成佛。八子轉相傳述。次第授受。故云轉次授記。
<lb ed="X" n="0511c24"/><lb ed="R093" n="0513a18"/>天中天者。統論天有四種。一世間天。如世國王。二
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0512a" n="0512a"/>
<lb ed="X" n="0512a01"/><lb ed="R093" n="0513b01"/>生天。如三界諸天。三淨天。卽四果支佛。四義天。謂
<lb ed="X" n="0512a02"/><lb ed="R093" n="0513b02"/>十住菩薩。見一切法是空義故。佛超四天。故稱天
<lb ed="X" n="0512a03"/><lb ed="R093" n="0513b03"/>中之天。諸仙導師者。仙亦有四。一地仙。遷居山林。
<lb ed="X" n="0512a04"/><lb ed="R093" n="0513b04"/>年老不死者。二天仙。三界諸天。飛行變化者。三聖
<lb ed="X" n="0512a05"/><lb ed="R093" n="0513b05"/>仙。四果支佛。神通自在者。四眞仙。三賢十聖。分證
<lb ed="X" n="0512a06"/><lb ed="R093" n="0513b06"/>眞理者。佛化四仙。故稱諸仙導師。</p><p xml:id="pX33p0512a0614" cb:place="inline">△二頌彌勒本
<lb ed="X" n="0512a07"/><lb ed="R093" n="0513b07"/>因<note place="inline">廣頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a08"/><lb ed="R093" n="0513b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0512a0801">是妙光法師時有一弟子<note place="inline">至</note>其數無有量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512a09"/><lb ed="R093" n="0513b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0512a0901">初抑其名利役心。懈怠者。妨正之賊。心常懷之。則
<lb ed="X" n="0512a10"/><lb ed="R093" n="0513b10"/>進修日弛矣。名利者。鈎心之媒。貪而著之。則營逐
<lb ed="X" n="0512a11"/><lb ed="R093" n="0513b11"/>日深矣。營逐日深。自致貪求無厭。多遊族姓之家。
<lb ed="X" n="0512a12"/><lb ed="R093" n="0513b12"/>進修日弛。必至棄捨習誦。廢忘不能通利。據此則
<lb ed="X" n="0512a13"/><lb ed="R093" n="0513b13"/>惟慕虗名。不務眞修。故曰以是因緣。號爲求名。</p><p xml:id="pX33p0512a1319" cb:place="inline">亦
<lb ed="X" n="0512a14"/><lb ed="R093" n="0513b14"/>行下。揚其種善値佛。所求名利。俱資檀度。故曰行
<lb ed="X" n="0512a15"/><lb ed="R093" n="0513b15"/>衆善業。見佛復供者。因福積福。隨順行道者。因慧
<lb ed="X" n="0512a16"/><lb ed="R093" n="0513b16"/>修慧。慧深則般若易滿。福厚則五度可成。故云具
<lb ed="X" n="0512a17"/><lb ed="R093" n="0513b17"/>六波羅密也。佛出釋氏。九十六種捲舌。故稱釋師
<lb ed="X" n="0512a18"/><lb ed="R093" n="0513b18"/>子。以多劫曾供養故。今得見也。現爲補處。故云後
<lb ed="X" n="0512a19"/><lb ed="R093" n="0514a01"/>當作佛。因果俱以彌勒稱者。酧宿願故。準上生經
<lb ed="X" n="0512a20"/><lb ed="R093" n="0514a02"/>云。凡釋迦末法中。精修功德。掃塔塗地。乃至稱名
<lb ed="X" n="0512a21"/><lb ed="R093" n="0514a03"/>禮拜者。命終皆上生兜率。當來隨彌勒下生。今云
<lb ed="X" n="0512a22"/><lb ed="R093" n="0514a04"/>廣度衆生等。蓋卽此耳。又因中隨佛行道。結緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0512a2201" n="0512a2201"/><anchor xml:id="beg0512a2201" n="0512a2201"/>已<anchor xml:id="end0512a2201"/>
<lb ed="X" n="0512a23"/><lb ed="R093" n="0514a05"/>深。故果中說法度生。其數無量。所謂當熟者熟。當
<lb ed="X" n="0512a24"/><lb ed="R093" n="0514a06"/>脫者脫也。彌勒應化偈云。彌勒眞彌勒。化身千百
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0512b" n="0512b"/>
<lb ed="X" n="0512b01"/><lb ed="R093" n="0514a07"/>億。時時示時人。時人自不識。可爲此段作一註脚。
<lb ed="X" n="0512b02"/><lb ed="R093" n="0514a08"/>頌師弟本因竟。</p><p xml:id="pX33p0512b0207" cb:place="inline">△二頌結會釋疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b03"/><lb ed="R093" n="0514a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0512b0301">彼佛滅度後懈怠者汝是妙光法師者今則我身是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b04"/><lb ed="R093" n="0514a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0512b0401">佛滅度後等者。以懈怠之迹。彰著在佛滅度後。非
<lb ed="X" n="0512b05"/><lb ed="R093" n="0514a11"/>謂佛滅度後。乃有是人。又特約佛滅後言者。寓有
<lb ed="X" n="0512b06"/><lb ed="R093" n="0514a12"/>釋疑之意。由菩薩於佛滅後。尙以懈怠見稱。燈明
<lb ed="X" n="0512b07"/><lb ed="R093" n="0514a13"/>生前事迹。自應廢忘。今日之事。勿怪其不知而問
<lb ed="X" n="0512b08"/><lb ed="R093" n="0514a14"/>也。頌結會古今竟。</p><p xml:id="pX33p0512b0808" cb:place="inline">△四頌應問結答<note place="inline">長行總答而略。此中別答
<lb ed="X" n="0512b09"/><lb ed="R093" n="0514a15"/>而廣。屬廣頌。又古德於此立四伏疑。以釋名宗體用今以偈有四段。恰應彌勒前之四問。故以應問結答
<lb ed="X" n="0512b10"/><lb ed="R093" n="0514a16"/>科之</note>。分四。一答第一問。二答第二問。三答第三問。四
<lb ed="X" n="0512b11"/><lb ed="R093" n="0514a17"/>答第四問。初<note place="inline">由前彌勒問云。四衆欣仰。瞻仁及我。世尊何故。放斯光明。故應問而結答
<lb ed="X" n="0512b12"/><lb ed="R093" n="0514a18"/>云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b13"/><lb ed="R093" n="0514b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0512b1301">我見燈明佛本光瑞如此以是知今佛欲說法華經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b14"/><lb ed="R093" n="0514b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0512b1401">文殊意謂。汝問世尊何故。放斯光明。若如我往昔
<lb ed="X" n="0512b15"/><lb ed="R093" n="0514b03"/>所見。燈明光瑞如此。後說法華。是知今佛。亦欲說
<lb ed="X" n="0512b16"/><lb ed="R093" n="0514b04"/>法華無疑。</p><p xml:id="pX33p0512b1605" cb:place="inline">△二答第二問<note place="inline">由前彌勒問云。佛子時答。決疑令喜。何所饒益。
<lb ed="X" n="0512b17"/><lb ed="R093" n="0514b05"/>演斯光明。故應問而結答云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b18"/><lb ed="R093" n="0514b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0512b1801">今相如本瑞是諸佛方便今佛放光明助發實相義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b19"/><lb ed="R093" n="0514b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0512b1901">文殊意謂。汝問何所饒益。演斯光明。若以今日之
<lb ed="X" n="0512b20"/><lb ed="R093" n="0514b08"/>相觀之。如本光瑞無異。足知此光。佛佛皆同。是諸
<lb ed="X" n="0512b21"/><lb ed="R093" n="0514b09"/>佛欲顯實相。先作方便。借萬八千土諸佛化儀。以
<lb ed="X" n="0512b22"/><lb ed="R093" n="0514b10"/>助發之。則今佛放光。亦助發實相之義。</p><p xml:id="pX33p0512b2216" cb:place="inline">△三答第
<lb ed="X" n="0512b23"/><lb ed="R093" n="0514b11"/>三問<note place="inline">由前彌勒問云。佛坐道場。所得妙法。爲欲說此。爲當授記。故應問而結答云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512b24"/><lb ed="R093" n="0514b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0512b2401">諸人今當知合掌一心待佛當雨法雨充足求道者。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0512c" n="0512c"/>
<lb ed="X" n="0512c01"/><lb ed="R093" n="0514b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0512c0101">文殊意謂。汝問爲說妙法。爲當授記。若以予測度。
<lb ed="X" n="0512c02"/><lb ed="R093" n="0514b14"/>汝諸人等。今當合掌一心。虗懷而待。所以然者。佛
<lb ed="X" n="0512c03"/><lb ed="R093" n="0514b15"/>當雨大法雨。充足求道之人。俾焦芽敗種。各得受
<lb ed="X" n="0512c04"/><lb ed="R093" n="0514b16"/>記成佛。所謂說法授記者。盡在是矣。</p><p xml:id="pX33p0512c0415" cb:place="inline">△四答第四
<lb ed="X" n="0512c05"/><lb ed="R093" n="0514b17"/>問<note place="inline">由前彌勒問云。示諸佛土。衆寶嚴淨。及見諸佛。此非小緣。乃至爲說何等。故應問而結答云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c06"/><lb ed="R093" n="0514b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0512c0601">諸求三乘人若有疑悔者佛當爲除斷令盡無有餘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c07"/><lb ed="R093" n="0515a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0512c0701">文殊意謂。汝前旣以此非小緣。必問爲說何等。想
<lb ed="X" n="0512c08"/><lb ed="R093" n="0515a02"/>諸求三乘人。未必信予所說。若仍有疑而未信。或
<lb ed="X" n="0512c09"/><lb ed="R093" n="0515a03"/>信而復悔者。待佛出定。當爲除斷。自令淨盡無餘。
<lb ed="X" n="0512c10"/><lb ed="R093" n="0515a04"/>此是文殊入海事急。全將此事推向佛邊。致令如
<lb ed="X" n="0512c11"/><lb ed="R093" n="0515a05"/>來出定之後。不得不說。故爲發起之端也。序分竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0512c12"/><lb ed="R093" n="0515a06"/><cb:juan fun="close" n="1a"><cb:jhead>法華指掌疏卷一之上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0512c13"/><lb ed="R093" n="0515a07"/>
<lb ed="X" n="0512c14"/><lb ed="R093" n="0515a08"/><cb:div type="w"><head>音釋</head>
<lb ed="X" n="0512c15"/><lb ed="R093" n="0515a09"/><cb:div type="note"><entry><form>驀</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1502" cb:place="inline"><note place="inline">莫白切音陌猶忽也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>鞮</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1511" cb:place="inline"><note place="inline">都黎切音低知也義與譯同</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>否</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1523" cb:place="inline"><note place="inline">都鄙切音痞閉塞也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>呞</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1532" cb:place="inline"><note place="inline">申之
<lb ed="X" n="0512c16"/><lb ed="R093" n="0515a10"/>切音詩牛噍也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>哨</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1608" cb:place="inline"><note place="inline">才笑切音噍不容也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>摩那多</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1619" cb:place="inline"><note place="inline">此云下行亦云意喜</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>輾</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1628" cb:place="inline"><note place="inline">尼展切音輦轢
<lb ed="X" n="0512c17"/><lb ed="R093" n="0515a11"/>也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>畬</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1703" cb:place="inline"><note place="inline">以諸切音余田二歲也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>砰磕</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1714" cb:place="inline"><note place="inline">如雷之聲上披耕切音怦下克盍切音榼</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>颺</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1731" cb:place="inline"><note place="inline">移章
<lb ed="X" n="0512c18"/><lb ed="R093" n="0515a12"/>切音陽風所飛<anchor xml:id="nkr_note_add_0512c1801" n="0512c1801"/><anchor xml:id="beg0512c1801" n="0512c1801"/>揚<anchor xml:id="end0512c1801"/>也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>埨壠</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1811" cb:place="inline"><note place="inline">田中高處也上縷尹切淪上聲下魯勇切音隴</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>凹凸</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1831" cb:place="inline"><note place="inline">上烏洽切
<lb ed="X" n="0512c19"/><lb ed="R093" n="0515a13"/>音浥低下也下徒結切音迭高出也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>磅礴</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c1917" cb:place="inline"><note place="inline">地形也又廣大混同之貌上普郞切音滂下傍各切
<lb ed="X" n="0512c20"/><lb ed="R093" n="0515a14"/>音泊</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>瞪<g ref="#CB13413">矇</g></form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2005" cb:place="inline"><note place="inline">上除庚切音棖直視也下謨蓬切音<g ref="#CB15166">𫎇</g>有眸子而失明也又見人而不自見也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>兕</form>
<lb ed="X" n="0512c21"/><lb ed="R093" n="0515a15"/><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2101"><note place="inline">徐姊切音祀獸名似牛一角取喩猶豫</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>譌</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2117" cb:place="inline"><note place="inline">五禾切音吪僞也妖言也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蛤蚌</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2129" cb:place="inline"><note place="inline">蜃屬雀入大水
<lb ed="X" n="0512c22"/><lb ed="R093" n="0515a16"/>所化上葛合切音鴿下步項切音棒</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>桎梏</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2217" cb:place="inline"><note place="inline">上職日切音質手械也下姑沃切音鵠足械也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>衾</form>
<lb ed="X" n="0512c23"/><lb ed="R093" n="0515a17"/><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2301"><note place="inline">袪音切音欽大被也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>鳷</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2310" cb:place="inline"><note place="inline">章移切音支鳥名</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>黛</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2318" cb:place="inline"><note place="inline">度耐切音代畫眉鬒黑而光淨也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>茶毗</form>
<lb ed="X" n="0512c24"/><lb ed="R093" n="0515a18"/><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2401"><note place="inline">此云火化以火化身也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>碁</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2411" cb:place="inline"><note place="inline">渠之切音棊圍碁也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>秩</form><cb:def><p xml:id="pX33p0512c2420" cb:place="inline"><note place="inline">直質切音姪次序分明也</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0513a" n="0513a"/>
<lb ed="X" n="0513a01"/>
<lb ed="X" n="0513a02"/>
<lb ed="X" n="0513a03"/><lb ed="R093" n="0515b01"/><cb:juan fun="open" n="1b"><cb:mulu type="卷" n="1b">第一之下</cb:mulu><cb:jhead>法華指掌疏卷一之下</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0513a04"/>
<lb ed="X" n="0513a05"/><lb ed="R093" n="0515b02"/><byline cb:type="author">賢宗後學　通理　述</byline>
<lb ed="X" n="0513a06"/><lb ed="R093" n="0515b03"/><byline cb:type="other">嗣法門人　明遠　較字</byline>
<lb ed="X" n="0513a07"/><lb ed="R093" n="0515b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">方便品第二</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0513a0701">△二正宗分<note place="inline">明權實本迹之正義。示開顯會歸之宗旨。自方便至神力。共二十品。皆正
<lb ed="X" n="0513a08"/><lb ed="R093" n="0515b05"/>宗之文也</note>。分二。一約今時門頭。以彰出世本懷<note place="inline">今時門頭。一法
<lb ed="X" n="0513a09"/><lb ed="R093" n="0515b06"/>不少。故有三時設化。五敎被機之別。若原佛出世本懷。無非開權顯實。會三歸一。自此以去。至安樂行品。
<lb ed="X" n="0513a10"/><lb ed="R093" n="0515b07"/>全彰此也</note>。二約實際理地。以顯應化妙用<note place="inline">實際理地。一法不立。由一
<lb ed="X" n="0513a11"/><lb ed="R093" n="0515b08"/>法不立。故能徧現諸法。所以非生現生。非滅現滅。三世益物。化化不絕。自地湧至神力品。全顯此也</note>。
<lb ed="X" n="0513a12"/><lb ed="R093" n="0515b09"/>初三。一略明權實。以動執生疑。二廣明權實。以斷
<lb ed="X" n="0513a13"/><lb ed="R093" n="0515b10"/>疑生信。三極顯經功。以借人弘法。初<note place="inline">此處有通卷品題。應先釋
<lb ed="X" n="0513a14"/><lb ed="R093" n="0515b11"/>之。品題云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a15"/><lb ed="R093" n="0515b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0513a1501">妙法蓮華經方便品第二</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513a16"/><lb ed="R093" n="0515b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0513a1601">品雖居此。義攝卷終。今通前後以釋方便。方者一
<lb ed="X" n="0513a17"/><lb ed="R093" n="0515b14"/>定不易之體。便者應物隨緣之用。各論則方卽實
<lb ed="X" n="0513a18"/><lb ed="R093" n="0515b15"/>也。便卽權也。此品從始至終。無非發明權實。故以
<lb ed="X" n="0513a19"/><lb ed="R093" n="0515b16"/>方便名之。若合論者。方便謂從方起便。惟從便稱。
<lb ed="X" n="0513a20"/><lb ed="R093" n="0515b17"/>卽常途所釋權巧義也。通論此品。略有五重權巧。
<lb ed="X" n="0513a21"/><lb ed="R093" n="0515b18"/>一謂文殊彌勒。酧酢<anchor xml:id="nkr_note_add_0513a2101" n="0513a2101"/><anchor xml:id="beg0513a2101" n="0513a2101"/>已<anchor xml:id="end0513a2101"/>畢。衆無能問。權巧自說故。
<lb ed="X" n="0513a22"/><lb ed="R093" n="0516a01"/>二謂權執不動。實疑不生。讚歎稱揚。權巧激發故。
<lb ed="X" n="0513a23"/><lb ed="R093" n="0516a02"/>三謂法不可示。言詞相寂。分別解說。權巧酧請故。
<lb ed="X" n="0513a24"/><lb ed="R093" n="0516a03"/>四謂權實之旨。不易發明。述自述他。權巧開示故。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0513b" n="0513b"/>
<lb ed="X" n="0513b01"/><lb ed="R093" n="0516a04"/>五謂法說一周。身子得記。實爲中下。權巧作則故。
<lb ed="X" n="0513b02"/><lb ed="R093" n="0516a05"/>總論。此經一言一句。俱自大悲心中流出。通爲攝
<lb ed="X" n="0513b03"/><lb ed="R093" n="0516a06"/>生。無非權巧。故初以方便名品。令知從始至終。皆
<lb ed="X" n="0513b04"/><lb ed="R093" n="0516a07"/>屬方便。幸莫作文字觀也。</p><p xml:id="pX33p0513b0411" cb:place="inline">△<note place="inline">此是通卷品題。本科經文分二</note>一略
<lb ed="X" n="0513b05"/><lb ed="R093" n="0516a08"/>明權實。二動執生疑。初二。一長行。二偈頌。初二。一
<lb ed="X" n="0513b06"/><lb ed="R093" n="0516a09"/>約佛慧稱歎。二約諸法顯示。初二。一歎諸佛智慧。
<lb ed="X" n="0513b07"/><lb ed="R093" n="0516a10"/>二歎自證智慧。初二。一標歎二智。二依次釋成。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513b08"/><lb ed="R093" n="0516a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0513b0801">爾時世尊從三昧安詳<note place="inline">至</note>辟支佛所不能知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513b09"/><lb ed="R093" n="0516a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0513b0901">初經家叙儀。爾時者。彌勒文殊。問答<anchor xml:id="nkr_note_add_0513b0901" n="0513b0901"/><anchor xml:id="beg0513b0901" n="0513b0901"/>已<anchor xml:id="end0513b0901"/>竟之時也。
<lb ed="X" n="0513b10"/><lb ed="R093" n="0516a13"/>玄機旣洩。無容再默。故從三昧而起。言安詳者。謂
<lb ed="X" n="0513b11"/><lb ed="R093" n="0516a14"/>整涅槃僧。<anchor xml:id="nkr_note_add_0513b1101" n="0513b1101"/><anchor xml:id="beg0513b1101" n="0513b1101"/>斂<anchor xml:id="end0513b1101"/>僧伽黎。有申申夭夭。從容不迫之貌。</p>
<lb ed="X" n="0513b12"/><lb ed="R093" n="0516a15"/><p xml:id="pX33p0513b1201">吿舍下。正以標歎。吿謂詔而語之。卽無問自說之
<lb ed="X" n="0513b13"/><lb ed="R093" n="0516a16"/>義。獨吿身子者。以身子願學菩薩。不安小乘久矣。
<lb ed="X" n="0513b14"/><lb ed="R093" n="0516a17"/>準後不預斯事。甚自感傷等語可見。又舍利表權
<lb ed="X" n="0513b15"/><lb ed="R093" n="0516a18"/>智。今欲會權歸實。故獨吿之。諸佛者。總指十方三
<lb ed="X" n="0513b16"/><lb ed="R093" n="0516b01"/>世。如法說章中所引。智慧卽平等大慧。衆生迷之。
<lb ed="X" n="0513b17"/><lb ed="R093" n="0516b02"/>而諸佛證之。故云諸佛智慧。甚深者。窮諸智之淵
<lb ed="X" n="0513b18"/><lb ed="R093" n="0516b03"/>底。諸智莫能窮其底故。無量者。盡諸智之分量。諸
<lb ed="X" n="0513b19"/><lb ed="R093" n="0516b04"/>智無能盡其量故。此是標歎實智。約自覺言也。門
<lb ed="X" n="0513b20"/><lb ed="R093" n="0516b05"/>謂權智。能通實智。故云其智慧門。難解者。權不終
<lb ed="X" n="0513b21"/><lb ed="R093" n="0516b06"/>權。若執權者。是未解權之義故。難入者。權能通實。
<lb ed="X" n="0513b22"/><lb ed="R093" n="0516b07"/>若迷實者。是未入權之極故。此是標歎權智。約覺
<lb ed="X" n="0513b23"/><lb ed="R093" n="0516b08"/>他言也。聲聞辟支所不知者。如華嚴悶絕躃地。阿
<lb ed="X" n="0513b24"/><lb ed="R093" n="0516b09"/>含日價爲足。方等常除糞穢。般若無希一飡等。此
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0513c" n="0513c"/>
<lb ed="X" n="0513c01"/><lb ed="R093" n="0516b10"/>是兼歎權實。約覺滿言也。若論覺滿。仍揀菩薩。今
<lb ed="X" n="0513c02"/><lb ed="R093" n="0516b11"/>獨揀聞緣者。以今經爲破權執。而聞緣猶重。急先
<lb ed="X" n="0513c03"/><lb ed="R093" n="0516b12"/>務也。標歎二智竟。</p><p xml:id="pX33p0513c0308" cb:place="inline">△二依次釋成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513c04"/><lb ed="R093" n="0516b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0513c0401">所以者何佛曾親近<note place="inline">至</note>隨宜所說意趣難解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513c05"/><lb ed="R093" n="0516b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0513c0501">首句承前徵起。言上來智慧及門。所以聞緣不知
<lb ed="X" n="0513c06"/><lb ed="R093" n="0516b15"/>者何也。</p><p xml:id="pX33p0513c0604" cb:place="inline">佛曾下。正以釋成。親近諸佛者。如不輕之
<lb ed="X" n="0513c07"/><lb ed="R093" n="0516b16"/>於威音。妙光之在燈明。培來者遠故。盡行道法者。
<lb ed="X" n="0513c08"/><lb ed="R093" n="0516b17"/>如一音徧記。增壽說經。奉持法藏。廣宣法華等。積
<lb ed="X" n="0513c09"/><lb ed="R093" n="0516b18"/>來者厚故。勇猛者。雖近多佛。不以時長自諉。精進
<lb ed="X" n="0513c10"/><lb ed="R093" n="0517a01"/>者。雖行多法。不以行滿自足。所謂經劫石以忘疲。
<lb ed="X" n="0513c11"/><lb ed="R093" n="0517a02"/>戴鐵輪而不退也。名稱普聞者。建志之深。聲名洋
<lb ed="X" n="0513c12"/><lb ed="R093" n="0517a03"/>溢之義。然旣至聲名洋溢。而內證實德。自應甚深
<lb ed="X" n="0513c13"/><lb ed="R093" n="0517a04"/>未有。故云成就。此釋諸佛智慧。甚深無量義也。隨
<lb ed="X" n="0513c14"/><lb ed="R093" n="0517a05"/>宜所說者。由實智甚深無量。爲度衆生。隨其機宜
<lb ed="X" n="0513c15"/><lb ed="R093" n="0517a06"/>而演說之。所謂從實施權是也。然所說之法。雖屬
<lb ed="X" n="0513c16"/><lb ed="R093" n="0517a07"/>隨宜。而意趣在實。是諸佛之密意。故云難解。此釋
<lb ed="X" n="0513c17"/><lb ed="R093" n="0517a08"/>其智慧門。難解難入義也。二智若此。豈聲聞辟支
<lb ed="X" n="0513c18"/><lb ed="R093" n="0517a09"/>所能知哉。歎諸佛智慧竟。</p><p xml:id="pX33p0513c1811" cb:place="inline">△二歎自證智慧二。一
<lb ed="X" n="0513c19"/><lb ed="R093" n="0517a10"/>總顯具足。二分文別歎。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513c20"/><lb ed="R093" n="0517a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0513c2001">舍利弗吾從成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0513c2001" n="0513c2001"/><anchor xml:id="beg0513c2001" n="0513c2001"/>已<anchor xml:id="end0513c2001"/>來<note place="inline">至</note>見波羅密皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0513c2002" n="0513c2002"/><anchor xml:id="beg0513c2002" n="0513c2002"/>已<anchor xml:id="end0513c2002"/>具足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0513c21"/><lb ed="R093" n="0517a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0513c2101">初指法不盡。成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0513c2101" n="0513c2101"/><anchor xml:id="beg0513c2101" n="0513c2101"/>已<anchor xml:id="end0513c2101"/>來。指華嚴以後時也。華嚴以
<lb ed="X" n="0513c22"/><lb ed="R093" n="0517a13"/>後。法華以前。中間逐機所說。入道因緣不同。故云
<lb ed="X" n="0513c23"/><lb ed="R093" n="0517a14"/>種種因緣。間或根器鈍劣。於因緣中仍不了者。又
<lb ed="X" n="0513c24"/><lb ed="R093" n="0517a15"/>復喩以易知。譬以易見。故云種種譬喩。廣演言敎。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0514a" n="0514a"/>
<lb ed="X" n="0514a01"/><lb ed="R093" n="0517a16"/>無數方便者。以一乘開爲三乘。隨機差別。方便各
<lb ed="X" n="0514a02"/><lb ed="R093" n="0517a17"/>異故。引導衆生。令離諸著者。如凡夫著有。佛說空
<lb ed="X" n="0514a03"/><lb ed="R093" n="0517a18"/>以引之。二乘著空。佛說有以導之。據此則從前所
<lb ed="X" n="0514a04"/><lb ed="R093" n="0517b01"/>說。但以衆生處處著。引之令得出。豈足以盡佛之
<lb ed="X" n="0514a05"/><lb ed="R093" n="0517b02"/>智哉。</p><p xml:id="pX33p0514a0503" cb:place="inline">所以下。顯智具足。初徵起者。言從前所說。似
<lb ed="X" n="0514a06"/><lb ed="R093" n="0517b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0514a0601" n="0514a0601"/><anchor xml:id="beg0514a0601" n="0514a0601"/>已<anchor xml:id="end0514a0601"/>盡佛智矣。所以但言引衆離著者。何也。如來下。
<lb ed="X" n="0514a07"/><lb ed="R093" n="0517b04"/>雙擧二智以釋成之。方便卽是權智。知見卽是實
<lb ed="X" n="0514a08"/><lb ed="R093" n="0517b05"/>智。二俱究竟。故總以波羅密稱之。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0514a0801" n="0514a0801"/><anchor xml:id="beg0514a0801" n="0514a0801"/>已<anchor xml:id="end0514a0801"/>具足者。正
<lb ed="X" n="0514a09"/><lb ed="R093" n="0517b06"/>顯從前所說。不能盡也。</p><p xml:id="pX33p0514a0910" cb:place="inline">△二分文別歎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514a10"/><lb ed="R093" n="0517b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0514a1001">舍利弗如來知見<note place="inline">至</note>言辭柔軟悅可衆心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514a11"/><lb ed="R093" n="0517b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0514a1101">初歎實智具足。如來知見者。自擧所證實智。廣大
<lb ed="X" n="0514a12"/><lb ed="R093" n="0517b09"/>者。橫而論之。具足一切諸功德故。深遠者。竪而論
<lb ed="X" n="0514a13"/><lb ed="R093" n="0517b10"/>之。窮盡衆德之淵底故。無量無礙等者。轉釋歎詞。
<lb ed="X" n="0514a14"/><lb ed="R093" n="0517b11"/>無量。謂四無量心。一慈。二悲。三喜。四捨。無礙。謂四
<lb ed="X" n="0514a15"/><lb ed="R093" n="0517b12"/>無礙辯。一法。二義。三詞。四樂說。力。謂十力。始於是
<lb ed="X" n="0514a16"/><lb ed="R093" n="0517b13"/>處非處。終至漏盡。無能勝無能壞。故名力也。無畏
<lb ed="X" n="0514a17"/><lb ed="R093" n="0517b14"/>有四。一一切智無畏。二漏盡無畏。三說障道無畏。
<lb ed="X" n="0514a18"/><lb ed="R093" n="0517b15"/>四說苦盡道無畏。通名無畏者。於大衆中。廣說自
<lb ed="X" n="0514a19"/><lb ed="R093" n="0517b16"/>他智斷。無恐懼故。禪定。如八背九次。乃至妙奢摩
<lb ed="X" n="0514a20"/><lb ed="R093" n="0517b17"/>他。三摩禪那。解脫。如空無相無願。乃至不可思議
<lb ed="X" n="0514a21"/><lb ed="R093" n="0517b18"/>解脫境界。三昧。如二十五王。乃至首楞嚴王。於此
<lb ed="X" n="0514a22"/><lb ed="R093" n="0518a01"/>差別功德。徹底窮源。故曰深入無際。無際者。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0514a2201" n="0514a2201"/><anchor xml:id="beg0514a2201" n="0514a2201"/>已<anchor xml:id="end0514a2201"/>
<lb ed="X" n="0514a23"/><lb ed="R093" n="0518a02"/>窮源。更無餘際。所謂知見深遠者此也。一切者。仍
<lb ed="X" n="0514a24"/><lb ed="R093" n="0518a03"/>指如上所說。一切智至佛智。皆名自覺聖智。一切
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0514b" n="0514b"/>
<lb ed="X" n="0514b01"/><lb ed="R093" n="0518a04"/>法至佛法。皆名究竟果法。故俱稱未有。一一圓滿
<lb ed="X" n="0514b02"/><lb ed="R093" n="0518a05"/>具足。故曰成就。成就者。卽圓滿具足之義。所謂知
<lb ed="X" n="0514b03"/><lb ed="R093" n="0518a06"/>見廣大者此也。</p><p xml:id="pX33p0514b0307" cb:place="inline"><note place="inline">問。旣釋實智應屬自覺證極。觀無量無礙無畏之名。似兼覺他。而八
<lb ed="X" n="0514b04"/><lb ed="R093" n="0518a07"/>背九次三解之義。似未證極。用斯釋實。得無議乎。答恒沙性德。皆悉具足。方名實智。若實智中原不具此。
<lb ed="X" n="0514b05"/><lb ed="R093" n="0518a08"/>則施權時却從何而來耶</note>舍利下。歎權智具足。種種分別者。曲
<lb ed="X" n="0514b06"/><lb ed="R093" n="0518a09"/>抑本懷。隨他意語。巧說諸法者。權設三乘。巧逗羣
<lb ed="X" n="0514b07"/><lb ed="R093" n="0518a10"/>機。不有權智。何以能爾。今如來自謂能者。正見其
<lb ed="X" n="0514b08"/><lb ed="R093" n="0518a11"/>權智具足之義。末二句。轉釋歎詞。言辭柔軟者。善
<lb ed="X" n="0514b09"/><lb ed="R093" n="0518a12"/>順物情。由此故能種種分別。悅可衆心者。觀機逗
<lb ed="X" n="0514b10"/><lb ed="R093" n="0518a13"/>敎。由此故能巧說諸法。葢此卽權智具足之用耳。
<lb ed="X" n="0514b11"/><lb ed="R093" n="0518a14"/>約佛慧稱歎竟。</p><p xml:id="pX33p0514b1107" cb:place="inline">△二約諸法顯示<note place="inline">前恐固執先聞。故約佛慧稱歎。
<lb ed="X" n="0514b12"/><lb ed="R093" n="0518a15"/>令知若權若實。俱未究竟。還須向上追求。此恐高推聖境。畫地自限。故約諸法顯示。令知法法頭頭。無非
<lb ed="X" n="0514b13"/><lb ed="R093" n="0518a16"/>權實只要目前薦取。是知前後無非是藥。應症便可取服。幸勿醫門緘口。以待自斃可也</note>。分三。
<lb ed="X" n="0514b14"/><lb ed="R093" n="0518a17"/>一取要絕言。二徵起釋成。三轉釋釋詞。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514b15"/><lb ed="R093" n="0518a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0514b1501">舍利弗取要言之<note place="inline">至</note>佛悉成就止舍利弗不須復說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514b16"/><lb ed="R093" n="0518b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0514b1601">初取要顯證。權實之法。頭頭皆是。擬欲盡言。言不
<lb ed="X" n="0514b17"/><lb ed="R093" n="0518b02"/>能盡。故曰取要言之。無量者。竪無限量。無邊者。橫
<lb ed="X" n="0514b18"/><lb ed="R093" n="0518b03"/>無邊際。如許未曾有法。如來一一圓滿。故云佛悉
<lb ed="X" n="0514b19"/><lb ed="R093" n="0518b04"/>成就。此卽取其捷要者言之。</p><p xml:id="pX33p0514b1912" cb:place="inline">止舍下。絕言不說。止
<lb ed="X" n="0514b20"/><lb ed="R093" n="0518b05"/>猶罷也。欲罷而不說也。佛以二乘人等。只知隨語
<lb ed="X" n="0514b21"/><lb ed="R093" n="0518b06"/>生解。不解言外明宗。故用無量無邊等語而啓發
<lb ed="X" n="0514b22"/><lb ed="R093" n="0518b07"/>之。見其如鳥待哺。如渴思水。乃急以止之。亦仲尼
<lb ed="X" n="0514b23"/><lb ed="R093" n="0518b08"/>所謂予欲無言之意。不須復說者。以說之無益故。</p>
<lb ed="X" n="0514b24"/><lb ed="R093" n="0518b09"/><p xml:id="pX33p0514b2401">△二徵起釋成。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0514c" n="0514c"/>
<lb ed="X" n="0514c01"/><lb ed="R093" n="0518b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0514c0101">所以者何佛所成就<note place="inline">至</note>乃能究盡諸法實相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514c02"/><lb ed="R093" n="0518b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0514c0201">初句徵起。言旣云未曾有法。佛悉成就。亦當略示
<lb ed="X" n="0514c03"/><lb ed="R093" n="0518b12"/>義相。所以止而不說者。何也。</p><p xml:id="pX33p0514c0312" cb:place="inline">佛所下。釋成。世法無
<lb ed="X" n="0514c04"/><lb ed="R093" n="0518b13"/>非佛法。惟佛證知。故云佛所成就。佛法無非世法。
<lb ed="X" n="0514c05"/><lb ed="R093" n="0518b14"/>衆生迷昧。故云第一希有。一切見色聞聲。頭頭錯
<lb ed="X" n="0514c06"/><lb ed="R093" n="0518b15"/>過。故云難解之法。了知翠竹黃華。般若眞如。故曰
<lb ed="X" n="0514c07"/><lb ed="R093" n="0518b16"/>惟佛究盡。然必究盡諸法。則權智究竟。究盡實相。
<lb ed="X" n="0514c08"/><lb ed="R093" n="0518b17"/>則實智圓滿。除佛與佛。孰能及此。所以止而不說
<lb ed="X" n="0514c09"/><lb ed="R093" n="0518b18"/>者。此也。</p><p xml:id="pX33p0514c0904" cb:place="inline">△三轉釋釋詞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514c10"/><lb ed="R093" n="0519a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0514c1001">所謂諸法如是相如是性<note place="inline">至</note>如是本末究竟等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0514c11"/><lb ed="R093" n="0519a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0514c1101">所謂二字。召下釋上之詞。謂召下如是等義。釋上
<lb ed="X" n="0514c12"/><lb ed="R093" n="0519a03"/>惟佛能究語也。如是者。指法之詞。相性體力等。正
<lb ed="X" n="0514c13"/><lb ed="R093" n="0519a04"/>所指之法。情與無情。一切皆具。故約諸法言之。釋
<lb ed="X" n="0514c14"/><lb ed="R093" n="0519a05"/>義則依性名相。如有情之身軀。無情之質本。性所
<lb ed="X" n="0514c15"/><lb ed="R093" n="0519a06"/>持故。持相名性。如有情之元明。無情之元氣。相所
<lb ed="X" n="0514c16"/><lb ed="R093" n="0519a07"/>依故。別相名體。如有情之手足。無情之根莖。相所
<lb ed="X" n="0514c17"/><lb ed="R093" n="0519a08"/>屬故。功能名力。如有情之執捉運奔。無情之擎載
<lb ed="X" n="0514c18"/><lb ed="R093" n="0519a09"/>支持。體所具故。業用名作。如有情之賢奸善惡。無
<lb ed="X" n="0514c19"/><lb ed="R093" n="0519a10"/>情之家野眞僞。力所成故。親生名因。如有情之善
<lb ed="X" n="0514c20"/><lb ed="R093" n="0519a11"/>惡因種。無情之眞僞子實。作所積故。助發爲緣。如
<lb ed="X" n="0514c21"/><lb ed="R093" n="0519a12"/>有情之父精母血。無情之土膏雨潤。種所托故。成
