<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X37n0673">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 673 八大人覺經疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 673 八大人覺經疏</title>
			<author>淸 續法述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">37</idno>.<idno type="no">673</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-06-14 21:37:19 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">八大人覺經疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05279">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05279</charName>
				<mapping cb:dec="988319" type="PUA">U+F149F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+48BC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+共]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-03T12:00:12">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0738c" n="0738c"/>
<lb ed="X" n="0738c01"/>
<lb ed="X" n="0738c02"/>
<lb ed="X" n="0738c03"/>
<lb ed="X" n="0738c04"/>
<lb ed="X" n="0738c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 673-A 佛說八大人覺經疏序〔龍植〕</cb:mulu><head>No. 673-A
<lb ed="X" n="0738c06"/><lb ed="R059" n="0226a01"/> 佛說八大人覺經疏序
<lb ed="X" n="0738c07"/><lb ed="R059" n="0226a01"/>〔龍植〕</head>
<lb ed="X" n="0738c08"/>
<lb ed="X" n="0738c09"/><lb ed="R059" n="0226a02"/><p xml:id="pX37p0738c0901">衆生迷而不覺。諸佛覺而不迷。世間虗而不實。法性
<lb ed="X" n="0738c10"/><lb ed="R059" n="0226a03"/>實而不虗。卽生心而見佛心。卽世界而成法界者。其
<lb ed="X" n="0738c11"/><lb ed="R059" n="0226a04"/>惟八大人覺經焉。不考其文。罔徵迷悟之本。不研其
<lb ed="X" n="0738c12"/><lb ed="R059" n="0226a05"/>義。靡測眞妄之源。小人不可大受而可小知。於雞園
<lb ed="X" n="0738c13"/><lb ed="R059" n="0226a06"/>應語小乘。君子不可小知而可大受。爲佛子宜揚大
<lb ed="X" n="0738c14"/><lb ed="R059" n="0226a07"/>覺。少欲知足。顯頭陀之妙行。發心博施。示菩薩之初
<lb ed="X" n="0738c15"/><lb ed="R059" n="0226a08"/>因。淸白翻乎世染。聞慧轉乎顓愚。精進治疲怠之病。
<lb ed="X" n="0738c16"/><lb ed="R059" n="0226a09"/>苦空化極樂之<g ref="#CB15131">邦</g>。佛若不闡。三界九類曷能乘法身
<lb ed="X" n="0738c17"/><lb ed="R059" n="0226a10"/>之航。經或不傳。六道四生無以至涅槃之岸。幸承世
<lb ed="X" n="0738c18"/><lb ed="R059" n="0226a11"/>高奉譯聖敎宣明。自漢迄今。未蒙訓解<note place="inline">續法</note>避靜泉
<lb ed="X" n="0738c19"/><lb ed="R059" n="0226a12"/>石。養疾山川。偶閱斯文。隨修其疏。庶令八大覺門。如
<lb ed="X" n="0738c20"/><lb ed="R059" n="0226a13"/>杲日之昭乎中天。五尊勝益。似甘霖之潤乎稿木。凡
<lb ed="X" n="0738c21"/><lb ed="R059" n="0226a14"/>見聞隨喜者。宜勸勉啓廸焉。</p>
<lb ed="X" n="0738c22"/><lb ed="R059" n="0226a15"/><p xml:id="pX37p0738c2201">康熈二十九年歲次庚午五月端陽節日灌頂行者
<lb ed="X" n="0738c23"/><lb ed="R059" n="0226a16"/>續法題於崇壽<name role="" type="person">紫竹林</name>間</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0739a" n="0739a"/>
<lb ed="X" n="0739a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">佛說八大人覺經疏</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0739a02"/><cb:docNumber>No. 673</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0739a03"/><lb ed="R059" n="0226b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>佛說八大人覺經疏</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0739a04"/>
<lb ed="X" n="0739a05"/><lb ed="R059" n="0226b02"/><byline cb:type="collector">淸　<anchor xml:id="nkr_note_add_0739a0501" n="0739a0501"/><anchor xml:id="beg0739a0501" n="0739a0501"/>浙<anchor xml:id="end0739a0501"/>水崇壽沙門　灌頂續法　集</byline>
<lb ed="X" n="0739a06"/><lb ed="R059" n="0226b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0739a0601">△疏此經義。文分爲二。先略標章門。</p>
<lb ed="X" n="0739a07"/><lb ed="R059" n="0226b04"/><p xml:id="pX37p0739a0701">將釋此經。五門分別。一敎起因緣。二藏乘敎攝。三
<lb ed="X" n="0739a08"/><lb ed="R059" n="0226b05"/>宗趣通局。四略釋題名。五詳解文義。</p>
<lb ed="X" n="0739a09"/><lb ed="R059" n="0226b06"/><p xml:id="pX37p0739a0901">△後廣釋義相五。初敎起因緣。</p>
<lb ed="X" n="0739a10"/><lb ed="R059" n="0226b07"/><p xml:id="pX37p0739a1001">初敎起因緣者。法華云。諸佛唯以一大事因緣出
<lb ed="X" n="0739a11"/><lb ed="R059" n="0226b08"/>現於世。起信云。有如是等八種因緣所以造論。今
<lb ed="X" n="0739a12"/><lb ed="R059" n="0226b09"/>此敎興。略開爲十。一爲了世法虗幻故。二爲顯無
<lb ed="X" n="0739a13"/><lb ed="R059" n="0226b10"/>爲眞常故。三爲破惡惱修慧故。四爲離欲患淨行
<lb ed="X" n="0739a14"/><lb ed="R059" n="0226b11"/>故。五爲示耐苦守道故。六爲勸解怨興慈故。七爲
<lb ed="X" n="0739a15"/><lb ed="R059" n="0226b12"/>明大乘心願故。八爲圓諸佛果覺故。九爲度衆生
<lb ed="X" n="0739a16"/><lb ed="R059" n="0226b13"/>離苦故。十爲施敎化與樂故。</p>
<lb ed="X" n="0739a17"/><lb ed="R059" n="0226b14"/><p xml:id="pX37p0739a1701">△二藏乘敎攝。</p>
<lb ed="X" n="0739a18"/><lb ed="R059" n="0226b15"/><p xml:id="pX37p0739a1801">二藏乘敎攝者。藏有二。一三藏。經律論也。佛爲弟
<lb ed="X" n="0739a19"/><lb ed="R059" n="0226b16"/>子說八大覺。經藏所攝。二二藏。菩薩聲聞也。此是
<lb ed="X" n="0739a20"/><lb ed="R059" n="0226b17"/>諸佛菩薩大人之所覺悟。菩薩藏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0739001" n="0739001"/>藏攝。乘有二。一
<lb ed="X" n="0739a21"/><lb ed="R059" n="0226b18"/>五乘。人天聲聞辟支菩薩也。今敎菩薩常念。菩薩
<lb ed="X" n="0739a22"/><lb ed="R059" n="0227a01"/>乘攝。二四乘。小乘羊車。中乘鹿車。大乘牛車。一乘
<lb ed="X" n="0739a23"/><lb ed="R059" n="0227a02"/>大白牛車也。經云。八事乃是佛菩薩覺。大乘一乘
<lb ed="X" n="0739a24"/><lb ed="R059" n="0227a03"/>所攝。敎有三。一十二分敎。契經。重頌。授記。諷頌。因
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0739b" n="0739b"/>
<lb ed="X" n="0739b01"/><lb ed="R059" n="0227a04"/>緣。自說。本事。本生。方廣。未曾有。譬喩。論議也。今此
<lb ed="X" n="0739b02"/><lb ed="R059" n="0227a05"/>契經自說二分所攝。二化儀十敎。本末差別。依本
<lb ed="X" n="0739b03"/><lb ed="R059" n="0227a06"/>起末。攝末歸本。本末無礙。隨機不定。顯密同時。一
<lb ed="X" n="0739b04"/><lb ed="R059" n="0227a07"/>時頓演。寂寞無言。該通三際。重重無盡也。今屬本
<lb ed="X" n="0739b05"/><lb ed="R059" n="0227a08"/>末差別敎中本分所攝。一經始終唯大人覺定無
<lb ed="X" n="0739b06"/><lb ed="R059" n="0227a09"/>異故。三化法五敎。小始終頓圓也。經云苦空無我。
<lb ed="X" n="0739b07"/><lb ed="R059" n="0227a10"/>初敎空宗所攝。又云精進廣學。分敎相宗所攝。又
<lb ed="X" n="0739b08"/><lb ed="R059" n="0227a11"/>云進趣菩提。性宗實敎所攝。又云速登正覺。頓敎
<lb ed="X" n="0739b09"/><lb ed="R059" n="0227a12"/>所攝。又云念念滅罪普濟一切永斷常樂。圓敎所
<lb ed="X" n="0739b10"/><lb ed="R059" n="0227a13"/>攝。是知此經之義廣大深遠也矣。</p>
<lb ed="X" n="0739b11"/><lb ed="R059" n="0227a14"/><p xml:id="pX37p0739b1101">△三宗趣通局。</p>
<lb ed="X" n="0739b12"/><lb ed="R059" n="0227a15"/><p xml:id="pX37p0739b1201">三宗趣通局者。通辨諸宗。儒敎孔子宗於五常。意
<lb ed="X" n="0739b13"/><lb ed="R059" n="0227a16"/>以修身愼行。齊家治國。揚名後代也。道敎老子宗
<lb ed="X" n="0739b14"/><lb ed="R059" n="0227a17"/>於自然。意以融蕩是非。齊平生死。終歸虗無也。釋
<lb ed="X" n="0739b15"/><lb ed="R059" n="0227a18"/>敎世尊宗於因緣。意以識心達本。斷惑證眞。稱體
<lb ed="X" n="0739b16"/><lb ed="R059" n="0227b01"/>起用也。小乘以生滅因緣爲宗。大乘以無性因緣
