<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X38n0679">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 679 梵網菩薩戒經義疏發隱</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 679 梵網菩薩戒經義疏發隱</title>
			<author>明 袾宏發隱</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>5卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">679</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">梵網菩薩戒經義疏發隱</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16715">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16715</charName>
				<mapping cb:dec="999755" type="PUA">U+F414B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24F97</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[光*皇]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18018">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18018</charName>
				<mapping cb:dec="1001058" type="PUA">U+F4662</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+566C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[日*筮]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-09T08:22:17">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0134a" n="0134a"/>
<lb ed="X" n="0134a01"/>
<lb ed="X" n="0134a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 679-A 梵網經心地品菩薩戒義疏發隱序</cb:mulu><head>No. 679-A
<lb ed="X" n="0134a03"/><lb ed="R059" n="0647a01"/> 梵網經心地品菩薩戒義疏發隱序</head>
<lb ed="X" n="0134a04"/>
<lb ed="X" n="0134a05"/><lb ed="R059" n="0647a02"/><p xml:id="pX38p0134a0501">聞夫心佛衆生。一而<anchor xml:id="nkr_note_add_0134a0501" n="0134a0501"/><anchor xml:id="beg0134a0501" n="0134a0501"/>已<anchor xml:id="end0134a0501"/>矣。生本卽佛。佛本卽心。心自
<lb ed="X" n="0134a06"/><lb ed="R059" n="0647a03"/>不生。戒將焉用。自迷心而起於惑海。浩爾難窮。乃因
<lb ed="X" n="0134a07"/><lb ed="R059" n="0647a04"/>心而建以法門。茫乎無量。然而法必有紀。事斯可循。
<lb ed="X" n="0134a08"/><lb ed="R059" n="0647a05"/>繇是無量而約以恒沙。恒沙而約以八萬又約之則
<lb ed="X" n="0134a09"/><lb ed="R059" n="0647a06"/>從萬而千。又約之則從百而十。又約之則六度張其
<lb ed="X" n="0134a10"/><lb ed="R059" n="0647a07"/>大目。又約之則三學總其宏綱。而復融會乎三。捃束
<lb ed="X" n="0134a11"/><lb ed="R059" n="0647a08"/>爲二。雙配故云定慧。單擧則號毗尼。斯蓋遡流及源。
<lb ed="X" n="0134a12"/><lb ed="R059" n="0647a09"/>全歸此戒。緣名覓體。惟是一心。心攝也。遊念斂而湛
<lb ed="X" n="0134a13"/><lb ed="R059" n="0647a10"/>寂生。心寂也。定力深而慧光發。三學旣備。六度自修。
<lb ed="X" n="0134a14"/><lb ed="R059" n="0647a11"/>無量法門。皆擧之矣。大哉戒也。其一切法之宗歟。顧
<lb ed="X" n="0134a15"/><lb ed="R059" n="0647a12"/>本其類也。有小乘。有大乘。而別其戒也。曰聲聞。曰菩
<lb ed="X" n="0134a16"/><lb ed="R059" n="0647a13"/>薩。一則淸修外愼。而身絕非爲。一則正觀內勤。而心
<lb ed="X" n="0134a17"/><lb ed="R059" n="0647a14"/>無慝念。一則守<anchor xml:id="nkr_note_add_0134a1701" n="0134a1701"/><anchor xml:id="beg0134a1701" n="0134a1701"/>己<anchor xml:id="end0134a1701"/>便名無犯。澤匪旁兼。一則利他方
<lb ed="X" n="0134a18"/><lb ed="R059" n="0647a15"/>表能持。道非有我。一則隨事設匡維之制。漸就良模。
<lb ed="X" n="0134a19"/><lb ed="R059" n="0647a16"/>一則當時陳畫一之規。頓周善法。一則精嚴分齊。局
<lb ed="X" n="0134a20"/><lb ed="R059" n="0647a17"/>爲僧尼。一則剖破藩籬。統該緇素一則依制止稱制
<lb ed="X" n="0134a21"/><lb ed="R059" n="0647a18"/>止。遵故轍而明近功。一則卽律儀超律儀。運神機而
<lb ed="X" n="0134a22"/><lb ed="R059" n="0647b01"/>樹偉績。體旣如是。用胡不然。其滅惡也。或如朝曦。泮
<lb ed="X" n="0134a23"/><lb ed="R059" n="0647b02"/>冰。遲久而堅凝未動。或如紅爐點雪。刹那而影迹無
<lb ed="X" n="0134a24"/><lb ed="R059" n="0647b03"/>存。其生善也。或如嬰兒學語。片言而蹇吃連朝。或如
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0134b" n="0134b"/>
<lb ed="X" n="0134b01"/><lb ed="R059" n="0647b04"/>大造回春。萬卉而萌芽一旦。其度生也。或如流螢燭
<lb ed="X" n="0134b02"/><lb ed="R059" n="0647b05"/>地。光生跬步。而僅爲蟻徑之資。或如杲日麗天。暉暎
<lb ed="X" n="0134b03"/><lb ed="R059" n="0647b06"/>虗空。而普作人寰之益。霄壤不足評其勝劣。日劫何
<lb ed="X" n="0134b04"/><lb ed="R059" n="0647b07"/>所喩其高卑。故知欲入如來乘。必應先受菩薩戒。繇
<lb ed="X" n="0134b05"/><lb ed="R059" n="0647b08"/>此戒而發舒萬行。則普賢願王。繇此戒而廓徹孤明。
<lb ed="X" n="0134b06"/><lb ed="R059" n="0647b09"/>則文殊智母。諸佛所同揚之標幟。千賢所共履之康
<lb ed="X" n="0134b07"/><lb ed="R059" n="0647b10"/>莊。大哉菩薩戒也。其一切戒之宗歟。是以舍那面授。
<lb ed="X" n="0134b08"/><lb ed="R059" n="0647b11"/>妙海親聞。千華之上慈尊。枝枝衍秀。七佛而來譯主。
<lb ed="X" n="0134b09"/><lb ed="R059" n="0647b12"/>字字傳音。惜乎雖具全經。未彰妙疏。緬惟智者。始創
<lb ed="X" n="0134b10"/><lb ed="R059" n="0647b13"/>微言。洎我愚夫。重披隱義。曠劫波靈臺之秘典。何幸
<lb ed="X" n="0134b11"/><lb ed="R059" n="0647b14"/>躬逢。數聖人道岸之芳塵。深慚踵接。惟冀流通授受。
<lb ed="X" n="0134b12"/><lb ed="R059" n="0647b15"/>拂古鏡以維新。遞互承繩。續先燈而廣照。各各悟惟
<lb ed="X" n="0134b13"/><lb ed="R059" n="0647b16"/>心之佛。而恒以戒攝心。人人了是佛之生。而竟以生
<lb ed="X" n="0134b14"/><lb ed="R059" n="0647b17"/>成佛。若僧若俗。是人是神。不簡惡道幽途。無論異形
<lb ed="X" n="0134b15"/><lb ed="R059" n="0647b18"/>殊類。但知聞法。齊登梵網法門。凡厥有心。盡入舍那
<lb ed="X" n="0134b16"/><lb ed="R059" n="0648a01"/>心地云爾。</p><p xml:id="pX38p0134b1605" cb:place="inline">時
<lb ed="X" n="0134b17" type="honorific"/><lb ed="R059" n="0648a02"/>萬歷十五年歲次丁亥二月八日菩薩戒弟子杭雲
<lb ed="X" n="0134b18"/><lb ed="R059" n="0648a03"/>棲寺比丘<anchor xml:id="nkr_note_add_0134b1801" n="0134b1801"/><anchor xml:id="beg0134b1801" n="0134b1801"/>袾<anchor xml:id="end0134b1801"/>宏謹識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0134b19"/>
<lb ed="X" n="0134b20"/>
<lb ed="X" n="0134b21"/>
<lb ed="X" n="0134b22"/><lb ed="R059" n="0648a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">凡例</cb:mulu><head>梵網經心地品菩薩戒義疏發隱凡例</head>
<lb ed="X" n="0134b23"/><lb ed="R059" n="0648a06"/><list><item xml:id="itemX38p0134b2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0134b2301" n="0134b2301"/><anchor xml:id="beg0134b2301" n="0134b2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0134b2301"/>第一卷頂格書者。天台疏文。</item>
<lb ed="X" n="0134b24"/><lb ed="R059" n="0648a07"/><item xml:id="itemX38p0134b2401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0134b2401" n="0134b2401"/><anchor xml:id="beg0134b2401" n="0134b2401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0134b2401"/>第二卷至末卷頂格書者經文。低一字者天台
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0134c" n="0134c"/>
<lb ed="X" n="0134c01"/><lb ed="R059" n="0648a08"/>疏文。標發隱者今解。</item>
<lb ed="X" n="0134c02"/><lb ed="R059" n="0648a09"/><item xml:id="itemX38p0134c0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0134c0201" n="0134c0201"/><anchor xml:id="beg0134c0201" n="0134c0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0134c0201"/>諸經科作別本。今撮略貼附經文。自爲一法。</item>
<lb ed="X" n="0134c03"/><lb ed="R059" n="0648a10"/><item xml:id="itemX38p0134c0301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0134c0301" n="0134c0301"/><anchor xml:id="beg0134c0301" n="0134c0301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0134c0301"/>諸經疏鈔。各分經科疏科。今不立疏科。間有一
<lb ed="X" n="0134c04"/><lb ed="R059" n="0648a11"/>二。融會和合。以省煩細。</item>
<lb ed="X" n="0134c05"/><lb ed="R059" n="0648a12"/><item xml:id="itemX38p0134c0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0134c0501" n="0134c0501"/><anchor xml:id="beg0134c0501" n="0134c0501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0134c0501"/>諸本字句相違。種種不一。南北藏本。亦不盡同。
<lb ed="X" n="0134c06"/><lb ed="R059" n="0648a13"/>純據藏文。亦未爲當。良繇每朝革命。藏必重刊。
<lb ed="X" n="0134c07"/><lb ed="R059" n="0648a14"/>頗有去取。開元目錄。傳至今時。空題無經。十有
<lb ed="X" n="0134c08"/><lb ed="R059" n="0648a15"/>三二。況藏外之本。或反在前。何可知也。乃參古
<lb ed="X" n="0134c09"/><lb ed="R059" n="0648a16"/>酌今。評量較計。惟觀大意。或小差殊。不必拘也。</item>
<lb ed="X" n="0134c10"/><lb ed="R059" n="0648a17"/><item xml:id="itemX38p0134c1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0134c1001" n="0134c1001"/><anchor xml:id="beg0134c1001" n="0134c1001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0134c1001"/>今所據本。以合疏故。如食五辛戒。茖葱茖字。放
<lb ed="X" n="0134c11"/><lb ed="R059" n="0648a18"/>火焚燒戒。有生物生字。兩舌戒。鬬遘遘字。損害
<lb ed="X" n="0134c12"/><lb ed="R059" n="0648b01"/>衆生戒。販賣二字居首。經疏相合。則知今本正
<lb ed="X" n="0134c13"/><lb ed="R059" n="0648b02"/>當隋時。去秦譯師不遠。斷應依從。無可疑者。</item>
<lb ed="X" n="0134c14"/><lb ed="R059" n="0648b03"/><item xml:id="itemX38p0134c1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0134c1401" n="0134c1401"/><anchor xml:id="beg0134c1401" n="0134c1401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0134c1401"/>此經所重在菩薩戒。故疏中雖廣列菩薩位分。
<lb ed="X" n="0134c15"/><lb ed="R059" n="0648b04"/>發隱但略釋而<anchor xml:id="nkr_note_add_0134c1501" n="0134c1501"/><anchor xml:id="beg0134c1501" n="0134c1501"/>已<anchor xml:id="end0134c1501"/>。欲詳知者。自考天台全書。</item>
<lb ed="X" n="0134c16"/><lb ed="R059" n="0648b05"/><item xml:id="itemX38p0134c1601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0134c1601" n="0134c1601"/><anchor xml:id="beg0134c1601" n="0134c1601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0134c1601"/>疏中間有文義難通者。或恐傳寫脫誤。雖從臆
<lb ed="X" n="0134c17"/><lb ed="R059" n="0648b06"/>解。未敢謂是。姑存以俟高明正之。</item></list></cb:div>
<lb ed="X" n="0134c18"/>
<lb ed="X" n="0134c19"/>
<lb ed="X" n="0134c20"/>
<lb ed="X" n="0134c21"/>
<lb ed="X" n="0134c22"/>
<lb ed="X" n="0134c23"/>
<lb ed="X" n="0134c24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">梵網經心地品菩薩戒義疏發隱</cb:mulu>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0135a" n="0135a"/>
<lb ed="X" n="0135a01"/><cb:docNumber>No. 679</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0135a02"/><lb ed="R059" n="0649a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>梵網經心地品菩薩戒義疏發隱卷
<lb ed="X" n="0135a03"/><lb ed="R059" n="0649a01"/>第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0135a04"/>
<lb ed="X" n="0135a05"/><lb ed="R059" n="0649a02"/><byline cb:type="other">陳隋天台　智者大師　說</byline>
<lb ed="X" n="0135a06"/><lb ed="R059" n="0649a03"/><byline cb:type="author">明<name role="" type="person">雲棲寺</name>沙門　<anchor xml:id="nkr_note_add_0135a0601" n="0135a0601"/><anchor xml:id="beg0135a0601" n="0135a0601"/>袾<anchor xml:id="end0135a0601"/>宏　發隱</byline>
<lb ed="X" n="0135a07"/><lb ed="R059" n="0649a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0135a0701">總釋經疏大文分二　初經前演義。二正解經文。</p>
<lb ed="X" n="0135a08"/><lb ed="R059" n="0649a05"/><p xml:id="pX38p0135a0801">○初經前演義<note place="inline">四</note>　初總明大意。二標顯說人。三
<lb ed="X" n="0135a09"/><lb ed="R059" n="0649a06"/>略釋經題。四詳解疏目。</p>
<lb ed="X" n="0135a10"/><lb ed="R059" n="0649a07"/><p xml:id="pX38p0135a1001">○初總明大意。</p>
<lb ed="X" n="0135a11"/><lb ed="R059" n="0649a08"/><p xml:id="pX38p0135a1101">發隱。天台疏經。每有五重玄義。此經不說。雖有經
<lb ed="X" n="0135a12"/><lb ed="R059" n="0649a09"/>前演義。止是解釋經疏題目。今仍其舊。亦無妨礙。
<lb ed="X" n="0135a13"/><lb ed="R059" n="0649a10"/>此經本名梵網。卷有上下。今單出下卷。時所刊刻。
<lb ed="X" n="0135a14"/><lb ed="R059" n="0649a11"/>安名不同。或云菩薩心地。則遺崇律之名。或云菩
<lb ed="X" n="0135a15"/><lb ed="R059" n="0649a12"/>薩戒本。又濫別師之譯。而單名梵網。類彼全經。又
<lb ed="X" n="0135a16"/><lb ed="R059" n="0649a13"/>不可也。況加疏文。爲名復別。今所據者。以疏主先
<lb ed="X" n="0135a17"/><lb ed="R059" n="0649a14"/>釋梵網經名。次釋心地品名。次釋菩薩人名。次釋
<lb ed="X" n="0135a18"/><lb ed="R059" n="0649a15"/>本戒法名。則經品人法明如指掌。況此疏本名菩
<lb ed="X" n="0135a19"/><lb ed="R059" n="0649a16"/>薩戒義疏。今合而目之曰梵網經心地品菩薩戒
<lb ed="X" n="0135a20"/><lb ed="R059" n="0649a17"/>義疏。次第渾成。無容異議矣。</p>
<lb ed="X" n="0135a21"/><lb ed="R059" n="0649a18"/><p xml:id="pX38p0135a2101">○二標顯說人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135a22"/><lb ed="R059" n="0649b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0135a2201">陳隋天台智者大師說</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135a23"/><lb ed="R059" n="0649b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0135a2301">發隱。陳。隋。二國名。陳大建中。師弘道瓦棺。旣而宣
<lb ed="X" n="0135a24"/><lb ed="R059" n="0649b03"/>帝請住光宅。隋開皇中。煬帝方在東宮。請師授菩
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0135b" n="0135b"/>
<lb ed="X" n="0135b01"/><lb ed="R059" n="0649b04"/>薩戒。道復大顯。兩朝帝主。乃至臣民。靡不尊崇。稱
<lb ed="X" n="0135b02"/><lb ed="R059" n="0649b05"/>陳隋也。天台。山名。師以夢符手接。瑞感鍾鳴。魑魅
<lb ed="X" n="0135b03"/><lb ed="R059" n="0649b06"/>望德而消。梵僧從空而禮。弘經螺水。示寂石城。緣
<lb ed="X" n="0135b04"/><lb ed="R059" n="0649b07"/>著茲山。稱天台也。智者。號也。煬帝受戒於師。因奉
<lb ed="X" n="0135b05"/><lb ed="R059" n="0649b08"/>斯號。以經中說智者方堪作授戒師。美師之德。稱