<lb ed="X" n="0514c22"/><lb ed="R093" n="0519a13"/>就名果。如有情之色身圓滿。無情之內外具足。緣
<lb ed="X" n="0514c23"/><lb ed="R093" n="0519a14"/>所生故。好醜名報。如有情之否泰窮通。無情之輕
<lb ed="X" n="0514c24"/><lb ed="R093" n="0519a15"/>重貴賤。果所受故。初相爲本。後報爲末。究竟無二。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0515a" n="0515a"/>
<lb ed="X" n="0515a01"/><lb ed="R093" n="0519a16"/>同一實相眞體。故云等也。以上共有十箇如是。若
<lb ed="X" n="0515a02"/><lb ed="R093" n="0519a17"/>於前九一一了知。是究盡諸法。若於後一確確體
<lb ed="X" n="0515a03"/><lb ed="R093" n="0519a18"/>證。是究盡實相。上云惟佛與佛。乃能究盡者。此耳。
<lb ed="X" n="0515a04"/><lb ed="R093" n="0519b01"/>然此以上三科。雖顯佛智究竟。實明世法無非佛
<lb ed="X" n="0515a05"/><lb ed="R093" n="0519b02"/>法。旣世法無非佛法。則一切法無非是權。一切法
<lb ed="X" n="0515a06"/><lb ed="R093" n="0519b03"/>莫不顯實。乃如來格外方便。向上提持。敷聲敎於
<lb ed="X" n="0515a07"/><lb ed="R093" n="0519b04"/>六根門頭。明權實於萬化之域。曉了此者。則隨宜
<lb ed="X" n="0515a08"/><lb ed="R093" n="0519b05"/>所說。意趣難解之旨。不待言矣<note place="inline">問。十如是中。性義似指眞體。何故以
<lb ed="X" n="0515a09"/><lb ed="R093" n="0519b06"/>等義爲實相乎。答。性約諸法各具之性。等指諸法同歸之體。雖四河俱名爲水。不得稱海。必衆水所歸者。
<lb ed="X" n="0515a10"/><lb ed="R093" n="0519b07"/>乃名爲海。故以等義爲實相也</note>。長行竟。</p><p xml:id="pX33p0515a1016" cb:place="inline">△二偈頌<note place="inline">標頌云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515a11"/><lb ed="R093" n="0519b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0515a1101">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515a12"/><lb ed="R093" n="0519b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0515a1201">△<note place="inline">正頌分三</note>一正頌長行。二極顯難知。三略爲顯破。初
<lb ed="X" n="0515a13"/><lb ed="R093" n="0519b10"/>二。一頌約佛慧稱歎。二頌約諸法顯示。初二。一頌
<lb ed="X" n="0515a14"/><lb ed="R093" n="0519b11"/>歎諸佛智慧。二頌歎自證智慧。初二。一頌標歎二
<lb ed="X" n="0515a15"/><lb ed="R093" n="0519b12"/>智。二頌依次釋成。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515a16"/><lb ed="R093" n="0519b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0515a1601">世雄不可量諸天及世人<note place="inline">至</note>無能測量者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515a17"/><lb ed="R093" n="0519b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0515a1701">諸佛二智究竟。超出世出世間。故稱世雄。雄猶長
<lb ed="X" n="0515a18"/><lb ed="R093" n="0519b15"/>也。不可量者。亦以所證究竟而言。謂所證之智。旣
<lb ed="X" n="0515a19"/><lb ed="R093" n="0519b16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0515a1901" n="0515a1901"/><anchor xml:id="beg0515a1901" n="0515a1901"/>已<anchor xml:id="end0515a1901"/>究竟。能證之人。詎可限量乎哉。諸天及世人者。
<lb ed="X" n="0515a20"/><lb ed="R093" n="0519b17"/>天人居九界之中。故獨擧之。此外上有三聖。下有
<lb ed="X" n="0515a21"/><lb ed="R093" n="0519b18"/>四凡。總以一切衆生該之。古德云。等覺不知妙覺。
<lb ed="X" n="0515a22"/><lb ed="R093" n="0520a01"/>況復餘衆。故總云無能知者。此是約義超頌。聲聞
<lb ed="X" n="0515a23"/><lb ed="R093" n="0520a02"/>辟支所不能知之文。佛力無所畏等。俱屬佛知見
<lb ed="X" n="0515a24"/><lb ed="R093" n="0520a03"/>中。差別功德。借此以頌諸佛智慧句也。佛諸餘法。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0515b" n="0515b"/>
<lb ed="X" n="0515b01"/><lb ed="R093" n="0520a04"/>頌上其智慧門。以權智之中。亦有無量差別法故。
<lb ed="X" n="0515b02"/><lb ed="R093" n="0520a05"/>無能測量。合頌甚深無量。難解難入義也<note place="inline">問。長行但云。聲
<lb ed="X" n="0515b03"/><lb ed="R093" n="0520a06"/>聞辟支不知。今云諸天及人。一切衆類。無能知者。何長行偈頌。寬嚴之不同耶。答。六凡始種。菩薩將脫。聞
<lb ed="X" n="0515b04"/><lb ed="R093" n="0520a07"/>緣正熟。前爲先務當急。故獨擧聞緣。此爲佛慈宜普。故亦兼餘衆。總爲激其情志。發起勝心。以造乎能知
<lb ed="X" n="0515b05"/><lb ed="R093" n="0520a08"/>之域而<anchor xml:id="nkr_note_add_0515b0501" n="0515b0501"/><anchor xml:id="beg0515b0501" n="0515b0501"/>已<anchor xml:id="end0515b0501"/></note>。頌標歎二智竟。</p><p xml:id="pX33p0515b0511" cb:place="inline">△二頌依次釋成<note place="inline">略頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515b06"/><lb ed="R093" n="0520a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0515b0601">本從無數佛具足行諸道<note place="inline">至</note>道場得成果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515b07"/><lb ed="R093" n="0520a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0515b0701">本從句。頌上親近諸佛。具足句。頌上盡行道法。甚
<lb ed="X" n="0515b08"/><lb ed="R093" n="0520a11"/>深微妙。指上實智而言。初得相應曰見。旣獲大徹
<lb ed="X" n="0515b09"/><lb ed="R093" n="0520a12"/>曰了。言雖久近多佛。盡行道法。於此甚深微妙之
<lb ed="X" n="0515b10"/><lb ed="R093" n="0520a13"/>法。終未相應。終未大徹。故云難見難可了也。億劫
<lb ed="X" n="0515b11"/><lb ed="R093" n="0520a14"/>行道二句。頌上勇猛精進。非勇猛精進者。不能經
<lb ed="X" n="0515b12"/><lb ed="R093" n="0520a15"/>劫行道故。不頌名聞者。建志之深。立行之固。聲名
<lb ed="X" n="0515b13"/><lb ed="R093" n="0520a16"/>自然洋溢。故略之也。道場成果。頌上成就甚深未
<lb ed="X" n="0515b14"/><lb ed="R093" n="0520a17"/>曾有法。不頌隨宜所說。意趣難解者。實必具權。不
<lb ed="X" n="0515b15"/><lb ed="R093" n="0520a18"/>言可知故。頌歎諸佛智慧竟。</p><p xml:id="pX33p0515b1512" cb:place="inline">△二頌歎自證智慧
<lb ed="X" n="0515b16"/><lb ed="R093" n="0520b01"/><note place="inline">一句之頌。攝長行全科之文。略頌也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515b17"/><lb ed="R093" n="0520b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0515b1701">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0515b1701" n="0515b1701"/><anchor xml:id="beg0515b1701" n="0515b1701"/>已<anchor xml:id="end0515b1701"/>悉知見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515b18"/><lb ed="R093" n="0520b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0515b1801">如來自謂。如彼諸佛所證。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0515b1801" n="0515b1801"/><anchor xml:id="beg0515b1801" n="0515b1801"/>已<anchor xml:id="end0515b1801"/>悉知悉見。葢將他
<lb ed="X" n="0515b19"/><lb ed="R093" n="0520b04"/>顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0515b1901" n="0515b1901"/><anchor xml:id="beg0515b1901" n="0515b1901"/>己<anchor xml:id="end0515b1901"/>。令比例而知故。頌約佛慧稱歎竟。</p><p xml:id="pX33p0515b1916" cb:place="inline">△二頌約
<lb ed="X" n="0515b20"/><lb ed="R093" n="0520b05"/>諸法顯示<note place="inline">義頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515b21"/><lb ed="R093" n="0520b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0515b2101">如是大果報種種性相義<note place="inline">至</note>言詞相寂滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515b22"/><lb ed="R093" n="0520b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0515b2201">頌凡六句。雙句讀之。逆對長行三科。義甚顯然。初
<lb ed="X" n="0515b23"/><lb ed="R093" n="0520b08"/>二句。卽長行轉釋釋詞中義。長行約生起次第。故
<lb ed="X" n="0515b24"/><lb ed="R093" n="0520b09"/>以相性居初。此中承上文義便。故以果報爲首。葢
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0515c" n="0515c"/>
<lb ed="X" n="0515c01"/><lb ed="R093" n="0520b10"/>卽二智爲果。得此受用爲報也。又九如差別。生佛
<lb ed="X" n="0515c02"/><lb ed="R093" n="0520b11"/>同具。首句約佛界擧末。故云大果大報。次句約生
<lb ed="X" n="0515c03"/><lb ed="R093" n="0520b12"/>界擧本。故云種種性相。其實生界佛界。中間本末
<lb ed="X" n="0515c04"/><lb ed="R093" n="0520b13"/>俱該。然佛界云大。生界言種種者。以佛界殊勝。生
<lb ed="X" n="0515c05"/><lb ed="R093" n="0520b14"/>界差別故。義指實相。生佛九如同歸。故後擧之。長
<lb ed="X" n="0515c06"/><lb ed="R093" n="0520b15"/>行云。本末究竟等是也。次二句。卽長行徵起釋成
<lb ed="X" n="0515c07"/><lb ed="R093" n="0520b16"/>中義。我及十方佛。乃能知是事者。不惟知其差別。
<lb ed="X" n="0515c08"/><lb ed="R093" n="0520b17"/>兼復知其同歸。長行云。惟佛與佛。乃能究盡諸法
<lb ed="X" n="0515c09"/><lb ed="R093" n="0520b18"/>實相是也。末二句。卽長行取要絕言中義。是法卽
<lb ed="X" n="0515c10"/><lb ed="R093" n="0521a01"/>十如之法。雖惟佛究盡。亦祇冷暖自知。實不能言
<lb ed="X" n="0515c11"/><lb ed="R093" n="0521a02"/>其所以。故曰不可示也。旣不可示。則欲談詞喪。故
<lb ed="X" n="0515c12"/><lb ed="R093" n="0521a03"/>曰言詞相寂滅。古德云。佛法大煞有。只是舌頭短。
<lb ed="X" n="0515c13"/><lb ed="R093" n="0521a04"/>卽此義也。正頌長行竟。</p><p xml:id="pX33p0515c1310" cb:place="inline">△二極顯難知<note place="inline">補頌</note>三。一許
<lb ed="X" n="0515c14"/><lb ed="R093" n="0521a05"/>信得解。二揀思不及。三明證始知。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515c15"/><lb ed="R093" n="0521a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0515c1501">諸餘衆生類無有能得解除諸菩薩衆信力堅固者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515c16"/><lb ed="R093" n="0521a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0515c1601">除佛一人。九界俱該。故云諸餘衆類。六凡全迷。三
<lb ed="X" n="0515c17"/><lb ed="R093" n="0521a08"/>聖分覺。故云無能得解。菩薩信力堅固。將來未可
<lb ed="X" n="0515c18"/><lb ed="R093" n="0521a09"/>限量。故獨除之。以究竟有能解時也。大經云。信爲
<lb ed="X" n="0515c19"/><lb ed="R093" n="0521a10"/>道元功德母。長養一切諸善法。智論云。佛法大海。
<lb ed="X" n="0515c20"/><lb ed="R093" n="0521a11"/>信爲能入。本經後文亦云。汝舍利弗。尙於此經。以
<lb ed="X" n="0515c21"/><lb ed="R093" n="0521a12"/>信得入。則信之爲力。大矣哉。故五力以之爲首。而
<lb ed="X" n="0515c22"/><lb ed="R093" n="0521a13"/>此中所以獨除。有志佛智者。宜知勉夫。</p><p xml:id="pX33p0515c2216" cb:place="inline">△二揀思
<lb ed="X" n="0515c23"/><lb ed="R093" n="0521a14"/>不及三。一揀聲聞。二揀辟支。三揀菩薩。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0515c24"/><lb ed="R093" n="0521a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0515c2401">諸佛弟子衆曾供養諸佛<note place="inline">至</note>亦復不能知。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0516a" n="0516a"/>
<lb ed="X" n="0516a01"/><lb ed="R093" n="0521a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0516a0101">初揀諸佛弟子。總擧十方三世。一切聲聞。故云諸
<lb ed="X" n="0516a02"/><lb ed="R093" n="0521a17"/>佛弟子。供佛必聞法。顯智德之深。漏盡則惱絕。顯
<lb ed="X" n="0516a03"/><lb ed="R093" n="0521a18"/>斷德之極。住最後身者。惟餘果縛。顯是無學人也。
<lb ed="X" n="0516a04"/><lb ed="R093" n="0521b01"/>其力不堪者。有三義。一樂小。二怖大。三用心。樂小
<lb ed="X" n="0516a05"/><lb ed="R093" n="0521b02"/>則得少爲足。怖大則怯懼不求。用心乃意識分別。
<lb ed="X" n="0516a06"/><lb ed="R093" n="0521b03"/>是皆不足以窮佛智。故不堪也。</p><p xml:id="pX33p0516a0613" cb:place="inline">假使下。揀釋迦弟
<lb ed="X" n="0516a07"/><lb ed="R093" n="0521b04"/>子。假使者。設若義。舍利智稱第一。滿世如之。其智
<lb ed="X" n="0516a08"/><lb ed="R093" n="0521b05"/>可謂廣矣。盡上聲。盡思。謂任其思索。度量。謂卜度
<lb ed="X" n="0516a09"/><lb ed="R093" n="0521b06"/>較量。言佛智以無分別爲體。二乘以分別爲心。心
<lb ed="X" n="0516a10"/><lb ed="R093" n="0521b07"/>境相乖。故雖任其思索。共相卜度較量。亦所不測
<lb ed="X" n="0516a11"/><lb ed="R093" n="0521b08"/>也。正使者。縱令義。十方如舍利者。揀非一界。較上
<lb ed="X" n="0516a12"/><lb ed="R093" n="0521b09"/>滿世尤多。餘諸弟子者。如神通目連。說法富那等。
<lb ed="X" n="0516a13"/><lb ed="R093" n="0521b10"/>各如舍利之多。故云亦滿十方刹也。總之用心旣
<lb ed="X" n="0516a14"/><lb ed="R093" n="0521b11"/>錯。愈求愈遠。如人急欲東行。面向西走。故曰盡思
<lb ed="X" n="0516a15"/><lb ed="R093" n="0521b12"/>共度量。亦復不能知。</p><p xml:id="pX33p0516a1509" cb:place="inline">△二揀辟支。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516a16"/><lb ed="R093" n="0521b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0516a1601">辟支佛利智無漏最後身<note place="inline">至</note>莫能知少分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516a17"/><lb ed="R093" n="0521b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0516a1701">辟支侵習。居聲聞上。故稱利智。三界生緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0516a1701" n="0516a1701"/><anchor xml:id="beg0516a1701" n="0516a1701"/>已<anchor xml:id="end0516a1701"/>盡。唯
<lb ed="X" n="0516a18"/><lb ed="R093" n="0521b15"/>餘身智未泯。故稱無漏後身。亦滿十方者。分齊與
<lb ed="X" n="0516a19"/><lb ed="R093" n="0521b16"/>聲聞正等。數如竹林者。數目比聲聞更多。斯等一
<lb ed="X" n="0516a20"/><lb ed="R093" n="0521b17"/>心者。恊力與聲聞正等。億無量劫者。經時比聲聞
<lb ed="X" n="0516a21"/><lb ed="R093" n="0521b18"/>更長。欲思實智者。用心與聲聞正等。莫知少分者。
<lb ed="X" n="0516a22"/><lb ed="R093" n="0522a01"/>不知比聲聞愈甚。所謂只因分別細。反令覺照遲
<lb ed="X" n="0516a23"/><lb ed="R093" n="0522a02"/>也。</p><p xml:id="pX33p0516a2302" cb:place="inline">△三揀菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516a24"/><lb ed="R093" n="0522a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0516a2401">新發意菩薩供養無數佛<note place="inline">至</note>亦復不能知。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0516b" n="0516b"/>
<lb ed="X" n="0516b01"/><lb ed="R093" n="0522a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0516b0101">初揀初心。新發意者。或博地凡夫。最初發心。或不
<lb ed="X" n="0516b02"/><lb ed="R093" n="0522a05"/>定二乘。回小向大者。皆是也。供佛顯福德淳厚。了
<lb ed="X" n="0516b03"/><lb ed="R093" n="0522a06"/>義顯智慧深廣。說法顯悲智雙運。初心便能如此。
<lb ed="X" n="0516b04"/><lb ed="R093" n="0522a07"/>應非權漸初心可比。稻麻竹葦者。又非但如竹林
<lb ed="X" n="0516b05"/><lb ed="R093" n="0522a08"/>可比。滿而曰充。滿之極也。智而曰妙。智非小也。恒
<lb ed="X" n="0516b06"/><lb ed="R093" n="0522a09"/>河沙劫者。又非億無量劫可比。咸共思量。不能知
<lb ed="X" n="0516b07"/><lb ed="R093" n="0522a10"/>者。以旣屬思量。卽是分別。有乖智體。豈能知乎。所
<lb ed="X" n="0516b08"/><lb ed="R093" n="0522a11"/>謂纔生擬議。白雲萬里者。以此。</p><p xml:id="pX33p0516b0813" cb:place="inline">不退下。揀深位。八
<lb ed="X" n="0516b09"/><lb ed="R093" n="0522a12"/>地以上。無功用道。任運流入薩婆若海。俱名不退。
<lb ed="X" n="0516b10"/><lb ed="R093" n="0522a13"/>數如恒沙。又非但如稻蔴竹葦可比。一心共思。亦
<lb ed="X" n="0516b11"/><lb ed="R093" n="0522a14"/>復不知者。衆愈多而心愈細。心愈細而智愈遠故。
<lb ed="X" n="0516b12"/><lb ed="R093" n="0522a15"/>此上三科。自聲聞以至不退。論果證。則前前不及
<lb ed="X" n="0516b13"/><lb ed="R093" n="0522a16"/>後後。論智慧。則後後勝於前前。其數目愈多。其經
<lb ed="X" n="0516b14"/><lb ed="R093" n="0522a17"/>時愈長。其用心愈極。其不知愈甚。總之佛智絕思。
<lb ed="X" n="0516b15"/><lb ed="R093" n="0522a18"/>實相無相。不可以有心求。只可以無心得。罔象得
<lb ed="X" n="0516b16"/><lb ed="R093" n="0522b01"/>珠。可爲喩矣。揀思不及竟。</p><p xml:id="pX33p0516b1611" cb:place="inline">△三明證始知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516b17"/><lb ed="R093" n="0522b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0516b1701">又吿舍利弗無漏不思議<note place="inline">至</note>十方佛亦然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516b18"/><lb ed="R093" n="0522b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0516b1801">承上旣皆不知。畢竟有能知者。故又吿之。佛之所
<lb ed="X" n="0516b19"/><lb ed="R093" n="0522b04"/>證。故稱無漏。口欲談而詞喪。心將緣而慮亡。故又
<lb ed="X" n="0516b20"/><lb ed="R093" n="0522b05"/>以不思議稱之。甚深微妙者。非二乘所知。及菩薩
<lb ed="X" n="0516b21"/><lb ed="R093" n="0522b06"/>所及故。如來一一體證。故云我<anchor xml:id="nkr_note_add_0516b2101" n="0516b2101"/><anchor xml:id="beg0516b2101" n="0516b2101"/>已<anchor xml:id="end0516b2101"/>具得。惟揀餘衆。
<lb ed="X" n="0516b22"/><lb ed="R093" n="0522b07"/>我明一<anchor xml:id="nkr_note_add_0516b2201" n="0516b2201"/><anchor xml:id="beg0516b2201" n="0516b2201"/>已<anchor xml:id="end0516b2201"/>。言其中權實義相。如來獨能明見。不共
<lb ed="X" n="0516b23"/><lb ed="R093" n="0522b08"/>餘乘。故曰惟我知是。一切正覺。亦皆體證明見。故
<lb ed="X" n="0516b24"/><lb ed="R093" n="0522b09"/>云十方亦然。外此者。不足以與此也<note place="inline">問。凖前長行偈頌。或言權
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0516c" n="0516c"/>
<lb ed="X" n="0516c01"/><lb ed="R093" n="0522b10"/>實二智。或言諸法實相。或權實雙稱。或實智單擧。或言無漏不思議等。忽此忽彼。以致講者無可準的。盍
<lb ed="X" n="0516c02"/><lb ed="R093" n="0522b11"/>明示之。以開畫一之論乎。答。權實二智。惟約佛界而言。諸法實相。通兼生界而論。生佛同歸。其實皆一體
<lb ed="X" n="0516c03"/><lb ed="R093" n="0522b12"/>也。又權實二智屬心。諸法實相屬境。心境同會。其實皆一理也。權實雙稱者。體用對論。實智單擧者。以體
<lb ed="X" n="0516c04"/><lb ed="R093" n="0522b13"/>該用。其實皆一智也。至云無漏不思議等。兼權實二智。諸法實相。而總言之。然佛旣隨意拈提。講者亦惟
<lb ed="X" n="0516c05"/><lb ed="R093" n="0522b14"/>隨文銷釋。果能一處透過。處處圓通。前後實不相背。如蝸牛角。左右舒縮俱得</note>。極顯難知
<lb ed="X" n="0516c06"/><lb ed="R093" n="0522b15"/>竟。</p><p xml:id="pX33p0516c0602" cb:place="inline">△三略爲顯破<note place="inline">凖前長行偈頌。俱是卽權顯實。欲令二乘人等。就路還家。惟長
<lb ed="X" n="0516c07"/><lb ed="R093" n="0522b16"/>行自證智慧文中。微有廢破權宗之意。而語未顯。然且是隨廢隨立。終歸卽權顯實之義。其奈二乘人等。
<lb ed="X" n="0516c08"/><lb ed="R093" n="0522b17"/>旣不解卽權明實。又不知權說非眞。故今略爲顯破。庶金錢黃葉。魚目明珠。可立辯矣。屬補頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516c09"/><lb ed="R093" n="0522b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0516c0901">舍利弗當知諸佛語無異<note place="inline">至</note>引之令得出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0516c10"/><lb ed="R093" n="0523a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0516c1001">初略顯眞實。當知者。警<g ref="#CB15081">䇿</g>之詞。謂警以佛語無異。
<lb ed="X" n="0516c11"/><lb ed="R093" n="0523a02"/><g ref="#CB15081">䇿</g>以佛說當信也。佛語無異者。證理旣同。如所證
<lb ed="X" n="0516c12"/><lb ed="R093" n="0523a03"/>說故。旣如所證而說。自非浮信可及。故敎以當生
<lb ed="X" n="0516c13"/><lb ed="R093" n="0523a04"/>大信。世尊法久後者。旣經方等曰久。又歷般若曰
<lb ed="X" n="0516c14"/><lb ed="R093" n="0523a05"/>後。要當說眞實者。時<anchor xml:id="nkr_note_add_0516c1401" n="0516c1401"/><anchor xml:id="beg0516c1401" n="0516c1401"/>已<anchor xml:id="end0516c1401"/>至故。機<anchor xml:id="nkr_note_add_0516c1402" n="0516c1402"/><anchor xml:id="beg0516c1402" n="0516c1402"/>已<anchor xml:id="end0516c1402"/>熟故。</p><p xml:id="pX33p0516c1416" cb:place="inline">吿諸下。略
<lb ed="X" n="0516c15"/><lb ed="R093" n="0523a06"/>破權宗。顯實獨吿身子。破權徧吿聞緣者。身子執
<lb ed="X" n="0516c16"/><lb ed="R093" n="0523a07"/>輕易解。聞緣執重難開故。我令脫苦等。正佛吿之
<lb ed="X" n="0516c17"/><lb ed="R093" n="0523a08"/>語。苦縛卽界內見思。聲聞辟支同斷。故云令脫。涅
<lb ed="X" n="0516c18"/><lb ed="R093" n="0523a09"/>槃卽界外權果。聲聞辟支同證。故云逮得。者字宜
<lb ed="X" n="0516c19"/><lb ed="R093" n="0523a10"/>作人字。謂如來當時。吿諸聲聞及緣覺云。我從前
<lb ed="X" n="0516c20"/><lb ed="R093" n="0523a11"/>令脫苦縛。逮得涅槃人等。甚勿以所得爲眞也。佛
<lb ed="X" n="0516c21"/><lb ed="R093" n="0523a12"/>以二句。顯三乘之法。乃如來方便施設。非眞實故。
<lb ed="X" n="0516c22"/><lb ed="R093" n="0523a13"/>衆生二句。顯三乘之果。乃如來對破諸著。非究竟
<lb ed="X" n="0516c23"/><lb ed="R093" n="0523a14"/>故。獨吿聞緣。兼破三乘者。顯菩薩執輕。惟帶破故。
<lb ed="X" n="0516c24"/><lb ed="R093" n="0523a15"/>略明權實竟。</p><p xml:id="pX33p0516c2406" cb:place="inline">△二動執生疑<note place="inline">動執者。主解之端。生疑者。發悟之機。故曰
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0517a" n="0517a"/>
<lb ed="X" n="0517a01"/><lb ed="R093" n="0523a16"/>大疑大悟。小疑小悟。不疑不悟。講者。徃往於疑處不能分疏。至於悟處自不能照應。以致前後矛盾。反怪
<lb ed="X" n="0517a02"/><lb ed="R093" n="0523a17"/>經文不齊。今於懸科之下。一一分疏明白。務令疑處與悟處相應。至於臨文。不費詞而自明矣。凖後身子
<lb ed="X" n="0517a03"/><lb ed="R093" n="0523a18"/>領解文云。我昔從佛。聞如是法。見諸菩薩。受記作佛。而我等不預斯事。甚自感傷。是知身子於阿耨菩提。
<lb ed="X" n="0517a04"/><lb ed="R093" n="0523b01"/>惟恐不得久矣。今聞諸佛智慧。甚深無量。又聞如來知見。廣大深遠等語。愈以增其惟恐或失之心。故向
<lb ed="X" n="0517a05"/><lb ed="R093" n="0523b02"/>下三請文云。何故殷勤稱歎。甚深微妙難解之法。又云。願出微妙音。時爲如實說。又云。無上兩足尊。願說
<lb ed="X" n="0517a06"/><lb ed="R093" n="0523b03"/>第一法等。俱躡稱歎實智之文。此身子之疑也。四子信解文云。我等自謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0517a0601" n="0517a0601"/><anchor xml:id="beg0517a0601" n="0517a0601"/>已<anchor xml:id="end0517a0601"/>得涅槃。無所堪任等。是知會
<lb ed="X" n="0517a07"/><lb ed="R093" n="0523b04"/>衆於小乘涅槃。保證自足久矣。今聞其智慧門。難解難入。又聞隨宜所說。意趣難解等語。不覺動其舊執。
<lb ed="X" n="0517a08"/><lb ed="R093" n="0523b05"/>故向下作念文云。世尊何故。殷勤稱歎方便。乃至我等亦得此法。到於涅槃等。俱躡稱歎權智之文。此會
<lb ed="X" n="0517a09"/><lb ed="R093" n="0523b06"/>衆之疑也。詳之</note>。分二。一千二動執作念。二身子騰疑三請。
<lb ed="X" n="0517a10"/><lb ed="R093" n="0523b07"/>初二。一躡今敎以作念。二執昔敎以成疑。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517a11"/><lb ed="R093" n="0523b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0517a1101">爾時大衆中有諸聲聞<note place="inline">至</note>辟支佛所不能及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517a12"/><lb ed="R093" n="0523b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0517a1201">初叙作念之衆。漏盡羅漢等。先叙無學。陳如先得
<lb ed="X" n="0517a13"/><lb ed="R093" n="0523b10"/>道果。故首標之。千二百人者。佛成道一年。度陳如
<lb ed="X" n="0517a14"/><lb ed="R093" n="0523b11"/>等五人。二年。度耶舍長者子五十人。三年。度迦葉
<lb ed="X" n="0517a15"/><lb ed="R093" n="0523b12"/>兄弟。兼徒衆共一千人。五年度身子目連。各兼徒
<lb ed="X" n="0517a16"/><lb ed="R093" n="0523b13"/>一百。共有一千二百五十五人。得果感恩。常隨於
<lb ed="X" n="0517a17"/><lb ed="R093" n="0523b14"/>佛。今云千二百者。擧大數耳。發聲聞辟支心等。次
<lb ed="X" n="0517a18"/><lb ed="R093" n="0523b15"/>叙有學。或從出家發心。或從在家發心。故云比丘
<lb ed="X" n="0517a19"/><lb ed="R093" n="0523b16"/>比丘尼等。</p><p xml:id="pX33p0517a1905" cb:place="inline">各作下。叙作念之詞。何故者。怪念之語。
<lb ed="X" n="0517a20"/><lb ed="R093" n="0523b17"/>慇懃者。諄切之意。言世尊彈偏斥小。歎大褒圓。由
<lb ed="X" n="0517a21"/><lb ed="R093" n="0523b18"/>來久矣。一旦稱歎方便。<anchor xml:id="nkr_note_add_0517a2101" n="0517a2101"/><anchor xml:id="beg0517a2101" n="0517a2101"/>已<anchor xml:id="end0517a2101"/>爲可異。而況其意慇懃。
<lb ed="X" n="0517a22"/><lb ed="R093" n="0524a01"/>其詞諄切。故躡此以作念云。何故慇懃稱歎方便。
<lb ed="X" n="0517a23"/><lb ed="R093" n="0524a02"/>而作是言<note place="inline">云云</note>。是言者。卽指上文稱歎之語。其語
<lb ed="X" n="0517a24"/><lb ed="R093" n="0524a03"/>爲何。故向下復躡前語以備念之。佛所得法。甚深
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0517b" n="0517b"/>
<lb ed="X" n="0517b01"/><lb ed="R093" n="0524a04"/>難解者。躡前稱歎實智之語。有所言說。意趣難知
<lb ed="X" n="0517b02"/><lb ed="R093" n="0524a05"/>者。躡前稱歎權智之語。一切聲聞辟支。所不能及
<lb ed="X" n="0517b03"/><lb ed="R093" n="0524a06"/>者。躡前兼歎權實之語。然雖總躡前語。而其意獨
<lb ed="X" n="0517b04"/><lb ed="R093" n="0524a07"/>怪歎權。以與昔敎相違。動其舊執故也。躡今敎以
<lb ed="X" n="0517b05"/><lb ed="R093" n="0524a08"/>作念竟。</p><p xml:id="pX33p0517b0504" cb:place="inline">△二執昔敎以成疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517b06"/><lb ed="R093" n="0524a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0517b0601">佛說一解脫義我等亦得此法<note place="inline">至</note>不知是義所趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517b07"/><lb ed="R093" n="0524a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0517b0701">佛說。指昔日三乘。言三乘之法。始皆同斷見思。同
<lb ed="X" n="0517b08"/><lb ed="R093" n="0524a11"/>出三界。同脫分段生死。故云一解脫義。亦得此法。
<lb ed="X" n="0517b09"/><lb ed="R093" n="0524a12"/>到於涅槃者。自述聞法保證之義。而今不知。是義
<lb ed="X" n="0517b10"/><lb ed="R093" n="0524a13"/>所趣者。是義獨指歎權。言如來昔說權宗。我等亦
<lb ed="X" n="0517b11"/><lb ed="R093" n="0524a14"/>到涅槃。而今又云意趣難知。聲聞辟支不及。或我
<lb ed="X" n="0517b12"/><lb ed="R093" n="0524a15"/>等取證之非眞乎。抑如來自語之相違乎。是義歸
<lb ed="X" n="0517b13"/><lb ed="R093" n="0524a16"/>趣。我等卽不知矣。千二動執作念竟。</p><p xml:id="pX33p0517b1315" cb:place="inline">△二身子騰
<lb ed="X" n="0517b14"/><lb ed="R093" n="0524a17"/>疑三請三。一請爲上根。二請爲中根。三請爲下根。
<lb ed="X" n="0517b15"/><lb ed="R093" n="0524a18"/>初二。一長行。二偈頌。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517b16"/><lb ed="R093" n="0524b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0517b1601">爾時舍利弗知四衆心疑<note place="inline">至</note>甚深微妙難解之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517b17"/><lb ed="R093" n="0524b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0517b1701">初躡擧疑端。四衆有疑在懷。寓中形外。故身子知
<lb ed="X" n="0517b18"/><lb ed="R093" n="0524b03"/>之。身子疑雖有異。均屬未解佛語。故自亦未了。此
<lb ed="X" n="0517b19"/><lb ed="R093" n="0524b04"/>經家叙置語也。自他俱疑。陳詞致問。故云而白佛
<lb ed="X" n="0517b20"/><lb ed="R093" n="0524b05"/>言。何因何緣者。推問稱歎所以。第一方便等。正述
<lb ed="X" n="0517b21"/><lb ed="R093" n="0524b06"/>所稱歎事。所稱歎事。有因有果。第一方便。指諸佛
<lb ed="X" n="0517b22"/><lb ed="R093" n="0524b07"/>因所修法。前云。佛曾親近諸佛。盡行道法等是也。
<lb ed="X" n="0517b23"/><lb ed="R093" n="0524b08"/>以是佛因。故稱第一方便。非指權智。甚深微妙。指
<lb ed="X" n="0517b24"/><lb ed="R093" n="0524b09"/>諸佛果所證法。前云。成就甚深未曾有法是也。然
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0517c" n="0517c"/>
<lb ed="X" n="0517c01"/><lb ed="R093" n="0524b10"/>此實智因果。俱屬敎菩薩法。今對聲聞稱歎。<anchor xml:id="nkr_note_add_0517c0101" n="0517c0101"/><anchor xml:id="beg0517c0101" n="0517c0101"/>已<anchor xml:id="end0517c0101"/>爲
<lb ed="X" n="0517c02"/><lb ed="R093" n="0524b11"/>可異。而況其意慇懃。必有所爲。故以何因何緣而
<lb ed="X" n="0517c03"/><lb ed="R093" n="0524b12"/>徵問之。</p><p xml:id="pX33p0517c0304" cb:place="inline">我自下。陳疑致請。昔指轉照三會。轉照三
<lb ed="X" n="0517c04"/><lb ed="R093" n="0524b13"/>會。豈無大小同聞之時。但非正爲聲聞。而聲聞亦
<lb ed="X" n="0517c05"/><lb ed="R093" n="0524b14"/>自以爲不預斯事。故曰未曾從聞。此應上文。自亦
<lb ed="X" n="0517c06"/><lb ed="R093" n="0524b15"/>未了句也。四衆疑雖不同。而困心衡慮之態。同一
<lb ed="X" n="0517c07"/><lb ed="R093" n="0524b16"/>彰著。故云咸皆有疑。此應上文。四衆心疑句也。身
<lb ed="X" n="0517c08"/><lb ed="R093" n="0524b17"/>子疑在歎實。故別無所求。惟願敷演斯事。斯事卽
<lb ed="X" n="0517c09"/><lb ed="R093" n="0524b18"/>歎實之事也。何故慇懃等。結請之語。言如上所說。
<lb ed="X" n="0517c10"/><lb ed="R093" n="0525a01"/>甚深微妙難解之法。忽對聲聞稱歎。或仍前彈斥
<lb ed="X" n="0517c11"/><lb ed="R093" n="0525a02"/>於我。究竟絕分乎。抑如來激發我等。令起勝心乎。
<lb ed="X" n="0517c12"/><lb ed="R093" n="0525a03"/>故以何故慇懃等而結請之。長行竟。</p><p xml:id="pX33p0517c1215" cb:place="inline">△二偈頌<note place="inline">標頌
<lb ed="X" n="0517c13"/><lb ed="R093" n="0525a04"/>云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517c14"/><lb ed="R093" n="0525a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0517c1401">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517c15"/><lb ed="R093" n="0525a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0517c1501">△<note place="inline">正頌分二</note>一頌躡擧疑端。二頌陳疑致請。初<note place="inline">義頌而廣</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517c16"/><lb ed="R093" n="0525a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0517c1601">慧日大聖尊久乃說是法<note place="inline">至</note>諸佛之所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0517c17"/><lb ed="R093" n="0525a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0517c1701">欲破疑暗。故稱佛爲慧日。願示果法。故稱佛爲大
<lb ed="X" n="0517c18"/><lb ed="R093" n="0525a09"/>聖。究竟實智。從來不說。故云久乃說是法。自說得
<lb ed="X" n="0517c19"/><lb ed="R093" n="0525a10"/>如是等。躡前歎自證實智之文。自歎自所證智。故
<lb ed="X" n="0517c20"/><lb ed="R093" n="0525a11"/>云自說如是。力無畏等。約實智別相而言。前云如
<lb ed="X" n="0517c21"/><lb ed="R093" n="0525a12"/>來知見。廣大深遠。無量無礙。力無所畏等是也。不
<lb ed="X" n="0517c22"/><lb ed="R093" n="0525a13"/>可思議法。約實智總體而言。前云深入無際。成就
<lb ed="X" n="0517c23"/><lb ed="R093" n="0525a14"/>一切未曾有法是也。此相此體。是如來果所證法。
<lb ed="X" n="0517c24"/><lb ed="R093" n="0525a15"/>故云道場所得。非佛自說。提唱絕人。故云無能發
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0518a" n="0518a"/>
<lb ed="X" n="0518a01"/><lb ed="R093" n="0525a16"/>問。我意二句。釋上無能發問之義。身子意謂。我於
<lb ed="X" n="0518a02"/><lb ed="R093" n="0525a17"/>聲聞。智稱第一。於此實智體相。猶難可測。況復餘
<lb ed="X" n="0518a03"/><lb ed="R093" n="0525a18"/>衆。誰復能起而問之哉。無問下。躡前歎諸佛實智
<lb ed="X" n="0518a04"/><lb ed="R093" n="0525b01"/>之文。出定便吿。故云無問自說。稱歎所行道者。如
<lb ed="X" n="0518a05"/><lb ed="R093" n="0525b02"/>前云。佛曾親近諸佛。盡行道法。頌上長行。第一方
<lb ed="X" n="0518a06"/><lb ed="R093" n="0525b03"/>便句也。智慧微妙。佛之所得者。如前云。成就甚深
<lb ed="X" n="0518a07"/><lb ed="R093" n="0525b04"/>未曾有法。頌上長行。甚深微妙。難解之法句也。然
<lb ed="X" n="0518a08"/><lb ed="R093" n="0525b05"/>此俱係素所不說。今無問自說。事屬可疑。故身子
<lb ed="X" n="0518a09"/><lb ed="R093" n="0525b06"/>躡而擧之。頌躡擧疑端竟。</p><p xml:id="pX33p0518a0911" cb:place="inline">△二頌陳疑致請<note place="inline">義頌而廣</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518a10"/><lb ed="R093" n="0525b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0518a1001">無漏諸羅漢及求涅槃者<note place="inline">至</note>欲聞具足道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518a11"/><lb ed="R093" n="0525b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0518a1101">初代衆陳疑。無漏羅漢。是聲聞無學。求涅槃者。是
<lb ed="X" n="0518a12"/><lb ed="R093" n="0525b09"/>聲聞有學。今敎與昔證相乖。故皆墮疑網。不知是
<lb ed="X" n="0518a13"/><lb ed="R093" n="0525b10"/>義所趣。故謂佛何故說。求緣覺者。是辟支有學。比
<lb ed="X" n="0518a14"/><lb ed="R093" n="0525b11"/>丘及尼。於有學中。獨擧出家衆也。諸天龍鬼等。是
<lb ed="X" n="0518a15"/><lb ed="R093" n="0525b12"/>八部中五部。等之一字。總攝無學。及優婆塞夷。幷
<lb ed="X" n="0518a16"/><lb ed="R093" n="0525b13"/>餘部也。相視猶豫等。是疑惑之相。是事云何等。是
<lb ed="X" n="0518a17"/><lb ed="R093" n="0525b14"/>求決之情。皆身子代陳語也。</p><p xml:id="pX33p0518a1712" cb:place="inline">於諸下。爲自陳疑。身
<lb ed="X" n="0518a18"/><lb ed="R093" n="0525b15"/>子意謂。佛於阿含會上。許我智慧無窮。是如來於
<lb ed="X" n="0518a19"/><lb ed="R093" n="0525b16"/>聲聞衆中。說我第一。我今聞佛智慧。自於<anchor xml:id="nkr_note_add_0518a1901" n="0518a1901"/><anchor xml:id="beg0518a1901" n="0518a1901"/>己<anchor xml:id="end0518a1901"/>智推
<lb ed="X" n="0518a20"/><lb ed="R093" n="0525b17"/>度。竟爾疑惑不了。葢卽爲是如來所歎。諸佛究竟
<lb ed="X" n="0518a21"/><lb ed="R093" n="0525b18"/>之法。又爲是如來所歎。諸佛所行之道。不知此二。
<lb ed="X" n="0518a22"/><lb ed="R093" n="0526a01"/>我亦能證能修否耶。據此。則身子之疑。全爲佛因
<lb ed="X" n="0518a23"/><lb ed="R093" n="0526a02"/>佛果。若會衆之自謂亦得此法。到於涅槃者。豈可
<lb ed="X" n="0518a24"/><lb ed="R093" n="0526a03"/>同日語哉。</p><p xml:id="pX33p0518a2405" cb:place="inline">佛口下。爲自致請。自以五分法身。從法
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0518b" n="0518b"/>
<lb ed="X" n="0518b01"/><lb ed="R093" n="0526a04"/>化生。故云口所生子。合掌瞻仰待者。自明傾渴翹
<lb ed="X" n="0518b02"/><lb ed="R093" n="0526a05"/>佇。虗心俟敎之意。願出微妙音者。不求隨他意語。
<lb ed="X" n="0518b03"/><lb ed="R093" n="0526a06"/>以隨他意語。非微妙故。時爲如實說者。不求曲順