<lb ed="X" n="0739b17"/><lb ed="R059" n="0227b02"/>爲宗。因緣卽空空宗也。因緣卽假相宗也。因緣卽
<lb ed="X" n="0739b18"/><lb ed="R059" n="0227b03"/>中性宗終頓圓也。存二以顯中終義。泯二以顯中
<lb ed="X" n="0739b19"/><lb ed="R059" n="0227b04"/>頓義。混融以顯中圓義。故一代佛敎通宗因緣也。
<lb ed="X" n="0739b20"/><lb ed="R059" n="0227b05"/>局論此經。復有總別。總以覺觀事法修心聖道爲
<lb ed="X" n="0739b21"/><lb ed="R059" n="0227b06"/>宗。進趣菩提普濟一切令諸衆生悉以大樂爲趣。
<lb ed="X" n="0739b22"/><lb ed="R059" n="0227b07"/>別有五對。一敎義。敎誦八大人覺文字爲宗。了達
<lb ed="X" n="0739b23"/><lb ed="R059" n="0227b08"/>所詮八門義旨爲趣。二事理。擧八重事相爲宗。顯
<lb ed="X" n="0739b24"/><lb ed="R059" n="0227b09"/>八法理性爲趣。三境智。所緣眞俗諦境爲宗。能緣
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0739c" n="0739c"/>
<lb ed="X" n="0739c01"/><lb ed="R059" n="0227b10"/>權實觀智爲趣。四修證。精進修道梵行高遠爲宗。
<lb ed="X" n="0739c02"/><lb ed="R059" n="0227b11"/>直趣菩提速登正覺爲趣。五體用。圓滿菩提還歸
<lb ed="X" n="0739c03"/><lb ed="R059" n="0227b12"/>覺體常住快樂爲宗。全大覺體發眞如用普化一
<lb ed="X" n="0739c04"/><lb ed="R059" n="0227b13"/>切爲趣。如是五對展轉相因而爲生起也。</p>
<lb ed="X" n="0739c05"/><lb ed="R059" n="0227b14"/><p xml:id="pX37p0739c0501">△四略釋題名二。初經題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739c06"/><lb ed="R059" n="0227b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0739c0601">佛說八大人覺經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739c07"/><lb ed="R059" n="0227b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0739c0701">四略釋題名者。先隨相釋。佛者。梵語佛陀。此云覺
<lb ed="X" n="0739c08"/><lb ed="R059" n="0227b17"/>者。準起信論具有三義。一本覺。卽所證理。二始覺。
<lb ed="X" n="0739c09"/><lb ed="R059" n="0227b18"/>卽能證智。三究竟覺。卽智與理冥始本不二也。又
<lb ed="X" n="0739c10"/><lb ed="R059" n="0228a01"/>一者自覺。覺於我空。異凡夫也。二者覺他。覺於法
<lb ed="X" n="0739c11"/><lb ed="R059" n="0228a02"/>空。異二乘也。三者覺滿。覺於俱空。異菩薩也。楞嚴
<lb ed="X" n="0739c12"/><lb ed="R059" n="0228a03"/>云。自覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0739c1201" n="0739c1201"/><anchor xml:id="beg0739c1201" n="0739c1201"/>己<anchor xml:id="end0739c1201"/>圓能覺他者如來應世。卽本師釋迦牟
<lb ed="X" n="0739c13"/><lb ed="R059" n="0228a04"/>尼佛也。說者悅也。八音四辨暢本懷故。中論云。佛
<lb ed="X" n="0739c14"/><lb ed="R059" n="0228a05"/>依二諦爲衆生說。法義無礙。莫不歡悅。揀非餘人
<lb ed="X" n="0739c15"/><lb ed="R059" n="0228a06"/>說也。八者法數。一苦空。二少欲。三知足。四精進。五
<lb ed="X" n="0739c16"/><lb ed="R059" n="0228a07"/>多聞。六布施。七梵行。八心願。卽見定思進語業念
<lb ed="X" n="0739c17"/><lb ed="R059" n="0228a08"/>命八正道也。亦卽理斷智位敎因行果八法門也。
<lb ed="X" n="0739c18"/><lb ed="R059" n="0228a09"/>大人者。菩薩稱爲大道心衆生。如來稱爲大覺世
<lb ed="X" n="0739c19"/><lb ed="R059" n="0228a10"/>尊。覺者覺悟證知也。先覺後覺自覺覺他名大人
<lb ed="X" n="0739c20"/><lb ed="R059" n="0228a11"/>覺。高出凡夫二乘唯自覺者。華嚴云。奇哉大導師。
<lb ed="X" n="0739c21"/><lb ed="R059" n="0228a12"/>自覺能覺他。孟子曰。大人者正<anchor xml:id="nkr_note_add_0739c2101" n="0739c2101"/><anchor xml:id="beg0739c2101" n="0739c2101"/>己<anchor xml:id="end0739c2101"/>而物正者也。八
<lb ed="X" n="0739c22"/><lb ed="R059" n="0228a13"/>大人覺者。經云。如此八事乃是諸佛菩薩大人之
<lb ed="X" n="0739c23"/><lb ed="R059" n="0228a14"/>所覺悟。復還生死度脫衆生。以前八事開導一切。
<lb ed="X" n="0739c24"/><lb ed="R059" n="0228a15"/>寶積亦云。菩薩成就八法於諸佛前蓮華化生。經
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0740a" n="0740a"/>
<lb ed="X" n="0740a01"/><lb ed="R059" n="0228a16"/>者。梵語修多羅。此云契經。契謂契理契機。經謂貫
<lb ed="X" n="0740a02"/><lb ed="R059" n="0228a17"/>說攝生也。案五印土呼綵線席經井索聖敎。皆名
<lb ed="X" n="0740a03"/><lb ed="R059" n="0228a18"/>修多羅。線能貫華。經能持緯。索能汲水。敎能詮義。
<lb ed="X" n="0740a04"/><lb ed="R059" n="0228b01"/>敵對翻之。應名聖敎。古德見此方聖說爲經。賢說
<lb ed="X" n="0740a05"/><lb ed="R059" n="0228b02"/>爲傳。遂分借席經一義。以目西方佛說名修多羅。
<lb ed="X" n="0740a06"/><lb ed="R059" n="0228b03"/>菩薩羅漢說名阿毗達磨。又恐濫席經名。更加契
<lb ed="X" n="0740a07"/><lb ed="R059" n="0228b04"/>字揀之。故名契經。甚爲允當。次作對釋。共有六義。
<lb ed="X" n="0740a08"/><lb ed="R059" n="0228b05"/>一通別。經字通也。通餘經故。佛等別也。別諸部故。
<lb ed="X" n="0740a09"/><lb ed="R059" n="0228b06"/>二人法。佛說人也。八覺法也。三一多就法中。八者
<lb ed="X" n="0740a10"/><lb ed="R059" n="0228b07"/>多也。大人覺一也。不離一覺觀故。四能所。人爲能。
<lb ed="X" n="0740a11"/><lb ed="R059" n="0228b08"/>覺爲所。經云。大人之所覺悟。五名德。人則共有虗
<lb ed="X" n="0740a12"/><lb ed="R059" n="0228b09"/>名。大乃獨成實德。六應感就人中。佛者應也。顯我
<lb ed="X" n="0740a13"/><lb ed="R059" n="0228b10"/>能應法主也。說者感也。悅彼所感機宜也。三離合
<lb ed="X" n="0740a14"/><lb ed="R059" n="0228b11"/>釋。佛之說經。依主釋。佛說有八大人覺經。有財釋。
<lb ed="X" n="0740a15"/><lb ed="R059" n="0228b12"/>八大人覺經。帶數釋。八大人覺卽經。持業釋。佛說
<lb ed="X" n="0740a16"/><lb ed="R059" n="0228b13"/>八大人覺經。非法華論四分律。相違釋也。四立名
<lb ed="X" n="0740a17"/><lb ed="R059" n="0228b14"/>釋。諸經得名。或人或處。或法或喩。乍單乍複。乍具
<lb ed="X" n="0740a18"/><lb ed="R059" n="0228b15"/>乍缺。此經以人法受稱也。則一題名具四門義。釋
<lb ed="X" n="0740a19"/><lb ed="R059" n="0228b16"/>題尙爾。況經文耶。</p>
<lb ed="X" n="0740a20"/><lb ed="R059" n="0228b17"/><p xml:id="pX37p0740a2001">△二譯人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740a21"/><lb ed="R059" n="0228b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0740a2101">後漢<name role="" type="person">安息國</name>沙門<name role="" type="person">安世高</name>譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740a22"/><lb ed="R059" n="0229a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0740a2201">後漢標朝代。對前高祖稱名曰後。安息出處所。揀
<lb ed="X" n="0740a23"/><lb ed="R059" n="0229a02"/>非餘國土也。沙門人也。此言功勞。修八正道有多
<lb ed="X" n="0740a24"/><lb ed="R059" n="0229a03"/>功勞故。秦言勤行。勤行八覺進取涅槃故。<name role="" type="person">安世高</name>
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0740b" n="0740b"/>
<lb ed="X" n="0740b01"/><lb ed="R059" n="0229a04"/>字也。譯者翻譯。謂翻梵天之語。轉成漢地之言。音
<lb ed="X" n="0740b02"/><lb ed="R059" n="0229a05"/>雖似別。義則大同也。傳云。姓安。名淸。字世高。安息
<lb ed="X" n="0740b03"/><lb ed="R059" n="0229a06"/>國王子也。當嗣位。讓國於叔。而求出家。博曉經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0740001" n="0740001"/>綸。
<lb ed="X" n="0740b04"/><lb ed="R059" n="0229a07"/>七曜五行醫方異術無不綜達。旣而遊方。徧歷諸
<lb ed="X" n="0740b05"/><lb ed="R059" n="0229a08"/>國。行見羣燕。忽謂伴曰。燕云應有送食者。頃之果
<lb ed="X" n="0740b06"/><lb ed="R059" n="0229a09"/>有致焉。漢桓帝建和二年來到中夏。通習華言。宣
<lb ed="X" n="0740b07"/><lb ed="R059" n="0229a10"/>譯佛經二十九部凡一伯七十六卷。多有神迹。自
<lb ed="X" n="0740b08"/><lb ed="R059" n="0229a11"/>稱先身<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b0801" n="0740b0801"/><anchor xml:id="beg0740b0801" n="0740b0801"/>已<anchor xml:id="end0740b0801"/>經出家。有一同學多瞋。乃與辭訣云。我
<lb ed="X" n="0740b09"/><lb ed="R059" n="0229a12"/>當往廣畢宿世之對。旣而適廣州。路逢一少年。唾
