<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X37n0666">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 666 遺敎經解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 666 遺敎經解</title>
			<author>明 智旭述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">37</idno>.<idno type="no">666</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">遺敎經解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【嘉興-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15439">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15439</charName>
				<mapping cb:dec="998479" type="PUA">U+F3C4F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E9B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>靂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[靂-秝+林]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18018">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18018</charName>
				<mapping cb:dec="1001058" type="PUA">U+F4662</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+566C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[日*筮]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-03T12:00:11">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0638c" n="0638c"/>
<lb ed="X" n="0638c01"/>
<lb ed="X" n="0638c02"/><cb:docNumber>No. 666</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0638c03"/><lb ed="R059" n="0024a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>佛遺敎經解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0638c04"/>
<lb ed="X" n="0638c05"/><lb ed="R059" n="0024a02"/><byline cb:type="author">明　古吳蕅益釋　智旭　述</byline>
<lb ed="X" n="0638c06"/><lb ed="R059" n="0024a03"/><cb:div type="jing"><lg type="regular" xml:id="lgX37p0638c0601"><l>歸命常住大悲尊</l><l>應病與藥權實法</l>
<lb ed="X" n="0638c07"/><lb ed="R059" n="0024a04"/><l>亦禮天親造論主</l><l>爲順初機重解釋</l></lg>
<lb ed="X" n="0638c08"/><lb ed="R059" n="0024a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0638c0801">述曰。天親菩薩。以七分建立所修行法釋此經義。
<lb ed="X" n="0638c09"/><lb ed="R059" n="0024a06"/>推徵精密。開誘殷勤。萬古以下。無能更贊一辭。觀
<lb ed="X" n="0638c10"/><lb ed="R059" n="0024a07"/>其言曰。爲彼諸菩薩。令知方便道。以知彼道故。佛
<lb ed="X" n="0638c11"/><lb ed="R059" n="0024a08"/>法得久住。滅除凡聖過。成就自他利。噫。此經奧旨。
<lb ed="X" n="0638c12"/><lb ed="R059" n="0024a09"/>菩薩誠盡之矣。末世鈍根。讀菩薩論。或解或不解。
<lb ed="X" n="0638c13"/><lb ed="R059" n="0024a10"/>或昧或明。雖有源師節要。宏師補註。仍亦攝機未
<lb ed="X" n="0638c14"/><lb ed="R059" n="0024a11"/>徧。今不揣庸愚。輙復爲解。庶幾下里巴人。易爲賡
<lb ed="X" n="0638c15"/><lb ed="R059" n="0024a12"/>和而<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c1501" n="0638c1501"/><anchor xml:id="beg0638c1501" n="0638c1501"/>已<anchor xml:id="end0638c1501"/>。</p><p xml:id="pX37p0638c1504" cb:place="inline">△將釋此經。大分爲二。初題目。二入文。初
<lb ed="X" n="0638c16"/><lb ed="R059" n="0024a13"/>中二。初正釋題。二出譯人。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c17"/><lb ed="R059" n="0024a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0638c1701">佛遺敎經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0638c18"/><lb ed="R059" n="0024a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0638c1801">佛遺敎三字。是別名。經之一字。是通名。就別名中。
<lb ed="X" n="0638c19"/><lb ed="R059" n="0024a16"/>佛爲能說之人。遺敎爲所說之法。人法雙標。能所
<lb ed="X" n="0638c20"/><lb ed="R059" n="0024a17"/>並擧也。佛翻爲覺。衆生長劫在夢。佛斷無明。如從
<lb ed="X" n="0638c21"/><lb ed="R059" n="0024a18"/>夢覺。旣自覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0638c2101" n="0638c2101"/><anchor xml:id="beg0638c2101" n="0638c2101"/>已<anchor xml:id="end0638c2101"/>。又能覺他。覺一切法無不究竟。故
<lb ed="X" n="0638c22"/><lb ed="R059" n="0024b01"/>名爲佛。又在夢之心。心不可滅。名爲本覺。從夢初
<lb ed="X" n="0638c23"/><lb ed="R059" n="0024b02"/>醒。知夢本空。名爲始覺。旣從夢醒。惟一覺心。更無
<lb ed="X" n="0638c24"/><lb ed="R059" n="0024b03"/>二心。名究竟覺。此之覺性。含靈本具。無始無終。釋
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0639a" n="0639a"/>
<lb ed="X" n="0639a01"/><lb ed="R059" n="0024b04"/>迦牟尼。不過先得我等之所同然。所以示成佛道。
<lb ed="X" n="0639a02"/><lb ed="R059" n="0024b05"/>爲我等師。又因我等長迷不覺。故於無生無滅性
<lb ed="X" n="0639a03"/><lb ed="R059" n="0024b06"/>中。示有生滅。譬如月輪在天。水淸影現。水濁影亡。
<lb ed="X" n="0639a04"/><lb ed="R059" n="0024b07"/>是故佛實常住。未嘗滅度。特爲我等一輩濁惡凡
<lb ed="X" n="0639a05"/><lb ed="R059" n="0024b08"/>夫。唱言入滅。令生悲戀。又以大悲無盡。曠濟無邊。
<lb ed="X" n="0639a06"/><lb ed="R059" n="0024b09"/>故雖示滅。仍留遺敎。接引後昆。遺者貽留。敎者訓
<lb ed="X" n="0639a07"/><lb ed="R059" n="0024b10"/>誡。猶儒書所稱顧命。亦人世所謂遺囑也。依而行
<lb ed="X" n="0639a08"/><lb ed="R059" n="0024b11"/>之。則是法子。不依所囑。則是大逆不孝者矣。經者。
<lb ed="X" n="0639a09"/><lb ed="R059" n="0024b12"/>訓法訓常。具如餘處廣釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a10"/><lb ed="R059" n="0024b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0639a1001">亦名佛垂涅槃略說敎誡經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639a11"/><lb ed="R059" n="0024b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0639a1101">垂者。將入未入之時。涅槃者。離過絕非不生不滅
<lb ed="X" n="0639a12"/><lb ed="R059" n="0024b15"/>之義而有四種。一自性淸淨涅槃。卽一切諸法本
<lb ed="X" n="0639a13"/><lb ed="R059" n="0024b16"/>來常寂滅相。佛與衆生平等無二。不增不減。此則
<lb ed="X" n="0639a14"/><lb ed="R059" n="0024b17"/>不論出入。二有餘依涅槃。謂三乘<anchor xml:id="nkr_note_add_0639a1401" n="0639a1401"/><anchor xml:id="beg0639a1401" n="0639a1401"/>已<anchor xml:id="end0639a1401"/>斷見思子縛。
<lb ed="X" n="0639a15"/><lb ed="R059" n="0024b18"/>而所依果縛身心尙在。此約證果時入。三無餘依
<lb ed="X" n="0639a16"/><lb ed="R059" n="0025a01"/>涅槃。謂三乘<g ref="#CB01926">灰</g>身泯智。復歸無名無物本體。今正
<lb ed="X" n="0639a17"/><lb ed="R059" n="0025a02"/>約此論垂入也。四無住涅槃。謂諸佛菩薩。有智慧
<lb ed="X" n="0639a18"/><lb ed="R059" n="0025a03"/>故。不住生死。有慈悲故。不住涅槃。不住生死。故能
<lb ed="X" n="0639a19"/><lb ed="R059" n="0025a04"/>非滅示滅。不住涅槃。故能非生示生。佛久證此無
<lb ed="X" n="0639a20"/><lb ed="R059" n="0025a05"/>住涅槃。今爲有緣度盡。故示垂入無餘涅槃。實不
<lb ed="X" n="0639a21"/><lb ed="R059" n="0025a06"/>同二乘之一滅永滅也。又涅槃有三義。一性淨涅
<lb ed="X" n="0639a22"/><lb ed="R059" n="0025a07"/>槃。卽法身理體。此則無出無入。二圓淨涅槃。卽般
<lb ed="X" n="0639a23"/><lb ed="R059" n="0025a08"/>若。斷惑究竟。冥合性眞。此則一入永入。三方便淨
<lb ed="X" n="0639a24"/><lb ed="R059" n="0025a09"/>涅槃。卽解脫。方便示現。起諸應化。此則數出數入。
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0639b" n="0639b"/>
<lb ed="X" n="0639b01"/><lb ed="R059" n="0025a10"/>若以三義對上四種者。性淨。卽自性淸淨涅槃。亦
<lb ed="X" n="0639b02"/><lb ed="R059" n="0025a11"/>卽無住涅槃之體。圓淨。卽無住涅槃之相。方便淨。
<lb ed="X" n="0639b03"/><lb ed="R059" n="0025a12"/>卽無住涅槃之用。其有餘依無餘依二種。若在二
<lb ed="X" n="0639b04"/><lb ed="R059" n="0025a13"/>乘分中。則攝屬圓淨。以是圓淨之少分故。但顯偏
<lb ed="X" n="0639b05"/><lb ed="R059" n="0025a14"/>眞。未顯俗諦中諦。但淨見思分段。未淨塵沙無明
<lb ed="X" n="0639b06"/><lb ed="R059" n="0025a15"/>及變易也。若在如來分中。則攝屬方便淨。初成道
<lb ed="X" n="0639b07"/><lb ed="R059" n="0025a16"/>時。示同二乘之有餘依。今滅度時。示同二乘之無
<lb ed="X" n="0639b08"/><lb ed="R059" n="0025a17"/>餘依也。略說者。對平日廣說。此爲要略。又對大機
<lb ed="X" n="0639b09"/><lb ed="R059" n="0025a18"/>所見大般涅槃經。此爲簡略故。</p><p xml:id="pX37p0639b0913" cb:place="inline">△二出譯人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b10"/><lb ed="R059" n="0025b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0639b1001">姚秦三藏法師鳩摩羅什譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b11"/><lb ed="R059" n="0025b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0639b1101">姚興建國。亦稱爲秦。故名姚秦。三藏者。經律論也。
<lb ed="X" n="0639b12"/><lb ed="R059" n="0025b03"/>經詮一心。律規三業。論開慧辯。以茲三學自軌軌
<lb ed="X" n="0639b13"/><lb ed="R059" n="0025b04"/>他。名爲法師。鳩摩羅什。此云童壽。童年時便有耆
<lb ed="X" n="0639b14"/><lb ed="R059" n="0025b05"/>德故。翻梵成華。名之曰譯。</p><p xml:id="pX37p0639b1411" cb:place="inline">△二入又爲三。初序分。
<lb ed="X" n="0639b15"/><lb ed="R059" n="0025b06"/>二正宗分。三流通分。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b16"/><lb ed="R059" n="0025b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0639b1601">釋迦牟尼佛。初轉法輪。度<name role="" type="person">阿若憍陳如</name>。最後說法。度
<lb ed="X" n="0639b17"/><lb ed="R059" n="0025b08"/>須<g ref="#CB02494">䟦</g>陀羅。所應度者。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0639b1701" n="0639b1701"/><anchor xml:id="beg0639b1701" n="0639b1701"/>已<anchor xml:id="end0639b1701"/>度訖。於娑羅雙樹間。將入
<lb ed="X" n="0639b18"/><lb ed="R059" n="0025b09"/>涅槃。是時中夜。寂然無聲。爲諸弟子略說法要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0639b19"/><lb ed="R059" n="0025b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0639b1901">釋迦。此翻能仁。佛之姓也。牟尼。此翻寂默。佛之名
<lb ed="X" n="0639b20"/><lb ed="R059" n="0025b11"/>也。約姓。則事相有異。故論中稱爲別相。約名。則諸
<lb ed="X" n="0639b21"/><lb ed="R059" n="0025b12"/>佛理同。故論中稱爲總相。又能仁則具大慈悲。不
<lb ed="X" n="0639b22"/><lb ed="R059" n="0025b13"/>住無爲。此相與二乘全別。寂默則具大智慧。不住
<lb ed="X" n="0639b23"/><lb ed="R059" n="0025b14"/>有爲。此相與二乘略同。具此總別二相。名之爲佛。
<lb ed="X" n="0639b24"/><lb ed="R059" n="0025b15"/>義如前解。論判此句。是法師成就畢竟功德也。佛
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0639c" n="0639c"/>
<lb ed="X" n="0639c01"/><lb ed="R059" n="0025b16"/>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0639c0101" n="0639c0101"/><anchor xml:id="beg0639c0101" n="0639c0101"/>已<anchor xml:id="end0639c0101"/>。說法四十九年。度人無量。今擧初後。以括
<lb ed="X" n="0639c02"/><lb ed="R059" n="0025b17"/>始終。初在<name role="" type="person">鹿野苑</name>中。三轉四諦法輪。憍陳如最先