<lb ed="X" n="0518b04"/><lb ed="R093" n="0526a07"/>權宗。以曲順權宗。不如實故。又以學佛心切。事不
<lb ed="X" n="0518b05"/><lb ed="R093" n="0526a08"/>容緩。故求時爲說也。</p><p xml:id="pX33p0518b0509" cb:place="inline">諸天下。代衆致請。數如恒沙。
<lb ed="X" n="0518b06"/><lb ed="R093" n="0526a09"/>擧八部上根之機。大數八萬。擧菩薩上根之機。轉
<lb ed="X" n="0518b07"/><lb ed="R093" n="0526a10"/>輪聖王。擧人中上根之機。緣合時熟。乘輪而來。故
<lb ed="X" n="0518b08"/><lb ed="R093" n="0526a11"/>云至也。合掌以敬心者。顯內外俱誠。欲聞具足道
<lb ed="X" n="0518b09"/><lb ed="R093" n="0526a12"/>者。顯願行俱大。旣內外俱誠。願行俱大。其爲上根
<lb ed="X" n="0518b10"/><lb ed="R093" n="0526a13"/>無疑。想身子受記之後。供養慶讚等。卽此衆也。據
<lb ed="X" n="0518b11"/><lb ed="R093" n="0526a14"/>此。則陳疑雖兼衆會。致請獨爲上根。佛開法說一
<lb ed="X" n="0518b12"/><lb ed="R093" n="0526a15"/>周。正應此耳。請爲上根竟。</p><p xml:id="pX33p0518b1211" cb:place="inline">△二請爲中根二。一如
<lb ed="X" n="0518b13"/><lb ed="R093" n="0526a16"/>來爲人天絕言。二身子爲中根啓請。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518b14"/><lb ed="R093" n="0526a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0518b1401">爾時佛吿舍利弗止止<note place="inline">至</note>諸天及人皆當驚疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518b15"/><lb ed="R093" n="0526a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0518b1501">止而又止者。以示必不可說之意。旣示必不可說。
<lb ed="X" n="0518b16"/><lb ed="R093" n="0526b01"/>而又云不須復說者。以說之無益。不惟不可說。且
<lb ed="X" n="0518b17"/><lb ed="R093" n="0526b02"/>亦不用說故。若說下。釋上不說之義。諸天及人。惟
<lb ed="X" n="0518b18"/><lb ed="R093" n="0526b03"/>識有漏因果。不知出世正道。乍聞廢權立實之說。
<lb ed="X" n="0518b19"/><lb ed="R093" n="0526b04"/>必當驚其鶩於高遠。疑其涉於荒唐。說之無益。故
<lb ed="X" n="0518b20"/><lb ed="R093" n="0526b05"/>所以不說也。</p><p xml:id="pX33p0518b2006" cb:place="inline">△二身子爲中根啓請二。一長行。二
<lb ed="X" n="0518b21"/><lb ed="R093" n="0526b06"/>偈頌。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518b22"/><lb ed="R093" n="0526b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0518b2201">舍利弗重白佛言世尊<note place="inline">至</note>聞佛所說則能敬信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518b23"/><lb ed="R093" n="0526b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0518b2301">重言惟願說之者。以明必當要說之意。所以句。徵
<lb ed="X" n="0518b24"/><lb ed="R093" n="0526b09"/>起。是會下。釋成。法華高會。是如來不思議境。論地
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0518c" n="0518c"/>
<lb ed="X" n="0518c01"/><lb ed="R093" n="0526b10"/>則廣狹無礙。論時則十世異成。論衆則一多相容。
<lb ed="X" n="0518c02"/><lb ed="R093" n="0526b11"/>論見則隱顯俱在。雖窮盡身子之智。無足較其衆
<lb ed="X" n="0518c03"/><lb ed="R093" n="0526b12"/>數。故云無數百千等。曾見諸佛者。或智勝蓄因。或
<lb ed="X" n="0518c04"/><lb ed="R093" n="0526b13"/>威音植種。言結緣之深故。諸根。卽信進念定。由佛
<lb ed="X" n="0518c05"/><lb ed="R093" n="0526b14"/>法熏習<anchor xml:id="nkr_note_add_0518c0501" n="0518c0501"/><anchor xml:id="beg0518c0501" n="0518c0501"/>已<anchor xml:id="end0518c0501"/>久。觸境便起。方修卽成。故云猛利。智慧
<lb ed="X" n="0518c06"/><lb ed="R093" n="0526b15"/>卽慧根。由惑障滌除殆空。遇事便知。對境卽徹。故
<lb ed="X" n="0518c07"/><lb ed="R093" n="0526b16"/>云明了。如斯之人。自當聞而深敬。諦信無疑。縱有
<lb ed="X" n="0518c08"/><lb ed="R093" n="0526b17"/>人天驚疑。亦可納種爲因。況佛法不爲愚者而默。
<lb ed="X" n="0518c09"/><lb ed="R093" n="0526b18"/>日光不爲無目而隱。所以重言願說者。以此。</p><p xml:id="pX33p0518c0918" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0518c10"/><lb ed="R093" n="0527a01"/>偈頌<note place="inline">標頌云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c11"/><lb ed="R093" n="0527a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0518c1101">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c12"/><lb ed="R093" n="0527a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0518c1201"><note place="inline">正頌云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c13"/><lb ed="R093" n="0527a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0518c1301">法王無上尊惟說願勿慮是會無量衆有能敬信者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c14"/><lb ed="R093" n="0527a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0518c1401">法王者。於法自在。若堅執不說。則不自在矣。無上
<lb ed="X" n="0518c15"/><lb ed="R093" n="0527a06"/>尊者。九界同尊。若有所簡棄。則非同尊矣。是稱謂
<lb ed="X" n="0518c16"/><lb ed="R093" n="0527a07"/>中。有責望於佛。不可不說之意。惟說者。猶云只管
<lb ed="X" n="0518c17"/><lb ed="R093" n="0527a08"/>說也。願勿慮者。願勿以人天驚疑爲慮也。是會無
<lb ed="X" n="0518c18"/><lb ed="R093" n="0527a09"/>量衆。通指法會。有能敬信者。獨指中根。言法會有
<lb ed="X" n="0518c19"/><lb ed="R093" n="0527a10"/>如許無量之衆。除上根之外。豈盡驚疑之流。想應
<lb ed="X" n="0518c20"/><lb ed="R093" n="0527a11"/>有中等之資。能敬能信。如上所謂諸根猛利。智慧
<lb ed="X" n="0518c21"/><lb ed="R093" n="0527a12"/>明了人也。此是身子爲中根啓請。佛開譬喩一周。
<lb ed="X" n="0518c22"/><lb ed="R093" n="0527a13"/>正應乎此。請爲中根竟。</p><p xml:id="pX33p0518c2210" cb:place="inline">△三請爲下根二。一如來
<lb ed="X" n="0518c23"/><lb ed="R093" n="0527a14"/>爲上慢絕言。二身子爲下根啓請。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0518c24"/><lb ed="R093" n="0527a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0518c2401">佛復止舍利弗若說是事<note place="inline">至</note>爾時世尊重說偈言。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0519a" n="0519a"/>
<lb ed="X" n="0519a01"/><lb ed="R093" n="0527a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0519a0101"><note place="inline">上標頌下正頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a02"/><lb ed="R093" n="0527a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0519a0201">止止不須說我法妙難思諸增上慢者聞必不敬信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a03"/><lb ed="R093" n="0527a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0519a0301">初長行。復止者。請之益懇。止之益嚴。亦不屑之敎
<lb ed="X" n="0519a04"/><lb ed="R093" n="0527b01"/>也。天人修羅。善道也。言若說是事。不惟惡道難信。
<lb ed="X" n="0519a05"/><lb ed="R093" n="0527b02"/>雖善道衆生。亦必河漢其言。故曰天人修羅。皆當
<lb ed="X" n="0519a06"/><lb ed="R093" n="0527b03"/>驚疑。大坑喩惡道。言增上慢人。素以道德自矜。乍
<lb ed="X" n="0519a07"/><lb ed="R093" n="0527b04"/>聞廢權立實之說。必至謗法招<g ref="#CB00985">𠎝</g>。墜墮三途。如大
<lb ed="X" n="0519a08"/><lb ed="R093" n="0527b05"/>坑之不可復出。較之天人驚疑。不惟無益。而更有
<lb ed="X" n="0519a09"/><lb ed="R093" n="0527b06"/>損焉。所以如來復止之也。</p><p xml:id="pX33p0519a0911" cb:place="inline">爾時下。偈頌。旣云止止
<lb ed="X" n="0519a10"/><lb ed="R093" n="0527b07"/>不須說。又云我法妙難思。是分明欲說。特靳固以
<lb ed="X" n="0519a11"/><lb ed="R093" n="0527b08"/>堅衆心耳。重擧上慢不信者。亦望其悔過自新之
<lb ed="X" n="0519a12"/><lb ed="R093" n="0527b09"/>意。</p><p xml:id="pX33p0519a1202" cb:place="inline">△二身子爲下根啓請二。一長行。二偈頌。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a13"/><lb ed="R093" n="0527b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0519a1301">爾時舍利弗重白佛言<note place="inline">至</note>長夜安隱多所饒益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a14"/><lb ed="R093" n="0527b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0519a1401">重願者。止之愈嚴。請之愈切。見爲法之誠也。比猶
<lb ed="X" n="0519a15"/><lb ed="R093" n="0527b12"/>類也。如我等比。百千萬億者。身子自指同類。有如
<lb ed="X" n="0519a16"/><lb ed="R093" n="0527b13"/>許之多故。世世受化者。如大通結緣。中間度脫未
<lb ed="X" n="0519a17"/><lb ed="R093" n="0527b14"/>盡。序中所謂智勝遺塵是也。長夜喩無明生死。安
<lb ed="X" n="0519a18"/><lb ed="R093" n="0527b15"/>隱喩菩提涅槃。言旣能敬信。必當斷無明。出生死。
<lb ed="X" n="0519a19"/><lb ed="R093" n="0527b16"/>證菩提。至涅槃。是長夜得安隱矣。旣長夜安隱。則
<lb ed="X" n="0519a20"/><lb ed="R093" n="0527b17"/>饒益不可勝言。故云多所饒益。多所者。多之不定。
<lb ed="X" n="0519a21"/><lb ed="R093" n="0527b18"/>不能言其量也。</p><p xml:id="pX33p0519a2107" cb:place="inline">△二偈頌<note place="inline">標頌云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a22"/><lb ed="R093" n="0528a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0519a2201">爾時舍利弗欲重宣此義而說偈言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a23"/><lb ed="R093" n="0528a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0519a2301"><note place="inline">正頌云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519a24"/><lb ed="R093" n="0528a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0519a2401">無上兩足尊願說第一法<note place="inline">至</note>則生大歡喜。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0519b" n="0519b"/>
<lb ed="X" n="0519b01"/><lb ed="R093" n="0528a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0519b0101">初先爲自請。爲是究竟法。故稱佛爲無上。爲是所
<lb ed="X" n="0519b02"/><lb ed="R093" n="0528a05"/>行道。故稱佛爲兩足。是稱謂中。有羨慕佛因佛果
<lb ed="X" n="0519b03"/><lb ed="R093" n="0528a06"/>之意。第一法。指實智而言。後云我所得智慧。微妙
<lb ed="X" n="0519b04"/><lb ed="R093" n="0528a07"/>最第一是也。我爲佛長子者。是身子以能解自負。
<lb ed="X" n="0519b05"/><lb ed="R093" n="0528a08"/>言佛若說法。人之信否無論。我必率衆領解。爲佛
<lb ed="X" n="0519b06"/><lb ed="R093" n="0528a09"/>長子矣。惟垂分別說者。非求重說。但求如來。將前
<lb ed="X" n="0519b07"/><lb ed="R093" n="0528a10"/>所說之法。分析辯別。令得明顯耳。</p><p xml:id="pX33p0519b0714" cb:place="inline">是會下。正爲衆
<lb ed="X" n="0519b08"/><lb ed="R093" n="0528a11"/>請。身子意謂。我所以必求分別說者。非爲一<anchor xml:id="nkr_note_add_0519b0801" n="0519b0801"/><anchor xml:id="beg0519b0801" n="0519b0801"/>己<anchor xml:id="end0519b0801"/>。葢
<lb ed="X" n="0519b09"/><lb ed="R093" n="0528a12"/>以是會有無量之衆。皆能敬信此法。何以見之。觀
<lb ed="X" n="0519b10"/><lb ed="R093" n="0528a13"/>其根機。佛曾世世敎化。察其動靜。一心合掌欲聞。
<lb ed="X" n="0519b11"/><lb ed="R093" n="0528a14"/>的指其人。卽我等千二百。及餘求佛者是也。願爲
<lb ed="X" n="0519b12"/><lb ed="R093" n="0528a15"/>二句。結請。言是衆旣能敬信。卽應勿悋慈悲。故云
<lb ed="X" n="0519b13"/><lb ed="R093" n="0528a16"/>願爲此衆故。惟垂分別說。末二句。顯益。言是等因
<lb ed="X" n="0519b14"/><lb ed="R093" n="0528a17"/>曲垂分別。得聞此法。了知自心作佛。自當生大歡
<lb ed="X" n="0519b15"/><lb ed="R093" n="0528a18"/>喜也。觀此科。兩言惟垂分別。明知其爲下根啓請。
<lb ed="X" n="0519b16"/><lb ed="R093" n="0528b01"/>佛開因緣一周。正應乎此<note place="inline">問。三請之文。惟此中有惟垂分別之語。且千二
<lb ed="X" n="0519b17"/><lb ed="R093" n="0528b02"/>百人。受記原在下根。科云請爲下根者。可矣。若前二請中。上中之機。未甚顯然。盍明示之。以絕將來之疑
<lb ed="X" n="0519b18"/><lb ed="R093" n="0528b03"/>乎。答。旣信此爲下根。則上二便可類推。試觀此中機宜。但云。世世<anchor xml:id="nkr_note_add_0519b1801" n="0519b1801"/><anchor xml:id="beg0519b1801" n="0519b1801"/>已<anchor xml:id="end0519b1801"/>曾從佛受化。至次請則云。諸根猛利。
<lb ed="X" n="0519b19"/><lb ed="R093" n="0528b04"/>智慧明了。旣較勝於此。其爲中根也。明矣。及初請則曰。求佛菩薩。大數八萬。凖通序八萬菩薩。卽文殊觀
<lb ed="X" n="0519b20"/><lb ed="R093" n="0528b05"/>音之流。此不謂之上根。可乎。據此則上中下根。文甚顯然。將來何所疑乎</note>。略明權實以
<lb ed="X" n="0519b21"/><lb ed="R093" n="0528b06"/>動執生疑竟。</p><p xml:id="pX33p0519b2106" cb:place="inline">△二廣明權實。以斷疑生信三。一法
<lb ed="X" n="0519b22"/><lb ed="R093" n="0528b07"/>說一周被上根。二喩說一周被中根。三因緣一周
<lb ed="X" n="0519b23"/><lb ed="R093" n="0528b08"/>被下根。初二。一如來說法。二上根獲益。初二。一長
<lb ed="X" n="0519b24"/><lb ed="R093" n="0528b09"/>行。二偈頌。初四。一許說誡聽。二讚法勸信。三正爲
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0519c" n="0519c"/>
<lb ed="X" n="0519c01"/><lb ed="R093" n="0528b10"/>分解。四斥過結勸。初三。一應求許說。二因退勸勉。
<lb ed="X" n="0519c02"/><lb ed="R093" n="0528b11"/>三當機願聞。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519c03"/><lb ed="R093" n="0528b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0519c0301">爾時世尊吿舍利弗<note place="inline">至</note>吾當爲汝分別解說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519c04"/><lb ed="R093" n="0528b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0519c0401">慇懃三請。情不能辭。故云豈得不說。諦審也。聽之
<lb ed="X" n="0519c05"/><lb ed="R093" n="0528b14"/>不審。理非心得。故以諦聽誡之。思以智照。念以觀
<lb ed="X" n="0519c06"/><lb ed="R093" n="0528b15"/>持。揀非識心分別。事相習誦。故云善也。大成云。諦
<lb ed="X" n="0519c07"/><lb ed="R093" n="0528b16"/>聽聞慧。善思思慧。善念修慧。據此。則是敎以從聞
<lb ed="X" n="0519c08"/><lb ed="R093" n="0528b17"/>思修。入法華三昧之意。會衆同疑。身子獨慇。故云
<lb ed="X" n="0519c09"/><lb ed="R093" n="0528b18"/>吾當爲汝開略爲廣。斷疑生信。分別權實之宗。解
<lb ed="X" n="0519c10"/><lb ed="R093" n="0529a01"/>釋三一之旨。故曰分別解說。</p><p xml:id="pX33p0519c1012" cb:place="inline">△二因退勸勉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519c11"/><lb ed="R093" n="0529a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0519c1101">說此語時會中有比丘<note place="inline">至</note>汝今善聽當爲汝說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0519c12"/><lb ed="R093" n="0529a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0519c1201">初五千退席。禮佛而退者。有二義。一實行。如下經
<lb ed="X" n="0519c13"/><lb ed="R093" n="0529a04"/>家自釋。二權現。如前序主所明。所以句。徵起之詞。
<lb ed="X" n="0519c14"/><lb ed="R093" n="0529a05"/>言會衆同疑。情均渴思。所以禮佛而退者。何也。故
<lb ed="X" n="0519c15"/><lb ed="R093" n="0529a06"/>向下約宿障現障以釋成之。罪根深重。宿障也。由
<lb ed="X" n="0519c16"/><lb ed="R093" n="0529a07"/>過去誹謗大乘。無量劫地獄罪畢。尙有餘習。能障
<lb ed="X" n="0519c17"/><lb ed="R093" n="0529a08"/>大道。故名爲根。淵乎其不可拔。確乎其不可動。故
<lb ed="X" n="0519c18"/><lb ed="R093" n="0529a09"/>曰深重。增上慢等。現障也。有增上心。無增上行。故
<lb ed="X" n="0519c19"/><lb ed="R093" n="0529a10"/>云未得謂得。有增上名。無增上果。故曰未證謂證。
<lb ed="X" n="0519c20"/><lb ed="R093" n="0529a11"/>是皆空腹高心。恐見廢斥。由此不堪聞大。故爲現
<lb ed="X" n="0519c21"/><lb ed="R093" n="0529a12"/>障。旣有過去餘<g ref="#CB00985">𠎝</g>。復具現在慢過。故云有如此失。
<lb ed="X" n="0519c22"/><lb ed="R093" n="0529a13"/>如此之人。不惟無緣聞法。亦且不欲聞法。故云是
<lb ed="X" n="0519c23"/><lb ed="R093" n="0529a14"/>以不住。</p><p xml:id="pX33p0519c2304" cb:place="inline">世尊下。如來不禁。默然者。聽其自便之意。
<lb ed="X" n="0519c24"/><lb ed="R093" n="0529a15"/>制禁。止留也。若以實行而論。此衆不去。有遮玄化。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0520a" n="0520a"/>
<lb ed="X" n="0520a01"/><lb ed="R093" n="0529a16"/>若以權現而論。引進實行。在所當去。故佛不制止
<lb ed="X" n="0520a02"/><lb ed="R093" n="0529a17"/>也。</p><p xml:id="pX33p0520a0202" cb:place="inline">爾時下。抑揚勸勉。此衆。指現前衆也。現前衆中。
<lb ed="X" n="0520a03"/><lb ed="R093" n="0529a18"/>不雜上慢之流。故云無復枝葉。以枝葉喩上慢者。
<lb ed="X" n="0520a04"/><lb ed="R093" n="0529b01"/>上慢徒慕虗名。不務眞修。恐聞廢立之宗。難經考
<lb ed="X" n="0520a05"/><lb ed="R093" n="0529b02"/>覈之會。如彼枝葉。雖扶疎可觀。經霜便凋。遇風便
<lb ed="X" n="0520a06"/><lb ed="R093" n="0529b03"/>折也。旣無慢流。惟餘法器。故云純有貞實。以貞實
<lb ed="X" n="0520a07"/><lb ed="R093" n="0529b04"/>喩法器者。法器外權內實。迹淺本深。堪受一乘之
<lb ed="X" n="0520a08"/><lb ed="R093" n="0529b05"/>記。能取萬德之果。如彼眞實。雖質樸無文。發榮無
<lb ed="X" n="0520a09"/><lb ed="R093" n="0529b06"/>限。滋生莫窮也。如此一抑一揚。器與非器攸分。故
<lb ed="X" n="0520a10"/><lb ed="R093" n="0529b07"/>重呼當機而誡勉之。佳善也。善其所退者有二義。
<lb ed="X" n="0520a11"/><lb ed="R093" n="0529b08"/>一爲聞而不解。易招謗法之<g ref="#CB00985">𠎝</g>。今不聞而去。善其
<lb ed="X" n="0520a12"/><lb ed="R093" n="0529b09"/>無謗法之<g ref="#CB00985">𠎝</g>矣。二或正聞忽起。有惑聽衆之志。今
<lb ed="X" n="0520a13"/><lb ed="R093" n="0529b10"/>將聞卽退。善其無惑衆之志矣。善聽者。虗心諦聽。
<lb ed="X" n="0520a14"/><lb ed="R093" n="0529b11"/>當說者。傾心實說。言前此上慢在座。彼旣不能虗
<lb ed="X" n="0520a15"/><lb ed="R093" n="0529b12"/>心。佛亦未敢吐膽。今彼衆旣去。故誡以善聽。示以
<lb ed="X" n="0520a16"/><lb ed="R093" n="0529b13"/>當說也。因退勸勉竟。</p><p xml:id="pX33p0520a1609" cb:place="inline">△三當機願聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520a17"/><lb ed="R093" n="0529b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0520a1701">舍利弗言唯然世尊願樂欲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520a18"/><lb ed="R093" n="0529b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0520a1801">唯然者。應之速而無疑也。又野語曰阿。文語曰唯。
<lb ed="X" n="0520a19"/><lb ed="R093" n="0529b16"/>皆應諾之詞。心之所期曰願。意之所望曰樂。願樂
<lb ed="X" n="0520a20"/><lb ed="R093" n="0529b17"/>欲聞者。如鳥待哺。如渴思水。古德云。聽者端視如
<lb ed="X" n="0520a21"/><lb ed="R093" n="0529b18"/>渴飮。一心入於語義中是也。許說誡聽竟。</p><p xml:id="pX33p0520a2117" cb:place="inline">△二讚
<lb ed="X" n="0520a22"/><lb ed="R093" n="0530a01"/>法勸信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520a23"/><lb ed="R093" n="0530a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0520a2301">佛吿舍利弗如是妙法<note place="inline">至</note>佛之所說言不虗妄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520a24"/><lb ed="R093" n="0530a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0520a2401">初讚法擧喩。如是妙法者。承前略明。指後廣明。無
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0520b" n="0520b"/>
<lb ed="X" n="0520b01"/><lb ed="R093" n="0530a04"/>非顯示佛智。故通稱妙法。不惟佛於四十年來。久
<lb ed="X" n="0520b02"/><lb ed="R093" n="0530a05"/>默斯要。卽彼十方三世。一切諸佛。亦皆不務速說。
<lb ed="X" n="0520b03"/><lb ed="R093" n="0530a06"/>故云諸佛如來。時乃說之。此總讚一經。微妙希有
<lb ed="X" n="0520b04"/><lb ed="R093" n="0530a07"/>義也。優曇鉢華。華中之最微妙者。非時不現。必待
<lb ed="X" n="0520b05"/><lb ed="R093" n="0530a08"/>諸佛出世。及論王應運乃現。故云時一現耳。此總
<lb ed="X" n="0520b06"/><lb ed="R093" n="0530a09"/>喩一經。微妙希有義也。法喩合明。令衆易了。亦卽
<lb ed="X" n="0520b07"/><lb ed="R093" n="0530a10"/>大開全題。總提要義。爲下諸文作案。餘義詳見第
<lb ed="X" n="0520b08"/><lb ed="R093" n="0530a11"/>九門中。</p><p xml:id="pX33p0520b0804" cb:place="inline">舍利下。勸信佛言。雖曰微妙。惟信力可入。
<lb ed="X" n="0520b09"/><lb ed="R093" n="0530a12"/>故勸以汝等當信。雖曰希有。而說必眞實。故示以
<lb ed="X" n="0520b10"/><lb ed="R093" n="0530a13"/>言無虗妄。旣言無虗妄。則聞熏皆成智種。解入便
<lb ed="X" n="0520b11"/><lb ed="R093" n="0530a14"/>是佛乘。其不力信者。亦猶到寶所而空回。守飯籮
<lb ed="X" n="0520b12"/><lb ed="R093" n="0530a15"/>而呼饑。惟自棄悞。夫誰怨歟。讚法勸信竟。</p><p xml:id="pX33p0520b1217" cb:place="inline">△三正
<lb ed="X" n="0520b13"/><lb ed="R093" n="0530a16"/>爲分解三。一略爲分解。二詳爲分解。三擧濁防難。
<lb ed="X" n="0520b14"/><lb ed="R093" n="0530a17"/>初三。一略解諸佛權實。二略解自證權實。三總結
<lb ed="X" n="0520b15"/><lb ed="R093" n="0530a18"/>以顯道同初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520b16"/><lb ed="R093" n="0530b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0520b1601">舍利弗諸佛隨宜說法<note place="inline">至</note>非思量分別之所能解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520b17"/><lb ed="R093" n="0530b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0520b1701">初躡疑標擧。隨宜二句。是會衆之疑端。今欲分解。
<lb ed="X" n="0520b18"/><lb ed="R093" n="0530b03"/>故躡彼而標擧之。</p><p xml:id="pX33p0520b1808" cb:place="inline"><note place="inline">問。法說獨被上根。何不躡身子之疑乎。答。欲會權宗。以歸眞實。
<lb ed="X" n="0520b19"/><lb ed="R093" n="0530b04"/>故躡權疑標擧。至若身子之疑。迨會權歸實之後。不欲釋而自釋矣</note>所以下。徵起釋
<lb ed="X" n="0520b20"/><lb ed="R093" n="0530b05"/>成。徵起可知。我以無數等。引自所有。以釋諸佛權
<lb ed="X" n="0520b21"/><lb ed="R093" n="0530b06"/>實義也。方便因緣。譬喩言詞。演說諸法。是如來自
<lb ed="X" n="0520b22"/><lb ed="R093" n="0530b07"/>所有權。識權權滅。全體眞實。故非思量分別之所
<lb ed="X" n="0520b23"/><lb ed="R093" n="0530b08"/>能解。自權旣爾。諸佛亦然。所謂諸佛隨宜說法。意
<lb ed="X" n="0520b24"/><lb ed="R093" n="0530b09"/>趣難解者。以此。</p><p xml:id="pX33p0520b2407" cb:place="inline">△二略解自證權實二。一標擧徵
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0520c" n="0520c"/>
<lb ed="X" n="0520c01"/><lb ed="R093" n="0530b10"/>釋。二轉釋釋詞。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520c02"/><lb ed="R093" n="0530b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0520c0201">惟有諸佛乃能知之<note place="inline">至</note>以一大事因緣故出現於世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520c03"/><lb ed="R093" n="0530b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0520c0301">初承上標擧。言我說諸法。旣非思量分別能解。契
<lb ed="X" n="0520c04"/><lb ed="R093" n="0530b13"/>斯旨者。夫其誰歟。故標以惟有諸佛。乃能知之。</p><p xml:id="pX33p0520c0419" cb:place="inline">所
<lb ed="X" n="0520c05"/><lb ed="R093" n="0530b14"/>以下。徵起釋成。徵起可知。諸佛世尊等。引諸佛所
<lb ed="X" n="0520c06"/><lb ed="R093" n="0530b15"/>有。以釋自證權實義也。惟猶獨也。以猶爲也。言諸
<lb ed="X" n="0520c07"/><lb ed="R093" n="0530b16"/>佛所爲。無二無三。故曰惟以一事。此事非小。故曰
<lb ed="X" n="0520c08"/><lb ed="R093" n="0530b17"/>惟以一大事。因此生悲。緣此感佛。故曰惟以一大
<lb ed="X" n="0520c09"/><lb ed="R093" n="0530b18"/>事因緣。因緣凑合。佛乃出興。故曰惟以一大事因
<lb ed="X" n="0520c10"/><lb ed="R093" n="0531a01"/>緣故。出現於世。此是諸佛共所有實。旣爲此出世。
<lb ed="X" n="0520c11"/><lb ed="R093" n="0531a02"/>凡有所說。皆宗乎此。諸佛旣爾。如來亦然。所謂我
<lb ed="X" n="0520c12"/><lb ed="R093" n="0531a03"/>說諸法。惟有諸佛乃能知之者。以此。</p><p xml:id="pX33p0520c1215" cb:place="inline">△二轉釋釋
<lb ed="X" n="0520c13"/><lb ed="R093" n="0531a04"/>詞<note place="inline">以是諸佛本懷。羣生達道。全經要旨。故轉釋之</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520c14"/><lb ed="R093" n="0531a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0520c1401">舍利弗云何名諸佛<note place="inline">至</note>以一大事因緣故出現於世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0520c15"/><lb ed="R093" n="0531a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0520c1501">初躡前徵起。謂躡前釋詞。以轉徵其義也。</p><p xml:id="pX33p0520c1517" cb:place="inline">諸佛下。
<lb ed="X" n="0520c16"/><lb ed="R093" n="0531a07"/>承徵別釋四欲字。是諸佛本懷。謂諸佛本懷。欲以
<lb ed="X" n="0520c17"/><lb ed="R093" n="0531a08"/>四事。共成一大事也。四事者何。第一開佛知見。古
<lb ed="X" n="0520c18"/><lb ed="R093" n="0531a09"/>德以開字從佛。今據現文。應令衆生自開。非佛開
<lb ed="X" n="0520c19"/><lb ed="R093" n="0531a10"/>也。若釋其義者。開謂開自封閉。顯自家珍。佛知見
<lb ed="X" n="0520c20"/><lb ed="R093" n="0531a11"/>者。卽衆生六根門頭。本具不生滅性。在眼曰見。在
<lb ed="X" n="0520c21"/><lb ed="R093" n="0531a12"/>耳曰聞。乃至在意曰知。今僅云知見者。以元一精
<lb ed="X" n="0520c22"/><lb ed="R093" n="0531a13"/>明。擧初後以攝中故。然此知見。衆生與佛無異。故
<lb ed="X" n="0520c23"/><lb ed="R093" n="0531a14"/>云佛知佛見。<anchor xml:id="nkr_note_add_0520c2301" n="0520c2301"/><anchor xml:id="beg0520c2301" n="0520c2301"/>但<anchor xml:id="end0520c2301"/>衆生爲根塵封閉。迷昧本有家珍。
<lb ed="X" n="0520c24"/><lb ed="R093" n="0531a15"/>持珠作丐。枉受輪迴。如來出世。欲令衆生。於見色
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0521a" n="0521a"/>
<lb ed="X" n="0521a01"/><lb ed="R093" n="0531a16"/>聞聲等處。回光反照。外遺內脫。無始封閉全開。本
<lb ed="X" n="0521a02"/><lb ed="R093" n="0531a17"/>有家珍頓顯。能至乎此。名爲開佛知見。猶是見道
<lb ed="X" n="0521a03"/><lb ed="R093" n="0531a18"/>初步。宗家所謂破參是也。使得淸淨者。億劫倒想。
<lb ed="X" n="0521a04"/><lb ed="R093" n="0531b01"/>從此頓銷故。第二示佛知見。示者。將<anchor xml:id="nkr_note_add_0521a0401" n="0521a0401"/><anchor xml:id="beg0521a0401" n="0521a0401"/>己<anchor xml:id="end0521a0401"/>所有。昭示
<lb ed="X" n="0521a05"/><lb ed="R093" n="0531b02"/>於人也。佛之知見。與上不同。上約在纏之體。生與
<lb ed="X" n="0521a06"/><lb ed="R093" n="0531b03"/>佛同。名佛知見。此約出纏之相。佛與生異。名佛之
<lb ed="X" n="0521a07"/><lb ed="R093" n="0531b04"/>知見。言上來知見雖開。勝解未圓。惟知局六根之
<lb ed="X" n="0521a08"/><lb ed="R093" n="0531b05"/>性。不達徧萬法之體。未免觸途成滯。遇事便乖。如
<lb ed="X" n="0521a09"/><lb ed="R093" n="0531b06"/>來出世。欲以<anchor xml:id="nkr_note_add_0521a0901" n="0521a0901"/><anchor xml:id="beg0521a0901" n="0521a0901"/>己<anchor xml:id="end0521a0901"/>所獨得。佛之知見。昭示衆生。令衆
<lb ed="X" n="0521a10"/><lb ed="R093" n="0531b07"/>生念念觀照。時時體察。務令知齊佛知。見齊佛見。
<lb ed="X" n="0521a11"/><lb ed="R093" n="0531b08"/>亦皆葢天葢地。能令至此。名爲示佛知見。方是見
<lb ed="X" n="0521a12"/><lb ed="R093" n="0531b09"/>道究竟。宗家所謂透關是也。第三悟佛知見。悟之
<lb ed="X" n="0521a13"/><lb ed="R093" n="0531b10"/>一字。古德多約解悟義釋。今對上二。是悔悟。非解
<lb ed="X" n="0521a14"/><lb ed="R093" n="0531b11"/>悟也。悔悟者。翻然悔悟。智解俱忘。智解俱忘。知見
<lb ed="X" n="0521a15"/><lb ed="R093" n="0531b12"/>不立。前無新證。歸失故居。還同在纏。故仍名佛知
<lb ed="X" n="0521a16"/><lb ed="R093" n="0531b13"/>佛見。言上來雖蒙示佛知見。見處同佛。但恐知見
<lb ed="X" n="0521a17"/><lb ed="R093" n="0531b14"/>立知。成無明本。反障正修。終成狂慧。如來出世。欲
<lb ed="X" n="0521a18"/><lb ed="R093" n="0531b15"/>令衆生。悔悟從前所立知見。還同在纏一般。重起
<lb ed="X" n="0521a19"/><lb ed="R093" n="0531b16"/>幻修。以期幻證。明知無佛可求。任運求佛。明知無
<lb ed="X" n="0521a20"/><lb ed="R093" n="0531b17"/>生可度。任運度生。能令至此。名爲悟佛知見。猶是
<lb ed="X" n="0521a21"/><lb ed="R093" n="0531b18"/>修道初步。宗家所謂懸崖撒手。杆頭進步是也。第
<lb ed="X" n="0521a22"/><lb ed="R093" n="0532a01"/>四入佛知見。入者漸次深入。窮盡因門。窮盡因門。
<lb ed="X" n="0521a23"/><lb ed="R093" n="0532a02"/>去佛不遠。名佛知見道。道猶路也。言上來雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0521a2301" n="0521a2301"/><anchor xml:id="beg0521a2301" n="0521a2301"/>已<anchor xml:id="end0521a2301"/>悟。
<lb ed="X" n="0521a24"/><lb ed="R093" n="0532a03"/>佛知見。從頭幻修幻證。<anchor xml:id="nkr_note_add_0521a2401" n="0521a2401"/><anchor xml:id="beg0521a2401" n="0521a2401"/>但<anchor xml:id="end0521a2401"/>恐稍涉回途。便成退轉。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0521b" n="0521b"/>
<lb ed="X" n="0521b01"/><lb ed="R093" n="0532a04"/>虧一簣而未爲完山。及九仞而莫稱全井。如來出
<lb ed="X" n="0521b02"/><lb ed="R093" n="0532a05"/>世。欲令衆生。於此起大勇猛。生大精進。漸次深入。
<lb ed="X" n="0521b03"/><lb ed="R093" n="0532a06"/>必至窮盡因門。能令至此。名爲入佛知見。方是修
<lb ed="X" n="0521b04"/><lb ed="R093" n="0532a07"/>道究竟。按位卽齊分證諸聖。一念相應。便契佛乘
<lb ed="X" n="0521b05"/><lb ed="R093" n="0532a08"/>矣。然此一段。因係諸佛本懷。本經宗旨。又爲修證
<lb ed="X" n="0521b06"/><lb ed="R093" n="0532a09"/>關鍵。凡古註家。莫不極力發揮。今惟據文釋義。不
<lb ed="X" n="0521b07"/><lb ed="R093" n="0532a10"/>能附會諸說。倘有脗合。幸高明者臨講變通。</p><p xml:id="pX33p0521b0718" cb:place="inline">舍利
<lb ed="X" n="0521b08"/><lb ed="R093" n="0532a11"/>下。結歸徵詞。是爲二字。應上云何二字。猶一問一
<lb ed="X" n="0521b09"/><lb ed="R093" n="0532a12"/>答之類。略解自證權實竟。</p><p xml:id="pX33p0521b0911" cb:place="inline">△三總結以顯道同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521b10"/><lb ed="R093" n="0532a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0521b1001">佛吿舍利弗諸佛如來<note place="inline">至</note>無有餘乘若二若三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521b11"/><lb ed="R093" n="0532a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0521b1101">初結諸佛權實。但敎菩薩句。約機以結。諸有所作
<lb ed="X" n="0521b12"/><lb ed="R093" n="0532a15"/>下。約敎以釋。諸有所作。權也。常爲一事。實也。權旣
<lb ed="X" n="0521b13"/><lb ed="R093" n="0532a16"/>爲實。則所敎但是菩薩明矣。示悟二字。與前不同。
<lb ed="X" n="0521b14"/><lb ed="R093" n="0532a17"/>前約次第各論。此則淺深總該。謂指示開悟於衆
<lb ed="X" n="0521b15"/><lb ed="R093" n="0532a18"/>生也。</p><p xml:id="pX33p0521b1503" cb:place="inline">舍利下。結自證權實。爲實然後施權。故云但
<lb ed="X" n="0521b16"/><lb ed="R093" n="0532b01"/>以一乘。爲衆說法。會權無不卽實。故云無有餘乘。
<lb ed="X" n="0521b17"/><lb ed="R093" n="0532b02"/>若二若三。據此則如來出世。與諸佛出世。無二道
<lb ed="X" n="0521b18"/><lb ed="R093" n="0532b03"/>矣。略爲分解竟。</p><p xml:id="pX33p0521b1807" cb:place="inline">△二詳爲分解三。一詳解諸佛權
<lb ed="X" n="0521b19"/><lb ed="R093" n="0532b04"/>實。二詳解自證權實。三總結以顯道同。初三。一例
<lb ed="X" n="0521b20"/><lb ed="R093" n="0532b05"/>上總標。二分文別列。三總結本懷。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521b21"/><lb ed="R093" n="0532b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0521b2101">舍利弗一切十方諸佛法亦如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521b22"/><lb ed="R093" n="0532b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0521b2201">一切總該三世。言三世各有十方。十方各有諸佛。
<lb ed="X" n="0521b23"/><lb ed="R093" n="0532b08"/>故云一切十方諸佛。法卽權實之法。言上來雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0521b2301" n="0521b2301"/><anchor xml:id="beg0521b2301" n="0521b2301"/>已<anchor xml:id="end0521b2301"/>
<lb ed="X" n="0521b24"/><lb ed="R093" n="0532b09"/>略解諸佛權實。未曾顯彰諸佛分齊。今明十方三
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0521c" n="0521c"/>
<lb ed="X" n="0521c01"/><lb ed="R093" n="0532b10"/>世諸佛。與上自他權實無異。故云法亦如是。此例
<lb ed="X" n="0521c02"/><lb ed="R093" n="0532b11"/>上以標同也。</p><p xml:id="pX33p0521c0206" cb:place="inline">△二分文別列三。一過去佛同。二未
<lb ed="X" n="0521c03"/><lb ed="R093" n="0532b12"/>來佛同。三現在佛同。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c04"/><lb ed="R093" n="0532b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0521c0401">舍利弗過去諸佛<note place="inline">至</note>究竟皆得一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c05"/><lb ed="R093" n="0532b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0521c0501">過去諸佛。依本經則日月燈明。大通。威音。雷音王。
<lb ed="X" n="0521c06"/><lb ed="R093" n="0532b15"/>雲自在等。亦可指莊嚴劫千佛說也。以無下。從實
<lb ed="X" n="0521c07"/><lb ed="R093" n="0532b16"/>施權。是法句。會權歸實。此約敎言也。是諸二句。轉
<lb ed="X" n="0521c08"/><lb ed="R093" n="0532b17"/>一爲三。究竟句。會三歸一。此約機言也。</p><p xml:id="pX33p0521c0816" cb:place="inline">△二未來
<lb ed="X" n="0521c09"/><lb ed="R093" n="0532b18"/>佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c10"/><lb ed="R093" n="0533a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0521c1001">舍利弗未來諸佛<note place="inline">至</note>究竟皆得一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c11"/><lb ed="R093" n="0533a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0521c1101">未來諸佛。依本經則華光。名相。閻浮金光。旃檀香。
<lb ed="X" n="0521c12"/><lb ed="R093" n="0533a03"/>山海慧等。亦可指星宿劫千佛說也。餘同上<note place="inline">問。佛尙未
<lb ed="X" n="0521c13"/><lb ed="R093" n="0533a04"/>來。機敎權實。何以預知之耶。答。先聖後聖。其揆一也。如繼周百世。宣父亦曰可知。況如來三達洞照。五眼