<lb ed="X" n="0135b06"/><lb ed="R059" n="0649b09"/>智者也。師諱上智下顗。今不書者。以師號人所樂
<lb ed="X" n="0135b07"/><lb ed="R059" n="0649b10"/>聞。故仍舊也。大師者。四衆收宗。萬代咸仰。如佛出
<lb ed="X" n="0135b08"/><lb ed="R059" n="0649b11"/>世。稱大師也。說者。比撰小異。撰繇筆作。說或口出。
<lb ed="X" n="0135b09"/><lb ed="R059" n="0649b12"/>門人記也。疏主盛德大業。靈應休徵。具載本傳。及
<lb ed="X" n="0135b10"/><lb ed="R059" n="0649b13"/>與別錄。茲取梗槩。不暇繁引。</p>
<lb ed="X" n="0135b11"/><lb ed="R059" n="0649b14"/><p xml:id="pX38p0135b1101">○三略釋經題<note place="inline">二</note>　初讚戒。二釋題。</p>
<lb ed="X" n="0135b12"/><lb ed="R059" n="0649b15"/><p xml:id="pX38p0135b1201">○初讚戒<note place="inline">三</note>　初爲益之大。二所被之廣。三結廣
<lb ed="X" n="0135b13"/><lb ed="R059" n="0649b16"/>大意。</p>
<lb ed="X" n="0135b14"/><lb ed="R059" n="0649b17"/><p xml:id="pX38p0135b1401">○初爲益之大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135b15"/><lb ed="R059" n="0649b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0135b1501">菩薩戒者。運善之初章。却惡之前陣。直道而歸。生源
<lb ed="X" n="0135b16"/><lb ed="R059" n="0650a01"/>可盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135b17"/><lb ed="R059" n="0650a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0135b1701">發隱。善功廣大。創其首事爲難。惡魔熾盛。破其先
<lb ed="X" n="0135b18"/><lb ed="R059" n="0650a03"/>銳爲難。此心地戒。非善非惡。而實以行善止惡爲
<lb ed="X" n="0135b19"/><lb ed="R059" n="0650a04"/>用。依持此戒。然後行善有方。止惡有道。故開通展
<lb ed="X" n="0135b20"/><lb ed="R059" n="0650a05"/>布一切善功。此爲初章。降伏破滅一切惡魔。此爲
<lb ed="X" n="0135b21"/><lb ed="R059" n="0650a06"/>前陣。經云。因戒生定。因定發慧。蓋三世諸佛化導
<lb ed="X" n="0135b22"/><lb ed="R059" n="0650a07"/>之常軌也。夫塵劫受生。源源不竭。良繇謬行邪道。
<lb ed="X" n="0135b23"/><lb ed="R059" n="0650a08"/>迷背忘歸故耳。今從此戒。止惡行善。是繇於正直
<lb ed="X" n="0135b24"/><lb ed="R059" n="0650a09"/>之道。而息妄歸眞也。豈不能枯愛河之流注。乾苦
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0135c" n="0135c"/>
<lb ed="X" n="0135c01"/><lb ed="R059" n="0650a10"/>海之汪洋。而了證無生耶。至此。則善惡雙亡。正本
<lb ed="X" n="0135c02"/><lb ed="R059" n="0650a11"/>來心地之眞戒也。</p>
<lb ed="X" n="0135c03"/><lb ed="R059" n="0650a12"/><p xml:id="pX38p0135c0301">○二所被之廣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c04"/><lb ed="R059" n="0650a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0135c0401">聲聞小行。尙自珍敬木叉。大士兼懷。寧不精持戒品。
<lb ed="X" n="0135c05"/><lb ed="R059" n="0650a14"/>內外二途。咸皆敬奉。王家衆庶。委質虔恭。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c06"/><lb ed="R059" n="0650a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0135c0601">發隱。戒有如上大益。故所被者廣。內學外學。貴族
<lb ed="X" n="0135c07"/><lb ed="R059" n="0650a16"/>賤族。罔弗遵之。聲聞者擧況。良以自利小乘。尙先
<lb ed="X" n="0135c08"/><lb ed="R059" n="0650a17"/>持戒。況大乘兼利之道乎。題名菩薩戒。良有以也。
<lb ed="X" n="0135c09"/><lb ed="R059" n="0650a18"/>委質者。委身爲質。一心向服之謂也。</p>
<lb ed="X" n="0135c10"/><lb ed="R059" n="0650b01"/><p xml:id="pX38p0135c1001">○三結廣大意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c11"/><lb ed="R059" n="0650b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0135c1101">斯乃趨極果之勝因。結道場之妙業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c12"/><lb ed="R059" n="0650b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0135c1201">發隱。繇戒成佛。故曰極果勝因。運善意也。仗戒降
<lb ed="X" n="0135c13"/><lb ed="R059" n="0650b04"/>魔。故曰道場妙業。却惡意也。厥功如是。一切咸遵
<lb ed="X" n="0135c14"/><lb ed="R059" n="0650b05"/>不亦宜乎。</p>
<lb ed="X" n="0135c15"/><lb ed="R059" n="0650b06"/><p xml:id="pX38p0135c1501">○二釋題<note place="inline">二</note>　初明多品。二釋本經。</p>
<lb ed="X" n="0135c16"/><lb ed="R059" n="0650b07"/><p xml:id="pX38p0135c1601">○初明多品<note place="inline">二</note>　初原戒不同。二繇機有異。</p>
<lb ed="X" n="0135c17"/><lb ed="R059" n="0650b08"/><p xml:id="pX38p0135c1701">○初原戒不同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c18"/><lb ed="R059" n="0650b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0135c1801">然經論所載。戒相有於多種。記傳所辨。受法不無同
<lb ed="X" n="0135c19"/><lb ed="R059" n="0650b10"/>異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c20"/><lb ed="R059" n="0650b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0135c2001">發隱。承上戒雖益大被廣。然經載之相不同。人受
<lb ed="X" n="0135c21"/><lb ed="R059" n="0650b12"/>之法亦異。</p>
<lb ed="X" n="0135c22"/><lb ed="R059" n="0650b13"/><p xml:id="pX38p0135c2201">○二繇機有異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c23"/><lb ed="R059" n="0650b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0135c2301">良以機悟偏圓。宜聞詳略。辭無雙擧。事不並行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c24"/><lb ed="R059" n="0650b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0135c2401">發隱。所以然者。誠繇人之機悟有偏有圓。是以相
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0136a" n="0136a"/>
<lb ed="X" n="0136a01"/><lb ed="R059" n="0650b16"/>之示陳有詳有略。隨機逗敎。安得混然雙擧。漫爾
<lb ed="X" n="0136a02"/><lb ed="R059" n="0650b17"/>並行乎。</p>
<lb ed="X" n="0136a03"/><lb ed="R059" n="0650b18"/><p xml:id="pX38p0136a0301">○二釋本經<note place="inline">二</note>　初出名。二釋義。</p>
<lb ed="X" n="0136a04"/><lb ed="R059" n="0651a01"/><p xml:id="pX38p0136a0401">○初出名<note place="inline">二</note>　初明大部。二明單本。</p>
<lb ed="X" n="0136a05"/><lb ed="R059" n="0651a02"/><p xml:id="pX38p0136a0501">○初明大部。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136a06"/><lb ed="R059" n="0651a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0136a0601">今謹按什師所述法相。出自梵網經律藏品。什師。秦
<lb ed="X" n="0136a07"/><lb ed="R059" n="0651a04"/>弘始三年。來達漢境。光顯大乘。匡維聖敎。傳譯經論
<lb ed="X" n="0136a08"/><lb ed="R059" n="0651a05"/>三百餘卷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136a09"/><lb ed="R059" n="0651a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0136a0901">發隱。什師者。鳩摩羅什師也。此云童壽。以年沖德
<lb ed="X" n="0136a10"/><lb ed="R059" n="0651a07"/>邵。故符秦始請。纔及中途。姚興續秦。迎師歸國。以
<lb ed="X" n="0136a11"/><lb ed="R059" n="0651a08"/>其兩通華梵。博極羣經。號三藏法師。古云七佛以
<lb ed="X" n="0136a12"/><lb ed="R059" n="0651a09"/>來譯經師也。言今所述者。按肇序。秦弘始三年。什
<lb ed="X" n="0136a13"/><lb ed="R059" n="0651a10"/>師於長安<name role="" type="person">草堂寺</name>。及義學沙門三千人。手執梵本。
<lb ed="X" n="0136a14"/><lb ed="R059" n="0651a11"/>口翻解釋五十餘部。言三百卷者。五十部中有卷
<lb ed="X" n="0136a15"/><lb ed="R059" n="0651a12"/>三百也。此梵網經一百一十二卷。六十一品。卽其
<lb ed="X" n="0136a16"/><lb ed="R059" n="0651a13"/>時所譯也。</p>
<lb ed="X" n="0136a17"/><lb ed="R059" n="0651a14"/><p xml:id="pX38p0136a1701">○二明單本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136a18"/><lb ed="R059" n="0651a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0136a1801">梵網一本。最後誦出。誓願弘宣。是故殷勤。一言三復。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136a19"/><lb ed="R059" n="0651a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0136a1901">發隱。按肇序。此心地品。當第十品。于時道融道影
<lb ed="X" n="0136a20"/><lb ed="R059" n="0651a17"/>等三百餘人。受菩薩戒。各誦此品。遂書八十一部。
<lb ed="X" n="0136a21"/><lb ed="R059" n="0651a18"/>以廣流通。今云一本。卽此一品也。三復。言誦出之
<lb ed="X" n="0136a22"/><lb ed="R059" n="0651b01"/>愼。語云。南容三復白圭。是也。</p>
<lb ed="X" n="0136a23"/><lb ed="R059" n="0651b02"/><p xml:id="pX38p0136a2301">○二釋義<note place="inline">三</note>　初出意。二明題。三擧品。</p>
<lb ed="X" n="0136a24"/><lb ed="R059" n="0651b03"/><p xml:id="pX38p0136a2401">○初出意。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0136b" n="0136b"/>
<lb ed="X" n="0136b01"/><lb ed="R059" n="0651b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0136b0101">特爲文義幽隱。旨趣深玄。所以指掌曉示。令後生取
<lb ed="X" n="0136b02"/><lb ed="R059" n="0651b05"/>悟爲易。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136b03"/><lb ed="R059" n="0651b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0136b0301">發隱。所以殷勤三復者。特爲幽隱深玄。是故叮嚀
<lb ed="X" n="0136b04"/><lb ed="R059" n="0651b07"/>煩悉。卽後生之易悟。知先德之難忘矣。言指掌者。
<lb ed="X" n="0136b05"/><lb ed="R059" n="0651b08"/>佛云觀大千世界。如觀手掌。儒云。如視諸斯。指其
<lb ed="X" n="0136b06"/><lb ed="R059" n="0651b09"/>掌。皆明顯易見意也。</p>
<lb ed="X" n="0136b07"/><lb ed="R059" n="0651b10"/><p xml:id="pX38p0136b0701">○二明題。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136b08"/><lb ed="R059" n="0651b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0136b0801">經稱梵網者。欲明諸佛敎法不同。猶如梵王網目。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136b09"/><lb ed="R059" n="0651b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0136b0901">發隱。詳見後釋題中。彼兼說世界。此惟言敎法者。
<lb ed="X" n="0136b10"/><lb ed="R059" n="0651b13"/>因世界起敎法。而諸佛利生。敎法爲重。且擧重以
<lb ed="X" n="0136b11"/><lb ed="R059" n="0651b14"/>釋也。</p>
<lb ed="X" n="0136b12"/><lb ed="R059" n="0651b15"/><p xml:id="pX38p0136b1201">○三擧品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136b13"/><lb ed="R059" n="0651b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0136b1301">品言心地者。菩薩律儀。徧防三業。心意識。體一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136001" n="0136001"/>名異。
<lb ed="X" n="0136b14"/><lb ed="R059" n="0651b17"/>三業之中。意業爲主。身口居次。據勝爲論。故言心地
<lb ed="X" n="0136b15"/><lb ed="R059" n="0651b18"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136b16"/><lb ed="R059" n="0652a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0136b1601">發隱。戒律徧防三業。本合兼稱。身口咸屬一心。故
<lb ed="X" n="0136b17"/><lb ed="R059" n="0652a02"/>惟單擧。以勝該劣。名心地品也。言體一名異者。初
<lb ed="X" n="0136b18"/><lb ed="R059" n="0652a03"/>惟一眞凝寂之體。繇集起有心之名。繇籌量有意
<lb ed="X" n="0136b19"/><lb ed="R059" n="0652a04"/>之名。繇了別有識之名。究其根源。無二體也。</p>
<lb ed="X" n="0136b20"/><lb ed="R059" n="0652a05"/><p xml:id="pX38p0136b2001">○四詳解疏目<note place="inline">三</note>　初釋名。二出體。三料簡。</p>
<lb ed="X" n="0136b21"/><lb ed="R059" n="0652a06"/><p xml:id="pX38p0136b2101">○初釋名<note place="inline">三</note>　初明人名。二辨法號。三明階位。</p>
<lb ed="X" n="0136b22"/><lb ed="R059" n="0652a07"/><p xml:id="pX38p0136b2201">○初明人名<note place="inline">二</note>　初表有多名。二出其得名。</p>
<lb ed="X" n="0136b23"/><lb ed="R059" n="0652a08"/><p xml:id="pX38p0136b2301">○初表有多名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136b24"/><lb ed="R059" n="0652a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0136b2401">天竺梵音。摩訶菩提質帝薩埵。今言菩薩。略其餘字。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0136c" n="0136c"/>
<lb ed="X" n="0136c01"/><lb ed="R059" n="0652a10"/>譯云大道心成衆生。亦云開士。亦云大勇心。亦云善
<lb ed="X" n="0136c02"/><lb ed="R059" n="0652a11"/>美。隨行爲名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136c03"/><lb ed="R059" n="0652a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0136c0301">發隱。梵語菩薩。正譯大道心成衆生。言大道心<anchor xml:id="nkr_note_add_0136c0301" n="0136c0301"/><anchor xml:id="beg0136c0301" n="0136c0301"/>已<anchor xml:id="end0136c0301"/>
<lb ed="X" n="0136c04"/><lb ed="R059" n="0652a13"/>成之衆生。亦言以大道心成彼衆生也。隨行立名。
<lb ed="X" n="0136c05"/><lb ed="R059" n="0652a14"/>復有多種。開士者。內能開廣<anchor xml:id="nkr_note_add_0136c0501" n="0136c0501"/><anchor xml:id="beg0136c0501" n="0136c0501"/>己<anchor xml:id="end0136c0501"/>智。外能開導他心
<lb ed="X" n="0136c06"/><lb ed="R059" n="0652a15"/>也。大勇心者。被弘誓鎧。紹隆佛種。震攝魔軍。勇徤
<lb ed="X" n="0136c07"/><lb ed="R059" n="0652a16"/>之至也。善美者。積德立行。人所讚說也。上皆隨行
<lb ed="X" n="0136c08"/><lb ed="R059" n="0652a17"/>稍殊。而名亦異也。</p>
<lb ed="X" n="0136c09"/><lb ed="R059" n="0652a18"/><p xml:id="pX38p0136c0901">○二出其名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136c10"/><lb ed="R059" n="0652b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0136c1001">以其運心廣普。因斯立號。大品緣明此人有大道心。
<lb ed="X" n="0136c11"/><lb ed="R059" n="0652b02"/>不可沮壞。猶如金剛。從初發心。終至等覺。皆名菩薩
<lb ed="X" n="0136c12"/><lb ed="R059" n="0652b03"/>也。又稱佛子。以紹繼爲義。三乘皆從佛生解。盡是子
<lb ed="X" n="0136c13"/><lb ed="R059" n="0652b04"/>義。法華云。若如我子。大士紹繼爲勝。稱爲眞子。又三
<lb ed="X" n="0136c14"/><lb ed="R059" n="0652b05"/>乘同皆修道。盡有此義。二乘自通至小果。狹而且短。
<lb ed="X" n="0136c15"/><lb ed="R059" n="0652b06"/>大士廣長。自通通他。故受斯稱。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136002" n="0136002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0136002" n="0136002"/>大經偈云。初發<anchor xml:id="nkr_note_add_0136c1501" n="0136c1501"/><anchor xml:id="beg0136c1501" n="0136c1501"/>已<anchor xml:id="end0136c1501"/>爲