<lb ed="X" n="0740b10"/><lb ed="R059" n="0229a13"/>手拔刀。乃延頸受刃無懼。少年殺之。觀者駭異。<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b1001" n="0740b1001"/><anchor xml:id="beg0740b1001" n="0740b1001"/>已<anchor xml:id="end0740b1001"/>
<lb ed="X" n="0740b11"/><lb ed="R059" n="0229a14"/>而神識還爲安息王子。今來遊化。度昔同學。靈帝
<lb ed="X" n="0740b12"/><lb ed="R059" n="0229a15"/>建寧四年關洛擾亂。乃附舟過廬山。行達<g ref="#CB05279">䢼</g>亭湖。
<lb ed="X" n="0740b13"/><lb ed="R059" n="0229a16"/>廟神極靈。能分風送。往來之舟。會同旅三十餘船。
<lb ed="X" n="0740b14"/><lb ed="R059" n="0229a17"/>奉牲請福。神降祝曰。舟有沙門。請來入廟。吿高云。
<lb ed="X" n="0740b15"/><lb ed="R059" n="0229a18"/>吾昔與子出家學道。好行布施。而性多瞋。今爲<g ref="#CB05279">䢼</g>
<lb ed="X" n="0740b16"/><lb ed="R059" n="0229b01"/>亭廟神。此湖千里皆吾所轄。壽盡旦夕。當墮惡道。
<lb ed="X" n="0740b17"/><lb ed="R059" n="0229b02"/>有絹千疋幷雜寶物。可爲立法營塔使生善處。高
<lb ed="X" n="0740b18"/><lb ed="R059" n="0229b03"/>向之梵語數番。卽取絹物辭別。便達豫章。遂以廟
<lb ed="X" n="0740b19"/><lb ed="R059" n="0229b04"/>物爲造東寺。名曰大安。乃江淮寺。塔之始也。暮有
<lb ed="X" n="0740b20"/><lb ed="R059" n="0229b05"/>一少年。長跽高前。受其呪願。高謂衆曰。向之少年
<lb ed="X" n="0740b21"/><lb ed="R059" n="0229b06"/>卽<g ref="#CB05279">䢼</g>亭廟神。得生善處。離醜惡形矣。後於山西澤
<lb ed="X" n="0740b22"/><lb ed="R059" n="0229b07"/>中見一死蟒頭尾數里<note place="inline">今潯陽郡大蛇村是</note>。高後復到廣州。
<lb ed="X" n="0740b23"/><lb ed="R059" n="0229b08"/>尋前害<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b2301" n="0740b2301"/><anchor xml:id="beg0740b2301" n="0740b2301"/>己<anchor xml:id="end0740b2301"/>少年。時少年尙在。高投其家。說昔日償
<lb ed="X" n="0740b24"/><lb ed="R059" n="0229b09"/>對之事。歡喜相向。謂云。吾猶有餘報。今當往會稽
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0740c" n="0740c"/>
<lb ed="X" n="0740c01"/><lb ed="R059" n="0229b10"/>畢對。廣州客悟高非凡。豁然意解。追悔前愆。厚相
<lb ed="X" n="0740c02"/><lb ed="R059" n="0229b11"/>資供。隨高東遊。遂達會稽。至便入市。正値羣鬪。誤
<lb ed="X" n="0740c03"/><lb ed="R059" n="0229b12"/>傷高首。應時殞命。廣客頻驗二報。遂發心出家。精
<lb ed="X" n="0740c04"/><lb ed="R059" n="0229b13"/>懃佛法。弘傳八大人覺經。具說世高事緣。遠近聞
<lb ed="X" n="0740c05"/><lb ed="R059" n="0229b14"/>知。莫不歎伏。</p>
<lb ed="X" n="0740c06"/><lb ed="R059" n="0229b15"/><p xml:id="pX37p0740c0601">△五詳解文義。</p>
<lb ed="X" n="0740c07"/><lb ed="R059" n="0229b16"/><p xml:id="pX37p0740c0701">道安三分。今古同遵。考此文意。似有正宗而無序
<lb ed="X" n="0740c08"/><lb ed="R059" n="0229b17"/>通。今以義判仍分爲三。初標八法誦念以發起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740c09"/><lb ed="R059" n="0229b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0740c0901">爲佛弟子。常於晝夜。至心誦念八大人覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740c10"/><lb ed="R059" n="0230a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0740c1001">三分中。此當序分。屬發起。非證信也。八大覺事佛
<lb ed="X" n="0740c11"/><lb ed="R059" n="0230a02"/>菩薩本。故不待問而自敎誡。文有四句。初句人作
<lb ed="X" n="0740c12"/><lb ed="R059" n="0230a03"/>成曰爲。妙覺曰佛。解後曰弟。從生曰子。然有五位。
<lb ed="X" n="0740c13"/><lb ed="R059" n="0230a04"/>一本性。二名字。三相似。四隨分。五究竟。今屬名字。
<lb ed="X" n="0740c14"/><lb ed="R059" n="0230a05"/>依佛爲師。更不皈依邪魔外道。允成大乘佛弟子
<lb ed="X" n="0740c15"/><lb ed="R059" n="0230a06"/>也。次句時。晝夜約日。晝三夜三也。常者約年。盡形
<lb ed="X" n="0740c16"/><lb ed="R059" n="0230a07"/>不懈也。三四句法。先行也。至心意業行。誦念身口
<lb ed="X" n="0740c17"/><lb ed="R059" n="0230a08"/>行。後敎也。八種法門。諸佛菩薩大人之所覺者。服
<lb ed="X" n="0740c18"/><lb ed="R059" n="0230a09"/>佛之服。誦佛之言。行佛之行。是佛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0740c1801" n="0740c1801"/><anchor xml:id="beg0740c1801" n="0740c1801"/>已<anchor xml:id="end0740c1801"/>矣。若晝夜
<lb ed="X" n="0740c19"/><lb ed="R059" n="0230a10"/>不念八大人覺。豈稱佛弟子哉。</p>
<lb ed="X" n="0740c20"/><lb ed="R059" n="0230a11"/><p xml:id="pX37p0740c2001">△二詳八大法相以成宗。分二。先別釋八法以起
<lb ed="X" n="0740c21"/><lb ed="R059" n="0230a12"/>信解八。初覺身心無常觀念眞常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740c22"/><lb ed="R059" n="0230a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0740c2201">第一覺悟世間無常。國土危脆。四大苦空。五陰無我。
<lb ed="X" n="0740c23"/><lb ed="R059" n="0230a14"/>生滅變異。虗僞無主。是心惡源。形爲罪藪。如是觀察。
<lb ed="X" n="0740c24"/><lb ed="R059" n="0230a15"/>漸離生死。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0741a" n="0741a"/>
<lb ed="X" n="0741a01"/><lb ed="R059" n="0230a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0741a0101">此下八門當正宗也。初門分二。先覺知事相非眞。
<lb ed="X" n="0741a02"/><lb ed="R059" n="0230a17"/>明而不昧謂之覺。知而不迷謂之悟。於中有八。一
<lb ed="X" n="0741a03"/><lb ed="R059" n="0230a18"/>三世。世爲遷流。流數有三。過去未來現在也。無常
<lb ed="X" n="0741a04"/><lb ed="R059" n="0230b01"/>有二。一者敗壞無常。二者念念無常。過去諸法恍
<lb ed="X" n="0741a05"/><lb ed="R059" n="0230b02"/>惚如夢。現在諸法猶如電光。未來諸法如雲歘起。
<lb ed="X" n="0741a06"/><lb ed="R059" n="0230b03"/>賢首疏云。過去則無體難追。現在則刹那不住。未
<lb ed="X" n="0741a07"/><lb ed="R059" n="0230b04"/>來則本無積聚。故曰無常。楞嚴云。豈惟年變亦兼
<lb ed="X" n="0741a08"/><lb ed="R059" n="0230b05"/>月化。何直月化兼又日遷。沉思諦觀。刹那刹那念
<lb ed="X" n="0741a09"/><lb ed="R059" n="0230b06"/>念之間不得停住。二十方。國土橫徧十方故。界爲
<lb ed="X" n="0741a10"/><lb ed="R059" n="0230b07"/>方位。方位有十。四方四維上下也。總收國界。略爲
<lb ed="X" n="0741a11"/><lb ed="R059" n="0230b08"/>八類。謂淨穢小大麤妙廣狹。不安曰危。虗浮曰脆。
<lb ed="X" n="0741a12"/><lb ed="R059" n="0230b09"/>三界不安。猶如火宅。塵刹虗浮。喩同朝露。經云。假
<lb ed="X" n="0741a13"/><lb ed="R059" n="0230b10"/>使<name role="" type="person">妙高山</name>。劫盡皆散壞。大海深無底。亦復有枯竭。
<lb ed="X" n="0741a14"/><lb ed="R059" n="0230b11"/>大地及日月。時至皆皈盡。未曾有一事不被無常
<lb ed="X" n="0741a15"/><lb ed="R059" n="0230b12"/>吞。三四大。堅相爲地大。潤濕爲水大。煖觸爲火大。
<lb ed="X" n="0741a16"/><lb ed="R059" n="0230b13"/>動搖爲風大。內四大爲苦。外四大爲空。經云。水火
<lb ed="X" n="0741a17"/><lb ed="R059" n="0230b14"/>風土旋令覺知。四大各離。誰和合者。則內四大皆
<lb ed="X" n="0741a18"/><lb ed="R059" n="0230b15"/>苦空也。又云。火乃燒於色。水復爲爛壞。風能令散
<lb ed="X" n="0741a19"/><lb ed="R059" n="0230b16"/>滅。四大互相違。堅濕煖動法。假名無有實。大種本
<lb ed="X" n="0741a20"/><lb ed="R059" n="0230b17"/>無生。故無所造色。則外四大亦苦空也。四五陰。根
<lb ed="X" n="0741a21"/><lb ed="R059" n="0230b18"/>塵名色。質礙爲義。違順名受。領納爲義。苦樂名想。
<lb ed="X" n="0741a22"/><lb ed="R059" n="0231a01"/>取像爲義。善惡名行。造作爲義。是非名識。了別爲
<lb ed="X" n="0741a23"/><lb ed="R059" n="0231a02"/>義。皆曰陰者。葢覆眞性故。無我者。謂五陰中都無
<lb ed="X" n="0741a24"/><lb ed="R059" n="0231a03"/>我主。但形骸色思慮心耳。楞伽云。諸蘊業因和合
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0741b" n="0741b"/>
<lb ed="X" n="0741b01"/><lb ed="R059" n="0231a04"/>而起。離我我所。是名行空。圭山云。色有地水火風。
<lb ed="X" n="0741b02"/><lb ed="R059" n="0231a05"/>心有受想行識。若皆是我。卽成八我。翻覆推析。皆
<lb ed="X" n="0741b03"/><lb ed="R059" n="0231a06"/>不可得。便悟此身衆緣和合。似我人相。元無我人。
<lb ed="X" n="0741b04"/><lb ed="R059" n="0231a07"/>欲求出離。修無我觀。斷分別我執。證我空眞如。卽
<lb ed="X" n="0741b05"/><lb ed="R059" n="0231a08"/>知五陰皆空無我也。五生死。生滅是生死之因。生