<lb ed="X" n="0521c14"/><lb ed="R093" n="0533a05"/>圓明。雖至盡未來際。不待屈指而後辨也</note>。</p><p xml:id="pX33p0521c1417" cb:place="inline">△三現在佛同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c15"/><lb ed="R093" n="0533a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0521c1501">舍利弗現在十方<note place="inline">至</note>究竟皆得一切種智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c16"/><lb ed="R093" n="0533a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0521c1601">初總明。現在諸佛。依本經則一光所現。三變所集。
<lb ed="X" n="0521c17"/><lb ed="R093" n="0533a08"/>妙音品之淨華宿王。普賢品之威德上王等。亦可
<lb ed="X" n="0521c18"/><lb ed="R093" n="0533a09"/>指賢劫千佛說也。饒益安樂者。初以權法饒益。令
<lb ed="X" n="0521c19"/><lb ed="R093" n="0533a10"/>獲三乘安樂。後以實法饒益。令獲一乘安樂。如是
<lb ed="X" n="0521c20"/><lb ed="R093" n="0533a11"/>饒益安樂。詳分則有重重差別。故云多所。</p><p xml:id="pX33p0521c2017" cb:place="inline">是諸下。
<lb ed="X" n="0521c21"/><lb ed="R093" n="0533a12"/>別明。同上。分文別列竟。</p><p xml:id="pX33p0521c2110" cb:place="inline">△三總結本懷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c22"/><lb ed="R093" n="0533a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0521c2201">舍利弗是諸佛但敎化菩薩<note place="inline">至</note>入佛之知見故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0521c23"/><lb ed="R093" n="0533a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0521c2301">但化菩薩句。約機以結。欲以下。約敎以釋。示悟二
<lb ed="X" n="0521c24"/><lb ed="R093" n="0533a15"/>字。與上不同。示謂指示本有。令信與佛無異。悟謂
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0522a" n="0522a"/>
<lb ed="X" n="0522a01"/><lb ed="R093" n="0533a16"/>開悟蒙昧。令解與佛無異。旣解之後。復欲令其從
<lb ed="X" n="0522a02"/><lb ed="R093" n="0533a17"/>性起修。漸次深入。以至同佛。故云入佛之知見也。
<lb ed="X" n="0522a03"/><lb ed="R093" n="0533a18"/>詳解諸佛權實竟。</p><p xml:id="pX33p0522a0308" cb:place="inline">△二詳解自證權實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a04"/><lb ed="R093" n="0533b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0522a0401">舍利弗我今亦復如是<note place="inline">至</note>得一佛乘一切種智故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a05"/><lb ed="R093" n="0533b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0522a0501">初總以例明。</p><p xml:id="pX33p0522a0506" cb:place="inline">知諸下。別以詳解。種種欲者。或欲求
<lb ed="X" n="0522a06"/><lb ed="R093" n="0533b03"/>聲聞。或欲求緣覺。或欲求菩薩等。差別不同故。然
<lb ed="X" n="0522a07"/><lb ed="R093" n="0533b04"/>旣各有所欲。必至酷好不捨。故云深心所著。隨其
<lb ed="X" n="0522a08"/><lb ed="R093" n="0533b05"/>下。卽從實施權。如云。爲求聲聞者。說應四諦法。爲
<lb ed="X" n="0522a09"/><lb ed="R093" n="0533b06"/>求辟支佛者。說應因緣法。爲求菩薩者。說應六波
<lb ed="X" n="0522a10"/><lb ed="R093" n="0533b07"/>羅密是也。舍利下。會權歸實。如云。令得阿耨多羅
<lb ed="X" n="0522a11"/><lb ed="R093" n="0533b08"/>三藐三菩提。成一切種智是也。詳解自證權實竟。</p>
<lb ed="X" n="0522a12"/><lb ed="R093" n="0533b09"/><p xml:id="pX33p0522a1201">△三總結以顯道同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a13"/><lb ed="R093" n="0533b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0522a1301">舍利弗十方世界中尙無二乘何況有三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a14"/><lb ed="R093" n="0533b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0522a1401">十方世界者。此界他方。合而論之。以是總結自他
<lb ed="X" n="0522a15"/><lb ed="R093" n="0533b12"/>故也。惟爲一乘。菩薩猶不可得。故曰尙無二乘。菩
<lb ed="X" n="0522a16"/><lb ed="R093" n="0533b13"/>薩旣不可得。聲聞辟支。不言可知。故曰何況有三。
<lb ed="X" n="0522a17"/><lb ed="R093" n="0533b14"/>據此則自他出世。益信其無二道矣。詳爲分解竟。</p>
<lb ed="X" n="0522a18"/><lb ed="R093" n="0533b15"/><p xml:id="pX33p0522a1801">△三擧濁防難<note place="inline">恐承上難云。旣無二無三。諸佛出世。何不直說一乘。而必先說三乘。
<lb ed="X" n="0522a19"/><lb ed="R093" n="0533b16"/>乃故爲是曲屈敎耶。故此防云。諸佛出於五濁惡世等。葢說二說三。亦諸佛不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0522a1901" n="0522a1901"/><anchor xml:id="beg0522a1901" n="0522a1901"/>已<anchor xml:id="end0522a1901"/>耳</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a20"/><lb ed="R093" n="0533b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0522a2001">舍利弗諸佛出於五濁惡世<note place="inline">至</note>於一佛乘分別說三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522a21"/><lb ed="R093" n="0533b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0522a2101">初佛出濁世。世本淸平。因劫見惱命衆。積聚攪擾。
<lb ed="X" n="0522a22"/><lb ed="R093" n="0534a01"/>如淸水中。投以沙土。二性俱亡。容貌汩然。名之爲
<lb ed="X" n="0522a23"/><lb ed="R093" n="0534a02"/>濁。當斯世也。人多弊惡。故以惡世稱之。諸佛愍此。
<lb ed="X" n="0522a24"/><lb ed="R093" n="0534a03"/>現身應化。故云出於此世。此總標也。所謂者。指下
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0522b" n="0522b"/>
<lb ed="X" n="0522b01"/><lb ed="R093" n="0534a04"/>釋上之詞。劫濁無別體。卽以下四爲體。積聚交凑。
<lb ed="X" n="0522b02"/><lb ed="R093" n="0534a05"/>熾然不停爲相。惱濁以五鈍使爲體。煩亂自性。逼
<lb ed="X" n="0522b03"/><lb ed="R093" n="0534a06"/>惱身心爲相。衆濁。以三緣和合爲體。六道輪迴。牽
<lb ed="X" n="0522b04"/><lb ed="R093" n="0534a07"/>連不斷爲相。見濁。以五利使爲體。執斷執常。邪知
<lb ed="X" n="0522b05"/><lb ed="R093" n="0534a08"/>謬解爲相。命濁。以識煖息三爲體。連持色心。催年
<lb ed="X" n="0522b06"/><lb ed="R093" n="0534a09"/>減壽爲相。此別明也。如是者。總結之詞。謂五濁體
<lb ed="X" n="0522b07"/><lb ed="R093" n="0534a10"/>相。如是而<anchor xml:id="nkr_note_add_0522b0701" n="0522b0701"/><anchor xml:id="beg0522b0701" n="0522b0701"/>已<anchor xml:id="end0522b0701"/>。</p><p xml:id="pX33p0522b0706" cb:place="inline">舍利下。順時說三。擧劫濁。卽具四濁。
<lb ed="X" n="0522b08"/><lb ed="R093" n="0534a11"/>以四爲劫體故。準悲華經。人壽八萬歲。減至三萬
<lb ed="X" n="0522b09"/><lb ed="R093" n="0534a12"/>歲。未名爲濁。至二萬歲時。卽名爲濁。雖名爲濁。較
<lb ed="X" n="0522b10"/><lb ed="R093" n="0534a13"/>之佛出世時。猶爲淸平之世。準今佛出世。當人壽
<lb ed="X" n="0522b11"/><lb ed="R093" n="0534a14"/>百歲。較之人壽二萬歲時。未免世道澆漓。人心不
<lb ed="X" n="0522b12"/><lb ed="R093" n="0534a15"/>古。愈趨愈下。愈流愈深。故云劫濁亂時。言諸佛出
<lb ed="X" n="0522b13"/><lb ed="R093" n="0534a16"/>世。乃劫濁中之最亂時也。衆生垢重者。謂起惑造
<lb ed="X" n="0522b14"/><lb ed="R093" n="0534a17"/>業。遮障正智曰垢。剛強暴虐。難調難伏曰重。慳貪
<lb ed="X" n="0522b15"/><lb ed="R093" n="0534a18"/>嫉妬等。正釋垢重義也。慳謂悋<anchor xml:id="nkr_note_add_0522b1501" n="0522b1501"/><anchor xml:id="beg0522b1501" n="0522b1501"/>己<anchor xml:id="end0522b1501"/>於他。貪謂取他
<lb ed="X" n="0522b16"/><lb ed="R093" n="0534b01"/>益<anchor xml:id="nkr_note_add_0522b1601" n="0522b1601"/><anchor xml:id="beg0522b1601" n="0522b1601"/>己<anchor xml:id="end0522b1601"/>。皆貪垢也。嫉謂憎賢厭能。妬謂嫌才忌德。皆
<lb ed="X" n="0522b17"/><lb ed="R093" n="0534b02"/>瞋垢。亦癡垢也。三垢<anchor xml:id="nkr_note_add_0522b1701" n="0522b1701"/><anchor xml:id="beg0522b1701" n="0522b1701"/>已<anchor xml:id="end0522b1701"/>起。諸不善法。從此而生。故
<lb ed="X" n="0522b18"/><lb ed="R093" n="0534b03"/>名爲根。根旣成就。必至難調難伏。則其爲垢也。不
<lb ed="X" n="0522b19"/><lb ed="R093" n="0534b04"/>綦重乎。方便有提拔之功。故稱爲力。於一說三者。
<lb ed="X" n="0522b20"/><lb ed="R093" n="0534b05"/>以垢重障智。欲漸除以漸顯耳。據此則諸佛施權。
<lb ed="X" n="0522b21"/><lb ed="R093" n="0534b06"/>豈得<anchor xml:id="nkr_note_add_0522b2101" n="0522b2101"/><anchor xml:id="beg0522b2101" n="0522b2101"/>已<anchor xml:id="end0522b2101"/>哉。正爲分解竟。</p><p xml:id="pX33p0522b2110" cb:place="inline">△四斥過結勸三。一設言
<lb ed="X" n="0522b22"/><lb ed="R093" n="0534b07"/>婉斥。二覿面直斥。三結勸信受。初<note place="inline">如來明知其過。不遽然指斥。特
<lb ed="X" n="0522b23"/><lb ed="R093" n="0534b08"/>假之設言。委婉其詞。令彼聞而自覺。此大聖溫厚和平之德也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522b24"/><lb ed="R093" n="0534b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0522b2401">舍利弗若我弟子<note place="inline">至</note>非阿羅漢非辟支佛。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0522c" n="0522c"/>
<lb ed="X" n="0522c01"/><lb ed="R093" n="0534b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0522c0101">初設言婉指。若我弟子者。謂設若我弟子中。有是
<lb ed="X" n="0522c02"/><lb ed="R093" n="0534b11"/>人也。自謂羅漢辟支。卽得少爲足之輩。旣得少爲
<lb ed="X" n="0522c03"/><lb ed="R093" n="0534b12"/>足。於佛敎菩薩事。漫不經耳。亦漫不經意。故曰不
<lb ed="X" n="0522c04"/><lb ed="R093" n="0534b13"/>聞不知。此如來明知其人。委婉其詞以指之。</p><p xml:id="pX33p0522c0418" cb:place="inline">此非
<lb ed="X" n="0522c05"/><lb ed="R093" n="0534b14"/>下。斥過令覺。言旣爲佛子。應盡知佛事。今旣不知。
<lb ed="X" n="0522c06"/><lb ed="R093" n="0534b15"/>是賴敎乞食之輩。故云非佛弟子。旣證小果。應進
<lb ed="X" n="0522c07"/><lb ed="R093" n="0534b16"/>聞大法。今旣不聞。是未證謂證之流。故云非阿羅
<lb ed="X" n="0522c08"/><lb ed="R093" n="0534b17"/>漢。非辟支佛。此中三非字。有深惡痛絕之意。類此
<lb ed="X" n="0522c09"/><lb ed="R093" n="0534b18"/>者極宜深醒。</p><p xml:id="pX33p0522c0906" cb:place="inline">△二覿面直斥<note place="inline">上科以巽與之言。悅而不繹。此科用法語
<lb ed="X" n="0522c10"/><lb ed="R093" n="0535a01"/>之言。覿面而直斥之。此大聖好善惡惡之公也</note>。分三。一直斥其過。二徵起
<lb ed="X" n="0522c11"/><lb ed="R093" n="0535a02"/>釋成。三轉顯其過。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522c12"/><lb ed="R093" n="0535a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0522c1201">又舍利弗是諸比丘<note place="inline">至</note>當知此輩皆是增上慢人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522c13"/><lb ed="R093" n="0535a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0522c1301">初覿面直指。是諸比丘等。直就出家衆中。指其人
<lb ed="X" n="0522c14"/><lb ed="R093" n="0535a05"/>也。自謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0522c1401" n="0522c1401"/><anchor xml:id="beg0522c1401" n="0522c1401"/>已<anchor xml:id="end0522c1401"/>得等。是執權爲實之流。旣執權爲實。於
<lb ed="X" n="0522c15"/><lb ed="R093" n="0535a06"/>阿耨菩提。不惟不求。亦復無志。故云不復志求。此
<lb ed="X" n="0522c16"/><lb ed="R093" n="0535a07"/>如來洞悉其心。面對其人以指之。</p><p xml:id="pX33p0522c1614" cb:place="inline">當知下。斥過令
<lb ed="X" n="0522c17"/><lb ed="R093" n="0535a08"/>知。言旣臻權果。應求實證。今旣不復志求。是權果
<lb ed="X" n="0522c18"/><lb ed="R093" n="0535a09"/>未必究竟。故曰當知此輩。是增上慢人。噫。本非上
<lb ed="X" n="0522c19"/><lb ed="R093" n="0535a10"/>慢。坐以上慢之名。不復進求者。於此宜痛心焉。</p><p xml:id="pX33p0522c1919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0522c20"/><lb ed="R093" n="0535a11"/>二徵起釋成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522c21"/><lb ed="R093" n="0535a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0522c2101">所以者何若有比丘<note place="inline">至</note>若不信此法無有是處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0522c22"/><lb ed="R093" n="0535a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0522c2201">首句徵起。</p><p xml:id="pX33p0522c2205" cb:place="inline">若有下。釋成。實得羅漢者。斷無不信此
<lb ed="X" n="0522c23"/><lb ed="R093" n="0535a14"/>法。以是而知。不復志求者。定非眞實羅漢。所以謂
<lb ed="X" n="0522c24"/><lb ed="R093" n="0535a15"/>之增上慢人也。</p><p xml:id="pX33p0522c2407" cb:place="inline">△三轉顯其過。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0523a" n="0523a"/>
<lb ed="X" n="0523a01"/><lb ed="R093" n="0535a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0523a0101">除佛滅度後現前無佛<note place="inline">至</note>於此法中便得決了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a02"/><lb ed="R093" n="0535a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0523a0201">初承上開除。佛滅度後。現前無佛。羅漢不信是法
<lb ed="X" n="0523a03"/><lb ed="R093" n="0535a18"/>者。容或有之。故開除也。</p><p xml:id="pX33p0523a0310" cb:place="inline">所以下。徵起釋成。言佛滅
<lb ed="X" n="0523a04"/><lb ed="R093" n="0535b01"/>度後。此等之經。求其背本受持。對本讀誦。及曉解
<lb ed="X" n="0523a05"/><lb ed="R093" n="0535b02"/>其義者。百無一二。故云是人難得。由是人難得。無
<lb ed="X" n="0523a06"/><lb ed="R093" n="0535b03"/>所師承。故雖眞實羅漢。莫保其無不信之流。所以
<lb ed="X" n="0523a07"/><lb ed="R093" n="0535b04"/>除之者。以此。</p><p xml:id="pX33p0523a0706" cb:place="inline">若遇下。設言轉顯。言果是眞實羅漢。
<lb ed="X" n="0523a08"/><lb ed="R093" n="0535b05"/>雖暫時不信。不遇餘佛則<anchor xml:id="nkr_note_add_0523a0801" n="0523a0801"/><anchor xml:id="beg0523a0801" n="0523a0801"/>已<anchor xml:id="end0523a0801"/>。設若乘通遠至。或緣
<lb ed="X" n="0523a09"/><lb ed="R093" n="0535b06"/>熟轉生。一遇餘佛。便得決斷權疑。了達實義。由此
<lb ed="X" n="0523a10"/><lb ed="R093" n="0535b07"/>而觀。轉顯不復志求者。定屬上慢無疑。覿面直斥
<lb ed="X" n="0523a11"/><lb ed="R093" n="0535b08"/>竟。</p><p xml:id="pX33p0523a1102" cb:place="inline">△三結勸信受<note place="inline">兩番斥過。雖頑石亦應點頭。故此科結勸信受。以終其義也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a12"/><lb ed="R093" n="0535b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0523a1201">舍利弗汝等當一心信解<note place="inline">至</note>無有餘乘惟一佛乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a13"/><lb ed="R093" n="0535b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0523a1301">汝等者。別指身子一類無過者而言。言從前所斥
<lb ed="X" n="0523a14"/><lb ed="R093" n="0535b11"/>之衆。固不必論矣。汝等旣非彼比。故當一心信解。
<lb ed="X" n="0523a15"/><lb ed="R093" n="0535b12"/>受持佛語。所以然者。以諸佛如來。言無虗妄。旣言
<lb ed="X" n="0523a16"/><lb ed="R093" n="0535b13"/>無虗妄。自不以若二若三。欺誑衆生。故云無有餘
<lb ed="X" n="0523a17"/><lb ed="R093" n="0535b14"/>乘。惟一佛乘。旣無餘惟一。幸勿以<anchor xml:id="nkr_note_add_0523a1701" n="0523a1701"/><anchor xml:id="beg0523a1701" n="0523a1701"/>已<anchor xml:id="end0523a1701"/>得爲足。還當
<lb ed="X" n="0523a18"/><lb ed="R093" n="0535b15"/>以未證爲期也。長行竟。</p><p xml:id="pX33p0523a1810" cb:place="inline">△二偈頌<note place="inline">標頌云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a19"/><lb ed="R093" n="0535b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0523a1901">爾時世尊欲重宣此義而說偈言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a20"/><lb ed="R093" n="0535b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0523a2001">△<note place="inline">正頌分四</note>一頌許說誡聽。二頌正爲分解。三頌讚法
<lb ed="X" n="0523a21"/><lb ed="R093" n="0535b18"/>勸信。四頌斥過結勸。初<note place="inline">約義略頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a22"/><lb ed="R093" n="0536a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0523a2201">比丘比丘尼有懷增上慢<note place="inline">至</note>舍利弗善聽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523a23"/><lb ed="R093" n="0536a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0523a2301">初五千退席<note place="inline">長行經家叙置。偈頌如來自述。非重頌類。故直註節旨。而不言頌也。下節
<lb ed="X" n="0523a24"/><lb ed="R093" n="0536a03"/>倣之</note>。出家衆詐現威儀。假粧禪相者多。故偏懷上慢。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0523b" n="0523b"/>
<lb ed="X" n="0523b01"/><lb ed="R093" n="0536a04"/>優婆塞挾財仗勢。著相邀名者多。故偏號我慢。優
<lb ed="X" n="0523b02"/><lb ed="R093" n="0536a05"/>婆夷兒女情重。罪福念輕者多。故偏名不信。準長
<lb ed="X" n="0523b03"/><lb ed="R093" n="0536a06"/>行。四衆皆名上慢。今各據多分言之。上慢專於外
<lb ed="X" n="0523b04"/><lb ed="R093" n="0536a07"/>飾。不知內省。我慢惟知驕人。罔解修<anchor xml:id="nkr_note_add_0523b0401" n="0523b0401"/><anchor xml:id="beg0523b0401" n="0523b0401"/>己<anchor xml:id="end0523b0401"/>。不信昧於
<lb ed="X" n="0523b05"/><lb ed="R093" n="0536a08"/>罪福。迷於功咎。故有過不自見也。由不自見故。日
<lb ed="X" n="0523b06"/><lb ed="R093" n="0536a09"/>積月累。以致戒有缺漏。缺漏者。戒如城池。犯則成
<lb ed="X" n="0523b07"/><lb ed="R093" n="0536a10"/>缺。戒如浮囊。損則有漏故。護遮護。謂恐彰<anchor xml:id="nkr_note_add_0523b0701" n="0523b0701"/><anchor xml:id="beg0523b0701" n="0523b0701"/>己<anchor xml:id="end0523b0701"/>短。惜
<lb ed="X" n="0523b08"/><lb ed="R093" n="0536a11"/>憚惜。謂畏改之難。玉之內玷曰瑕。外玷曰玼。戒有
<lb ed="X" n="0523b09"/><lb ed="R093" n="0536a12"/>缺漏如之。然旣戒有缺漏。如玉有瑕玼。理當發露
<lb ed="X" n="0523b10"/><lb ed="R093" n="0536a13"/>改革。期爲全人。乃竟善於遮護。一味憚惜。是爲甘
<lb ed="X" n="0523b11"/><lb ed="R093" n="0536a14"/>於下流。不思上進之輩。故以小智稱之。由此不堪
<lb ed="X" n="0523b12"/><lb ed="R093" n="0536a15"/>聞大。故綸音欲降。<anchor xml:id="nkr_note_add_0523b1201" n="0523b1201"/><anchor xml:id="beg0523b1201" n="0523b1201"/>已<anchor xml:id="end0523b1201"/>先出也。</p><p xml:id="pX33p0523b1212" cb:place="inline">衆中下。世尊不禁<note place="inline">長行
<lb ed="X" n="0523b13"/><lb ed="R093" n="0536a16"/>經家叙其不禁。偈頌如來明其不禁。意義互顯</note>。上慢徒慕虗名。不務眞修
<lb ed="X" n="0523b14"/><lb ed="R093" n="0536a17"/>實證。如彼去酒之渣。去米之皮。故曰衆中糟糠。如
<lb ed="X" n="0523b15"/><lb ed="R093" n="0536a18"/>來智鑑無私。洞察彼之肺腑。彼雖欲掩其過。有所
<lb ed="X" n="0523b16"/><lb ed="R093" n="0536b01"/>不能。故曰威德故去。旣以威德故去。如來何不禁
<lb ed="X" n="0523b17"/><lb ed="R093" n="0536b02"/>制。令作繫珠緣乎。皆以斯人戒有缺漏。智慧狹小。
<lb ed="X" n="0523b18"/><lb ed="R093" n="0536b03"/>尠福尠德。不堪受是大法。亦如潢流不注瓦缶。福
<lb ed="X" n="0523b19"/><lb ed="R093" n="0536b04"/>澤不降淫人。故世尊默然不制止也。</p><p xml:id="pX33p0523b1915" cb:place="inline">此衆下。抑揚
<lb ed="X" n="0523b20"/><lb ed="R093" n="0536b05"/>勸勉。可知。準長行。前有應求許說。後有當機願聞。
<lb ed="X" n="0523b21"/><lb ed="R093" n="0536b06"/>俱略也。頌許說誡聽竟。</p><p xml:id="pX33p0523b2110" cb:place="inline">△二頌正爲分解<note place="inline">超頌</note>三。一
<lb ed="X" n="0523b22"/><lb ed="R093" n="0536b07"/>頌略爲分解。二頌擧濁防難。三頌詳爲分解。初三。
<lb ed="X" n="0523b23"/><lb ed="R093" n="0536b08"/>一合頌自他之權。二合頌自他之實。三義頌結顯
<lb ed="X" n="0523b24"/><lb ed="R093" n="0536b09"/>道同。初二。一頌諸佛之權。二頌自證之權。初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0523c" n="0523c"/>
<lb ed="X" n="0523c01"/><lb ed="R093" n="0536b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0523c0101">諸佛所得法無量方便力而爲衆生說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c02"/><lb ed="R093" n="0536b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0523c0201">諸佛所得。實智也。無量方便。權智也。權智隨機。故
<lb ed="X" n="0523c03"/><lb ed="R093" n="0536b12"/>云爲衆生說。長行所謂隨宜說法是也。</p><p xml:id="pX33p0523c0316" cb:place="inline">△二頌自
<lb ed="X" n="0523c04"/><lb ed="R093" n="0536b13"/>證之權二。一通爲羣機。二別爲二乘。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c05"/><lb ed="R093" n="0536b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0523c0501">衆生心所念種種所行道<note place="inline">至</note>優婆提舍經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c06"/><lb ed="R093" n="0536b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0523c0601">初衆生機性。念之一字。義通能所。衆生心爲能念。
<lb ed="X" n="0523c07"/><lb ed="R093" n="0536b16"/>所行道爲所念。若釋其義者。念謂拳拳服膺。朝夕
<lb ed="X" n="0523c08"/><lb ed="R093" n="0536b17"/>不忘。道謂三乘所修。正助道法。正助道法。其類不
<lb ed="X" n="0523c09"/><lb ed="R093" n="0536b18"/>一。故云種種。此約三乘機性言之。欲謂心心向往。
<lb ed="X" n="0523c10"/><lb ed="R093" n="0537a01"/>時刻不輟。時刻不輟。習成人天機性。故云欲性。欲
<lb ed="X" n="0523c11"/><lb ed="R093" n="0537a02"/>性不一。故云若干。不惟欲性若干。卽先世所作之
<lb ed="X" n="0523c12"/><lb ed="R093" n="0537a03"/>業。亦有善惡不同。此約人天機性言之。</p><p xml:id="pX33p0523c1216" cb:place="inline">佛悉下。如
<lb ed="X" n="0523c13"/><lb ed="R093" n="0537a04"/>來敎益。悉知是<anchor xml:id="nkr_note_add_0523c1301" n="0523c1301"/><anchor xml:id="beg0523c1301" n="0523c1301"/>已<anchor xml:id="end0523c1301"/>者。觀機有準。諸緣譬喩等。施敎
<lb ed="X" n="0523c14"/><lb ed="R093" n="0537a05"/>無差。施敎無差。隨分成益。故令一切歡喜。後文所
<lb ed="X" n="0523c15"/><lb ed="R093" n="0537a06"/>謂適其願故。心各勇銳是也。</p><p xml:id="pX33p0523c1512" cb:place="inline">或說下。法部差別。名
<lb ed="X" n="0523c16"/><lb ed="R093" n="0537a07"/>義見於懸義。</p><p xml:id="pX33p0523c1606" cb:place="inline">△二別爲二乘<note place="inline">佛慈雖普。別爲二乘意多。以是昔緣。中復
<lb ed="X" n="0523c17"/><lb ed="R093" n="0537a08"/>退大。較之菩薩。情屬可愍。較之凡夫。理在可接故</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c18"/><lb ed="R093" n="0537a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0523c1801">鈍根樂小法貪著於生死<note place="inline">至</note>爲是說涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0523c19"/><lb ed="R093" n="0537a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0523c1901">此中二乘機性有二。若原從二乘中來。則鈍根樂
<lb ed="X" n="0523c20"/><lb ed="R093" n="0537a11"/>小法。若原從凡夫中來。則貪著於生死。樂小法者。
<lb ed="X" n="0523c21"/><lb ed="R093" n="0537a12"/>雖値無量諸佛。不行菩薩深妙之道。道稱深妙者。
<lb ed="X" n="0523c22"/><lb ed="R093" n="0537a13"/>無住之因。非二乘所及故。貪著生死者。纏綿三界
<lb ed="X" n="0523c23"/><lb ed="R093" n="0537a14"/>之中。常爲衆苦之所惱亂。苦稱惱亂者。逼惱其身。
<lb ed="X" n="0523c24"/><lb ed="R093" n="0537a15"/>動亂其心故。爲是說涅槃者。由不行深妙道故。暫
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0524a" n="0524a"/>
<lb ed="X" n="0524a01"/><lb ed="R093" n="0537a16"/>濟化壘。由衆苦所惱亂故。急救然眉。出世本懷。不
<lb ed="X" n="0524a02"/><lb ed="R093" n="0537a17"/>如是也。合頌自他之權竟。</p><p xml:id="pX33p0524a0211" cb:place="inline">△二合頌自他之實二。
<lb ed="X" n="0524a03"/><lb ed="R093" n="0537a18"/>一頌自證之實。二頌諸佛之實。初二。一會權歸實。
<lb ed="X" n="0524a04"/><lb ed="R093" n="0537b01"/>二三根獲益。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a05"/><lb ed="R093" n="0537b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0524a0501">我設是方便令得入佛慧<note place="inline">至</note>以故說是經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a06"/><lb ed="R093" n="0537b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0524a0601">初別會二乘。設是方便。令入佛慧者。明施權本意。
<lb ed="X" n="0524a07"/><lb ed="R093" n="0537b04"/>未曾說汝。當得成佛者。明以權覆實。所以未說。說
<lb ed="X" n="0524a08"/><lb ed="R093" n="0537b05"/>時未至者。明覆實所以。今正是時。決定說大者。明
<lb ed="X" n="0524a09"/><lb ed="R093" n="0537b06"/>及時開顯。言目今根機<anchor xml:id="nkr_note_add_0524a0901" n="0524a0901"/><anchor xml:id="beg0524a0901" n="0524a0901"/>已<anchor xml:id="end0524a0901"/>熟。會不可失。故曰正是
<lb ed="X" n="0524a10"/><lb ed="R093" n="0537b07"/>其時。開顯會歸。但敎菩薩。故云決定說大也。</p><p xml:id="pX33p0524a1018" cb:place="inline">我此
<lb ed="X" n="0524a11"/><lb ed="R093" n="0537b08"/>下。通會諸敎。言不惟小乘涅槃。是方便說。卽我從
<lb ed="X" n="0524a12"/><lb ed="R093" n="0537b09"/>前所說。九部之法。皆爲隨順衆生。必至會入大乘。
<lb ed="X" n="0524a13"/><lb ed="R093" n="0537b10"/>乃佛本意。以是之故。今說是經。普會從前所說。同
<lb ed="X" n="0524a14"/><lb ed="R093" n="0537b11"/>歸乎大也。</p><p xml:id="pX33p0524a1405" cb:place="inline">△二三根獲益二。一正爲上根。二兼爲
<lb ed="X" n="0524a15"/><lb ed="R093" n="0537b12"/>中下。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a16"/><lb ed="R093" n="0537b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0524a1601">有佛子心淨柔軟亦利根<note place="inline">至</note>故爲說大乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524a17"/><lb ed="R093" n="0537b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0524a1701">初根利因深。根利因深。堪於受記成佛。故稱佛子。
<lb ed="X" n="0524a18"/><lb ed="R093" n="0537b15"/>心淨者。專心求佛。不雜餘念。柔軟者。不執權宗。隨
<lb ed="X" n="0524a19"/><lb ed="R093" n="0537b16"/>順實敎。利根者。諸根猛利。智慧明了。此約現在根
<lb ed="X" n="0524a20"/><lb ed="R093" n="0537b17"/>利言之。無量佛所。顯値佛之廣。行深妙道。顯修因
<lb ed="X" n="0524a21"/><lb ed="R093" n="0537b18"/>之大。此約過去因深言之。</p><p xml:id="pX33p0524a2111" cb:place="inline">爲此下。說法授記。由彼
<lb ed="X" n="0524a22"/><lb ed="R093" n="0538a01"/>根利因深。堪受大法。故爲說大乘經。旣聞法<anchor xml:id="nkr_note_add_0524a2201" n="0524a2201"/><anchor xml:id="beg0524a2201" n="0524a2201"/>已<anchor xml:id="end0524a2201"/>。了
<lb ed="X" n="0524a23"/><lb ed="R093" n="0538a02"/>知自心作佛。故記來世成道。</p><p xml:id="pX33p0524a2312" cb:place="inline">以深下。獲益歡喜。深
<lb ed="X" n="0524a24"/><lb ed="R093" n="0538a03"/>心念佛者。念念求成。惟恐不得。正受道之機。修持
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0524b" n="0524b"/>
<lb ed="X" n="0524b01"/><lb ed="R093" n="0538a04"/>淨戒者。嚴護篇聚。無缺無漏。正載道之器。以斯機
<lb ed="X" n="0524b02"/><lb ed="R093" n="0538a05"/>器。忽聞得記成佛。如苗遇雨。故云大喜充徧身也。
<lb ed="X" n="0524b03"/><lb ed="R093" n="0538a06"/>心卽深心念佛之心。行卽修持淨戒之行。佛以知
<lb ed="X" n="0524b04"/><lb ed="R093" n="0538a07"/>此。故爲說大。所謂不失人。亦不失言矣。</p><p xml:id="pX33p0524b0416" cb:place="inline">△二兼爲
<lb ed="X" n="0524b05"/><lb ed="R093" n="0538a08"/>中下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b06"/><lb ed="R093" n="0538a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0524b0601">聲聞若菩薩聞我所說法乃至於一偈皆成佛無疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b07"/><lb ed="R093" n="0538a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0524b0701">聲聞指實行聲聞。下根也。菩薩指權漸菩薩。中根
<lb ed="X" n="0524b08"/><lb ed="R093" n="0538a11"/>也。若猶及也。言說法雖爲上根。而下根聲聞。及中
<lb ed="X" n="0524b09"/><lb ed="R093" n="0538a12"/>根菩薩。聞我所說。雖少至一偈。亦皆成佛無疑。況
<lb ed="X" n="0524b10"/><lb ed="R093" n="0538a13"/>於多乎。是則聞此法者。幸勿自疑自悞可也。頌自
<lb ed="X" n="0524b11"/><lb ed="R093" n="0538a14"/>證之實竟。</p><p xml:id="pX33p0524b1105" cb:place="inline">△二頌諸佛之實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b12"/><lb ed="R093" n="0538a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0524b1201">十方佛土中惟有一乘法<note place="inline">至</note>說佛智慧故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b13"/><lb ed="R093" n="0538a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0524b1301">諸佛世尊。唯以一大事因緣故。出現於世。故曰惟
<lb ed="X" n="0524b14"/><lb ed="R093" n="0538a17"/>有一乘。無二無三。旣無二三。凡說二說三者。俱係
<lb ed="X" n="0524b15"/><lb ed="R093" n="0538a18"/>方便。故云除也。然諸佛所以方便說二三者。但爲
<lb ed="X" n="0524b16"/><lb ed="R093" n="0538b01"/>衆生處處貪著。暫借假名而引導之。原佛本意。究
<lb ed="X" n="0524b17"/><lb ed="R093" n="0538b02"/>竟爲說佛慧故也。合頌自他之實竟。</p><p xml:id="pX33p0524b1715" cb:place="inline">△三義頌結
<lb ed="X" n="0524b18"/><lb ed="R093" n="0538b03"/>顯道同二。一正頌長行。二防問斷疑。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b19"/><lb ed="R093" n="0538b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0524b1901">諸佛出於世惟此一事實<note place="inline">至</note>此事爲不可。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524b20"/><lb ed="R093" n="0538b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0524b2001">初頌結諸佛權實。諸佛如來。但敎菩薩。故曰惟此
<lb ed="X" n="0524b21"/><lb ed="R093" n="0538b06"/>一事實。餘二則非眞。唯以佛之知見。示悟衆生。故
<lb ed="X" n="0524b22"/><lb ed="R093" n="0538b07"/>曰終不以小乘。濟度於衆生。此與長行。文別而義
<lb ed="X" n="0524b23"/><lb ed="R093" n="0538b08"/>同也。</p><p xml:id="pX33p0524b2303" cb:place="inline">佛自下。頌結自證權實。智冥實理。全智住於
<lb ed="X" n="0524b24"/><lb ed="R093" n="0538b09"/>理中。不共凡小。故云自住大乘。如其所得等。如猶
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0524c" n="0524c"/>
<lb ed="X" n="0524c01"/><lb ed="R093" n="0538b10"/>稱也。謂稱<anchor xml:id="nkr_note_add_0524c0101" n="0524c0101"/><anchor xml:id="beg0524c0101" n="0524c0101"/>己<anchor xml:id="end0524c0101"/>所得大乘之法。以定慧力。莊嚴聖。敎
<lb ed="X" n="0524c02"/><lb ed="R093" n="0538b11"/>也。莊嚴聖敎。必以定慧力者。以非定不能契。非慧
<lb ed="X" n="0524c03"/><lb ed="R093" n="0538b12"/>無由說故。以此度生句。出莊嚴聖敎之意。自證無
<lb ed="X" n="0524c04"/><lb ed="R093" n="0538b13"/>上等。明以此度生之由。大乘之上。置以無上道言
<lb ed="X" n="0524c05"/><lb ed="R093" n="0538b14"/>者。具二揀別。一揀證。二揀敎。揀證者。佛及菩薩所
<lb ed="X" n="0524c06"/><lb ed="R093" n="0538b15"/>證。皆稱大乘。無上道言。卽揀菩薩。惟佛得證故。揀
<lb ed="X" n="0524c07"/><lb ed="R093" n="0538b16"/>敎者。始終頓圓四敎。皆名大乘。無上道言。卽揀前
<lb ed="X" n="0524c08"/><lb ed="R093" n="0538b17"/>三。唯圓可稱故。平等者。生佛共秉。雖生佛共秉。凡
<lb ed="X" n="0524c09"/><lb ed="R093" n="0538b18"/>小迷而不知。菩薩知而未極。故曰自證無上道。大
<lb ed="X" n="0524c10"/><lb ed="R093" n="0539a01"/>乘平等法也。旣自證無上。不可以有上敎人。若以
<lb ed="X" n="0524c11"/><lb ed="R093" n="0539a02"/>小化。是敎人以有上法矣。旣大乘平等。亦當令衆
<lb ed="X" n="0524c12"/><lb ed="R093" n="0539a03"/>生同得。乃至一人。是不令其同得大矣。如是乃有
<lb ed="X" n="0524c13"/><lb ed="R093" n="0539a04"/>私於<anchor xml:id="nkr_note_add_0524c1301" n="0524c1301"/><anchor xml:id="beg0524c1301" n="0524c1301"/>己<anchor xml:id="end0524c1301"/>。不公於物。故云則墮慳貪。慳貪二字。豈慈
<lb ed="X" n="0524c14"/><lb ed="R093" n="0539a05"/>父所宜有。故曰此爲不可。由此所以莊嚴聖敎以
<lb ed="X" n="0524c15"/><lb ed="R093" n="0539a06"/>度生也。正頌長行竟。</p><p xml:id="pX33p0524c1509" cb:place="inline">△二防問斷疑<note place="inline">此頌補屬</note>分二。一
<lb ed="X" n="0524c16"/><lb ed="R093" n="0539a07"/>防承上致問。二斷序分餘疑。初<note place="inline">問。世尊說權說實。臨蒞十方。得大無
<lb ed="X" n="0524c17"/><lb ed="R093" n="0539a08"/>畏。何所據耶。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c18"/><lb ed="R093" n="0539a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0524c1801">若人信歸佛如來不欺誑<note place="inline">至</note>而獨無所畏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0524c19"/><lb ed="R093" n="0539a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0524c1901">信。謂心相肯信。歸。謂身相歸投。旣心相肯信。身相
<lb ed="X" n="0524c20"/><lb ed="R093" n="0539a11"/>歸投。佛卽視彼如子。處<anchor xml:id="nkr_note_add_0524c2001" n="0524c2001"/><anchor xml:id="beg0524c2001" n="0524c2001"/>己<anchor xml:id="end0524c2001"/>若父。故不欺誑。亦無貪
<lb ed="X" n="0524c21"/><lb ed="R093" n="0539a12"/>嫉。不欺誑者。言初說三乘。皆以時未至故。機未熟
<lb ed="X" n="0524c22"/><lb ed="R093" n="0539a13"/>故。並非欺彼無智。誑以權宗。無貪嫉者。言今說一
<lb ed="X" n="0524c23"/><lb ed="R093" n="0539a14"/>乘。亦以時<anchor xml:id="nkr_note_add_0524c2301" n="0524c2301"/><anchor xml:id="beg0524c2301" n="0524c2301"/>已<anchor xml:id="end0524c2301"/>至故。機<anchor xml:id="nkr_note_add_0524c2302" n="0524c2302"/><anchor xml:id="beg0524c2302" n="0524c2302"/>已<anchor xml:id="end0524c2302"/>熟故。豈復貪悋大乘。嫉人
<lb ed="X" n="0524c24"/><lb ed="R093" n="0539a15"/>同得。若略有欺誑。稍涉貪嫉。雖非世諦煩惱。亦屬
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0525a" n="0525a"/>
