<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X37n0671">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 671 四十二章經疏鈔</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 671 四十二章經疏鈔</title>
			<author>淸 續法述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>5卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">37</idno>.<idno type="no">671</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-04-20 17:56:02 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">四十二章經疏鈔</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01265">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01265</charName>
				<mapping cb:dec="984305" type="PUA">U+F04F1</mapping>
			<mapping type="unicode">U+43FA</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[月*夆]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01961">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01961</charName>
				<mapping cb:dec="985001" type="PUA">U+F07A9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+459D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[乏-之+虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02549">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02549</charName>
				<mapping cb:dec="985589" type="PUA">U+F09F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+445B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>舐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舌*氐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12530">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName>
				<mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>釐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[釐-未+牙]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-03T12:00:11">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0675a" n="0675a"/>
<lb ed="X" n="0675a01"/>
<lb ed="X" n="0675a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 671-A 序</cb:mulu><head>No. 671-A
<lb ed="X" n="0675a03"/><lb ed="R059" n="0097a01"/> 序</head>
<lb ed="X" n="0675a04"/>
<lb ed="X" n="0675a05"/><lb ed="R059" n="0097a02"/><p xml:id="pX37p0675a0501">聖人作。賢人述。而大道弘矣。如來說。菩薩論。而佛
<lb ed="X" n="0675a06"/><lb ed="R059" n="0097a03"/>敎盛矣。然而作者述者說者論者。爲經爲傳爲藏
<lb ed="X" n="0675a07"/><lb ed="R059" n="0097a04"/>爲典。幾令學者望洋焉。佛氏<name role="" type="person">馬鳴</name>作大乘論。先歸
<lb ed="X" n="0675a08"/><lb ed="R059" n="0097a05"/>眞之博。後起信之約。龍樹記華嚴經。先上本之詳。
<lb ed="X" n="0675a09"/><lb ed="R059" n="0097a06"/>後下本之略。不特爲利鈍諸根均其敎澤。且可以
<lb ed="X" n="0675a10"/><lb ed="R059" n="0097a07"/>總統眞如聖凡一致矣。摩騰<name role="" type="person">竺法蘭</name>之四十二章
<lb ed="X" n="0675a11"/><lb ed="R059" n="0097a08"/>卽此意也。葢當漢帝兆夢之後。法蘭于月氏說法
<lb ed="X" n="0675a12"/><lb ed="R059" n="0097a09"/>以三藏之汪洋五乘之浩瀚也。乃於十二部中。取
<lb ed="X" n="0675a13"/><lb ed="R059" n="0097a10"/>四十二章。以爲諸宗之綱領。東渡之舟航焉。其見
<lb ed="X" n="0675a14"/><lb ed="R059" n="0097a11"/>性學道者性也。識自心原者相也。觀靈覺卽菩提
<lb ed="X" n="0675a15"/><lb ed="R059" n="0097a12"/>者密也。不歷諸位而自崇最者禪也。爲四眞道無
<lb ed="X" n="0675a16"/><lb ed="R059" n="0097a13"/>作無爲者。小乘之有宗大乘之空宗也。如一眞地
<lb ed="X" n="0675a17"/><lb ed="R059" n="0097a14"/>無不見知者。華嚴之法界法華之知見也。律宗則
<lb ed="X" n="0675a18"/><lb ed="R059" n="0097a15"/>止惡行善也。淨宗則達佛深理也。統攝諸宗。其有
<lb ed="X" n="0675a19"/><lb ed="R059" n="0097a16"/>過於此者乎。雲栖講而未遂。鳳山註而未詳。今慈
<lb ed="X" n="0675a20"/><lb ed="R059" n="0097a17"/>雲伯亭法師爲騰蘭使行佛祖事。重爲疏鈔。顯義
<lb ed="X" n="0675a21"/><lb ed="R059" n="0097a18"/>則如珠現彩。分科則如光辨相。點睛出髓。當下釋
<lb ed="X" n="0675a22"/><lb ed="R059" n="0097b01"/>黏。緬思我
<lb ed="X" n="0675a23" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0097b02"/>皇上誠孝
<lb ed="X" n="0675a24" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0097b03"/>太皇太后懿旨。刊刻經藏。
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0675b" n="0675b"/>
<lb ed="X" n="0675b01" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0097b04"/>裕親王理其事。卿貳咸襄助之。<note place="inline">衢</note>忝與焉。今伯亭
<lb ed="X" n="0675b02"/><lb ed="R059" n="0097b05"/>法師刊此疏鈔。是體
<lb ed="X" n="0675b03" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0097b06"/>聖意以廣化。亦吾儒之能述釋氏之能論者也。敢不
<lb ed="X" n="0675b04"/><lb ed="R059" n="0097b07"/>爲之序。以使欲通佛國者。得從流沙以達葱嶺。拈
<lb ed="X" n="0675b05"/><lb ed="R059" n="0097b08"/>莖草者。一閱疏鈔。而作丈六金身耶。是爲序。</p>
<lb ed="X" n="0675b06"/><lb ed="R059" n="0097b09"/><p xml:id="pX37p0675b0601">奉直大夫欽天監左監副邵泰衢拜題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675b07"/>
<lb ed="X" n="0675b08"/>
<lb ed="X" n="0675b09"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 671-B 四十二章經疏鈔序</cb:mulu><head>No. 671-B
<lb ed="X" n="0675b10"/><lb ed="R059" n="0097b11"/> 四十二章經疏鈔序</head>
<lb ed="X" n="0675b11"/>
<lb ed="X" n="0675b12"/><lb ed="R059" n="0097b12"/><p xml:id="pX37p0675b1201">六道之所以爲凡者。欲而<anchor xml:id="nkr_note_add_0675b1201" n="0675b1201"/><anchor xml:id="beg0675b1201" n="0675b1201"/>已<anchor xml:id="end0675b1201"/>矣。三乘之所以爲聖者。
<lb ed="X" n="0675b13"/><lb ed="R059" n="0097b13"/>道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0675b1301" n="0675b1301"/><anchor xml:id="beg0675b1301" n="0675b1301"/>已<anchor xml:id="end0675b1301"/>矣。是故狥道則升。貪欲則墜。然道之與欲。俱
<lb ed="X" n="0675b14"/><lb ed="R059" n="0097b14"/>出吾心。心念道也。道理長而欲情消。心念欲也。欲情
<lb ed="X" n="0675b15"/><lb ed="R059" n="0097b15"/>強而道理弱。則知自心之動念也。豈可以不識哉。吾
<lb ed="X" n="0675b16"/><lb ed="R059" n="0097b16"/>佛出世。大事因緣。在於識自心。達佛理。斷愛欲。修道
<lb ed="X" n="0675b17"/><lb ed="R059" n="0097b17"/>行。以是正覺始成。卽說三乘之敎。雞園初唱。便空二
<lb ed="X" n="0675b18"/><lb ed="R059" n="0097b18"/>執之障。直指心源。廣明理性。務在得中而守眞。愼勿
<lb ed="X" n="0675b19"/><lb ed="R059" n="0098a01"/>信意以思想。然後欲愛乾枯。會其至道。心地澄淸復
<lb ed="X" n="0675b20"/><lb ed="R059" n="0098a02"/>於本有。是則此經說也。其功不亦大乎。經雖美矣。奈
<lb ed="X" n="0675b21"/><lb ed="R059" n="0098a03"/>之何。自西天白馬<g ref="#CB00501">䭾</g>來。優鉢火中開後。竺法摩騰。最
<lb ed="X" n="0675b22"/><lb ed="R059" n="0098a04"/>先譯出。漢明帝緘之石室蘭臺。晉魏朝固興像敎。所
<lb ed="X" n="0675b23"/><lb ed="R059" n="0098a05"/>宗尙者。皆餘法門。而此一典。不能傳布。唐宋及今。未
<lb ed="X" n="0675b24"/><lb ed="R059" n="0098a06"/>見善本。亦未曾聞解此章者。猶祕之海藏龍宮。豈不
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0675c" n="0675c"/>
<lb ed="X" n="0675c01"/><lb ed="R059" n="0098a07"/>惜哉。嗟夫。三藏十二部。皆佛語也。譬如食蜜。中邊皆
<lb ed="X" n="0675c02"/><lb ed="R059" n="0098a08"/>甜。何得擧後遺前。棄本逐末。將此玅法。存而不論。雖
<lb ed="X" n="0675c03"/><lb ed="R059" n="0098a09"/>欲從之。末由也<anchor xml:id="nkr_note_add_0675c0301" n="0675c0301"/><anchor xml:id="beg0675c0301" n="0675c0301"/>已<anchor xml:id="end0675c0301"/>。予於坊間。偶得善本。遂乃稟雲棲
<lb ed="X" n="0675c04"/><lb ed="R059" n="0098a10"/>之遺訓。隨文註釋。遵賢首之義門。懸演宗承。欲令微
<lb ed="X" n="0675c05"/><lb ed="R059" n="0098a11"/>塵刹土。無非四十二章。欲不斷而自斷。恒沙世界。總
<lb ed="X" n="0675c06"/><lb ed="R059" n="0098a12"/>爲五百餘言。道也證而自證。縱文身不到。聞熏處盡
<lb ed="X" n="0675c07"/><lb ed="R059" n="0098a13"/>作法身。或淺智不解。疑信時亦成佛智。竺法之敎光。
<lb ed="X" n="0675c08"/><lb ed="R059" n="0098a14"/>於今猶放。摩騰之神變。厥後還彰。此述作之眞實心
<lb ed="X" n="0675c09"/><lb ed="R059" n="0098a15"/>也。略叙本致。普吿後之覽者。</p><p xml:id="pX37p0675c0912" cb:place="inline">時
<lb ed="X" n="0675c10" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0098a16"/>康熈庚申年九月重陽日灌頂行者續法題於
<lb ed="X" n="0675c11"/><lb ed="R059" n="0098a17"/>慈雲丈室</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675c12"/>
<lb ed="X" n="0675c13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 671-C 佛說四十二章經</cb:mulu><head>No. 671-C
<lb ed="X" n="0675c14"/><lb ed="R059" n="0098b01"/> 佛說四十二章經</head>
<lb ed="X" n="0675c15"/>
<lb ed="X" n="0675c16"/><lb ed="R059" n="0098b02"/><byline cb:type="translator">後漢　沙門<name role="" type="person">迦葉摩騰</name><name role="" type="person">竺法蘭</name>　同譯</byline>
<lb ed="X" n="0675c17"/><lb ed="R059" n="0098b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初序分</cb:mulu><head>初序分</head>
<lb ed="X" n="0675c18"/><lb ed="R059" n="0098b04"/><p xml:id="pX37p0675c1801">爾時世尊。旣成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0675c1801" n="0675c1801"/><anchor xml:id="beg0675c1801" n="0675c1801"/>已<anchor xml:id="end0675c1801"/>。作是思惟。離欲寂靜是最爲勝。
<lb ed="X" n="0675c19"/><lb ed="R059" n="0098b05"/>住大禪定。降諸魔道。當轉法輪度脫衆生。於<name role="" type="person">鹿野苑</name>
<lb ed="X" n="0675c20"/><lb ed="R059" n="0098b06"/>中。轉四諦法輪。度憍陳如等五人而證道果。</p>
<lb ed="X" n="0675c21"/><lb ed="R059" n="0098b07"/><p xml:id="pX37p0675c2101">復有比丘所說諸疑。求佛進止。世尊敎詔。一一開悟。
<lb ed="X" n="0675c22"/><lb ed="R059" n="0098b08"/>合掌敬諾而順尊勅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0675c23"/><lb ed="R059" n="0098b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二正宗分</cb:mulu><head>二正宗分</head>
<lb ed="X" n="0675c24"/><lb ed="R059" n="0098b10"/><p xml:id="pX37p0675c2401">爾時世尊。爲說眞經四十二章。</p>
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0676a" n="0676a"/>
<lb ed="X" n="0676a01"/><lb ed="R059" n="0098b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一出家證果章</cb:mulu><head>一出家證果章</head>
<lb ed="X" n="0676a02"/><lb ed="R059" n="0098b12"/><p xml:id="pX37p0676a0201">佛言。辭親出家。識心達本。解無爲法。名曰沙門。當行
<lb ed="X" n="0676a03"/><lb ed="R059" n="0098b13"/>二百五十戒進止淸淨。爲四眞道行。成阿羅漢。阿羅
<lb ed="X" n="0676a04"/><lb ed="R059" n="0098b14"/>漢者。能飛行變化。曠劫壽命。住動天地。</p><p xml:id="pX37p0676a0416" cb:place="inline">次爲阿那含。
<lb ed="X" n="0676a05"/><lb ed="R059" n="0098b15"/>阿那含者。壽終神靈。上十九天。證阿羅漢。次爲斯陀
<lb ed="X" n="0676a06"/><lb ed="R059" n="0098b16"/>含。斯陀含者。一上一還。卽得阿羅漢。次爲須陀洹。須
<lb ed="X" n="0676a07"/><lb ed="R059" n="0098b17"/>陀洹者。七死七生。便證阿羅漢。愛欲斷者。如四肢斷
<lb ed="X" n="0676a08"/><lb ed="R059" n="0098b18"/>不復用之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676a09"/><lb ed="R059" n="0099a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二達理崇道章</cb:mulu><head>二達理崇道章</head>
<lb ed="X" n="0676a10"/><lb ed="R059" n="0099a02"/><p xml:id="pX37p0676a1001">佛言。出家沙門者斷欲去愛。識自心源。達佛深理。</p><p xml:id="pX37p0676a1020" cb:place="inline">悟
<lb ed="X" n="0676a11"/><lb ed="R059" n="0099a03"/>無爲法。內無所得。外無所求。心不繫道。亦不結業。無
<lb ed="X" n="0676a12"/><lb ed="R059" n="0099a04"/>念無作。非修非證。不歷諸位而自崇最。名之爲道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676a13"/><lb ed="R059" n="0099a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三割愛取足章</cb:mulu><head>三割愛取足章</head>
<lb ed="X" n="0676a14"/><lb ed="R059" n="0099a06"/><p xml:id="pX37p0676a1401">佛言。剃除鬚髮而爲沙門。受道法者。去世資財。乞求
<lb ed="X" n="0676a15"/><lb ed="R059" n="0099a07"/>取足。日中一食。樹下一宿愼勿再矣。使人愚蔽者。愛
<lb ed="X" n="0676a16"/><lb ed="R059" n="0099a08"/>與欲也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676a17"/><lb ed="R059" n="0099a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四轉惡成善章</cb:mulu><head>四轉惡成善章</head>
<lb ed="X" n="0676a18"/><lb ed="R059" n="0099a10"/><p xml:id="pX37p0676a1801">佛言。衆生以十事爲善。亦以十事爲惡。何等爲十。身
<lb ed="X" n="0676a19"/><lb ed="R059" n="0099a11"/>三口四意三。身三者。殺盜婬。口四者。兩舌惡口妄言
<lb ed="X" n="0676a20"/><lb ed="R059" n="0099a12"/>綺語。意三者。嫉恚癡。如是十事。不順聖道。名爲惡行。
<lb ed="X" n="0676a21"/><lb ed="R059" n="0099a13"/>是惡若止名十善行耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676a22"/><lb ed="R059" n="0099a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">五改過滅罪章</cb:mulu><head>五改過滅罪章</head>
<lb ed="X" n="0676a23"/><lb ed="R059" n="0099a15"/><p xml:id="pX37p0676a2301">佛言。人有衆過而不自悔。頓息其心。罪來赴身。如水
<lb ed="X" n="0676a24"/><lb ed="R059" n="0099a16"/>歸海。漸成深廣。若人有過。自解知非。改惡行善。罪自
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0676b" n="0676b"/>
<lb ed="X" n="0676b01"/><lb ed="R059" n="0099a17"/>消滅。如病得汗漸有痊損耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676b02"/><lb ed="R059" n="0099a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">六忍惡無瞋章</cb:mulu><head>六忍惡無瞋章</head>
<lb ed="X" n="0676b03"/><lb ed="R059" n="0099b01"/><p xml:id="pX37p0676b0301">佛言。惡人聞善故來撓亂者。汝自禁息。當無嗔責。</p><p xml:id="pX37p0676b0320" cb:place="inline">彼
<lb ed="X" n="0676b04"/><lb ed="R059" n="0099b02"/>來惡者而自惡之。福德之氣常在此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676b05"/><lb ed="R059" n="0099b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">七呵佛招禍章</cb:mulu><head>七呵佛招禍章</head>