<lb ed="X" n="0741b06"/><lb ed="R059" n="0231a09"/>死爲生滅之果。天如云。那箇生死業根。只在汝一
<lb ed="X" n="0741b07"/><lb ed="R059" n="0231a10"/>念生滅之間。變異者。遷改也。經云。我此之身雖未
<lb ed="X" n="0741b08"/><lb ed="R059" n="0231a11"/>曾滅。我觀前念念遷謝。新新不住。如火成<g ref="#CB01926">灰</g>。决知
<lb ed="X" n="0741b09"/><lb ed="R059" n="0231a12"/>此身當從滅盡。然四相遷流。有一期刹那二種之
<lb ed="X" n="0741b10"/><lb ed="R059" n="0231a13"/>別。以理推之。生如石女懷兒。住若陽燄翻浪。異同
<lb ed="X" n="0741b11"/><lb ed="R059" n="0231a14"/>浮雲千變。滅猶狂華謝空。六煩惱。虗妄相想爲虗。
<lb ed="X" n="0741b12"/><lb ed="R059" n="0231a15"/>假名無明爲僞。無主者。謂此無明。妄想因緣和合
<lb ed="X" n="0741b13"/><lb ed="R059" n="0231a16"/>而有。實無自性。亦無有我。觀此想念屬誰誰。便是
<lb ed="X" n="0741b14"/><lb ed="R059" n="0231a17"/>煩惱想歷歷見。此一念想中無有主宰。卽人空慧。
<lb ed="X" n="0741b15"/><lb ed="R059" n="0231a18"/>如幻化相。卽法空慧。頌曰。一切妄想中。因緣空無
<lb ed="X" n="0741b16"/><lb ed="R059" n="0231b01"/>主。七內心。心六識也。惡十惱三毒也。根塵爲緣。識
<lb ed="X" n="0741b17"/><lb ed="R059" n="0231b02"/>生其中。聚緣內搖。趣外奔逸。昏昏擾擾以爲性相。
<lb ed="X" n="0741b18"/><lb ed="R059" n="0231b03"/>是故心爲功之首惡之魁也。六識頌曰。動身發語
<lb ed="X" n="0741b19"/><lb ed="R059" n="0231b04"/>獨爲最。引滿能招業力牽。息心達本無善無惡。是
<lb ed="X" n="0741b20"/><lb ed="R059" n="0231b05"/>一眞源如如不動心矣。八外身形。身口也。罪七支
<lb ed="X" n="0741b21"/><lb ed="R059" n="0231b06"/>四種業也。本末續生。遞相爲種。喩如草木生長不
<lb ed="X" n="0741b22"/><lb ed="R059" n="0231b07"/>絕。故云藪也。遺敎云。此是罪惡之物。假名爲身。沒
<lb ed="X" n="0741b23"/><lb ed="R059" n="0231b08"/>在老病生死大海。智者除之。如殺怨賊。如是下。次
<lb ed="X" n="0741b24"/><lb ed="R059" n="0231b09"/>觀察法相對治。五識照矚曰觀。意識尋伺曰察。如
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0741c" n="0741c"/>
<lb ed="X" n="0741c01"/><lb ed="R059" n="0231b10"/>是結上八種覺悟。上乃別明。此句總攝。謂世間國
<lb ed="X" n="0741c02"/><lb ed="R059" n="0231b11"/>土五陰生滅虗僞心形。皆爲惡源罪藪。無常苦空
<lb ed="X" n="0741c03"/><lb ed="R059" n="0231b12"/>危脆無我變滅無主者也。漸離者。擧第五生死。以
<lb ed="X" n="0741c04"/><lb ed="R059" n="0231b13"/>該餘七也。若對翻之。轉無常壽命。以成十世眞常。
<lb ed="X" n="0741c05"/><lb ed="R059" n="0231b14"/>轉危脆家產。以成性土悠久。苦空大種成五大。圓
<lb ed="X" n="0741c06"/><lb ed="R059" n="0231b15"/>融無我陰處成法身眞我。變異生死成不滅不生。
<lb ed="X" n="0741c07"/><lb ed="R059" n="0231b16"/>無主虗想成無位眞人。翻惡源之心而爲菩提道
<lb ed="X" n="0741c08"/><lb ed="R059" n="0231b17"/>心。翻罪藪之身而爲涅槃法身。如此最勝法益。非
<lb ed="X" n="0741c09"/><lb ed="R059" n="0231b18"/>觀察覺悟。不能得成也。</p>
<lb ed="X" n="0741c10"/><lb ed="R059" n="0232a01"/><p xml:id="pX37p0741c1001">△二覺貪欲爲苦觀念少欲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0741c11"/><lb ed="R059" n="0232a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0741c1101">第二覺知。多欲爲苦。生死疲勞從貪欲起。少欲無爲
<lb ed="X" n="0741c12"/><lb ed="R059" n="0232a03"/>身心自在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0741c13"/><lb ed="R059" n="0232a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0741c1301">先覺事相非眞。初一句現招苦惱。唯識云。云何爲
<lb ed="X" n="0741c14"/><lb ed="R059" n="0232a05"/>欲。於所樂境希望爲性。欲境有五。謂財色名食睡。
<lb ed="X" n="0741c15"/><lb ed="R059" n="0232a06"/>今約希望。欲心不一而足曰多。經云。常求諸欲境。
<lb ed="X" n="0741c16"/><lb ed="R059" n="0232a07"/>苦者。五苦中求不得苦也。遺敎云。多欲之人多求
<lb ed="X" n="0741c17"/><lb ed="R059" n="0232a08"/>利故苦惱亦多。次二句當感生死。生死果也。疲勞
<lb ed="X" n="0741c18"/><lb ed="R059" n="0232a09"/>輪轉不休故。貪欲因也。唯識云。云何爲貪。於有有
<lb ed="X" n="0741c19"/><lb ed="R059" n="0232a10"/>具染著爲性。貪愛爲本。欲樂爲末。圓覺云。一切衆
<lb ed="X" n="0741c20"/><lb ed="R059" n="0232a11"/>生從無始際。由有種種恩愛貪欲。故有轉迴。佛名。</p>
<lb ed="X" n="0741c21"/><lb ed="R059" n="0232a12"/><p xml:id="pX37p0741c2101">經云。有愛則生。愛盡則滅。故知生死貪愛爲本。<note place="inline">文</note>
<lb ed="X" n="0741c22"/><lb ed="R059" n="0232a13"/>若去貪欲之因。生死苦輪之報息矣。少欲下。次觀
<lb ed="X" n="0741c23"/><lb ed="R059" n="0232a14"/>法相對治。初句無爲樂則無苦惱。少欲而外無所
<lb ed="X" n="0741c24"/><lb ed="R059" n="0232a15"/>貪。無爲而內無所作。豈不逍遙暢快。次句自在樂
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0742a" n="0742a"/>
<lb ed="X" n="0742a01"/><lb ed="R059" n="0232a16"/>則無生死。身離生老病死。心離生住異滅。豈不解
<lb ed="X" n="0742a02"/><lb ed="R059" n="0232a17"/>脫自在。經云。少欲之人則無諂曲以求人意。亦復
<lb ed="X" n="0742a03"/><lb ed="R059" n="0232a18"/>不爲諸根所牽。行少欲者。心則坦然無所憂畏。有
<lb ed="X" n="0742a04"/><lb ed="R059" n="0232b01"/>少欲者則有涅槃。少欲旣能生諸功德。無欲更受
<lb ed="X" n="0742a05"/><lb ed="R059" n="0232b02"/>無盡益矣。</p>
<lb ed="X" n="0742a06"/><lb ed="R059" n="0232b03"/><p xml:id="pX37p0742a0601">△三覺多求增罪觀念知足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742a07"/><lb ed="R059" n="0232b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0742a0701">第三覺知。心無厭足。惟得多求。增長罪惡。菩薩不爾。
<lb ed="X" n="0742a08"/><lb ed="R059" n="0232b05"/>常念知足。安貧守道。惟慧是業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742a09"/><lb ed="R059" n="0232b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0742a0901">先覺事非眞也。初句內存無厭足心。次句外惟多
<lb ed="X" n="0742a10"/><lb ed="R059" n="0232b07"/>求境物。三漸增惡求罪過。梵網云。自爲飮食錢財
<lb ed="X" n="0742a11"/><lb ed="R059" n="0232b08"/>利養名譽故。親近王臣。恃作形勢。橫取錢物。名爲
<lb ed="X" n="0742a12"/><lb ed="R059" n="0232b09"/>惡求。菩薩下。次觀法對治。菩薩心者。利人爲先。豈
<lb ed="X" n="0742a13"/><lb ed="R059" n="0232b10"/>有惡求多求。故云不爾。念知足如迦葉頭陀。無厭
<lb ed="X" n="0742a14"/><lb ed="R059" n="0232b11"/>斷矣。貧樂道若顏回陋巷。多求滅矣。此則惑障除
<lb ed="X" n="0742a15"/><lb ed="R059" n="0232b12"/>也。空慧業猶善現阿蘭那行。罪惡消矣。此則業障
<lb ed="X" n="0742a16"/><lb ed="R059" n="0232b13"/>除也。惑業之因旣絕。苦報之果何來。故遺敎云。汝
<lb ed="X" n="0742a17"/><lb ed="R059" n="0232b14"/>等若欲脫諸苦惱。當觀知足。知足之法卽是富樂
<lb ed="X" n="0742a18"/><lb ed="R059" n="0232b15"/>安隱之處<note place="inline">念知足也</note>。知足之人雖臥地上猶爲安樂。不
<lb ed="X" n="0742a19"/><lb ed="R059" n="0232b16"/>知足者雖處天堂亦不稱意。不知足者。雖富而貧。
<lb ed="X" n="0742a20"/><lb ed="R059" n="0232b17"/>知足之人雖貧而富<note place="inline">貧樂道也</note>。不知足者常爲五欲所
<lb ed="X" n="0742a21"/><lb ed="R059" n="0232b18"/>牽。爲知足者之所憐愍<note place="inline">惟以二空觀慧爲事業也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0742a22"/><lb ed="R059" n="0233a01"/><p xml:id="pX37p0742a2201">△四覺懈怠墜落觀念精進。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742a23"/><lb ed="R059" n="0233a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0742a2301">第四覺知懈怠墜落。常行精進破煩惱惡。摧伏四魔
<lb ed="X" n="0742a24"/><lb ed="R059" n="0233a03"/>出陰界獄。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0742b" n="0742b"/>
<lb ed="X" n="0742b01"/><lb ed="R059" n="0233a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0742b0101">先覺事相。懈則根身疲倦。怠則心識恣放。墜則墮
<lb ed="X" n="0742b02"/><lb ed="R059" n="0233a05"/>下難上。落則退後不前。由此上弘下化之功。自利
<lb ed="X" n="0742b03"/><lb ed="R059" n="0233a06"/>利他之德。皆喪失矣。華嚴云。如鑽燧求火。未出而