<lb ed="X" n="0525a01"/><lb ed="R093" n="0539a16"/>法中惡見。如來旣不旣無。故云斷也。由斷此故。所
<lb ed="X" n="0525a02"/><lb ed="R093" n="0539a17"/>以臨蒞十方。說法度生。獨無所畏。言獨無所畏者。
<lb ed="X" n="0525a03"/><lb ed="R093" n="0539a18"/>顯欺誑未斷者。則恐露<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a0301" n="0525a0301"/><anchor xml:id="beg0525a0301" n="0525a0301"/>己<anchor xml:id="end0525a0301"/>短。貪嫉未斷者。則恐顯
<lb ed="X" n="0525a04"/><lb ed="R093" n="0539b01"/>他長。臨衆說法。未免畏首畏尾。不能如是也。</p><p xml:id="pX33p0525a0418" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0525a05"/><lb ed="R093" n="0539b02"/>斷序分餘疑<note place="inline">因序分文殊結答偈云。諸求三乘人。若有疑悔者。佛當爲除斷。令盡無有
<lb ed="X" n="0525a06"/><lb ed="R093" n="0539b03"/>餘。據此則三乘餘疑。尙待如來爲斷。今如來自出定後。<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a0601" n="0525a0601"/><anchor xml:id="beg0525a0601" n="0525a0601"/>已<anchor xml:id="end0525a0601"/>經略明廣明。自他權實之旨。至此三乘餘疑。料
<lb ed="X" n="0525a07"/><lb ed="R093" n="0539b04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0525a0701" n="0525a0701"/><anchor xml:id="beg0525a0701" n="0525a0701"/>已<anchor xml:id="end0525a0701"/>殆盡。故自擧放光所爲以斷之云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525a08"/><lb ed="R093" n="0539b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0525a0801">我以相嚴身光明照世間無量衆所尊爲說實相印。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525a09"/><lb ed="R093" n="0539b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0525a0901">佛身以相好爲嚴。故云相嚴身。光明。卽相嚴身中。
<lb ed="X" n="0525a10"/><lb ed="R093" n="0539b07"/>所放白毫相光。世間。卽白毫相光。所照萬八千土。
<lb ed="X" n="0525a11"/><lb ed="R093" n="0539b08"/>無量衆所尊。卽萬八千土。所現萬八千佛。末句乃
<lb ed="X" n="0525a12"/><lb ed="R093" n="0539b09"/>結斷之詞。言我以相嚴身中。放白毫光明。照萬八
<lb ed="X" n="0525a13"/><lb ed="R093" n="0539b10"/>千土。及現萬八千佛者。無別所爲。乃爲說實相印
<lb ed="X" n="0525a14"/><lb ed="R093" n="0539b11"/>耳。實相稱印者。以佛佛相授。代代相承。如傳國之
<lb ed="X" n="0525a15"/><lb ed="R093" n="0539b12"/>璽。故名爲印。又以一切諸法。皆依實相而出。如印
<lb ed="X" n="0525a16"/><lb ed="R093" n="0539b13"/>印像。故名爲印。法句經云。森羅及萬像。一法之所
<lb ed="X" n="0525a17"/><lb ed="R093" n="0539b14"/>印是也。頌略爲分解竟。</p><p xml:id="pX33p0525a1710" cb:place="inline">△二頌擧濁防難<note place="inline">超頌</note>二。一
<lb ed="X" n="0525a18"/><lb ed="R093" n="0539b15"/>自慶願滿。二義頌長文。初<note place="inline">超頌中補頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525a19"/><lb ed="R093" n="0539b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0525a1901">舍利弗當知我本立誓願<note place="inline">至</note>皆令入佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525a20"/><lb ed="R093" n="0539b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0525a2001">餘疑旣斷。信解斯生。欲示慶幸之意。故敎以當知。
<lb ed="X" n="0525a21"/><lb ed="R093" n="0539b18"/>本立誓願。或指寶藏佛時。愚謂不必拘泥。卽大通
<lb ed="X" n="0525a22"/><lb ed="R093" n="0540a01"/>威音時。豈無願乎。欲令一切。如我無異者。卽衆生
<lb ed="X" n="0525a23"/><lb ed="R093" n="0540a02"/>無邊。誓願普度之意。如我所願。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a2301" n="0525a2301"/><anchor xml:id="beg0525a2301" n="0525a2301"/>已<anchor xml:id="end0525a2301"/>滿足者。約一
<lb ed="X" n="0525a24"/><lb ed="R093" n="0540a03"/>期事畢而論。謂所應度者皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a2401" n="0525a2401"/><anchor xml:id="beg0525a2401" n="0525a2401"/>已<anchor xml:id="end0525a2401"/>度訖。未得度者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0525a2402" n="0525a2402"/><anchor xml:id="beg0525a2402" n="0525a2402"/>已<anchor xml:id="end0525a2402"/>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0525b" n="0525b"/>
<lb ed="X" n="0525b01"/><lb ed="R093" n="0540a04"/>作得度緣故。化一切衆。令入佛道者。約究竟圓滿
<lb ed="X" n="0525b02"/><lb ed="R093" n="0540a05"/>而論。謂解行在躬。見聞爲種。淺深雖異。究竟成佛
<lb ed="X" n="0525b03"/><lb ed="R093" n="0540a06"/>故。前云聲聞若菩薩。聞我所說法。乃至於一偈。皆
<lb ed="X" n="0525b04"/><lb ed="R093" n="0540a07"/>成佛無疑是也。</p><p xml:id="pX33p0525b0407" cb:place="inline">△二義頌長文<note place="inline">屬超頌中義頌</note>。分二。一頌
<lb ed="X" n="0525b05"/><lb ed="R093" n="0540a08"/>佛出濁世。二頌順時說三。初<note place="inline">防難之義。與長行不同。長行承總結道同
<lb ed="X" n="0525b06"/><lb ed="R093" n="0540a09"/>義來。此中承自慶願滿義來。難云。旣欲令一切。與佛無異。理當凡遇衆生。盡以佛道敎之。初說三乘。何所
<lb ed="X" n="0525b07"/><lb ed="R093" n="0540a10"/>爲耶。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525b08"/><lb ed="R093" n="0540a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0525b0801">若我遇衆生盡敎以佛道<note place="inline">至</note>如是人難度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0525b09"/><lb ed="R093" n="0540a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0525b0901">初頌劫濁。長行承結顯道同義來。故曰諸佛出於
<lb ed="X" n="0525b10"/><lb ed="R093" n="0540a13"/>五濁惡世。此中承自慶願滿義來。故云若我遇衆
<lb ed="X" n="0525b11"/><lb ed="R093" n="0540a14"/>生。盡敎以佛道。衆生卽劫濁衆生。以如來出世。當
<lb ed="X" n="0525b12"/><lb ed="R093" n="0540a15"/>劫濁最亂時也。亂時衆生。盡以佛道敎之。則左矣。
<lb ed="X" n="0525b13"/><lb ed="R093" n="0540a16"/>何故。言彼時衆生。垢輕而有智者少。垢重而無智
<lb ed="X" n="0525b14"/><lb ed="R093" n="0540a17"/>者多。無智之人。一向錯亂修習。邪正不分。乍聞佛
<lb ed="X" n="0525b15"/><lb ed="R093" n="0540a18"/>道。將必迷而不知。惑而不信。自然不受敎矣。</p><p xml:id="pX33p0525b1518" cb:place="inline">我知
<lb ed="X" n="0525b16"/><lb ed="R093" n="0540b01"/>下。頌煩惱濁。多劫廣積惡因。故曰未修善本。現在
<lb ed="X" n="0525b17"/><lb ed="R093" n="0540b02"/>隨逐塵境。故曰堅著五欲。堅著卽貪惑也。由貪惑
<lb ed="X" n="0525b18"/><lb ed="R093" n="0540b03"/>故。執迷不了。而癡愛繼之。癡愛卽癡惑也。由癡惑
<lb ed="X" n="0525b19"/><lb ed="R093" n="0540b04"/>故。是非競起。而瞋惱生焉。生惱卽瞋惑也。依此三
<lb ed="X" n="0525b20"/><lb ed="R093" n="0540b05"/>惑而爲根本。百八煩惱。從此而生。非煩惱濁乎。</p><p xml:id="pX33p0525b2019" cb:place="inline">以
<lb ed="X" n="0525b21"/><lb ed="R093" n="0540b06"/>諸下。頌衆生濁。以前諸欲而爲因緣。起貪瞋癡。地
<lb ed="X" n="0525b22"/><lb ed="R093" n="0540b07"/>獄鬼畜之報。不旋踵而卽至。故曰墜三惡道。縱惡
<lb ed="X" n="0525b23"/><lb ed="R093" n="0540b08"/>道罪畢。轉生人天。失手錯脚。復從淪溺。故曰輪迴
<lb ed="X" n="0525b24"/><lb ed="R093" n="0540b09"/>六趣。所謂處處受生是也。旣處處受生。自然衆苦
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0525c" n="0525c"/>
<lb ed="X" n="0525c01"/><lb ed="R093" n="0540b10"/>備受。非衆生濁乎。</p><p xml:id="pX33p0525c0108" cb:place="inline">受胎下。頌命濁。微形者。大成云。
<lb ed="X" n="0525c02"/><lb ed="R093" n="0540b11"/>非胎中微小之形。乃中陰隱微之形。所見最是。以
<lb ed="X" n="0525c03"/><lb ed="R093" n="0540b12"/>中陰若有若無。凡眼不見。故稱微形。復置受胎言
<lb ed="X" n="0525c04"/><lb ed="R093" n="0540b13"/>者。以其體卽是八識。投胎領命。全依乎此。規矩云。
<lb ed="X" n="0525c05"/><lb ed="R093" n="0540b14"/>去後來先作主公是也。世世常增長者。由此識心。
<lb ed="X" n="0525c06"/><lb ed="R093" n="0540b15"/>合煖息爲命根。生生世世。增長色身。非命濁乎。</p><p xml:id="pX33p0525c0619" cb:place="inline">薄
<lb ed="X" n="0525c07"/><lb ed="R093" n="0540b16"/>德下。頌見濁。言旣增長色身。難免品類不齊。其間
<lb ed="X" n="0525c08"/><lb ed="R093" n="0540b17"/>薄德少福者。旣乏出世之德。又尠世間之福。故爲
<lb ed="X" n="0525c09"/><lb ed="R093" n="0540b18"/>衆苦逼迫。由逼迫故。希望出離。其奈不遇明師。以
<lb ed="X" n="0525c10"/><lb ed="R093" n="0541a01"/>致悞入邪見。邪見衆多。故曰稠林。若有若無等。正
<lb ed="X" n="0525c11"/><lb ed="R093" n="0541a02"/>明邪見衆多義也。有卽常見。無卽斷見。此二同爲
<lb ed="X" n="0525c12"/><lb ed="R093" n="0541a03"/>邊見。等該身邪見戒。依此諸見以爲根本。展轉妄
<lb ed="X" n="0525c13"/><lb ed="R093" n="0541a04"/>計。具足六十二種。如計卽色是我<note place="inline">一</note>。離色是我<note place="inline">二</note>。
<lb ed="X" n="0525c14"/><lb ed="R093" n="0541a05"/>色大我小。我在色中<note place="inline">三</note>。我大色小。色在我中<note place="inline">四</note>。色
<lb ed="X" n="0525c15"/><lb ed="R093" n="0541a06"/>陰旣爾。四陰亦然。共爲二十。三世成六。合根本斷
<lb ed="X" n="0525c16"/><lb ed="R093" n="0541a07"/>常。則成六十二見。所謂稠林者此也。深著妄法者。
<lb ed="X" n="0525c17"/><lb ed="R093" n="0541a08"/>非果計果。終無實證。卽攝見取。堅受不捨者。邪見
<lb ed="X" n="0525c18"/><lb ed="R093" n="0541a09"/>覆心。雖佛莫易。亦攝邪見。我慢者。執身有我。凌傲
<lb ed="X" n="0525c19"/><lb ed="R093" n="0541a10"/>他人。卽攝身見。自矜者。非因計因。邪戒自憍。亦攝
<lb ed="X" n="0525c20"/><lb ed="R093" n="0541a11"/>戒見。此以上文等言含糊。重申四見相也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0525c2001" n="0525c2001"/><anchor xml:id="beg0525c2001" n="0525c2001"/>諂<anchor xml:id="end0525c2001"/>曲者。
<lb ed="X" n="0525c21"/><lb ed="R093" n="0541a12"/>爲求利養。<anchor xml:id="nkr_note_add_0525c2101" n="0525c2101"/><anchor xml:id="beg0525c2101" n="0525c2101"/>諂<anchor xml:id="end0525c2101"/>媚豪勢。曲奉尊富。雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0525c2102" n="0525c2102"/><anchor xml:id="beg0525c2102" n="0525c2102"/>諂<anchor xml:id="end0525c2102"/>媚曲奉。乃詐
<lb ed="X" n="0525c22"/><lb ed="R093" n="0541a13"/>於恭敬。故誅以其心不實。此語可<g ref="#CB00104">嫓</g>寶鏡。畢照邪
<lb ed="X" n="0525c23"/><lb ed="R093" n="0541a14"/>態。吾知外道聞之。必心膽俱裂矣。照妖集云。著邪
<lb ed="X" n="0525c24"/><lb ed="R093" n="0541a15"/>見者。心竅俱迷。生同醉夢。死從輪溺。故曰千萬億
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0526a" n="0526a"/>
<lb ed="X" n="0526a01"/><lb ed="R093" n="0541a16"/>劫。不聞佛名。又曰盡未來際。諸佛亦無<g ref="#CB15081">䇿</g>以相救。
<lb ed="X" n="0526a02"/><lb ed="R093" n="0541a17"/>故曰亦不聞法。是人難度。又曰邪敎害人。甚於虎
<lb ed="X" n="0526a03"/><lb ed="R093" n="0541a18"/>狼。故世尊獨廣明之。頌佛出濁世竟。</p><p xml:id="pX33p0526a0315" cb:place="inline">△二頌順時
<lb ed="X" n="0526a04"/><lb ed="R093" n="0541b01"/>說三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a05"/><lb ed="R093" n="0541b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0526a0501">是故舍利弗我爲設方便<note place="inline">至</note>來世得作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526a06"/><lb ed="R093" n="0541b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0526a0601">是故者。承上起下之辭。如來意謂。以是五濁展轉。
<lb ed="X" n="0526a07"/><lb ed="R093" n="0541b04"/>甚至流於邪見之故。舍利弗。當知如來施權。非得
<lb ed="X" n="0526a08"/><lb ed="R093" n="0541b05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0526a0801" n="0526a0801"/><anchor xml:id="beg0526a0801" n="0526a0801"/>已<anchor xml:id="end0526a0801"/>也。由彼千萬億劫。不得見佛聞法。欲令漸次熏
<lb ed="X" n="0526a09"/><lb ed="R093" n="0541b06"/>習。故曰爲設方便。由彼衆苦逼迫流入邪見。故說
<lb ed="X" n="0526a10"/><lb ed="R093" n="0541b07"/>盡苦之道。絕其源也。由彼深著妄法。堅受不捨。故
<lb ed="X" n="0526a11"/><lb ed="R093" n="0541b08"/>示涅槃之道。易其情也。然此涅槃。但滅見思煩惱。
<lb ed="X" n="0526a12"/><lb ed="R093" n="0541b09"/>分段生死。尙餘塵沙無明。變易生死。故云雖說涅
<lb ed="X" n="0526a13"/><lb ed="R093" n="0541b10"/>槃。亦非眞滅。諸法卽情與無情。染淨差別等法。從
<lb ed="X" n="0526a14"/><lb ed="R093" n="0541b11"/>本來。常自寂滅者。以一心原有二門。一眞如門。不
<lb ed="X" n="0526a15"/><lb ed="R093" n="0541b12"/>變義。二生滅門。隨緣義。然眞如卽是生滅。故能隨
<lb ed="X" n="0526a16"/><lb ed="R093" n="0541b13"/>緣變現諸法。生滅卽是眞如。故從本來常自寂滅。
<lb ed="X" n="0526a17"/><lb ed="R093" n="0541b14"/>了此本寂。乃眞涅槃。若如前所說。不過離亂求寂。
<lb ed="X" n="0526a18"/><lb ed="R093" n="0541b15"/>對生言滅。豈眞滅哉。佛子。卽了此本寂之人。了此
<lb ed="X" n="0526a19"/><lb ed="R093" n="0541b16"/>本寂。與佛命脈相通。故稱佛子。理雖頓悟。事必漸
<lb ed="X" n="0526a20"/><lb ed="R093" n="0541b17"/>修。故須行道<anchor xml:id="nkr_note_add_0526a2001" n="0526a2001"/><anchor xml:id="beg0526a2001" n="0526a2001"/>已<anchor xml:id="end0526a2001"/>。來世作佛。據此則眞滅尙不應住。
<lb ed="X" n="0526a21"/><lb ed="R093" n="0541b18"/>況權滅非眞。豈得<anchor xml:id="nkr_note_add_0526a2101" n="0526a2101"/><anchor xml:id="beg0526a2101" n="0526a2101"/>已<anchor xml:id="end0526a2101"/>而說哉。頌擧濁防難竟。</p><p xml:id="pX33p0526a2118" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0526a22"/><lb ed="R093" n="0542a01"/>頌詳爲分解<note place="inline">追頌</note>三。一頌詳解諸佛權實。二頌詳解
<lb ed="X" n="0526a23"/><lb ed="R093" n="0542a02"/>自證權實。三頌總結以顯道同。初<note place="inline">凖長行分三。今闕總結本懷一
<lb ed="X" n="0526a24"/><lb ed="R093" n="0542a03"/>義</note>分二。一頌例上總標。二頌分文別列。初<note place="inline">義頌</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0526b" n="0526b"/>
<lb ed="X" n="0526b01"/><lb ed="R093" n="0542a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0526b0101">我有方便力開示三乘法<note place="inline">至</note>惟一無二乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b02"/><lb ed="R093" n="0542a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0526b0201">首二句。牒上爲例。</p><p xml:id="pX33p0526b0208" cb:place="inline">次二句。正以例明。然開三旣屬
<lb ed="X" n="0526b03"/><lb ed="R093" n="0542a06"/>方便。正顯惟爲一乘。諸佛皆說一乘。正顯三是方
<lb ed="X" n="0526b04"/><lb ed="R093" n="0542a07"/>便。能例所例。義互影也。</p><p xml:id="pX33p0526b0410" cb:place="inline">今此下。勸信標同。言旣知
<lb ed="X" n="0526b05"/><lb ed="R093" n="0542a08"/>三是方便。不應固執。旣知惟說一乘。宜當諦信。故
<lb ed="X" n="0526b06"/><lb ed="R093" n="0542a09"/>敎以今此大衆。皆應除疑。此勸信也。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0526b0601" n="0526b0601"/><anchor xml:id="beg0526b0601" n="0526b0601"/>已<anchor xml:id="end0526b0601"/>勸信。欲
<lb ed="X" n="0526b07"/><lb ed="R093" n="0542a10"/>更詳解。故重示佛語無異。惟一無二。此標同也。</p><p xml:id="pX33p0526b0719" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0526b08"/><lb ed="R093" n="0542a11"/>二頌分文別列三。一頌過去佛同。二頌未來佛同。
<lb ed="X" n="0526b09"/><lb ed="R093" n="0542a12"/>三頌現在佛同。初二。一正頌長行。二補頌餘義。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b10"/><lb ed="R093" n="0542a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0526b1001">過去無數劫無量滅度佛<note place="inline">至</note>令入於佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b11"/><lb ed="R093" n="0542a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0526b1101">初從實施權。</p><p xml:id="pX33p0526b1106" cb:place="inline">是諸下。會權歸實。可知。</p><p xml:id="pX33p0526b1115" cb:place="inline">△二補頌餘
<lb ed="X" n="0526b12"/><lb ed="R093" n="0542a15"/>義分二。一總標異外權實。二逐類別爲顯示。初<note place="inline">正施
<lb ed="X" n="0526b13"/><lb ed="R093" n="0542a16"/>權乘之外。更有異外別施。正顯眞實之外。更有異外助顯。至下逐類別示自見</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b14"/><lb ed="R093" n="0542a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0526b1401">又諸大聖主知一切世間<note place="inline">至</note>助顯第一義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526b15"/><lb ed="R093" n="0542a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0526b1501">諸大聖主。卽指過去諸佛。一切衆生。若干種心。如
<lb ed="X" n="0526b16"/><lb ed="R093" n="0542b01"/>來悉知。故云知一切世間等也。異方便者。三乘機
<lb ed="X" n="0526b17"/><lb ed="R093" n="0542b02"/>外。更及人天。三乘敎外。更開滅後。第一義者。卽衆
<lb ed="X" n="0526b18"/><lb ed="R093" n="0542b03"/>生本源眞心。居有物之先。爲衆義之首。且得之便
<lb ed="X" n="0526b19"/><lb ed="R093" n="0542b04"/>能成佛。故稱第一。以此乃一切衆生。本具正因。雖
<lb ed="X" n="0526b20"/><lb ed="R093" n="0542b05"/>正因本具。要假緣因助顯。故過去諸佛。更以異外
<lb ed="X" n="0526b21"/><lb ed="R093" n="0542b06"/>方便而助顯之。言人天微因。滅後少善。積微至著。
<lb ed="X" n="0526b22"/><lb ed="R093" n="0542b07"/>聚少成多。時至機熟。皆當成佛。其意葢以三乘。及
<lb ed="X" n="0526b23"/><lb ed="R093" n="0542b08"/>現在近因。爲正顯。人天。及滅後遠因。爲助顯也。</p><p xml:id="pX33p0526b2319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0526b24"/><lb ed="R093" n="0542b09"/>二逐類別爲顯示三。一佛在受法衆。二佛滅依敎
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0526c" n="0526c"/>
<lb ed="X" n="0526c01"/><lb ed="R093" n="0542b10"/>衆。三廣記懸記衆。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c02"/><lb ed="R093" n="0542b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0526c0201">若有衆生類値諸過去佛<note place="inline">至</note>皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c0201" n="0526c0201"/><anchor xml:id="beg0526c0201" n="0526c0201"/>已<anchor xml:id="end0526c0201"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c03"/><lb ed="R093" n="0542b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0526c0301">衆生類。卽上所謂天人羣生類也。値佛顯是在世。
<lb ed="X" n="0526c04"/><lb ed="R093" n="0542b13"/>聞法布施等者。謂依敎修習。若論六度。居三乘之
<lb ed="X" n="0526c05"/><lb ed="R093" n="0542b14"/>一。本非異外方便。但以機在人天。行屬事相。所修
<lb ed="X" n="0526c06"/><lb ed="R093" n="0542b15"/>福慧。盡成有漏。故爲異外方便。借此爲緣。助顯正
<lb ed="X" n="0526c07"/><lb ed="R093" n="0542b16"/>因。彼時雖屬有漏。漸入無漏。至今皆得道果。故曰
<lb ed="X" n="0526c08"/><lb ed="R093" n="0542b17"/>如是諸人等。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c0801" n="0526c0801"/><anchor xml:id="beg0526c0801" n="0526c0801"/>已<anchor xml:id="end0526c0801"/>成佛道。</p><p xml:id="pX33p0526c0811" cb:place="inline">△二佛滅依敎衆四。一
<lb ed="X" n="0526c09"/><lb ed="R093" n="0542b18"/>戀佛回心衆。二起塔造廟衆。三建形畫像衆。四供
<lb ed="X" n="0526c10"/><lb ed="R093" n="0543a01"/>像稱名衆。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c11"/><lb ed="R093" n="0543a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0526c1101">諸佛滅度後若人善軟心如是諸衆生皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c1101" n="0526c1101"/><anchor xml:id="beg0526c1101" n="0526c1101"/>已<anchor xml:id="end0526c1101"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c12"/><lb ed="R093" n="0543a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0526c1201">法身眞常。本來不滅。因衆生見佛久住。憍恣厭怠。
<lb ed="X" n="0526c13"/><lb ed="R093" n="0543a04"/>方便越世。故云佛滅度後。因佛滅度。無所依怙。始
<lb ed="X" n="0526c14"/><lb ed="R093" n="0543a05"/>知捨惡修善。化剛爲柔。故云善軟心也。然此衆雖
<lb ed="X" n="0526c15"/><lb ed="R093" n="0543a06"/>値佛不悟。滅後尙能回心。要知一念善。便爲菩提
<lb ed="X" n="0526c16"/><lb ed="R093" n="0543a07"/>之基。一念軟。足開萬行之門。故曰如是衆生。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c1601" n="0526c1601"/><anchor xml:id="beg0526c1601" n="0526c1601"/>已<anchor xml:id="end0526c1601"/>
<lb ed="X" n="0526c17"/><lb ed="R093" n="0543a08"/>成道。如燈明滅後。倍加精進。求無上道者是也。</p><p xml:id="pX33p0526c1719" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0526c18"/><lb ed="R093" n="0543a09"/>二起塔造廟衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c19"/><lb ed="R093" n="0543a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0526c1901">諸佛滅度<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c1901" n="0526c1901"/><anchor xml:id="beg0526c1901" n="0526c1901"/>已<anchor xml:id="end0526c1901"/>供養舍利者<note place="inline">至</note>皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0526c1902" n="0526c1902"/><anchor xml:id="beg0526c1902" n="0526c1902"/>已<anchor xml:id="end0526c1902"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0526c20"/><lb ed="R093" n="0543a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0526c2001">供養舍利。應屬人天之機。準今佛滅後。大迦葉言。
<lb ed="X" n="0526c21"/><lb ed="R093" n="0543a12"/>如來舍利。非我等事。自有國王大臣。長者居士等。
<lb ed="X" n="0526c22"/><lb ed="R093" n="0543a13"/>樂福田者。此言可證。萬億種塔者。人力不齊。塔有
<lb ed="X" n="0526c23"/><lb ed="R093" n="0543a14"/>多種。金銀乃至碼碯。注見前文玫瑰。火齊珠也。徐
<lb ed="X" n="0526c24"/><lb ed="R093" n="0543a15"/>氏曰。火齊象珠。赤色。起之層層各異。一曰。如雲母
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0527a" n="0527a"/>
<lb ed="X" n="0527a01"/><lb ed="R093" n="0543a16"/>重疊而開也。琉璃與上玻瓈。雖此方共有。然與西
<lb ed="X" n="0527a02"/><lb ed="R093" n="0543a17"/>域不同。彼乃自然之質。此以鎔冶而成故。珠謂眞
<lb ed="X" n="0527a03"/><lb ed="R093" n="0543a18"/>珠。非琉璃卽珠也。如上衆寶其體淸淨。類有多種。
<lb ed="X" n="0527a04"/><lb ed="R093" n="0543b01"/>或莊嚴於外。或修飾於內。故曰淸淨廣嚴飾。莊點
<lb ed="X" n="0527a05"/><lb ed="R093" n="0543b02"/>校對。務使文質相當。窣堵凌雲。時見星羅棊布。故
<lb ed="X" n="0527a06"/><lb ed="R093" n="0543b03"/>云莊校於諸塔。石廟者。以石爲廟。栴檀下。以木等
<lb ed="X" n="0527a07"/><lb ed="R093" n="0543b04"/>爲廟。檀沉二香。其質最堅。可爲樑棟。有木名樒。可
<lb ed="X" n="0527a08"/><lb ed="R093" n="0543b05"/>施雕鑿。用爲節梲。餘材不等。爲柱爲椽。各隨其宜
<lb ed="X" n="0527a09"/><lb ed="R093" n="0543b06"/>而用之。甎以爲壁。瓦以覆頂。泥以和合結構。土以
<lb ed="X" n="0527a10"/><lb ed="R093" n="0543b07"/>積聚培持。此葢不能起塔。而起廟。不能用寶而用
<lb ed="X" n="0527a11"/><lb ed="R093" n="0543b08"/>土木瓦石者也。曠野者。無人之境。無人之境。而成
<lb ed="X" n="0527a12"/><lb ed="R093" n="0543b09"/>佛廟者有二義。一爲營造無地。二令苦途知歸。積
<lb ed="X" n="0527a13"/><lb ed="R093" n="0543b10"/>土而成者。亦二義。一爲物料維艱。二欲崇質反文。
<lb ed="X" n="0527a14"/><lb ed="R093" n="0543b11"/>情竇未開。天眞未喪曰童。物欲無累。趣入自得曰
<lb ed="X" n="0527a15"/><lb ed="R093" n="0543b12"/>戲。聚沙爲塔者有二義。一種發。二境感。種發者。由
<lb ed="X" n="0527a16"/><lb ed="R093" n="0543b13"/>往昔敬佛。種納識田。當此物欲無累之時。發爲現
<lb ed="X" n="0527a17"/><lb ed="R093" n="0543b14"/>行故。境感者。因見起塔。境會於心。當此趣入自得
<lb ed="X" n="0527a18"/><lb ed="R093" n="0543b15"/>之際。感爲誠意故。然起塔造廟。本屬福田。積土聚
<lb ed="X" n="0527a19"/><lb ed="R093" n="0543b16"/>沙。仍係偶爾。要知一簣之因。能成層崖之勢。初步
<lb ed="X" n="0527a20"/><lb ed="R093" n="0543b17"/>爲緣。足達千里之程。故曰如是諸人。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0527a2001" n="0527a2001"/><anchor xml:id="beg0527a2001" n="0527a2001"/>已<anchor xml:id="end0527a2001"/>成道。</p><p xml:id="pX33p0527a2019" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0527a21"/><lb ed="R093" n="0543b18"/>三建形畫像衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527a22"/><lb ed="R093" n="0544a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0527a2201">若人爲佛故建立諸形像<note place="inline">至</note>度脫無量衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527a23"/><lb ed="R093" n="0544a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0527a2301">爲供養佛。建立形像。或慈或威。或定或慧。隨作者
<lb ed="X" n="0527a24"/><lb ed="R093" n="0544a03"/>心。故云諸也。檀等爲質。刻雕成文。三十二相。相相
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0527b" n="0527b"/>
<lb ed="X" n="0527b01"/><lb ed="R093" n="0544a04"/>具足。故云衆也。然法身無相。借相表眞。旣信眞而
<lb ed="X" n="0527b02"/><lb ed="R093" n="0544a05"/>造像。自成因而致果。故云皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0527b0201" n="0527b0201"/><anchor xml:id="beg0527b0201" n="0527b0201"/>已<anchor xml:id="end0527b0201"/>成道。七寶成者。金
<lb ed="X" n="0527b03"/><lb ed="R093" n="0544a06"/>銀屬乎鎔鑄。餘寶亦兼雕琢。鍮石黃銅似金。銅亦
<lb ed="X" n="0527b04"/><lb ed="R093" n="0544a07"/>金類。故銅字從金從同。色擧二種。故云赤白銅也。
<lb ed="X" n="0527b05"/><lb ed="R093" n="0544a08"/>白鑞鉛錫。靑金之屬。最精者曰白鑞。蜀生者曰鉛。
<lb ed="X" n="0527b06"/><lb ed="R093" n="0544a09"/>桂楊生者曰錫。流行本多用蠟字。譌也。今正以鑞
<lb ed="X" n="0527b07"/><lb ed="R093" n="0544a10"/>字。俗以錫鑞合稱者卽此。鐵有二種。一鎔鑄。二煉
<lb ed="X" n="0527b08"/><lb ed="R093" n="0544a11"/>錘。今以作像。應屬鎔鑄。木及與泥者。木以爲骨。泥
<lb ed="X" n="0527b09"/><lb ed="R093" n="0544a12"/>以爲肉。增胎也。膠漆布三。和合成質。嚴飾莊修。繪
<lb ed="X" n="0527b10"/><lb ed="R093" n="0544a13"/>畫爲文。脫紗也。此等亦由人力不齊。像設各異。而
<lb ed="X" n="0527b11"/><lb ed="R093" n="0544a14"/>究其敬佛之心。同出一源。莫不納種爲因。故云皆
<lb ed="X" n="0527b12"/><lb ed="R093" n="0544a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0527b1201" n="0527b1201"/><anchor xml:id="beg0527b1201" n="0527b1201"/>已<anchor xml:id="end0527b1201"/>成道。彩畫作佛者。或紙或絹。或幣或帛。施以五
<lb ed="X" n="0527b13"/><lb ed="R093" n="0544a16"/>彩。繪以成像也。相卽三十二相。擧因顯果。故云百
<lb ed="X" n="0527b14"/><lb ed="R093" n="0544a17"/>福莊嚴。以相相皆因修百福之所感故。自作使人
<lb ed="X" n="0527b15"/><lb ed="R093" n="0544a18"/>者。因有親疎。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0527b1501" n="0527b1501"/><anchor xml:id="beg0527b1501" n="0527b1501"/>已<anchor xml:id="end0527b1501"/>成道者。果無同異。茟字多作筆
<lb ed="X" n="0527b16"/><lb ed="R093" n="0544b01"/>字。蓮師云。譌也。筆從竹。音畢。茟從艸。音委。茟者。草
<lb ed="X" n="0527b17"/><lb ed="R093" n="0544b02"/>木花始生也。約童戲本屬無心。或草或木。及草木
<lb ed="X" n="0527b18"/><lb ed="R093" n="0544b03"/>始生。拈來便用。故云若草木及茟。爪甲可知。畫作
<lb ed="X" n="0527b19"/><lb ed="R093" n="0544b04"/>佛像者。或針於壁。或<anchor xml:id="nkr_note_add_0527b1901" n="0527b1901"/><anchor xml:id="beg0527b1901" n="0527b1901"/>刺<anchor xml:id="end0527b1901"/>於壤。無論肖與不肖。其本
<lb ed="X" n="0527b20"/><lb ed="R093" n="0544b05"/>心謂爲是佛。卽名佛像。由此佛種印於藏識。逢緣
<lb ed="X" n="0527b21"/><lb ed="R093" n="0544b06"/>漸增。積久成德。故云漸積功德。華嚴行願品云。因
<lb ed="X" n="0527b22"/><lb ed="R093" n="0544b07"/>於衆生。而起大悲。因於大悲。生菩提心。因菩提心。
<lb ed="X" n="0527b23"/><lb ed="R093" n="0544b08"/>成等正覺。故云具足大悲。皆成佛道。諸有所作。常
<lb ed="X" n="0527b24"/><lb ed="R093" n="0544b09"/>爲一事。故云但化菩薩。循循善誘。敎不躐等。故能
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0527c" n="0527c"/>
<lb ed="X" n="0527c01"/><lb ed="R093" n="0544b10"/>度脫無量。由此觀之。童戲本屬無心。尙乃漸積功
<lb ed="X" n="0527c02"/><lb ed="R093" n="0544b11"/>德。具足悲心。以至成佛度生。與佛無異。況三乘人
<lb ed="X" n="0527c03"/><lb ed="R093" n="0544b12"/>等。若能捨權從實。漸積不住。豈童戲之不若乎。其
<lb ed="X" n="0527c04"/><lb ed="R093" n="0544b13"/>不自信者。乃自悞以自棄耳。</p><p xml:id="pX33p0527c0412" cb:place="inline">△四供像稱名衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527c05"/><lb ed="R093" n="0544b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0527c0501">若人於塔廟寶像及畫像<note place="inline">至</note>皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0527c0501" n="0527c0501"/><anchor xml:id="beg0527c0501" n="0527c0501"/>已<anchor xml:id="end0527c0501"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0527c06"/><lb ed="R093" n="0544b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0527c0601">若人於塔廟等者。謂處無論塔之與廟。像無論寶
<lb ed="X" n="0527c07"/><lb ed="R093" n="0544b16"/>之與畫。物無論香華之與幡葢。<anchor xml:id="nkr_note_add_0527c0701" n="0527c0701"/><anchor xml:id="beg0527c0701" n="0527c0701"/>但<anchor xml:id="end0527c0701"/>出敬心供養。便
<lb ed="X" n="0527c08"/><lb ed="R093" n="0544b17"/>成勝因。樂有五音十二律。更唱迭和。以爲歌舞八
<lb ed="X" n="0527c09"/><lb ed="R093" n="0544b18"/>音之節。故使人作之。角貝。大螺也。鼓爲衆音之長。
<lb ed="X" n="0527c10"/><lb ed="R093" n="0545a01"/>螺率羣聲之先。故首明之。簫。虞舜所作。編小竹管
<lb ed="X" n="0527c11"/><lb ed="R093" n="0545a02"/>爲之。參差不齊。象鳳之翼。大者二十三管。長一尺
<lb ed="X" n="0527c12"/><lb ed="R093" n="0545a03"/>四寸。小者十六管。長一尺二寸。又有無底者名洞
<lb ed="X" n="0527c13"/><lb ed="R093" n="0545a04"/>簫。釋義。則簫者肅也。謂其聲肅肅然而淸也。笛。黃
<lb ed="X" n="0527c14"/><lb ed="R093" n="0545a05"/>帝使伶倫。伐昆谿之竹爲之。凡七孔。又有三孔者。
<lb ed="X" n="0527c15"/><lb ed="R093" n="0545a06"/>名羗笛。武帝時丘仲所作。長一尺四寸。釋義。則笛
<lb ed="X" n="0527c16"/><lb ed="R093" n="0545a07"/>者滌也。謂滌除邪穢。納之雅正也。琴。神農所作。或
<lb ed="X" n="0527c17"/><lb ed="R093" n="0545a08"/>謂伏羲所作。長三尺六寸六分。象朞之日。廣六寸。
<lb ed="X" n="0527c18"/><lb ed="R093" n="0545a09"/>象六合。五絃。象五行。腰廣四寸。象四時。前廣後狹。
<lb ed="X" n="0527c19"/><lb ed="R093" n="0545a10"/>象尊卑。上圓下方。象天地。十三暉。象十二月並閏。
<lb ed="X" n="0527c20"/><lb ed="R093" n="0545a11"/>後文王加少宮少商二絃。或謂文武各加一絃。又
<lb ed="X" n="0527c21"/><lb ed="R093" n="0545a12"/>後漢蔡邕。復加二絃。合前以象九星。釋義。則琴者
<lb ed="X" n="0527c22"/><lb ed="R093" n="0545a13"/>禁也。謂禁制邪淫。以正人心也。箜篌。紂令師延所
<lb ed="X" n="0527c23"/><lb ed="R093" n="0545a14"/>作。靡靡之樂也。葢空國之侯。所存。故以空侯從竹
<lb ed="X" n="0527c24"/><lb ed="R093" n="0545a15"/>爲名。琵琶。未詳制人。長三尺五寸。象三才五行。四
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0528a" n="0528a"/>
<lb ed="X" n="0528a01"/><lb ed="R093" n="0545a16"/>絃。象四時。用手前推曰琵。將手後却曰琶。依鼓時
<lb ed="X" n="0528a02"/><lb ed="R093" n="0545a17"/>爲名。鐃鈸可知。總結九種。節奏合宜。故曰如是妙
<lb ed="X" n="0528a03"/><lb ed="R093" n="0545a18"/>音。命彼執持。歌咏三寶。故曰盡持供養。寄韻寫懷
<lb ed="X" n="0528a04"/><lb ed="R093" n="0545b01"/>曰歌。梵音淸徹曰唄。良以佛德殊勝。見者歡喜。欲
<lb ed="X" n="0528a05"/><lb ed="R093" n="0545b02"/>寄韻以寫懷。故託淸徹梵音而歌頌之。乃至二句。
<lb ed="X" n="0528a06"/><lb ed="R093" n="0545b03"/>有況顯之意。言一音而小。尙<anchor xml:id="nkr_note_add_0528a0601" n="0528a0601"/><anchor xml:id="beg0528a0601" n="0528a0601"/>已<anchor xml:id="end0528a0601"/>成佛。況彼衆樂供
<lb ed="X" n="0528a07"/><lb ed="R093" n="0545b04"/>養。及夫長歌浩頌者哉。散心者。揀非敬意。一華者。
<lb ed="X" n="0528a08"/><lb ed="R093" n="0545b05"/>揀非多物。畫像者。揀非寶像。以斯爲緣。漸成勝因。
<lb ed="X" n="0528a09"/><lb ed="R093" n="0545b06"/>故能見無數佛。旣能見無數佛。則因圓果滿。明知
<lb ed="X" n="0528a10"/><lb ed="R093" n="0545b07"/>其<anchor xml:id="nkr_note_add_0528a1001" n="0528a1001"/><anchor xml:id="beg0528a1001" n="0528a1001"/>已<anchor xml:id="end0528a1001"/>成佛矣。禮拜者。無物可享。以身致敬。合掌者。
<lb ed="X" n="0528a11"/><lb ed="R093" n="0545b08"/>不暇作禮。擧手秉心。一手者。擕東抱西。半掌表信。
<lb ed="X" n="0528a12"/><lb ed="R093" n="0545b09"/>低頭者。御車乘馬。點首代拜。然此雖禮有全缺。掌
<lb ed="X" n="0528a13"/><lb ed="R093" n="0545b10"/>分雙隻。皆本於一心之誠。而佛亦惟納受其心。故
<lb ed="X" n="0528a14"/><lb ed="R093" n="0545b11"/>曰以此供養像也。漸見二句。明積久成因。以因致
<lb ed="X" n="0528a15"/><lb ed="R093" n="0545b12"/>果之義。廣度下。明果後興化。化畢潛輝之義。必兼
<lb ed="X" n="0528a16"/><lb ed="R093" n="0545b13"/>興化及潛輝言者。有警<g ref="#CB15081">䇿</g>二乘意也。意謂彼等微
<lb ed="X" n="0528a17"/><lb ed="R093" n="0545b14"/>因小善。由不自居故。遂致漸見諸佛。成就勝因。卽
<lb ed="X" n="0528a18"/><lb ed="R093" n="0545b15"/>今成佛度生<anchor xml:id="nkr_note_add_0528a1801" n="0528a1801"/><anchor xml:id="beg0528a1801" n="0528a1801"/>已<anchor xml:id="end0528a1801"/>畢。汝等聲聞。尙淹滯於化城。良可
<lb ed="X" n="0528a19"/><lb ed="R093" n="0545b16"/>惜哉。散心入塔廟者。別緣偶至。非誠心也。一稱南
<lb ed="X" n="0528a20"/><lb ed="R093" n="0545b17"/>無佛者。見相發心。非常念也。正量論引云。昔有採