<lb ed="X" n="0676b06"/><lb ed="R059" n="0099b04"/><p xml:id="pX37p0676b0601">佛言。有人聞吾守道。行大仁慈。故致罵佛。佛默不對
<lb ed="X" n="0676b07"/><lb ed="R059" n="0099b05"/>罵止。</p><p xml:id="pX37p0676b0703" cb:place="inline">問曰。子以禮從人。其人不納。禮歸子乎。對曰歸
<lb ed="X" n="0676b08"/><lb ed="R059" n="0099b06"/>矣。佛言。今子罵我。我亦不納。子自持禍。歸子身矣。猶
<lb ed="X" n="0676b09"/><lb ed="R059" n="0099b07"/>響應聲。影之隨形。終無免離。愼勿爲惡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676b10"/><lb ed="R059" n="0099b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">八害賢滅已章</cb:mulu><head>八害賢滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b1001" n="0676b1001"/><anchor xml:id="beg0676b1001" n="0676b1001"/>已<anchor xml:id="end0676b1001"/>章</head>
<lb ed="X" n="0676b11"/><lb ed="R059" n="0099b09"/><p xml:id="pX37p0676b1101">佛言。惡人害賢者。猶仰天而唾。哇不汚天還從<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b1101" n="0676b1101"/><anchor xml:id="beg0676b1101" n="0676b1101"/>己<anchor xml:id="end0676b1101"/>墮。
<lb ed="X" n="0676b12"/><lb ed="R059" n="0099b10"/>逆風颺塵。塵不至彼還坌<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b1201" n="0676b1201"/><anchor xml:id="beg0676b1201" n="0676b1201"/>己<anchor xml:id="end0676b1201"/>身。賢不可毀。禍必滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0676b1202" n="0676b1202"/><anchor xml:id="beg0676b1202" n="0676b1202"/>己<anchor xml:id="end0676b1202"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676b13"/><lb ed="R059" n="0099b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">九守志會道章</cb:mulu><head>九守志會道章</head>
<lb ed="X" n="0676b14"/><lb ed="R059" n="0099b12"/><p xml:id="pX37p0676b1401">佛言。愽聞愛道。道必難會。守志奉道。其道甚大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676b15"/><lb ed="R059" n="0099b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十助施得福章</cb:mulu><head>十助施得福章</head>
<lb ed="X" n="0676b16"/><lb ed="R059" n="0099b14"/><p xml:id="pX37p0676b1601">佛言。覩人施道。助之歡喜。得福甚大。</p><p xml:id="pX37p0676b1615" cb:place="inline">沙門問曰。此福
<lb ed="X" n="0676b17"/><lb ed="R059" n="0099b15"/>盡乎。佛言。譬如一炬之火數千百人各以炬來。分取
<lb ed="X" n="0676b18"/><lb ed="R059" n="0099b16"/>火去熟食除冥。此炬如故。福亦如之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676b19"/><lb ed="R059" n="0099b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十一擧田較勝章</cb:mulu><head>十一擧田較勝章</head>
<lb ed="X" n="0676b20"/><lb ed="R059" n="0099b18"/><p xml:id="pX37p0676b2001">佛言。飯凡人百不如飯一善人。飯善人千不如飯一
<lb ed="X" n="0676b21"/><lb ed="R059" n="0100a01"/>持五戒者。飯持五戒者萬不如飯一須陀洹。飯百萬
<lb ed="X" n="0676b22"/><lb ed="R059" n="0100a02"/>須陀洹不如飯一斯陀含。飯千萬斯陀含不如飯一
<lb ed="X" n="0676b23"/><lb ed="R059" n="0100a03"/>阿那含。飯一億阿那含不如飯一阿羅漢。飯十億阿
<lb ed="X" n="0676b24"/><lb ed="R059" n="0100a04"/>羅漢不如飯一辟支佛。飯百億辟支佛不如飯一三
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0676c" n="0676c"/>
<lb ed="X" n="0676c01"/><lb ed="R059" n="0100a05"/>世諸佛。飯千億三世諸佛不如飯一無念無住無修
<lb ed="X" n="0676c02"/><lb ed="R059" n="0100a06"/>無證之者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676c03"/><lb ed="R059" n="0100a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十二尊親顯孝章</cb:mulu><head>十二尊親顯孝章</head>
<lb ed="X" n="0676c04"/><lb ed="R059" n="0100a08"/><p xml:id="pX37p0676c0401">佛言。凡人事天地鬼神。不如孝其二親。二親最神也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676c05"/><lb ed="R059" n="0100a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十三詳難勉行章</cb:mulu><head>十三詳難勉行章</head>
<lb ed="X" n="0676c06"/><lb ed="R059" n="0100a10"/><p xml:id="pX37p0676c0601">佛言。人有二十難。貧窮布施難。豪貴學道難。棄命必
<lb ed="X" n="0676c07"/><lb ed="R059" n="0100a11"/>死難。得覩佛經難。生値佛世難。忍色離欲難。見好不
<lb ed="X" n="0676c08"/><lb ed="R059" n="0100a12"/>求難。有勢不臨難。被辱不瞋難。觸事無心難。廣學博
<lb ed="X" n="0676c09"/><lb ed="R059" n="0100a13"/>究難。不輕未學難。除滅我慢難。心行平等難。不說是
<lb ed="X" n="0676c10"/><lb ed="R059" n="0100a14"/>非難。會善知識難。見性學道難。隨化度人難。對境不
<lb ed="X" n="0676c11"/><lb ed="R059" n="0100a15"/>動難。善解方便難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676c12"/><lb ed="R059" n="0100a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十四守導淨命章</cb:mulu><head>十四守導淨命章</head>
<lb ed="X" n="0676c13"/><lb ed="R059" n="0100a17"/><p xml:id="pX37p0676c1301">沙門問佛。以何因緣得知宿命。會其至道。佛言。淨心
<lb ed="X" n="0676c14"/><lb ed="R059" n="0100a18"/>守志可會至道。譬如磨鏡。垢去明存。斷欲無求。當得
<lb ed="X" n="0676c15"/><lb ed="R059" n="0100b01"/>宿命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676c16"/><lb ed="R059" n="0100b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十五行善志大章</cb:mulu><head>十五行善志大章</head>
<lb ed="X" n="0676c17"/><lb ed="R059" n="0100b03"/><p xml:id="pX37p0676c1701">沙門問佛。何者爲善。何者最大。佛言。行道守眞者善。
<lb ed="X" n="0676c18"/><lb ed="R059" n="0100b04"/>志與道合者大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676c19"/><lb ed="R059" n="0100b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十六忍力心明章</cb:mulu><head>十六忍力心明章</head>
<lb ed="X" n="0676c20"/><lb ed="R059" n="0100b06"/><p xml:id="pX37p0676c2001">沙門問佛。何者多力。何者最明。佛言。忍辱多力。不懷
<lb ed="X" n="0676c21"/><lb ed="R059" n="0100b07"/>惡故。兼加安徤。忍者無惡。必爲人尊。心垢滅盡汙無
<lb ed="X" n="0676c22"/><lb ed="R059" n="0100b08"/>瑕穢。是爲最明。未有天地逮於今日十方所有。無有
<lb ed="X" n="0676c23"/><lb ed="R059" n="0100b09"/>不見無有不知無有不聞。得一切智。可謂明矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0676c24"/><lb ed="R059" n="0100b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十七澄濁見道章</cb:mulu><head>十七澄濁見道章</head>
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0677a" n="0677a"/>
<lb ed="X" n="0677a01"/><lb ed="R059" n="0100b11"/><p xml:id="pX37p0677a0101">佛言。人懷愛欲不見道者。譬如澄水致手攬之。衆人
<lb ed="X" n="0677a02"/><lb ed="R059" n="0100b12"/>共臨。無有覩其影者。人以愛欲交錯。心中濁興。故不
<lb ed="X" n="0677a03"/><lb ed="R059" n="0100b13"/>見道。汝等沙門。當捨愛欲。愛欲垢盡。道可見矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677a04"/><lb ed="R059" n="0100b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十八滅暗存明章</cb:mulu><head>十八滅暗存明章</head>
<lb ed="X" n="0677a05"/><lb ed="R059" n="0100b15"/><p xml:id="pX37p0677a0501">佛言。夫見道者。譬如持炬入冥室中。其冥卽滅而明
<lb ed="X" n="0677a06"/><lb ed="R059" n="0100b16"/>獨存。學道見諦。無明卽滅而明常存矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677a07"/><lb ed="R059" n="0100b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">十九無相會眞章</cb:mulu><head>十九無相會眞章</head>
<lb ed="X" n="0677a08"/><lb ed="R059" n="0100b18"/><p xml:id="pX37p0677a0801">佛言。吾法念無念念。行無行行。言無言言。修無修修。
<lb ed="X" n="0677a09"/><lb ed="R059" n="0101a01"/>會者近爾。迷者遠乎。言語道斷。非物所拘。差之毫<g ref="#CB12530">𨤲</g>。
<lb ed="X" n="0677a10"/><lb ed="R059" n="0101a02"/>失之須臾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677a11"/><lb ed="R059" n="0101a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十觀覺得道章</cb:mulu><head>二十觀覺得道章</head>
<lb ed="X" n="0677a12"/><lb ed="R059" n="0101a04"/><p xml:id="pX37p0677a1201">佛言。觀天地念非常。觀世界念非常。觀靈覺卽菩提。
<lb ed="X" n="0677a13"/><lb ed="R059" n="0101a05"/>如是知識。得道疾矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677a14"/><lb ed="R059" n="0101a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十一推我成空章</cb:mulu><head>二十一推我成空章</head>
<lb ed="X" n="0677a15"/><lb ed="R059" n="0101a07"/><p xml:id="pX37p0677a1501">佛言。當念身中四大。各自有名都無我者。我旣都無。
<lb ed="X" n="0677a16"/><lb ed="R059" n="0101a08"/>其如幻耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677a17"/><lb ed="R059" n="0101a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十二求名危身章</cb:mulu><head>二十二求名危身章</head>
<lb ed="X" n="0677a18"/><lb ed="R059" n="0101a10"/><p xml:id="pX37p0677a1801">佛言。人隨情欲。求於聲名。聲名顯著。身<anchor xml:id="nkr_note_add_0677a1801" n="0677a1801"/><anchor xml:id="beg0677a1801" n="0677a1801"/>已<anchor xml:id="end0677a1801"/>故矣。貪世
<lb ed="X" n="0677a19"/><lb ed="R059" n="0101a11"/>名常而不學道。枉功勞形。譬如燒香。雖人聞香。香之
<lb ed="X" n="0677a20"/><lb ed="R059" n="0101a12"/>燼矣。危身之火而在其後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677a21"/><lb ed="R059" n="0101a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十三貪財招苦章</cb:mulu><head>二十三貪財招苦章</head>
<lb ed="X" n="0677a22"/><lb ed="R059" n="0101a14"/><p xml:id="pX37p0677a2201">佛言。財色於人。人之不捨。譬如刀刃有蜜。不足一餐
<lb ed="X" n="0677a23"/><lb ed="R059" n="0101a15"/>之美。小兒<g ref="#CB02549">䑛</g>之則有割舌之患。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677a24"/><lb ed="R059" n="0101a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十四繫妻溺泥章</cb:mulu><head>二十四繫妻溺泥章</head>
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0677b" n="0677b"/>
<lb ed="X" n="0677b01"/><lb ed="R059" n="0101a17"/><p xml:id="pX37p0677b0101">佛言。人繫於妻子舍宅。甚於牢獄。牢獄有散釋之期。
<lb ed="X" n="0677b02"/><lb ed="R059" n="0101a18"/>妻子無遠離之念。情愛於色。豈憚驅馳。雖有虎口之
<lb ed="X" n="0677b03"/><lb ed="R059" n="0101b01"/>患。心存甘伏。</p><p xml:id="pX37p0677b0306" cb:place="inline">投泥自溺。故曰凡夫。透得此門出塵羅
<lb ed="X" n="0677b04"/><lb ed="R059" n="0101b02"/>漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677b05"/><lb ed="R059" n="0101b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十五戀色亡道章</cb:mulu><head>二十五戀色亡道章</head>
<lb ed="X" n="0677b06"/><lb ed="R059" n="0101b04"/><p xml:id="pX37p0677b0601">佛言。愛欲莫甚於色。色之爲欲。其大無外。賴有一矣。
<lb ed="X" n="0677b07"/><lb ed="R059" n="0101b05"/>若使二同。普天之人無能爲道者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677b08"/><lb ed="R059" n="0101b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十六欲損道益章</cb:mulu><head>二十六欲損道益章</head>
<lb ed="X" n="0677b09"/><lb ed="R059" n="0101b07"/><p xml:id="pX37p0677b0901">佛言。愛欲之人猶如執炬。逆風而行。必有燒手之患。
<lb ed="X" n="0677b10"/><lb ed="R059" n="0101b08"/>天神獻玉女於佛。欲壞佛意。佛言。革囊衆穢。爾來何
<lb ed="X" n="0677b11"/><lb ed="R059" n="0101b09"/>爲。去吾不用。天神愈敬。因問道意。佛爲解說。卽得須
<lb ed="X" n="0677b12"/><lb ed="R059" n="0101b10"/>陀洹果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677b13"/><lb ed="R059" n="0101b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十七逆觜順性章</cb:mulu><head>二十七逆觜順性章</head>
<lb ed="X" n="0677b14"/><lb ed="R059" n="0101b12"/><p xml:id="pX37p0677b1401">佛言。夫爲道者。猶木在水尋流而行。不觸兩岸。不爲
<lb ed="X" n="0677b15"/><lb ed="R059" n="0101b13"/>人取。不爲鬼神所遮。不爲洄流所住。亦不腐敗。吾保
<lb ed="X" n="0677b16"/><lb ed="R059" n="0101b14"/>此木。決定入海。學道之人。不爲情欲所惑。不爲衆邪
<lb ed="X" n="0677b17"/><lb ed="R059" n="0101b15"/>所嬈。精進無爲。吾保此人必得道矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677b18"/><lb ed="R059" n="0101b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十八疎意遠色章</cb:mulu><head>二十八疎意遠色章</head>
<lb ed="X" n="0677b19"/><lb ed="R059" n="0101b17"/><p xml:id="pX37p0677b1901">佛言。愼勿信汝意。汝意不可信。愼勿與色會。色會卽
<lb ed="X" n="0677b20"/><lb ed="R059" n="0101b18"/>禍生。得阿羅漢<anchor xml:id="nkr_note_add_0677b2001" n="0677b2001"/><anchor xml:id="beg0677b2001" n="0677b2001"/>已<anchor xml:id="end0677b2001"/>。乃可信汝意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677b21"/><lb ed="R059" n="0102a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二十九正念待女章</cb:mulu><head>二十九正念待女章</head>
<lb ed="X" n="0677b22"/><lb ed="R059" n="0102a02"/><p xml:id="pX37p0677b2201">佛言。愼勿視女色。亦莫共言語。若與語者。正心思念。
<lb ed="X" n="0677b23"/><lb ed="R059" n="0102a03"/>我爲沙門。處於濁世。當如蓮華。不爲泥汚。想其老者
<lb ed="X" n="0677b24"/><lb ed="R059" n="0102a04"/>如母。長者如姊。少者如妹。稚者如子。應當諦觀。彼身
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0677c" n="0677c"/>
<lb ed="X" n="0677c01"/><lb ed="R059" n="0102a05"/>何有。惟露穢惡盛諸不淨。生度脫心。息滅惡念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677c02"/><lb ed="R059" n="0102a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十趣道避欲章</cb:mulu><head>三十趣道避欲章</head>
<lb ed="X" n="0677c03"/><lb ed="R059" n="0102a07"/><p xml:id="pX37p0677c0301">佛言。夫爲道者。如被乾草。火來須避。道人見欲。必當
<lb ed="X" n="0677c04"/><lb ed="R059" n="0102a08"/>遠之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677c05"/><lb ed="R059" n="0102a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十一患婬斷心章</cb:mulu><head>三十一患婬斷心章</head>