<lb ed="X" n="0639c03"/><lb ed="R059" n="0025b18"/>得度。乃至涅槃會上。須<g ref="#CB02494">䟦</g>陀羅最後得度。言轉法
<lb ed="X" n="0639c04"/><lb ed="R059" n="0026a01"/>輪者。佛以自心中所悟四諦之法。度入一切衆生
<lb ed="X" n="0639c05"/><lb ed="R059" n="0026a02"/>之心。名之爲轉。此法能摧衆生煩惱業苦三障。名
<lb ed="X" n="0639c06"/><lb ed="R059" n="0026a03"/>之爲輪。陳如聞此法故。見四諦理出生死海。名之
<lb ed="X" n="0639c07"/><lb ed="R059" n="0026a04"/>爲度。梵語阿若。此翻爲解。亦翻無知。解者。明見四
<lb ed="X" n="0639c08"/><lb ed="R059" n="0026a05"/>眞諦理。無知者。根本智證見諦理。不存能所故也。
<lb ed="X" n="0639c09"/><lb ed="R059" n="0026a06"/>憍陳如。此翻火器。乃尊者之姓。須<g ref="#CB02494">䟦</g>陀羅。此翻好
<lb ed="X" n="0639c10"/><lb ed="R059" n="0026a07"/>賢。或翻善賢。本是外道。住鳩尸那城。年一百二十。
<lb ed="X" n="0639c11"/><lb ed="R059" n="0026a08"/>聞佛將涅槃。方往佛所。聞八聖道。遂得初果。因卽
<lb ed="X" n="0639c12"/><lb ed="R059" n="0026a09"/>出家。嗣聞四諦。成阿羅漢。是中初轉法輪及最後
<lb ed="X" n="0639c13"/><lb ed="R059" n="0026a10"/>說法二句。論名爲開法門成就畢竟功德。度阿若
<lb ed="X" n="0639c14"/><lb ed="R059" n="0026a11"/>憍陳如及度須<g ref="#CB02494">䟦</g>陀羅二句。論名爲弟子成就畢
<lb ed="X" n="0639c15"/><lb ed="R059" n="0026a12"/>竟功德也。所應度者皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0639c1501" n="0639c1501"/><anchor xml:id="beg0639c1501" n="0639c1501"/>已<anchor xml:id="end0639c1501"/>度訖明佛智鑒機。恒無
<lb ed="X" n="0639c16"/><lb ed="R059" n="0026a13"/>忘失。得益之衆。算數莫窮。論名爲大總相成就畢
<lb ed="X" n="0639c17"/><lb ed="R059" n="0026a14"/>竟功德也。娑羅。此翻堅固。雙樹者。此樹四方各二。
<lb ed="X" n="0639c18"/><lb ed="R059" n="0026a15"/>各各一榮一枯。上枝相合。下根相連。以表四德破
<lb ed="X" n="0639c19"/><lb ed="R059" n="0026a16"/>于八倒。或惟見一雙。卽表破於斷常。繇大小機異。
<lb ed="X" n="0639c20"/><lb ed="R059" n="0026a17"/>故異見耳。中夜。卽表中道。大乘以非榮非枯爲中
<lb ed="X" n="0639c21"/><lb ed="R059" n="0026a18"/>道。小乘以離斷離常爲中道也。寂然者。心行處滅。
<lb ed="X" n="0639c22"/><lb ed="R059" n="0026b01"/>無聲者。言語道斷。論名此四句。爲因果自相成就
<lb ed="X" n="0639c23"/><lb ed="R059" n="0026b02"/>畢竟功德。謂雙樹間。是因自相。將入涅槃。是因共
<lb ed="X" n="0639c24"/><lb ed="R059" n="0026b03"/>果自相。是時中夜。是總自相。寂然無聲。是果自相
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0640a" n="0640a"/>
<lb ed="X" n="0640a01"/><lb ed="R059" n="0026b04"/>也。諸弟子者。上首眷屬人位差別。法要者。世出世
<lb ed="X" n="0640a02"/><lb ed="R059" n="0026b05"/>間法位差別。論名此句。爲分別總相成就畢竟功
<lb ed="X" n="0640a03"/><lb ed="R059" n="0026b06"/>德也。夫垂入涅槃。則無復再會。<anchor xml:id="nkr_note_add_0640a0301" n="0640a0301"/><anchor xml:id="beg0640a0301" n="0640a0301"/>已<anchor xml:id="end0640a0301"/>在中夜。則爲時
<lb ed="X" n="0640a04"/><lb ed="R059" n="0026b07"/>不多。故取要略說。以作最後警<g ref="#CB15081">䇿</g>。眞不啻一字一
<lb ed="X" n="0640a05"/><lb ed="R059" n="0026b08"/>血矣。讀者可弗思乎。</p>
<lb ed="X" n="0640a06"/><lb ed="R059" n="0026b09"/><p xml:id="pX37p0640a0601">△二正宗分爲二。初明共世間法要。二明不共世
<lb ed="X" n="0640a07"/><lb ed="R059" n="0026b10"/>間法要。初中三。<anchor xml:id="nkr_note_add_0640a0701" n="0640a0701"/><anchor xml:id="beg0640a0701" n="0640a0701"/>初<anchor xml:id="end0640a0701"/>對治邪業法要。二對治止苦法要。
<lb ed="X" n="0640a08"/><lb ed="R059" n="0026b11"/>三對治滅煩惱法要。初又四。初明根本淸淨戒。次
<lb ed="X" n="0640a09"/><lb ed="R059" n="0026b12"/>明<anchor xml:id="nkr_note_add_0640a0901" n="0640a0901"/><anchor xml:id="beg0640a0901" n="0640a0901"/>方<anchor xml:id="end0640a0901"/>便遠離淸淨戒。三明戒能生諸功德。四說勸
<lb ed="X" n="0640a10"/><lb ed="R059" n="0026b13"/>修戒利益。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a11"/><lb ed="R059" n="0026b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0640a1101">汝等比丘。於我滅後。當尊重珍敬波羅提木叉。如闇
<lb ed="X" n="0640a12"/><lb ed="R059" n="0026b15"/>遇明。貧人得寶。當知此則是汝等大師。若我住世。無
<lb ed="X" n="0640a13"/><lb ed="R059" n="0026b16"/>異此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640a14"/><lb ed="R059" n="0026b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0640a1401">比丘。此翻除饉。卽福田之稱也。又含三義。一怖魔。
<lb ed="X" n="0640a15"/><lb ed="R059" n="0026b18"/>二乞士。三破惡。然佛之遺敎。通誡一切四衆弟子
<lb ed="X" n="0640a16"/><lb ed="R059" n="0027a01"/>而經中處處獨擧比丘者。亦有三義。一者示遠離
<lb ed="X" n="0640a17"/><lb ed="R059" n="0027a02"/>相故。二者示摩訶衍方便道。與二乘共故。三者比
<lb ed="X" n="0640a18"/><lb ed="R059" n="0027a03"/>丘爲四衆之首。擧其首以該四衆。亦皆同遠離行
<lb ed="X" n="0640a19"/><lb ed="R059" n="0027a04"/>故。言滅後者。卽示現遺敎義。波羅提木叉。此翻保
<lb ed="X" n="0640a20"/><lb ed="R059" n="0027a05"/>解脫。亦翻別別解脫。亦云處處解脫。此卽是不盡
<lb ed="X" n="0640a21"/><lb ed="R059" n="0027a06"/>滅法。依此法身。度二種障。得度煩惱暗障。故云如
<lb ed="X" n="0640a22"/><lb ed="R059" n="0027a07"/>闇遇明。得度空無善根障。故云如貧得寶。佛在世
<lb ed="X" n="0640a23"/><lb ed="R059" n="0027a08"/>時。以佛爲師。佛滅度後。以戒爲師。不能持戒。則同
<lb ed="X" n="0640a24"/><lb ed="R059" n="0027a09"/>堂猶隔萬里。苟能持戒。則百世何異同時。金口誠
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0640b" n="0640b"/>
<lb ed="X" n="0640b01"/><lb ed="R059" n="0027a10"/>言若此。奈何捨此別求。</p><p xml:id="pX37p0640b0110" cb:place="inline">△次明方便遠離淸淨戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b02"/><lb ed="R059" n="0027a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0640b0201">持淨戒者。不得販賣貿易。安置田宅。畜養人民奴婢
<lb ed="X" n="0640b03"/><lb ed="R059" n="0027a12"/>畜生。一切種植及諸財寶。皆當遠離。如避火坑。不得
<lb ed="X" n="0640b04"/><lb ed="R059" n="0027a13"/>斬伐草木。墾土掘地。合和湯藥。占相吉凶。仰觀星宿。
<lb ed="X" n="0640b05"/><lb ed="R059" n="0027a14"/>推步盈虗。曆數算計。皆所不應。節身時食。淸淨自活。
<lb ed="X" n="0640b06"/><lb ed="R059" n="0027a15"/>不得參預世事。通致使命。呪術仙藥。結好貴人。親厚
<lb ed="X" n="0640b07"/><lb ed="R059" n="0027a16"/>媟慢。皆不應作。當自端心正念求度。不得包藏瑕疵。
<lb ed="X" n="0640b08"/><lb ed="R059" n="0027a17"/>顯異惑衆。於四供養。知量知足。趣得供事。不應畜積。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640b09"/><lb ed="R059" n="0027a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0640b0901">是中有二段文。從初至墾土掘地。是護戒令不同
<lb ed="X" n="0640b10"/><lb ed="R059" n="0027b01"/>凡夫增過。從占相至不應畜積。是護戒令不同外
<lb ed="X" n="0640b11"/><lb ed="R059" n="0027b02"/>道損智。初中凡十一事。一不得販。是方便求利增
<lb ed="X" n="0640b12"/><lb ed="R059" n="0027b03"/>過。二不得賣。是現前求利增過。三不得貿易。是交
<lb ed="X" n="0640b13"/><lb ed="R059" n="0027b04"/>易求利增過。若依世價。無求利心。不犯。賣買法式。
<lb ed="X" n="0640b14"/><lb ed="R059" n="0027b05"/>如律廣說。四不得安置田宅。是所居業處求多安
<lb ed="X" n="0640b15"/><lb ed="R059" n="0027b06"/>隱增過。五不得畜養人民。是眷屬增過。此示外眷
<lb ed="X" n="0640b16"/><lb ed="R059" n="0027b07"/>屬。非同意者。六不得畜奴婢。是難生卑下心增過。
<lb ed="X" n="0640b17"/><lb ed="R059" n="0027b08"/>以向此等人。易生我慢故。七不得畜畜生。是養生
<lb ed="X" n="0640b18"/><lb ed="R059" n="0027b09"/>求利增過。八不得一切種植。是多事增過。九不得
<lb ed="X" n="0640b19"/><lb ed="R059" n="0027b10"/>畜諸財寶。是積聚增過。十皆當遠離如避火坑。是
<lb ed="X" n="0640b20"/><lb ed="R059" n="0027b11"/>不覺增過。十一不得斬伐草木墾土掘地。是不順
<lb ed="X" n="0640b21"/><lb ed="R059" n="0027b12"/>威儀及損衆生增過。此十一種增過事。修行菩薩
<lb ed="X" n="0640b22"/><lb ed="R059" n="0027b13"/>宜速遠離。不應親近。或有爲衆許開者。具如律說。
<lb ed="X" n="0640b23"/><lb ed="R059" n="0027b14"/>大須精審也。第二文中。先總遮五事。次明三處波
<lb ed="X" n="0640b24"/><lb ed="R059" n="0027b15"/>羅提木叉。先五事者。一不得合和湯藥。二占相吉
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0640c" n="0640c"/>
<lb ed="X" n="0640c01"/><lb ed="R059" n="0027b16"/>凶。三仰觀星宿。四推步盈虗。五歷數算計。凡此皆
<lb ed="X" n="0640c02"/><lb ed="R059" n="0027b17"/>屬邪心求利。不達正因緣法。故遮止也。次身處波
<lb ed="X" n="0640c03"/><lb ed="R059" n="0027b18"/>羅提木叉。有五句。一節身。對治他求放逸障。二時
<lb ed="X" n="0640c04"/><lb ed="R059" n="0028a01"/>食。對治內資無厭足障。三淸淨自活。對治共相追
<lb ed="X" n="0640c05"/><lb ed="R059" n="0028a02"/>求障。四不得參預世事。是自性止多事。五不得通
<lb ed="X" n="0640c06"/><lb ed="R059" n="0028a03"/>致使命。是自性尊重不作輕賤事。次口處波羅提
<lb ed="X" n="0640c07"/><lb ed="R059" n="0028a04"/>木叉。有二種邪語不應作。一者依邪法語。謂邪術
<lb ed="X" n="0640c08"/><lb ed="R059" n="0028a05"/>惱衆生語。及依邪藥作世辯不正語。卽呪術仙藥
<lb ed="X" n="0640c09"/><lb ed="R059" n="0028a06"/>是也。二者依邪人語。謂與族姓同好。多作鄙媟語。
<lb ed="X" n="0640c10"/><lb ed="R059" n="0028a07"/>及親近族姓。多作我慢語。卽結好貴人親厚媟慢
<lb ed="X" n="0640c11"/><lb ed="R059" n="0028a08"/>是也。次意處波羅提木叉。有六句。一當自端心。對
<lb ed="X" n="0640c12"/><lb ed="R059" n="0028a09"/>治多見他過障。不犯自淨心故。二正念求度。對治
<lb ed="X" n="0640c13"/><lb ed="R059" n="0028a10"/>邪思惟障。能自度下地故。三不得包藏瑕疵。不汙
<lb ed="X" n="0640c14"/><lb ed="R059" n="0028a11"/>淨戒。不受持心垢故。四不得顯異惑衆。遠離無緣
<lb ed="X" n="0640c15"/><lb ed="R059" n="0028a12"/>顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0640c1501" n="0640c1501"/><anchor xml:id="beg0640c1501" n="0640c1501"/>己<anchor xml:id="end0640c1501"/>勝行。令他不正解故。五於四供養知量知足。
<lb ed="X" n="0640c16"/><lb ed="R059" n="0028a13"/>對治於受用衆具中無限無厭足障。若入三昧分
<lb ed="X" n="0640c17"/><lb ed="R059" n="0028a14"/>則知量。若入道分。則知足故。四供養謂飮食。衣服。
<lb ed="X" n="0640c18"/><lb ed="R059" n="0028a15"/>臥具。醫藥也。六趣得供事不應畜積。遠離貪覆心
<lb ed="X" n="0640c19"/><lb ed="R059" n="0028a16"/>貯積衆具故。以上方便遠離凡夫及外道過。則令
<lb ed="X" n="0640c20"/><lb ed="R059" n="0028a17"/>戒身淸淨。堪紹如來淨法身也。</p><p xml:id="pX37p0640c2013" cb:place="inline">△三明戒能生諸
<lb ed="X" n="0640c21"/><lb ed="R059" n="0028a18"/>功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c22"/><lb ed="R059" n="0028b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0640c2201">此則略說持戒之相。戒是正順解脫之本。故名波羅
<lb ed="X" n="0640c23"/><lb ed="R059" n="0028b02"/>提木叉。因依此戒。得生諸禪定及滅苦智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0640c24"/><lb ed="R059" n="0028b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0640c2401">戒體惟一。所謂無作。戒相至多。所謂五篇七聚。今
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0641a" n="0641a"/>
<lb ed="X" n="0641a01"/><lb ed="R059" n="0028b04"/>擧恒情最易犯者言之。故名略說。繇此戒故。能度
<lb ed="X" n="0641a02"/><lb ed="R059" n="0028b05"/>身口意惡彼岸。成就三業解脫。是故行人若欲正