<lb ed="X" n="0528a21"/><lb ed="R093" n="0545b18"/>樵者。爲虎所逐。援樹而上。恐不及。念仁耳佛一聲。
<lb ed="X" n="0528a22"/><lb ed="R093" n="0546a01"/>納種爲因。今植世尊成道。據此則散心念佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0528a2201" n="0528a2201"/><anchor xml:id="beg0528a2201" n="0528a2201"/>已<anchor xml:id="end0528a2201"/>得
<lb ed="X" n="0528a23"/><lb ed="R093" n="0546a02"/>成道之語非妄矣<note place="inline">問。此中散心稱名。幷前草爪畫像。聚沙爲塔等。不過偶爾一念。
<lb ed="X" n="0528a24"/><lb ed="R093" n="0546a03"/>童戲無心。豈知有敎可依。佛滅依敎之衆。何以收此。答。起塔畫像。念佛稱名。如來敎有明訓。彼雖偶爾一
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0528b" n="0528b"/>
<lb ed="X" n="0528b01"/><lb ed="R093" n="0546a04"/>念。童戲無心。亦因如來遺敎展轉蔓及。如從未歷目幷未經耳之事。則聚沙何必爲塔。草爪何必畫像。散
<lb ed="X" n="0528b02"/><lb ed="R093" n="0546a05"/>心何必稱名。故雖童戲無心。偶爾一念。不知有敎可依。乃自然而依之。亦佛敎不思議力。有以致之也</note>。
<lb ed="X" n="0528b03"/><lb ed="R093" n="0546a06"/>佛滅依敎衆竟。</p><p xml:id="pX33p0528b0307" cb:place="inline">△三廣記懸記衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528b04"/><lb ed="R093" n="0546a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0528b0401">於諸過去佛在世或滅後若有聞是法皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0528b0401" n="0528b0401"/><anchor xml:id="beg0528b0401" n="0528b0401"/>已<anchor xml:id="end0528b0401"/>成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528b05"/><lb ed="R093" n="0546a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0528b0501">諸佛在世。有聞是法。指彼法華廣記之衆。諸佛滅
<lb ed="X" n="0528b06"/><lb ed="R093" n="0546a09"/>後。有聞是法。指彼法華懸記之衆。本經法師品初。
<lb ed="X" n="0528b07"/><lb ed="R093" n="0546a10"/>廣記現在文云。如是等類。咸於佛前。聞妙法華經
<lb ed="X" n="0528b08"/><lb ed="R093" n="0546a11"/>一偈一句。一念隨喜者。我皆與授記。當得阿耨多
<lb ed="X" n="0528b09"/><lb ed="R093" n="0546a12"/>羅三藐三菩提。又懸記未來文云。如來滅度之後。
<lb ed="X" n="0528b10"/><lb ed="R093" n="0546a13"/>若有人聞妙法華經。乃至一偈一句。一念隨喜者。
<lb ed="X" n="0528b11"/><lb ed="R093" n="0546a14"/>我亦與授阿耨多羅三藐三菩提記。此中云皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0528b1101" n="0528b1101"/><anchor xml:id="beg0528b1101" n="0528b1101"/>已<anchor xml:id="end0528b1101"/>
<lb ed="X" n="0528b12"/><lb ed="R093" n="0546a15"/>成道。亦諸佛廣記懸記。攝持之力然也<note place="inline">問。異外權實。獨見過
<lb ed="X" n="0528b13"/><lb ed="R093" n="0546a16"/>去佛章。現未諸佛。豈無此耶。答。過去易信。故獨擧之。要知佛佛道同。擧一隅可以三隅反也</note>。頌
<lb ed="X" n="0528b14"/><lb ed="R093" n="0546a17"/>過去佛同竟。</p><p xml:id="pX33p0528b1406" cb:place="inline">△二頌未來佛同二。一正頌長行。二
<lb ed="X" n="0528b15"/><lb ed="R093" n="0546a18"/>補頌防難。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528b16"/><lb ed="R093" n="0546b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0528b1601">未來諸世尊其數無有量<note place="inline">至</note>無一不成佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528b17"/><lb ed="R093" n="0546b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0528b1701">初從實施權。</p><p xml:id="pX33p0528b1706" cb:place="inline">一切下。會權歸實。與長行文雖稍異。
<lb ed="X" n="0528b18"/><lb ed="R093" n="0546b03"/>義實全同。</p><p xml:id="pX33p0528b1805" cb:place="inline">△二補頌防難四。一防何得無一不成
<lb ed="X" n="0528b19"/><lb ed="R093" n="0546b04"/>難。二防不合廣說諸法難。三防何必惟爲一乘難。
<lb ed="X" n="0528b20"/><lb ed="R093" n="0546b05"/>四防惟一宜應速說難。初<note place="inline">難云。法雖同源。機有千差。若云一聞。異解。有成
<lb ed="X" n="0528b21"/><lb ed="R093" n="0546b06"/>不成。可矣。何得云但有聞法。無不成佛耶。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528b22"/><lb ed="R093" n="0546b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0528b2201">諸佛本誓願我所行佛道普欲令衆生亦同得此道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528b23"/><lb ed="R093" n="0546b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0528b2301">言諸佛本誓。以自所修諸行。回施衆生。普令同得
<lb ed="X" n="0528b24"/><lb ed="R093" n="0546b09"/>此道。是故但有聞法。俱入如來大願筏中。或遠或
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0528c" n="0528c"/>
<lb ed="X" n="0528c01"/><lb ed="R093" n="0546b10"/>近。皆得成佛。亦如富貴貧賤等。多人共登一舟。乘
<lb ed="X" n="0528c02"/><lb ed="R093" n="0546b11"/>舟力故。莫不皆到彼岸。</p><p xml:id="pX33p0528c0210" cb:place="inline">△二防不合廣說諸法難
<lb ed="X" n="0528c03"/><lb ed="R093" n="0546b12"/><note place="inline">難云。旣願同得此道。不合廣說諸法。必說無數法門。何所爲耶。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528c04"/><lb ed="R093" n="0546b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0528c0401">未來世諸佛雖說百千億無數諸法門其實爲一乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528c05"/><lb ed="R093" n="0546b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0528c0501">言未來諸佛。雖說無數法門。原其本意。惟爲一乘。
<lb ed="X" n="0528c06"/><lb ed="R093" n="0546b15"/>仍與本願不相違也。</p><p xml:id="pX33p0528c0609" cb:place="inline">△三防何必惟爲一乘難<note place="inline">難云。
<lb ed="X" n="0528c07"/><lb ed="R093" n="0546b16"/>建化門頭。一法不少。廣說旣成權益。何必惟爲一乘。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528c08"/><lb ed="R093" n="0546b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0528c0801">諸佛兩足尊知法常無性佛種從緣起是故說一乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528c09"/><lb ed="R093" n="0546b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0528c0901">言諸佛兩足之尊。了知諸法。本無自性。卽言佛種。
<lb ed="X" n="0528c10"/><lb ed="R093" n="0547a01"/>亦從緣起。緣起非眞。亦無性義也。旣皆無性。惟此
<lb ed="X" n="0528c11"/><lb ed="R093" n="0547a02"/>一事爲實。是故惟說一乘。正爲實際理地。一法不
<lb ed="X" n="0528c12"/><lb ed="R093" n="0547a03"/>立。捨此無可說故。然此一頌。古德註多深奧。令學
<lb ed="X" n="0528c13"/><lb ed="R093" n="0547a04"/>者難於理會。今再釋之。知謂了知。法該情與無情。
<lb ed="X" n="0528c14"/><lb ed="R093" n="0547a05"/>情與無情。皆眞如隨染緣而起。本屬依他妄現。故
<lb ed="X" n="0528c15"/><lb ed="R093" n="0547a06"/>云無性。佛種謂諸佛種性。諸佛種性。雖眞如隨淨
<lb ed="X" n="0528c16"/><lb ed="R093" n="0547a07"/>緣而起。亦屬依他妄現。故云從緣。一切衆生。不知
<lb ed="X" n="0528c17"/><lb ed="R093" n="0547a08"/>此義。妄謂佛及諸法。以爲實有。是於依他法中。更
<lb ed="X" n="0528c18"/><lb ed="R093" n="0547a09"/>起徧計。惟諸佛離徧計執。及依他起。故云知也。旣
<lb ed="X" n="0528c19"/><lb ed="R093" n="0547a10"/>知此<anchor xml:id="nkr_note_add_0528c1901" n="0528c1901"/><anchor xml:id="beg0528c1901" n="0528c1901"/>已<anchor xml:id="end0528c1901"/>。惟餘圓成爲一乘實體。是故惟說一乘。前
<lb ed="X" n="0528c20"/><lb ed="R093" n="0547a11"/>文所謂惟此一事實。餘二則非眞者。益見之矣。</p><p xml:id="pX33p0528c2019" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0528c21"/><lb ed="R093" n="0547a12"/>四防惟一宜應速說難<note place="inline">難云。旣惟爲一乘。宜應速說。諸佛皆久默斯要。抑又
<lb ed="X" n="0528c22"/><lb ed="R093" n="0547a13"/>何也。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528c23"/><lb ed="R093" n="0547a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0528c2301">是法住法位世間相常住於道場知<anchor xml:id="nkr_note_add_0528c2301" n="0528c2301"/><anchor xml:id="beg0528c2301" n="0528c2301"/>已<anchor xml:id="end0528c2301"/>導師方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0528c24"/><lb ed="R093" n="0547a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0528c2401">言是一乘之法。卽住諸法位中。旣住諸法位中。則
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0529a" n="0529a"/>
<lb ed="X" n="0529a01"/><lb ed="R093" n="0547a16"/>世間相無非眞實。故云常住。世間相尙卽常住。何
<lb ed="X" n="0529a02"/><lb ed="R093" n="0547a17"/>況如來隨宜所說。豈不卽是眞實。是知諸佛。非眞
<lb ed="X" n="0529a03"/><lb ed="R093" n="0547a18"/>久默斯要。葢以道場知<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a0301" n="0529a0301"/><anchor xml:id="beg0529a0301" n="0529a0301"/>已<anchor xml:id="end0529a0301"/>。爲導師故。引導衆生。方
<lb ed="X" n="0529a04"/><lb ed="R093" n="0547b01"/>便說一乘耳。若仍有未明。試更釋之。是法卽一乘
<lb ed="X" n="0529a05"/><lb ed="R093" n="0547b02"/>實相。住猶在也。法位卽諸法自體。諸法自體。彼此
<lb ed="X" n="0529a06"/><lb ed="R093" n="0547b03"/>各不相到。故名爲位。世間相。仍指諸法自體。爲世
<lb ed="X" n="0529a07"/><lb ed="R093" n="0547b04"/>間安立之相故。常住。仍指一乘實相。一乘實相。求
<lb ed="X" n="0529a08"/><lb ed="R093" n="0547b05"/>於去來生死。了不可得故。此中首句。明實法卽在
<lb ed="X" n="0529a09"/><lb ed="R093" n="0547b06"/>諸法。理卽事也。次句謂諸法當體實法。事卽理也。
<lb ed="X" n="0529a10"/><lb ed="R093" n="0547b07"/>了此者。自不以久默斯要爲難焉。於道下。其義易
<lb ed="X" n="0529a11"/><lb ed="R093" n="0547b08"/>明。頌未來佛同竟。</p><p xml:id="pX33p0529a1108" cb:place="inline">△三頌現在佛同二。一正頌長
<lb ed="X" n="0529a12"/><lb ed="R093" n="0547b09"/>行。二補頌防問。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a13"/><lb ed="R093" n="0547b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0529a1301">天人所供養現在十方佛<note place="inline">至</note>其實爲佛乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a14"/><lb ed="R093" n="0547b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0529a1401">初頌總標。如來智斷具足。堪爲人天福田。故曰天
<lb ed="X" n="0529a15"/><lb ed="R093" n="0547b12"/>人供養。初說三乘。令息化城。後說一乘。令入寶所。
<lb ed="X" n="0529a16"/><lb ed="R093" n="0547b13"/>故曰安隱衆生。亦說是法。長行所謂多所饒益。安
<lb ed="X" n="0529a17"/><lb ed="R093" n="0547b14"/>樂衆生是也。</p><p xml:id="pX33p0529a1706" cb:place="inline">知第下。頌別明。第一義諦。不可言宣。
<lb ed="X" n="0529a18"/><lb ed="R093" n="0547b15"/>故云寂滅。佛知此<anchor xml:id="nkr_note_add_0529a1801" n="0529a1801"/><anchor xml:id="beg0529a1801" n="0529a1801"/>已<anchor xml:id="end0529a1801"/>。隨衆生說。故云以方便力。此
<lb ed="X" n="0529a19"/><lb ed="R093" n="0547b16"/>從實施權也。後二句。會權歸實。可知。</p><p xml:id="pX33p0529a1915" cb:place="inline">△二補頌防
<lb ed="X" n="0529a20"/><lb ed="R093" n="0547b17"/>問<note place="inline">恐有問云。後說一乘。令得無上菩提。誠爲安隱。至若人天分段未脫。三乘變易方熾。何得俱以
<lb ed="X" n="0529a21"/><lb ed="R093" n="0547b18"/>安隱稱之。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a22"/><lb ed="R093" n="0548a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0529a2201">知衆生諸行深心之所念<note place="inline">至</note>隨應方便說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529a23"/><lb ed="R093" n="0548a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0529a2301">言如來知機差別。及根利鈍。隨其所應。方便演說。
<lb ed="X" n="0529a24"/><lb ed="R093" n="0548a03"/>令人天不墜惡趣。三乘暫入化城。正隨分以安隱
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0529b" n="0529b"/>
<lb ed="X" n="0529b01"/><lb ed="R093" n="0548a04"/>也。若釋其義者。知之一字。總通下文。行卽三乘所
<lb ed="X" n="0529b02"/><lb ed="R093" n="0548a05"/>修諸行。旣修此行。必念茲在茲。銘心不忘。故云深
<lb ed="X" n="0529b03"/><lb ed="R093" n="0548a06"/>心所念。此約三乘機性言之。前云衆生心所念。種
<lb ed="X" n="0529b04"/><lb ed="R093" n="0548a07"/>種所行道是也。過去習業不同。現在欲性各異。進
<lb ed="X" n="0529b05"/><lb ed="R093" n="0548a08"/>力勝者。求生天道。進力劣者。樂著人間。此約人天
<lb ed="X" n="0529b06"/><lb ed="R093" n="0548a09"/>機性言之。前云若干諸欲性。先世善惡業是也。諸
<lb ed="X" n="0529b07"/><lb ed="R093" n="0548a10"/>根利鈍者。三乘人天。次第較之。前利後鈍。可知。佛
<lb ed="X" n="0529b08"/><lb ed="R093" n="0548a11"/>知此<anchor xml:id="nkr_note_add_0529b0801" n="0529b0801"/><anchor xml:id="beg0529b0801" n="0529b0801"/>已<anchor xml:id="end0529b0801"/>。爲欲各得安隱。故以種種因緣等方便演
<lb ed="X" n="0529b09"/><lb ed="R093" n="0548a12"/>說。若不然者。則人天終淪惡趣。三乘不保權果。豈
<lb ed="X" n="0529b10"/><lb ed="R093" n="0548a13"/>安隱哉。頌詳解諸佛權實竟。</p><p xml:id="pX33p0529b1012" cb:place="inline">△二頌詳解自證權
<lb ed="X" n="0529b11"/><lb ed="R093" n="0548a14"/>實分二。一正頌長行。二補頌廣演。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b12"/><lb ed="R093" n="0548a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0529b1201">今我亦如是安隱衆生故<note place="inline">至</note>皆令得歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b13"/><lb ed="R093" n="0548a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0529b1301">初超頌會權歸實。</p><p xml:id="pX33p0529b1308" cb:place="inline">我以下。追頌從實施權。可知。</p><p xml:id="pX33p0529b1319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0529b14"/><lb ed="R093" n="0548a17"/>二補頌廣演二。一衆生機感。二如來化應。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b15"/><lb ed="R093" n="0548a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0529b1501">舍利弗當知我以佛眼觀<note place="inline">至</note>而起大悲心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0529b16"/><lb ed="R093" n="0548b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0529b1601">初明所感之佛。欲詳出世因緣。故重呼身子。敎以
<lb ed="X" n="0529b17"/><lb ed="R093" n="0548b02"/>當知。我揀餘佛。亦順世假立。非執有也。佛眼觀者。
<lb ed="X" n="0529b18"/><lb ed="R093" n="0548b03"/>大成云。分別根機。應用法眼。以佛眼圓通。擧勝該
<lb ed="X" n="0529b19"/><lb ed="R093" n="0548b04"/>劣故。又四眼入佛。皆名佛眼故。</p><p xml:id="pX33p0529b1913" cb:place="inline">見六下。明能感之
<lb ed="X" n="0529b20"/><lb ed="R093" n="0548b05"/>衆。六道衆生。不修勝因。旣乏功德莊嚴。故貧而無
<lb ed="X" n="0529b21"/><lb ed="R093" n="0548b06"/>福。又缺佛法資助。故窮而無慧。無福無慧。輪迴莫
<lb ed="X" n="0529b22"/><lb ed="R093" n="0548b07"/>出。故趣入生死。生死稱險道者。正量論云。以功名
<lb ed="X" n="0529b23"/><lb ed="R093" n="0548b08"/>觀之。朝事廟堂。暮謫海嶺。以身命觀之。昨處華堂。
<lb ed="X" n="0529b24"/><lb ed="R093" n="0548b09"/>今歸黃壤。以升沉觀之。正生人天。復墜惡道。豈非
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0529c" n="0529c"/>
<lb ed="X" n="0529c01"/><lb ed="R093" n="0548b10"/>險乎。相續者。旣入生死。則輪轉不息。楞嚴云。生死
<lb ed="X" n="0529c02"/><lb ed="R093" n="0548b11"/>死生。生生死死。如旋火輪。未有休息是也。由生死
<lb ed="X" n="0529c03"/><lb ed="R093" n="0548b12"/>無休息故。老病逼迫。愛怨別會等。無由解脫。故云
<lb ed="X" n="0529c04"/><lb ed="R093" n="0548b13"/>苦不斷也。深著五欲等。正明苦不斷義。言六道衆
<lb ed="X" n="0529c05"/><lb ed="R093" n="0548b14"/>生。所以苦不斷者。葢以深著五欲以爲其本耳。如
<lb ed="X" n="0529c06"/><lb ed="R093" n="0548b15"/><g ref="#CB01738">𤛆</g>牛者。極顯著欲之害。此牛乃西南夷獸名。性愛
<lb ed="X" n="0529c07"/><lb ed="R093" n="0548b16"/>其尾。臥則以首就尾。由以首就尾。而目爲尾障。故
<lb ed="X" n="0529c08"/><lb ed="R093" n="0548b17"/>云貪愛自蔽。由自蔽故。而如盲如瞑<note place="inline">目無瞳人曰盲。目無光明
<lb ed="X" n="0529c09"/><lb ed="R093" n="0548b18"/>曰瞑</note>。雖伺而殺之。亦無所見也。取此爲喩者。言著欲
<lb ed="X" n="0529c10"/><lb ed="R093" n="0549a01"/>衆生。以心就欲。智爲欲蔽。故如醉如癡。傷法身。害
<lb ed="X" n="0529c11"/><lb ed="R093" n="0549a02"/>慧命。亦所不覺。如彼<g ref="#CB01738">𤛆</g>牛無以異故。佛如導師。能
<lb ed="X" n="0529c12"/><lb ed="R093" n="0549a03"/>引迷途。故稱大勢。法如正路。能離險道。故稱斷苦。
<lb ed="X" n="0529c13"/><lb ed="R093" n="0549a04"/>衆生著欲自蔽。故不求也。不求佛。則易惑邪師。不
<lb ed="X" n="0529c14"/><lb ed="R093" n="0549a05"/>求法。則易陷邪道。由此墮於邪見稠林。堅受不捨。
<lb ed="X" n="0529c15"/><lb ed="R093" n="0549a06"/>大勢難拔。故云深入。由深入邪見故。或拔髮熏鼻。
<lb ed="X" n="0529c16"/><lb ed="R093" n="0549a07"/>或塗<g ref="#CB01926">灰</g>裸形等。妄修無益苦行。欲脫衆苦。是爲以
<lb ed="X" n="0529c17"/><lb ed="R093" n="0549a08"/>苦捨苦。由此所以苦不斷也。準古德於此。以五濁
<lb ed="X" n="0529c18"/><lb ed="R093" n="0549a09"/>配釋。今雖竊比。而大同小異。如六道衆生。卽衆生
<lb ed="X" n="0529c19"/><lb ed="R093" n="0549a10"/>濁。生死相續。卽命濁。前云世世常增長是也。深著
<lb ed="X" n="0529c20"/><lb ed="R093" n="0549a11"/>五欲。卽煩惱濁。以貪欲爲煩惱之本故。深入邪見。
<lb ed="X" n="0529c21"/><lb ed="R093" n="0549a12"/>卽見濁。總論四濁積聚。卽劫濁。與前次第不同者。
<lb ed="X" n="0529c22"/><lb ed="R093" n="0549a13"/>以五濁生起。勢如鈎鎻。互相爲因。前後無定相故。</p>
<lb ed="X" n="0529c23"/><lb ed="R093" n="0549a14"/><p xml:id="pX33p0529c2301">末二句。結成感義。正以衆生五濁展轉。輪迴不息。
<lb ed="X" n="0529c24"/><lb ed="R093" n="0549a15"/>由此如來出眞兆聖。涉俗益物。故曰爲是衆生。起
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0530a" n="0530a"/>
<lb ed="X" n="0530a01"/><lb ed="R093" n="0549a16"/>大悲心。衆生機感竟。</p><p xml:id="pX33p0530a0109" cb:place="inline">△二如來化應二。一從實施
<lb ed="X" n="0530a02"/><lb ed="R093" n="0549a17"/>權。二會權歸實。初二。一從實不得。二隱實施權。初
<lb ed="X" n="0530a03"/><lb ed="R093" n="0549a18"/>三。一三七思惟。二諸天請法。三作念無計。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a04"/><lb ed="R093" n="0549b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0530a0401">我始坐道場觀樹亦經行<note place="inline">至</note>云何而可度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a05"/><lb ed="R093" n="0549b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0530a0501">初總標思惟。約此番爲化之初。說名爲始。坐通能
<lb ed="X" n="0530a06"/><lb ed="R093" n="0549b03"/>所。能坐卽佛。所坐卽道場也。場謂界地。此地在摩
<lb ed="X" n="0530a07"/><lb ed="R093" n="0549b04"/>竭陀國。去泥連河不遠。以如來坐此成道。故名道
<lb ed="X" n="0530a08"/><lb ed="R093" n="0549b05"/>場。觀樹者。仰面尋思。經行者。俯首循環。此思惟之
<lb ed="X" n="0530a09"/><lb ed="R093" n="0549b06"/>相也。三七日中。思惟是事者。準因果經云。初七思
<lb ed="X" n="0530a10"/><lb ed="R093" n="0549b07"/>惟。我法妙無能受者。二七思惟。上中下根。三七思
<lb ed="X" n="0530a11"/><lb ed="R093" n="0549b08"/>惟。誰應先聞法。今且寄言總標。故云如是。</p><p xml:id="pX33p0530a1117" cb:place="inline">我所下。
<lb ed="X" n="0530a12"/><lb ed="R093" n="0549b09"/>別明其事。所得智慧。且就實智而言。甚深無量。二
<lb ed="X" n="0530a13"/><lb ed="R093" n="0549b10"/>乘莫及。故云微妙第一。諸根卽信等五根。信等劣
<lb ed="X" n="0530a14"/><lb ed="R093" n="0549b11"/>弱。遇大便乖。故云鈍也。著樂者。貪著世樂。貪著世
<lb ed="X" n="0530a15"/><lb ed="R093" n="0549b12"/>樂。爲癡愛盲其慧眼。由此上中二根。俱叵得矣。上
<lb ed="X" n="0530a16"/><lb ed="R093" n="0549b13"/>中叵得。惟餘下流。故曰如斯等類。云何可度。若以
<lb ed="X" n="0530a17"/><lb ed="R093" n="0549b14"/>此文。別配三七者。首二句。義當初七思惟。我法妙
<lb ed="X" n="0530a18"/><lb ed="R093" n="0549b15"/>無能受者。次二句。義當二七思惟。上中下根。末二
<lb ed="X" n="0530a19"/><lb ed="R093" n="0549b16"/>句。義當三七思惟。誰應先聞法。言云何可度者。正
<lb ed="X" n="0530a20"/><lb ed="R093" n="0549b17"/>思惟先度人也<note place="inline">問。三七日中。義當華嚴之時。今但云思惟。豈未說華嚴敎耶。答。正思
<lb ed="X" n="0530a21"/><lb ed="R093" n="0549b18"/>惟時。卽正說華嚴時。天台所謂雙垂兩相。二始同時者。以此</note>。</p><p xml:id="pX33p0530a2124" cb:place="inline">△二諸天請法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a22"/><lb ed="R093" n="0550a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0530a2201">爾時諸梵王及諸天帝釋<note place="inline">至</note>請我轉法輪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530a23"/><lb ed="R093" n="0550a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0530a2301">初標例諸天。</p><p xml:id="pX33p0530a2306" cb:place="inline">恭敬下。具儀啓請。此與大通成佛時。
<lb ed="X" n="0530a24"/><lb ed="R093" n="0550a03"/>諸天請法事同。但此處衆多欲天。彼中儀多供養。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0530b" n="0530b"/>
<lb ed="X" n="0530b01"/><lb ed="R093" n="0550a04"/>其實彼此皆具。出沒各不同也。</p><p xml:id="pX33p0530b0113" cb:place="inline">△三作念無計。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b02"/><lb ed="R093" n="0550a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0530b0201">我卽自思惟若<anchor xml:id="nkr_note_add_0530b0201" n="0530b0201"/><anchor xml:id="beg0530b0201" n="0530b0201"/>但<anchor xml:id="end0530b0201"/>讚佛乘<note place="inline">至</note>疾入於涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b03"/><lb ed="R093" n="0550a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0530b0301">自思惟者。欲酧諸天之請。轉思度生之事也。準前
<lb ed="X" n="0530b04"/><lb ed="R093" n="0550a07"/>三七日中。惟是思惟。今云若但讚佛乘。似乎從前
<lb ed="X" n="0530b05"/><lb ed="R093" n="0550a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0530b0501" n="0530b0501"/><anchor xml:id="beg0530b0501" n="0530b0501"/>已<anchor xml:id="end0530b0501"/>讚。益信正思惟時。卽正說華嚴時耳。衆生沒在
<lb ed="X" n="0530b06"/><lb ed="R093" n="0550a09"/>苦者。五濁八苦。如海無涯。沒溺其中。不能自出故。
<lb ed="X" n="0530b07"/><lb ed="R093" n="0550a10"/>出苦尙不可得。豈信成佛。故云不信是法。不信是
<lb ed="X" n="0530b08"/><lb ed="R093" n="0550a11"/>法故。反謗佛說。是爲破法。破法因緣。必墮三途。是
<lb ed="X" n="0530b09"/><lb ed="R093" n="0550a12"/>以不信之故。墜於三惡道也。如是則說法有損。不
<lb ed="X" n="0530b10"/><lb ed="R093" n="0550a13"/>如不說。住世無益。不如不住。故云寧不說法。疾入
<lb ed="X" n="0530b11"/><lb ed="R093" n="0550a14"/>涅槃。此亦如來假言傷感。如仲尼浮海之歎無異。
<lb ed="X" n="0530b12"/><lb ed="R093" n="0550a15"/>從實不得竟。</p><p xml:id="pX33p0530b1206" cb:place="inline">△二隱實施權三。一尋念方便。二諸
<lb ed="X" n="0530b13"/><lb ed="R093" n="0550a16"/>佛慰喩。三正施權乘。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b14"/><lb ed="R093" n="0550a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0530b1401">尋念過去佛所行方便力我今所得道亦應說三乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b15"/><lb ed="R093" n="0550a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0530b1501">出世本爲度生。無機寧忍遽棄。欲效先佛循序方
<lb ed="X" n="0530b16"/><lb ed="R093" n="0550b01"/>便。故尋念也。旣尋念<anchor xml:id="nkr_note_add_0530b1601" n="0530b1601"/><anchor xml:id="beg0530b1601" n="0530b1601"/>已<anchor xml:id="end0530b1601"/>。理應憲章。故云我今所得。
<lb ed="X" n="0530b17"/><lb ed="R093" n="0550b02"/>亦應說三。</p><p xml:id="pX33p0530b1705" cb:place="inline">△二諸佛慰喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b18"/><lb ed="R093" n="0550b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0530b1801">作是思惟時十方佛皆現<note place="inline">至</note>但爲敎菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530b19"/><lb ed="R093" n="0550b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0530b1901">初稱讚慰喩。思惟卽尋念也。尋念過去。而十方佛
<lb ed="X" n="0530b20"/><lb ed="R093" n="0550b05"/>現者。顯佛佛道同故。慰安慰。喩順喩。謂諸佛恐其
<lb ed="X" n="0530b21"/><lb ed="R093" n="0550b06"/>捨權。以梵音聲。安慰而順喩之。此係如來自述。故
<lb ed="X" n="0530b22"/><lb ed="R093" n="0550b07"/>云我也。如來能法先覺。能順機宜。故諸佛稱以善
<lb ed="X" n="0530b23"/><lb ed="R093" n="0550b08"/>哉。釋迦文者。按諡法。道德博聞曰文。慈惠愛民曰
<lb ed="X" n="0530b24"/><lb ed="R093" n="0550b09"/>文。釋迦有自利利他之德。可當此稱。又稱以第一
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0530c" n="0530c"/>
<lb ed="X" n="0530c01"/><lb ed="R093" n="0550b10"/>導師者。以如來自證無上。善接羣機。於諸導師之
<lb ed="X" n="0530c02"/><lb ed="R093" n="0550b11"/>中。最爲第一故。得是無上等。正明如來自證無上。
<lb ed="X" n="0530c03"/><lb ed="R093" n="0550b12"/>善按羣機。釋上第一導師義也。</p><p xml:id="pX33p0530c0313" cb:place="inline">我等下。作證慰喩。
<lb ed="X" n="0530c04"/><lb ed="R093" n="0550b13"/>言不惟汝得無上。我亦皆得最妙第一之法。不惟
<lb ed="X" n="0530c05"/><lb ed="R093" n="0550b14"/>汝用方便。我亦爲諸衆類。分別演說三乘。但我說
<lb ed="X" n="0530c06"/><lb ed="R093" n="0550b15"/>三乘。原爲少智樂小。不信作佛。故以方便分別。說
<lb ed="X" n="0530c07"/><lb ed="R093" n="0550b16"/>諸權果。要知雖復說三。<anchor xml:id="nkr_note_add_0530c0701" n="0530c0701"/><anchor xml:id="beg0530c0701" n="0530c0701"/>但<anchor xml:id="end0530c0701"/>敎菩薩。汝後若能如我
<lb ed="X" n="0530c08"/><lb ed="R093" n="0550b17"/>所行者。則方便亦何傷於眞實。且莫作寧不說法。
<lb ed="X" n="0530c09"/><lb ed="R093" n="0550b18"/>疾入涅槃想也。</p><p xml:id="pX33p0530c0907" cb:place="inline">△三正施權乘三。一申屈轉念。二
<lb ed="X" n="0530c10"/><lb ed="R093" n="0551a01"/>先度五人。三總結防問。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c11"/><lb ed="R093" n="0551a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0530c1101">舍利弗當知我聞聖師子<note place="inline">至</note>我亦隨順行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c12"/><lb ed="R093" n="0551a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0530c1201">欲叙昔態。故重呼其名。敎以當知。聖師子。卽指十
<lb ed="X" n="0530c13"/><lb ed="R093" n="0551a04"/>方諸佛。音卽諸佛慰喩之音。迦陵仙梵。超出一切。
<lb ed="X" n="0530c14"/><lb ed="R093" n="0551a05"/>故稱深淨微妙。南無諸佛。宜作慨聲讀之。意謂。若
<lb ed="X" n="0530c15"/><lb ed="R093" n="0551a06"/>不施權。則違諸佛慰喩。若施權乘。又違出世本懷。
<lb ed="X" n="0530c16"/><lb ed="R093" n="0551a07"/>當此無可奈何之際。故稱南無諸佛。略以申其委
<lb ed="X" n="0530c17"/><lb ed="R093" n="0551a08"/>曲難言之意。旣申屈<anchor xml:id="nkr_note_add_0530c1701" n="0530c1701"/><anchor xml:id="beg0530c1701" n="0530c1701"/>己<anchor xml:id="end0530c1701"/>。轉念隨順諸佛。故云復作
<lb ed="X" n="0530c18"/><lb ed="R093" n="0551a09"/>是念。言我出濁世者。自知時不可謬。且有諸佛慰
<lb ed="X" n="0530c19"/><lb ed="R093" n="0551a10"/>喩。所說諄諄。情難違拒。理宜遵從。故云如諸佛說。
<lb ed="X" n="0530c20"/><lb ed="R093" n="0551a11"/>我亦隨行。總顯從實施權。非得<anchor xml:id="nkr_note_add_0530c2001" n="0530c2001"/><anchor xml:id="beg0530c2001" n="0530c2001"/>已<anchor xml:id="end0530c2001"/>也。</p><p xml:id="pX33p0530c2015" cb:place="inline">△二先度五
<lb ed="X" n="0530c21"/><lb ed="R093" n="0551a12"/>人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c22"/><lb ed="R093" n="0551a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0530c2201">思惟是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0530c2201" n="0530c2201"/><anchor xml:id="beg0530c2201" n="0530c2201"/>已<anchor xml:id="end0530c2201"/>卽趣波羅奈<note place="inline">至</note>爲五比丘說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0530c23"/><lb ed="R093" n="0551a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0530c2301">思惟是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0530c2301" n="0530c2301"/><anchor xml:id="beg0530c2301" n="0530c2301"/>已<anchor xml:id="end0530c2301"/>者。施權意決。卽趣波羅奈者。屈身就
<lb ed="X" n="0530c24"/><lb ed="R093" n="0551a15"/>機。以有五比丘等。在彼屬境。<name role="" type="person">鹿野苑</name>中故。波羅柰。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0531a" n="0531a"/>
<lb ed="X" n="0531a01"/><lb ed="R093" n="0551a16"/>在中印土境。義翻江繞城。婆沙云。中印土境。有河
<lb ed="X" n="0531a02"/><lb ed="R093" n="0551a17"/>名波羅奈。去其不遠。造立王城。卽依河爲名也。諸
<lb ed="X" n="0531a03"/><lb ed="R093" n="0551a18"/>法寂滅。不可言宣者。言如來趣波羅奈。本爲說法。
<lb ed="X" n="0531a04"/><lb ed="R093" n="0551b01"/>其奈諸法本自寂滅。離於言說等相。不可以言語
<lb ed="X" n="0531a05"/><lb ed="R093" n="0551b02"/>而宣說之。設於此不有方便。必將同如匏瓜。繫而
<lb ed="X" n="0531a06"/><lb ed="R093" n="0551b03"/>不食矣。佛不如是。故能以方便力。爲五比丘說也。
<lb ed="X" n="0531a07"/><lb ed="R093" n="0551b04"/>五比丘者。一陳如。二十力迦葉。爲母族二人。三阿
<lb ed="X" n="0531a08"/><lb ed="R093" n="0551b05"/>濕波。四波提。五<name role="" type="person">摩訶男</name>俱利。爲父族三人。佛初入
<lb ed="X" n="0531a09"/><lb ed="R093" n="0551b06"/>山時。父王勅彼伴修。後不耐苦行。自奔鹿苑。各修
<lb ed="X" n="0531a10"/><lb ed="R093" n="0551b07"/>異道。佛於成道三七日後。欲度阿藍迦藍。<g ref="#CB15106">鬱</g>頭藍
<lb ed="X" n="0531a11"/><lb ed="R093" n="0551b08"/>弗不得。因念五人。宜先得度。故往度之。所謂悲二
<lb ed="X" n="0531a12"/><lb ed="R093" n="0551b09"/>仙而不遇雷音。喜五人而堪從法化是也。</p><p xml:id="pX33p0531a1217" cb:place="inline">△三總
<lb ed="X" n="0531a13"/><lb ed="R093" n="0551b10"/>結防問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531a14"/><lb ed="R093" n="0551b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0531a1401">是名轉法輪便有涅槃音<note place="inline">至</note>我常如是說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531a15"/><lb ed="R093" n="0551b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0531a1501">初總結機敎。法指四諦。以能摧滅見思。運至涅槃。
<lb ed="X" n="0531a16"/><lb ed="R093" n="0551b13"/>故名爲輪。佛以此法。轉入機心。故名轉也。是名者
<lb ed="X" n="0531a17"/><lb ed="R093" n="0551b14"/>謂實際理地。本無法輪可轉。言轉輪者。亦惟是其
<lb ed="X" n="0531a18"/><lb ed="R093" n="0551b15"/>名耳。涅槃音。能被敎也。阿羅漢。所被機也。便有者。
<lb ed="X" n="0531a19"/><lb ed="R093" n="0551b16"/>涅槃非眞。羅漢假名。言羅漢。言涅槃者。亦惟方便
<lb ed="X" n="0531a20"/><lb ed="R093" n="0551b17"/>有耳。又是名便有。皆承上結歸之詞。謂如來自鹿
<lb ed="X" n="0531a21"/><lb ed="R093" n="0551b18"/>苑一唱。是卽名爲轉輪。從此便有涅槃之敎。及羅
<lb ed="X" n="0531a22"/><lb ed="R093" n="0552a01"/>漢之機也。旣有涅槃之敎。及羅漢之機。是於佛寶
<lb ed="X" n="0531a23"/><lb ed="R093" n="0552a02"/>之外。更添法寶僧寶。差別名目。此三寶之所由始
<lb ed="X" n="0531a24"/><lb ed="R093" n="0552a03"/>也。</p><p xml:id="pX33p0531a2402" cb:place="inline">從久下。預防問難<note place="inline">恐有難云。方便之法。亦有漸次。何故初轉法輪。便有涅槃
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0531b" n="0531b"/>
<lb ed="X" n="0531b01"/><lb ed="R093" n="0552a04"/>音耶。故以上二句防之</note>。言佛從久遠劫來。卽爲彼等。讚示涅
<lb ed="X" n="0531b02"/><lb ed="R093" n="0552a05"/>槃之法。權因久成。故今初轉法輪。卽爲演說涅槃
<lb ed="X" n="0531b03"/><lb ed="R093" n="0552a06"/>音也<note place="inline">恐又難云。無學之位。亦非驟及。何故初轉法輪。便有羅漢名耶。故以下二句防之</note>。言
<lb ed="X" n="0531b04"/><lb ed="R093" n="0552a07"/>彼等於分段生死之苦。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b0401" n="0531b0401"/><anchor xml:id="beg0531b0401" n="0531b0401"/>已<anchor xml:id="end0531b0401"/>永盡。我於多劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b0402" n="0531b0402"/><anchor xml:id="beg0531b0402" n="0531b0402"/>已<anchor xml:id="end0531b0402"/>來。
<lb ed="X" n="0531b05"/><lb ed="R093" n="0552a08"/>常以如是之言。稱說於彼。故今初轉法輪。卽許成
<lb ed="X" n="0531b06"/><lb ed="R093" n="0552a09"/>就羅漢名也<note place="inline">問。轉照三會。此科義當初轉。中轉後轉。何不具耶。答。文雖不具。義必有之。
<lb ed="X" n="0531b07"/><lb ed="R093" n="0552a10"/>凖下文旣稱佛子。則中經方等般若可知</note>。從實施權竟。</p><p xml:id="pX33p0531b0722" cb:place="inline">△二會權歸實
<lb ed="X" n="0531b08"/><lb ed="R093" n="0552a11"/>三。一機熟時至。二等賜一乘。三聞法獲益。初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b09"/><lb ed="R093" n="0552a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0531b0901">舍利弗當知我見佛子等<note place="inline">至</note>今正是其時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531b10"/><lb ed="R093" n="0552a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0531b1001">初根機<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b1001" n="0531b1001"/><anchor xml:id="beg0531b1001" n="0531b1001"/>已<anchor xml:id="end0531b1001"/>熟。權不終權。恐身子未契此旨。故勅以