<lb ed="X" n="0677c06"/><lb ed="R059" n="0102a10"/><p xml:id="pX37p0677c0601">佛言。有人患婬不止。欲自除陰。佛謂之曰。若使斷陰。
<lb ed="X" n="0677c07"/><lb ed="R059" n="0102a11"/>不如斷心。心如功曹。功曹若止從者都息。邪心不止
<lb ed="X" n="0677c08"/><lb ed="R059" n="0102a12"/>斷陰何益。佛爲說偈。欲生於汝意。意以思想生。二心
<lb ed="X" n="0677c09"/><lb ed="R059" n="0102a13"/>各寂靜。非色亦非行。佛言。此偈是迦葉佛說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677c10"/><lb ed="R059" n="0102a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十二離愛絕憂章</cb:mulu><head>三十二離愛絕憂章</head>
<lb ed="X" n="0677c11"/><lb ed="R059" n="0102a15"/><p xml:id="pX37p0677c1101">佛言。人從愛欲生憂。從憂生怖。若離於愛。何憂何怖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677c12"/><lb ed="R059" n="0102a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十三堅心得果章</cb:mulu><head>三十三堅心得果章</head>
<lb ed="X" n="0677c13"/><lb ed="R059" n="0102a17"/><p xml:id="pX37p0677c1301">佛言。夫爲道者。譬如一人與萬人戰。挂鎧出門意或
<lb ed="X" n="0677c14"/><lb ed="R059" n="0102a18"/>怯弱。或半路而退。或格鬪而死。意若無懼。或得勝而
<lb ed="X" n="0677c15"/><lb ed="R059" n="0102b01"/>還。沙門學道。應當堅持其心。精進勇銳。不畏前境。破
<lb ed="X" n="0677c16"/><lb ed="R059" n="0102b02"/>滅衆魔而得道果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0677c17"/><lb ed="R059" n="0102b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十四處中證理章</cb:mulu><head>三十四處中證理章</head>
<lb ed="X" n="0677c18"/><lb ed="R059" n="0102b04"/><p xml:id="pX37p0677c1801">沙門夜誦迦葉佛遺敎經。其聲悲緊。思悔欲退。佛問
<lb ed="X" n="0677c19"/><lb ed="R059" n="0102b05"/>之曰。汝昔在家。曾爲何業。對曰愛彈琴。佛言。絃緩如
<lb ed="X" n="0677c20"/><lb ed="R059" n="0102b06"/>何。對曰不鳴矣。絃急如何。對曰聲絕矣。急緩得中如
<lb ed="X" n="0677c21"/><lb ed="R059" n="0102b07"/>何。對曰諸音普調。</p><p xml:id="pX37p0677c2108" cb:place="inline">佛言。沙門學道亦然。心若調適。道
<lb ed="X" n="0677c22"/><lb ed="R059" n="0102b08"/>可得矣。於道若暴。暴卽身疲。其身若疲。意卽生惱。意
<lb ed="X" n="0677c23"/><lb ed="R059" n="0102b09"/>若生惱。行卽退矣。其行旣退。罪必加矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0677c2301" n="0677c2301"/><anchor xml:id="beg0677c2301" n="0677c2301"/>但<anchor xml:id="end0677c2301"/>淸淨安樂
<lb ed="X" n="0677c24"/><lb ed="R059" n="0102b10"/>道不失矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0678a" n="0678a"/>
<lb ed="X" n="0678a01"/><lb ed="R059" n="0102b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十五去垢成行章</cb:mulu><head>三十五去垢成行章</head>
<lb ed="X" n="0678a02"/><lb ed="R059" n="0102b12"/><p xml:id="pX37p0678a0201">佛言。如人鍛鐵。去滓成器。器卽精好。</p><p xml:id="pX37p0678a0215" cb:place="inline">學道之人。去心
<lb ed="X" n="0678a03"/><lb ed="R059" n="0102b13"/>垢染。行卽淸淨矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678a04"/><lb ed="R059" n="0102b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十六擧勝顯准章</cb:mulu><head>三十六擧勝顯准章</head>
<lb ed="X" n="0678a05"/><lb ed="R059" n="0102b15"/><p xml:id="pX37p0678a0501">佛言。人離惡道得爲人難。旣得爲人去女卽男難。旣
<lb ed="X" n="0678a06"/><lb ed="R059" n="0102b16"/>得爲男六根完具難。六根旣具生中國難。旣生中國
<lb ed="X" n="0678a07"/><lb ed="R059" n="0102b17"/>値佛世難。旣値佛世遇道者難。旣得遇道興信心難。
<lb ed="X" n="0678a08"/><lb ed="R059" n="0102b18"/>旣興信心發菩提心難。旣發菩提心無修無證難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678a09"/><lb ed="R059" n="0103a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十七憶戒得果章</cb:mulu><head>三十七憶戒得果章</head>
<lb ed="X" n="0678a10"/><lb ed="R059" n="0103a02"/><p xml:id="pX37p0678a1001">佛言。佛子離吾數千里。憶念吾戒。必得道果。在吾左
<lb ed="X" n="0678a11"/><lb ed="R059" n="0103a03"/>右。雖常見吾。不順吾戒。終不得道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678a12"/><lb ed="R059" n="0103a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十八知命了道章</cb:mulu><head>三十八知命了道章</head>
<lb ed="X" n="0678a13"/><lb ed="R059" n="0103a05"/><p xml:id="pX37p0678a1301">佛問沙門。人命在幾間。對曰數日間。佛言子未知道。
<lb ed="X" n="0678a14"/><lb ed="R059" n="0103a06"/>復問一沙門。人命在幾間。對曰飯食間。佛言子未知
<lb ed="X" n="0678a15"/><lb ed="R059" n="0103a07"/>道。復問一沙門。人命在幾間。對曰呼吸間。佛言善哉。
<lb ed="X" n="0678a16"/><lb ed="R059" n="0103a08"/>子知道矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678a17"/><lb ed="R059" n="0103a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三十九學佛信經章</cb:mulu><head>三十九學佛信經章</head>
<lb ed="X" n="0678a18"/><lb ed="R059" n="0103a10"/><p xml:id="pX37p0678a1801">佛言。學佛道者。佛所言說皆應信順。譬如食蜜。中邊
<lb ed="X" n="0678a19"/><lb ed="R059" n="0103a11"/>皆甜。吾經亦爾。其義皆快。行者得道矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678a20"/><lb ed="R059" n="0103a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四十盡惡圓覺章</cb:mulu><head>四十盡惡圓覺章</head>
<lb ed="X" n="0678a21"/><lb ed="R059" n="0103a13"/><p xml:id="pX37p0678a2101">佛言。沙門行道。應漸拔去愛欲之根。</p><p xml:id="pX37p0678a2115" cb:place="inline">譬如摘懸珠者
<lb ed="X" n="0678a22"/><lb ed="R059" n="0103a14"/>一一摘之。會有盡時。惡盡自得道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678a23"/><lb ed="R059" n="0103a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四十一出欲免苦章</cb:mulu><head>四十一出欲免苦章</head>
<lb ed="X" n="0678a24"/><lb ed="R059" n="0103a16"/><p xml:id="pX37p0678a2401">佛言。夫爲道者。如牛負重行深泥中。疲極不敢左右
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0678b" n="0678b"/>
<lb ed="X" n="0678b01"/><lb ed="R059" n="0103a17"/>顧視。出離淤泥乃可蘇息。沙門當觀情欲甚於淤泥。
<lb ed="X" n="0678b02"/><lb ed="R059" n="0103a18"/>直心念道。可免苦矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678b03"/><lb ed="R059" n="0103b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">四十二視法了幻章</cb:mulu><head>四十二視法了幻章</head>
<lb ed="X" n="0678b04"/><lb ed="R059" n="0103b02"/><p xml:id="pX37p0678b0401">佛言。吾視王侯之位如過隙塵。視金玉之寶如瓦礫。
<lb ed="X" n="0678b05"/><lb ed="R059" n="0103b03"/>視紈素之服如敝帛。視大千世界如一訶子。視阿耨
<lb ed="X" n="0678b06"/><lb ed="R059" n="0103b04"/>池水如塗足油。視方便門如化寶聚。視無上乘如夢
<lb ed="X" n="0678b07"/><lb ed="R059" n="0103b05"/>金帛。視佛道如眼前華。視禪定如須彌柱。視涅槃如
<lb ed="X" n="0678b08"/><lb ed="R059" n="0103b06"/>晝夕寤。視倒正如六龍舞。視平等如一眞地。視興化
<lb ed="X" n="0678b09"/><lb ed="R059" n="0103b07"/>如四時木。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0678b10"/><lb ed="R059" n="0103b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三流通分</cb:mulu><head>三流通分</head>
<lb ed="X" n="0678b11"/><lb ed="R059" n="0103b09"/><p xml:id="pX37p0678b1101">諸大比丘聞佛所說。歡喜奉行。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0678b12"/>
<lb ed="X" n="0678b13"/>
<lb ed="X" n="0678b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">佛說四十二章經疏鈔</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0678b15"/><cb:docNumber>No. 671</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0678b16"/><lb ed="R059" n="0103b12"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>佛說四十二章經疏鈔卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0678b17"/>
<lb ed="X" n="0678b18"/><lb ed="R059" n="0103b13"/><byline cb:type="author">淸　浙水慈雲灌頂沙門　續法　述</byline>
<lb ed="X" n="0678b19"/><lb ed="R059" n="0103b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0678b1901">△釋此一經。大分爲二。初叙義門二。先略標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678b20"/><lb ed="R059" n="0103b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0678b2001">將解此經。文分二章。初懸叙義門。次隨文疏鈔。前有
<lb ed="X" n="0678b21"/><lb ed="R059" n="0103b16"/>六義。一敎起所因。二藏乘時攝。三敎義分齊。四所被
<lb ed="X" n="0678b22"/><lb ed="R059" n="0103b17"/>機宜。五能詮體性。六宗趣通局。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678b23"/><lb ed="R059" n="0103b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0678b2301">將下通序也。前下別開也。初句標。一下列。此例起
<lb ed="X" n="0678b24"/><lb ed="R059" n="0104a01"/>信疏旨。略開六門耳。夫聖人說敎。必有因緣。故先
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0678c" n="0678c"/>
<lb ed="X" n="0678c01"/><lb ed="R059" n="0104a02"/>辯敎因。因緣旣興。有所起敎。於藏乘分。何種所攝。
<lb ed="X" n="0678c02"/><lb ed="R059" n="0104a03"/>故次約藏攝。藏乘時分。雖知其攝。於五敎義。判歸
<lb ed="X" n="0678c03"/><lb ed="R059" n="0104a04"/>何敎。故三顯敎義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0678c0301" n="0678c0301"/><anchor xml:id="beg0678c0301" n="0678c0301"/>已<anchor xml:id="end0678c0301"/>知敎義深廣。未審被何根器。
<lb ed="X" n="0678c04"/><lb ed="R059" n="0104a05"/>故四明被機。旣知敎義普被諸機。未識能詮何爲
<lb ed="X" n="0678c05"/><lb ed="R059" n="0104a06"/>體性。故五論敎體。能詮文義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0678c0501" n="0678c0501"/><anchor xml:id="beg0678c0501" n="0678c0501"/>已<anchor xml:id="end0678c0501"/>知該羅。所詮宗旨。
<lb ed="X" n="0678c06"/><lb ed="R059" n="0104a07"/>通局若何。故六示宗趣。此卽六義之生起也。</p><p xml:id="pX37p0678c0618" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0678c07"/><lb ed="R059" n="0104a08"/>詳釋六。初起因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678c08"/><lb ed="R059" n="0104a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0678c0801">初敎因者。謂如來出現。非以一緣非以一事。譬如須
<lb ed="X" n="0678c09"/><lb ed="R059" n="0104a10"/>彌山王。不以無事及小事緣令得振動。今經興起。亦
<lb ed="X" n="0678c10"/><lb ed="R059" n="0104a11"/>復如是。具多因緣。一爲欲令在家者改過遷善故。二
<lb ed="X" n="0678c11"/><lb ed="R059" n="0104a12"/>爲欲令出家者速超生死故。三爲欲令權乘者不迷
<lb ed="X" n="0678c12"/><lb ed="R059" n="0104a13"/>圓實故。四爲欲令斷欲愛輪迴根本故。五爲觀塵界
<lb ed="X" n="0678c13"/><lb ed="R059" n="0104a14"/>無常苦空故。六令悟根身無我不淨故。七欲示修諸
<lb ed="X" n="0678c14"/><lb ed="R059" n="0104a15"/>行不空沉寂故。八爲欲知幻空不著法相故。九爲欲
<lb ed="X" n="0678c15"/><lb ed="R059" n="0104a16"/>令明心性達佛深理故。十爲欲令守眞常疾得道果
<lb ed="X" n="0678c16"/><lb ed="R059" n="0104a17"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0678c17"/><lb ed="R059" n="0104a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0678c1701">初句標牒。謂下釋義二。先總。如來等引華嚴出現
<lb ed="X" n="0678c18"/><lb ed="R059" n="0104b01"/>文。非一緣一事者。如酬因應請顯理度生也。譬如
<lb ed="X" n="0678c19"/><lb ed="R059" n="0104b02"/>等引智度論文。以喩證上法也。今下合也。一下次
<lb ed="X" n="0678c20"/><lb ed="R059" n="0104b03"/>別。佛未出時。凡夫造諸惡逆。外道起諸邪見。迷昧
<lb ed="X" n="0678c21"/><lb ed="R059" n="0104b04"/>六塵。沉淪於四趣之中。纏綿五葢。沒溺於三途之
<lb ed="X" n="0678c22"/><lb ed="R059" n="0104b05"/>下。及佛降靈。說此妙典。能令凡外。不起邪非。罪滅
<lb ed="X" n="0678c23"/><lb ed="R059" n="0104b06"/>福生。離苦得樂也。下云。衆生以十事爲善。亦以十
<lb ed="X" n="0678c24"/><lb ed="R059" n="0104b07"/>事爲惡。改惡行善。罪自消滅。又云。被辱不瞋難。不
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0679a" n="0679a"/>
<lb ed="X" n="0679a01"/><lb ed="R059" n="0104b08"/>說是非難。忍辱多力。不懷惡故。忍者無惡。必爲人
<lb ed="X" n="0679a02"/><lb ed="R059" n="0104b09"/>尊<note place="inline">如四五六七八章等</note>。二下。雖解在家多諸罪累。剃除鬚髮
<lb ed="X" n="0679a03"/><lb ed="R059" n="0104b10"/>而爲沙門。未得離生脫死之方。寧有超凡入聖之
<lb ed="X" n="0679a04"/><lb ed="R059" n="0104b11"/>路。佛說此經。能令戒七支登四果。知人命呼吸間。
<lb ed="X" n="0679a05"/><lb ed="R059" n="0104b12"/>一心學道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0679a0501" n="0679a0501"/><anchor xml:id="beg0679a0501" n="0679a0501"/>已<anchor xml:id="end0679a0501"/>。下云。如牛行淤泥中。疲極不敢迴
<lb ed="X" n="0679a06"/><lb ed="R059" n="0104b13"/>顧。急走出之。方可蘇息<note place="inline">如一二三三十八四十一章等</note>。三下。權乘
<lb ed="X" n="0679a07"/><lb ed="R059" n="0104b14"/>者。卽三乘五乘等人也。未聞經前。菩薩則退大向
<lb ed="X" n="0679a08"/><lb ed="R059" n="0104b15"/>小。二乘則沉空滯寂。人天則享福受樂。旣聞經後。
<lb ed="X" n="0679a09"/><lb ed="R059" n="0104b16"/>人天也願超三界。下云。得羅漢乃可信汝意<note place="inline">二十八章</note>。
<lb ed="X" n="0679a10"/><lb ed="R059" n="0104b17"/>視大千如訶子<note place="inline">四十二章</note>。二乘也回小向大。下云。發菩
<lb ed="X" n="0679a11"/><lb ed="R059" n="0104b18"/>提心難<note place="inline">三十六中</note>隨化度人難<note place="inline">十三中</note>。菩薩也會權歸實。
<lb ed="X" n="0679a12"/><lb ed="R059" n="0105a01"/>從因趣果。下云。知識靈覺卽是菩提。得道疾矣<note place="inline">二十
<lb ed="X" n="0679a13"/><lb ed="R059" n="0105a02"/>章。總證也</note>。又云。佛涅槃如夕寤。無上乘如夢金<note place="inline">四十二章。別證
<lb ed="X" n="0679a14"/><lb ed="R059" n="0105a03"/>會漸歸頓</note>。又云。喜助人之施道。得福還有盡不。佛言。如
<lb ed="X" n="0679a15"/><lb ed="R059" n="0105a04"/>一炬火然百千炬。火盡不耶<note place="inline">十章。會偏歸圓</note>。則知開悟權
<lb ed="X" n="0679a16"/><lb ed="R059" n="0105a05"/>敎五乘者。無越此經矣。四下。一切衆生。皆以淫欲
<lb ed="X" n="0679a17"/><lb ed="R059" n="0105a06"/>而正性命。是故欲爲輪迴之本。楞嚴云。想愛同結
<lb ed="X" n="0679a18"/><lb ed="R059" n="0105a07"/>愛不能離。則諸世間父母子孫相生不斷。是等則
<lb ed="X" n="0679a19"/><lb ed="R059" n="0105a08"/>以欲貪爲本。十住斷結經云。是時座中有四億衆。
<lb ed="X" n="0679a20"/><lb ed="R059" n="0105a09"/>自知死此生彼牽連不斷。欲爲之源。今說此經。初