<lb ed="X" n="0742b04"/><lb ed="R059" n="0233a07"/>數息。火勢隨止滅。懈怠者亦然。遺敎云。行者之心
<lb ed="X" n="0742b05"/><lb ed="R059" n="0233a08"/>數數懈。廢譬如鑽火未熱而息。雖欲得火。火難可
<lb ed="X" n="0742b06"/><lb ed="R059" n="0233a09"/>得。淸涼疏。約三慧。以辨懈怠。聞則聽習。數息明解
<lb ed="X" n="0742b07"/><lb ed="R059" n="0233a10"/>不生。思則決擇。數息眞智不生。修則定慧。數息聖
<lb ed="X" n="0742b08"/><lb ed="R059" n="0233a11"/>道不生。懈怠之過豈細小哉。常下。次觀治法。初一
<lb ed="X" n="0742b09"/><lb ed="R059" n="0233a12"/>句總。純一不雜曰精。勇往直前曰進。常行者。一生
<lb ed="X" n="0742b10"/><lb ed="R059" n="0233a13"/>不退也。起信云。一切時一切處所有衆善。隨<anchor xml:id="nkr_note_add_0742b1001" n="0742b1001"/><anchor xml:id="beg0742b1001" n="0742b1001"/>己<anchor xml:id="end0742b1001"/>堪
<lb ed="X" n="0742b11"/><lb ed="R059" n="0233a14"/>能。不捨修學。遺敎云。若勤精進則事無難。是故汝
<lb ed="X" n="0742b12"/><lb ed="R059" n="0233a15"/>等當勤精進。譬如小水常流則能穿石。次三句別。
<lb ed="X" n="0742b13"/><lb ed="R059" n="0233a16"/>初卽唯識論中攝善精進。以諸十善破十惱惡。八
<lb ed="X" n="0742b14"/><lb ed="R059" n="0233a17"/>萬法行破八萬塵勞。葢此精進觀中法不欲其精。
<lb ed="X" n="0742b15"/><lb ed="R059" n="0233a18"/>無行不欲其進故。亦卽起信論明勤勇精進。文云。
<lb ed="X" n="0742b16"/><lb ed="R059" n="0233b01"/>於諸善事心不懈退。淨名云。譬如勝怨乃可名勇。
<lb ed="X" n="0742b17"/><lb ed="R059" n="0233b02"/>此明見思無明怨賊皆悉破也。二卽唯識論中被
<lb ed="X" n="0742b18"/><lb ed="R059" n="0233b03"/>甲精進。四魔者。一天魔。二煩惱魔。三五陰魔。四生
<lb ed="X" n="0742b19"/><lb ed="R059" n="0233b04"/>死魔。摧伏者。以知生死定爲苦故。佛果決然樂故。
<lb ed="X" n="0742b20"/><lb ed="R059" n="0233b05"/>衆生與<anchor xml:id="nkr_note_add_0742b2001" n="0742b2001"/><anchor xml:id="beg0742b2001" n="0742b2001"/>己<anchor xml:id="end0742b2001"/>足可度故。由是志堅不怯。必定取辦。與
<lb ed="X" n="0742b21"/><lb ed="R059" n="0233b06"/>五陰魔煩惱魔死魔共戰。有大功勳。滅三毒。出三
<lb ed="X" n="0742b22"/><lb ed="R059" n="0233b07"/>界。破魔網。亦卽起信論明難壞精進。文云。立志堅
<lb ed="X" n="0742b23"/><lb ed="R059" n="0233b08"/>強。遠離怯弱。寶藏論云。決歸者不顧其疲。決戰者
<lb ed="X" n="0742b24"/><lb ed="R059" n="0233b09"/>不顧其死。決學者不顧其身。決道者不重其事。此
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0742c" n="0742c"/>
<lb ed="X" n="0742c01"/><lb ed="R059" n="0233b10"/>其難壞相也。後卽唯識論中利樂精進。陰卽五陰。
<lb ed="X" n="0742c02"/><lb ed="R059" n="0233b11"/>界卽三界。獄者三界五陰如牢獄桎梏故。出者尅
<lb ed="X" n="0742c03"/><lb ed="R059" n="0233b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0742c0301" n="0742c0301"/><anchor xml:id="beg0742c0301" n="0742c0301"/>己<anchor xml:id="end0742c0301"/>造修。唯日不足。直至超出陰界得大利樂。而後
<lb ed="X" n="0742c04"/><lb ed="R059" n="0233b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0742c0401" n="0742c0401"/><anchor xml:id="beg0742c0401" n="0742c0401"/>已<anchor xml:id="end0742c0401"/>也。亦卽起信論明無足精進。文云。念過去久遠
<lb ed="X" n="0742c05"/><lb ed="R059" n="0233b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0742c0501" n="0742c0501"/><anchor xml:id="beg0742c0501" n="0742c0501"/>已<anchor xml:id="end0742c0501"/>來。虗受一切身心大苦。無有利益。是故應勤修
<lb ed="X" n="0742c06"/><lb ed="R059" n="0233b15"/>諸功德。自利利他。速離衆苦。此明練磨其心。修二
<lb ed="X" n="0742c07"/><lb ed="R059" n="0233b16"/>利行。堅固熾然。總無厭足。畢竟超出成最勝樂也。
<lb ed="X" n="0742c08"/><lb ed="R059" n="0233b17"/>破治怠失。摧治懈失。出治墜失。精進法門廣矣大
<lb ed="X" n="0742c09"/><lb ed="R059" n="0233b18"/>矣。</p>
<lb ed="X" n="0742c10"/><lb ed="R059" n="0234a01"/><p xml:id="pX37p0742c1001">△五覺愚癡無智觀念多聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742c11"/><lb ed="R059" n="0234a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0742c1101">第五覺悟愚癡生死。菩薩常念廣學多聞。增長智慧。
<lb ed="X" n="0742c12"/><lb ed="R059" n="0234a03"/>成就辨才。敎化一切。悉以大樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742c13"/><lb ed="R059" n="0234a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0742c1301">先覺事相。六識茫昧無知曰愚。五根昏迷不曉曰
<lb ed="X" n="0742c14"/><lb ed="R059" n="0234a05"/>癡。愚爲惑惱之首。癡是惡業之元因也。無明事理。
<lb ed="X" n="0742c15"/><lb ed="R059" n="0234a06"/>從冥入冥。生死險道受苦不斷。背去三寶。貧無福
<lb ed="X" n="0742c16"/><lb ed="R059" n="0234a07"/>慧。不識苦盡道。不知求解脫果也。菩薩下。次觀治
<lb ed="X" n="0742c17"/><lb ed="R059" n="0234a08"/>法。廣學博究三藏也。多聞聽講十二部也。增慧無
<lb ed="X" n="0742c18"/><lb ed="R059" n="0234a09"/>觀不習故。成辯無經不誦故。聞卽聞慧。身根聰也。
<lb ed="X" n="0742c19"/><lb ed="R059" n="0234a10"/>智卽思慧。意識通也。辯卽修慧。口舌利也。上三句。
<lb ed="X" n="0742c20"/><lb ed="R059" n="0234a11"/>自度。此敎化句度他。一切不揀。道俗賢愚五性三
<lb ed="X" n="0742c21"/><lb ed="R059" n="0234a12"/>根。普皆化導也。末一句。自他均利也。他得開通佛
<lb ed="X" n="0742c22"/><lb ed="R059" n="0234a13"/>法樂。自得增明敎觀樂。又自他現得六根通利樂。
<lb ed="X" n="0742c23"/><lb ed="R059" n="0234a14"/>當得三德安住樂。並以出世大道。揀非世間小果。
<lb ed="X" n="0742c24"/><lb ed="R059" n="0234a15"/>故云大也。四弘對之。聞卽法門。智卽煩惱。敎卽衆
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0743a" n="0743a"/>
<lb ed="X" n="0743a01"/><lb ed="R059" n="0234a16"/>生。樂卽佛道。前二治愚癡。後二治生死。</p>
<lb ed="X" n="0743a02"/><lb ed="R059" n="0234a17"/><p xml:id="pX37p0743a0201">△六覺貧苦結怨觀念施善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743a03"/><lb ed="R059" n="0234a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0743a0301">第六覺知貧苦多怨。橫結惡緣。菩薩布施。等念怨親。
<lb ed="X" n="0743a04"/><lb ed="R059" n="0234b01"/>不念舊惡。不憎惡人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743a05"/><lb ed="R059" n="0234b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0743a0501">先覺事。財產缺乏爲貧。饑寒逼迫爲苦。多怨者。上
<lb ed="X" n="0743a06"/><lb ed="R059" n="0234b03"/>則怨天。下則怨人。內則怨於父母妻子。外則怨於
<lb ed="X" n="0743a07"/><lb ed="R059" n="0234b04"/>師友親隣。書云。貧而無怨難。結惡緣者。苦境怨心
<lb ed="X" n="0743a08"/><lb ed="R059" n="0234b05"/>一時交接。諸惡業緣無不備造。所謂慳惜<anchor xml:id="nkr_note_add_0743a0801" n="0743a0801"/><anchor xml:id="beg0743a0801" n="0743a0801"/>己<anchor xml:id="end0743a0801"/>物。貪
<lb ed="X" n="0743a09"/><lb ed="R059" n="0234b06"/>求人財。嫉妬其富。瞋恨其貴。起諸邪見。撥無因果。
<lb ed="X" n="0743a10"/><lb ed="R059" n="0234b07"/>好勇鬪狠。欺長凌幼。由此父子不和。夫妻反目。孟
<lb ed="X" n="0743a11"/><lb ed="R059" n="0234b08"/>子曰。無恒產而有恒心者。惟士爲能。若民則無恒
<lb ed="X" n="0743a12"/><lb ed="R059" n="0234b09"/>產因無恒心。苟無恒心。放辟邪侈。無不爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0743a1201" n="0743a1201"/><anchor xml:id="beg0743a1201" n="0743a1201"/>己<anchor xml:id="end0743a1201"/>。而云
<lb ed="X" n="0743a13"/><lb ed="R059" n="0234b10"/>橫者。儒云。死生有命。富貴在天。佛云。今感貧富貴
<lb ed="X" n="0743a14"/><lb ed="R059" n="0234b11"/>賤之報。皆因前世慳施敬慢之業。與人結諸怨尤。
<lb ed="X" n="0743a15"/><lb ed="R059" n="0234b12"/>豈不枉造空作惡耶。菩薩下次觀法。孔子曰。貧與
<lb ed="X" n="0743a16"/><lb ed="R059" n="0234b13"/>賤。是人之所惡也。不以其道得之不去也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0743a1601" n="0743a1601"/><anchor xml:id="beg0743a1601" n="0743a1601"/>孟<anchor xml:id="end0743a1601"/>子曰。