<lb ed="X" n="0531b11"/><lb ed="R093" n="0552a14"/>當知。旣經方等般若。根機<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b1101" n="0531b1101"/><anchor xml:id="beg0531b1101" n="0531b1101"/>已<anchor xml:id="end0531b1101"/>熟。故以佛子稱之。將
<lb ed="X" n="0531b12"/><lb ed="R093" n="0552a15"/>以大法饒益。故云見也。志求佛道句。卽成就大志。
<lb ed="X" n="0531b13"/><lb ed="R093" n="0552a16"/>自鄙先心之義。無量句。通指三根。如前云求佛諸
<lb ed="X" n="0531b14"/><lb ed="R093" n="0552a17"/>菩薩。大數有八萬。乃至云我等千二百。及餘求佛
<lb ed="X" n="0531b15"/><lb ed="R093" n="0552a18"/>者是也。咸以二句。正明志求。如前云佛口所生子。
<lb ed="X" n="0531b16"/><lb ed="R093" n="0552b01"/>合掌瞻仰待。乃至云皆一心合掌。欲聽受佛語是
<lb ed="X" n="0531b17"/><lb ed="R093" n="0552b02"/>也。曾從二句。極顯根熟。如前云曾見諸佛。諸根猛
<lb ed="X" n="0531b18"/><lb ed="R093" n="0552b03"/>利。乃至云佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b1801" n="0531b1801"/><anchor xml:id="beg0531b1801" n="0531b1801"/>已<anchor xml:id="end0531b1801"/>曾世世。敎化如是等是也。又上云
<lb ed="X" n="0531b19"/><lb ed="R093" n="0552b04"/>從久遠劫來。讚示涅槃法。則諸佛卽是釋迦。但約
<lb ed="X" n="0531b20"/><lb ed="R093" n="0552b05"/>多劫以至今生。故名爲諸。言佛自多劫以至今生。
<lb ed="X" n="0531b21"/><lb ed="R093" n="0552b06"/>憐其退大向小。常以權宗接引。故云聞方便說。</p><p xml:id="pX33p0531b2119" cb:place="inline">我
<lb ed="X" n="0531b22"/><lb ed="R093" n="0552b07"/>卽下。時節<anchor xml:id="nkr_note_add_0531b2201" n="0531b2201"/><anchor xml:id="beg0531b2201" n="0531b2201"/>已<anchor xml:id="end0531b2201"/>至。卽作是念者。旣令保證權果。還憶
<lb ed="X" n="0531b23"/><lb ed="R093" n="0552b08"/>出世本懷也。出世本懷。惟爲一事。故曰如來所以
<lb ed="X" n="0531b24"/><lb ed="R093" n="0552b09"/>出。爲說佛慧故。是時者。對非時言。如阿含得少爲
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0531c" n="0531c"/>
<lb ed="X" n="0531c01"/><lb ed="R093" n="0552b10"/>足。非時也。方等猶在門外。非時也。般若無希一飡。
<lb ed="X" n="0531c02"/><lb ed="R093" n="0552b11"/>非時也。今乃復經少時。漸以通泰。故云是時。機熟
<lb ed="X" n="0531c03"/><lb ed="R093" n="0552b12"/>時至竟。</p><p xml:id="pX33p0531c0304" cb:place="inline">△二等賜一乘二。一預防問難。二正明等
<lb ed="X" n="0531c04"/><lb ed="R093" n="0552b13"/>賜。初<note place="inline">難云。旣是其時。卽當速說。必待三請後說。復何意耶。故此防云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c05"/><lb ed="R093" n="0552b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0531c0501">舍利弗當知鈍根小智人著相憍慢者不能信是法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c06"/><lb ed="R093" n="0552b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0531c0601">敎以當知者。恐其有疑故。鈍根小智。指實行聲聞。
<lb ed="X" n="0531c07"/><lb ed="R093" n="0552b16"/>著相。指下劣凡夫。憍慢。指實行上慢。然鈍根則固
<lb ed="X" n="0531c08"/><lb ed="R093" n="0552b17"/>蔽權宗。小智則不樂大法。著相則滯窒有漏。憍慢
<lb ed="X" n="0531c09"/><lb ed="R093" n="0552b18"/>則妨礙進聞。故於是法。皆不能信。所以必待三請
<lb ed="X" n="0531c10"/><lb ed="R093" n="0553a01"/>而後說也。</p><p xml:id="pX33p0531c1005" cb:place="inline">△三正明等賜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c11"/><lb ed="R093" n="0553a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0531c1101">今我喜無畏於諸菩薩中正直捨方便但說無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c12"/><lb ed="R093" n="0553a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0531c1201">自五千退席。斥過結勸以來。去者去。悔者悔。並無
<lb ed="X" n="0531c13"/><lb ed="R093" n="0553a04"/>如向所說。鈍根小智等流。故云喜無畏也。菩薩者。
<lb ed="X" n="0531c14"/><lb ed="R093" n="0553a05"/>根利智大。解脫虗心。於是衆中。不須偏用權巧。不
<lb ed="X" n="0531c15"/><lb ed="R093" n="0553a06"/>用曲順機宜。故云正直捨方便。但說無上道也。等
<lb ed="X" n="0531c16"/><lb ed="R093" n="0553a07"/>賜一乘竟。</p><p xml:id="pX33p0531c1605" cb:place="inline">△三聞法獲益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c17"/><lb ed="R093" n="0553a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0531c1701">菩薩聞是法疑網皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0531c1701" n="0531c1701"/><anchor xml:id="beg0531c1701" n="0531c1701"/>已<anchor xml:id="end0531c1701"/>除<note place="inline">至</note>悉亦當作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0531c18"/><lb ed="R093" n="0553a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0531c1801">初二句。正許上根斷疑。菩薩。暗指身子等一類上
<lb ed="X" n="0531c19"/><lb ed="R093" n="0553a10"/>根之機。疑有二種。一近疑。謂初聞歎智不知何因
<lb ed="X" n="0531c20"/><lb ed="R093" n="0553a11"/>何緣。二遠疑。謂昔見授記。不知爲失不失。二疑交
<lb ed="X" n="0531c21"/><lb ed="R093" n="0553a12"/>攻。不能自釋。故云疑網。今聞是法。遠近俱斷。故云
<lb ed="X" n="0531c22"/><lb ed="R093" n="0553a13"/>皆除。</p><p xml:id="pX33p0531c2203" cb:place="inline">下二句。懸示中下成佛。羅漢。總指中下之機。
<lb ed="X" n="0531c23"/><lb ed="R093" n="0553a14"/>言菩薩疑網<anchor xml:id="nkr_note_add_0531c2301" n="0531c2301"/><anchor xml:id="beg0531c2301" n="0531c2301"/>已<anchor xml:id="end0531c2301"/>除。自當成佛。若中下之機。如千二
<lb ed="X" n="0531c24"/><lb ed="R093" n="0553a15"/>百羅漢之流。雖未卽得除疑。佛有方便。究竟與記。
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0532a" n="0532a"/>
<lb ed="X" n="0532a01"/><lb ed="R093" n="0553a16"/>悉亦當作佛也。頌詳解自證權實竟。</p><p xml:id="pX33p0532a0115" cb:place="inline">△三頌總結
<lb ed="X" n="0532a02"/><lb ed="R093" n="0553a17"/>以顯道同<note place="inline">義頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a03"/><lb ed="R093" n="0553a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0532a0301">如三世諸佛說法之儀式<note place="inline">至</note>說無分別法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a04"/><lb ed="R093" n="0553b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0532a0401">上二句。結諸佛權實。儀式猶軌則也。言從實施權。
<lb ed="X" n="0532a05"/><lb ed="R093" n="0553b02"/>會權歸實。爲三世不易之軌則故。</p><p xml:id="pX33p0532a0514" cb:place="inline">下二句。結自證
<lb ed="X" n="0532a06"/><lb ed="R093" n="0553b03"/>權實。亦如是者。謂倣彼諸佛儀式也。旣倣彼諸佛
<lb ed="X" n="0532a07"/><lb ed="R093" n="0553b04"/>儀式。則雖說權乘。會歸惟爲一事。故云無分別法
<lb ed="X" n="0532a08"/><lb ed="R093" n="0553b05"/>也。頌正爲分解竟。</p><p xml:id="pX33p0532a0808" cb:place="inline">△三頌讚法勸信<note place="inline">追頌</note>二。一正頌
<lb ed="X" n="0532a09"/><lb ed="R093" n="0553b06"/>長行。二補頌防難。初二。一頌讚法擧喩。二頌勸信
<lb ed="X" n="0532a10"/><lb ed="R093" n="0553b07"/>無虗。初<note place="inline">追頌中廣頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a11"/><lb ed="R093" n="0553b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0532a1101">諸佛興出世懸遠値遇難<note place="inline">至</note>時時乃一出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532a12"/><lb ed="R093" n="0553b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0532a1201">準化城品云。一百八十劫。空過無有佛。又云。於昔
<lb ed="X" n="0532a13"/><lb ed="R093" n="0553b10"/>無量劫。空過無有佛等。足證懸遠義也。妙嚴品云。
<lb ed="X" n="0532a14"/><lb ed="R093" n="0553b11"/>佛難得値。如優曇華。又如一眼之龜。値浮木孔。又
<lb ed="X" n="0532a15"/><lb ed="R093" n="0553b12"/>古偈云。佛在世時我沉淪。我得人身佛滅度等。足
<lb ed="X" n="0532a16"/><lb ed="R093" n="0553b13"/>證値難義也。正使猶縱令也。縱令有佛出世。而又
<lb ed="X" n="0532a17"/><lb ed="R093" n="0553b14"/>久默斯要。不務速說。故云說是復難。聞謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0532a1701" n="0532a1701"/><anchor xml:id="beg0532a1701" n="0532a1701"/>但<anchor xml:id="end0532a1701"/>領其
<lb ed="X" n="0532a18"/><lb ed="R093" n="0553b15"/>文。無量無數劫猶難者。如此方。自迦葉至釋迦。相
<lb ed="X" n="0532a19"/><lb ed="R093" n="0553b16"/>去非少時矣。及開演此經。尙有五千退席等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0532a1901" n="0532a1901"/><anchor xml:id="beg0532a1901" n="0532a1901"/>已<anchor xml:id="end0532a1901"/>可
<lb ed="X" n="0532a20"/><lb ed="R093" n="0553b17"/>見也。聽與聞同。能字有揀別義。葢必兼解其義。乃
<lb ed="X" n="0532a21"/><lb ed="R093" n="0553b18"/>爲能聽也。斯人亦復難者。如舍利智稱第一。佛尙
<lb ed="X" n="0532a22"/><lb ed="R093" n="0554a01"/>謂其以信得入。未便深許。餘可知矣。譬如優曇者。
<lb ed="X" n="0532a23"/><lb ed="R093" n="0554a02"/>借喩顯人。一切愛樂者。喩斯人衆所敬仰。天人希
<lb ed="X" n="0532a24"/><lb ed="R093" n="0554a03"/>有者。喩斯人世不多得。時時一出者。喩斯人時不
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0532b" n="0532b"/>
<lb ed="X" n="0532b01"/><lb ed="R093" n="0554a04"/>多見。又此雖借喩顯人。實卽因人顯法。與長行法
<lb ed="X" n="0532b02"/><lb ed="R093" n="0554a05"/>如優曇。似異實同。</p><p xml:id="pX33p0532b0208" cb:place="inline">△二頌勸信無虗<note place="inline">義頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b03"/><lb ed="R093" n="0554a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0532b0301">聞法歡喜讚乃至發一言<note place="inline">至</note>諸佛之秘要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532b04"/><lb ed="R093" n="0554a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0532b0401">初極顯信難。聞法歡喜者。自信作佛故。喜而復讚
<lb ed="X" n="0532b05"/><lb ed="R093" n="0554a08"/>者。冀他聽聞故。乃至一言讚歎。便爲供養三世佛
<lb ed="X" n="0532b06"/><lb ed="R093" n="0554a09"/>者。以展轉傳聞。能令諸佛法身不斷。慧命常存故。
<lb ed="X" n="0532b07"/><lb ed="R093" n="0554a10"/>是人甚希有者。以此法人多怨嫉。歡喜者希。且又
<lb ed="X" n="0532b08"/><lb ed="R093" n="0554a11"/>發言稱讚。故云甚也。過於優曇者。言上來聞聽但
<lb ed="X" n="0532b09"/><lb ed="R093" n="0554a12"/>屬自利。<anchor xml:id="nkr_note_add_0532b0901" n="0532b0901"/><anchor xml:id="beg0532b0901" n="0532b0901"/>已<anchor xml:id="end0532b0901"/>如優曇。此稱讚更兼利他。故云過也。又
<lb ed="X" n="0532b10"/><lb ed="R093" n="0554a13"/>過於優曇。雖顯能讚人難。而彼人之所以發言稱
<lb ed="X" n="0532b11"/><lb ed="R093" n="0554a14"/>讚者。由於歡喜自信。正極顯自信之爲難耳。</p><p xml:id="pX33p0532b1118" cb:place="inline">汝等
<lb ed="X" n="0532b12"/><lb ed="R093" n="0554a15"/>句。直言勸信。由自信者難。故直以勿疑勸之。</p><p xml:id="pX33p0532b1218" cb:place="inline">我爲
<lb ed="X" n="0532b13"/><lb ed="R093" n="0554a16"/>下。曲顯不虗。我爲法王者。顯能說不虗。以若有虗
<lb ed="X" n="0532b14"/><lb ed="R093" n="0554a17"/>妄。則愧稱法王矣。普吿大衆者。顯所說不虗。以若
<lb ed="X" n="0532b15"/><lb ed="R093" n="0554a18"/>有虗妄。則難以普吿矣。但以一乘等者。正明所說
<lb ed="X" n="0532b16"/><lb ed="R093" n="0554b01"/>之事。此約自所說。以曲顯不虗義也。汝等舍利弗。
<lb ed="X" n="0532b17"/><lb ed="R093" n="0554b02"/>呼大衆。及當機也。聲聞及菩薩。敎中下。幷上根也。
<lb ed="X" n="0532b18"/><lb ed="R093" n="0554b03"/>恐其不能諦信。故勅以當知。是妙法。卽指今之所
<lb ed="X" n="0532b19"/><lb ed="R093" n="0554b04"/>說。非同權言易出。故云諸佛秘要。旣諸佛秘爲心
<lb ed="X" n="0532b20"/><lb ed="R093" n="0554b05"/>要。自非妄言。此約諸佛所秘。以曲顯不虗義也。由
<lb ed="X" n="0532b21"/><lb ed="R093" n="0554b06"/>此觀之。則所說皆無虗妄。有言盡是眞實。此而不
<lb ed="X" n="0532b22"/><lb ed="R093" n="0554b07"/>信。則無法可信耳。正頌長行竟。</p><p xml:id="pX33p0532b2213" cb:place="inline">△二補頌防難二。
<lb ed="X" n="0532b23"/><lb ed="R093" n="0554b08"/>一防諸佛何故同秘難。二防如來何故普吿難。初
<lb ed="X" n="0532b24"/><lb ed="R093" n="0554b09"/><note place="inline">難云。今佛普吿。應是大公無私之理。諸佛秘爲心要。何所爲耶。故此防云</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0532c" n="0532c"/>
<lb ed="X" n="0532c01"/><lb ed="R093" n="0554b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0532c0101">以五濁惡世但樂著諸欲<note place="inline">至</note>破法墮惡道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c02"/><lb ed="R093" n="0554b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0532c0201">言過現諸佛。因出濁世。當來諸佛。或値惡人。秘是
<lb ed="X" n="0532c03"/><lb ed="R093" n="0554b12"/>法爲心要。非得<anchor xml:id="nkr_note_add_0532c0301" n="0532c0301"/><anchor xml:id="beg0532c0301" n="0532c0301"/>已<anchor xml:id="end0532c0301"/>也。若詳釋者。五濁衆生。五根粘
<lb ed="X" n="0532c04"/><lb ed="R093" n="0554b13"/>滯五塵。如蠅就穢。故云但著諸欲。如是衆生。惟知
<lb ed="X" n="0532c05"/><lb ed="R093" n="0554b14"/>有漏因果。無出世心。故云不求佛道。當來指未來
<lb ed="X" n="0532c06"/><lb ed="R093" n="0554b15"/>佛時。未來衆生。剛強難化。故稱惡人。旣稱惡人。豈
<lb ed="X" n="0532c07"/><lb ed="R093" n="0554b16"/>能信受大法。故雖聞說一乘。亦迷惑不信受也。以
<lb ed="X" n="0532c08"/><lb ed="R093" n="0554b17"/>不信受故。當起破法罪業因緣。必墮惡道無疑。由
<lb ed="X" n="0532c09"/><lb ed="R093" n="0554b18"/>此觀之。則諸佛秘爲心要者。亦緣不得其人。若果
<lb ed="X" n="0532c10"/><lb ed="R093" n="0555a01"/>是其人。則密在汝邊。諸佛豈私<anchor xml:id="nkr_note_add_0532c1001" n="0532c1001"/><anchor xml:id="beg0532c1001" n="0532c1001"/>己<anchor xml:id="end0532c1001"/>哉。</p><p xml:id="pX33p0532c1015" cb:place="inline">△二防如來
<lb ed="X" n="0532c11"/><lb ed="R093" n="0555a02"/>何故普吿難<note place="inline">難云。諸佛同秘。應是敎外別傳之宗。今日普吿大衆。又何所爲耶。故此防
<lb ed="X" n="0532c12"/><lb ed="R093" n="0555a03"/>云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c13"/><lb ed="R093" n="0555a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0532c1301">有慚愧淸淨志求佛道者當爲如是等廣讚一乘道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c14"/><lb ed="R093" n="0555a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0532c1401">言今日如來普吿大衆者。皆以時至機熟。有諸知
<lb ed="X" n="0532c15"/><lb ed="R093" n="0555a06"/>慚識愧。淸淨求道之人。理當爲彼廣讚一乘。若不
<lb ed="X" n="0532c16"/><lb ed="R093" n="0555a07"/>然者。諸佛豈妄授哉。若詳釋者。慚謂自慚。謂自慚
<lb ed="X" n="0532c17"/><lb ed="R093" n="0555a08"/>同入法性。獨滯小乘故。愧謂愧人。謂愧人議爲焦
<lb ed="X" n="0532c18"/><lb ed="R093" n="0555a09"/>芽。呵爲敗種故。淸淨者。諸念不雜。求道者。一心向
<lb ed="X" n="0532c19"/><lb ed="R093" n="0555a10"/>上。如是等人。眞爲道器。故當爲彼廣讚一乘。所謂
<lb ed="X" n="0532c20"/><lb ed="R093" n="0555a11"/>機感盈前。不得不說是也。頌讚法勸信竟。</p><p xml:id="pX33p0532c2017" cb:place="inline">△四頌
<lb ed="X" n="0532c21"/><lb ed="R093" n="0555a12"/>斥過結勸<note place="inline">約義略頌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c22"/><lb ed="R093" n="0555a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX33p0532c2201">舍利弗當知諸佛法如是<note place="inline">至</note>自知當作佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0532c23"/><lb ed="R093" n="0555a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX33p0532c2301">初合頌兩番斥過。欲斥有過之重。故重呼當機以
<lb ed="X" n="0532c24"/><lb ed="R093" n="0555a15"/>吿之。惟爲一乘。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0532c2401" n="0532c2401"/><anchor xml:id="beg0532c2401" n="0532c2401"/>已<anchor xml:id="end0532c2401"/>備聞。故直敎以當知。諸佛法
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0533a" n="0533a"/>
<lb ed="X" n="0533a01"/><lb ed="R093" n="0555a16"/>如是也。法旣如是。則從前所用萬億方便。皆隨順
<lb ed="X" n="0533a02"/><lb ed="R093" n="0555a17"/>機宜而說。非究竟矣。不習學者。謂不曾習學方便
<lb ed="X" n="0533a03"/><lb ed="R093" n="0555a18"/>之法。如長行所謂非佛弟子。乃至是增上慢人等。
<lb ed="X" n="0533a04"/><lb ed="R093" n="0555b01"/>言此衆旣不曾習學。又焉能曉了。是諸佛隨宜說
<lb ed="X" n="0533a05"/><lb ed="R093" n="0555b02"/>乎。故直斥以不能曉了此也。準長行乃。指過斥人。
<lb ed="X" n="0533a06"/><lb ed="R093" n="0555b03"/>故以不聞不知。不復志求者。爲非佛弟子。非阿羅
<lb ed="X" n="0533a07"/><lb ed="R093" n="0555b04"/>漢。非辟支佛。是增上慢。而此中乃指人斥過。故以
<lb ed="X" n="0533a08"/><lb ed="R093" n="0555b05"/>不習學者。爲不能曉了。是佛隨宜所說。特文偈變
<lb ed="X" n="0533a09"/><lb ed="R093" n="0555b06"/>換之異。而義無殊也。</p><p xml:id="pX33p0533a0909" cb:place="inline">汝等下。義頌結勸信受。言上
<lb ed="X" n="0533a10"/><lb ed="R093" n="0555b07"/>來不能曉了者。固不必論矣。今汝等旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0533a1001" n="0533a1001"/><anchor xml:id="beg0533a1001" n="0533a1001"/>已<anchor xml:id="end0533a1001"/>了知。諸
<lb ed="X" n="0533a11"/><lb ed="R093" n="0555b08"/>佛世尊爲世間之師。隨宜所說皆方便之事。相應
<lb ed="X" n="0533a12"/><lb ed="R093" n="0555b09"/>於此一乘深法。無復諸疑惑矣。無復者。猶言無得
<lb ed="X" n="0533a13"/><lb ed="R093" n="0555b10"/>更犯之義。心生大歡喜。自知當作佛者。旣誡以勿
<lb ed="X" n="0533a14"/><lb ed="R093" n="0555b11"/>疑。又勸以歡喜自信。所以然者。以諸佛出世。懸遠
<lb ed="X" n="0533a15"/><lb ed="R093" n="0555b12"/>値難。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0533a1501" n="0533a1501"/><anchor xml:id="beg0533a1501" n="0533a1501"/>已<anchor xml:id="end0533a1501"/>値矣。正使出世。說是法難。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0533a1502" n="0533a1502"/><anchor xml:id="beg0533a1502" n="0533a1502"/>已<anchor xml:id="end0533a1502"/>說矣。無
<lb ed="X" n="0533a16"/><lb ed="R093" n="0555b13"/>量數劫。聞是法難。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0533a1601" n="0533a1601"/><anchor xml:id="beg0533a1601" n="0533a1601"/>已<anchor xml:id="end0533a1601"/>聞矣。聞而能聽。斯人復難。
<lb ed="X" n="0533a17"/><lb ed="R093" n="0555b14"/>今<anchor xml:id="nkr_note_add_0533a1701" n="0533a1701"/><anchor xml:id="beg0533a1701" n="0533a1701"/>已<anchor xml:id="end0533a1701"/>能矣。惟少直下承當。歡喜自信。故作如是結
<lb ed="X" n="0533a18"/><lb ed="R093" n="0555b15"/>勸。準後身子領解文云。我心大歡喜。疑悔永<anchor xml:id="nkr_note_add_0533a1801" n="0533a1801"/><anchor xml:id="beg0533a1801" n="0533a1801"/>已<anchor xml:id="end0533a1801"/>盡。
<lb ed="X" n="0533a19"/><lb ed="R093" n="0555b16"/>安住實智中。我定當作佛。正應乎此<note place="inline">問。自許說誡聽以來。數數
<lb ed="X" n="0533a20"/><lb ed="R093" n="0555b17"/>勸信。卽屬佛意。亦覺重疊。而疏中處處設難。旣出私測。寧逃穿鑿。或亦別有所說。以解重疊及穿鑿之議
<lb ed="X" n="0533a21"/><lb ed="R093" n="0555b18"/>乎。答。權執難破。眞信難生。眞信難生故。旋信旋疑。故致如來數數勸信。權執難破故。旋破旋起。故致如來
<lb ed="X" n="0533a22"/><lb ed="R093" n="0556a01"/>處處防難。然則數數勸信者。固如來之婆心。處處設難者。亦註家之點眼。語切不厭重疊。義正豈是穿鑿
<lb ed="X" n="0533a23"/><lb ed="R093" n="0556a02"/>哉</note>。如來說法竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0533a24"/><lb ed="R093" n="0556a03"/>
<pb ed="X" xml:id="X33.0631.0533b" n="0533b"/>
<lb ed="X" n="0533b01"/><lb ed="R093" n="0556a04"/><cb:juan fun="close" n="1b"><cb:jhead>法華指掌疏卷一之下</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0533b02"/><lb ed="R093" n="0556a05"/>
<lb ed="X" n="0533b03"/><lb ed="R093" n="0556a06"/><cb:div type="w"><head>音釋</head>
<lb ed="X" n="0533b04"/><lb ed="R093" n="0556a07"/><cb:div type="note"><entry><form>諉</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0402" cb:place="inline"><note place="inline">女恚切音<g ref="#CB18000">󴙐</g>累及也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>斃</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0411" cb:place="inline"><note place="inline">毘祭切音敝<g ref="#CB18004">𮛾</g>也前覆也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>擎</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0422" cb:place="inline"><note place="inline">渠京切音檠架也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>薩婆若</form>
<lb ed="X" n="0533b05"/><lb ed="R093" n="0556a08"/><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0501"><note place="inline">此云一切智是諸佛一心三智究竟極果之總名</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>畫一</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0522" cb:place="inline"><note place="inline">伏<g ref="#CB05430">𦏁</g>畫一陽奇之數無二無別也</note>。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0533b06"/><lb ed="R093" n="0556a09"/><entry><form>蝸牛</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0603" cb:place="inline"><note place="inline">陵螺也上古華切音瓜</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>騖</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0613" cb:place="inline"><note place="inline">亡遇切音務馳騖也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>靳</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0622" cb:place="inline"><note place="inline">居<g ref="#CB04562">㨷</g>切音近靳制其行也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>綦</form>
<lb ed="X" n="0533b07"/><lb ed="R093" n="0556a10"/><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0701"><note place="inline">渠之切音其綺綵也極也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蔡邕</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0713" cb:place="inline"><note place="inline">人名下於容切音雍</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>驟</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0722" cb:place="inline"><note place="inline">鉏救切音縐速疾也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>窒</form><cb:def><p xml:id="pX33p0533b0731" cb:place="inline"><note place="inline">陟栗切音
<lb ed="X" n="0533b08"/><lb ed="R093" n="0556a11"/>挃塞也</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0486a1001" to="#end0486a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0486b0301" to="#end0486b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0486b1301" to="#end0486b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0486b1701" to="#end0486b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0486b2101" to="#end0486b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0486c0601" to="#end0486c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0486c0602" to="#end0486c0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0488b2101" to="#end0488b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0488b2201" to="#end0488b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0488b2301" to="#end0488b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0488c2101" to="#end0488c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0489a0101" to="#end0489a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0489a0301" to="#end0489a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0489a0901" to="#end0489a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0489a1201" to="#end0489a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0489a1501" to="#end0489a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0489a1502" to="#end0489a1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0489a1701" to="#end0489a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0489b0701" to="#end0489b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0489c1501" to="#end0489c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0489c1601" to="#end0489c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0490a2301" to="#end0490a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0490b1101" to="#end0490b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0491a1301" to="#end0491a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0491a1601" to="#end0491a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0491b0201" to="#end0491b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0492a0201" to="#end0492a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0492a0301" to="#end0492a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0492a1501" to="#end0492a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0492a1502" to="#end0492a1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0492a1901" to="#end0492a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0492b0501" to="#end0492b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0492b0801" to="#end0492b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0492b1501" to="#end0492b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0492b2401" to="#end0492b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0492c1501" to="#end0492c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0493b0401" to="#end0493b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0494b0401" to="#end0494b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0495b1901" to="#end0495b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0495c0601" to="#end0495c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0496a2201" to="#end0496a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0496a2202" to="#end0496a2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0496a2203" to="#end0496a2203"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0496b0901" to="#end0496b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0496b1301" to="#end0496b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0497a2001" to="#end0497a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0498a1401" to="#end0498a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0498a1501" to="#end0498a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0498a1801" to="#end0498a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0498c0201" to="#end0498c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0498c0301" to="#end0498c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0498c0701" to="#end0498c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0499a0101" to="#end0499a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0499a0201" to="#end0499a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0499a1701" to="#end0499a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0500a1401" to="#end0500a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0500b0901" to="#end0500b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0500b2401" to="#end0500b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0501a1101" to="#end0501a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0501a1201" to="#end0501a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0501a1401" to="#end0501a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0501a1402" to="#end0501a1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0501a1403" to="#end0501a1403"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0501c0201" to="#end0501c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0503c1001" to="#end0503c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0504c0101" to="#end0504c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0504c0501" to="#end0504c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">囑<note type="cf1">X33n0631_p0558c14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">曯</rdg></app>
<app from="#beg0504c0701" to="#end0504c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="來函：赵文平 (2020-05-26)">囑<note type="cf1">X33n0631_p0558c14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">曯</rdg></app>
<app from="#beg0505b0501" to="#end0505b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505b1201" to="#end0505b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505b1301" to="#end0505b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505b1501" to="#end0505b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0505b2401" to="#end0505b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0506a1201" to="#end0506a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0506a1601" to="#end0506a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506a2101" to="#end0506a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506b1101" to="#end0506b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0506c1601" to="#end0506c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507b2301" to="#end0507b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0507b2401" to="#end0507b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507c1201" to="#end0507c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0507c1301" to="#end0507c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0508c1401" to="#end0508c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509a0801" to="#end0509a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509a0901" to="#end0509a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509a0902" to="#end0509a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509b0301" to="#end0509b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0509b1701" to="#end0509b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0509b2001" to="#end0509b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0510c2301" to="#end0510c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0510c2401" to="#end0510c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0511a0401" to="#end0511a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511b0601" to="#end0511b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511b1101" to="#end0511b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511b1102" to="#end0511b1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511b1501" to="#end0511b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511b2201" to="#end0511b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c0601" to="#end0511c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c0602" to="#end0511c0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c1301" to="#end0511c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0511c2201" to="#end0511c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0512a2201" to="#end0512a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0512c1801" to="#end0512c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">揚</lem><rdg wit="#wit.orig">掦</rdg></app>