<lb ed="X" n="0679a21"/><lb ed="R059" n="0105a10"/>後皆明斷愛離欲去婬遠色爲得解脫之本。愛心
<lb ed="X" n="0679a22"/><lb ed="R059" n="0105a11"/>不除塵不可出。下云。愼勿視女色。亦莫共言語。又
<lb ed="X" n="0679a23"/><lb ed="R059" n="0105a12"/>云。當觀欲情。甚於淤泥等<note place="inline">前後共十九章</note>。五下。六塵色境。
<lb ed="X" n="0679a24"/><lb ed="R059" n="0105a13"/>如幻泡影。三界火宅。八苦交煎。凡外不了執眞常
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0679b" n="0679b"/>
<lb ed="X" n="0679b01"/><lb ed="R059" n="0105a14"/>樂。起諸惑業。輪轉不休。故說此經令悟無常。下云。
<lb ed="X" n="0679b02"/><lb ed="R059" n="0105a15"/>觀天地非常。世界非常<note place="inline">二十中</note>。又云。視王位如隙塵。
<lb ed="X" n="0679b03"/><lb ed="R059" n="0105a16"/>寶玉如瓦礫。紈素如敝帛。興化如四時<note place="inline">四十二中</note>。</p><p xml:id="pX37p0679b0320" cb:place="inline">淨名
<lb ed="X" n="0679b04"/><lb ed="R059" n="0105a17"/>云。所見色與盲等。所聞聲與響等。所齅香與風等。
<lb ed="X" n="0679b05"/><lb ed="R059" n="0105a18"/>所食味不分別。受諸觸如智證。觀諸法如幻化。楞
<lb ed="X" n="0679b06"/><lb ed="R059" n="0105b01"/>嚴云。見聞如幻翳。三界若空華。華嚴云。住於夢定
<lb ed="X" n="0679b07"/><lb ed="R059" n="0105b02"/>者。了世皆如夢。則塵界苦空。豈可貪戀耶。六下。一
<lb ed="X" n="0679b08"/><lb ed="R059" n="0105b03"/>切男女身分。皆有無量過患。貪欲之獄恒爲煩惱
<lb ed="X" n="0679b09"/><lb ed="R059" n="0105b04"/>繫纏。臭穢之坑常被諸虫唼食。似行廁而五種不
<lb ed="X" n="0679b10"/><lb ed="R059" n="0105b05"/>淨。若漏囊而九孔常流。嗔恚毒蛇起害心而戕慧
<lb ed="X" n="0679b11"/><lb ed="R059" n="0105b06"/>命。愚痴羅刹執我見而噉智身。不堅似芭蕉水沫。
<lb ed="X" n="0679b12"/><lb ed="R059" n="0105b07"/>無常如<g ref="#CB08504">𦦨</g>影電光。雖灌吞而反作冤仇。每將養而
<lb ed="X" n="0679b13"/><lb ed="R059" n="0105b08"/>罔知報恩。猶惡賊而擧世皆嫌。類死狗而諸賢並
<lb ed="X" n="0679b14"/><lb ed="R059" n="0105b09"/>棄。奈何凡迷。從無始來。執身爲我。因寶我故。貪求
<lb ed="X" n="0679b15"/><lb ed="R059" n="0105b10"/>名利欲榮益我。忿恨違情恐侵損我。非理計較展
<lb ed="X" n="0679b16"/><lb ed="R059" n="0105b11"/>轉相續。若能常觀此身本來無我不淨。卽三毒自
<lb ed="X" n="0679b17"/><lb ed="R059" n="0105b12"/>滅。三界自離也。下云。當念身中四大無我<note place="inline">二十一中</note>等。
<lb ed="X" n="0679b18"/><lb ed="R059" n="0105b13"/>又有貪女色者。不知羅衣<g ref="#CB00746">𦋐</g>了膿囊。錦被遮却屎
<lb ed="X" n="0679b19"/><lb ed="R059" n="0105b14"/>尿桶。簪華草於腥臊頭上。帶麝香於臭皮袋畔。外
<lb ed="X" n="0679b20"/><lb ed="R059" n="0105b15"/>假粉塗。內惟虫聚。鮑肆廁孔。糞丸瘡疱。猶如彩畵
<lb ed="X" n="0679b21"/><lb ed="R059" n="0105b16"/>甁中多盛膿血糞穢。亦如西域尸陀林樹。果如初
<lb ed="X" n="0679b22"/><lb ed="R059" n="0105b17"/>生孩子色甚鮮白。須臾墮在地上脹爛臭穢。女身
<lb ed="X" n="0679b23"/><lb ed="R059" n="0105b18"/>亦爾。鯹羶垢惡。如何迷昧漢尙逞風流。却似廁虫
<lb ed="X" n="0679b24"/><lb ed="R059" n="0106a01"/>樂糞。懞懂郞猶生顚倒。好像靑蠅逐臭。眼前圖快
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0679c" n="0679c"/>
<lb ed="X" n="0679c01"/><lb ed="R059" n="0106a02"/>活不及一時。身後受苦報經歷多劫。縱使妻兒相
<lb ed="X" n="0679c02"/><lb ed="R059" n="0106a03"/>惜無計爲君。假饒骨肉滿前有誰替汝。佛說此經。
<lb ed="X" n="0679c03"/><lb ed="R059" n="0106a04"/>令離女色。大患莫切于有身。大苦莫甚於有欲。是
<lb ed="X" n="0679c04"/><lb ed="R059" n="0106a05"/>故見諸女身。當作糞囊行廁膿袋<g ref="#CB01961">䖝</g>窟觀。惡瘡穢
<lb ed="X" n="0679c05"/><lb ed="R059" n="0106a06"/>器火<anchor xml:id="nkr_note_add_0679c0501" n="0679c0501"/><anchor xml:id="beg0679c0501" n="0679c0501"/>坑<anchor xml:id="end0679c0501"/>華箭觀。無底枯井觀。杻械枷鎖觀。癆病癰
<lb ed="X" n="0679c06"/><lb ed="R059" n="0106a07"/>毒死尸<g ref="#CB01265">䏺</g>脹觀。髑髏骨鎖火燒歸塵觀等。若能如
<lb ed="X" n="0679c07"/><lb ed="R059" n="0106a08"/>是。自然出離五欲成證四果也。下云。於色不捨如
<lb ed="X" n="0679c08"/><lb ed="R059" n="0106a09"/>刀上蜜。有割舌患<note place="inline">二十三中</note>。又云。繫於妻子甚於牢獄。
<lb ed="X" n="0679c09"/><lb ed="R059" n="0106a10"/>情愛於色。投泥自溺<note place="inline">二十四中</note>。無能爲道<note place="inline">二十五</note>。執炬燒
<lb ed="X" n="0679c10"/><lb ed="R059" n="0106a11"/>手<note place="inline">二十六</note>。禍殃橫生<note place="inline">二十八</note>。種種憂怖<note place="inline">三十二</note>等。是則無
<lb ed="X" n="0679c11"/><lb ed="R059" n="0106a12"/>我觀爲破身見之本。不淨觀爲斷色貪之根。求道
<lb ed="X" n="0679c12"/><lb ed="R059" n="0106a13"/>者可不修歟。七下。欲階聖位。須修玅行。萬行不修
<lb ed="X" n="0679c13"/><lb ed="R059" n="0106a14"/>諸位徒設。撥無因果墮於斷見外道。畢竟寂滅同
<lb ed="X" n="0679c14"/><lb ed="R059" n="0106a15"/>於偏空二乘。今則持七支戒進四眞道。一取足<note place="inline">三</note>
<lb ed="X" n="0679c15"/><lb ed="R059" n="0106a16"/>行善<note place="inline">四</note>悔過<note place="inline">五</note>孝親<note place="inline">十二</note>明大力<note place="inline">十五六</note>滅衆魔<note place="inline">三十三</note>
<lb ed="X" n="0679c16"/><lb ed="R059" n="0106a17"/>發菩提心<note place="inline">三十六</note>方便化度<note place="inline">十三</note>此卽入於大乘者也。</p>
<lb ed="X" n="0679c17"/><lb ed="R059" n="0106a18"/><p xml:id="pX37p0679c1701">八下。根身器界。生滅萬變。總是水中月影。空裏花
<lb ed="X" n="0679c18"/><lb ed="R059" n="0106b01"/>光。聖人了知虗妄無取捨心。所以隨處自在得大
<lb ed="X" n="0679c19"/><lb ed="R059" n="0106b02"/>安樂。凡夫於此執以爲實。愛憎取捨煩惱熾然。因
<lb ed="X" n="0679c20"/><lb ed="R059" n="0106b03"/>惑造業。因業受苦。皆由不能識破而<anchor xml:id="nkr_note_add_0679c2001" n="0679c2001"/><anchor xml:id="beg0679c2001" n="0679c2001"/>已<anchor xml:id="end0679c2001"/>。譬如兩人。
<lb ed="X" n="0679c21"/><lb ed="R059" n="0106b04"/>同觀水中之月。愚者妄謂實月欲圖撈取費力懊
<lb ed="X" n="0679c22"/><lb ed="R059" n="0106b05"/>惱。智者了知虗妄袖手安坐快樂自在。永嘉集云。
<lb ed="X" n="0679c23"/><lb ed="R059" n="0106b06"/>心與空相應。譏毀讚譽何憂何喜。身與空相應。刀
<lb ed="X" n="0679c24"/><lb ed="R059" n="0106b07"/>割香塗何苦何樂。依報與空相應。施與劫奪何得
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0680a" n="0680a"/>
<lb ed="X" n="0680a01"/><lb ed="R059" n="0106b08"/>何失。今敎興也。正令知幻。以般若照五蘊皆空。聚
<lb ed="X" n="0680a02"/><lb ed="R059" n="0106b09"/>沫之色旣虗。水泡之受何有。陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>之想非實。芭蕉
<lb ed="X" n="0680a03"/><lb ed="R059" n="0106b10"/>之行唯空。幻識倐爾無依。空大湛然不動窮四大
<lb ed="X" n="0680a04"/><lb ed="R059" n="0106b11"/>根本。性相尙無。則六根枝條影響奚有。身見旣不
<lb ed="X" n="0680a05"/><lb ed="R059" n="0106b12"/>立。妄境又無從。理窮於此。人法俱空。見五陰中無
<lb ed="X" n="0680a06"/><lb ed="R059" n="0106b13"/>有主宰。卽人空慧。見六根上皆如幻化。卽法空慧。
<lb ed="X" n="0680a07"/><lb ed="R059" n="0106b14"/>下云。內無所得。外無所求<note place="inline">二中</note>。觸事無心。對境不動
<lb ed="X" n="0680a08"/><lb ed="R059" n="0106b15"/><note place="inline">十三</note>。念無念念。行無行行<note place="inline">十九</note>。無修無證<note place="inline">三十六中</note>。如化如
<lb ed="X" n="0680a09"/><lb ed="R059" n="0106b16"/>夢等<note place="inline">四十二中</note>。九下。此心凡聖之宅根境之原。凡愚執
<lb ed="X" n="0680a10"/><lb ed="R059" n="0106b17"/>作阿賴耶識。成生死苦惱之因。聖者達爲如來藏
<lb ed="X" n="0680a11"/><lb ed="R059" n="0106b18"/>心。受涅槃常樂之果。衆生隨情執重。不信有如來
<lb ed="X" n="0680a12"/><lb ed="R059" n="0107a01"/>藏。念念昧如來法界之性。步步造衆生業果之因。
<lb ed="X" n="0680a13"/><lb ed="R059" n="0107a02"/>惡業日新。苦緣無盡。于安隱處生衰惱心。向解脫
<lb ed="X" n="0680a14"/><lb ed="R059" n="0107a03"/>內成繫縛果。受<g ref="#CB08504">𦦨</g>口針喉之體。經劫而饑火焚燒。
<lb ed="X" n="0680a15"/><lb ed="R059" n="0107a04"/>作披毛戴角之身。觸目而網羅縈絆。或墮無間獄。
<lb ed="X" n="0680a16"/><lb ed="R059" n="0107a05"/>抱劇苦而常處火輪。或生修羅宮。起鬪諍而恒雨
<lb ed="X" n="0680a17"/><lb ed="R059" n="0107a06"/>刀劒。或暫居人界。刹那而八苦交煎。或偶處天宮。
<lb ed="X" n="0680a18"/><lb ed="R059" n="0107a07"/>倐忽而五衰陷墜。長沉三障。不出四魔。皆爲不知
<lb ed="X" n="0680a19"/><lb ed="R059" n="0107a08"/>如來藏心。遺失唯識妙性。背眞慈父。傭賃外方。捨
<lb ed="X" n="0680a20"/><lb ed="R059" n="0107a09"/>大智王。依投他國。是以諸佛驚入火宅。說三乘敎。
<lb ed="X" n="0680a21"/><lb ed="R059" n="0107a10"/>引導衆生。出離三界。開悟之方唯在明心。心有大
<lb ed="X" n="0680a22"/><lb ed="R059" n="0107a11"/>小。理有淺深。明六識心性。達我空眞如理。成小乘
<lb ed="X" n="0680a23"/><lb ed="R059" n="0107a12"/>敎果。明八識心性。達法空眞如理。成大乘分敎果。
<lb ed="X" n="0680a24"/><lb ed="R059" n="0107a13"/>明無生心性。達二空眞如理。成大乘始敎果。明如
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0680b" n="0680b"/>
<lb ed="X" n="0680b01"/><lb ed="R059" n="0107a14"/>來藏心性。達依言不空眞如理。成大乘終實敎果。
<lb ed="X" n="0680b02"/><lb ed="R059" n="0107a15"/>明自覺境智心性。達離言眞如理。成一乘頓敎果。
<lb ed="X" n="0680b03"/><lb ed="R059" n="0107a16"/>明圓融無盡心。達一眞法界眞如理。成一乘圓敎
<lb ed="X" n="0680b04"/><lb ed="R059" n="0107a17"/>果。如此理性一通。自可從凡夫而圓妙覺矣。下云。
<lb ed="X" n="0680b05"/><lb ed="R059" n="0107a18"/>識心達本<note place="inline">一章</note>。達佛深理<note place="inline">二章</note>。觀靈覺卽菩提<note place="inline">二十中</note>。又
<lb ed="X" n="0680b06"/><lb ed="R059" n="0107b01"/>云。心如功曹<note place="inline">三十一中</note>。學道應當堅持其心<note place="inline">三十三中</note>。心若
<lb ed="X" n="0680b07"/><lb ed="R059" n="0107b02"/>調適道可得矣<note place="inline">三十四中</note>。十下。一切塵境。皆從識變。無
<lb ed="X" n="0680b08"/><lb ed="R059" n="0107b03"/>盡諸法並逐想生。離識無塵。離想無法。如此明達。
<lb ed="X" n="0680b09"/><lb ed="R059" n="0107b04"/>頓悟前非。杌見鬼空。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0680001" n="0680001"/>蠅消蛇想。終不更待空裏之
<lb ed="X" n="0680b10"/><lb ed="R059" n="0107b05"/>華將期結果。取夢中之物擬欲牢藏。遂乃靜慮虗
<lb ed="X" n="0680b11"/><lb ed="R059" n="0107b06"/>襟。若凌空之逸翮。隨緣養性。猶縱浪之虗舟。畢故
<lb ed="X" n="0680b12"/><lb ed="R059" n="0107b07"/>不造新。契眞而合道。故楞嚴云。以諸衆生從無始
<lb ed="X" n="0680b13"/><lb ed="R059" n="0107b08"/>來。循諸色聲逐念流轉。曾不開悟性淨妙常。不循
<lb ed="X" n="0680b14"/><lb ed="R059" n="0107b09"/>所常逐諸生滅。由是生生雜染流轉。若棄生滅。守
<lb ed="X" n="0680b15"/><lb ed="R059" n="0107b10"/>於眞常。常光現前。根塵識心應時銷落。則汝法眼
<lb ed="X" n="0680b16"/><lb ed="R059" n="0107b11"/>應時淸明。云何不成無上知覺。下云。守志奉道。其
<lb ed="X" n="0680b17"/><lb ed="R059" n="0107b12"/>道甚大<note place="inline">九章</note>。又云。淨心守志可會至道<note place="inline">十四中</note>。又云。學
<lb ed="X" n="0680b18"/><lb ed="R059" n="0107b13"/>道之人。不爲情惑。不爲邪嬈。精進無爲。吾保此人
<lb ed="X" n="0680b19"/><lb ed="R059" n="0107b14"/>必得道矣。準知居之切時。循常守眞。不起妄念。乃
<lb ed="X" n="0680b20"/><lb ed="R059" n="0107b15"/>是修證之要門也。</p><p xml:id="pX37p0680b2008" cb:place="inline">此十因中。前三約人。後七約法。
<lb ed="X" n="0680b21"/><lb ed="R059" n="0107b16"/>四五六小敎義也。七相宗。八空宗。九終敎。十頓敎。
<lb ed="X" n="0680b22"/><lb ed="R059" n="0107b17"/>又後二兼圓敎義。若序其生起者。如來說經。專爲
<lb ed="X" n="0680b23"/><lb ed="R059" n="0107b18"/>度生。生可愍者莫於凡外。故初爲在家。令其染者
<lb ed="X" n="0680b24"/><lb ed="R059" n="0108a01"/>淨耳。二所以染轉淨者。欲其出三界火宅家故。三
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0680c" n="0680c"/>
<lb ed="X" n="0680c01"/><lb ed="R059" n="0108a02"/>旣得超凡入聖。爲欲回小向大。會三歸一故。四五
<lb ed="X" n="0680c02"/><lb ed="R059" n="0108a03"/>性等人出二死者。必有斷絕輪迴法故。五欲斷愛
<lb ed="X" n="0680c03"/><lb ed="R059" n="0108a04"/>根。應觀塵界苦空。六出三界苦。須悟根身無我。七
<lb ed="X" n="0680c04"/><lb ed="R059" n="0108a05"/>欲得二空。當修二無我觀六度萬行。八雖常行行
<lb ed="X" n="0680c05"/><lb ed="R059" n="0108a06"/>度生。而不住於法相。九欲不著相。在於明心。十若
<lb ed="X" n="0680c06"/><lb ed="R059" n="0108a07"/>使明心達理。須當淨意守眞。又由守眞得道。所以
<lb ed="X" n="0680c07"/><lb ed="R059" n="0108a08"/>令在家改過。出家超生。如此始終鈎鎖不斷。故此
<lb ed="X" n="0680c08"/><lb ed="R059" n="0108a09"/>敎興有多緣也。</p><p xml:id="pX37p0680c0807" cb:place="inline">△二藏攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0680c09"/><lb ed="R059" n="0108a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0680c0901">二藏攝者。三藏之中契經藏攝。二藏之內聲聞藏攝。
<lb ed="X" n="0680c10"/><lb ed="R059" n="0108a11"/>於五乘中後三乘攝。十二分敎長行文攝。於三時中
<lb ed="X" n="0680c11"/><lb ed="R059" n="0108a12"/>轉照初轉時攝。十化儀門隨機不定門攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0680c12"/><lb ed="R059" n="0108a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0680c1201">二下。標章門。三下釋義相五。初藏攝三藏者。謂經
<lb ed="X" n="0680c13"/><lb ed="R059" n="0108a14"/>藏律藏論藏也。於三學中。經詮定學。律詮戒學。論
<lb ed="X" n="0680c14"/><lb ed="R059" n="0108a15"/>詮慧學。契經者。契理契機之經也。而云攝者。以此
<lb ed="X" n="0680c15"/><lb ed="R059" n="0108a16"/>經中。佛自直說四諦觀。無我觀。無常觀。菩提觀。乃
<lb ed="X" n="0680c16"/><lb ed="R059" n="0108a17"/>至對境不動。心行平等。守眞合道。定如須彌。故是
<lb ed="X" n="0680c17"/><lb ed="R059" n="0108a18"/>契經藏攝。詮定學也。下云。吾經亦爾其義皆快。亦
<lb ed="X" n="0680c18"/><lb ed="R059" n="0108b01"/>兼律論少分。下云。憶念吾戒必得道果。兼律義也。
<lb ed="X" n="0680c19"/><lb ed="R059" n="0108b02"/>又問答人命在幾間。兼論義也。二藏者。謂聲聞藏
<lb ed="X" n="0680c20"/><lb ed="R059" n="0108b03"/>菩薩藏也。此經正爲二乘。傍化菩薩。故無菩薩在
<lb ed="X" n="0680c21"/><lb ed="R059" n="0108b04"/>會。而云觀菩提視佛道。亦是引攝小乘回向於大
<lb ed="X" n="0680c22"/><lb ed="R059" n="0108b05"/>乘也。故是聲聞藏攝。約兼亦可菩薩藏攝。發心度
<lb ed="X" n="0680c23"/><lb ed="R059" n="0108b06"/>人。大乘義也。於下。二。乘攝。五乘者謂人天聲聞緣
<lb ed="X" n="0680c24"/><lb ed="R059" n="0108b07"/>覺菩薩五乘也。人則三歸五戒。天則十善八定。聲
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0681a" n="0681a"/>
<lb ed="X" n="0681a01"/><lb ed="R059" n="0108b08"/>聞四諦法門。緣覺十二因緣。菩薩六度二果。今此