<lb ed="X" n="0136c16"/><lb ed="R059" n="0652b07"/>天人師。勝出聲聞及緣覺。故言大心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136c17"/><lb ed="R059" n="0652b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0136c1701">發隱。如上名號。皆因運心廣普。卽所謂大道心也。
<lb ed="X" n="0136c18"/><lb ed="R059" n="0652b09"/>次引經以證。大品者。摩訶般若。言從初心以至成
<lb ed="X" n="0136c19"/><lb ed="R059" n="0652b10"/>佛。大心更不沮壞。故淺深雖殊。總名菩薩。又稱佛
<lb ed="X" n="0136c20"/><lb ed="R059" n="0652b11"/>子者。當繼佛位。有子義也。三乘同紹一佛。而菩薩
<lb ed="X" n="0136c21"/><lb ed="R059" n="0652b12"/>獨擅其稱者。以所紹者一乘無上之嫡種也。三乘
<lb ed="X" n="0136c22"/><lb ed="R059" n="0652b13"/>同修一道。而菩薩獨專其美者。以所修者人<anchor xml:id="nkr_note_add_0136c2201" n="0136c2201"/><anchor xml:id="beg0136c2201" n="0136c2201"/>己<anchor xml:id="end0136c2201"/>兼
<lb ed="X" n="0136c23"/><lb ed="R059" n="0652b14"/>通之大道也。故初發心時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0136c2301" n="0136c2301"/><anchor xml:id="beg0136c2301" n="0136c2301"/>己<anchor xml:id="end0136c2301"/>師天人。勝二乘矣。何
<lb ed="X" n="0136c24"/><lb ed="R059" n="0652b15"/>待成佛乎。云大心者此也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0137a" n="0137a"/>
<lb ed="X" n="0137a01"/><lb ed="R059" n="0652b16"/><p xml:id="pX38p0137a0101">○二辦法號<note place="inline">二</note>　初總標戒義。二詳陳戒相。</p>
<lb ed="X" n="0137a02"/><lb ed="R059" n="0652b17"/><p xml:id="pX38p0137a0201">○初總標戒義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137a03"/><lb ed="R059" n="0652b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0137a0301">法號卽是戒義。梵音尸羅。大論云。秦言性善。亦云淸
<lb ed="X" n="0137a04"/><lb ed="R059" n="0653a01"/>涼。以其能止破戒熱惱。從能得名。亦云波羅提木叉。
<lb ed="X" n="0137a05"/><lb ed="R059" n="0653a02"/>譯云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0137001" n="0137001"/>保解脫。亦云淨命。亦言成就威儀。無所受畜。未
<lb ed="X" n="0137a06"/><lb ed="R059" n="0653a03"/>來生處離三惡道。淨土受形。能止邪命。防非止惡。亦
<lb ed="X" n="0137a07"/><lb ed="R059" n="0653a04"/>言戒是約義。訓義。復言勒義。禁義。並是隨義立名。大
<lb ed="X" n="0137a08"/><lb ed="R059" n="0653a05"/>經云。如佛禁無常。汝猶說者。卽破佛禁。舌則墮落又
<lb ed="X" n="0137a09"/><lb ed="R059" n="0653a06"/>云。是人所有禁戒皆不具足。尙不能得二乘菩提。況
<lb ed="X" n="0137a10"/><lb ed="R059" n="0653a07"/>無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137a11"/><lb ed="R059" n="0653a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0137a1101">發隱。梵語尸羅。秦言性善者。大智度論譯自什師。
<lb ed="X" n="0137a12"/><lb ed="R059" n="0653a09"/>故曰秦言。性善者。言性本自善。無所染汚。戒體然
<lb ed="X" n="0137a13"/><lb ed="R059" n="0653a10"/>也。隨義立名。復有多種淸涼者。破戒之人。欲火炎
<lb ed="X" n="0137a14"/><lb ed="R059" n="0653a11"/>燒。戒能止之也。保解脫者。保持三業。離諸縛也。淨
<lb ed="X" n="0137a15"/><lb ed="R059" n="0653a12"/>命者。淸淨自活也。成就威儀者。威嚴可畏。儀軌可
<lb ed="X" n="0137a16"/><lb ed="R059" n="0653a13"/>則也。無受畜者。不貪求而妄受。不吝嗇而多畜也。
<lb ed="X" n="0137a17"/><lb ed="R059" n="0653a14"/>未來生處者。報盡必離惡趣。生淨土也。止邪命者。
<lb ed="X" n="0137a18"/><lb ed="R059" n="0653a15"/>能止不淨命。不以邪業自活也。防非止惡者。防閑
<lb ed="X" n="0137a19"/><lb ed="R059" n="0653a16"/>過非使不侵。止息罪惡使不作也。約者。約束不放
<lb ed="X" n="0137a20"/><lb ed="R059" n="0653a17"/>縱義。訓者。訓敎。善規誡義。勒者。如馬受勒。自調服
<lb ed="X" n="0137a21"/><lb ed="R059" n="0653a18"/>義。禁者。如王禁勅。靡敢違義。或云勒當作勤。勤修
<lb ed="X" n="0137a22"/><lb ed="R059" n="0653b01"/>三業。其義亦通。勒字爲勝。如佛禁者。但釋禁字以
<lb ed="X" n="0137a23"/><lb ed="R059" n="0653b02"/>例其餘。佛禁汝說。招墮舌報。如王禁汝犯。自取誅
<lb ed="X" n="0137a24"/><lb ed="R059" n="0653b03"/>戮也。以上皆有戒義。故云隨義立名也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0137b" n="0137b"/>
<lb ed="X" n="0137b01"/><lb ed="R059" n="0653b04"/><p xml:id="pX38p0137b0101">○二詳陳戒相<note place="inline">三</note>　初略標多種。二結歸三聚。三
<lb ed="X" n="0137b02"/><lb ed="R059" n="0653b05"/>會通三諦。</p>
<lb ed="X" n="0137b03"/><lb ed="R059" n="0653b06"/><p xml:id="pX38p0137b0301">○初略標多種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137b04"/><lb ed="R059" n="0653b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0137b0401">今言戒者。有律儀戒。定共戒。道共戒。此名原出三藏。
<lb ed="X" n="0137b05"/><lb ed="R059" n="0653b08"/>律是遮止。儀是形儀。能止形上諸惡。故稱爲戒。亦曰
<lb ed="X" n="0137b06"/><lb ed="R059" n="0653b09"/>威儀。威是淸嚴可畏。儀是軌範行人。肅然可畏。亦曰
<lb ed="X" n="0137b07"/><lb ed="R059" n="0653b10"/>調御。使心行調善也。定是靜攝。入定之時。自然調善。
<lb ed="X" n="0137b08"/><lb ed="R059" n="0653b11"/>防止諸惡也。道是能通。發眞以後。自無毀犯。初果耕
<lb ed="X" n="0137b09"/><lb ed="R059" n="0653b12"/>地。蟲離四寸。道共力也。此二戒法旣是心上勝用。力
<lb ed="X" n="0137b10"/><lb ed="R059" n="0653b13"/>能發戒。道定與律儀並起。故稱爲共。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137b11"/><lb ed="R059" n="0653b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0137b1101">發隱。律儀三義。遮止。正身也。威儀。化物也。調御。制
<lb ed="X" n="0137b12"/><lb ed="R059" n="0653b15"/>情也。定共者。心寂則諸惡不行。道共者。心明則羣
<lb ed="X" n="0137b13"/><lb ed="R059" n="0653b16"/>妄自息。但修道定。戒卽圓成。故曰與律僧並起。並
<lb ed="X" n="0137b14"/><lb ed="R059" n="0653b17"/>者。共也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137b15"/><lb ed="R059" n="0653b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0137b1501">薩婆多說律儀戒。禪戒。無漏戒。此名雖出三藏。今菩
<lb ed="X" n="0137b16"/><lb ed="R059" n="0654a01"/>薩戒善亦有此三。若要誓所得。名曰律儀。若菩薩定
<lb ed="X" n="0137b17"/><lb ed="R059" n="0654a02"/>共道共。皆止三業。通稱戒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137b18"/><lb ed="R059" n="0654a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0137b1801">發隱。律儀同前。禪卽定義。無漏卽道義。要誓者。凡
<lb ed="X" n="0137b19"/><lb ed="R059" n="0654a04"/>擧大事。必先立要。要者。期也。願也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137b20"/><lb ed="R059" n="0654a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0137b2001">若攝律儀。攝善法。攝衆生。此三聚戒名出方等地持。
<lb ed="X" n="0137b21"/><lb ed="R059" n="0654a06"/>不通三藏。大士律儀。通止三業。今從身口相顯。皆名
<lb ed="X" n="0137b22"/><lb ed="R059" n="0654a07"/>律儀也。攝善者。於律儀上起大菩提心。能止一切不
<lb ed="X" n="0137b23"/><lb ed="R059" n="0654a08"/>修善事。勤修諸善。滿菩提願也。攝生者。菩薩利益衆
<lb ed="X" n="0137b24"/><lb ed="R059" n="0654a09"/>生有十一事。皆是益物。廣利衆生也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0137c" n="0137c"/>
<lb ed="X" n="0137c01"/><lb ed="R059" n="0654a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0137c0101">發隱。戒兼三業。今律儀似偏屬身口者。從相顯也。
<lb ed="X" n="0137c02"/><lb ed="R059" n="0654a11"/>戒以止惡爲義。而曰攝善者。僅能免惡。無善可稱。
<lb ed="X" n="0137c03"/><lb ed="R059" n="0654a12"/>安曰菩提大心。卽止惡處衆善奉行。故曰律儀上
<lb ed="X" n="0137c04"/><lb ed="R059" n="0654a13"/>起菩提心也言十一事者。一衆生饒益事悉與同
<lb ed="X" n="0137c05"/><lb ed="R059" n="0654a14"/>事。二看病。三說法。四報恩。五救苦難。開解憂惱。六
<lb ed="X" n="0137c06"/><lb ed="R059" n="0654a15"/>給貧。七以德畜衆。八安慰衆生。九稱有德。十折伏
<lb ed="X" n="0137c07"/><lb ed="R059" n="0654a16"/>過惡令改。十一神通示現過惡。令人畏避也。</p>
<lb ed="X" n="0137c08"/><lb ed="R059" n="0654a17"/><p xml:id="pX38p0137c0801">○二結歸三聚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137c09"/><lb ed="R059" n="0654a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0137c0901">戒品廣列菩薩一切戒竟。總結九種戒。皆爲三戒所
<lb ed="X" n="0137c10"/><lb ed="R059" n="0654b01"/>攝。律儀能令心住。攝善自成佛法。攝生成就衆生。此
<lb ed="X" n="0137c11"/><lb ed="R059" n="0654b02"/>三攝大士諸戒盡也。瓔珞經云。律儀戒。謂十波羅夷。
<lb ed="X" n="0137c12"/><lb ed="R059" n="0654b03"/>攝善。謂八萬四千法門。攝生。謂慈悲喜捨。化及衆生。
<lb ed="X" n="0137c13"/><lb ed="R059" n="0654b04"/>令得安樂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137c14"/><lb ed="R059" n="0654b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0137c1401">發隱。地持第十品明九種戒。一曰自性戒。二曰一
<lb ed="X" n="0137c15"/><lb ed="R059" n="0654b06"/>切戒。一切戒中出三聚名。末結云。如上自性等九
<lb ed="X" n="0137c16"/><lb ed="R059" n="0654b07"/>種戒。當知三戒所攝三戒指三聚也。復引瓔珞者。
<lb ed="X" n="0137c17"/><lb ed="R059" n="0654b08"/>彼經以十重爲律儀。萬行爲善法。無量四心爲度
<lb ed="X" n="0137c18"/><lb ed="R059" n="0654b09"/>生。亦不出三聚耳。觀此。則定道禪無漏等種種諸
<lb ed="X" n="0137c19"/><lb ed="R059" n="0654b10"/>戒無不統括也。</p>
<lb ed="X" n="0137c20"/><lb ed="R059" n="0654b11"/><p xml:id="pX38p0137c2001">○三會通三諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0137c21"/><lb ed="R059" n="0654b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0137c2101">大論戒品列十種戒。一不缺。二不破。三不穿。四不雜。
<lb ed="X" n="0137c22"/><lb ed="R059" n="0654b13"/>五隨道。六無著。七智所讚。八自在。九隨定。十具足。義
<lb ed="X" n="0137c23"/><lb ed="R059" n="0654b14"/>推此十。不缺者。持於性戒。性重淸淨。如護明珠。若毀
<lb ed="X" n="0137c24"/><lb ed="R059" n="0654b15"/>犯者。如器<anchor xml:id="nkr_note_add_0137c2401" n="0137c2401"/><anchor xml:id="beg0137c2401" n="0137c2401"/>已<anchor xml:id="end0137c2401"/>缺。佛法邊人也。不破者。持於十三。無有
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0138a" n="0138a"/>
<lb ed="X" n="0138a01"/><lb ed="R059" n="0654b16"/>破損也。不穿者。波夜提等。若有所犯。如器穿漏。不堪
<lb ed="X" n="0138a02"/><lb ed="R059" n="0654b17"/>受道也。不雜者。持定共戒。雖持律儀。念破戒事。名之
<lb ed="X" n="0138a03"/><lb ed="R059" n="0654b18"/>爲雜。定共持心。欲念不起。大經云。言語嘲調。壁外釧
<lb ed="X" n="0138a04"/><lb ed="R059" n="0655a01"/>聲。男女相追。皆汚淨戒也。隨道者。隨順諦理。能破見
<lb ed="X" n="0138a05"/><lb ed="R059" n="0655a02"/>惑也。無著者。見眞成聖。於思惟惑無所染著。此兩約
<lb ed="X" n="0138a06"/><lb ed="R059" n="0655a03"/>眞諦持戒也。智所讚戒。自在戒。約菩薩化他。爲佛所
<lb ed="X" n="0138a07"/><lb ed="R059" n="0655a04"/>讚。於世間中而得自在。此約俗諦論持戒也。隨定具
<lb ed="X" n="0138a08"/><lb ed="R059" n="0655a05"/>足兩戒。卽是隨首楞嚴。不起滅定。現諸威儀。示十法
<lb ed="X" n="0138a09"/><lb ed="R059" n="0655a06"/>界像。導利衆生。雖威儀起動。任運常淨。故名隨定戒。
<lb ed="X" n="0138a10"/><lb ed="R059" n="0655a07"/>前來諸戒。律儀防止。名不具足。中道之戒。無戒不備。
<lb ed="X" n="0138a11"/><lb ed="R059" n="0655a08"/>故名具足。用中道慧。徧入諸法。故名具足。此是持中
<lb ed="X" n="0138a12"/><lb ed="R059" n="0655a09"/>道第一義諦戒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0138a13"/><lb ed="R059" n="0655a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0138a1301">發隱。缺者<anchor xml:id="nkr_note_add_0138a1301" n="0138a1301"/><anchor xml:id="beg0138a1301" n="0138a1301"/>已<anchor xml:id="end0138a1301"/>全廢壞。故屬根本。破者損而未壞。故
<lb ed="X" n="0138a14"/><lb ed="R059" n="0655a11"/>屬僧殘。穿者漏而未損。故屬波夜。從麤至密也。身
<lb ed="X" n="0138a15"/><lb ed="R059" n="0655a12"/>心俱攝。名曰不雜。則三失皆免矣。入理破見。純眞
<lb ed="X" n="0138a16"/><lb ed="R059" n="0655a13"/>滅思。眞諦戒也。允可佛心。縱橫世法。俗諦戒也。滅
<lb ed="X" n="0138a17"/><lb ed="R059" n="0655a14"/>定現示。則卽眞而俗。起動常淨。則卽俗而眞。隨定
<lb ed="X" n="0138a18"/><lb ed="R059" n="0655a15"/>戒也。如是之戒。攝一切戒。又復入一切法。靡不周
<lb ed="X" n="0138a19"/><lb ed="R059" n="0655a16"/>備。靡不圓融。故云具足。故云中道戒也。</p>
<lb ed="X" n="0138a20"/><lb ed="R059" n="0655a17"/><p xml:id="pX38p0138a2001">○三明階位<note place="inline">二</note>　初略標四敎。二備釋四敎。</p>
<lb ed="X" n="0138a21"/><lb ed="R059" n="0655a18"/><p xml:id="pX38p0138a2101">○初略標四敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0138a22"/><lb ed="R059" n="0655b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0138a2201">釋尊一化所說敎門。準義推尋。具明四敎。謂藏通別
<lb ed="X" n="0138a23"/><lb ed="R059" n="0655b02"/>圓。如大論引迦旃延明六度齊限。尸毗代鴿。是檀滿。
<lb ed="X" n="0138a24"/><lb ed="R059" n="0655b03"/>須摩提王不妄語。是尸滿。忍辱仙人。歌利王割。其心
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0138b" n="0138b"/>
<lb ed="X" n="0138b01"/><lb ed="R059" n="0655b04"/>不動。是忍滿。大施抒海。是進滿。尙闍黎鳥巢。是禪滿。
<lb ed="X" n="0138b02"/><lb ed="R059" n="0655b05"/>劬嬪大臣分地息諍。是等智滿。偏菩薩也。大品明有
<lb ed="X" n="0138b03"/><lb ed="R059" n="0655b06"/>菩薩發心。與薩婆若相應。通菩薩也。有菩薩發心。遊
<lb ed="X" n="0138b04"/><lb ed="R059" n="0655b07"/>戲神通。淨佛國土。淨名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138001" n="0138001"/>中不思議解脫。變身登座。而
<lb ed="X" n="0138b05"/><lb ed="R059" n="0655b08"/>復受屈被呵者。別菩薩也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138002" n="0138002"/>發心卽坐道場。成正覺。轉
<lb ed="X" n="0138b06"/><lb ed="R059" n="0655b09"/>法輪。度衆生。圓菩薩也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0138b07"/><lb ed="R059" n="0655b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0138b0701">發隱。委在敎義。大意勤修六度。銖積寸累而成者。
<lb ed="X" n="0138b08"/><lb ed="R059" n="0655b11"/>藏也。不曰藏而曰偏菩薩者。以藏中具有聲聞菩
<lb ed="X" n="0138b09"/><lb ed="R059" n="0655b12"/>薩二門。而此經屬菩薩戒。故獨表菩薩。藏敎菩薩。
<lb ed="X" n="0138b10"/><lb ed="R059" n="0655b13"/>偏而未全。故曰偏菩薩也。前通藏。後通別圓。或鈍
<lb ed="X" n="0138b11"/><lb ed="R059" n="0655b14"/>但見偏空。或利則發心與種智相應。徹上徹下者。
<lb ed="X" n="0138b12"/><lb ed="R059" n="0655b15"/>通也。下別藏通。上別於圓。離二。故變身登座。未圓。
<lb ed="X" n="0138b13"/><lb ed="R059" n="0655b16"/>故受屈被呵。別爲一敎者。別也。初發心時。便能成
<lb ed="X" n="0138b14"/><lb ed="R059" n="0655b17"/>佛度生者。圓也。問。六度滿相。行所難行。功德如斯。
<lb ed="X" n="0138b15"/><lb ed="R059" n="0655b18"/>云何屬小。答。此是事六度。漸行漸滿。有齊限故。尸