<lb ed="X" n="0743a17"/><lb ed="R059" n="0234b14"/>古之人修其天爵。而人爵從之。仁義忠信樂善不
<lb ed="X" n="0743a18"/><lb ed="R059" n="0234b15"/>倦。此天爵也。公卿大夫。此人爵也。今開四法。卽是
<lb ed="X" n="0743a19"/><lb ed="R059" n="0234b16"/>去貧之道。得爵之術也。一布施。經言。爲人貧困從
<lb ed="X" n="0743a20"/><lb ed="R059" n="0234b17"/>慳貪中來。爲人大富從布施中來。故以施治貧也。
<lb ed="X" n="0743a21"/><lb ed="R059" n="0234b18"/>有二財。則四事七珍。乃至一縷一麻。法則五敎三
<lb ed="X" n="0743a22"/><lb ed="R059" n="0235a01"/>乘。片言片行。老子曰。富貴者送人以財。仁人者送
<lb ed="X" n="0743a23"/><lb ed="R059" n="0235a02"/>人以言。一言可以興<g ref="#CB15131">邦</g>。則法施之拔苦與樂。識不
<lb ed="X" n="0743a24"/><lb ed="R059" n="0235a03"/>可較量也。二等念。經言。有親則有怨。離親卽離怨。
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0743b" n="0743b"/>
<lb ed="X" n="0743b01"/><lb ed="R059" n="0235a04"/>今以同體慈悲怨親平等觀之。善與人同。樂取於
<lb ed="X" n="0743b02"/><lb ed="R059" n="0235a05"/>人。求仁得仁。何怨之有。孟子云。不怨勝<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b0201" n="0743b0201"/><anchor xml:id="beg0743b0201" n="0743b0201"/>己<anchor xml:id="end0743b0201"/>者。反求
<lb ed="X" n="0743b03"/><lb ed="R059" n="0235a06"/>諸<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b0301" n="0743b0301"/><anchor xml:id="beg0743b0301" n="0743b0301"/>己<anchor xml:id="end0743b0301"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b0302" n="0743b0302"/><anchor xml:id="beg0743b0302" n="0743b0302"/>已<anchor xml:id="end0743b0302"/>矣。故以等治怨也。三不念。如伯夷叔齊。
<lb ed="X" n="0743b04"/><lb ed="R059" n="0235a07"/>不念舊惡。怨是用希。是以有舊惡者。當與勸釋不
<lb ed="X" n="0743b05"/><lb ed="R059" n="0235a08"/>得加報也。四不憎。如子張之尊賢容衆嘉善而矜
<lb ed="X" n="0743b06"/><lb ed="R059" n="0235a09"/>不能。老子曰。善人不善人之師。不善人善人之資。
<lb ed="X" n="0743b07"/><lb ed="R059" n="0235a10"/>孔子曰。三人行必有我師焉。擇其善者而從之。其
<lb ed="X" n="0743b08"/><lb ed="R059" n="0235a11"/>不善者而改之。是以見惡逆者。當與敎誡。不得痛
<lb ed="X" n="0743b09"/><lb ed="R059" n="0235a12"/>絕也。三四治結惡。四法一修。貧苦無不離矣。</p>
<lb ed="X" n="0743b10"/><lb ed="R059" n="0235a13"/><p xml:id="pX37p0743b1001">△七覺五欲過患觀念梵行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743b11"/><lb ed="R059" n="0235a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0743b1101">第七覺悟五欲過患。雖爲俗人不染世樂。常念三衣
<lb ed="X" n="0743b12"/><lb ed="R059" n="0235a15"/>瓦鉢法器。志願出家。守道淸白。梵行高遠。慈悲一切。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743b13"/><lb ed="R059" n="0235a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0743b1301">初覺事。五欲者五塵欲也。過患者煩惱過也。欲是
<lb ed="X" n="0743b14"/><lb ed="R059" n="0235a17"/>境。患是心。由外塵欲。牽起愛心。瑜伽云。欲有二種。
<lb ed="X" n="0743b15"/><lb ed="R059" n="0235a18"/>一事境欲。二煩惱欲。經云。由於欲境。起諸違順。老
<lb ed="X" n="0743b16"/><lb ed="R059" n="0235b01"/>子曰。五色令人目盲。五音令人耳聾。五味令人口
<lb ed="X" n="0743b17"/><lb ed="R059" n="0235b02"/>爽。馳騁田獵。令人心發狂。難得之貨令人行妨。如
<lb ed="X" n="0743b18"/><lb ed="R059" n="0235b03"/>五百仙。聞甄陀女歌而失禪定。一角老爲婬女騎
<lb ed="X" n="0743b19"/><lb ed="R059" n="0235b04"/>頸而無神通。夏以<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b1901" n="0743b1901"/><anchor xml:id="beg0743b1901" n="0743b1901"/>妺<anchor xml:id="end0743b1901"/>喜。商以姐<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b1902" n="0743b1902"/><anchor xml:id="beg0743b1902" n="0743b1902"/>己<anchor xml:id="end0743b1902"/>。周以褒似。並亡
<lb ed="X" n="0743b20"/><lb ed="R059" n="0235b05"/>其國。凡爲道者。須知過罪。當訶責也。世樂有十。謂
<lb ed="X" n="0743b21"/><lb ed="R059" n="0235b06"/>女色。財寶。聲名。飮食。睡眠。家宅。田園。衣服。眷屬。官
<lb ed="X" n="0743b22"/><lb ed="R059" n="0235b07"/>貴。圓覺疏開爲四相。一內愛欲。緣自身形。按拭摩
<lb ed="X" n="0743b23"/><lb ed="R059" n="0235b08"/>觸。起諸染著。二外愛欲。緣他男女姿態妖艶。念念
<lb ed="X" n="0743b24"/><lb ed="R059" n="0235b09"/>貪愛。三內外愛欲。於自他身柔輭細滑。攀緣不捨。
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0743c" n="0743c"/>
<lb ed="X" n="0743c01"/><lb ed="R059" n="0235b10"/>四遍一切處愛欲。緣於一切五欲塵境。生結縛心。
<lb ed="X" n="0743c02"/><lb ed="R059" n="0235b11"/>不染者。猶如蓮華不著水。亦如日月不住空也。大
<lb ed="X" n="0743c03"/><lb ed="R059" n="0235b12"/>論云。五欲無樂。如狗嚙骨。五欲增諍。如鳥競肉。五
<lb ed="X" n="0743c04"/><lb ed="R059" n="0235b13"/>欲燒人。如執風炬。五欲害人。如踐毒蛇。五欲無實。
<lb ed="X" n="0743c05"/><lb ed="R059" n="0235b14"/>如夢所得。五欲不久。如繫石火。禪經偈云。智者應
<lb ed="X" n="0743c06"/><lb ed="R059" n="0235b15"/>觀身。不貪染世樂。無累無所欲。是名眞涅槃。豈可
<lb ed="X" n="0743c07"/><lb ed="R059" n="0235b16"/>入道則淨。涉俗便染耶。常下次觀法有五。一衣鉢。
<lb ed="X" n="0743c08"/><lb ed="R059" n="0235b17"/>迦葉受頭陀法。衣但糞掃三衣。食常次第乞食。器
<lb ed="X" n="0743c09"/><lb ed="R059" n="0235b18"/>卽香爐鍚杖念珠澡甁。梵網云。菩薩行頭陀時。此
<lb ed="X" n="0743c10"/><lb ed="R059" n="0236a01"/>十八物。常隨其身。二出家。阿蘭若處離於聚落。放
<lb ed="X" n="0743c11"/><lb ed="R059" n="0236a02"/>牧聲絕。無諸憒閙。此則出五欲塵染之家。入一眞
<lb ed="X" n="0743c12"/><lb ed="R059" n="0236a03"/>寂靜之家。曰志願者。身雖俗家。心實佛家也。四句
<lb ed="X" n="0743c13"/><lb ed="R059" n="0236a04"/>揀之。一心形俱不出家。二心形俱出家。三心出形
<lb ed="X" n="0743c14"/><lb ed="R059" n="0236a05"/>不出。四形出心不出。今當第三句。此二治爲俗。四
<lb ed="X" n="0743c15"/><lb ed="R059" n="0236a06"/>十二章經云。受道法者。去世資財。乞求取足。日中
<lb ed="X" n="0743c16"/><lb ed="R059" n="0236a07"/>一食。樹下一宿。愼勿再矣。使人愚蔽者。愛與欲也。
<lb ed="X" n="0743c17"/><lb ed="R059" n="0236a08"/>三守道。謂守涅槃淸淨之道。出離生死濁海。守菩
<lb ed="X" n="0743c18"/><lb ed="R059" n="0236a09"/>提潔白之道。解脫煩惱淤泥。此一治五欲過患。四
<lb ed="X" n="0743c19"/><lb ed="R059" n="0236a10"/>梵行有三。一明悟欲心。二潔淨欲身。三不犯欲塵。
<lb ed="X" n="0743c20"/><lb ed="R059" n="0236a11"/>出世第一。如梵天行。高超六欲。遠越釋天。如諸佛
<lb ed="X" n="0743c21"/><lb ed="R059" n="0236a12"/>所說。一心一意行。數息在禪定。是名行頭陀。此一
<lb ed="X" n="0743c22"/><lb ed="R059" n="0236a13"/>治不染世樂。五慈悲。慈與一切之樂。悲拔一切之
<lb ed="X" n="0743c23"/><lb ed="R059" n="0236a14"/>苦。若非一味法雨。何能三根普潤。此句總治三種
<lb ed="X" n="0743c24"/><lb ed="R059" n="0236a15"/>也。配四法門。初二理。三果。四行。五敎也。問。二七何
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0744a" n="0744a"/>
<lb ed="X" n="0744a01"/><lb ed="R059" n="0236a16"/>別。答。二約能緣莫起多欲心也。七約所緣莫染五
<lb ed="X" n="0744a02"/><lb ed="R059" n="0236a17"/>塵欲也。</p>
<lb ed="X" n="0744a03"/><lb ed="R059" n="0236a18"/><p xml:id="pX37p0744a0301">△八覺生死苦惱觀念心願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744a04"/><lb ed="R059" n="0236b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0744a0401">第八覺知生死熾然。苦惱無量。發大乘心。普濟一切。
<lb ed="X" n="0744a05"/><lb ed="R059" n="0236b02"/>願代衆生受無量苦。令諸衆生畢竟大樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744a06"/><lb ed="R059" n="0236b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0744a0601">先覺事相生死者。三界內外。有二種生死。稱爲苦