<lb ed="X" n="0681a02"/><lb ed="R059" n="0108b09"/>經中。談四果。度衆生。視涅槃。守一眞。不說歸戒禪
<lb ed="X" n="0681a03"/><lb ed="R059" n="0108b10"/>善。故非人天。乃是後三攝也。十下。三分攝。十二分
<lb ed="X" n="0681a04"/><lb ed="R059" n="0108b11"/>者。一長行。二重頌。三授記。四孤起。五因緣。六無問
<lb ed="X" n="0681a05"/><lb ed="R059" n="0108b12"/>自說。七本事。八本生。九方廣。十未曾有。十一譬喩。
<lb ed="X" n="0681a06"/><lb ed="R059" n="0108b13"/>十二論議。長行攝者。始從爾時世尊成道。終至比
<lb ed="X" n="0681a07"/><lb ed="R059" n="0108b14"/>丘歡喜奉行。皆屬長行文義。無有重頌等故。略兼
<lb ed="X" n="0681a08"/><lb ed="R059" n="0108b15"/>自說譬喩論議。四十餘章。不待請問。自說也。磨鏡。
<lb ed="X" n="0681a09"/><lb ed="R059" n="0108b16"/>澄水。炬室。蜜刀等。譬喩也。問命道。答明力。商火善。
<lb ed="X" n="0681a10"/><lb ed="R059" n="0108b17"/>較琴道。論議也。於下。四時攝。三時者。謂先照時轉
<lb ed="X" n="0681a11"/><lb ed="R059" n="0108b18"/>照時還照時也。初轉攝者。葢轉照中又開三時。一
<lb ed="X" n="0681a12"/><lb ed="R059" n="0109a01"/>初轉時。如日出<anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1201" n="0681a1201"/><anchor xml:id="beg0681a1201" n="0681a1201"/>已<anchor xml:id="end0681a1201"/>自下轉上也。次中轉時。如日昇
<lb ed="X" n="0681a13"/><lb ed="R059" n="0109a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1301" n="0681a1301"/><anchor xml:id="beg0681a1301" n="0681a1301"/>已<anchor xml:id="end0681a1301"/>自東轉西也。三後轉時。如日暮<anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1302" n="0681a1302"/><anchor xml:id="beg0681a1302" n="0681a1302"/>已<anchor xml:id="end0681a1302"/>自上轉下也。
<lb ed="X" n="0681a14"/><lb ed="R059" n="0109a03"/>今此一經。卽在<name role="" type="person">鹿野苑</name>中。度五比丘之後而說。故
<lb ed="X" n="0681a15"/><lb ed="R059" n="0109a04"/>屬初轉非中後也。問。若爾。何以通大乘耶。答。以一
<lb ed="X" n="0681a16"/><lb ed="R059" n="0109a05"/>時會不唯局一小乘敎故。密迹力士經說。佛初成
<lb ed="X" n="0681a17"/><lb ed="R059" n="0109a06"/>道竟。七日思惟<anchor xml:id="nkr_note_add_0681a1701" n="0681a1701"/><anchor xml:id="beg0681a1701" n="0681a1701"/>已<anchor xml:id="end0681a1701"/>。卽於鹿園中爲轉法輪。廣益三
<lb ed="X" n="0681a18"/><lb ed="R059" n="0109a07"/>乘衆。得大小等果。大品經云。佛初在鹿野。轉四諦
<lb ed="X" n="0681a19"/><lb ed="R059" n="0109a08"/>法輪。無量衆生發聲聞心。無量衆生發獨覺心。無
<lb ed="X" n="0681a20"/><lb ed="R059" n="0109a09"/>量衆生發菩提心。行六度等。</p><p xml:id="pX37p0681a2012" cb:place="inline">十下。五儀攝。華嚴疏
<lb ed="X" n="0681a21"/><lb ed="R059" n="0109a10"/>鈔化儀有十。一本末差別門。二依本起末門。三攝
<lb ed="X" n="0681a22"/><lb ed="R059" n="0109a11"/>末歸本門。四本末無礙門。五隨機不定門。六顯密
<lb ed="X" n="0681a23"/><lb ed="R059" n="0109a12"/>同時門。七一時頓演門。八寂寞無言門。九該通三
<lb ed="X" n="0681a24"/><lb ed="R059" n="0109a13"/>際門。十重重無盡門。不定攝者。以此經義。隨聞一
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0681b" n="0681b"/>
<lb ed="X" n="0681b01"/><lb ed="R059" n="0109a14"/>章一句各各異解不同。如云識自心源。達佛深理。
<lb ed="X" n="0681b02"/><lb ed="R059" n="0109a15"/>悟無爲法。亦有人小乘者。或有成相宗者。又有會
<lb ed="X" n="0681b03"/><lb ed="R059" n="0109a16"/>實敎者。如云心不繫道。亦不結業。無念作。非修證。
<lb ed="X" n="0681b04"/><lb ed="R059" n="0109a17"/>不歷諸位而自崇最。或有悟偏眞者。亦有解無相
<lb ed="X" n="0681b05"/><lb ed="R059" n="0109a18"/>者。復有住頓敎者。餘諸文言。例此可知。故下喩云。
<lb ed="X" n="0681b06"/><lb ed="R059" n="0109b01"/>譬如食蜜中邊皆甜。則十門內不定攝矣。亦可兼
<lb ed="X" n="0681b07"/><lb ed="R059" n="0109b02"/>差別門無礙門中。顯了三乘通益三機一分之義。
<lb ed="X" n="0681b08"/><lb ed="R059" n="0109b03"/>下云。飯一羅漢不如飯一支佛。飯一支佛不如飯
<lb ed="X" n="0681b09"/><lb ed="R059" n="0109b04"/>一諸佛等。</p><p xml:id="pX37p0681b0905" cb:place="inline">△三敎義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0681b10"/><lb ed="R059" n="0109b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0681b1001">三敎義者。分別分齊。開爲二門。一約敎詮法通局顯
<lb ed="X" n="0681b11"/><lb ed="R059" n="0109b06"/>分齊。敎類有五。</p><p xml:id="pX37p0681b1107" cb:place="inline">一小敎。唯談人空故。二始敎。但明法
<lb ed="X" n="0681b12"/><lb ed="R059" n="0109b07"/>空故。亦名分敎。但說法相故。三終敎。復說中道故。亦
<lb ed="X" n="0681b13"/><lb ed="R059" n="0109b08"/>名實敎。多談法性故。四頓敎。唯辨眞性故。五圓敎。直
<lb ed="X" n="0681b14"/><lb ed="R059" n="0109b09"/>談法界故。初一小乘。二三大乘。四五一乘。</p><p xml:id="pX37p0681b1417" cb:place="inline">若將此經
<lb ed="X" n="0681b15"/><lb ed="R059" n="0109b10"/>顯分齊者。正屬小乘敎。下云。世界非常。四大無我。爲
<lb ed="X" n="0681b16"/><lb ed="R059" n="0109b11"/>四眞道。成四向果。亦可兼通餘四敎。發菩提心。隨化
<lb ed="X" n="0681b17"/><lb ed="R059" n="0109b12"/>度人。分敎義也。無修無行。會者近爾。始敎義也。覺卽
<lb ed="X" n="0681b18"/><lb ed="R059" n="0109b13"/>菩提。得道甚疾。終實義也。識自心源。不歷諸位。頓敎
<lb ed="X" n="0681b19"/><lb ed="R059" n="0109b14"/>義也。經如食蜜邊中皆甜。圓敎義也。二約法生起本
<lb ed="X" n="0681b20"/><lb ed="R059" n="0109b15"/>末顯分齊。法相亦五。</p><p xml:id="pX37p0681b2009" cb:place="inline">初唯一心爲本源。所言法者。謂
<lb ed="X" n="0681b21"/><lb ed="R059" n="0109b16"/>衆生心。是心則攝一切世間出世間法。卽華嚴明一
<lb ed="X" n="0681b22"/><lb ed="R059" n="0109b17"/>眞法界心也。圓敎齊此。</p><p xml:id="pX37p0681b2210" cb:place="inline">二依一心開二門。一者心眞
<lb ed="X" n="0681b23"/><lb ed="R059" n="0109b18"/>如門。所謂心性不生不滅。卽頓敎分齊也。始敎中空
<lb ed="X" n="0681b24"/><lb ed="R059" n="0110a01"/>義。亦是密說此門。以空宗人不知如來遣相處以爲
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0681c" n="0681c"/>
<lb ed="X" n="0681c01"/><lb ed="R059" n="0110a02"/>顯眞性。故非彼分。二者心生滅門。謂依如來藏故。有
<lb ed="X" n="0681c02"/><lb ed="R059" n="0110a03"/>生滅心。所謂不生不滅與生滅和合。非一非異。名爲
<lb ed="X" n="0681c03"/><lb ed="R059" n="0110a04"/>阿梨耶識。卽終敎分齊也。分敎中識義。亦是密說此
<lb ed="X" n="0681c04"/><lb ed="R059" n="0110a05"/>門。以相宗人不知佛說如來藏以爲阿賴耶。故非彼
<lb ed="X" n="0681c05"/><lb ed="R059" n="0110a06"/>分。三依後生滅門明二義。一者覺義。謂心體離念。等
<lb ed="X" n="0681c06"/><lb ed="R059" n="0110a07"/>虗空界。二者不覺義。謂不如實知眞如法一故。卽破
<lb ed="X" n="0681c07"/><lb ed="R059" n="0110a08"/>相宗。齊此覺義。以爲返本還源之地。以彼宗未明眞
<lb ed="X" n="0681c08"/><lb ed="R059" n="0110a09"/>空相卽眞如心性。故說諸法無不是空。縱有一法勝
<lb ed="X" n="0681c09"/><lb ed="R059" n="0110a10"/>涅槃者。我亦說爲如幻如夢。凡所有相皆是虗妄。離
<lb ed="X" n="0681c10"/><lb ed="R059" n="0110a11"/>念相者卽是法身。依此法身說名爲覺。故空宗詮法。
<lb ed="X" n="0681c11"/><lb ed="R059" n="0110a12"/>唯齊覺義。</p><p xml:id="pX37p0681c1105" cb:place="inline">四依後不覺義生三細。一業相。二轉相。三
<lb ed="X" n="0681c12"/><lb ed="R059" n="0110a13"/>現相。卽唯識宗齊此業相。以爲諸法生起之本。以彼
<lb ed="X" n="0681c13"/><lb ed="R059" n="0110a14"/>宗未明此三細等與眞如同以一心爲源。故說眞如
<lb ed="X" n="0681c14"/><lb ed="R059" n="0110a15"/>無知無覺。凝然不變。不許隨緣。但說八識生滅。縱轉
<lb ed="X" n="0681c15"/><lb ed="R059" n="0110a16"/>成四智。亦唯是有爲。不得卽理。故相宗詮法唯齊業
<lb ed="X" n="0681c16"/><lb ed="R059" n="0110a17"/>識。</p><p xml:id="pX37p0681c1602" cb:place="inline">五依後現相生六麤。一智相。二相續相。法執也。三
<lb ed="X" n="0681c17"/><lb ed="R059" n="0110a18"/>執取相。四計名字相。我執也。五起業相。六業繫苦相。
<lb ed="X" n="0681c18"/><lb ed="R059" n="0110b01"/>小乘敎明唯齊第三。<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c1801" n="0681c1801"/><anchor xml:id="beg0681c1801" n="0681c1801"/>但<anchor xml:id="end0681c1801"/>斷我執。未證法空故。人天乘
<lb ed="X" n="0681c19"/><lb ed="R059" n="0110b02"/>敎唯齊第五。<anchor xml:id="nkr_note_add_0681c1901" n="0681c1901"/><anchor xml:id="beg0681c1901" n="0681c1901"/>但<anchor xml:id="end0681c1901"/>知善惡業相。不識二執惑故。下云。識
<lb ed="X" n="0681c20"/><lb ed="R059" n="0110b03"/>心達本。無上一眞。卽一心也。心不繫道。亦不結業。卽
<lb ed="X" n="0681c21"/><lb ed="R059" n="0110b04"/>眞如也。心中濁興。心如功曹。卽生滅也。言語道斷非
<lb ed="X" n="0681c22"/><lb ed="R059" n="0110b05"/>物所拘。會者近爾迷者遠乎。卽覺不覺義也。欲生於
<lb ed="X" n="0681c23"/><lb ed="R059" n="0110b06"/>汝意。意以思想生。卽三細也。邪心不止斷陰何益。智
<lb ed="X" n="0681c24"/><lb ed="R059" n="0110b07"/>相續義。人隨情欲求於聲名。取名字義。勿與色會會
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0682a" n="0682a"/>
<lb ed="X" n="0682a01"/><lb ed="R059" n="0110b08"/>卽禍生。業苦相義。卽六麤也。是知此經。具詮本末矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0682a02"/><lb ed="R059" n="0110b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0682a0201">三下標章。分下釋義。先總列。</p><p xml:id="pX37p0682a0212" cb:place="inline">一下。次別明二。初敎
<lb ed="X" n="0682a03"/><lb ed="R059" n="0110b10"/>唯人空者。少說法空故。但法空者。未盡大乘不空
<lb ed="X" n="0682a04"/><lb ed="R059" n="0110b11"/>理故。但法相者。有不成佛。未盡大乘法性理故。說
<lb ed="X" n="0682a05"/><lb ed="R059" n="0110b12"/>中道者。談緣起無性之理。揀非空宗無相。不說妙
<lb ed="X" n="0682a06"/><lb ed="R059" n="0110b13"/>有也。多法性者。無性闡提悉當成佛。方盡大乘法
<lb ed="X" n="0682a07"/><lb ed="R059" n="0110b14"/>性之理。揀非唯識多談法相少及法性也。唯眞性
<lb ed="X" n="0682a08"/><lb ed="R059" n="0110b15"/>者。揀非終敎猶帶法相說也。談法界者。性海圓融。
<lb ed="X" n="0682a09"/><lb ed="R059" n="0110b16"/>緣起無礙故。初一下。依敎明乘也。若將下。以敎判
<lb ed="X" n="0682a10"/><lb ed="R059" n="0110b17"/>經也。正屬小者。四十章中明小多故。如云。佛爲解
<lb ed="X" n="0682a11"/><lb ed="R059" n="0110b18"/>說得須陀洹。透得此門出塵羅漢。得羅漢<anchor xml:id="nkr_note_add_0682a1101" n="0682a1101"/><anchor xml:id="beg0682a1101" n="0682a1101"/>已<anchor xml:id="end0682a1101"/>可信
<lb ed="X" n="0682a12"/><lb ed="R059" n="0111a01"/>汝意。此等皆小義也。二下。次法。依起信論所詮染
<lb ed="X" n="0682a13"/><lb ed="R059" n="0111a02"/>法。從本起末。略開五重也。卽華嚴下。所宗雖四法
<lb ed="X" n="0682a14"/><lb ed="R059" n="0111a03"/>界統唯一眞法界故。行願鈔云。一眞法界。卽諸佛
<lb ed="X" n="0682a15"/><lb ed="R059" n="0111a04"/>衆生本源淸淨心也。<note place="inline">文</note>密說此者。頓之離言絕相。
<lb ed="X" n="0682a16"/><lb ed="R059" n="0111a05"/>正爲顯眞如中體性。故於此門名爲顯了正說。始
<lb ed="X" n="0682a17"/><lb ed="R059" n="0111a06"/>之離言絕相。但爲明眞如上空相。故此稱名密意
<lb ed="X" n="0682a18"/><lb ed="R059" n="0111a07"/>傍說。原人論解云。破相義通兩勢。若取破相明空
<lb ed="X" n="0682a19"/><lb ed="R059" n="0111a08"/>爲大乘初門。合入始敎。卽當覺義。若取破相願性。
<lb ed="X" n="0682a20"/><lb ed="R059" n="0111a09"/>卽屬頓敎。當眞如門。長水記云。此眞如門說心性
<lb ed="X" n="0682a21"/><lb ed="R059" n="0111a10"/>不生不滅。乃至絕言絕慮。故是顯談。心經謂諸法
<lb ed="X" n="0682a22"/><lb ed="R059" n="0111a11"/>空相。卽是眞如之相。雖明其相。而不克顯眞如體
<lb ed="X" n="0682a23"/><lb ed="R059" n="0111a12"/>性。故云密說。</p><p xml:id="pX37p0682a2306" cb:place="inline"><note place="inline">文</note>二者下。原人論解云。論文於此作
<lb ed="X" n="0682a24"/><lb ed="R059" n="0111a13"/>兩重能所依。初重以如來藏爲所依總相。生滅不
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0682b" n="0682b"/>
<lb ed="X" n="0682b01"/><lb ed="R059" n="0111a14"/>生滅二義爲能依別相。不生滅心卽眞如。屬前頓
<lb ed="X" n="0682b02"/><lb ed="R059" n="0111a15"/>敎。生滅心卽根本無明。屬後始分敎。眞妄和合邊
<lb ed="X" n="0682b03"/><lb ed="R059" n="0111a16"/>正屬此終敎也。第二重以賴耶識爲所依總相。覺
<lb ed="X" n="0682b04"/><lb ed="R059" n="0111a17"/>不覺二義爲能依別相。由前不生滅眞心故有覺
<lb ed="X" n="0682b05"/><lb ed="R059" n="0111a18"/>義。覺義者。是眞如氣分故。屬後始敎。由前生滅妄
<lb ed="X" n="0682b06"/><lb ed="R059" n="0111b01"/>識。故有不覺義。不覺義者。是無明氣分故。屬後分
<lb ed="X" n="0682b07"/><lb ed="R059" n="0111b02"/>敎。二義未分<anchor xml:id="nkr_note_add_0682b0701" n="0682b0701"/><anchor xml:id="beg0682b0701" n="0682b0701"/>已<anchor xml:id="end0682b0701"/>前。屬此終敎。<note place="inline">文</note>故云阿梨耶識卽
<lb ed="X" n="0682b08"/><lb ed="R059" n="0111b03"/>終敎分齊也。終敎顯如來藏中心性。故稱顯了正
<lb ed="X" n="0682b09"/><lb ed="R059" n="0111b04"/>說。分敎但明如來藏中識相。故於此門名密說也。
<lb ed="X" n="0682b10"/><lb ed="R059" n="0111b05"/>長水記云。分敎雖說賴耶。而不說是藏性所成。今
<lb ed="X" n="0682b11"/><lb ed="R059" n="0111b06"/>說性成。故非彼分。密嚴經云。佛說如來藏以爲阿
<lb ed="X" n="0682b12"/><lb ed="R059" n="0111b07"/>賴耶。惡慧不能知藏卽賴耶識。<note place="inline">文</note>三下。約生法。先
<lb ed="X" n="0682b13"/><lb ed="R059" n="0111b08"/>標。一下。後釋。論云所言覺義者。謂心體離念。離念
<lb ed="X" n="0682b14"/><lb ed="R059" n="0111b09"/>相者。等虗空界無所不遍法界一相。卽是如來平
<lb ed="X" n="0682b15"/><lb ed="R059" n="0111b10"/>等法身。依此法身說名爲覺。所言不覺義者。謂不
<lb ed="X" n="0682b16"/><lb ed="R059" n="0111b11"/>如實知眞如法一故。不覺心起而有其念。則知悟
<lb ed="X" n="0682b17"/><lb ed="R059" n="0111b12"/>離念相。便名爲覺。迷離念相。便名不覺。故是空宗
<lb ed="X" n="0682b18"/><lb ed="R059" n="0111b13"/>齊也。卽破相下。顯分齊。</p><p xml:id="pX37p0682b1810" cb:place="inline">返本還源地者。論云。依本
<lb ed="X" n="0682b19"/><lb ed="R059" n="0111b14"/>覺故而有不覺。依不覺故說有始覺。何以故。本覺
<lb ed="X" n="0682b20"/><lb ed="R059" n="0111b15"/>義者。對始覺說。以始覺者卽同本覺。又以覺心源
<lb ed="X" n="0682b21"/><lb ed="R059" n="0111b16"/>故名究竟覺。不覺心源故非究竟覺。疏曰。以始覺
<lb ed="X" n="0682b22"/><lb ed="R059" n="0111b17"/>同本覺故則無本覺。平等平等。離言絕慮。尙無始
<lb ed="X" n="0682b23"/><lb ed="R059" n="0111b18"/>本之殊。況有三身之異。是故佛果圓融。翛然無寄
<lb ed="X" n="0682b24"/><lb ed="R059" n="0112a01"/><note place="inline">文</note>。問。此覺義與前眞如門何別。答。前眞如門但明
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0682c" n="0682c"/>
<lb ed="X" n="0682c01"/><lb ed="R059" n="0112a02"/>心體不變。此門覺義但顯染中淨相<note place="inline">本覺</note>。及反流<note place="inline">始覺</note>
<lb ed="X" n="0682c02"/><lb ed="R059" n="0112a03"/>還源<note place="inline">究竟覺</note>。故有顯性空相之不同也。以彼下。出所