<lb ed="X" n="0138b16"/><lb ed="R059" n="0656a01"/>毗割肉飼鷹。行施而至身分血肉。施斯極矣。普明
<lb ed="X" n="0138b17"/><lb ed="R059" n="0656a02"/>視死如歸。以全其信。捨身不捨戒。戒斯極矣。羼提
<lb ed="X" n="0138b18"/><lb ed="R059" n="0656a03"/>仙人忍支解。心不動搖。忍斯極矣。大施太子以失
<lb ed="X" n="0138b19"/><lb ed="R059" n="0656a04"/>珠故。抒海欲乾。心無退倦。進斯極矣。尙闍黎入定。
<lb ed="X" n="0138b20"/><lb ed="R059" n="0656a05"/>而鵲巢頂上。出定乃知。禪斯極矣。劬嬪均分閻浮
<lb ed="X" n="0138b21"/><lb ed="R059" n="0656a06"/>提城邑山川爲七分。諸國息諍。智巧方便而至於
<lb ed="X" n="0138b22"/><lb ed="R059" n="0656a07"/>此。慧斯極矣。然不出因果生滅之法。故屬小也。</p>
<lb ed="X" n="0138b23"/><lb ed="R059" n="0656a08"/><p xml:id="pX38p0138b2301">○二備釋四敎<note place="inline">四</note>　初藏敎。二通敎。三別敎。四圓
<lb ed="X" n="0138b24"/><lb ed="R059" n="0656a09"/>敎。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0138c" n="0138c"/>
<lb ed="X" n="0138c01"/><lb ed="R059" n="0656a10"/><p xml:id="pX38p0138c0101">○初藏敎<note place="inline">二</note>　初旦擧聲聞。二次論菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0138c02"/><lb ed="R059" n="0656a11"/><p xml:id="pX38p0138c0201">○初且擧聲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0138c03"/><lb ed="R059" n="0656a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0138c0301">四菩薩中行位深淺。今當說。最初三藏正爲小乘。聲
<lb ed="X" n="0138c04"/><lb ed="R059" n="0656a13"/>聞有七賢聖。外凡有三。一五停。二別相念處。三總相
<lb ed="X" n="0138c05"/><lb ed="R059" n="0656a14"/>念處。次入內凡。有四善根。第四煖法。五頂法。六忍法
<lb ed="X" n="0138c06"/><lb ed="R059" n="0656a15"/>七世第一法。過此入聖位。一隨信行。二隨法行。三信
<lb ed="X" n="0138c07"/><lb ed="R059" n="0656a16"/>解。四見得。五身證。六時解脫。七不時解脫。聲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0138003" n="0138003"/>聞如此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0138c08"/><lb ed="R059" n="0656a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0138c0801">發隱。身居有漏。聖道未生。皆號曰凡。外凡則未見
<lb ed="X" n="0138c09"/><lb ed="R059" n="0656a18"/>法性。尙在理外。內凡則漸見法性。心遊理內故也。
<lb ed="X" n="0138c10"/><lb ed="R059" n="0656b01"/>外凡三者。五停以調伏爲義。如不淨停貪。數息停
<lb ed="X" n="0138c11"/><lb ed="R059" n="0656b02"/>亂。慈悲停瞋。因緣停癡。念佛停障也。別念者。身念
<lb ed="X" n="0138c12"/><lb ed="R059" n="0656b03"/>不淨。受念是苦。心念無常。法念無我也。總念者。念
<lb ed="X" n="0138c13"/><lb ed="R059" n="0656b04"/>身不淨。亦念受不淨。心不淨。法不淨也。次三念例
<lb ed="X" n="0138c14"/><lb ed="R059" n="0656b05"/>此。內凡四者。卽四加行。亦云四善根也。煖者。從總
<lb ed="X" n="0138c15"/><lb ed="R059" n="0656b06"/>相念。生煖善根。具觀四諦。修十六行。發相似解。伏
<lb ed="X" n="0138c16"/><lb ed="R059" n="0656b07"/>煩惱惑。得佛法氣分。如鑽木先熱。將春先和。名曰
<lb ed="X" n="0138c17"/><lb ed="R059" n="0656b08"/>煖也。頂者。用觀同前。轉更明朗。如登高遠視。名曰
<lb ed="X" n="0138c18"/><lb ed="R059" n="0656b09"/>頂也。忍者。堪忍。又忍可義。分下中上。下忍遍觀八
<lb ed="X" n="0138c19"/><lb ed="R059" n="0656b10"/>諦。修三十二行。中忍漸減。乃至上忍。惟有一行二
<lb ed="X" n="0138c20"/><lb ed="R059" n="0656b11"/>刹那在。名曰忍也。世第一者。從上忍二刹那心。一
<lb ed="X" n="0138c21"/><lb ed="R059" n="0656b12"/>刹那盡。餘一刹那。猶在忍位。更一刹那心盡。卽入
<lb ed="X" n="0138c22"/><lb ed="R059" n="0656b13"/>世第一。有漏名世。世間最勝。名第一也。此七方便。
<lb ed="X" n="0138c23"/><lb ed="R059" n="0656b14"/>入聖之階。過此則聖位。敎義聖位分三。曰見修無
<lb ed="X" n="0138c24"/><lb ed="R059" n="0656b15"/>學。今分七。隨信乃至不時解脫是也。配之。則隨信
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0139a" n="0139a"/>
<lb ed="X" n="0139a01"/><lb ed="R059" n="0656b16"/>隨法屬見道。信解見得身證屬修道。時解脫不時
<lb ed="X" n="0139a02"/><lb ed="R059" n="0656b17"/>解脫屬無學。蓋隨信爲鈍根。依他而起故。隨法爲
<lb ed="X" n="0139a03"/><lb ed="R059" n="0656b18"/>利根。自以智入故。隨信。故信解時解脫。隨法。故見
<lb ed="X" n="0139a04"/><lb ed="R059" n="0657a01"/>得不時解脫。唯身證則雙具利鈍。而爲證各別也。
<lb ed="X" n="0139a05"/><lb ed="R059" n="0657a02"/>問。此云菩薩中行位深淺。何擧聲聞。答。三藏正爲
<lb ed="X" n="0139a06"/><lb ed="R059" n="0657a03"/>小乘。傍爲菩薩。又下云準望小乘而作深淺。故須
<lb ed="X" n="0139a07"/><lb ed="R059" n="0657a04"/>先擧。</p>
<lb ed="X" n="0139a08"/><lb ed="R059" n="0657a05"/><p xml:id="pX38p0139a0801">○二次論菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0139a09"/><lb ed="R059" n="0657a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0139a0901">菩薩不論階位。不斷煩惱。惟修六度。若論次位。祗可
<lb ed="X" n="0139a10"/><lb ed="R059" n="0657a07"/>準望小乘作深淺耳。從初發心。起慈悲誓願。觀察四
<lb ed="X" n="0139a11"/><lb ed="R059" n="0657a08"/>諦。以道諦爲初門。專修六度。檀破餓鬼。尸救地獄。忍
<lb ed="X" n="0139a12"/><lb ed="R059" n="0657a09"/>濟畜生。進拔脩羅。禪靜人中。慧照天衆。從釋迦至罽
<lb ed="X" n="0139a13"/><lb ed="R059" n="0657a10"/>那尸棄。名初僧祇。得五種功德。一不生三惡道。二不
<lb ed="X" n="0139a14"/><lb ed="R059" n="0657a11"/>生邊地。三諸根完具。四不受女身。五常識宿命。而自
<lb ed="X" n="0139a15"/><lb ed="R059" n="0657a12"/>不知作佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0139001" n="0139001"/>不作佛。準望位在五停別總念處也。從尸
<lb ed="X" n="0139a16"/><lb ed="R059" n="0657a13"/>棄至然燈。名二僧祇。爾時雖自知作佛。而口不說。準
<lb ed="X" n="0139a17"/><lb ed="R059" n="0657a14"/>望位在煖法性地。旣有證法之信。必知作佛。修六度
<lb ed="X" n="0139a18"/><lb ed="R059" n="0657a15"/>行。心未分明。口不向他說也。從燃燈至毗婆尸。三僧
<lb ed="X" n="0139a19"/><lb ed="R059" n="0657a16"/>祇滿。是時內心了了。自知作佛。口自發言。準望在頂
<lb ed="X" n="0139a20"/><lb ed="R059" n="0657a17"/>法位中。修行六度。四諦解明。如登山頂。了見四方。故
<lb ed="X" n="0139a21"/><lb ed="R059" n="0657a18"/>口向他說。若過三僧祗。種三十二相業。準望此是下
<lb ed="X" n="0139a22"/><lb ed="R059" n="0657b01"/>忍之位。若坐道場。位在上忍。後一刹那入眞。三十四
<lb ed="X" n="0139a23"/><lb ed="R059" n="0657b02"/>心斷結。得三菩提。則爲佛也<note place="inline">罽那四敎義作罽那。存考</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0139a24"/><lb ed="R059" n="0657b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0139a2401">發隱。聲聞之法。怖怕生死。速求解脫。瑣瑣焉計階
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0139b" n="0139b"/>
<lb ed="X" n="0139b01"/><lb ed="R059" n="0657b04"/>位。遑遑乎厭煩惱。菩薩不以階位爲慕。不以煩惱
<lb ed="X" n="0139b02"/><lb ed="R059" n="0657b05"/>爲憂。廣大其心。慵慨其志。銳然<anchor xml:id="nkr_note_add_0139b0201" n="0139b0201"/><anchor xml:id="beg0139b0201" n="0139b0201"/>但<anchor xml:id="end0139b0201"/>知修行六度。救
<lb ed="X" n="0139b03"/><lb ed="R059" n="0657b06"/>濟衆生而<anchor xml:id="nkr_note_add_0139b0301" n="0139b0301"/><anchor xml:id="beg0139b0301" n="0139b0301"/>已<anchor xml:id="end0139b0301"/>。而亦有自然位次與小乘相望。道諦
<lb ed="X" n="0139b04"/><lb ed="R059" n="0657b07"/>爲初者。不專爲自身避苦。故先道諦。卽勤修六度
<lb ed="X" n="0139b05"/><lb ed="R059" n="0657b08"/>等也。檀屬餓鬼者。慳貪獨食。不肯施故。尸屬地獄
<lb ed="X" n="0139b06"/><lb ed="R059" n="0657b09"/>者。十惡五逆。不持戒故。忍屬畜生者。強弱吞<g ref="#CB18018">噬</g>。不
<lb ed="X" n="0139b07"/><lb ed="R059" n="0657b10"/>能忍故。進屬脩羅者。貢高自負。不修進故。乃至人
<lb ed="X" n="0139b08"/><lb ed="R059" n="0657b11"/>習攀援。失定意故。天迷欲樂。喪慧心故。故各以六
<lb ed="X" n="0139b09"/><lb ed="R059" n="0657b12"/>度分度之也。初僧祗不知作佛者。未有證法信。位
<lb ed="X" n="0139b10"/><lb ed="R059" n="0657b13"/>準外凡。聖凡太隔故。二僧祗心知作佛。口不言作
<lb ed="X" n="0139b11"/><lb ed="R059" n="0657b14"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0139b1101" n="0139b1101"/><anchor xml:id="beg0139b1101" n="0139b1101"/>已<anchor xml:id="end0139b1101"/>有證法之信。信<anchor xml:id="nkr_note_add_0139b1102" n="0139b1102"/><anchor xml:id="beg0139b1102" n="0139b1102"/>己<anchor xml:id="end0139b1102"/>是佛。位準煖處。雖信未了
<lb ed="X" n="0139b12"/><lb ed="R059" n="0657b15"/>不決定故。三僧祗心知作佛。口稱作佛者。信分<anchor xml:id="nkr_note_add_0139b1201" n="0139b1201"/><anchor xml:id="beg0139b1201" n="0139b1201"/>已<anchor xml:id="end0139b1201"/>
<lb ed="X" n="0139b13"/><lb ed="R059" n="0657b16"/>極。位準頂處。見極明了。更無疑故。下忍上忍者。卽
<lb ed="X" n="0139b14"/><lb ed="R059" n="0657b17"/>忍位分三。不言中忍者。意含上下。六度種相好因。
<lb ed="X" n="0139b15"/><lb ed="R059" n="0657b18"/>準下忍。登補處至坐道場。準中忍。一刹那準上忍。
<lb ed="X" n="0139b16"/><lb ed="R059" n="0658a01"/>又一刹那入世第一。發眞無漏。三十四心。頓斷見
<lb ed="X" n="0139b17"/><lb ed="R059" n="0658a02"/>思結習。得三菩提也。</p>
<lb ed="X" n="0139b18"/><lb ed="R059" n="0658a03"/><p xml:id="pX38p0139b1801">○二通敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0139b19"/><lb ed="R059" n="0658a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0139b1901">通敎菩薩。卽三乘共十地。一乾慧地者。事相名同三
<lb ed="X" n="0139b20"/><lb ed="R059" n="0658a05"/>藏。觀行心別。體陰界入如幻如化。總破見愛八倒。名
<lb ed="X" n="0139b21"/><lb ed="R059" n="0658a06"/>身念處。心受法亦如是。住是觀中。修正勤如意根力
<lb ed="X" n="0139b22"/><lb ed="R059" n="0658a07"/>覺道。雖未得煖法相似理水。總相智慧深利。故稱乾
<lb ed="X" n="0139b23"/><lb ed="R059" n="0658a08"/>慧地。二性地者。得過乾慧地。得煖法<anchor xml:id="nkr_note_add_0139b2301" n="0139b2301"/><anchor xml:id="beg0139b2301" n="0139b2301"/>已<anchor xml:id="end0139b2301"/>。能增進初中
<lb ed="X" n="0139b24"/><lb ed="R059" n="0658a09"/>後心。入頂法。乃至世第一法。皆名性地。得無漏性水。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0139c" n="0139c"/>
<lb ed="X" n="0139c01"/><lb ed="R059" n="0658a10"/>故言性地也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0139c02"/><lb ed="R059" n="0658a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0139c0201">發隱。名同觀異。體折別故。體色卽空。故五陰十八
<lb ed="X" n="0139c03"/><lb ed="R059" n="0658a12"/>界六入。皆如幻化也。總破者。對下別破。見愛者。卽
<lb ed="X" n="0139c04"/><lb ed="R059" n="0658a13"/>見思也。見思二惑共有八倒。皆總破也。八倒不行。
<lb ed="X" n="0139c05"/><lb ed="R059" n="0658a14"/>正四念處。故曰住是觀中。繇是備修助道三十七
<lb ed="X" n="0139c06"/><lb ed="R059" n="0658a15"/>品。斯則<anchor xml:id="nkr_note_add_0139c0601" n="0139c0601"/><anchor xml:id="beg0139c0601" n="0139c0601"/>已<anchor xml:id="end0139c0601"/>具智慧。但未入理性之水。乾有其慧。云
<lb ed="X" n="0139c07"/><lb ed="R059" n="0658a16"/>乾慧地。猶蛟龍<anchor xml:id="nkr_note_add_0139c0701" n="0139c0701"/><anchor xml:id="beg0139c0701" n="0139c0701"/>已<anchor xml:id="end0139c0701"/>具變化。未乘雲雨。猶在土也。以
<lb ed="X" n="0139c08"/><lb ed="R059" n="0658a17"/>上號外凡位。齊藏敎五停總別也。進此入煖法。精
<lb ed="X" n="0139c09"/><lb ed="R059" n="0658a18"/>勤不休。得入無漏性水。故云性地。頂至第一。皆屬
<lb ed="X" n="0139c10"/><lb ed="R059" n="0658b01"/>性地。但淺深異耳。以上號內凡位。齊藏敎四善根
<lb ed="X" n="0139c11"/><lb ed="R059" n="0658b02"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0139c12"/><lb ed="R059" n="0658b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0139c1201">三八人地者。三乘信行法行。體見假發眞斷惑。在無
<lb ed="X" n="0139c13"/><lb ed="R059" n="0658b04"/>間三昧中。八忍具足。智少一分。名八人地也。四見地
<lb ed="X" n="0139c14"/><lb ed="R059" n="0658b05"/>者。三乘同見第一義無生四諦之理。同斷見惑八十
<lb ed="X" n="0139c15"/><lb ed="R059" n="0658b06"/>八使盡。五薄地者。體愛假發眞。斷欲界思。證第六解
<lb ed="X" n="0139c16"/><lb ed="R059" n="0658b07"/>脫。煩惱薄也。六離欲地者。三乘體愛假卽眞。斷欲界
<lb ed="X" n="0139c17"/><lb ed="R059" n="0658b08"/>五下分結。身見戒取疑貪瞋。故言離欲地也。七<anchor xml:id="nkr_note_add_0139c1701" n="0139c1701"/><anchor xml:id="beg0139c1701" n="0139c1701"/>已<anchor xml:id="end0139c1701"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0139c1702" n="0139c1702"/><anchor xml:id="beg0139c1702" n="0139c1702"/>辦<anchor xml:id="end0139c1702"/>
<lb ed="X" n="0139c18"/><lb ed="R059" n="0658b09"/>地者。三乘之人。體色無色愛卽眞。發無漏斷五上分
<lb ed="X" n="0139c19"/><lb ed="R059" n="0658b10"/>結。掉慢癡色染無色染七十二盡。三界事惑究竟。故
<lb ed="X" n="0139c20"/><lb ed="R059" n="0658b11"/>云<anchor xml:id="nkr_note_add_0139c2001" n="0139c2001"/><anchor xml:id="beg0139c2001" n="0139c2001"/>已<anchor xml:id="end0139c2001"/>辦地也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0139c21"/><lb ed="R059" n="0658b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0139c2101">發隱。人者忍也。八人卽八忍也。體見假發眞者。體
<lb ed="X" n="0139c22"/><lb ed="R059" n="0658b13"/>見卽空而發起眞理也。無間三昧者。三四二地以
<lb ed="X" n="0139c23"/><lb ed="R059" n="0658b14"/>斷見之初後分。二地聯絡難間。云無間也。忍智斷
<lb ed="X" n="0139c24"/><lb ed="R059" n="0658b15"/>見。分類分法各有其八。今忍周智缺。故智少一分。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0140a" n="0140a"/>
<lb ed="X" n="0140a01"/><lb ed="R059" n="0658b16"/>單名八忍地。見地者。通前八人地。斷八十八見。惑
<lb ed="X" n="0140a02"/><lb ed="R059" n="0658b17"/>盡。名見地。齊藏敎初果也。薄地者。體愛卽空而發
<lb ed="X" n="0140a03"/><lb ed="R059" n="0658b18"/>眞。斷思惑六品。齊藏敎二果也。離欲地者。體欲界
<lb ed="X" n="0140a04"/><lb ed="R059" n="0659a01"/>受卽眞。斷欲界五下分結。九品思惑。故云離欲。齊
<lb ed="X" n="0140a05"/><lb ed="R059" n="0659a02"/>藏敎三果也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0140a0501" n="0140a0501"/><anchor xml:id="beg0140a0501" n="0140a0501"/>已<anchor xml:id="end0140a0501"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0140a0502" n="0140a0502"/><anchor xml:id="beg0140a0502" n="0140a0502"/>辦<anchor xml:id="end0140a0502"/>地者。體色無色愛卽眞。斷五上