<app from="#beg0513a2101" to="#end0513a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0513b0901" to="#end0513b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0513b1101" to="#end0513b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0513c2001" to="#end0513c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0513c2002" to="#end0513c2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0513c2101" to="#end0513c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0514a0601" to="#end0514a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0514a0801" to="#end0514a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0514a2201" to="#end0514a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0515a1901" to="#end0515a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0515b0501" to="#end0515b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0515b1701" to="#end0515b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0515b1801" to="#end0515b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0515b1901" to="#end0515b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0516a1701" to="#end0516a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0516b2101" to="#end0516b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0516b2201" to="#end0516b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0516c1401" to="#end0516c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0516c1402" to="#end0516c1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0517a0601" to="#end0517a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0517a2101" to="#end0517a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0517c0101" to="#end0517c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0518a1901" to="#end0518a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0518c0501" to="#end0518c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0519b0801" to="#end0519b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0519b1801" to="#end0519b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0520c2301" to="#end0520c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0521a0401" to="#end0521a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0521a0901" to="#end0521a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0521a2301" to="#end0521a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0521a2401" to="#end0521a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0521b2301" to="#end0521b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0522a1901" to="#end0522a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0522b0701" to="#end0522b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0522b1501" to="#end0522b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0522b1601" to="#end0522b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0522b1701" to="#end0522b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0522b2101" to="#end0522b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0522c1401" to="#end0522c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0523a0801" to="#end0523a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0523a1701" to="#end0523a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0523b0401" to="#end0523b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0523b0701" to="#end0523b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0523b1201" to="#end0523b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0523c1301" to="#end0523c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0524a0901" to="#end0524a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0524a2201" to="#end0524a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0524c0101" to="#end0524c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0524c1301" to="#end0524c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0524c2001" to="#end0524c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0524c2301" to="#end0524c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0524c2302" to="#end0524c2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525a0301" to="#end0525a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0525a0601" to="#end0525a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525a0701" to="#end0525a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525a2301" to="#end0525a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525a2401" to="#end0525a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525a2402" to="#end0525a2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0525c2001" to="#end0525c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">諂<note type="cf1">T44n1851_p0658c08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0525c2101" to="#end0525c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">諂<note type="cf1">T44n1851_p0658c08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0525c2102" to="#end0525c2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">諂<note type="cf1">T44n1851_p0658c08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0526a0801" to="#end0526a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526a2001" to="#end0526a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526a2101" to="#end0526a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526b0601" to="#end0526b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c0201" to="#end0526c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c0801" to="#end0526c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c1101" to="#end0526c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c1601" to="#end0526c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c1901" to="#end0526c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0526c1902" to="#end0526c1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0527a2001" to="#end0527a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0527b0201" to="#end0527b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0527b1201" to="#end0527b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0527b1501" to="#end0527b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0527b1901" to="#end0527b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0527c0501" to="#end0527c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0527c0701" to="#end0527c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0528a0601" to="#end0528a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528a1001" to="#end0528a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528a1801" to="#end0528a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528a2201" to="#end0528a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528b0401" to="#end0528b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528b1101" to="#end0528b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528c1901" to="#end0528c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0528c2301" to="#end0528c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a0301" to="#end0529a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529a1801" to="#end0529a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0529b0801" to="#end0529b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530b0201" to="#end0530b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0530b0501" to="#end0530b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530b1601" to="#end0530b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530c0701" to="#end0530c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0530c1701" to="#end0530c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530c2001" to="#end0530c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530c2201" to="#end0530c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0530c2301" to="#end0530c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b0401" to="#end0531b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b0402" to="#end0531b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b1001" to="#end0531b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b1101" to="#end0531b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b1801" to="#end0531b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531b2201" to="#end0531b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531c1701" to="#end0531c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0531c2301" to="#end0531c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532a1701" to="#end0532a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0532a1901" to="#end0532a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532b0901" to="#end0532b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532c0301" to="#end0532c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0532c1001" to="#end0532c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0532c2401" to="#end0532c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533a1001" to="#end0533a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533a1501" to="#end0533a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533a1502" to="#end0533a1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533a1601" to="#end0533a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533a1701" to="#end0533a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0533a1801" to="#end0533a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0486a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0486b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0486b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0486b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0486b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0486c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0486c0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486c0602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0488b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0488b2101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0488b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0488b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0488b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0488b2301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0488c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0488c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0489a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0489a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0489a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0489a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489a1201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0489a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489a1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0489a1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489a1502">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0489a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489a1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0489b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0489c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489c1501">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0489c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489c1601">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0490a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0490a2301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0490b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0490b1101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0491a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0491a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0491a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0491a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0491b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0491b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0492a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0492a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0492a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492a1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0492a1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492a1502">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0492a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492a1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0492b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0492b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492b0801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0492b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0492b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0492c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0493b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0493b0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0494b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0494b0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0495b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0495b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0495c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0495c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0496a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0496a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0496a2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0496a2202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0496a2203" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0496a2203">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0496b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0496b0901">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0496b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0496b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0497a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0497a2001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0498a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0498a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0498a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0498a1501">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0498a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0498a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0498c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0498c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0498c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0498c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0498c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0498c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0499a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0499a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0499a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0499a0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0499a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0499a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0500a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0500a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0500b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0500b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0500b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0500b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0501a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0501a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0501a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0501a1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0501a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0501a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0501a1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0501a1402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0501a1403" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0501a1403">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0501c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0501c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0503c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0503c1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0504c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0504c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0504c0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X33.0504c05.15" target="#nkr_note_add_0504c0501">囑【CB】，曯【卍續】</note>
<note n="0504c0701" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X33.0504c07.11" target="#nkr_note_add_0504c0701">囑【CB】，曯【卍續】</note>
<note n="0505b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0505b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0505b2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0506a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506a1201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0506a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0506c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0506c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507b2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0507b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0507c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0507c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0508c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0508c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509a0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b0301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0509b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0509b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0509b2001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0510c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0510c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0510c2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0511a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511b1102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511b1102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c0602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0511c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0511c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0512a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0512c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0512c1801">揚【CB】，掦【卍續】</note>
<note n="0513a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0513a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0513b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0513b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0513b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0513b1101">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0513c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0513c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0513c2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0513c2002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0513c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0513c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0514a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0514a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0514a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0514a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0514a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0514a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0515a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0515a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0515b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0515b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0515b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0515b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0515b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0515b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0515b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0515b1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0516a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0516a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0516b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0516b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0516b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0516b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0516c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0516c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0516c1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0516c1402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0517a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0517a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0517a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0517a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0517c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0517c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0518a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0518a1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0518c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0518c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0519b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0519b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0519b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0519b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0520c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0520c2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0521a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0521a0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0521a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0521a0901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0521a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0521a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0521a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0521a2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0521b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0521b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0522a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0522b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0522b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0522b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0522b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0522b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0522c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0522c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0523a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0523a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0523b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523b0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0523b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523b0701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0523b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0523c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0523c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0524a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0524a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0524c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524c0101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0524c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524c1301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0524c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524c2001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0524c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0524c2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0524c2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a0301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0525a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525a2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0525a2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0525c2001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X33.0525c20.17" target="#nkr_note_add_0525c2001">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0525c2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X33.0525c21.05" target="#nkr_note_add_0525c2101">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0525c2102" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X33.0525c21.14" target="#nkr_note_add_0525c2102">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0526a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0526c1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0526c1902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0527a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0527b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0527b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0527b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0527b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527b1901">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0527c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0527c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0527c0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0528a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0528c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0528c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0529b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0529b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530b0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0530b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530c0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0530c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530c1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0530c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0530c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b0402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0531c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0531c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532a1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0532a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0532c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532c1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0532c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0532c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533a1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533a1502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0533a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0533a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>