<lb ed="X" n="0744a07"/><lb ed="R059" n="0236b04"/>海。第一分段生死。卽六道衆生。四大所成身體。有
<lb ed="X" n="0744a08"/><lb ed="R059" n="0236b05"/>分齊段落。受其生生滅滅。第二變易生死。卽聲聞
<lb ed="X" n="0744a09"/><lb ed="R059" n="0236b06"/>菩薩。雖離分段之身。未得圓證法身常寂。不免四
<lb ed="X" n="0744a10"/><lb ed="R059" n="0236b07"/>相遷流。因移果易。熾然者。楞嚴云。生死死生。生生
<lb ed="X" n="0744a11"/><lb ed="R059" n="0236b08"/>死死。如旋火輪未有休息。苦惱無量者。苦有三苦
<lb ed="X" n="0744a12"/><lb ed="R059" n="0236b09"/>八苦一百一十苦。惱有六惱十惱八萬四千惱。問
<lb ed="X" n="0744a13"/><lb ed="R059" n="0236b10"/>前後何別。答。初明一切生死虗幻不實。二明自他
<lb ed="X" n="0744a14"/><lb ed="R059" n="0236b11"/>生死因貪欲起。五明自<anchor xml:id="nkr_note_add_0744a1401" n="0744a1401"/><anchor xml:id="beg0744a1401" n="0744a1401"/>己<anchor xml:id="end0744a1401"/>生死愚迷癡受。八明衆
<lb ed="X" n="0744a15"/><lb ed="R059" n="0236b12"/>生生死發心普濟。又四明自<anchor xml:id="nkr_note_add_0744a1501" n="0744a1501"/><anchor xml:id="beg0744a1501" n="0744a1501"/>己<anchor xml:id="end0744a1501"/>多欲便多苦惱。六
<lb ed="X" n="0744a16"/><lb ed="R059" n="0236b13"/>明自他貧苦多怨結惡。七明一切五欲皆有過患。
<lb ed="X" n="0744a17"/><lb ed="R059" n="0236b14"/>八明衆生苦惱誓願代受。故前後不同也。四句揀
<lb ed="X" n="0744a18"/><lb ed="R059" n="0236b15"/>之。謂一人受一生死苦惱。一人受多生死苦惱。多
<lb ed="X" n="0744a19"/><lb ed="R059" n="0236b16"/>人受一生死苦惱。多人受多生死苦惱。復有四句。
<lb ed="X" n="0744a20"/><lb ed="R059" n="0236b17"/>謂同業同報。別業別報。同業別報。別業同報。故如
<lb ed="X" n="0744a21"/><lb ed="R059" n="0236b18"/>火之熾然。空之無量。發下次觀法相。初二句發心。
<lb ed="X" n="0744a22"/><lb ed="R059" n="0237a01"/>濟一切出生死。自未得度先度人者。菩薩發心。三
<lb ed="X" n="0744a23"/><lb ed="R059" n="0237a02"/>心四願。乃菩薩之初因也。起信云。發心盡於未來。
<lb ed="X" n="0744a24"/><lb ed="R059" n="0237a03"/>化度一切衆生使無有餘。皆令究竟無餘涅槃。故
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0744b" n="0744b"/>
<lb ed="X" n="0744b01"/><lb ed="R059" n="0237a04"/>云普濟。次願代二句立願。代衆生受苦惱。還源觀
<lb ed="X" n="0744b02"/><lb ed="R059" n="0237a05"/>云。普代衆生受苦者。謂修諸行法。不爲自身。但欲
<lb ed="X" n="0744b03"/><lb ed="R059" n="0237a06"/>廣利羣生。冤親平等。普令斷惡。備修萬行。速證菩
<lb ed="X" n="0744b04"/><lb ed="R059" n="0237a07"/>提。又菩薩大悲大願。以身爲質。於三惡趣。救贖一
<lb ed="X" n="0744b05"/><lb ed="R059" n="0237a08"/>切受苦衆生。惡令得樂。盡未來際心無退屈。不於
<lb ed="X" n="0744b06"/><lb ed="R059" n="0237a09"/>衆生希望毛髮報恩之心。問。衆生無量。業苦無邊。
<lb ed="X" n="0744b07"/><lb ed="R059" n="0237a10"/>云何菩薩而能普代衆生受苦。答。菩薩代衆生受
<lb ed="X" n="0744b08"/><lb ed="R059" n="0237a11"/>苦者。由大悲方便力故。但以衆生妄執。不了業體
<lb ed="X" n="0744b09"/><lb ed="R059" n="0237a12"/>從妄而生。無由出苦。菩薩敎令修止觀兩門。心無
<lb ed="X" n="0744b10"/><lb ed="R059" n="0237a13"/>暫替。因亡果喪。苦業無由得生。但令不入三途。名
<lb ed="X" n="0744b11"/><lb ed="R059" n="0237a14"/>爲普代衆生受苦惱也。後令諸二句。誓令與無上
<lb ed="X" n="0744b12"/><lb ed="R059" n="0237a15"/>二果樂。起信云。爲令衆生離一切苦。得究竟樂。非
<lb ed="X" n="0744b13"/><lb ed="R059" n="0237a16"/>求世間名利恭敬故。賢首疏云。苦者二死煩惱苦
<lb ed="X" n="0744b14"/><lb ed="R059" n="0237a17"/>也。樂者無上菩提覺法樂。無上涅槃寂靜樂。非求
<lb ed="X" n="0744b15"/><lb ed="R059" n="0237a18"/>者。非欲令其求於後世人天利樂。長水記云。凡諸
<lb ed="X" n="0744b16"/><lb ed="R059" n="0237b01"/>菩薩有所作爲。皆爲衆生離苦得樂。此令轉滅煩
<lb ed="X" n="0744b17"/><lb ed="R059" n="0237b02"/>惱生死。得此菩提涅槃。一得永得。大患永滅。超度
<lb ed="X" n="0744b18"/><lb ed="R059" n="0237b03"/>四流。不亦樂乎。然上離苦。是菩薩大悲。此令得樂。
<lb ed="X" n="0744b19"/><lb ed="R059" n="0237b04"/>是菩薩大慈。至覺之心於焉備矣。</p>
<lb ed="X" n="0744b20"/><lb ed="R059" n="0237b05"/><p xml:id="pX37p0744b2001">△後總結三覺以成行證。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744b21"/><lb ed="R059" n="0237b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0744b2101">如此八事。乃是諸佛菩薩大人之所覺悟。精進行道
<lb ed="X" n="0744b22"/><lb ed="R059" n="0237b07"/>慈悲修慧。乘法身船至涅槃岸。復還生死度脫衆生。
<lb ed="X" n="0744b23"/><lb ed="R059" n="0237b08"/>以前八事開導一切。令諸衆生覺生死苦。捨離五欲。
<lb ed="X" n="0744b24"/><lb ed="R059" n="0237b09"/>修心聖道。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0744c" n="0744c"/>
<lb ed="X" n="0744c01"/><lb ed="R059" n="0237b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0744c0101">先結前八事。有大人之事。有小人之事。前七自利。
<lb ed="X" n="0744c02"/><lb ed="R059" n="0237b11"/>第八利他。故屬諸佛一乘。菩薩大乘之事。非比自
<lb ed="X" n="0744c03"/><lb ed="R059" n="0237b12"/>利小乘界內人天乘輕細事也。孟子曰。從其大體
<lb ed="X" n="0744c04"/><lb ed="R059" n="0237b13"/>爲大人。從其小體爲小人。然事爲所觀境。覺爲能
<lb ed="X" n="0744c05"/><lb ed="R059" n="0237b14"/>知心。佛是滿覺先覺果地覺。菩薩是始覺後覺因
<lb ed="X" n="0744c06"/><lb ed="R059" n="0237b15"/>地覺也。精下次起後三覺。初四句自覺。復還下覺
<lb ed="X" n="0744c07"/><lb ed="R059" n="0237b16"/>他。合則三覺圓矣。又精進四法。行道正助道品也。
<lb ed="X" n="0744c08"/><lb ed="R059" n="0237b17"/>三法慈悲。七法修慧。二空觀知也。五法法身。無爲
<lb ed="X" n="0744c09"/><lb ed="R059" n="0237b18"/>法性也。經云夫爲道者。猶木在水。尋流而行。不觸
<lb ed="X" n="0744c10"/><lb ed="R059" n="0238a01"/>兩岸。不爲洄流。吾保此木決定入海。學道之人不
<lb ed="X" n="0744c11"/><lb ed="R059" n="0238a02"/>爲情欲所惑。不爲衆邪所嬈。精進無爲。吾保此人
<lb ed="X" n="0744c12"/><lb ed="R059" n="0238a03"/>必得道矣。當第一涅槃秦言滅度。義翻圓寂。唯識
<lb ed="X" n="0744c13"/><lb ed="R059" n="0238a04"/>明四種。一性淨涅槃。二有餘涅槃。三無餘涅槃。四
<lb ed="X" n="0744c14"/><lb ed="R059" n="0238a05"/>無住涅槃。今屬後二也。當第二復還生死海。代受
<lb ed="X" n="0744c15"/><lb ed="R059" n="0238a06"/>苦惱八也。度脫惡衆生怨親平等六也。上乃自覺。
<lb ed="X" n="0744c16"/><lb ed="R059" n="0238a07"/>八事下以前等覺他。八事開導五六也。覺苦一八
<lb ed="X" n="0744c17"/><lb ed="R059" n="0238a08"/>也。離欲二七也。修道三四也。修習自心入於聖道
<lb ed="X" n="0744c18"/><lb ed="R059" n="0238a09"/>故。肇師曰。佛者何也。葢窮理盡性大覺之稱也。生
<lb ed="X" n="0744c19"/><lb ed="R059" n="0238a10"/>死長寢莫能自覺。自覺覺彼其唯佛也。佛地論云。
<lb ed="X" n="0744c20"/><lb ed="R059" n="0238a11"/>於一切法一切種相。能自開覺。亦能開覺一切有
<lb ed="X" n="0744c21"/><lb ed="R059" n="0238a12"/>情。故名爲佛。今依八事覺之。豈有不成正覺也哉。</p>
<lb ed="X" n="0744c22"/><lb ed="R059" n="0238a13"/><p xml:id="pX37p0744c2201">△三結八門利益以廣通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744c23"/><lb ed="R059" n="0238a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0744c2301">若佛弟子誦此八事。於念念中。滅無量罪。進趣菩提。
<lb ed="X" n="0744c24"/><lb ed="R059" n="0238a15"/>速登正覺。永斷生死。常住快樂。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0745a" n="0745a"/>
<lb ed="X" n="0745a01"/><lb ed="R059" n="0238a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0745a0101">此當流通分也。初擧能修法行。於念下次顯所獲
<lb ed="X" n="0745a02"/><lb ed="R059" n="0238a17"/>勝益。略開有五。一滅罪。罪業爲因。苦報爲果。修行
<lb ed="X" n="0745a03"/><lb ed="R059" n="0238a18"/>斷惑。罪滅福生矣。二趣果。五十五位眞菩提路。必
<lb ed="X" n="0745a04"/><lb ed="R059" n="0238b01"/>須多聞廣慧而進。今誦八大人覺。自到菩提覺道。</p>
<lb ed="X" n="0745a05"/><lb ed="R059" n="0238b02"/><p xml:id="pX37p0745a0501">經云。觀靈覺卽菩提。如是知識得道疾矣。三成覺。
<lb ed="X" n="0745a06"/><lb ed="R059" n="0238b03"/>迅疾曰速。成證曰登。中直曰正。種智曰覺。過五十