<lb ed="X" n="0140a06"/><lb ed="R059" n="0659a03"/>分結七十二品。見思惑至此竭盡。所作<anchor xml:id="nkr_note_add_0140a0601" n="0140a0601"/><anchor xml:id="beg0140a0601" n="0140a0601"/>已<anchor xml:id="end0140a0601"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0140a0602" n="0140a0602"/><anchor xml:id="beg0140a0602" n="0140a0602"/>辦<anchor xml:id="end0140a0602"/>。無復
<lb ed="X" n="0140a07"/><lb ed="R059" n="0659a04"/>煩惱。名<anchor xml:id="nkr_note_add_0140a0701" n="0140a0701"/><anchor xml:id="beg0140a0701" n="0140a0701"/>已<anchor xml:id="end0140a0701"/>辦地。齊藏敎四果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0140a08"/><lb ed="R059" n="0659a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0140a0801">八辟支佛地者。緣覺發眞無漏功德力大。能除習氣
<lb ed="X" n="0140a09"/><lb ed="R059" n="0659a06"/>也。九菩薩地者。從空入假。道觀雙流。深觀二諦。進斷
<lb ed="X" n="0140a10"/><lb ed="R059" n="0659a07"/>習氣。色心無知。得法眼道種智。遊戲神通。淨佛國土。
<lb ed="X" n="0140a11"/><lb ed="R059" n="0659a08"/>成就衆生。學佛十力四無所畏。斷習氣將盡也。十佛
<lb ed="X" n="0140a12"/><lb ed="R059" n="0659a09"/>地者。大功德力以資智慧。一念相應慧觀眞諦究竟。
<lb ed="X" n="0140a13"/><lb ed="R059" n="0659a10"/>習亦無餘。如劫火燒木。無復<g ref="#CB01926">灰</g>炭。香象渡河。到於邊
<lb ed="X" n="0140a14"/><lb ed="R059" n="0659a11"/>底。雖佛菩薩名異二乘。通觀無生體法。同是無學。共
<lb ed="X" n="0140a15"/><lb ed="R059" n="0659a12"/>歸<g ref="#CB01926">灰</g>斷。證果處一。稱爲通也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0140a16"/><lb ed="R059" n="0659a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0140a1601">發隱。聲聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0140a1601" n="0140a1601"/><anchor xml:id="beg0140a1601" n="0140a1601"/>但<anchor xml:id="end0140a1601"/>斷正使。不侵習氣。漸除習氣者。支佛
<lb ed="X" n="0140a17"/><lb ed="R059" n="0659a14"/>也。將盡習氣者。菩薩也。除習<anchor xml:id="nkr_note_add_0140a1701" n="0140a1701"/><anchor xml:id="beg0140a1701" n="0140a1701"/>已<anchor xml:id="end0140a1701"/>盡者。如來也。道觀
<lb ed="X" n="0140a18"/><lb ed="R059" n="0659a15"/>雙流。謂化道與空觀雙流。正從空入假也。色心無
<lb ed="X" n="0140a19"/><lb ed="R059" n="0659a16"/>知者。染汚不染汚無知。今菩薩斷色心二種無知
<lb ed="X" n="0140a20"/><lb ed="R059" n="0659a17"/>愚也。法眼照萬法。道種通俗諦。神通助化導。言淨
<lb ed="X" n="0140a21"/><lb ed="R059" n="0659a18"/>國度生者。如是乃能莊嚴國土利衆生也。雖佛菩
<lb ed="X" n="0140a22"/><lb ed="R059" n="0659b01"/>薩二乘名異而通者。言皆觀無生。體法卽空。皆無
<lb ed="X" n="0140a23"/><lb ed="R059" n="0659b02"/>學。皆<g ref="#CB01926">灰</g>斷。所謂同斷見思。同出分段。同證偏眞也。
<lb ed="X" n="0140a24"/><lb ed="R059" n="0659b03"/>故云通也。又其中<anchor xml:id="nkr_note_add_0140a2401" n="0140a2401"/><anchor xml:id="beg0140a2401" n="0140a2401"/>但<anchor xml:id="end0140a2401"/>見空者。齊藏敎極果。故通前
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0140b" n="0140b"/>
<lb ed="X" n="0140b01"/><lb ed="R059" n="0659b04"/>兼見空不空者。受別圓接。故通後。又二中進位不
<lb ed="X" n="0140b02"/><lb ed="R059" n="0659b05"/>同。及眞似被接<anchor xml:id="nkr_note_add_0140b0201" n="0140b0201"/><anchor xml:id="beg0140b0201" n="0140b0201"/>迥<anchor xml:id="end0140b0201"/>異等。委在敎義。文繁不錄。</p>
<lb ed="X" n="0140b03"/><lb ed="R059" n="0659b06"/><p xml:id="pX38p0140b0301">○三別敎<note place="inline">二</note>　初位次。一料簡。</p>
<lb ed="X" n="0140b04"/><lb ed="R059" n="0659b07"/><p xml:id="pX38p0140b0401">○初位次。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0140b05"/><lb ed="R059" n="0659b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0140b0501">別敎階位五十二地。一外凡十信。一信。二念。三進。四
<lb ed="X" n="0140b06"/><lb ed="R059" n="0659b09"/>慧。五定。六不退。七回向。八護法。九戒。十願。第二。內凡
<lb ed="X" n="0140b07"/><lb ed="R059" n="0659b10"/>習種性。十住。一發心。二持地。三修行。四生貴。五方便
<lb ed="X" n="0140b08"/><lb ed="R059" n="0659b11"/>具足。六正心。七不退。八童眞。九法王子。十灌頂。盡三
<lb ed="X" n="0140b09"/><lb ed="R059" n="0659b12"/>十心。皆名解行位。悉是內凡。盡名性地。第三。性種性。
<lb ed="X" n="0140b10"/><lb ed="R059" n="0659b13"/>十行。一歡喜。二饒益。三無恚恨。四無盡。五離癡亂。六
<lb ed="X" n="0140b11"/><lb ed="R059" n="0659b14"/>善現。七無著。八尊重。九善法。十眞實。第四道種性。十
<lb ed="X" n="0140b12"/><lb ed="R059" n="0659b15"/>回向。一救護一切衆生離衆生相。二不壞。三等一切
<lb ed="X" n="0140b13"/><lb ed="R059" n="0659b16"/>諸佛。四徧至一切處。五無盡功德藏。六隨順一切堅
<lb ed="X" n="0140b14"/><lb ed="R059" n="0659b17"/>固平等善根。七隨順等觀一切衆生。八眞如相。九無
<lb ed="X" n="0140b15"/><lb ed="R059" n="0659b18"/>縛無著解脫。十法界無量。第五聖種性。十地。一歡喜。
<lb ed="X" n="0140b16"/><lb ed="R059" n="0660a01"/>二離垢。三明。四炎。五難勝。六現前。七遠行。八不動。九
<lb ed="X" n="0140b17"/><lb ed="R059" n="0660a02"/>善慧。十法雲。第六等覺地。名金剛心菩薩。亦名無垢
<lb ed="X" n="0140b18"/><lb ed="R059" n="0660a03"/>地。鄰眞極聖。衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140001" n="0140001"/>學之頂也。第七妙覺地。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0140002" n="0140002"/>卽見性究竟
<lb ed="X" n="0140b19"/><lb ed="R059" n="0660a04"/>佛菩提果。了了見性。稱妙覺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0140b20"/><lb ed="R059" n="0660a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0140b2001">發隱。此敎獨菩薩法。故前別藏通。因歷次第。故後
<lb ed="X" n="0140b21"/><lb ed="R059" n="0660a06"/>別圓敎。名爲別也。五十二位出瓔珞經。諸經惟瓔
<lb ed="X" n="0140b22"/><lb ed="R059" n="0660a07"/>珞最詳。故用之也。束爲七科。始信終妙。信爲外凡。
<lb ed="X" n="0140b23"/><lb ed="R059" n="0660a08"/>住行向爲內凡。地等妙爲聖位。信者。隨順常住。信
<lb ed="X" n="0140b24"/><lb ed="R059" n="0660a09"/>之不疑。名信。住者。會理之心。又師言信立之後。慧
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0140c" n="0140c"/>
<lb ed="X" n="0140c01"/><lb ed="R059" n="0660a10"/>住於理。得位不退。名住。此爲習種性者。信與住皆
<lb ed="X" n="0140c02"/><lb ed="R059" n="0660a11"/>研習空觀故也。行者。前旣發眞悟理。從此進趣名
<lb ed="X" n="0140c03"/><lb ed="R059" n="0660a12"/>行。此爲性種性者。行中分別十界差別種性也。回
<lb ed="X" n="0140c04"/><lb ed="R059" n="0660a13"/>向者。回事向理。回因向果。回<anchor xml:id="nkr_note_add_0140c0401" n="0140c0401"/><anchor xml:id="beg0140c0401" n="0140c0401"/>己<anchor xml:id="end0140c0401"/>功德向衆生。名回
<lb ed="X" n="0140c05"/><lb ed="R059" n="0660a14"/>向。此爲道種性者。回向能通中道故也。地者。住持
<lb ed="X" n="0140c06"/><lb ed="R059" n="0660a15"/>佛智。荷負衆生。名地。此爲聖種性者。地地證入聖
<lb ed="X" n="0140c07"/><lb ed="R059" n="0660a16"/>境故也。等覺者有二義。一云與佛無間。一云猶去
<lb ed="X" n="0140c08"/><lb ed="R059" n="0660a17"/>一等。今兼之。言雖齊等。未極於妙。猶稍隔一等也。
<lb ed="X" n="0140c09"/><lb ed="R059" n="0660a18"/>妙覺者。朗然大覺。妙智窮源。無明習盡。翛然無累。
<lb ed="X" n="0140c10"/><lb ed="R059" n="0660b01"/>寂而常照。名妙覺地也。以上諸位名相。或與華嚴
<lb ed="X" n="0140c11"/><lb ed="R059" n="0660b02"/>一二差別。名殊而實同也。詳解具見敎義。</p>
<lb ed="X" n="0140c12"/><lb ed="R059" n="0660b03"/><p xml:id="pX38p0140c1201">○二料簡<note place="inline">三</note>　初性習相先。二解行詳辨。三習種
<lb ed="X" n="0140c13"/><lb ed="R059" n="0660b04"/>不退。</p>
<lb ed="X" n="0140c14"/><lb ed="R059" n="0660b05"/><p xml:id="pX38p0140c1401">○初性習相先。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0140c15"/><lb ed="R059" n="0660b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0140c1501">性習二性。若據位分。習種在前。性種在後。若據行論。
<lb ed="X" n="0140c16"/><lb ed="R059" n="0660b07"/>性習同時。故前後不定。依體起用。先明性種。後明習
<lb ed="X" n="0140c17"/><lb ed="R059" n="0660b08"/>種。尋用取體。先習後性。與敎證二道相似。就位以論。
<lb ed="X" n="0140c18"/><lb ed="R059" n="0660b09"/>敎道在前。證道在後。據行論之證敎同時。前後不定。
<lb ed="X" n="0140c19"/><lb ed="R059" n="0660b10"/>依體起用。先證後敎。尋用取體。先敎後證也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0140c20"/><lb ed="R059" n="0660b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0140c2001">發隱。據位則先住後行。故習在先。性在後。據行。則
<lb ed="X" n="0140c21"/><lb ed="R059" n="0660b12"/>體用互相先。故不定。依體起用者。依中道理。起觀
<lb ed="X" n="0140c22"/><lb ed="R059" n="0660b13"/>行用。則性先。尋用取體者。從自行用。取中道體。則
<lb ed="X" n="0140c23"/><lb ed="R059" n="0660b14"/>習先。敎證者。引喩也。據位則繇敎入證。故敎在先。
<lb ed="X" n="0140c24"/><lb ed="R059" n="0660b15"/>證在後。如習性也。據行亦同前不定。依體起用者。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0141a" n="0141a"/>
<lb ed="X" n="0141a01"/><lb ed="R059" n="0660b16"/>因望證道體。乃起敎道用。故證先。尋用取體者。繇
<lb ed="X" n="0141a02"/><lb ed="R059" n="0660b17"/>尋敎道用。乃證中道體。故敎先也。若通古難。則地
<lb ed="X" n="0141a03"/><lb ed="R059" n="0660b18"/>前習種。登地性種。用地持意。</p>
<lb ed="X" n="0141a04"/><lb ed="R059" n="0661a01"/><p xml:id="pX38p0141a0401">○二解行詳辨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0141a05"/><lb ed="R059" n="0661a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0141a0501">就解行中。復有四種。一名解行。二名發心。三名回向。
<lb ed="X" n="0141a06"/><lb ed="R059" n="0661a03"/>四名道種。於出世道解而勤行。故名解行。於大菩提
<lb ed="X" n="0141a07"/><lb ed="R059" n="0661a04"/>起意趣求。故名發心。用<anchor xml:id="nkr_note_add_0141a0701" n="0141a0701"/><anchor xml:id="beg0141a0701" n="0141a0701"/>己<anchor xml:id="end0141a0701"/>善法趣向菩提。故名回向。
<lb ed="X" n="0141a08"/><lb ed="R059" n="0661a05"/>當分之中。如觀道立。故名爲道。望後佛果能生曰種
<lb ed="X" n="0141a09"/><lb ed="R059" n="0661a06"/>也。習種性能生報佛。性種性能生法佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0141a10"/><lb ed="R059" n="0661a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0141a1001">發隱。道種者。現前則依中觀之道而立。望後則生
<lb ed="X" n="0141a11"/><lb ed="R059" n="0661a08"/>妙覺之果爲種也。自行修習生報佛。自體證性生
<lb ed="X" n="0141a12"/><lb ed="R059" n="0661a09"/>法佛也。</p>
<lb ed="X" n="0141a13"/><lb ed="R059" n="0661a10"/><p xml:id="pX38p0141a1301">○三習種不退。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0141a14"/><lb ed="R059" n="0661a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0141a1401">舊云。法才王子六心中退。卽云十住第六心。難云。十
<lb ed="X" n="0141a15"/><lb ed="R059" n="0661a12"/>住云性地。性以不改爲義。云何退作二乘。其由。一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0141001" n="0141001"/>答
<lb ed="X" n="0141a16"/><lb ed="R059" n="0661a13"/>性是不作一闡提。不妨退大向小。終是難通。止觀師
<lb ed="X" n="0141a17"/><lb ed="R059" n="0661a14"/>說是十法信中六心退耳。比釋論師。及金剛般若論
<lb ed="X" n="0141a18"/><lb ed="R059" n="0661a15"/>師。皆作此解。是信習十心中六心耳。七心以上。永離
<lb ed="X" n="0141a19"/><lb ed="R059" n="0661a16"/>二乘。爾時設爲利弘經。不無輕漏。而度物心不失。恒
<lb ed="X" n="0141a20"/><lb ed="R059" n="0661a17"/>有菩薩之名也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0141a21"/><lb ed="R059" n="0661a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0141a2101">發隱。此承上接下。言習種以去。能生佛果。焉得退。
<lb ed="X" n="0141a22"/><lb ed="R059" n="0661b01"/>故法才退心。或難非住位六心也。其繇者。揆厥所
<lb ed="X" n="0141a23"/><lb ed="R059" n="0661b02"/>繇。一師言性本不作闡提。不妨退作小果。此意終
<lb ed="X" n="0141a24"/><lb ed="R059" n="0661b03"/>強。而南嶽止觀師云。是法信六心。及釋論諸師亦
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0141b" n="0141b"/>
<lb ed="X" n="0141b01"/><lb ed="R059" n="0661b04"/>云信習十心。則此信者。是六堅中信堅。習者。是六
<lb ed="X" n="0141b02"/><lb ed="R059" n="0661b05"/>性中習種性。六定中習相定耳。三俱正當住位。則
<lb ed="X" n="0141b03"/><lb ed="R059" n="0661b06"/>法才之退。是住六心明矣。本業瓔珞經廣明見思
<lb ed="X" n="0141b04"/><lb ed="R059" n="0661b07"/>惑等。恐繁不引。言爲利弘經者。正明輕漏不失大
<lb ed="X" n="0141b05"/><lb ed="R059" n="0661b08"/>心。在七住始然。而所謂習種不退。乃習種七心。非
<lb ed="X" n="0141b06"/><lb ed="R059" n="0661b09"/>六心也。良以別住非圓比故也。今人宜應自反。<anchor xml:id="nkr_note_add_0141b0601" n="0141b0601"/><anchor xml:id="beg0141b0601" n="0141b0601"/>已<anchor xml:id="end0141b0601"/>
<lb ed="X" n="0141b07"/><lb ed="R059" n="0661b10"/>登習種七心。則逆順弘經。無不可者。如或不然。菩
<lb ed="X" n="0141b08"/><lb ed="R059" n="0661b11"/>薩之名未必恒有。可弗愼諸。</p>
<lb ed="X" n="0141b09"/><lb ed="R059" n="0661b12"/><p xml:id="pX38p0141b0901">○四圓敎<note place="inline">二</note>　初明位。二證成。</p>
<lb ed="X" n="0141b10"/><lb ed="R059" n="0661b13"/><p xml:id="pX38p0141b1001">○初明位<note place="inline">二</note>　初列五品。二明七位。</p>
<lb ed="X" n="0141b11"/><lb ed="R059" n="0661b14"/><p xml:id="pX38p0141b1101">○初列五品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0141b12"/><lb ed="R059" n="0661b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0141b1201">別敎五十二位。次第修行。圓敎圓修。一心具萬行。異
<lb ed="X" n="0141b13"/><lb ed="R059" n="0661b16"/>於次第行也。外凡五品位。一初隨喜心。若人宿植深
<lb ed="X" n="0141b14"/><lb ed="R059" n="0661b17"/>厚。或値善知識。或從經卷圓聞妙理。一法一切法。一
<lb ed="X" n="0141b15"/><lb ed="R059" n="0661b18"/>切法一法。非一非一切。不可思議。起圓信解。信一心
<lb ed="X" n="0141b16"/><lb ed="R059" n="0662a01"/>中具十法界。如一微塵有大千經卷。欲開此心。而修
<lb ed="X" n="0141b17"/><lb ed="R059" n="0662a02"/>圓行。圓行者。一行一切行。略言爲十。謂識一念平等
<lb ed="X" n="0141b18"/><lb ed="R059" n="0662a03"/>具足。不可思議。傷<anchor xml:id="nkr_note_add_0141b1801" n="0141b1801"/><anchor xml:id="beg0141b1801" n="0141b1801"/>己<anchor xml:id="end0141b1801"/>昏沈。慈及一切。又知此心常寂
<lb ed="X" n="0141b19"/><lb ed="R059" n="0662a04"/>常照。用寂照心。破一切法。卽空。卽假。卽中。又識一心