<lb ed="X" n="0641a03"/><lb ed="R059" n="0028b06"/>順解脫。必以此戒爲本。因戒生定。因定發慧。定慧
<lb ed="X" n="0641a04"/><lb ed="R059" n="0028b07"/>無不從戒生也。</p><p xml:id="pX37p0641a0407" cb:place="inline">△四說勸修戒利益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a05"/><lb ed="R059" n="0028b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0641a0501">是故比丘。當持淨戒。勿令毀缺。若人能持淨戒。是則
<lb ed="X" n="0641a06"/><lb ed="R059" n="0028b09"/>能有善法。若無淨戒。諸善功德皆不得生。是以當知。
<lb ed="X" n="0641a07"/><lb ed="R059" n="0028b10"/>戒爲第一安隱功德住處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a08"/><lb ed="R059" n="0028b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0641a0801">是中凡有五勸。一當持淨戒。是勸不失自體。二勿
<lb ed="X" n="0641a09"/><lb ed="R059" n="0028b12"/>令毀缺。是勸不捨方便。三能有善法。是勸常集功
<lb ed="X" n="0641a10"/><lb ed="R059" n="0028b13"/>德。四若無淨戒等。是勸知多過惡。五安隱功德住
<lb ed="X" n="0641a11"/><lb ed="R059" n="0028b14"/>處。是勸住安隱處。勿住不安隱處也。初對治邪業
<lb ed="X" n="0641a12"/><lb ed="R059" n="0028b15"/>法要竟。</p><p xml:id="pX37p0641a1204" cb:place="inline">△二對治止苦法要三。初根欲放逸苦對
<lb ed="X" n="0641a13"/><lb ed="R059" n="0028b16"/>治。二多食苦對治。三懈怠睡眠苦對治。初中二。初
<lb ed="X" n="0641a14"/><lb ed="R059" n="0028b17"/>根放逸苦對治。二欲放逸苦對治。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a15"/><lb ed="R059" n="0028b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0641a1501">汝等比丘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a1501" n="0641a1501"/><anchor xml:id="beg0641a1501" n="0641a1501"/>已<anchor xml:id="end0641a1501"/>能住戒。當制五根。勿令放逸入於五欲。
<lb ed="X" n="0641a16"/><lb ed="R059" n="0029a01"/>譬如牧牛之人。執杖視之。不令縱逸犯人苗稼。若縱
<lb ed="X" n="0641a17"/><lb ed="R059" n="0029a02"/>五根。非唯五欲。將無涯畔。不可制也。亦如惡馬不以
<lb ed="X" n="0641a18"/><lb ed="R059" n="0029a03"/>轡制。將當牽人墜於坑埳。如被劫賊。苦止一世。五根
<lb ed="X" n="0641a19"/><lb ed="R059" n="0029a04"/>賊禍。殃及累世。爲害甚重。不可不愼。是故智者制而
<lb ed="X" n="0641a20"/><lb ed="R059" n="0029a05"/>不隨。持之如賊。不令縱逸。假令縱之。皆亦不久見其
<lb ed="X" n="0641a21"/><lb ed="R059" n="0029a06"/>磨滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641a22"/><lb ed="R059" n="0029a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0641a2201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0641a2201" n="0641a2201"/><anchor xml:id="beg0641a2201" n="0641a2201"/>已<anchor xml:id="end0641a2201"/>能住戒。指前根本方便二種言之。以下正明護
<lb ed="X" n="0641a23"/><lb ed="R059" n="0029a08"/>根法要。凡有三喩。初當制五根下。是牧牛喩。先法。
<lb ed="X" n="0641a24"/><lb ed="R059" n="0029a09"/>後喩。五根。謂眼耳鼻舌身。五欲。謂色聲香味觸。牛
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0641b" n="0641b"/>
<lb ed="X" n="0641b01"/><lb ed="R059" n="0029a10"/>喩五根。牧人喩比丘。執杖喩戒念。苗稼喩諸善功
<lb ed="X" n="0641b02"/><lb ed="R059" n="0029a11"/>德。卽定慧等法也。次若縱五根下。是惡馬喩。亦先
<lb ed="X" n="0641b03"/><lb ed="R059" n="0029a12"/>法。後喩。惡馬亦喩五根。轡制亦喩戒念。坑埳喩三
<lb ed="X" n="0641b04"/><lb ed="R059" n="0029a13"/>惡道。蓋縱五根。不惟妨善。又必墜惡。故云非唯五
<lb ed="X" n="0641b05"/><lb ed="R059" n="0029a14"/>欲。將無涯畔也。三如被劫賊下。是劫賊喩。先喩。後
<lb ed="X" n="0641b06"/><lb ed="R059" n="0029a15"/>法。殃及累世。其禍甚於劫賊。倘非制而不隨。豈得
<lb ed="X" n="0641b07"/><lb ed="R059" n="0029a16"/>名爲智者。又假令縱之。不久磨滅。如刀刃上蜜。不
<lb ed="X" n="0641b08"/><lb ed="R059" n="0029a17"/>足一餐。小兒舐之。徒遭割舌之患耳。</p><p xml:id="pX37p0641b0815" cb:place="inline">△二欲放逸
<lb ed="X" n="0641b09"/><lb ed="R059" n="0029a18"/>苦對治。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b10"/><lb ed="R059" n="0029b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0641b1001">此五根者。心爲其主。是故汝等當好制心。心之可畏。
<lb ed="X" n="0641b11"/><lb ed="R059" n="0029b02"/>甚於毒蛇。惡獸。怨賊。大火越逸。未足喩也。譬如有人。
<lb ed="X" n="0641b12"/><lb ed="R059" n="0029b03"/>手執蜜器。動轉輕躁。但觀於蜜。不見深坑。譬如狂象
<lb ed="X" n="0641b13"/><lb ed="R059" n="0029b04"/>無鉤。猿猴得樹。騰躍踔躑。難可禁制。當急挫之。無令
<lb ed="X" n="0641b14"/><lb ed="R059" n="0029b05"/>放逸。縱此心者喪人善事。制之一處。無事不辦。是故
<lb ed="X" n="0641b15"/><lb ed="R059" n="0029b06"/>比丘。當勤精進。折伏汝心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641b16"/><lb ed="R059" n="0029b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0641b1601">五根是色法。頑鈍無知。依心而轉。故皆以心爲主。
<lb ed="X" n="0641b17"/><lb ed="R059" n="0029b08"/>所以欲制五根。莫如制心。言好制心者。應知此心
<lb ed="X" n="0641b18"/><lb ed="R059" n="0029b09"/>有三種三昧相。有三種障法。一者心性差別障。能
<lb ed="X" n="0641b19"/><lb ed="R059" n="0029b10"/>障無二念三昧。二者輕動不調障。能障調柔不動
<lb ed="X" n="0641b20"/><lb ed="R059" n="0029b11"/>三昧。三者失諸功德障。能障起多功德三昧。文中
<lb ed="X" n="0641b21"/><lb ed="R059" n="0029b12"/>心之可畏等。先明心性差別障。貪分煩惱吸<g ref="#CB18018">噬</g>善
<lb ed="X" n="0641b22"/><lb ed="R059" n="0029b13"/>根。過於毒蛇。瞋分煩惱吞害善根。過於惡獸。癡分
<lb ed="X" n="0641b23"/><lb ed="R059" n="0029b14"/>煩惱損滅善根。過於怨賊。等分煩惱焚燒善根。過
<lb ed="X" n="0641b24"/><lb ed="R059" n="0029b15"/>於大火越逸。故云未足喩也。次譬如有人下。明輕
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0641c" n="0641c"/>
<lb ed="X" n="0641c01"/><lb ed="R059" n="0029b16"/>動不調障。蜜器喩五根受五塵樂。動轉輕躁。喩轉
<lb ed="X" n="0641c02"/><lb ed="R059" n="0029b17"/>識隨逐諸根。念念不定。但觀於蜜。喩六識唯緣現
<lb ed="X" n="0641c03"/><lb ed="R059" n="0029b18"/>世六塵。不見深坑。喩不知未來障礙。障礙有二種。
<lb ed="X" n="0641c04"/><lb ed="R059" n="0030a01"/>一生虗障礙。二修一切行時困苦不能成就障礙。
<lb ed="X" n="0641c05"/><lb ed="R059" n="0030a02"/>狂象無鉤。喩心無三昧法所制。猿猴得樹。喩心緣
<lb ed="X" n="0641c06"/><lb ed="R059" n="0030a03"/>六塵境生染。故當急挫。令入調柔不動三昧也。次
<lb ed="X" n="0641c07"/><lb ed="R059" n="0030a04"/>縱此心者喪人善事。明失諸功德障。次制之一處
<lb ed="X" n="0641c08"/><lb ed="R059" n="0030a05"/>句。示無二念三昧相。無事不辦句。示起多功德三
<lb ed="X" n="0641c09"/><lb ed="R059" n="0030a06"/>昧相。精進折伏汝心句。示調柔不動三昧相。</p><p xml:id="pX37p0641c0918" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0641c10"/><lb ed="R059" n="0030a07"/>多食苦對治。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641c11"/><lb ed="R059" n="0030a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0641c1101">汝等比丘。受諸飮食。當如服藥。於好於惡。勿生增減。
<lb ed="X" n="0641c12"/><lb ed="R059" n="0030a09"/>趣得支身。以除饑渴。如蜂採華。但取其味。不損色香。
<lb ed="X" n="0641c13"/><lb ed="R059" n="0030a10"/>比丘亦爾。受人供養。趣自除惱。無得多求。壞其善心。
<lb ed="X" n="0641c14"/><lb ed="R059" n="0030a11"/>譬如智者。籌量牛力所堪多少。不令過分以竭其力。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0641c15"/><lb ed="R059" n="0030a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0641c1501">多食能障三昧。故以五觀治之。一當如服藥。是受
<lb ed="X" n="0641c16"/><lb ed="R059" n="0030a13"/>用對治觀。二勿生增減。是好惡平等觀。三支身除
<lb ed="X" n="0641c17"/><lb ed="R059" n="0030a14"/>饑渴。是究竟對治觀。四如蜂採華等。先喩。後法。是
<lb ed="X" n="0641c18"/><lb ed="R059" n="0030a15"/>不損自他觀。五譬如智者籌量牛力等。是知量知
<lb ed="X" n="0641c19"/><lb ed="R059" n="0030a16"/>時觀也。藥以療病。食以療饑。苟可療饑則<anchor xml:id="nkr_note_add_0641c1901" n="0641c1901"/><anchor xml:id="beg0641c1901" n="0641c1901"/>已<anchor xml:id="end0641c1901"/>。奈何
<lb ed="X" n="0641c20"/><lb ed="R059" n="0030a17"/>於好便貪心增噉。於惡便瞋心減受耶。趣者裁取。
<lb ed="X" n="0641c21"/><lb ed="R059" n="0030a18"/>支者支持。蜂喩比丘。華喩供養。味喩借此修道除
<lb ed="X" n="0641c22"/><lb ed="R059" n="0030b01"/>惱。色香喩自他善心。貪食多求。旣損自三昧善。亦
<lb ed="X" n="0641c23"/><lb ed="R059" n="0030b02"/>損檀越善心也。牛能負重。然所負過分其力則竭。
<lb ed="X" n="0641c24"/><lb ed="R059" n="0030b03"/>喩比丘雖爲人世福田。然貪受多供。則其道自敗
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0642a" n="0642a"/>
<lb ed="X" n="0642a01"/><lb ed="R059" n="0030b04"/>矣。</p><p xml:id="pX37p0642a0102" cb:place="inline">△三懈怠睡眠苦對治。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a02"/><lb ed="R059" n="0030b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0642a0201">汝等比丘。晝則勤心修習善法。無令失時。初夜後夜。
<lb ed="X" n="0642a03"/><lb ed="R059" n="0030b06"/>亦勿有廢。中夜誦經。以自消息。無以睡眠因緣。令一
<lb ed="X" n="0642a04"/><lb ed="R059" n="0030b07"/>生空過無所得也。當念無常之火。燒諸世間。早求自
<lb ed="X" n="0642a05"/><lb ed="R059" n="0030b08"/>度。勿睡眠也。諸煩惱賊。常伺殺人。甚於怨家。安可睡
<lb ed="X" n="0642a06"/><lb ed="R059" n="0030b09"/>眠。不自警寤。煩惱毒蛇睡在汝心。譬如黑蚖在汝室
<lb ed="X" n="0642a07"/><lb ed="R059" n="0030b10"/>睡。當以持戒之鉤早倂除之。睡蛇旣出。乃可安眠。不
<lb ed="X" n="0642a08"/><lb ed="R059" n="0030b11"/>出而眠。是無慚人。慚恥之服。於諸莊嚴最爲第一。慚
<lb ed="X" n="0642a09"/><lb ed="R059" n="0030b12"/>如鐵鉤。能制人非法。是故常當慚恥。無得暫替。若離
<lb ed="X" n="0642a10"/><lb ed="R059" n="0030b13"/>慚恥。則失諸功德。有愧之人。則有善法。若無愧者。與
<lb ed="X" n="0642a11"/><lb ed="R059" n="0030b14"/>諸禽獸無相異也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642a12"/><lb ed="R059" n="0030b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0642a1201">心懶惰故懈怠。身悶重故睡眠。此二相<anchor xml:id="nkr_note_add_0642a1201" n="0642a1201"/><anchor xml:id="beg0642a1201" n="0642a1201"/>順<anchor xml:id="end0642a1201"/>。共成一
<lb ed="X" n="0642a13"/><lb ed="R059" n="0030b16"/>苦。障於定慧。令不得生。然此睡眠。從三事起。一從
<lb ed="X" n="0642a14"/><lb ed="R059" n="0030b17"/>食起。二從時節起。三從心起。經中勤修善法無令
<lb ed="X" n="0642a15"/><lb ed="R059" n="0030b18"/>失時。是對治從食所起睡眠。初夜後夜亦勿有廢
<lb ed="X" n="0642a16"/><lb ed="R059" n="0031a01"/>等是對治從時所起睡眠。當念無常之火以下。皆
<lb ed="X" n="0642a17"/><lb ed="R059" n="0031a02"/>對治從心所起睡眠。復有二意。初從當念無常至
<lb ed="X" n="0642a18"/><lb ed="R059" n="0031a03"/>不自警寤。是觀察對治。二從煩惱毒蛇至無相異
<lb ed="X" n="0642a19"/><lb ed="R059" n="0031a04"/>也。是淨戒對治。初觀察對治中。無常有二。一者一
<lb ed="X" n="0642a20"/><lb ed="R059" n="0031a05"/>期生滅。爲麤。二者念念生滅。爲細。世間亦二。一者
<lb ed="X" n="0642a21"/><lb ed="R059" n="0031a06"/>三界依報。是器世間。二者六道正報。是衆生世間。
<lb ed="X" n="0642a22"/><lb ed="R059" n="0031a07"/>依正皆歸磨滅。無可停留。故如火燒。且愛見二種
<lb ed="X" n="0642a23"/><lb ed="R059" n="0031a08"/>煩惱。約三界九地。則見有八十八使。愛有八十一