<lb ed="X" n="0745a07"/><lb ed="R059" n="0238b04"/>五菩提路<anchor xml:id="nkr_note_add_0745a0701" n="0745a0701"/><anchor xml:id="beg0745a0701" n="0745a0701"/>已<anchor xml:id="end0745a0701"/>。方盡妙覺。成無上道。坐華王座。名登
<lb ed="X" n="0745a08"/><lb ed="R059" n="0238b05"/>正覺。四斷死。五住究盡二死永亡也。五住樂。約三
<lb ed="X" n="0745a09"/><lb ed="R059" n="0238b06"/>身釋。法性身土。無爲不動眞常樂故。受用身土。具
<lb ed="X" n="0745a10"/><lb ed="R059" n="0238b07"/>足無量快樂相故。變化身土。相續不斷諸法樂故。
<lb ed="X" n="0745a11"/><lb ed="R059" n="0238b08"/>廣開爲八。一二果成證樂。二依正常然樂。三恒見
<lb ed="X" n="0745a12"/><lb ed="R059" n="0238b09"/>諸佛樂。四時聞妙法樂。五賢聖相會樂。六衆生離
<lb ed="X" n="0745a13"/><lb ed="R059" n="0238b10"/>苦樂。七願行廣大樂。八本覺眞常樂。三德配之。念
<lb ed="X" n="0745a14"/><lb ed="R059" n="0238b11"/>念滅罪解脫德也。菩提正覺般若德也。永斷常樂
<lb ed="X" n="0745a15"/><lb ed="R059" n="0238b12"/>法身德也。三德五益唯此經爲然。可不誦習而力
<lb ed="X" n="0745a16"/><lb ed="R059" n="0238b13"/>行之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745a17"/><lb ed="R059" n="0238b14"/>
<lb ed="X" n="0745a18"/><lb ed="R059" n="0238b15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>佛說八大人覺經疏<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb ed="X" n="0745a19"/><lb ed="R059" n="0238b16"/>
<lb ed="X" n="0745a20"/><lb ed="R059" n="0238b17"/><cb:div type="w"><head>音釋</head>
<lb ed="X" n="0745a21"/><lb ed="R059" n="0238b18"/><cb:div type="note"><entry><form><g ref="#CB05279">䢼</g></form><cb:def><p xml:id="pX37p0745a2102" cb:place="inline"><note place="inline">九容切音恭亭名</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>轄</form><cb:def><p xml:id="pX37p0745a2110" cb:place="inline"><note place="inline">胡瞎切音鎋</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0745a22"/>
<lb ed="X" n="0745a23"/>
<lb ed="X" n="0745a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X37.0673.0745b" n="0745b"/>
<lb ed="X" n="0745b01"/>
<lb ed="X" n="0745b02"/>
<lb ed="X" n="0745b03"/><lb ed="R059" n="0239a01"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX37p0745b0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0745001" n="0745001"/>淨土三經論</p>
<lb ed="X" n="0745b04"/>
<lb ed="X" n="0745b05"/><lb ed="R059" n="0239a02"/><byline cb:type="author">淸　彭際淸　述</byline>
<lb ed="X" n="0745b06"/><lb ed="R059" n="0239a03"/><p xml:id="pX37p0745b0601">卍云。無量壽經起信論。觀無量壽佛經約論。及阿
<lb ed="X" n="0745b07"/><lb ed="R059" n="0239a04"/>彌陀經約論之三般。合稱三經解。旣分出別處。故
<lb ed="X" n="0745b08"/><lb ed="R059" n="0239a05"/>省于此。</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0739a0501" to="#end0739a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">浙<note type="cf1">《乾隆藏》（佛陀敎育基金會印贈版第163册第1662經第648頁上欄第2行）</note></lem><rdg wit="#wit.orig">淅</rdg></app>
<app from="#beg0739c1201" to="#end0739c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0739c2101" to="#end0739c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740b0801" to="#end0740b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740b1001" to="#end0740b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740b2301" to="#end0740b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740c1801" to="#end0740c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0742b1001" to="#end0742b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0742b2001" to="#end0742b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0742c0301" to="#end0742c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0742c0401" to="#end0742c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0742c0501" to="#end0742c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743a0801" to="#end0743a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743a1201" to="#end0743a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743a1601" to="#end0743a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">孟</lem><rdg wit="#wit.orig">盂</rdg></app>
<app from="#beg0743b0201" to="#end0743b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743b0301" to="#end0743b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743b0302" to="#end0743b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743b1901" to="#end0743b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app>
<app from="#beg0743b1902" to="#end0743b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0744a1401" to="#end0744a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0744a1501" to="#end0744a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0745a0701" to="#end0745a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0739001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0739001">藏疑所</note>
<note n="0740001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0740001">綸疑論</note>
<note n="0745001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0745001">（淨上三經論ノ三般ハ第22卷所收。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0739a0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X37.0739a05.02" target="#nkr_note_add_0739a0501">浙【CB】，淅【卍續】</note>
<note n="0739c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0739c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0742b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0742b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742b2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0742c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742c0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0742c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0742c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743a0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743a1601">孟【CB】，盂【卍續】</note>
<note n="0743b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743b0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743b1901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X37.0743b19.08" target="#nkr_note_add_0743b1901">妺【CB】，妹【卍續】（CBETA 按：可參考《佩觿》卷下第38頁：「妹妺，上莫佩翻姉妹，下音末桀妻。」）</note>
<note n="0743b1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b1902">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0744a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0744a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0745a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0745a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>