<lb ed="X" n="0141b20"/><lb ed="R059" n="0662a05"/>諸心若通若塞。能於此心具足道品。向菩提路。又解
<lb ed="X" n="0141b21"/><lb ed="R059" n="0662a06"/>此心正助之法。識<anchor xml:id="nkr_note_add_0141b2101" n="0141b2101"/><anchor xml:id="beg0141b2101" n="0141b2101"/>己<anchor xml:id="end0141b2101"/>心。及凡聖心。又安心不動。不墮
<lb ed="X" n="0141b22"/><lb ed="R059" n="0662a07"/>不退不散。雖識一心無量功德。不生染著。十心成就。
<lb ed="X" n="0141b23"/><lb ed="R059" n="0662a08"/>其心念念悉與諸波羅蜜相應也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0141b24"/><lb ed="R059" n="0662a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0141b2401">發隱。此明隨喜者。妙悟圓理。該羅圓行。非偏聞淺
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0141c" n="0141c"/>
<lb ed="X" n="0141c01"/><lb ed="R059" n="0662a10"/>信之謂也。一多相卽。不可思議者。中道圓理也。於
<lb ed="X" n="0141c02"/><lb ed="R059" n="0662a11"/>此信解。是爲圓信解。則知一念具十法界。十復具
<lb ed="X" n="0141c03"/><lb ed="R059" n="0662a12"/>十。成百法界。一界具三十種世間。百界成三千世
<lb ed="X" n="0141c04"/><lb ed="R059" n="0662a13"/>間。故曰。介爾有心。三千具足。推之無盡。不離一心。
<lb ed="X" n="0141c05"/><lb ed="R059" n="0662a14"/>微塵大經。又何疑哉。依此而修。豈非圓行。且圓心
<lb ed="X" n="0141c06"/><lb ed="R059" n="0662a15"/>雖不可分。略擧亦有十種。一解平等心。二傷<anchor xml:id="nkr_note_add_0141c0601" n="0141c0601"/><anchor xml:id="beg0141c0601" n="0141c0601"/>己<anchor xml:id="end0141c0601"/>愍
<lb ed="X" n="0141c07"/><lb ed="R059" n="0662a16"/>物。三知心寂照。四妙觀破惑。五知心通塞。六具足
<lb ed="X" n="0141c08"/><lb ed="R059" n="0662a17"/>道品。七明曉正助。八了達聖凡。九安心堅固。十不
<lb ed="X" n="0141c09"/><lb ed="R059" n="0662a18"/>著知見。此十心成就。豈不念念皆圓。度一切苦厄
<lb ed="X" n="0141c10"/><lb ed="R059" n="0662b01"/>耶。初心順理。慶<anchor xml:id="nkr_note_add_0141c1001" n="0141c1001"/><anchor xml:id="beg0141c1001" n="0141c1001"/>己<anchor xml:id="end0141c1001"/>慶人。故名隨喜。此十心亦名十
<lb ed="X" n="0141c11"/><lb ed="R059" n="0662b02"/>乘觀法。詳見止觀敎義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0141c12"/><lb ed="R059" n="0662b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0141c1201">二誦誦者。圓信始生。善須將養。涉事紛動。令道芽破。
<lb ed="X" n="0141c13"/><lb ed="R059" n="0662b04"/>惟得內修理觀。外則讀誦大乘。聞有助觀之力。內外
<lb ed="X" n="0141c14"/><lb ed="R059" n="0662b05"/>相藉。圓信轉明。十心堅固。如日光照。見種種色也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0141c15"/><lb ed="R059" n="0662b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0141c1501">發隱。此明讀誦者。外假薰聞。內資理觀。非文字口
<lb ed="X" n="0141c16"/><lb ed="R059" n="0662b07"/>耳之謂也。圓心乍發。力尙尫羸。若非聖敎冥資。恐
<lb ed="X" n="0141c17"/><lb ed="R059" n="0662b08"/>爲動境惑亂。相藉者。繇心契敎。假敎明心。麗澤交
<lb ed="X" n="0141c18"/><lb ed="R059" n="0662b09"/>滋。云相藉也。前雖喜悅在懷。孤明未廣。今則見聞
<lb ed="X" n="0141c19"/><lb ed="R059" n="0662b10"/>增益。開闡無窮。日光喩聖敎。見種種色。喩法法皆
<lb ed="X" n="0141c20"/><lb ed="R059" n="0662b11"/>明也。世有小獲輕安。大縱歡喜。撥置聖敎。碓守癡
<lb ed="X" n="0141c21"/><lb ed="R059" n="0662b12"/>禪。盲瞽一生。誠可歎矣。又或偏耽卷帙。不復禪思。
<lb ed="X" n="0141c22"/><lb ed="R059" n="0662b13"/>估畢終身。空數他寶。大集月藏第一。經云。若有衆
<lb ed="X" n="0141c23"/><lb ed="R059" n="0662b14"/>生。惟依讀誦。欲求阿耨菩提。是人多喜著於世俗。
<lb ed="X" n="0141c24"/><lb ed="R059" n="0662b15"/>尙不能調<anchor xml:id="nkr_note_add_0141c2401" n="0141c2401"/><anchor xml:id="beg0141c2401" n="0141c2401"/>己<anchor xml:id="end0141c2401"/>心煩惱。何能調伏他人煩惱。是故善
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0142a" n="0142a"/>
<lb ed="X" n="0142a01"/><lb ed="R059" n="0662b16"/>星比丘誦十二部經。提婆達多誦六萬法聚。而此
<lb ed="X" n="0142a02"/><lb ed="R059" n="0662b17"/>二人不修方便道中眞佛性觀四念處等。起大逆
<lb ed="X" n="0142a03"/><lb ed="R059" n="0662b18"/>罪。俱入地獄。此又讀誦者所當知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0142a04"/><lb ed="R059" n="0663a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0142a0401">三說法者。內觀轉強。外資又著。圓解在懷。弘誓薰動。
<lb ed="X" n="0142a05"/><lb ed="R059" n="0663a02"/>更加說法。如實衍布。但以大乘法答。設以方便。終令
<lb ed="X" n="0142a06"/><lb ed="R059" n="0663a03"/>悟大。隨說法淨。則智慧淨。說法開導。是前人得道全
<lb ed="X" n="0142a07"/><lb ed="R059" n="0663a04"/>因緣。化功歸<anchor xml:id="nkr_note_add_0142a0701" n="0142a0701"/><anchor xml:id="beg0142a0701" n="0142a0701"/>己<anchor xml:id="end0142a0701"/>。十心三倍轉明也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0142a08"/><lb ed="R059" n="0663a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0142a0801">發隱。此明說法者。廣演大乘。普積功德。非無解謬
<lb ed="X" n="0142a09"/><lb ed="R059" n="0663a06"/>說之謂也。本圓解以說法。故如實相理開衍流布。
<lb ed="X" n="0142a10"/><lb ed="R059" n="0663a07"/>彼以小來。此以大答。縱有時答小。乃逗機方便。權
<lb ed="X" n="0142a11"/><lb ed="R059" n="0663a08"/>爲按引。終令捨小得悟大也。然說法利人。何關自
<lb ed="X" n="0142a12"/><lb ed="R059" n="0663a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0142a1201" n="0142a1201"/><anchor xml:id="beg0142a1201" n="0142a1201"/>己<anchor xml:id="end0142a1201"/>。良以說法淨。則智慧淨。純說大乘。無有雜說。名
<lb ed="X" n="0142a13"/><lb ed="R059" n="0663a10"/>說法淨。夫人心口往往相資。辨論日益精明。則知
<lb ed="X" n="0142a14"/><lb ed="R059" n="0663a11"/>見日益增長。外宣妙義。內照靈心。互相資也。聞說
<lb ed="X" n="0142a15"/><lb ed="R059" n="0663a12"/>得道。雖屬聽人。以法成人。功歸說主。是則誦敎明
<lb ed="X" n="0142a16"/><lb ed="R059" n="0663a13"/>心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0142a1601" n="0142a1601"/><anchor xml:id="beg0142a1601" n="0142a1601"/>已<anchor xml:id="end0142a1601"/>超隨喜。弘經利物。彌益光輝。過前二位。故曰
<lb ed="X" n="0142a17"/><lb ed="R059" n="0663a14"/>十心三倍轉明也。問。止觀誡勿領徒。台衡皆曰損
<lb ed="X" n="0142a18"/><lb ed="R059" n="0663a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0142a1801" n="0142a1801"/><anchor xml:id="beg0142a1801" n="0142a1801"/>己<anchor xml:id="end0142a1801"/>。今之說法。何以成益。答。有師言三軌具足。方許
<lb ed="X" n="0142a19"/><lb ed="R059" n="0663a16"/>領徒。四安樂行。乃可說法。此固一義。但南嶽天台
<lb ed="X" n="0142a20"/><lb ed="R059" n="0663a17"/>恐狂愚妄效。借<anchor xml:id="nkr_note_add_0142a2001" n="0142a2001"/><anchor xml:id="beg0142a2001" n="0142a2001"/>己<anchor xml:id="end0142a2001"/>警人。未可以是而少二師。而說
<lb ed="X" n="0142a21"/><lb ed="R059" n="0663a18"/>法一端。自分二種。一者證理而說。二者解理而說。
<lb ed="X" n="0142a22"/><lb ed="R059" n="0663b01"/>末法未必盡證。要在說者何如耳。如其內守觀心。
<lb ed="X" n="0142a23"/><lb ed="R059" n="0663b02"/>自當獲益。設使外貪名利。必有重愆。其害不可勝
<lb ed="X" n="0142a24"/><lb ed="R059" n="0663b03"/>言。豈特爲他損<anchor xml:id="nkr_note_add_0142a2401" n="0142a2401"/><anchor xml:id="beg0142a2401" n="0142a2401"/>己<anchor xml:id="end0142a2401"/>。正法念處三十一。經云。不以善
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0142b" n="0142b"/>
<lb ed="X" n="0142b01"/><lb ed="R059" n="0663b04"/>心爲人說法。惟爲財利。不能自身如說修行。如是
<lb ed="X" n="0142b02"/><lb ed="R059" n="0663b05"/>法施。縱生天上。作智慧鳥。口說偈頌。是名下施。爲
<lb ed="X" n="0142b03"/><lb ed="R059" n="0663b06"/>名聞故。爲勝他故。爲欲勝餘大法師故。如是法施。
<lb ed="X" n="0142b04"/><lb ed="R059" n="0663b07"/>生人天中。得中果報。是名中施。以淸淨心。不爲財
<lb ed="X" n="0142b05"/><lb ed="R059" n="0663b08"/>利等事。惟欲衆生住於正法。增長智慧。如是法施。
<lb ed="X" n="0142b06"/><lb ed="R059" n="0663b09"/>自利利人。無上最勝。乃至涅槃。其福不盡。是名上
<lb ed="X" n="0142b07"/><lb ed="R059" n="0663b10"/>施。又大威德陀羅尼經。謂求食說法。名爲販賣佛
<lb ed="X" n="0142b08"/><lb ed="R059" n="0663b11"/>語。願說法者擇於上中下三。母爲販賣。戒之戒之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0142b09"/><lb ed="R059" n="0663b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0142b0901">四兼行六度。上來前熟觀心。未遑涉事。今正觀稍明。
<lb ed="X" n="0142b10"/><lb ed="R059" n="0663b13"/>卽傍兼利物。能以少施。與虗空等。使一切法趣檀。檀
<lb ed="X" n="0142b11"/><lb ed="R059" n="0663b14"/>爲法界。事相雖少。運懷甚大。理觀爲正。事行爲傍。故
<lb ed="X" n="0142b12"/><lb ed="R059" n="0663b15"/>言兼行。事福資理。十心彌盛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0142b13"/><lb ed="R059" n="0663b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0142b1301">發隱。此明兼行六度者。事偏心圓。行一該萬。非傍
<lb ed="X" n="0142b14"/><lb ed="R059" n="0663b17"/>門小道之謂也。內觀之時。無暇外涉。故云未遑。今
<lb ed="X" n="0142b15"/><lb ed="R059" n="0663b18"/>正觀稍明。堪宜涉事。惟明也。不可不利物。惟稍明
<lb ed="X" n="0142b16"/><lb ed="R059" n="0664a01"/>也。不可全利物。故曰兼行也。般若謂離相布施。福
<lb ed="X" n="0142b17"/><lb ed="R059" n="0664a02"/>如虗空。故小施能等大空也。當爾之時。一切法皆
<lb ed="X" n="0142b18"/><lb ed="R059" n="0664a03"/>趣於檀。蓋法界爲萬法所歸。施旣等空。施卽法界。
<lb ed="X" n="0142b19"/><lb ed="R059" n="0664a04"/>是故以戒趣卽曰捨戒。捨諸毀犯故。以忍趣卽曰
<lb ed="X" n="0142b20"/><lb ed="R059" n="0664a05"/>捨忍。捨諸剛暴故。以進趣卽曰捨進。捨諸懈怠故。
<lb ed="X" n="0142b21"/><lb ed="R059" n="0664a06"/>餘各例此。以大懷運少施。如飯犬投醪是也。正行
<lb ed="X" n="0142b22"/><lb ed="R059" n="0664a07"/>理觀。傍兼事相。則前惟講說其言。今乃踐履其實。
<lb ed="X" n="0142b23"/><lb ed="R059" n="0664a08"/>理得事彰。十心彌盛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0142b24"/><lb ed="R059" n="0664a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0142b2401">五正行六度。圓觀稍熟。事理欲融。事不妨理。理不隔
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0142c" n="0142c"/>
<lb ed="X" n="0142c01"/><lb ed="R059" n="0664a10"/>事。具行六度。權實二智。空了通達。治生產業。皆與實
<lb ed="X" n="0142c02"/><lb ed="R059" n="0664a11"/>相不相違背。具足解釋佛之知見。而於正觀如火益
<lb ed="X" n="0142c03"/><lb ed="R059" n="0664a12"/>薪。力用光猛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0142c04"/><lb ed="R059" n="0664a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0142c0401">發隱。此明正行六度者。理事圓通。權實無礙。非有
<lb ed="X" n="0142c05"/><lb ed="R059" n="0664a14"/>爲事相之謂也。事理欲融者。以圓觀稍熟。故事理
<lb ed="X" n="0142c06"/><lb ed="R059" n="0664a15"/>欲融。言雖未能渾化。而其勢兩相和合。將融會爲
<lb ed="X" n="0142c07"/><lb ed="R059" n="0664a16"/>一也。是以涉事則百爲紛若。而一理恒如。與理何
<lb ed="X" n="0142c08"/><lb ed="R059" n="0664a17"/>妨。入理則一念湛然。而萬法俱備。與事何隔。其於
<lb ed="X" n="0142c09"/><lb ed="R059" n="0664a18"/>六度。非少分兼行。乃全體具足。言施則三輪空寂。
<lb ed="X" n="0142c10"/><lb ed="R059" n="0664b01"/>財法無畏。身肉手足。三界依正。一切捨故。言戒則
<lb ed="X" n="0142c11"/><lb ed="R059" n="0664b02"/>不見戒相。性遮止作。五部重輕。威儀細行。悉無犯
<lb ed="X" n="0142c12"/><lb ed="R059" n="0664b03"/>故。餘各例此。是則終日世法。終日實相。佛之知見
<lb ed="X" n="0142c13"/><lb ed="R059" n="0664b04"/>通達無礙也。前兼行如火始然。今正行如火大熾。
<lb ed="X" n="0142c14"/><lb ed="R059" n="0664b05"/>前之十心至此。則資力強盛。妙用輝<g ref="#CB16715">𤾗</g>。功德巍巍。
<lb ed="X" n="0142c15"/><lb ed="R059" n="0664b06"/>故曰光猛也。</p>
<lb ed="X" n="0142c16"/><lb ed="R059" n="0664b07"/><p xml:id="pX38p0142c1601">○二明七位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0142c17"/><lb ed="R059" n="0664b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0142c1701">第一內凡十信。圓聞圓信。修於圓行。善巧增益。五倍
<lb ed="X" n="0142c18"/><lb ed="R059" n="0664b09"/>深明。因此圓行。得入圓位。善修平等法果。卽入信心。
<lb ed="X" n="0142c19"/><lb ed="R059" n="0664b10"/>善修慈愍。卽入念心。善修寂照。卽入進心。善修破法。
<lb ed="X" n="0142c20"/><lb ed="R059" n="0664b11"/>卽入慧心。善修通塞。卽入定心。善修道品。卽入不退
<lb ed="X" n="0142c21"/><lb ed="R059" n="0664b12"/>心。善修正助。卽入回向心。善修凡聖。卽入護心。善修
<lb ed="X" n="0142c22"/><lb ed="R059" n="0664b13"/>不動。卽入戒心。善修無著。卽入願心。是名圓敎鐵轉
<lb ed="X" n="0142c23"/><lb ed="R059" n="0664b14"/>十信位。圓敎似解。六根淸淨也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0142c24"/><lb ed="R059" n="0664b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0142c2401">發隱。圓聞圓信。而修圓行。此五品位也。繇此增進。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0143a" n="0143a"/>
<lb ed="X" n="0143a01"/><lb ed="R059" n="0664b16"/>倍位深明。得入圓位。圓位。十信也。前隨喜十心。正
<lb ed="X" n="0143a02"/><lb ed="R059" n="0664b17"/>解<anchor xml:id="nkr_note_add_0143a0201" n="0143a0201"/><anchor xml:id="beg0143a0201" n="0143a0201"/>已<anchor xml:id="end0143a0201"/>具。特未善修。是故一念平等。不可思議第一
<lb ed="X" n="0143a03"/><lb ed="R059" n="0664b18"/>心也。善修此心。便能常住法界。純眞無妄。卽入信
<lb ed="X" n="0143a04"/><lb ed="R059" n="0665a01"/>心。善修云者。非別有作爲。卽此圓心方便滋培。權
<lb ed="X" n="0143a05"/><lb ed="R059" n="0665a02"/>巧磨鍊耳。此初信與藏敎初果齊。通敎八人見地
<lb ed="X" n="0143a06"/><lb ed="R059" n="0665a03"/>齊。別敎初住齊。證位不退也。善修慈愍者。大悲貫
<lb ed="X" n="0143a07"/><lb ed="R059" n="0665a04"/>徹。能於三世憶念不忘。故入念心。善修寂照者。止
<lb ed="X" n="0143a08"/><lb ed="R059" n="0665a05"/>觀雙運。進趣中道。無所雜糅。故入精進心。善修破
<lb ed="X" n="0143a09"/><lb ed="R059" n="0665a06"/>法者。以妙止觀。雙破有無。妄盡純智。故入慧心。善
<lb ed="X" n="0143a10"/><lb ed="R059" n="0665a07"/>修通塞者。別識心體。隨宜闔闢。寂妙常凝。故入定
<lb ed="X" n="0143a11"/><lb ed="R059" n="0665a08"/>心。善修道品者。道品具足。速入菩提。有進無退。故
<lb ed="X" n="0143a12"/><lb ed="R059" n="0665a09"/>入不退心。善修正助者。緩急主賓。妙得其宜。回佛
<lb ed="X" n="0143a13"/><lb ed="R059" n="0665a10"/>慈光。向佛安住。故入回向心。善修凡聖者。知佛衆
<lb ed="X" n="0143a14"/><lb ed="R059" n="0665a11"/>生。體同位別。保持不失。故入護法心。善修不動者。
<lb ed="X" n="0143a15"/><lb ed="R059" n="0665a12"/>對境常寂。安住無爲。得無遺失。故入戒心。善修無