<lb ed="X" n="0682c03"/><lb ed="R059" n="0112a04"/>以。問。云何起信疏中無此一段文耶。答。有二意。一
<lb ed="X" n="0682c04"/><lb ed="R059" n="0112a05"/>疏主以離言破相。顯眞如義同。故於眞如門中便
<lb ed="X" n="0682c05"/><lb ed="R059" n="0112a06"/>預判云。始敎空義亦密說此。令人會通也。覺義中
<lb ed="X" n="0682c06"/><lb ed="R059" n="0112a07"/>不釋者。旣上二門中。判始分二敎密說非分。下三
<lb ed="X" n="0682c07"/><lb ed="R059" n="0112a08"/>細內。配分敎唯識。則二覺義中顯說始敎眞空。義
<lb ed="X" n="0682c08"/><lb ed="R059" n="0112a09"/>例自可知也。故闕略之。原人論解主。以顯性明空
<lb ed="X" n="0682c09"/><lb ed="R059" n="0112a10"/>義別。故判眞如門屬性宗頓敎。覺義屬始敎空宗。
<lb ed="X" n="0682c10"/><lb ed="R059" n="0112a11"/>恐人混濫也。此師解釋。不唯開人法眼。而且得疏
<lb ed="X" n="0682c11"/><lb ed="R059" n="0112a12"/>深意。故特稱之。二疏主原本或有。圭山刪本去之。
<lb ed="X" n="0682c12"/><lb ed="R059" n="0112a13"/>未可知也。今準上下文義。不妨重爲配釋。四下。約
<lb ed="X" n="0682c13"/><lb ed="R059" n="0112a14"/>法生起。對後事識六麤。名爲三細。業相。賴耶自證
<lb ed="X" n="0682c14"/><lb ed="R059" n="0112a15"/>分也。轉相。能緣見分也。現相。所緣相分也。卽唯識
<lb ed="X" n="0682c15"/><lb ed="R059" n="0112a16"/>下。顯敎分齊。彼說諸法生起。但依賴耶以爲其本。
<lb ed="X" n="0682c16"/><lb ed="R059" n="0112a17"/>故名此識爲總報主。一切種子根身器界。皆此識
<lb ed="X" n="0682c17"/><lb ed="R059" n="0112a18"/>變。仍獨說此以爲所熏。熏成種<anchor xml:id="nkr_note_add_0682c1701" n="0682c1701"/><anchor xml:id="beg0682c1701" n="0682c1701"/>已<anchor xml:id="end0682c1701"/>。後起現行。皆依
<lb ed="X" n="0682c18"/><lb ed="R059" n="0112b01"/>此識。故云生起本也。以彼下。出其緣由。彼宗未說
<lb ed="X" n="0682c19"/><lb ed="R059" n="0112b02"/>一心爲生滅眞如二門之源。以留在終敎說故。若
<lb ed="X" n="0682c20"/><lb ed="R059" n="0112b03"/>盡說之。權實何分。故說等者。以不知眞如卽心。故
<lb ed="X" n="0682c21"/><lb ed="R059" n="0112b04"/>說體無知覺。堅如玉石。不可受熏。旣非熏性。焉能
<lb ed="X" n="0682c22"/><lb ed="R059" n="0112b05"/>隨緣。由是但執眞如不變不隨緣也。但說等者。旣
<lb ed="X" n="0682c23"/><lb ed="R059" n="0112b06"/>不許眞如隨緣成諸染淨。故說賴耶爲生滅本。由
<lb ed="X" n="0682c24"/><lb ed="R059" n="0112b07"/>是明法生起。但齊業相。根本旣唯生滅。成智亦是
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0683a" n="0683a"/>
<lb ed="X" n="0683a01"/><lb ed="R059" n="0112b08"/>有爲。然理是無爲。安得與之相卽。如鎔金範土。各
<lb ed="X" n="0683a02"/><lb ed="R059" n="0112b09"/>成其器。故云不得卽也。智相俱生法執。相續分別
<lb ed="X" n="0683a03"/><lb ed="R059" n="0112b10"/>法執。執取俱生我執。計名分別我執。上四皆惑道
<lb ed="X" n="0683a04"/><lb ed="R059" n="0112b11"/>也。起業業道也。繫苦苦道也。</p><p xml:id="pX37p0683a0412" cb:place="inline">齊第三者。菩薩始能
<lb ed="X" n="0683a05"/><lb ed="R059" n="0112b12"/>斷法執障。故不至二。</p><p xml:id="pX37p0683a0509" cb:place="inline">齊第五者。二乘方知業從何
<lb ed="X" n="0683a06"/><lb ed="R059" n="0112b13"/>生。故不至四。下云下。引文證。欲生等者。起信云。意
<lb ed="X" n="0683a07"/><lb ed="R059" n="0112b14"/>有五種。一業識。二轉識。三現識。四智識。五相續識。
<lb ed="X" n="0683a08"/><lb ed="R059" n="0112b15"/>依此五意。轉生意識。隨事攀緣。分別六塵。名爲意
<lb ed="X" n="0683a09"/><lb ed="R059" n="0112b16"/>識。故云欲生於意也。論又云。言不覺者。謂不如實
<lb ed="X" n="0683a10"/><lb ed="R059" n="0112b17"/>知眞如法。以有不覺妄想心故。故云意以想生也。
<lb ed="X" n="0683a11"/><lb ed="R059" n="0112b18"/>餘易可知。</p><p xml:id="pX37p0683a1105" cb:place="inline">△四被機。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683a12"/><lb ed="R059" n="0113a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0683a1201">四被機者。機開三門。</p><p xml:id="pX37p0683a1209" cb:place="inline">一三聚。此經正爲正定及不定
<lb ed="X" n="0683a13"/><lb ed="R059" n="0113a02"/>聚。下云。投泥自溺故曰凡夫。透得此門出塵羅漢。兼
<lb ed="X" n="0683a14"/><lb ed="R059" n="0113a03"/>爲邪定作遠因緣。二四乘。正爲三乘人。令其成菩提。
<lb ed="X" n="0683a15"/><lb ed="R059" n="0113a04"/>兼爲一佛乘。令增長妙行。下云。觀世界念非常。觀靈
<lb ed="X" n="0683a16"/><lb ed="R059" n="0113a05"/>覺卽菩提。又云。視方便門如化。視無上乘如夢。三五
<lb ed="X" n="0683a17"/><lb ed="R059" n="0113a06"/>性。正被三乘不定性人。下云旣得遇道興信心難。旣
<lb ed="X" n="0683a18"/><lb ed="R059" n="0113a07"/>興信心發菩提心難。旣發菩提心無修無證難。兼被
<lb ed="X" n="0683a19"/><lb ed="R059" n="0113a08"/>一類無種性人作遠因緣。下云。天神獻玉女於佛。因
<lb ed="X" n="0683a20"/><lb ed="R059" n="0113a09"/>問道意。佛爲解說。卽得初果。</p><p xml:id="pX37p0683a2012" cb:place="inline">則知一切衆生無非爲
<lb ed="X" n="0683a21"/><lb ed="R059" n="0113a10"/>所被也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683a22"/><lb ed="R059" n="0113a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0683a2201">四下牒門。機下釋相。</p><p xml:id="pX37p0683a2209" cb:place="inline">一下正定。三乘性也。邪定凡
<lb ed="X" n="0683a23"/><lb ed="R059" n="0113a12"/>外種也。無正知決擇不撥無因果。名不定也。正爲
<lb ed="X" n="0683a24"/><lb ed="R059" n="0113a13"/>正定者。下文俱云學佛道者。或云夫爲道者。不定。
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0683b" n="0683b"/>
<lb ed="X" n="0683b01"/><lb ed="R059" n="0113a14"/>如疏引。邪定作遠緣者。如下謂惡人罵佛。佛默不
<lb ed="X" n="0683b02"/><lb ed="R059" n="0113a15"/>對。恐禍歸身愼勿爲惡等。二下。四乘者。謂聲聞小
<lb ed="X" n="0683b03"/><lb ed="R059" n="0113a16"/>乘。緣覺中乘。菩薩大乘。最上一佛乘也。觀世界非
<lb ed="X" n="0683b04"/><lb ed="R059" n="0113a17"/>常等者。小乘下智。觀苦空無常。得聲聞菩提。中乘
<lb ed="X" n="0683b05"/><lb ed="R059" n="0113a18"/>中智。觀因緣生滅無常。得緣覺菩提。大乘上智。觀
<lb ed="X" n="0683b06"/><lb ed="R059" n="0113b01"/>諸法如夢幻泡而無常。得菩薩菩提。一乘上上智。
<lb ed="X" n="0683b07"/><lb ed="R059" n="0113b02"/>觀一切法刹那無常空無生性。得佛菩提。楞伽云。
<lb ed="X" n="0683b08"/><lb ed="R059" n="0113b03"/>一切法不生。我說刹那義。初生卽有滅。不爲愚者
<lb ed="X" n="0683b09"/><lb ed="R059" n="0113b04"/>說。又云下。方便三乘也。無上一乘也。</p><p xml:id="pX37p0683b0915" cb:place="inline">三下。旣得等
<lb ed="X" n="0683b10"/><lb ed="R059" n="0113b05"/>證三乘不定。旣發等證一乘性人。</p><p xml:id="pX37p0683b1014" cb:place="inline">天神。六欲中魔
<lb ed="X" n="0683b11"/><lb ed="R059" n="0113b06"/>天也。則知下。一切衆生皆有佛性。有佛性者皆得
<lb ed="X" n="0683b12"/><lb ed="R059" n="0113b07"/>作佛。故盡爲機。不同相宗唯被菩薩性及不定性
<lb ed="X" n="0683b13"/><lb ed="R059" n="0113b08"/>也。</p><p xml:id="pX37p0683b1302" cb:place="inline">△五能詮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683b14"/><lb ed="R059" n="0113b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0683b1401">五能詮者略作四門。</p><p xml:id="pX37p0683b1409" cb:place="inline">一隨相門又五。一名句文身體。
<lb ed="X" n="0683b15"/><lb ed="R059" n="0113b10"/>二音聲言語體。三通取四法體。上三皆能詮。四通攝
<lb ed="X" n="0683b16"/><lb ed="R059" n="0113b11"/>所詮體。下云。佛所言說其義皆快。五諸法顯義體。下
<lb ed="X" n="0683b17"/><lb ed="R059" n="0113b12"/>云。視世界如一訶子。視興化如四時木。二唯識門。前
<lb ed="X" n="0683b18"/><lb ed="R059" n="0113b13"/>五敎體。皆是自識之所變故。下云。識自心源。達佛深
<lb ed="X" n="0683b19"/><lb ed="R059" n="0113b14"/>理三歸性門。此識無體。唯眞如故。下云。識心達本。解
<lb ed="X" n="0683b20"/><lb ed="R059" n="0113b15"/>無爲法。法無念修。言語道斷。四無礙門。謂前三門理
<lb ed="X" n="0683b21"/><lb ed="R059" n="0113b16"/>事心境。同一緣起混融無礙。下云。譬如食蜜中邊皆
<lb ed="X" n="0683b22"/><lb ed="R059" n="0113b17"/>甜。吾經亦爾。</p><p xml:id="pX37p0683b2206" cb:place="inline">準此敎體。通攝四門也矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683b23"/><lb ed="R059" n="0113b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0683b2301">五下標門。略下釋義總也。</p><p xml:id="pX37p0683b2311" cb:place="inline">一下別也。隨相者。約六
<lb ed="X" n="0683b24"/><lb ed="R059" n="0114a01"/>塵境相以出體也。名詮諸法自性。如名色名心等。
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0683c" n="0683c"/>
<lb ed="X" n="0683c01"/><lb ed="R059" n="0114a02"/>句詮諸法差別。如言形色顯色眞心妄心等。文卽
<lb ed="X" n="0683c02"/><lb ed="R059" n="0114a03"/>是字。爲性別二所依止故。音聲體者。音聲實也。名
<lb ed="X" n="0683c03"/><lb ed="R059" n="0114a04"/>等假也。離聲無別名等。攝假從實故。通取四者。名
<lb ed="X" n="0683c04"/><lb ed="R059" n="0114a05"/>等是聲上屈曲假相。音聲是名等實體。唯聲則不
<lb ed="X" n="0683c05"/><lb ed="R059" n="0114a06"/>能詮表。唯名等則無自體。今兼四法。是以假實體
<lb ed="X" n="0683c06"/><lb ed="R059" n="0114a07"/>用兼資也。所詮義理也。若不詮義。敎文何用。若無
<lb ed="X" n="0683c07"/><lb ed="R059" n="0114a08"/>聲文。理從何顯。經云。文隨於義。義隨於文。文義相
<lb ed="X" n="0683c08"/><lb ed="R059" n="0114a09"/>隨。乃成敎體。下云下。上句證前能詮爲體。下句證
<lb ed="X" n="0683c09"/><lb ed="R059" n="0114a10"/>今所詮爲體。諸法顯義者。謂遍六塵境。總有生解
<lb ed="X" n="0683c10"/><lb ed="R059" n="0114a11"/>義。悉爲敎體。如光明香飯等。唯識者。謂說者淨識
<lb ed="X" n="0683c11"/><lb ed="R059" n="0114a12"/>所現文義爲增上緣。令聞者識上文義相現故。達
<lb ed="X" n="0683c12"/><lb ed="R059" n="0114a13"/>理者。上唯明境。此則顯心。較前爲深也。無爲。眞如
<lb ed="X" n="0683c13"/><lb ed="R059" n="0114a14"/>性也。心之體故。無礙者。約三門無礙以出體也。理
<lb ed="X" n="0683c14"/><lb ed="R059" n="0114a15"/>性也。心識也。事境相也。心境理事交徹相攝。故云
<lb ed="X" n="0683c15"/><lb ed="R059" n="0114a16"/>無礙。約敎。初門小。二門始。三門終頓。四門圓也。</p><p xml:id="pX37p0683c1519" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0683c16"/><lb ed="R059" n="0114a17"/>六宗趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0683c17"/><lb ed="R059" n="0114a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0683c1701">六宗趣者。先總辨諸宗宗途有六。一隨相法執宗。卽
<lb ed="X" n="0683c18"/><lb ed="R059" n="0114b01"/>小乘諸師。依阿含緣生等經。造婆沙俱舍諸部論等。
<lb ed="X" n="0683c19"/><lb ed="R059" n="0114b02"/>二唯識法相宗。卽無著天親。依方廣深密等經。造瑜
<lb ed="X" n="0683c20"/><lb ed="R059" n="0114b03"/>伽唯識論等。三眞空無相宗。卽提婆淸辨。依般若妙
<lb ed="X" n="0683c21"/><lb ed="R059" n="0114b04"/>智等經。造中觀百論等。四藏心緣起宗。卽堅慧<name role="" type="person">馬鳴</name>。
<lb ed="X" n="0683c22"/><lb ed="R059" n="0114b05"/>依勝<anchor xml:id="nkr_note_add_0683c2201" n="0683c2201"/><anchor xml:id="beg0683c2201" n="0683c2201"/>鬘<anchor xml:id="end0683c2201"/>涅槃等經。造寶性起信論等。五眞性寂滅宗。
<lb ed="X" n="0683c23"/><lb ed="R059" n="0114b06"/>卽馬<anchor xml:id="nkr_note_add_0683c2301" n="0683c2301"/><anchor xml:id="beg0683c2301" n="0683c2301"/>鳴<anchor xml:id="end0683c2301"/>龍樹。依楞伽般若等經。造眞如三昧智度論
<lb ed="X" n="0683c24"/><lb ed="R059" n="0114b07"/>等。六法界圓融宗。卽龍樹天親。依華嚴等經。造不思
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0684a" n="0684a"/>
<lb ed="X" n="0684a01"/><lb ed="R059" n="0114b08"/>議十地論等。今此經宗。當其初一門也。次別明此經。
<lb ed="X" n="0684a02"/><lb ed="R059" n="0114b09"/>有總有別。總以斷欲去愛識心達理爲宗。悟入無爲
<lb ed="X" n="0684a03"/><lb ed="R059" n="0114b10"/>超證菩提歸無所得爲趣。別有五對。一敎義對。崇敎
<lb ed="X" n="0684a04"/><lb ed="R059" n="0114b11"/>說爲宗。會義意爲趣。如天神獻女。因問道意。佛爲解
<lb ed="X" n="0684a05"/><lb ed="R059" n="0114b12"/>說。卽得道果等。二事理對。擧事相爲宗。顯理性爲趣。
<lb ed="X" n="0684a06"/><lb ed="R059" n="0114b13"/>如云。欲從於意思想生。二心寂靜非色行等。三境智
<lb ed="X" n="0684a07"/><lb ed="R059" n="0114b14"/>對。緣理境爲宗。觀智行爲趣。如云。行道守眞者善。志
<lb ed="X" n="0684a08"/><lb ed="R059" n="0114b15"/>與道合者大。心垢滅盡。淨無瑕穢。得一切智。四修證
<lb ed="X" n="0684a09"/><lb ed="R059" n="0114b16"/>對。修成賢爲宗。證入聖爲趣。如云。學道見諦。無明卽
<lb ed="X" n="0684a10"/><lb ed="R059" n="0114b17"/>滅等。五因果對。歷因位爲宗。克果德爲趣。如云。旣發
<lb ed="X" n="0684a11"/><lb ed="R059" n="0114b18"/>菩提心無修無證難。心若調適。淸淨安樂。道可得矣。
<lb ed="X" n="0684a12"/><lb ed="R059" n="0115a01"/>此五是從前起後。漸漸相由者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684a13"/><lb ed="R059" n="0115a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0684a1301">六下章門。當部所崇尙者曰宗。宗旨之所歸者曰
<lb ed="X" n="0684a14"/><lb ed="R059" n="0115a03"/>趣。先下義相。諸宗者。通指大小乘宗一切經論也。
<lb ed="X" n="0684a15"/><lb ed="R059" n="0115a04"/>小有二十部異。大有性相空宗。隨相法執者。謂一
<lb ed="X" n="0684a16"/><lb ed="R059" n="0115a05"/>切我法中。起有無執故。唯識法相者。謂一切諸法
<lb ed="X" n="0684a17"/><lb ed="R059" n="0115a06"/>皆唯識現故。眞空無相者。謂一切諸法。皆空無相
<lb ed="X" n="0684a18"/><lb ed="R059" n="0115a07"/>故。藏心緣起者。謂一切諸法。唯是眞如隨緣。具恒
<lb ed="X" n="0684a19"/><lb ed="R059" n="0115a08"/>沙性德故。眞性寂滅者。謂相想俱絕。直顯性體故。
<lb ed="X" n="0684a20"/><lb ed="R059" n="0115a09"/>法界圓融者。謂無盡法界。如因陀羅網。主伴重重
<lb ed="X" n="0684a21"/><lb ed="R059" n="0115a10"/>普融無礙故。然此六宗。後勝於前。初一小乘敎。後
<lb ed="X" n="0684a22"/><lb ed="R059" n="0115a11"/>四大乘。二卽相宗分敎。三卽空宗始敎。四終敎。五
<lb ed="X" n="0684a23"/><lb ed="R059" n="0115a12"/>頓敎。六圓敎俱性宗。又敎與宗互有寬狹。宗則一
<lb ed="X" n="0684a24"/><lb ed="R059" n="0115a13"/>宗容具多經。隨何經論皆此宗故。敎則一經容有
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0684b" n="0684b"/>
<lb ed="X" n="0684b01"/><lb ed="R059" n="0115a14"/>多敎。若局判一經以爲一敎。則抑諸大乘矣。當初
<lb ed="X" n="0684b02"/><lb ed="R059" n="0115a15"/>一者。正破二乘情執。令其回小向大。菩薩不預會
<lb ed="X" n="0684b03"/><lb ed="R059" n="0115a16"/>故。依大疏分。合二十部爲六宗。一我法俱有。二法
<lb ed="X" n="0684b04"/><lb ed="R059" n="0115a17"/>有我無。三法無去來。四現通假實。五俗妄眞實。六
<lb ed="X" n="0684b05"/><lb ed="R059" n="0115a18"/>諸法但名。前四宗唯小乘。後二義通大乘。今當第
<lb ed="X" n="0684b06"/><lb ed="R059" n="0115b01"/>五六也。別下。敎說者。卽四十二章也。義意者。文下
<lb ed="X" n="0684b07"/><lb ed="R059" n="0115b02"/>必有義故。若無所詮之義。則同乎篇韻。殊無意況
<lb ed="X" n="0684b08"/><lb ed="R059" n="0115b03"/>矣。如天下。解說敎也。道意義也。又云。佛所說經其
<lb ed="X" n="0684b09"/><lb ed="R059" n="0115b04"/>義皆快。二下事理。義所具者。如下。上句證事。下句
<lb ed="X" n="0684b10"/><lb ed="R059" n="0115b05"/>證理。又如擧彈琴絃急緩。事也。顯身心疲暴暴中。