<lb ed="X" n="0642a24"/><lb ed="R059" n="0031a09"/>品。無不足以傷法身。戕慧命。故尤甚於怨家。如此
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0642b" n="0642b"/>
<lb ed="X" n="0642b01"/><lb ed="R059" n="0031a10"/>觀察警寤。名觀察對治也。次淨戒對治中。謂煩惱
<lb ed="X" n="0642b02"/><lb ed="R059" n="0031a11"/>雖不現行時。亦未嘗不眠伏在汝藏識心中。而此
<lb ed="X" n="0642b03"/><lb ed="R059" n="0031a12"/>煩惱毒害可畏。猶如黑蚖。不起則<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b0301" n="0642b0301"/><anchor xml:id="beg0642b0301" n="0642b0301"/>已<anchor xml:id="end0642b0301"/>。起必殺人法
<lb ed="X" n="0642b04"/><lb ed="R059" n="0031a13"/>身慧命。自非持戒之鉤。何能倂除。言戒鉤者。木叉
<lb ed="X" n="0642b05"/><lb ed="R059" n="0031a14"/>戒。能防身口。定共戒。能伏心惑。道共戒。能斷心惑。
<lb ed="X" n="0642b06"/><lb ed="R059" n="0031a15"/>具此三戒。永滅八識田中煩惱種子。名爲睡蛇旣
<lb ed="X" n="0642b07"/><lb ed="R059" n="0031a16"/>出。從此所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b0701" n="0642b0701"/><anchor xml:id="beg0642b0701" n="0642b0701"/>已<anchor xml:id="end0642b0701"/>辦。不受後有。名爲乃可安眠。是故
<lb ed="X" n="0642b08"/><lb ed="R059" n="0031a17"/>阿羅漢斷心眠<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b0801" n="0642b0801"/><anchor xml:id="beg0642b0801" n="0642b0801"/>已<anchor xml:id="end0642b0801"/>。不斷食起時節起眠。以彼眠不
<lb ed="X" n="0642b09"/><lb ed="R059" n="0031a18"/>爲蓋故。今若煩惱種子未斷而輙安眠。則不知尊
<lb ed="X" n="0642b10"/><lb ed="R059" n="0031b01"/>重<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b1001" n="0642b1001"/><anchor xml:id="beg0642b1001" n="0642b1001"/>己<anchor xml:id="end0642b1001"/>靈。名爲無慚。不知羞<anchor xml:id="nkr_note_add_0642b1002" n="0642b1002"/><anchor xml:id="beg0642b1002" n="0642b1002"/>己<anchor xml:id="end0642b1002"/>過惡。名爲無愧。又不
<lb ed="X" n="0642b11"/><lb ed="R059" n="0031b02"/>希聖賢。名爲無慚。不恥卑下。名爲無愧。慚愧二善
<lb ed="X" n="0642b12"/><lb ed="R059" n="0031b03"/>心所。起必同時。人之所以異於禽獸。正在此耳。可
<lb ed="X" n="0642b13"/><lb ed="R059" n="0031b04"/>弗勉乎。二對治止苦法要竟。</p><p xml:id="pX37p0642b1312" cb:place="inline">△三對治滅煩惱法
<lb ed="X" n="0642b14"/><lb ed="R059" n="0031b05"/>要三。初瞋恚煩惱障對治。二貢高煩惱障對治。三
<lb ed="X" n="0642b15"/><lb ed="R059" n="0031b06"/>諂曲煩惱障對治。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642b16"/><lb ed="R059" n="0031b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0642b1601">汝等比丘。若有人來節節支解。當自攝心。無令瞋恨。
<lb ed="X" n="0642b17"/><lb ed="R059" n="0031b08"/>亦當護口。勿出惡言。若縱恚心。則自妨道。失功德利。
<lb ed="X" n="0642b18"/><lb ed="R059" n="0031b09"/>忍之爲德。持戒苦行所不能及。能行忍者。乃可名爲
<lb ed="X" n="0642b19"/><lb ed="R059" n="0031b10"/>有力大人。若其不能歡喜忍受惡罵之毒如飮甘露
<lb ed="X" n="0642b20"/><lb ed="R059" n="0031b11"/>者。不名入道智慧人也。所以者何。瞋恚之害。則破諸
<lb ed="X" n="0642b21"/><lb ed="R059" n="0031b12"/>善法。壞好名聞。今世後世。人不喜見。當知瞋心。甚於
<lb ed="X" n="0642b22"/><lb ed="R059" n="0031b13"/>猛火。常當防護。無令得入。劫功德賊。無過瞋恚。白衣
<lb ed="X" n="0642b23"/><lb ed="R059" n="0031b14"/>受欲。非行道人。無法自制。瞋猶可恕。出家行道無欲
<lb ed="X" n="0642b24"/><lb ed="R059" n="0031b15"/>之人。而懷瞋恚。甚不可也。譬如淸冷雲中。霹<g ref="#CB15439">𮦷</g>起火。
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0642c" n="0642c"/>
<lb ed="X" n="0642c01"/><lb ed="R059" n="0031b16"/>非所應也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c02"/><lb ed="R059" n="0031b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0642c0201">文有六節。初若有人來節節支解。是擧所忍之境。
<lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R059" n="0031b18"/>以重況輕。支解尙在所忍。餘諸逆境。何足介懷。次
<lb ed="X" n="0642c04"/><lb ed="R059" n="0032a01"/>當自攝心等。正示堪忍之相。無令瞋恨。則身意淸
<lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R059" n="0032a02"/>淨。勿出惡言。則口業淸淨也。三若縱恚心等。明不
<lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R059" n="0032a03"/>忍之失。自妨道者。不能自利。失功德利者。不能利
<lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R059" n="0032a04"/>他。恚心一起。二利俱喪。甚明其不可縱也。四忍之
<lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R059" n="0032a05"/>爲德等。深歎勝力以勸修行。蓋持戒者。未必能忍
<lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R059" n="0032a06"/>辱。忍辱者。決無不持戒。所以六度之中。戒居第二。
<lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R059" n="0032a07"/>忍居第三。以前不兼後。後必具前故也。以我心而
<lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R059" n="0032a08"/>持戒。則報僅在人天。以無我而行忍。便成出世大
<lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R059" n="0032a09"/>道。犯而不校。譬如海闊天空。一任鳶飛魚躍。故名
<lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R059" n="0032a10"/>有力大人。五若其不能等。重明不忍之過以誡行
<lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R059" n="0032a11"/>人。甘露。是不死之藥。因他惡罵。成我忍力。如猪揩
<lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R059" n="0032a12"/>金山。金則愈光。石磨良劍。劍則愈利。所以歌利調
<lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R059" n="0032a13"/>達。皆是釋迦眞善知識。設不於惡罵作甘露想。不
<lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R059" n="0032a14"/>能歡喜忍受。便是愚癡。未聞道故。況一念瞋心起
<lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R059" n="0032a15"/>百萬障門開。破諸善法。何能自利。壞好名聞。何能
<lb ed="X" n="0642c19"/><lb ed="R059" n="0032a16"/>利他。今世無二利之因。後世無二利之果。誰當喜
<lb ed="X" n="0642c20"/><lb ed="R059" n="0032a17"/>見之者。所以欲護自利善法。當防瞋火。欲護利他
<lb ed="X" n="0642c21"/><lb ed="R059" n="0032a18"/>功德。當防瞋賊也。六白衣受欲等。結況不應。從人
<lb ed="X" n="0642c22"/><lb ed="R059" n="0032b01"/>至六欲天未入道者。皆名白衣。彼有二過。一者受
<lb ed="X" n="0642c23"/><lb ed="R059" n="0032b02"/>欲。欲與瞋相爲表裏。二不行道。無善法以制心。故
<lb ed="X" n="0642c24"/><lb ed="R059" n="0032b03"/>瞋猶可恕。所謂俗人造罪是其分內。不足深責也。
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0643a" n="0643a"/>
<lb ed="X" n="0643a01"/><lb ed="R059" n="0032b04"/>出家行道無欲。如淸冷雲。豈容懷瞋恚心。如起霹
<lb ed="X" n="0643a02"/><lb ed="R059" n="0032b05"/><g ref="#CB15439">𮦷</g>火耶。</p><p xml:id="pX37p0643a0204" cb:place="inline">△二貢高煩惱障對治。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R059" n="0032b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643a0301">汝等比丘。當自摩頭。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643a0301" n="0643a0301"/><anchor xml:id="beg0643a0301" n="0643a0301"/>已<anchor xml:id="end0643a0301"/>捨飾好。著壞色衣。執持應器。
<lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R059" n="0032b07"/>以乞自活。自見如是。若起憍慢。當疾滅之。增長憍慢。
<lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R059" n="0032b08"/>尙非世俗白衣所宜。何況出家入道之人。爲解脫故。
<lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R059" n="0032b09"/>自降其身而行乞耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R059" n="0032b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643a0701">文有二節。初汝等比丘下。正設對治。二增長憍慢
<lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R059" n="0032b11"/>下。較量不應。初中有五句對冶。一當自摩頭。則無
<lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R059" n="0032b12"/>冠冕以嚴首。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0643a0901" n="0643a0901"/><anchor xml:id="beg0643a0901" n="0643a0901"/>已<anchor xml:id="end0643a0901"/>捨飾好。則無劍佩以飾身。三著
<lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R059" n="0032b13"/>壞色衣。則無五彩以煥服。四執持應器。則無僮僕
<lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R059" n="0032b14"/>以供役。五以乞自活。則無帑藏以積財。故應用智
<lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R059" n="0032b15"/>慧常自觀察。設起憍慢。便應疾疾滅除之也。壞色
<lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R059" n="0032b16"/>衣。卽三種袈裟。及一切下裙坐具等。皆用靑黑木
<lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R059" n="0032b17"/>蘭三種壞色。應器。卽鉢多羅。體色量三。皆悉應法。
<lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R059" n="0032b18"/>體惟瓦鐵二物。色則熏如鳩鴿。量乃隨腹大小也。
<lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R059" n="0033a01"/>次文擧白衣較量。白衣尙不宜憍慢。況求解脫者
<lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R059" n="0033a02"/>耶。</p><p xml:id="pX37p0643a1702" cb:place="inline">△三諂曲煩惱障對治。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R059" n="0033a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643a1801">汝等比丘。諂曲之心。與道相違。是故宜應質直其心。
<lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R059" n="0033a04"/>當知諂曲但爲欺誑。入道之人。則無是處。是故汝等
<lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R059" n="0033a05"/>宜當端心。以質直爲本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643a21"/><lb ed="R059" n="0033a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643a2101">逢迎希合之言。名諂。隨境逶迤之念。名曲。諂則不
<lb ed="X" n="0643a22"/><lb ed="R059" n="0033a07"/>質。曲則不直。秪爲自欺誑。亦欺誑他人。決非入道
<lb ed="X" n="0643a23"/><lb ed="R059" n="0033a08"/>者所有也。直心是道場。心言直故。永無諸委曲相。
<lb ed="X" n="0643a24"/><lb ed="R059" n="0033a09"/>設非正念眞如。豈得名端心哉。初明共世間法要
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0643b" n="0643b"/>
<lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R059" n="0033a10"/>竟。</p><p xml:id="pX37p0643b0102" cb:place="inline">△二明不共世間法要。謂成就出世間大人功
<lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R059" n="0033a11"/>德也。文分爲八。初無求功德。二知足功德。三遠離
<lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R059" n="0033a12"/>功德。四不疲倦功德。五不忘念功德。六禪定功德。
<lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R059" n="0033a13"/>七智慧功德。八畢竟功德。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R059" n="0033a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643b0501">汝等比丘。當知多欲之人。多求利故。苦惱亦多。少欲
<lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R059" n="0033a15"/>之人。無求無欲。則無此患。直爾少欲尙宜修習。何況
<lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R059" n="0033a16"/>少欲能生諸功德。少欲之人。則無諂曲以求人意。亦
<lb ed="X" n="0643b08"/><lb ed="R059" n="0033a17"/>復不爲諸根所牽。行少欲者。心則坦然無所憂畏。觸
<lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R059" n="0033a18"/>事有餘。常無不足。有少欲者。則有涅槃。是名少欲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b10"/><lb ed="R059" n="0033b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643b1001">文有五種所知覺相。一知覺障相。謂多欲是煩惱
<lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R059" n="0033b02"/>障。多求是業障。苦惱亦多是報障也。二知覺治相。
<lb ed="X" n="0643b12"/><lb ed="R059" n="0033b03"/>謂無求無欲則無此患也。三知覺因果集起相。謂
<lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R059" n="0033b04"/>少欲無患。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1301" n="0643b1301"/><anchor xml:id="beg0643b1301" n="0643b1301"/>已<anchor xml:id="end0643b1301"/>應修習。況能生諸功德。成就無量聖
<lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R059" n="0033b05"/>善法耶。四知覺無諸障畢竟相。謂無諂曲。是無惑
<lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R059" n="0033b06"/>障。無求人意。是無業障。不爲諸根所牽。是無苦障。
<lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R059" n="0033b07"/>蓋眼根牽人受色。乃至身根牽人受觸。令人不得
<lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R059" n="0033b08"/>自在。是大苦故。五知覺果成就相。謂心則坦然故
<lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R059" n="0033b09"/>法身成就。無所憂畏。是般若成就。觸事有餘常無
<lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R059" n="0033b10"/>不足。是解脫成就。三德具足。名大涅槃。是知少欲
<lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R059" n="0033b11"/>爲因。涅槃爲果也。</p><p xml:id="pX37p0643b2008" cb:place="inline">△二知足功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b21"/><lb ed="R059" n="0033b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643b2101">汝等比丘。若欲脫諸苦惱。當觀知足。知足之法。卽是
<lb ed="X" n="0643b22"/><lb ed="R059" n="0033b13"/>富樂安隱之處。知足之人。雖臥地上。猶爲安樂。不知
<lb ed="X" n="0643b23"/><lb ed="R059" n="0033b14"/>足者。雖處天堂。亦不稱意。不知足者。雖富而貧。知足
<lb ed="X" n="0643b24"/><lb ed="R059" n="0033b15"/>之人。雖貧而富。不知足者。常爲五欲所牽。爲知足者
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0643c" n="0643c"/>
<lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R059" n="0033b16"/>之所憐愍。是名知足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R059" n="0033b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643c0201">前無求功德。是遠離他境界事。今知足功德。是於
<lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R059" n="0033b18"/>自事中遠離也。文中欲脫苦惱。是對治苦因果。富
<lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R059" n="0034a01"/>樂安隱。是復說淸淨因果。次地上與天堂對辨。是
<lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R059" n="0034a02"/>約二處示現差別。又富與貧對辨。是約二事示現
<lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R059" n="0034a03"/>差別。又欲牽與憐愍對辨。是約二法無自利有自
<lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R059" n="0034a04"/>他利示現差別。一則常爲五欲所牽。是無自利。一
<lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R059" n="0034a05"/>則五欲不牽。是有自利。又能憐愍不知足者。是有
<lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R059" n="0034a06"/>利他也。</p><p xml:id="pX37p0643c0904" cb:place="inline">△三遠離功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c10"/><lb ed="R059" n="0034a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0643c1001">汝等比丘。欲求寂靜無爲安樂。當離憒閙。獨處閑居。
<lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R059" n="0034a08"/>靜處之人。帝釋諸天所共敬重。是故當捨<anchor xml:id="nkr_note_add_0643c1101" n="0643c1101"/><anchor xml:id="beg0643c1101" n="0643c1101"/>己<anchor xml:id="end0643c1101"/>衆他衆。
<lb ed="X" n="0643c12"/><lb ed="R059" n="0034a09"/>空閑獨處。思滅苦本。若樂衆者。則受衆惱。譬如大樹。
<lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R059" n="0034a10"/>衆鳥集之。則有枯折之患。世間縛著。沒於衆苦。譬如
<lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R059" n="0034a11"/>老象溺泥。不能自出。是名遠離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R059" n="0034a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0643c1501">文有三門攝義。一自性遠離門。體出故。示現四種
<lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R059" n="0034a13"/>對治。謂寂靜無爲安樂。對治我相執著障。寂靜。卽
<lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R059" n="0034a14"/>法無我空。無爲。卽無相空。安樂。卽無取捨願空也。
<lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R059" n="0034a15"/>當離憒閙。對治我所障。五陰亂起。無有次第。名憒
<lb ed="X" n="0643c19"/><lb ed="R059" n="0034a16"/>閙也。獨處閑居。對治彼二無相障。謂我及我所。本
<lb ed="X" n="0643c20"/><lb ed="R059" n="0034a17"/>自無相。今修三三昧。顯無相理。彼障隨滅也。帝釋
<lb ed="X" n="0643c21"/><lb ed="R059" n="0034a18"/>諸天所共敬重。對治無爲首功德障。靜處是可重
<lb ed="X" n="0643c22"/><lb ed="R059" n="0034b01"/>法。於諸善法最爲首故也。二修習遠離門。方便出
<lb ed="X" n="0643c23"/><lb ed="R059" n="0034b02"/>故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643c2301" n="0643c2301"/><anchor xml:id="beg0643c2301" n="0643c2301"/>己<anchor xml:id="end0643c2301"/>衆。謂五陰心心所法。他衆。謂師徒同學。空閑
<lb ed="X" n="0643c24"/><lb ed="R059" n="0034b03"/>獨處。如法而住。是方便慧成就。思滅苦本。遠離起
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0644a" n="0644a"/>
<lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R059" n="0034b04"/>因。是善擇智成就也。三受用諸見門。常縛故。謂樂
<lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R059" n="0034b05"/>衆者。則受衆惱。大樹。喩第六識。衆鳥。喩諸心所法。
<lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R059" n="0034b06"/>此約<anchor xml:id="nkr_note_add_0644a0301" n="0644a0301"/><anchor xml:id="beg0644a0301" n="0644a0301"/>己<anchor xml:id="end0644a0301"/>衆言之。大樹喩比丘。衆烏喩同學弟子等。
<lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R059" n="0034b07"/>此約他衆言之。從此諸見集生。喩招枯折之患。又
<lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R059" n="0034b08"/>因見成業。因業招苦。故喩如老象溺泥。不能自出。
<lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R059" n="0034b09"/>老。譬觀智衰微。卽是惑障。象身重大。譬縛著情厚。
<lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R059" n="0034b10"/>卽是業障。溺泥。譬沒於衆苦。卽是報障。一不遠離。
<lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R059" n="0034b11"/>三障恒縛。奈何不深思出要乎。</p><p xml:id="pX37p0644a0813" cb:place="inline">△四不疲倦功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R059" n="0034b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644a0901">汝等比丘。若勤精進。則事無難者。是故汝等當勤精
<lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R059" n="0034b13"/>進。譬如小水長流。則能穿石。若行者之心數數懈廢。
<lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R059" n="0034b14"/>譬如鑽火。未熱而息。雖欲得火。火難可得。是名精進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R059" n="0034b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644a1201">勤則不惰。精則不雜。進則不退。所以三乘聖果。尅
<lb ed="X" n="0644a13"/><lb ed="R059" n="0034b16"/>獲無難。不同外道無益苦行也。次以小流穿石。喩
<lb ed="X" n="0644a14"/><lb ed="R059" n="0034b17"/>恒不休息之功。鑽火數息。喩懈怠失念之過。如文
<lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R059" n="0034b18"/>可知。</p><p xml:id="pX37p0644a1503" cb:place="inline">△五不忘念功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a16"/><lb ed="R059" n="0035a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644a1601">汝等比丘。求善知識。求善護助。無如不忘念。若有不
<lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R059" n="0035a02"/>忘念者。諸煩惱賊則不能入。是故汝等。常當攝念在
<lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R059" n="0035a03"/>心。若失念者。則失諸功德。若念力堅強。雖入五欲賊
<lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R059" n="0035a04"/>中。不爲所害。譬如著鎧入陣。則無所畏。是名不忘念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R059" n="0035a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644a2001">此不忘念。是一切行上首。言一切行者。略說三種。
<lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R059" n="0035a06"/>一聞法行。卽求善知識。二內善思惟行。卽求善護。
<lb ed="X" n="0644a22"/><lb ed="R059" n="0035a07"/>三如法修行。卽求善助。此三行亦名三慧。慧以炤
<lb ed="X" n="0644a23"/><lb ed="R059" n="0035a08"/>了爲義。行以進趣爲義。炤了進趣。悉繇不忘念也。
<lb ed="X" n="0644a24"/><lb ed="R059" n="0035a09"/>無聞行。如覆器不能受水。無思行。如漏器雖受而
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0644b" n="0644b"/>
<lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R059" n="0035a10"/>失。無修行。如穢器雖不漏失。穢不可用。今有不忘
<lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R059" n="0035a11"/>念。則有三行。有三行者。能破無始煩惱怨賊。是故
<lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R059" n="0035a12"/>常當攝念在心。卽著堅鎧入陣。則不被賊害而能
<lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R059" n="0035a13"/>殺賊矣。</p><p xml:id="pX37p0644b0404" cb:place="inline">△六禪定功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R059" n="0035a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644b0501">汝等比丘。若攝心者。心則在定。心在定故。能知世間
<lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R059" n="0035a15"/>生滅法相。是故汝等。常當精勤修習諸定。若得定者。
<lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R059" n="0035a16"/>心則不散。譬如惜水之家。善治隄塘。行者亦爾。爲智
<lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R059" n="0035a17"/>慧水故。善修禪定令不漏失。是名爲定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R059" n="0035a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644b0901">攝心。謂善巧方便訶棄下地心行。便能次第證入
<lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R059" n="0035b01"/>諸禪。乃至出生種種三昧也。心旣在定。則如杲日
<lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R059" n="0035b02"/>當空。明炤萬象。故卽能知世間生滅法相。言精勤
<lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R059" n="0035b03"/>者。對治三種懈怠。一精勤修習節量食臥。調出入
<lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R059" n="0035b04"/>息。對治不安隱懈怠。二精勤修習覺知諸定有通
<lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R059" n="0035b05"/>慧功德。能盡苦源。及能成就大希有事。對治無味
<lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R059" n="0035b06"/>懈怠。三精勤修習觀察生老病死苦。及四惡趣苦。
<lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R059" n="0035b07"/>我未能離。對治不知恐怖懈怠。繇修習此三對治
<lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R059" n="0035b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0644b1701" n="0644b1701"/><anchor xml:id="beg0644b1701" n="0644b1701"/>已<anchor xml:id="end0644b1701"/>。心則不散。無所對治。便能發無漏慧。斷惑證果
<lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R059" n="0035b09"/>也。擧喩合法。在文易知。</p><p xml:id="pX37p0644b1810" cb:place="inline">△七智慧功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R059" n="0035b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644b1901">汝等比丘。若有智慧。則無貪著。常自省察。不令有失。
<lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R059" n="0035b11"/>是則於我法中能得解脫。若不爾者。旣非道人。又非
<lb ed="X" n="0644b21"/><lb ed="R059" n="0035b12"/>白衣。無所名也。實智慧者。則是度老病死海堅牢船
<lb ed="X" n="0644b22"/><lb ed="R059" n="0035b13"/>也。亦是無明黑暗大明燈也。一切病者之良藥也。伐
<lb ed="X" n="0644b23"/><lb ed="R059" n="0035b14"/>煩惱樹之利斧也。是故汝等當以聞思修慧而自增
<lb ed="X" n="0644b24"/><lb ed="R059" n="0035b15"/>益。若人有智慧之照。雖是肉眼。而是明見人也。是名
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0644c" n="0644c"/>
<lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R059" n="0035b16"/>智慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R059" n="0035b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644c0201">若有智慧則無貪著。是標實慧離障功德。謂遠離
<lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R059" n="0035b18"/>眞實義處障。及世間事處障故。繇斷迷理無明。故
<lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R059" n="0036a01"/>六七二。識不貪著第八識之見分以爲我法。是名
<lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R059" n="0036a02"/>遠離眞實義處障。繇斷迷事無明。故前六識。不於
<lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R059" n="0036a03"/>六塵境界而生貪著。是名遠離世間事處障也。常
<lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R059" n="0036a04"/>自省察不令有失。是總勗增益聞思修慧。是則於
<lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R059" n="0036a05"/>我法中能得解脫。謂繇三慧。得證實智慧也。增益
<lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R059" n="0036a06"/>三慧以證實慧。乃名道人。未曾出家。乃名白衣。今
<lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R059" n="0036a07"/>旣出家。又無四慧。進退咸失。故無所名也。次以四
<lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R059" n="0036a08"/>喩喩實智慧。見苦諦智。如堅牢船。斷集諦智。如大
<lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R059" n="0036a09"/>明燈。證滅諦智。猶如良藥。修道諦智。猶如利斧。然
<lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R059" n="0036a10"/>實智難證。故必當以聞思修慧而自增益。名字位
<lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R059" n="0036a11"/>中。聞慧增益。得入停心別總相念。觀行位中。思慧
<lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R059" n="0036a12"/>增益。得入煖頂忍世第一法。相似位中。修慧增益。
<lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R059" n="0036a13"/>得見四聖諦理。發無漏實慧。證四道果。因中三慧。
<lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R059" n="0036a14"/>未具天眼。慧解脫人。亦無天眼。然皆四諦分明。不
<lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R059" n="0036a15"/>墮邪見。則是明見人矣。且約藏敎義解如此。通敎
<lb ed="X" n="0644c19"/><lb ed="R059" n="0036a16"/>例知。以是三乘共方便故。</p><p xml:id="pX37p0644c1911" cb:place="inline">△八畢竟功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c20"/><lb ed="R059" n="0036a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0644c2001">汝等比丘。種種戲論。其心則亂。雖復出家。猶未得脫。
<lb ed="X" n="0644c21"/><lb ed="R059" n="0036a18"/>是故比丘當急捨離亂心戲論。若汝欲得寂滅樂者。
<lb ed="X" n="0644c22"/><lb ed="R059" n="0036b01"/>唯當善滅戲論之患。是名不戲論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c23"/><lb ed="R059" n="0036b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0644c2301">上來七種功德。皆是長養方便功德。此示自性遠
<lb ed="X" n="0644c24"/><lb ed="R059" n="0036b03"/>離。非對治法。故名畢竟功德也。眞如涅槃。本性淸
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0645a" n="0645a"/>
<lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R059" n="0036b04"/>淨。言語道斷。心行處滅。本非戲論所行境界。繇戲
<lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R059" n="0036b05"/>論故。違寂滅樂。初果得實智慧。見四聖諦。分別煩
<lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R059" n="0036b06"/>惱雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0301" n="0645a0301"/><anchor xml:id="beg0645a0301" n="0645a0301"/>已<anchor xml:id="end0645a0301"/>永斷。而三界九地八十一品思惑。皆是無
<lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R059" n="0036b07"/>始名言戲論熏習所成。令心擾亂。不契眞常。是故
<lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R059" n="0036b08"/>當急捨離戲論。乃得涅槃寂滅之樂。言善滅者。卽
<lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R059" n="0036b09"/>以所得四諦實慧。重慮緣眞。數數觀察。淨除業識
<lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R059" n="0036b10"/>種現。令其究竟不生也。此亦且約三藏義解。若開
<lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R059" n="0036b11"/>顯者。眞居事外。仍是戲論。卽事恒眞。乃非戲論。又
<lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R059" n="0036b12"/>卽空不具。仍是戲論。中道不空。乃非戲論。又離邊
<lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R059" n="0036b13"/>立中。仍是戲論。卽邊卽中。乃非戲論。又對權明實。
<lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R059" n="0036b14"/>仍帶戲論。開權顯實。無麤非妙。乃非戲論。又說權
<lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R059" n="0036b15"/>說實。說本說迹。亦皆戲論。觀心若起。本迹俱絕。乃
<lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R059" n="0036b16"/>非戲論。又唯貴默然。墮絕言見。仍屬戲論。知四句
<lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R059" n="0036b17"/>皆不可說。有因緣故亦可得說。說與不說。性自平
<lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R059" n="0036b18"/>等。不作二解。不作一解。不作亦一亦二解。不作非
<lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R059" n="0037a01"/>一非二解。乃非戲論也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a1601" n="0645a1601"/><anchor xml:id="beg0645a1601" n="0645a1601"/>已<anchor xml:id="end0645a1601"/>上正宗分竟。</p>
<lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R059" n="0037a02"/><p xml:id="pX37p0645a1701">△三流通分爲四。初勸修流通。二證決流通。三斷
<lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R059" n="0037a03"/>疑流通。四囑付流通今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R059" n="0037a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0645a1901">汝等比丘。於諸功德。常當一心捨諸放逸。如離怨賊。
<lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R059" n="0037a05"/>大悲世尊所說利益。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a2001" n="0645a2001"/><anchor xml:id="beg0645a2001" n="0645a2001"/>已<anchor xml:id="end0645a2001"/>究竟。汝等但當勤而行之。
<lb ed="X" n="0645a21"/><lb ed="R059" n="0037a06"/>若於山間。若空澤中。若在樹下。閑處靜室。念所受法。
<lb ed="X" n="0645a22"/><lb ed="R059" n="0037a07"/>勿令忘失。常當自勉。精進修之。無爲空死。後致有悔。
<lb ed="X" n="0645a23"/><lb ed="R059" n="0037a08"/>我如良醫。知病說藥。服與不服。非醫咎也。又如善導。
<lb ed="X" n="0645a24"/><lb ed="R059" n="0037a09"/>導人善道。聞之不行。非導過也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0645b" n="0645b"/>
<lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R059" n="0037a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0645b0101">諸功德。指正宗分中共世間法要三種對治功德。
<lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R059" n="0037a11"/>及不共世間法要八種大人功德也。常當一心者。
<lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R059" n="0037a12"/>依第一義心而修也。捨諸放逸如離怨賊者。遠離
<lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R059" n="0037a13"/>一心相違行也。所說利益皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0645b0401" n="0645b0401"/><anchor xml:id="beg0645b0401" n="0645b0401"/>已<anchor xml:id="end0645b0401"/>究竟者。無限劑大
<lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R059" n="0037a14"/>悲於法無遺悋也。此中云何修。謂宜勤而行之也。
<lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R059" n="0037a15"/>何處修。謂山間空澤樹下閑處靜室也。何所修。謂
<lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R059" n="0037a16"/>念所受法也。何故修。謂勿令忘失也。以何方便修。
<lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R059" n="0037a17"/>謂常當自勉精進修之也。若未入眞實。皆名空死。
<lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R059" n="0037a18"/>若得少爲足。後必有悔。悔何及哉。約滅惡拔苦。喩
<lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R059" n="0037b01"/>如良醫。約生善與樂。喩如善導。佛不負衆生。衆生
<lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R059" n="0037b02"/>多負佛耳。可不悲夫。</p><p xml:id="pX37p0645b1109" cb:place="inline">△二證決流通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R059" n="0037b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0645b1201">汝等若於苦等四諦有所疑者。可疾問之。毋得懷疑
<lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R059" n="0037b04"/>不求決也。爾時世尊如是三唱。人無問者。所以者何。
<lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R059" n="0037b05"/>衆無疑故。時阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>。觀察衆心而白佛言。世尊。月
<lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R059" n="0037b06"/>可令熱。日可令冷。佛說四諦不可令異。佛說苦諦實
<lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R059" n="0037b07"/>苦。不可令樂。集眞是因。更無異因。苦若滅者。卽是因
<lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R059" n="0037b08"/>滅。因滅故果滅。滅苦之道。實是眞道。更無餘道。世尊。
<lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R059" n="0037b09"/>是諸比丘。於四諦中。決定無疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R059" n="0037b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0645b1901">如來一代敎法。義理雖多。四諦攝盡。以苦集二諦。
<lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R059" n="0037b11"/>攝盡世間因果。滅道二諦。攝盡出世因果。故於四
<lb ed="X" n="0645b21"/><lb ed="R059" n="0037b12"/>諦懷疑。則一切法咸皆有疑。苟於四諦無疑。則一
<lb ed="X" n="0645b22"/><lb ed="R059" n="0037b13"/>切法皆得無疑。所以垂滅殷勤三唱。深顯除四諦
<lb ed="X" n="0645b23"/><lb ed="R059" n="0037b14"/>外。更無餘法也。文中有三門攝義。示現決定無疑。
<lb ed="X" n="0645b24"/><lb ed="R059" n="0037b15"/>從初至不求決也。是第一方便顯發門。以此四諦。
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0645c" n="0645c"/>
<lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R059" n="0037b16"/>乃修行者常所觀察。及依之起行故。從爾時世尊
<lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R059" n="0037b17"/>至衆無疑故。是第二滿足成就門。於中如是三唱
<lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R059" n="0037b18"/>句。示現法輪滿足成就。人無問者句。示現證法滿
<lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R059" n="0038a01"/>足成就。衆無疑故句。示現斷功德滿足成就也。從
<lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R059" n="0038a02"/>阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>至決定無疑。是第三分別說門。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓
<lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R059" n="0038a03"/><g ref="#CB00501">䭾</g>。亦云阿那律。亦云阿泥樓豆。亦云阿難律陀。皆
<lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R059" n="0038a04"/>梵音楚夏耳。此翻無貧。亦翻無滅。亦翻如意。昔於
<lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R059" n="0038a05"/>饑世。施辟支佛一食。獲九十一劫中往來人天。常
<lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R059" n="0038a06"/>受福樂。至今不滅。所求如意。故得此名。天眼第一。
<lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R059" n="0038a07"/>故能觀察衆心。決定分別說也。月是太陰精。故冷。
<lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R059" n="0038a08"/>日是太陽精。故熱。然此依報器世間法。皆是吾人
<lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R059" n="0038a09"/>唯識所現。卽是識之相分。本無實法。故有得神通
<lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R059" n="0038a10"/>者便可令月熱日冷。至於佛所說之四諦。乃是衆
<lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R059" n="0038a11"/>生心性法爾道理。理無變異。如苦諦者。三界二十
<lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R059" n="0038a12"/>五有。下自<name role="" type="person">阿鼻地獄</name>。上至非非想天。雖昇沈迥異。
<lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R059" n="0038a13"/>然無不爲四相所遷。八苦所逼。安可令樂。如集諦
<lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R059" n="0038a14"/>者。見思二惑。善惡不動三有漏業。的的是牽生三
<lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R059" n="0038a15"/>界之因豈有異因。如滅諦者。因滅則苦果隨滅。豈
<lb ed="X" n="0645c19"/><lb ed="R059" n="0038a16"/>非寂靜無爲安樂。如道諦者。戒定慧三。能斷苦因
<lb ed="X" n="0645c20"/><lb ed="R059" n="0038a17"/>苦果。至無苦處。安有餘道。此四皆審實不虗。故名
<lb ed="X" n="0645c21"/><lb ed="R059" n="0038a18"/>爲諦。佛如實說。比丘亦如實解。所以決定無疑也。</p>
<lb ed="X" n="0645c22"/><lb ed="R059" n="0038b01"/><p xml:id="pX37p0645c2201">△三斷疑流通又三。初顯示餘疑。二爲斷彼彼疑。
<lb ed="X" n="0645c23"/><lb ed="R059" n="0038b02"/>三重說有爲無常相勸修。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0645c24"/><lb ed="R059" n="0038b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0645c2401">於此衆中所作未辦者。見佛滅度。當有悲感。若有初
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0646a" n="0646a"/>
<lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R059" n="0038b04"/>入法者。聞佛所說。卽皆得度。譬如夜見電光。卽得見
<lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R059" n="0038b05"/>道。若所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0201" n="0646a0201"/><anchor xml:id="beg0646a0201" n="0646a0201"/>已<anchor xml:id="end0646a0201"/>辦。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0202" n="0646a0202"/><anchor xml:id="beg0646a0202" n="0646a0202"/>已<anchor xml:id="end0646a0202"/>度苦海者。但作是念。世尊滅度一
<lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R059" n="0038b06"/>何疾哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R059" n="0038b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0646a0401">此仍是阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>分別語也。於中有三種分別。一
<lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R059" n="0038b08"/>所作未辦者。指初果二果三果。以思惑未盡斷故。
<lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R059" n="0038b09"/>當有悲感。如阿難愁憂等是也。二初入法者。指內
<lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R059" n="0038b10"/>外凡。繇觀行力深。故今一聞佛法。速疾見道。如夜
<lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R059" n="0038b11"/>見電光。更非延緩。以見道一十六心。不出一刹那
<lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R059" n="0038b12"/>故也。三所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0901" n="0646a0901"/><anchor xml:id="beg0646a0901" n="0646a0901"/>已<anchor xml:id="end0646a0901"/>辦者。指阿羅漢。見思斷盡。永超三
<lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R059" n="0038b13"/>界苦海。故無復情愛悲感。但未知佛實不滅。故謂
<lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R059" n="0038b14"/>滅度何疾也。</p><p xml:id="pX37p0646a1106" cb:place="inline">△二爲斷彼彼疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R059" n="0038b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0646a1201">阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g>雖說此語。衆中皆悉了達四聖諦義。世尊
<lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R059" n="0038b16"/>欲令此諸大衆皆得堅固。以大悲心。復爲衆說。汝等
<lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R059" n="0038b17"/>比丘。勿懷悲惱。若我住世一劫。會亦當滅。會而不離
<lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R059" n="0038b18"/>終不可得。自利利他法皆具足。若我久住。更無所益。
<lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R059" n="0039a01"/>應可度者若天上人間。皆悉<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a1601" n="0646a1601"/><anchor xml:id="beg0646a1601" n="0646a1601"/>已<anchor xml:id="end0646a1601"/>度。其未度者皆亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a1602" n="0646a1602"/><anchor xml:id="beg0646a1602" n="0646a1602"/>已<anchor xml:id="end0646a1602"/>
<lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R059" n="0039a02"/>作得度因緣。自今以後。我諸弟子展轉行之。則是如
<lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R059" n="0039a03"/>來法身常在而不滅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R059" n="0039a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0646a1901">四聖諦者。證此四諦。得成聖果。故名聖諦。又理雖
<lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R059" n="0039a05"/>固然。唯聖諦了。故名聖諦也。時衆雖悉了達。而如
<lb ed="X" n="0646a21"/><lb ed="R059" n="0039a06"/>來悲心淳至。普爲未來永斷餘疑。所以復爲衆說。
<lb ed="X" n="0646a22"/><lb ed="R059" n="0039a07"/>是中文亦分三。初從勿懷悲惱至更無所益。卽斷
<lb ed="X" n="0646a23"/><lb ed="R059" n="0039a08"/>所作未辦見滅悲感之疑。旣自利利他法皆具足。
<lb ed="X" n="0646a24"/><lb ed="R059" n="0039a09"/>便可依之修道。至於會必有離。自是世法應爾。且
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0646b" n="0646b"/>
<lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R059" n="0039a10"/>我久住。於汝無益。何用悲感爲哉。二從應可度者
<lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R059" n="0039a11"/>至得度因緣。卽斷電光見道之疑。謂有疑曰。佛住
<lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R059" n="0039a12"/>世時聞說卽皆得度。佛滅度後。見道無繇。故今釋
<lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R059" n="0039a13"/>曰。所應度者。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b0401" n="0646b0401"/><anchor xml:id="beg0646b0401" n="0646b0401"/>已<anchor xml:id="end0646b0401"/>度訖。縱未度者。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b0402" n="0646b0402"/><anchor xml:id="beg0646b0402" n="0646b0402"/>已<anchor xml:id="end0646b0402"/>爲作得度
<lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R059" n="0039a14"/>因緣。因緣若到。勿愁不見道也。三自今以後至而
<lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R059" n="0039a15"/>不滅也。卽斷滅度何疾之疑。旣弟子展轉行之。則
<lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R059" n="0039a16"/>因分住持不壞。旣法身常在不滅。則果分住持不
<lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R059" n="0039a17"/>壞。因果俱常。何云疾滅。然此仍對權機。故且說五
<lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R059" n="0039a18"/>分法身爲常住耳。若入實者。應化亦常。靈山一會
<lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R059" n="0039b01"/>儼然未散。非欺我也。</p><p xml:id="pX37p0646b1009" cb:place="inline">△三重說有爲無常相勸修。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R059" n="0039b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0646b1101">是故當知。世皆無常。會必有離。勿懷憂惱。世相如是。
<lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R059" n="0039b03"/>當勤精進。早求解脫。以智慧明。滅諸癡暗。世實危脆。
<lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R059" n="0039b04"/>無堅牢者。我今得滅。如除惡病。此是應捨之身。罪惡
<lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R059" n="0039b05"/>之物。假名爲身。沒在老病生死大海。何有智者。得除
<lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R059" n="0039b06"/>滅之。如殺怨賊而不歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R059" n="0039b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0646b1601">文有二意。從初至無堅牢者。正明無常觀門。以勸
<lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R059" n="0039b08"/>勤修。從我今得滅以下。是引<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b1701" n="0646b1701"/><anchor xml:id="beg0646b1701" n="0646b1701"/>己<anchor xml:id="end0646b1701"/>作證也。佛妙色身。
<lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R059" n="0039b09"/>等眞法性。無量功德莊嚴顯現。而云是罪惡物。喩
<lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R059" n="0039b10"/>以惡病怨賊者。示同凡夫。令警省耳。三斷疑流通
<lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R059" n="0039b11"/>竟。</p><p xml:id="pX37p0646b2002" cb:place="inline">△四囑付流通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b21"/><lb ed="R059" n="0039b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0646b2101">汝等比丘。常當一心勤求出道。一切世間動不動法。
<lb ed="X" n="0646b22"/><lb ed="R059" n="0039b13"/>皆是敗壞不安之相。汝等且止。勿得復語。時將欲過。
<lb ed="X" n="0646b23"/><lb ed="R059" n="0039b14"/>我欲滅度。是我最後之所敎誨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b24"/><lb ed="R059" n="0039b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0646b2401">常當一心。是囑令住於實慧。勤求出道。是囑令方
<pb ed="X" xml:id="X37.0666.0646c" n="0646c"/>
<lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R059" n="0039b16"/>便修習。以實慧難得。故勸令精進以修之也。欲界
<lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R059" n="0039b17"/>爲動法。色無色界爲不動法。雖有動靜之殊。總屬
<lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R059" n="0039b18"/>無常無我。不可不思出離也。勿得復語。是勸止三
<lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R059" n="0040a01"/>業。成就寂滅無我法器。時將欲過。是示當歸滅。不
<lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R059" n="0040a02"/>離中道以爲究竟。最後敎誨。是正顯遺訓。住持法
<lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R059" n="0040a03"/>中最勝最要。嗚呼。末後殷勤悲心極矣。爲弟子者。
<lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R059" n="0040a04"/>宜何如鏤骨銘肝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R059" n="0040a06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>佛遺敎經解<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c09"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 666-A <g ref="#CB02494">䟦</g>語</cb:mulu><head>No. 666-A
<lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R059" n="0040a08"/> <g ref="#CB02494">䟦</g>語</head>
<lb ed="X" n="0646c11"/>
<lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R059" n="0040a09"/><p xml:id="pX37p0646c1201">旭未出家時。讀此遺敎。便知字字血淚。旣獲剃染
<lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R059" n="0040a10"/>靡敢或忘。所恨慧淺障深。悠悠虗度。二十餘年。空
<lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R059" n="0040a11"/>無尅獲。旣非道人。又非白衣。方撫心自愧。對鏡生
<lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R059" n="0040a12"/>慚。而虗名所悞。謬膺恭敬。承甫敦沈居士。固請解
<lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R059" n="0040a13"/>釋此經。嗟夫。予不能臻修世出世間功德。徒以語
<lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R059" n="0040a14"/>言文字而作法施。何異諸天說法鳥耶。然一隙之
<lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R059" n="0040a15"/>明弗忍自吝。藉此功德。迴向西方。仍作迦陵頻伽
<lb ed="X" n="0646c19"/><lb ed="R059" n="0040a16"/>代彌陀廣宣法要可矣。</p><p xml:id="pX37p0646c1910" cb:place="inline">甲申九月二十日記</p>
<lb ed="X" n="0646c20"/>
<lb ed="X" n="0646c21"/>
<lb ed="X" n="0646c22"/><lb ed="R059" n="0040b01"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX37p0646c2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0646001" n="0646001"/>遺敎經指南一卷</p>
<lb ed="X" n="0646c23"/><lb ed="R059" n="0040b02"/><byline cb:type="author">明　道霈　述</byline>
<lb ed="X" n="0646c24"/><lb ed="R059" n="0040b03"/><p xml:id="pX37p0646c2401">卍云。收于佛祖三經指南。故省于此。</p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0638c1501" to="#end0638c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0638c2101" to="#end0638c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0639a1401" to="#end0639a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0639b1701" to="#end0639b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0639c0101" to="#end0639c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0639c1501" to="#end0639c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640a0301" to="#end0640a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0640a0701" to="#end0640a0701"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：总持一心 (2022-07-08)">初<note type="cf1">J19n0070_p0630a22</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0640a0901" to="#end0640a0901"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp3 #resp4" cb:provider="來函：总持一心 (2022-07-10)">方<note type="cf1">J19n0070_p0630a24</note><note type="cf2">X37n0666_p0640b01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">力</rdg></app>
<app from="#beg0640c1501" to="#end0640c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641a1501" to="#end0641a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641a2201" to="#end0641a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641c1901" to="#end0641c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0642a1201" to="#end0642a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">順</lem><rdg wit="#wit.orig">須</rdg></app>
<app from="#beg0642b0301" to="#end0642b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0642b0701" to="#end0642b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0642b0801" to="#end0642b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0642b1001" to="#end0642b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0642b1002" to="#end0642b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643a0301" to="#end0643a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643a0901" to="#end0643a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643b1301" to="#end0643b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643c1101" to="#end0643c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0643c2301" to="#end0643c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0644a0301" to="#end0644a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0644b1701" to="#end0644b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645a0301" to="#end0645a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645a1601" to="#end0645a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645a2001" to="#end0645a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645b0401" to="#end0645b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646a0201" to="#end0646a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646a0202" to="#end0646a0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646a0901" to="#end0646a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646a1601" to="#end0646a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646a1602" to="#end0646a1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646b0401" to="#end0646b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646b0402" to="#end0646b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646b1701" to="#end0646b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0646001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0646001">（佛祖三經指南(No. 675-2)第37卷所收。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0638c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0638c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0638c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0639a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0639b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0639c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0639c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0639c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0640a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640a0701">初【CB】【嘉興-CB】，〔－〕【卍續】</note>
<note n="0640a0901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X37.0640a09.02" target="#nkr_note_add_0640a0901">方【CB】【嘉興-CB】，力【卍續】</note>
<note n="0640c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0640c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0641c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0642a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642a1201">順【CB】，須【卍續】</note>
<note n="0642b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0642b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0642b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0642b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0642b1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0642b1002">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0643c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0643c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0644a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644a0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0644b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0644b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0645b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646a0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646a1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646a1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646b0402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0646b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>