<lb ed="X" n="0143a16"/><lb ed="R059" n="0665a13"/>著者。於法不染。一切自在。能於十方。所去如願。故
<lb ed="X" n="0143a17"/><lb ed="R059" n="0665a14"/>入願心。言鐵輪者。借輪王統御之大小。喩菩薩階
<lb ed="X" n="0143a18"/><lb ed="R059" n="0665a15"/>位之淺深。此信位正配鐵輪也。似解者。凡聖交際。
<lb ed="X" n="0143a19"/><lb ed="R059" n="0665a16"/>相似解生。彷彿欲同。猶未眞實。故曰相似。六根淸
<lb ed="X" n="0143a20"/><lb ed="R059" n="0665a17"/>淨者。雖未得天耳眼等。卽父母所生六根。淸淨無
<lb ed="X" n="0143a21"/><lb ed="R059" n="0665a18"/>染。具諸功德也。此名道種智。與別敎向位齊。行不
<lb ed="X" n="0143a22"/><lb ed="R059" n="0665b01"/>退也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0143a23"/><lb ed="R059" n="0665b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0143a2301">第二聖位。前明十任。眞中智也。初發心住。發時三種
<lb ed="X" n="0143a24"/><lb ed="R059" n="0665b03"/>心發。一緣因善心發。二了因慧心發。三正因理心發。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0143b" n="0143b"/>
<lb ed="X" n="0143b01"/><lb ed="R059" n="0665b04"/>卽是境智行妙三種開發。緣因心發。卽是住不可思
<lb ed="X" n="0143b02"/><lb ed="R059" n="0665b05"/>議解脫首楞嚴定。了因心發。卽摩訶般若畢竟空也。
<lb ed="X" n="0143b03"/><lb ed="R059" n="0665b06"/>正因心發。卽是住實相法身中道第一義諦也。華嚴
<lb ed="X" n="0143b04"/><lb ed="R059" n="0665b07"/>云。初住所有功德。三世諸佛歎不能盡。初發心時。便
<lb ed="X" n="0143b05"/><lb ed="R059" n="0665b08"/>成正覺。了達諸法眞實之性。所有聞法。不由他悟。淨
<lb ed="X" n="0143b06"/><lb ed="R059" n="0665b09"/>名云。知一切法。是坐道場。亦是入不二法門。大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143001" n="0143001"/>品從
<lb ed="X" n="0143b07"/><lb ed="R059" n="0665b10"/>初發心。卽坐道場。轉法輪。度衆生。謂如佛阿字門。一
<lb ed="X" n="0143b08"/><lb ed="R059" n="0665b11"/>切法初不生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0143b09"/><lb ed="R059" n="0665b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0143b0901">發隱。聖位。承上內凡今始入聖也。前明者。先明住。
<lb ed="X" n="0143b10"/><lb ed="R059" n="0665b13"/>後及行向也。住次信者。從信趣入。生如來家。依無
<lb ed="X" n="0143b11"/><lb ed="R059" n="0665b14"/>住智。永不退還。名之曰住。眞中智者。祕密不定二
<lb ed="X" n="0143b12"/><lb ed="R059" n="0665b15"/>敎。以藏通別圓爲當體體。眞中爲所依體。今則以
<lb ed="X" n="0143b13"/><lb ed="R059" n="0665b16"/>對似言眞。對偏言中。圓修言智。良繇此十住乃入
<lb ed="X" n="0143b14"/><lb ed="R059" n="0665b17"/>聖始事。位位證一分眞如中道。智能證此體。曰眞
<lb ed="X" n="0143b15"/><lb ed="R059" n="0665b18"/>中智也。境智行妙者。正因理心屬境。了因慧心屬
<lb ed="X" n="0143b16"/><lb ed="R059" n="0666a01"/>智。緣因善心屬行。三心圓發。故稱妙也。緣因發者。
<lb ed="X" n="0143b17"/><lb ed="R059" n="0666a02"/>衆生無量劫來。低頭合掌。彈指散華。發菩提心。慈
<lb ed="X" n="0143b18"/><lb ed="R059" n="0666a03"/>悲誓願。布施持戒忍辱精進禪定等善心。一時開
<lb ed="X" n="0143b19"/><lb ed="R059" n="0666a04"/>發。一心具足諸波羅蜜。一心具萬善。故曰不思議
<lb ed="X" n="0143b20"/><lb ed="R059" n="0666a05"/>解脫首楞嚴定也。了因發者。衆生無量劫來。聞大
<lb ed="X" n="0143b21"/><lb ed="R059" n="0666a06"/>乘經。乃至一句一偈。受持讀誦。解脫書寫。觀行修
<lb ed="X" n="0143b22"/><lb ed="R059" n="0666a07"/>習所有智慧。一時開發。成眞無漏。眞無漏智成。故
<lb ed="X" n="0143b23"/><lb ed="R059" n="0666a08"/>曰摩訶般若畢竟空也。正因發者。衆生無始以來
<lb ed="X" n="0143b24"/><lb ed="R059" n="0666a09"/>佛性眞心。常爲無明之所隱覆。緣了兩因力。破無
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0143c" n="0143c"/>
<lb ed="X" n="0143c01"/><lb ed="R059" n="0666a10"/>明暗。朗然圓顯也。佛性眞心圓顯。故曰住實相中
<lb ed="X" n="0143c02"/><lb ed="R059" n="0666a11"/>道也。便成正覺者。初發心時。成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0143c0201" n="0143c0201"/><anchor xml:id="beg0143c0201" n="0143c0201"/>已<anchor xml:id="end0143c0201"/>竟。一位具一
<lb ed="X" n="0143c03"/><lb ed="R059" n="0666a12"/>切位也。不繇他悟者。自心自悟。無假於外。是眞悟
<lb ed="X" n="0143c04"/><lb ed="R059" n="0666a13"/>也。卽坐道場者。證卽成正覺也。一切法不生者。阿
<lb ed="X" n="0143c05"/><lb ed="R059" n="0666a14"/>字義也。四十二字。初阿後茶。以阿字表初住。此初
<lb ed="X" n="0143c06"/><lb ed="R059" n="0666a15"/>住斷一品無明。證一分三德。名發心住。念不退也。
<lb ed="X" n="0143c07"/><lb ed="R059" n="0666a16"/>次從二住至十住。各斷各證。與別敎十地齊也。此
<lb ed="X" n="0143c08"/><lb ed="R059" n="0666a17"/>九住義。備見華嚴楞嚴等經。恐煩不釋。行向準此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0143c09"/><lb ed="R059" n="0666a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0143c0901">第三明十行者。卽是十住後實相眞明。不可思議。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0143002" n="0143002"/>更
<lb ed="X" n="0143c10"/><lb ed="R059" n="0666b01"/>十番智斷。破十品無明。一行一切行。念念進趣流入
<lb ed="X" n="0143c11"/><lb ed="R059" n="0666b02"/>平等法界海。諸波羅蜜任運生長。自行化他。與虗空
<lb ed="X" n="0143c12"/><lb ed="R059" n="0666b03"/>等也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0143c13"/><lb ed="R059" n="0666b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0143c1301">發隱。行次住者。卽此實相體上自然明覺。具足不
<lb ed="X" n="0143c14"/><lb ed="R059" n="0666b05"/>可思議妙用。更加以十番智慧斷惑。便能繁興萬
<lb ed="X" n="0143c15"/><lb ed="R059" n="0666b06"/>行。自利利人。以修圓行。一行一切行者。如修一行
<lb ed="X" n="0143c16"/><lb ed="R059" n="0666b07"/>卽通萬行。故名圓行。以此爲因。是以念念趣入平
<lb ed="X" n="0143c17"/><lb ed="R059" n="0666b08"/>等果海。如百川勢向東流。必涓涓趣入滄海也。任
<lb ed="X" n="0143c18"/><lb ed="R059" n="0666b09"/>運者。猶自然也。與虗空等者。廣大無盡也。此皆圓
<lb ed="X" n="0143c19"/><lb ed="R059" n="0666b10"/>行致之也。淸凉云。隨緣順理造修名行。亦此意也。
<lb ed="X" n="0143c20"/><lb ed="R059" n="0666b11"/>此經中又名十長養。以長養五根故。故云初行與
<lb ed="X" n="0143c21"/><lb ed="R059" n="0666b12"/>別敎等覺齊。二行與別敎妙覺齊。三行以去。別敎
<lb ed="X" n="0143c22"/><lb ed="R059" n="0666b13"/>之人不知名字矣。何況伏斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0143c23"/><lb ed="R059" n="0666b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0143c2301">第四十回向者。十行之後。無功用道。不可思議。眞明
<lb ed="X" n="0143c24"/><lb ed="R059" n="0666b15"/>念念開發。一切法界願行事理。自然和融。回入平等
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0144a" n="0144a"/>
<lb ed="X" n="0144a01"/><lb ed="R059" n="0666b16"/>法界海。更證十番智斷。破十品無明。故名回向也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0144a02"/><lb ed="R059" n="0666b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0144a0201">發隱。向次行者。十行以去。任運設施。無功用道也。
<lb ed="X" n="0144a03"/><lb ed="R059" n="0666b18"/>此道廣大。猶如虗空。不可思議。其中眞明。自然念
<lb ed="X" n="0144a04"/><lb ed="R059" n="0667a01"/>念開發。令其所作願行事理。悉皆和融。流入法界。
<lb ed="X" n="0144a05"/><lb ed="R059" n="0667a02"/>斯乃更以十番智斷。破十分無明。故能回眞向俗。
<lb ed="X" n="0144a06"/><lb ed="R059" n="0667a03"/>回智向悲。使眞俗圓融。智悲不二。到於菩提實際
<lb ed="X" n="0144a07"/><lb ed="R059" n="0667a04"/>名回向也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0144a08"/><lb ed="R059" n="0667a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0144a0801">第五十地者。卽是無漏眞明。入無功用道。猶如大地。
<lb ed="X" n="0144a09"/><lb ed="R059" n="0667a06"/>能生一切佛法。荷負法界衆生。普入三世佛地。又證
<lb ed="X" n="0144a10"/><lb ed="R059" n="0667a07"/>十番智斷。破十品無明也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0144a11"/><lb ed="R059" n="0667a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0144a1101">發隱。地次向者。言此十地。卽是前十向中無漏眞
<lb ed="X" n="0144a12"/><lb ed="R059" n="0667a09"/>智之明任運而入。積集廣厚如大地也。生起佛法
<lb ed="X" n="0144a13"/><lb ed="R059" n="0667a10"/>則無窮。荷負衆生。則無盡。普入三世諸佛一切智
<lb ed="X" n="0144a14"/><lb ed="R059" n="0667a11"/>地。又十番證智破惑。深而又深也。問。十品十品次
<lb ed="X" n="0144a15"/><lb ed="R059" n="0667a12"/>第而斷。圓義安在。答。孩子頓具百骸。何妨歲歲增
<lb ed="X" n="0144a16"/><lb ed="R059" n="0667a13"/>長。歲有所增。似存次第。生時具足。焉得非圓也耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0144a17"/><lb ed="R059" n="0667a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0144a1701">第六等覺地者。觀達無始無明源底。邊際智滿。畢竟
<lb ed="X" n="0144a18"/><lb ed="R059" n="0667a15"/>淸淨。斷最後窮源微細無明。登中道山頂。與無明父
<lb ed="X" n="0144a19"/><lb ed="R059" n="0667a16"/>母別。是名有所斷者名有上士也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0144a20"/><lb ed="R059" n="0667a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0144a2001">發隱。等覺次十地者。上來雖破無明。猶有纖存。是
<lb ed="X" n="0144a21"/><lb ed="R059" n="0667a18"/>未盡其源。未窮其底。雖云證智。未圓滿也。雖云淸
<lb ed="X" n="0144a22"/><lb ed="R059" n="0667b01"/>淨。未究竟也。茲復觀察了達無始無明。窮盡源底。
<lb ed="X" n="0144a23"/><lb ed="R059" n="0667b02"/>於是智極邊際。靡不圓滿。體極淸淨。無復染汚。所
<lb ed="X" n="0144a24"/><lb ed="R059" n="0667b03"/>以然者。以其斷最後至微細之無明故也。夫斷一
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0144b" n="0144b"/>
<lb ed="X" n="0144b01"/><lb ed="R059" n="0667b04"/>分無明。證一分中道。今則登中道之頂巓。別無明
<lb ed="X" n="0144b02"/><lb ed="R059" n="0667b05"/>之父母矣。有所斷者。言此斷惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0144b0201" n="0144b0201"/><anchor xml:id="beg0144b0201" n="0144b0201"/>已<anchor xml:id="end0144b0201"/>極。何以不名妙
<lb ed="X" n="0144b03"/><lb ed="R059" n="0667b06"/>覺。良繇旣有所斷。是乃見有惑在。我從斷之。故爲
<lb ed="X" n="0144b04"/><lb ed="R059" n="0667b07"/>等覺。名有上士。蓋等者。比擬之辭。未能爲一。猶有
<lb ed="X" n="0144b05"/><lb ed="R059" n="0667b08"/>上也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0144b06"/><lb ed="R059" n="0667b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0144b0601">第七妙覺地者。究竟解脫。無上佛智。故言無所斷者。
<lb ed="X" n="0144b07"/><lb ed="R059" n="0667b10"/>名無上士。此卽三德不縱不橫。不並不別。究竟後心
<lb ed="X" n="0144b08"/><lb ed="R059" n="0667b11"/>大涅槃也。一切大理。大誓願。大莊嚴。大智斷。大徧知。
<lb ed="X" n="0144b09"/><lb ed="R059" n="0667b12"/>大道。大用。大權實。大利益。大無住。卽是十觀成乘圓
<lb ed="X" n="0144b10"/><lb ed="R059" n="0667b13"/>極。竟在於佛。過茶無字可說。盧舍那名淨滿。一切皆
<lb ed="X" n="0144b11"/><lb ed="R059" n="0667b14"/>滿也。南獄師云。四十二字門是佛密語。何必不表四
<lb ed="X" n="0144b12"/><lb ed="R059" n="0667b15"/>十二位。諸學人執釋論無此解。多疑不用。但論本文
<lb ed="X" n="0144b13"/><lb ed="R059" n="0667b16"/>千卷。什師九倍略之。何必無此解。深應冥會。何者。經
<lb ed="X" n="0144b14"/><lb ed="R059" n="0667b17"/>云。初阿後茶。中間四十二字門。具諸字功德。華嚴云。
<lb ed="X" n="0144b15"/><lb ed="R059" n="0667b18"/>從初一地。具足諸地功德。此義卽同阿字門。諸法初
<lb ed="X" n="0144b16"/><lb ed="R059" n="0668a01"/>不生故。此豈非圓敎初住。初得無生忍。過茶無字可
<lb ed="X" n="0144b17"/><lb ed="R059" n="0668a02"/>說。豈非妙覺無上無過。廣乘品明一切法皆是摩訶
<lb ed="X" n="0144b18"/><lb ed="R059" n="0668a03"/>衍竟。卽說四十二字門。豈非圓菩薩從初發心。得諸
<lb ed="X" n="0144b19"/><lb ed="R059" n="0668a04"/>法實相。具一切法。至妙覺地。窮一切法底。此義與圓
<lb ed="X" n="0144b20"/><lb ed="R059" n="0668a05"/>位甚是分明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0144b21"/><lb ed="R059" n="0668a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0144b2101">發隱。妙次等者。言究竟於一切解脫。窮極於最上
<lb ed="X" n="0144b22"/><lb ed="R059" n="0668a07"/>佛智。無惑可斷。天中天。聖中聖無上士也。此卽一
<lb ed="X" n="0144b23"/><lb ed="R059" n="0668a08"/>心三德。縱之莫知其前後。橫之不辨其東西。並之
<lb ed="X" n="0144b24"/><lb ed="R059" n="0668a09"/>忽見其非同。別之難析其爲異。蓋究竟金剛後心。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0144c" n="0144c"/>
<lb ed="X" n="0144c01"/><lb ed="R059" n="0668a10"/>深入大涅槃海。至妙至玄。不可復加之極果也。問。
<lb ed="X" n="0144c02"/><lb ed="R059" n="0668a11"/>此圓妙覺方名盡斷無明。云何敎義別妙覺中亦
<lb ed="X" n="0144c03"/><lb ed="R059" n="0668a12"/>曰無明習盡。答。彼習盡者。十二品無明習盡。非今
<lb ed="X" n="0144c04"/><lb ed="R059" n="0668a13"/>敎四十二品無明也。別敎斷至十二。其斷<anchor xml:id="nkr_note_add_0144c0401" n="0144c0401"/><anchor xml:id="beg0144c0401" n="0144c0401"/>已<anchor xml:id="end0144c0401"/>極。無
<lb ed="X" n="0144c05"/><lb ed="R059" n="0668a14"/>復更斷。各就所極。皆稱盡也大理者。一念卽空假
<lb ed="X" n="0144c06"/><lb ed="R059" n="0668a15"/>中也。大誓者。發無作四弘誓也。大莊嚴者。寂照安
<lb ed="X" n="0144c07"/><lb ed="R059" n="0668a16"/>心也。大智斷者。一心三觀斷諸惑也。大徧知者。諸
<lb ed="X" n="0144c08"/><lb ed="R059" n="0668a17"/>法通塞無不達也。大道者。無作道品。一一調停。隨
<lb ed="X" n="0144c09"/><lb ed="R059" n="0668a18"/>宜而入也。大用者。善修事助。以開圓理驅魔障也。
<lb ed="X" n="0144c10"/><lb ed="R059" n="0668b01"/>大權實者。知位次不增上慢也。大利益者。遇境不
<lb ed="X" n="0144c11"/><lb ed="R059" n="0668b02"/>動。<g ref="#CB15081">䇿</g>進五品而入六根也。大無住者。不住十信相
<lb ed="X" n="0144c12"/><lb ed="R059" n="0668b03"/>似之道也。繇此十觀。成就圓乘。至此則一切滿。更
<lb ed="X" n="0144c13"/><lb ed="R059" n="0668b04"/>無虧少。故名舍那也。千卷九略者。釋論卷有百千
<lb ed="X" n="0144c14"/><lb ed="R059" n="0668b05"/>今十存一。此四十二字配位之說。安知不在所略
<lb ed="X" n="0144c15"/><lb ed="R059" n="0668b06"/>中耶。始阿字門表初住。終茶字門表妙覺。此明釋
<lb ed="X" n="0144c16"/><lb ed="R059" n="0668b07"/>論與經合。故云與圓義甚自分明。廣乘品。釋論品
<lb ed="X" n="0144c17"/><lb ed="R059" n="0668b08"/>名也。問。天台論圓敎以十信爲內凡。十住卽爲聖
<lb ed="X" n="0144c18"/><lb ed="R059" n="0668b09"/>位。論別敎以十信爲外凡。住行向爲內凡。謂之三
<lb ed="X" n="0144c19"/><lb ed="R059" n="0668b10"/>賢。至十地乃名聖位。而華嚴五十二位正與別同。
<lb ed="X" n="0144c20"/><lb ed="R059" n="0668b11"/>遂有以別議華嚴者。夫淸涼贊天台四敎。曰理致
<lb ed="X" n="0144c21"/><lb ed="R059" n="0668b12"/>圓備。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0144c2101" n="0144c2101"/><anchor xml:id="beg0144c2101" n="0144c2101"/>己<anchor xml:id="end0144c2101"/>所宗。則賢首小始終頓圓五敎也。五敎