<lb ed="X" n="0684b11"/><lb ed="R059" n="0115b06"/>理也。三下。境智。理內出者守眞。境也。與合。智也。心
<lb ed="X" n="0684b12"/><lb ed="R059" n="0115b07"/>垢淨。境現證也。一切智。智發得也。又云。觀天地念
<lb ed="X" n="0684b13"/><lb ed="R059" n="0115b08"/>非常等。四下。修證。隨智起者。小則資加爲賢。四果
<lb ed="X" n="0684b14"/><lb ed="R059" n="0115b09"/>爲聖。大則住行向爲賢。十地等爲聖。如下。學道賢
<lb ed="X" n="0684b15"/><lb ed="R059" n="0115b10"/>也。見諦聖也。大小乘俱通。又云。觀靈覺卽菩提。視
<lb ed="X" n="0684b16"/><lb ed="R059" n="0115b11"/>佛道如眼華。五下。因果證中成者。小則四向<anchor xml:id="nkr_note_add_0684b1601" n="0684b1601"/><anchor xml:id="beg0684b1601" n="0684b1601"/>已<anchor xml:id="end0684b1601"/>下
<lb ed="X" n="0684b17"/><lb ed="R059" n="0115b12"/>爲因。四果無學爲果。大則等覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0684b1701" n="0684b1701"/><anchor xml:id="beg0684b1701" n="0684b1701"/>已<anchor xml:id="end0684b1701"/>下爲因。妙覺佛
<lb ed="X" n="0684b18"/><lb ed="R059" n="0115b13"/>位爲果。如下。初句證因。次句證果。心若二句因。道
<lb ed="X" n="0684b19"/><lb ed="R059" n="0115b14"/>句果也。又云。得羅漢<anchor xml:id="nkr_note_add_0684b1901" n="0684b1901"/><anchor xml:id="beg0684b1901" n="0684b1901"/>已<anchor xml:id="end0684b1901"/>可信汝意。得一切智可謂
<lb ed="X" n="0684b20"/><lb ed="R059" n="0115b15"/>明矣。視無上如夢。視涅槃如窹。從前起後者。謂有
<lb ed="X" n="0684b21"/><lb ed="R059" n="0115b16"/>敎義。然後有理事。而境智又從理事生。故曰相由。
<lb ed="X" n="0684b22"/><lb ed="R059" n="0115b17"/>以要言之。不出敎理行果。亦可敎義宗理事趣。理
<lb ed="X" n="0684b23"/><lb ed="R059" n="0115b18"/>事義宗。境智修證趣。亦可翻後向前以明宗趣。擧
<lb ed="X" n="0684b24"/><lb ed="R059" n="0116a01"/>因果爲宗。修證智爲趣。修證智宗。達理事敎義爲
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0684c" n="0684c"/>
<lb ed="X" n="0684c01"/><lb ed="R059" n="0116a02"/>趣。亦是相由義也。</p>
<lb ed="X" n="0684c02"/><lb ed="R059" n="0116a03"/><p xml:id="pX37p0684c0201">△二隨文註三。初題目。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684c03"/><lb ed="R059" n="0116a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0684c0301">佛說四十二章經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0684c04"/><lb ed="R059" n="0116a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0684c0401">【疏】佛者梵語。具云佛陀。此云覺者。謂覺了眞妄性
<lb ed="X" n="0684c05"/><lb ed="R059" n="0116a06"/>相者也。覺有三義。一自覺。我空。揀異凡夫。二覺他。
<lb ed="X" n="0684c06"/><lb ed="R059" n="0116a07"/>法空。揀異二乘。三覺滿。俱空。揀異菩薩。卽本師釋
<lb ed="X" n="0684c07"/><lb ed="R059" n="0116a08"/>迦牟尼佛也。說者。悅也。四辯宣演。悅所懷故。敎頒
<lb ed="X" n="0684c08"/><lb ed="R059" n="0116a09"/>佛口。暢彼機心。以敎合機。故稱佛說。揀非餘四人
<lb ed="X" n="0684c09"/><lb ed="R059" n="0116a10"/>所說也。</p><p xml:id="pX37p0684c0904" cb:place="inline">章。篇也。條也。所說法門。約有四十二篇四
<lb ed="X" n="0684c10"/><lb ed="R059" n="0116a11"/>十二條。表二乘回小向大。大乘轉權成實。超歷四
<lb ed="X" n="0684c11"/><lb ed="R059" n="0116a12"/>十二重位也。經者。梵語修多羅。此云契經。契謂契
<lb ed="X" n="0684c12"/><lb ed="R059" n="0116a13"/>理契機也。經謂貫攝常法也。</p>
<lb ed="X" n="0684c13"/><lb ed="R059" n="0116a14"/><p xml:id="pX37p0684c1301">【鈔】先隨相釋分四。初能說佛。覺了眞妄性相者。妄
<lb ed="X" n="0684c14"/><lb ed="R059" n="0116a15"/>小敎。眞終敎。相始敎。性頓敎。眞性妄相融通交徹
<lb ed="X" n="0684c15"/><lb ed="R059" n="0116a16"/>圓敎覺此五者。始名佛也。</p><p xml:id="pX37p0684c1511" cb:place="inline">覺有下。復有三覺。一本
<lb ed="X" n="0684c16"/><lb ed="R059" n="0116a17"/>覺。二始覺。三究竟覺。初則全覺全迷。中則覺而未
<lb ed="X" n="0684c17"/><lb ed="R059" n="0116a18"/>盡。末乃無所不覺。今指後一覺也。又離心名自覺。
<lb ed="X" n="0684c18"/><lb ed="R059" n="0116b01"/>離色名覺他。俱離名覺滿。三覺俱圓。故曰佛爲自
<lb ed="X" n="0684c19"/><lb ed="R059" n="0116b02"/>他覺滿之者。說下。二正明說。四辨。法義詞樂說也。
<lb ed="X" n="0684c20"/><lb ed="R059" n="0116b03"/>中論云。佛依二諦。爲衆生說。詞法二無礙智。以世
<lb ed="X" n="0684c21"/><lb ed="R059" n="0116b04"/>智差別說。樂說義無礙智。以第一義智善巧說。悅
<lb ed="X" n="0684c22"/><lb ed="R059" n="0116b05"/>所懷者。得機而說。暢本懷故。敎頒下。上離釋。此合
<lb ed="X" n="0684c23"/><lb ed="R059" n="0116b06"/>釋也。揀餘四者。說通五人。一佛。二菩薩。三天。四仙。
<lb ed="X" n="0684c24"/><lb ed="R059" n="0116b07"/>五化人。今是佛口親宣。不同後四人說經也。章下。
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0685a" n="0685a"/>
<lb ed="X" n="0685a01"/><lb ed="R059" n="0116b08"/>三所說法。四十二章者。如<name role="" type="person">漢高祖</name>之約法三章也。
<lb ed="X" n="0685a02"/><lb ed="R059" n="0116b09"/>若陳列之。一出家證果章<note place="inline">佛</note>。二達理崇道章<note place="inline">佛</note>。三
<lb ed="X" n="0685a03"/><lb ed="R059" n="0116b10"/>割愛取足章<note place="inline">佛</note>。四轉惡成善章<note place="inline">佛</note>。五改過滅罪章
<lb ed="X" n="0685a04"/><lb ed="R059" n="0116b11"/><note place="inline">佛</note>。六忍惡無瞋章<note place="inline">佛</note>。七呵佛招禍章<note place="inline">佛</note>。八害賢滅
<lb ed="X" n="0685a05"/><lb ed="R059" n="0116b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0685a0501" n="0685a0501"/><anchor xml:id="beg0685a0501" n="0685a0501"/>己<anchor xml:id="end0685a0501"/>章<note place="inline">佛</note>。九守志會道章<note place="inline">佛</note>。十助施得福章<note place="inline">佛</note>。十一
<lb ed="X" n="0685a06"/><lb ed="R059" n="0116b13"/>擧田較勝章<note place="inline">佛</note>。十二尊親顯孝章<note place="inline">佛</note>。十三詳難勉
<lb ed="X" n="0685a07"/><lb ed="R059" n="0116b14"/>行章<note place="inline">佛</note>。十四守道淨命章<note place="inline">沙</note>。十五行善志大章<note place="inline">沙</note>。
<lb ed="X" n="0685a08"/><lb ed="R059" n="0116b15"/>十六忍力心明章<note place="inline">沙</note>。十七澄濁見道章<note place="inline">佛</note>。十八滅
<lb ed="X" n="0685a09"/><lb ed="R059" n="0116b16"/>暗存明章<note place="inline">佛</note>。十九無相會眞章<note place="inline">佛</note>。二十觀覺得道
<lb ed="X" n="0685a10"/><lb ed="R059" n="0116b17"/>章<note place="inline">佛</note>。二十一推我成空章<note place="inline">佛</note>。二十二求名危身章
<lb ed="X" n="0685a11"/><lb ed="R059" n="0116b18"/><note place="inline">佛</note>。二十三貪財招苦章<note place="inline">佛</note>。二十四繫妻溺泥章<note place="inline">佛</note>。
<lb ed="X" n="0685a12"/><lb ed="R059" n="0117a01"/>二十五戀色亡道章<note place="inline">佛</note>。二十六欲損道益章<note place="inline">佛</note>。二
<lb ed="X" n="0685a13"/><lb ed="R059" n="0117a02"/>十七逆情順性章<note place="inline">佛</note>。二十八疎意遠色章<note place="inline">佛</note>。二十
<lb ed="X" n="0685a14"/><lb ed="R059" n="0117a03"/>九正念待女章<note place="inline">佛</note>。三十趣道避欲章<note place="inline">佛</note>。三十一患
<lb ed="X" n="0685a15"/><lb ed="R059" n="0117a04"/>淫斷心章<note place="inline">佛</note>。三十二離愛絕憂章<note place="inline">佛</note>。三十三堅心
<lb ed="X" n="0685a16"/><lb ed="R059" n="0117a05"/>得果章<note place="inline">佛</note>。三十四處中證理章<note place="inline">佛</note>。三十五去垢成
<lb ed="X" n="0685a17"/><lb ed="R059" n="0117a06"/>行章<note place="inline">佛</note>。三十六擧勝顯難章<note place="inline">佛</note>。三十七憶戒得果
<lb ed="X" n="0685a18"/><lb ed="R059" n="0117a07"/>章<note place="inline">佛</note>。三十八知命了道章<note place="inline">佛</note>。三十九學佛信經章
<lb ed="X" n="0685a19"/><lb ed="R059" n="0117a08"/><note place="inline">佛</note>。四十盡惡圓覺章<note place="inline">佛</note>。四十一出欲免苦章<note place="inline">佛</note>。四
<lb ed="X" n="0685a20"/><lb ed="R059" n="0117a09"/>十二視法了幻章<note place="inline">佛</note>。四十二重位者。謂十住十行
<lb ed="X" n="0685a21"/><lb ed="R059" n="0117a10"/>十向十地等妙覺也。表超歷者。恐有難云。何以不
<lb ed="X" n="0685a22"/><lb ed="R059" n="0117a11"/>多不少而獨四十二耶。故此通云。爲超四十二地
<lb ed="X" n="0685a23"/><lb ed="R059" n="0117a12"/>位故。是以不多少也。經下。四結說名。案五印土。呼
<lb ed="X" n="0685a24"/><lb ed="R059" n="0117a13"/>線席經井索聖敎。皆名修多羅。線能貫華。經能持
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0685b" n="0685b"/>
<lb ed="X" n="0685b01"/><lb ed="R059" n="0117a14"/>緯。索能汲水。敎能詮義。若敵對翻。應名聖敎。今不
<lb ed="X" n="0685b02"/><lb ed="R059" n="0117a15"/>取者。濫律論故。去線索者。此方不貴重故。獨取席
<lb ed="X" n="0685b03"/><lb ed="R059" n="0117a16"/>經者。古德見此方聖說爲經。賢說爲傳。彼土佛說
<lb ed="X" n="0685b04"/><lb ed="R059" n="0117a17"/>名修多羅。菩薩羅漢說名阿毗達摩。遂以此聖經
<lb ed="X" n="0685b05"/><lb ed="R059" n="0117a18"/>代彼佛說修多羅。兼借彼席經。以目彼聖敎。故不
<lb ed="X" n="0685b06"/><lb ed="R059" n="0117b01"/>稱餘而名爲經。借義助名。更加契字。則不同乎席
<lb ed="X" n="0685b07"/><lb ed="R059" n="0117b02"/>經矣。契有二義。一契理。合道之言也。二契機。逗根
<lb ed="X" n="0685b08"/><lb ed="R059" n="0117b03"/>之敎也。經有四義。一貫。謂貫穿所說之理也。二攝。
<lb ed="X" n="0685b09"/><lb ed="R059" n="0117b04"/>謂攝持所化之生也。三常。古今不易也。四法。近遠
<lb ed="X" n="0685b10"/><lb ed="R059" n="0117b05"/>同尊也。前二佛地論義。後二此方釋義。則四字中
<lb ed="X" n="0685b11"/><lb ed="R059" n="0117b06"/>攝盡餘義矣。若略明之。謂釋迦佛所說四十二章
<lb ed="X" n="0685b12"/><lb ed="R059" n="0117b07"/>之契經也。</p>
<lb ed="X" n="0685b13"/><lb ed="R059" n="0117b08"/><p xml:id="pX37p0685b1301">【疏】此一題中。有八事四對。一敎義對。經之一字能
<lb ed="X" n="0685b14"/><lb ed="R059" n="0117b09"/>詮敎也。佛等六字所詮義也。二人法對。就前義中
<lb ed="X" n="0685b15"/><lb ed="R059" n="0117b10"/>分出。佛說能說人也。四十二章所說法也。三通局
<lb ed="X" n="0685b16"/><lb ed="R059" n="0117b11"/>對。就前法出。章之一字通也。四十二局也。四應感
<lb ed="X" n="0685b17"/><lb ed="R059" n="0117b12"/>對。就前人分。佛顯我能應之主也。說悅彼所感之
<lb ed="X" n="0685b18"/><lb ed="R059" n="0117b13"/>機也。</p>
<lb ed="X" n="0685b19"/><lb ed="R059" n="0117b14"/><p xml:id="pX37p0685b1901">【鈔】次作對釋。先總。一下次別。始從世尊成道。終至
<lb ed="X" n="0685b20"/><lb ed="R059" n="0117b15"/>比丘奉行。聲名句文。皆能詮經也。名下必有意味。
<lb ed="X" n="0685b21"/><lb ed="R059" n="0117b16"/>文中必有理趣。皆所詮義也。瑜伽云。謂經題體。略
<lb ed="X" n="0685b22"/><lb ed="R059" n="0117b17"/>有二種。一文。二義。文是所依。義是能依。大疏云。語
<lb ed="X" n="0685b23"/><lb ed="R059" n="0117b18"/>言皆能詮。義旨皆所詮。敎義相成。成經題體。</p><p xml:id="pX37p0685b2318" cb:place="inline">二下。
<lb ed="X" n="0685b24"/><lb ed="R059" n="0118a01"/>亦可名境智對體用對。佛說。法身境體也。四十二
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0685c" n="0685c"/>
<lb ed="X" n="0685c01"/><lb ed="R059" n="0118a02"/>章。報化智用也。</p><p xml:id="pX37p0685c0107" cb:place="inline">三下。亦可名總別對。四十二條並
<lb ed="X" n="0685c02"/><lb ed="R059" n="0118a03"/>稱爲章。總也。通也。前前文義。非同後後。別也。局也。</p>
<lb ed="X" n="0685c03"/><lb ed="R059" n="0118a04"/><p xml:id="pX37p0685c0301">四下。亦可名生佛對機敎對因果對。佛乃果上能
<lb ed="X" n="0685c04"/><lb ed="R059" n="0118a05"/>應之敎主也。說是因中所感之生機也。是則依四
<lb ed="X" n="0685c05"/><lb ed="R059" n="0118a06"/>對義以立此題名耳。</p>
<lb ed="X" n="0685c06"/><lb ed="R059" n="0118a07"/><p xml:id="pX37p0685c0601">【疏】離合釋之。佛之說經。依主釋也。佛說有四十二
<lb ed="X" n="0685c07"/><lb ed="R059" n="0118a08"/>章。有財釋也。四十二章。帶數釋也。四十二章卽經。
<lb ed="X" n="0685c08"/><lb ed="R059" n="0118a09"/>持業釋也。佛說四十二章經非大方廣華嚴疏鈔。
<lb ed="X" n="0685c09"/><lb ed="R059" n="0118a10"/>相違釋也。</p>
<lb ed="X" n="0685c10"/><lb ed="R059" n="0118a11"/><p xml:id="pX37p0685c1001">【鈔】三離合釋。此且順題以作五釋。詳則兼一兼二
<lb ed="X" n="0685c11"/><lb ed="R059" n="0118a12"/>不同。佛說之四十二章。佛說四十二章之經。皆依
<lb ed="X" n="0685c12"/><lb ed="R059" n="0118a13"/>主也。若改之爲卽。皆持業也。又改爲有字。有財可
<lb ed="X" n="0685c13"/><lb ed="R059" n="0118a14"/>知。更改爲非字。是相違矣。</p>
<lb ed="X" n="0685c14"/><lb ed="R059" n="0118a15"/><p xml:id="pX37p0685c1401">【疏】諸經立名。不出人法喩或單或複。此經以人法
<lb ed="X" n="0685c15"/><lb ed="R059" n="0118a16"/>受稱者也。</p>
<lb ed="X" n="0685c16"/><lb ed="R059" n="0118a17"/><p xml:id="pX37p0685c1601">【鈔】後得名釋。單者。彌陀經單人。般若經單法。梵網
<lb ed="X" n="0685c17"/><lb ed="R059" n="0118a18"/>經單喩也。複者。佛報恩經人法無喩。妙法蓮華經
<lb ed="X" n="0685c18"/><lb ed="R059" n="0118b01"/>法喩無人。菩薩瓔珞經人喩無法。大方廣佛華嚴
<lb ed="X" n="0685c19"/><lb ed="R059" n="0118b02"/>經具足人法喩三矣。諸經得名。其類繁廣。人法稱
<lb ed="X" n="0685c20"/><lb ed="R059" n="0118b03"/>者。佛說人也。四十二章法也。有人有法。故標名焉。</p>
<lb ed="X" n="0685c21"/><lb ed="R059" n="0118b04"/><p xml:id="pX37p0685c2101">△二譯人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685c22"/><lb ed="R059" n="0118b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0685c2201">後漢沙門<name role="" type="person">迦葉摩騰</name><name role="" type="person">竺法蘭</name>同譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0685c23"/><lb ed="R059" n="0118b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0685c2301">【疏】後漢。標代。對前高祖。稱之曰後。亦名東漢。都洛
<lb ed="X" n="0685c24"/><lb ed="R059" n="0118b07"/>陽故。卽光武之後孝明帝朝也。沙門下。出名。先通
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0686a" n="0686a"/>
<lb ed="X" n="0686a01"/><lb ed="R059" n="0118b08"/>稱。梵語具云沙迦懣曩。此云勤息。謂勤修戒定慧
<lb ed="X" n="0686a02"/><lb ed="R059" n="0118b09"/>善法。息滅貪瞋癡惡事也。迦下。次別號。<name role="" type="person">迦葉摩騰</name>
<lb ed="X" n="0686a03"/><lb ed="R059" n="0118b10"/>中天竺人也。婆羅門種。解大小乘經。以遊化爲任。
<lb ed="X" n="0686a04"/><lb ed="R059" n="0118b11"/>有一小國。請騰講金光明經。能令隣國不侵。請和
<lb ed="X" n="0686a05"/><lb ed="R059" n="0118b12"/>求法。<name role="" type="person">竺法蘭</name>亦<name role="" type="person">中印度</name>人。誦經百餘萬言。學徒千
<lb ed="X" n="0686a06"/><lb ed="R059" n="0118b13"/>餘。同譯者。顯德。翻梵語爲華言。謂之譯。二祖共翻
<lb ed="X" n="0686a07"/><lb ed="R059" n="0118b14"/>音字。謂之同。漢紀云。明帝永平三年。夜夢金人。項
<lb ed="X" n="0686a08"/><lb ed="R059" n="0118b15"/>有日光。飛至殿上。旦問群臣。太史傅毅對曰。臣聞
<lb ed="X" n="0686a09"/><lb ed="R059" n="0118b16"/>西域有神。其名曰佛。身長丈六。放金色光。<anchor xml:id="nkr_note_add_0686a0901" n="0686a0901"/><anchor xml:id="beg0686a0901" n="0686a0901"/>陛<anchor xml:id="end0686a0901"/>下所
<lb ed="X" n="0686a10"/><lb ed="R059" n="0118b17"/>夢。將非是乎。愽士王遵推周書異記佐之。至七年
<lb ed="X" n="0686a11"/><lb ed="R059" n="0118b18"/>勅郞中蔡愔。中郞將秦景等十八人。西求佛法。至
<lb ed="X" n="0686a12"/><lb ed="R059" n="0119a01"/>天竺隣境<name role="" type="person">月氏國</name>。遇梵僧騰蘭二人。請歸漢地。將
<lb ed="X" n="0686a13"/><lb ed="R059" n="0119a02"/>畫釋迦佛像幷諸經典。用白馬<g ref="#CB00501">䭾</g>來。以永平十年
<lb ed="X" n="0686a14"/><lb ed="R059" n="0119a03"/>臘月三十。入闕進獻。帝大悅。遂舘於<name role="" type="person">鴻臚寺</name>。復勅
<lb ed="X" n="0686a15"/><lb ed="R059" n="0119a04"/>於雍門外立寺。騰蘭居之。名<name role="" type="person">白馬寺</name>。不多時日。便
<lb ed="X" n="0686a16"/><lb ed="R059" n="0119a05"/>善漢言。卽爲譯出四十二章經一卷。約有二千餘
<lb ed="X" n="0686a17"/><lb ed="R059" n="0119a06"/>言。緘在蘭臺石室中。明帝勅畵工圖寫佛像。置淸
<lb ed="X" n="0686a18"/><lb ed="R059" n="0119a07"/>凉臺山大孚<name role="" type="person">靈鷲寺</name>內及顯節陵上。及騰卒於洛
<lb ed="X" n="0686a19"/><lb ed="R059" n="0119a08"/>陽。蘭與愔等。復譯出五部經。所謂十地斷結。佛本
<lb ed="X" n="0686a20"/><lb ed="R059" n="0119a09"/>生。法海藏。佛本行等。凡十三卷。會移都寇亂。四部
<lb ed="X" n="0686a21"/><lb ed="R059" n="0119a10"/>失本不傳。唯四十二章經。江左現行。漢地有三寶。
<lb ed="X" n="0686a22"/><lb ed="R059" n="0119a11"/>自騰蘭始也。故云同譯。</p>
<lb ed="X" n="0686a23"/><lb ed="R059" n="0119a12"/><p xml:id="pX37p0686a2301">【鈔】明帝。光武子也。沙門有四。瑜伽論云。一勝道。卽
<lb ed="X" n="0686a24"/><lb ed="R059" n="0119a13"/>佛菩薩等。二說道。謂說正法者。三活道。修諸善品
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0686b" n="0686b"/>
<lb ed="X" n="0686b01"/><lb ed="R059" n="0119a14"/>者。四汙道。作諸邪行者。涅槃說四比丘。一畢竟道
<lb ed="X" n="0686b02"/><lb ed="R059" n="0119a15"/><note place="inline">無學</note>。二示道<note place="inline">初二三果</note>。三受道<note place="inline">通內外凡</note>。四汙道<note place="inline">犯四重者</note>。義同上。
<lb ed="X" n="0686b03"/><lb ed="R059" n="0119a16"/>今譯主。據本說卽畢竟勝道。依迹論是開示說道
<lb ed="X" n="0686b04"/><lb ed="R059" n="0119a17"/>也。又律明四種沙門。一威儀沙門。名充像比丘。二
<lb ed="X" n="0686b05"/><lb ed="R059" n="0119a18"/>形服沙門。名幢相比丘。三名聞沙門。名虗誑比丘。
<lb ed="X" n="0686b06"/><lb ed="R059" n="0119b01"/>四實行沙門。名如法比丘。大論云。僧有四種。一有
<lb ed="X" n="0686b07"/><lb ed="R059" n="0119b02"/>羞僧。持戒不破。二無羞僧。身口不淨。三啞羊僧。根
<lb ed="X" n="0686b08"/><lb ed="R059" n="0119b03"/>鈍無慧。四眞實僧。向四果道。義亦同上。今二三藏。
<lb ed="X" n="0686b09"/><lb ed="R059" n="0119b04"/>皆是後一種也。梵語。西天梵國語也。華言。東土華
<lb ed="X" n="0686b10"/><lb ed="R059" n="0119b05"/>夏言也。譯者翻也。謂翻梵天之語。轉成漢地之言
<lb ed="X" n="0686b11"/><lb ed="R059" n="0119b06"/>也。譯者易也。以其所有。易其所無。故以此方之言
<lb ed="X" n="0686b12"/><lb ed="R059" n="0119b07"/>音。換彼土之佛語也。周禮掌四方之語。各有其官。
<lb ed="X" n="0686b13"/><lb ed="R059" n="0119b08"/>東曰寄。南曰象。西曰狄鞮。北曰譯。今通西語而云
<lb ed="X" n="0686b14"/><lb ed="R059" n="0119b09"/>譯者。葢漢世多事北方。而譯官兼善西語。故騰蘭
<lb ed="X" n="0686b15"/><lb ed="R059" n="0119b10"/>始至。卽譯此經。因稱譯也。</p><p xml:id="pX37p0686b1511" cb:place="inline">翻音字者。西梵語字。與
<lb ed="X" n="0686b16"/><lb ed="R059" n="0119b11"/>此全殊。若譯佛經。須先隨其梵音以此方之字易
<lb ed="X" n="0686b17"/><lb ed="R059" n="0119b12"/>之。名爲翻字。然亦仍同呪語。不知其爲何等。又須
<lb ed="X" n="0686b18"/><lb ed="R059" n="0119b13"/>兼通兩土言者。一一翻之。謂之翻音推。</p><p xml:id="pX37p0686b1816" cb:place="inline">周書者。王
<lb ed="X" n="0686b19"/><lb ed="R059" n="0119b14"/>遵奏曰。臣按周書異記云。<name role="" type="person">周昭王</name>甲寅二十四年。
<lb ed="X" n="0686b20"/><lb ed="R059" n="0119b15"/>四月八日子時分。有五色祥光。貫太微宮。時王問
<lb ed="X" n="0686b21"/><lb ed="R059" n="0119b16"/>群臣所以。有太史蘇由對曰。西方有大聖人生焉。
<lb ed="X" n="0686b22"/><lb ed="R059" n="0119b17"/>却後千年。敎流於此。陛下夢者是其人矣。故云佐
<lb ed="X" n="0686b23"/><lb ed="R059" n="0119b18"/>也。佛像者。依優塡王旃檀像而畵也。大孚靈鷲者。
<lb ed="X" n="0686b24"/><lb ed="R059" n="0120a01"/>會玄記云。明帝時。摩騰天眼。見有<name role="" type="person">阿育王</name>舍利塔
<pb ed="X" xml:id="X37.0671.0686c" n="0686c"/>
<lb ed="X" n="0686c01"/><lb ed="R059" n="0120a02"/>在五臺焉。請帝立寺。帝信佛理。卽立寺以勸人。山
<lb ed="X" n="0686c02"/><lb ed="R059" n="0120a03"/>形似於靈鷲。故號爲大孚靈鷲也。本行等者。指四
<lb ed="X" n="0686c03"/><lb ed="R059" n="0120a04"/>十二章經言。三寶記云。永平十六年。摩騰示寂。竺
<lb ed="X" n="0686c04"/><lb ed="R059" n="0120a05"/>法蘭自譯經五部。共十三卷。</p><p xml:id="pX37p0686c0412" cb:place="inline"><note place="inline">文</note>三寶自騰始者。傳
<lb ed="X" n="0686c05"/><lb ed="R059" n="0120a06"/>云。永平十四年。正月十五日。帝勅僧道。並集白馬
<lb ed="X" n="0686c06"/><lb ed="R059" n="0120a07"/>寺。道士置三壇。別開二十四門。南岳褚善信。華岳
<lb ed="X" n="0686c07"/><lb ed="R059" n="0120a08"/>劉正念。恒岳桓文度。岱岳焦得心。嵩岳呂惠通。霍
<lb ed="X" n="0686c08"/><lb ed="R059" n="0120a09"/>山天目五臺白鹿等十八山道士祁文信等六百
<lb ed="X" n="0686c09"/><lb ed="R059" n="0120a10"/>九十人。各賷靈寶眞文。太山玉訣。三元符錄等五
<lb ed="X" n="0686c10"/><lb ed="R059" n="0120a11"/>百九卷。置於西壇。茅成子。許成子。黃子。老子等二
<lb ed="X" n="0686c11"/><lb ed="R059" n="0120a12"/>十七家子書。二百三十五卷。置於中壇。饌食尊祀
<lb ed="X" n="0686c12"/><lb ed="R059" n="0120a13"/>百神。置於東壇。帝御行殿。在寺南門。佛像舍利經
<lb ed="X" n="0686c13"/><lb ed="R059" n="0120a14"/>寶。置於道西。道士以柴荻和沉檀爲炬焚經。悉成
<lb ed="X" n="0686c14"/><lb ed="R059" n="0120a15"/><g ref="#CB01926">灰</g>燼。褚善信等。相顧失色。南岳道士費叔才自感
<lb ed="X" n="0686c15"/><lb ed="R059" n="0120a16"/>而死。騰得羅漢果。飛身空中廣現神變。諸天雨華
<lb ed="X" n="0686c16"/><lb ed="R059" n="0120a17"/>作樂。感動人情。法蘭歎三寶德。說善惡業。六道三
<lb ed="X" n="0686c17"/><lb ed="R059" n="0120a18"/>乘。皆有果報。又稱出家功德最高。初立佛寺。同梵
<lb ed="X" n="0686c18"/><lb ed="R059" n="0120b01"/>福量。後宮陰夫人王婕<note place="inline">音接</note>妤。與諸宮娥等二百三
<lb ed="X" n="0686c19"/><lb ed="R059" n="0120b02"/>十人出家。司空楊城侯劉善峻。與諸宰官士庶人
<lb ed="X" n="0686c20"/><lb ed="R059" n="0120b03"/>等一千餘出家。四岳諸山道士呂惠通等。六百三
<lb ed="X" n="0686c21"/><lb ed="R059" n="0120b04"/>十人出家。京都張子尙等。三百九十人出家。便立
<lb ed="X" n="0686c22"/><lb ed="R059" n="0120b05"/>十所寺。城外七所安僧。城內三所安尼。故曰自騰
<lb ed="X" n="0686c23"/><lb ed="R059" n="0120b06"/>始也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0686c24"/><lb ed="R059" n="0120b08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>佛說四十二章經疏鈔卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0675b1201" to="#end0675b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675b1301" to="#end0675b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675c0301" to="#end0675c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0675c1801" to="#end0675c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0676b1001" to="#end0676b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0676b1101" to="#end0676b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0676b1201" to="#end0676b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0676b1202" to="#end0676b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0677a1801" to="#end0677a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0677b2001" to="#end0677b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0677c2301" to="#end0677c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0678c0301" to="#end0678c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0678c0501" to="#end0678c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0679a0501" to="#end0679a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0679c0501" to="#end0679c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">坑<note type="cf1">X37n0671_p0721b03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">抗</rdg></app>
<app from="#beg0679c2001" to="#end0679c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681a1201" to="#end0681a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681a1301" to="#end0681a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681a1302" to="#end0681a1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681a1701" to="#end0681a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0681c1801" to="#end0681c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0681c1901" to="#end0681c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0682a1101" to="#end0682a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0682b0701" to="#end0682b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0682c1701" to="#end0682c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0683c2201" to="#end0683c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">鬘</lem><rdg wit="#wit.orig">髮</rdg></app>
<app from="#beg0683c2301" to="#end0683c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">鳴</lem><rdg wit="#wit.orig">嗚</rdg></app>
<app from="#beg0684b1601" to="#end0684b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0684b1701" to="#end0684b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0684b1901" to="#end0684b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0685a0501" to="#end0685a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0686a0901" to="#end0686a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陛</lem><rdg wit="#wit.orig">陸</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0680001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0680001">蠅疑繩</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0675b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0675c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0675c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0676b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0676b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0676b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0676b1202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0676b1202">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0677a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0677b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0677c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0677c2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0678c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0678c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0678c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0678c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0679a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0679c0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X37.0679c05.03" target="#nkr_note_add_0679c0501">坑【CB】，抗【卍續】</note>
<note n="0679c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0679c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681a1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0681c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0681c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0681c1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0682a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0682a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0682b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0682b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0682c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0682c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0683c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0683c2201">鬘【CB】，髮【卍續】</note>
<note n="0683c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0683c2301">鳴【CB】，嗚【卍續】</note>
<note n="0684b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0684b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0684b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0684b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0685a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0685a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0686a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0686a0901">陛【CB】，陸【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>