<lb ed="X" n="0144c22"/><lb ed="R059" n="0668b13"/>之終。正準四敎之別。奈何繇終而頓而圓。地位遠
<lb ed="X" n="0144c23"/><lb ed="R059" n="0668b14"/>隔。而反同於別乎。若以賢聖行布爲別。則華嚴初
<lb ed="X" n="0144c24"/><lb ed="R059" n="0668b15"/>發心時便成正覺。住位也。何礙賢之不聖。凡夫心
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0145a" n="0145a"/>
<lb ed="X" n="0145a01"/><lb ed="R059" n="0668b16"/>中有如來安坐不動。凡聖尙融。何礙賢之不聖。大
<lb ed="X" n="0145a02"/><lb ed="R059" n="0668b17"/>師止謂華嚴兼別。未嘗以兼別病華嚴之不圓也。
<lb ed="X" n="0145a03"/><lb ed="R059" n="0668b18"/>別議華殿。失大師意矣。</p>
<lb ed="X" n="0145a04"/><lb ed="R059" n="0669a01"/><p xml:id="pX38p0145a0401">○二證成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0145a05"/><lb ed="R059" n="0669a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0145a0501">次發趣品明別敎十地。後明三乘共十地。三敎階位。
<lb ed="X" n="0145a06"/><lb ed="R059" n="0669a03"/>其文現也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0145a07"/><lb ed="R059" n="0669a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0145a0701">發隱。此言論中復明別敎所歷十地。三乘所共十
<lb ed="X" n="0145a08"/><lb ed="R059" n="0669a05"/>地。卽三敎位。知圓獨勝。皆詳顯可證也。問。四敎分
<lb ed="X" n="0145a09"/><lb ed="R059" n="0669a06"/>屬諸經。此經四敎並陳。當是何敎所屬。答。此經名
<lb ed="X" n="0145a10"/><lb ed="R059" n="0669a07"/>菩薩戒。不問偏圓淺深。一切菩薩所共學也。若單
<lb ed="X" n="0145a11"/><lb ed="R059" n="0669a08"/>約。則文中座起次第而說。屬別敎攝。若約五敎。則
<lb ed="X" n="0145a12"/><lb ed="R059" n="0669a09"/>文中受佛戒卽入佛位。屬頓敎攝。又一舍那化千
<lb ed="X" n="0145a13"/><lb ed="R059" n="0669a10"/>百億。千百億卽舍那本身。屬圓敎攝。蓋別也。頓也。
<lb ed="X" n="0145a14"/><lb ed="R059" n="0669a11"/>而兼乎圓者也。判敎者毋拘焉。</p>
<lb ed="X" n="0145a15"/><lb ed="R059" n="0669a12"/><p xml:id="pX38p0145a1501">○二出體<note place="inline">二</note>　初明無作。二明止行。</p>
<lb ed="X" n="0145a16"/><lb ed="R059" n="0669a13"/><p xml:id="pX38p0145a1601">○初明無作<note place="inline">六</note>　初無無作。二有無作。三折諍論。
<lb ed="X" n="0145a17"/><lb ed="R059" n="0669a14"/>四明定道。五論興廢。六出三聚。</p>
<lb ed="X" n="0145a18"/><lb ed="R059" n="0669a15"/><p xml:id="pX38p0145a1801">○初無無作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0145a19"/><lb ed="R059" n="0669a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0145a1901">戒體者。不起而<anchor xml:id="nkr_note_add_0145a1901" n="0145a1901"/><anchor xml:id="beg0145a1901" n="0145a1901"/>已<anchor xml:id="end0145a1901"/>。起卽性。無作假色。經論互說。諍論
<lb ed="X" n="0145a20"/><lb ed="R059" n="0669a17"/>有無。一云都無無作。色心假合。共成衆生。善惡本繇
<lb ed="X" n="0145a21"/><lb ed="R059" n="0669a18"/>心起。不應別有頑善頑惡。皆是指心。誓不爲惡。卽名
<lb ed="X" n="0145a22"/><lb ed="R059" n="0669b01"/>受戒。瓔珞經云。一切聖凡戒。盡以心爲體。心無盡故。
<lb ed="X" n="0145a23"/><lb ed="R059" n="0669b02"/>戒亦無盡。或言敎爲戒體。或云眞諦爲戒體。或言願
<lb ed="X" n="0145a24"/><lb ed="R059" n="0669b03"/>爲戒體。無別無作。大經聖行觀析無常。阿<anchor xml:id="nkr_note_add_0145a2401" n="0145a2401"/><anchor xml:id="beg0145a2401" n="0145a2401"/>闍<anchor xml:id="end0145a2401"/>世王觀
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0145b" n="0145b"/>
<lb ed="X" n="0145b01"/><lb ed="R059" n="0669b04"/>析境界。但明色心。不道無作。五陰名敎通大小乘。惟
<lb ed="X" n="0145b02"/><lb ed="R059" n="0669b05"/>有一色四心。小乘引接小根。恐其輕慢因果。權言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145001" n="0145001"/>重
<lb ed="X" n="0145b03"/><lb ed="R059" n="0669b06"/>惡口能別生。一法無作牽報。善法須行。惡法須止。行
<lb ed="X" n="0145b04"/><lb ed="R059" n="0669b07"/>一則有兩力。豈可不愼。方便假說。適會一時。直如論
<lb ed="X" n="0145b05"/><lb ed="R059" n="0669b08"/>主一生成四果法。勝別有凡夫法。豈可依此便是實
<lb ed="X" n="0145b06"/><lb ed="R059" n="0669b09"/>耶。若因中別有頑善共爲佛因。佛地亦別有此善共
<lb ed="X" n="0145b07"/><lb ed="R059" n="0669b10"/>爲佛果。當知心爲因果。更無別法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0145b08"/><lb ed="R059" n="0669b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0145b0801">發隱。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0145b0801" n="0145b0801"/><anchor xml:id="beg0145b0801" n="0145b0801"/>己<anchor xml:id="end0145b0801"/>之而訓則。言此戒體不起則<anchor xml:id="nkr_note_add_0145b0802" n="0145b0802"/><anchor xml:id="beg0145b0802" n="0145b0802"/>已<anchor xml:id="end0145b0802"/>。起師是
<lb ed="X" n="0145b09"/><lb ed="R059" n="0669b12"/>性。性起交成。所謂全性是修。全修是性。故有無作。
<lb ed="X" n="0145b10"/><lb ed="R059" n="0669b13"/>而此無作須假色法以爲之表見也。所以者何。蓋
<lb ed="X" n="0145b11"/><lb ed="R059" n="0669b14"/>戒雖非形礙之物。而止持作犯亦屬色法故也。以
<lb ed="X" n="0145b12"/><lb ed="R059" n="0669b15"/>互諍無作有無。不得不辨。今先擧無無作者言也。
<lb ed="X" n="0145b13"/><lb ed="R059" n="0669b16"/>頑善頑惡者。言戒卽是心。更無頑然善惡制爲止
<lb ed="X" n="0145b14"/><lb ed="R059" n="0669b17"/>行而名曰戒也。權言重惡者。言經中止說色心。並
<lb ed="X" n="0145b15"/><lb ed="R059" n="0669b18"/>無無作。小乘以惡口爲戒者。爲防輕慢而權言之
<lb ed="X" n="0145b16"/><lb ed="R059" n="0670a01"/>耳。行一兩力者。言行善兼能止惡。此一時方便之
<lb ed="X" n="0145b17"/><lb ed="R059" n="0670a02"/>說。非眞實語。假如論主身證四果。自謂權法。差勝
<lb ed="X" n="0145b18"/><lb ed="R059" n="0670a03"/>凡夫。安可依此言便爲實耶。論主。或云指慈氏也。
<lb ed="X" n="0145b19"/><lb ed="R059" n="0670a04"/>頑善佛因者。言頑善旣可作佛因。亦可作佛果矣。
<lb ed="X" n="0145b20"/><lb ed="R059" n="0670a05"/>明不然也。故曰心爲因果。更無別法。安得離心更
<lb ed="X" n="0145b21"/><lb ed="R059" n="0670a06"/>有無作。</p>
<lb ed="X" n="0145b22"/><lb ed="R059" n="0670a07"/><p xml:id="pX38p0145b2201">○二有無作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0145b23"/><lb ed="R059" n="0670a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0145b2301">二云大小乘經論盡有無作。皆是實法。何者。心力巨
<lb ed="X" n="0145b24"/><lb ed="R059" n="0670a09"/>大。能生種種諸法。能牽果報。小乘明此別有一善。能
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0145c" n="0145c"/>
<lb ed="X" n="0145c01"/><lb ed="R059" n="0670a10"/>制定佛法。憑師受發。極至盡形。或依定依道品別生。
<lb ed="X" n="0145c02"/><lb ed="R059" n="0670a11"/>皆以心力勝用有此感發。成論有無作品。云是非色
<lb ed="X" n="0145c03"/><lb ed="R059" n="0670a12"/>非心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145002" n="0145002"/>聚。律師用義亦依此說。若毗曇義。戒是色<anchor xml:id="note_star_1" n="0145002" type="star"/>聚。無
<lb ed="X" n="0145c04"/><lb ed="R059" n="0670a13"/>作是假色。亦言無敎非對眼色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0145c05"/><lb ed="R059" n="0670a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0145c0501">發隱。此明小乘有無作也。心力能生諸法牽果報。
<lb ed="X" n="0145c06"/><lb ed="R059" n="0670a15"/>非單恃一心也。如無無作。何云生諸法牽果報耶。
<lb ed="X" n="0145c07"/><lb ed="R059" n="0670a16"/>別有一善者。指無作。此無作戒力。能制定佛法不
<lb ed="X" n="0145c08"/><lb ed="R059" n="0670a17"/>廢壞也。此戒或憑師受發。或依定道別生。皆因心
<lb ed="X" n="0145c09"/><lb ed="R059" n="0670a18"/>力巨大。有此勝用。安得無無作也。成論以無作屬
<lb ed="X" n="0145c10"/><lb ed="R059" n="0670b01"/>非色非心聚。則亦言有。古今律師多同此說。明可
<lb ed="X" n="0145c11"/><lb ed="R059" n="0670b02"/>信也。亦言無敎者。此無作亦名無敎也。非對眼色
<lb ed="X" n="0145c12"/><lb ed="R059" n="0670b03"/>者。非與眼相對之色。明與常色不同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0145c13"/><lb ed="R059" n="0670b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0145c1301">大乘所明戒是色法。大論<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145003" n="0145003"/>云。多少思是心數。云何言
<lb ed="X" n="0145c14"/><lb ed="R059" n="0670b05"/>多少耶。觀論意以戒是色。卽問此是數義。大乘云何
<lb ed="X" n="0145c15"/><lb ed="R059" n="0670b06"/>而用數義解云。若用非色非心。復同成實。還是小乘。
<lb ed="X" n="0145c16"/><lb ed="R059" n="0670b07"/>今言數<anchor xml:id="nkr_note_orig_0145004" n="0145004"/>自家是數。色大乘色。何關數家。中論云。語言
<lb ed="X" n="0145c17"/><lb ed="R059" n="0670b08"/>雖同。其心則異。今大乘明戒是色聚也。大乘情期極
<lb ed="X" n="0145c18"/><lb ed="R059" n="0670b09"/>果。憑師一受。遠至菩提。隨定隨道。誓修諸善。誓度含
<lb ed="X" n="0145c19"/><lb ed="R059" n="0670b10"/>識。亦以此心力大。別發戒善。爲行者所緣。止息諸惡。
<lb ed="X" n="0145c20"/><lb ed="R059" n="0670b11"/>優婆塞戒經云。譬如有面有鏡。則有像現。如是因作
<lb ed="X" n="0145c21"/><lb ed="R059" n="0670b12"/>便有無作。大論解戒度云。罪不罪不可得。具足尸羅。
<lb ed="X" n="0145c22"/><lb ed="R059" n="0670b13"/>此是戒度正體復云。云何名戒。以心生口言。從今受
<lb ed="X" n="0145c23"/><lb ed="R059" n="0670b14"/>息身口惡法。是名爲戒。旣有能持所持。則別有法。卽
<lb ed="X" n="0145c24"/><lb ed="R059" n="0670b15"/>無作也。地持戒品云。下輭心犯後四重。不失律儀。增
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0146a" n="0146a"/>
<lb ed="X" n="0146a01"/><lb ed="R059" n="0670b16"/>上心犯。則失律儀。若不捨菩提願。不增上心犯。亦不
<lb ed="X" n="0146a02"/><lb ed="R059" n="0670b17"/>失律儀。若都無無作。何得言失。梵網大本卽大乘敎。
<lb ed="X" n="0146a03"/><lb ed="R059" n="0670b18"/>下文云。若不見好相。雖佛菩薩前受。不名得戒。又云。
<lb ed="X" n="0146a04"/><lb ed="R059" n="0671a01"/>若有七遮。雖發心欲受。不名得戒。若直以心爲戒。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0146001" n="0146001"/>發
<lb ed="X" n="0146a05"/><lb ed="R059" n="0671a02"/>便是戒。何故言不得。大經云。非異色因果。又念戒中
<lb ed="X" n="0146a06"/><lb ed="R059" n="0671a03"/>雖無形色。而可護持。雖無觸對。善修方便。可令具足。
<lb ed="X" n="0146a07"/><lb ed="R059" n="0671a04"/>又如刀析<g ref="#CB01926">灰</g>汁。脚足橋梁。若卽心爲戒。何假言無形
<lb ed="X" n="0146a08"/><lb ed="R059" n="0671a05"/>色無觸對。故知別有無作能持戒心以爲眞戒。聖行
<lb ed="X" n="0146a09"/><lb ed="R059" n="0671a06"/>與世王中。不道觀析無作。直擧色心者。是易觀者耳。
<lb ed="X" n="0146a10"/><lb ed="R059" n="0671a07"/>亦不言無無作。小乘說四果。大乘開之是權法。勝說
<lb ed="X" n="0146a11"/><lb ed="R059" n="0671a08"/>凡夫法。<g ref="#CB02494">䟦</g>摩明其非有。未有大乘經開無作是權。又
<lb ed="X" n="0146a12"/><lb ed="R059" n="0671a09"/>卽頑義作佛因。此自非妨。如無常善亦作常善因。卽
<lb ed="X" n="0146a13"/><lb ed="R059" n="0671a10"/>其例也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0146a14"/><lb ed="R059" n="0671a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0146a1401">發隱。此明大乘有無作也。戒是色法者。大論雖擧
<lb ed="X" n="0146a15"/><lb ed="R059" n="0671a12"/>心數。意在色法。故言非色非心及數者二俱未是
<lb ed="X" n="0146a16"/><lb ed="R059" n="0671a13"/>何以故。非色非心。仍屬小乘。數自屬數家。今是大
<lb ed="X" n="0146a17"/><lb ed="R059" n="0671a14"/>乘。其所恐自在色。何關數家。蓋大乘說戒是色法。
<lb ed="X" n="0146a18"/><lb ed="R059" n="0671a15"/>不說戒是數法也。語同心異者。就使大乘說數。心
<lb ed="X" n="0146a19"/><lb ed="R059" n="0671a16"/>異何妨。況今大乘自明戒是色聚耶。面鏡者。喩因
<lb ed="X" n="0146a20"/><lb ed="R059" n="0671a17"/>緣和合而有像生。像不以無因生。戒亦如是。必因
<lb ed="X" n="0146a21"/><lb ed="R059" n="0671a18"/>作得。則有無作明矣。大論先言罪不罪不可得。似
<lb ed="X" n="0146a22"/><lb ed="R059" n="0671b01"/>無無作。旣而言以心口受息惡法。則心口爲能持。
<lb ed="X" n="0146a23"/><lb ed="R059" n="0671b02"/>息惡法爲所持。安得無無作也。下輭增上者。凡犯
<lb ed="X" n="0146a24"/><lb ed="R059" n="0671b03"/>戒。所犯之罪爲小。能犯之心爲大。重心犯輕戒罪
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0146b" n="0146b"/>
<lb ed="X" n="0146b01"/><lb ed="R059" n="0671b04"/>重。輕心犯重戒罪輕也。又捨戒不捨大願。破戒不
<lb ed="X" n="0146b02"/><lb ed="R059" n="0671b05"/>破正見。斯人終得復還淸淨也。無觸對者。非如眼
<lb ed="X" n="0146b03"/><lb ed="R059" n="0671b06"/>色耳聲之類也。然人猶有視於無形。聽於無聲者。
<lb ed="X" n="0146b04"/><lb ed="R059" n="0671b07"/>善修方便。豈不能令戒體具足。且如涅槃諸喩。刀
<lb ed="X" n="0146b05"/><lb ed="R059" n="0671b08"/>劍能令斷物。<g ref="#CB01926">灰</g>汁繇之浣汚。脚足賴以行趣。橋梁
<lb ed="X" n="0146b06"/><lb ed="R059" n="0671b09"/>可使濟渡。世事亦資方便。戒體何獨不然。安得無
<lb ed="X" n="0146b07"/><lb ed="R059" n="0671b10"/>無作也。聖行品闍王品所以不說觀析無作者。是
<lb ed="X" n="0146b08"/><lb ed="R059" n="0671b11"/>擧色心之易觀者言耳。非謂無無作也。四果權法
<lb ed="X" n="0146b09"/><lb ed="R059" n="0671b12"/>者。言大乘開四果爲權。<g ref="#CB02494">䟦</g>摩故云非有。又焉有開
<lb ed="X" n="0146b10"/><lb ed="R059" n="0671b13"/>無作是權之理乎。頑善佛因者。言無常善可作常
<lb ed="X" n="0146b11"/><lb ed="R059" n="0671b14"/>善因。則色法頑善而爲佛因。亦何礙也。</p>
<lb ed="X" n="0146b12"/><lb ed="R059" n="0671b15"/><p xml:id="pX38p0146b1201">○三折諍論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0146b13"/><lb ed="R059" n="0671b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0146b1301">然此二釋。舊所諍論。言無於理極會。在文難愜。言有。
<lb ed="X" n="0146b14"/><lb ed="R059" n="0671b17"/>於理難定。在文極便。旣皆有文。何者當道理耶。然理
<lb ed="X" n="0146b15"/><lb ed="R059" n="0671b18"/>非當非無當。當無當皆得。論理敎義。若言無者。於理
<lb ed="X" n="0146b16"/><lb ed="R059" n="0672a01"/>爲當。若言有者。於敎爲當。理則爲實。敎則爲權。在實
<lb ed="X" n="0146b17"/><lb ed="R059" n="0672a02"/>雖無。敎門則有。今之所用。有無作也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0146b18"/><lb ed="R059" n="0672a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0146b1801">發隱。此揀定諍論。斷其必有無作也。理者超情離
<lb ed="X" n="0146b19"/><lb ed="R059" n="0672a04"/>見理無是。故非當。理無非。故非無當。當亦可。無當
<lb ed="X" n="0146b20"/><lb ed="R059" n="0672a05"/>亦可。故云皆得也。理旣如是。故單言理。則有無非
<lb ed="X" n="0146b21"/><lb ed="R059" n="0672a06"/>所論。雙言理敎。則言無合理。言有合敎。理無爲而
<lb ed="X" n="0146b22"/><lb ed="R059" n="0672a07"/>敎有迹也。實須假權以行。無必因有而顯。弘法利
<lb ed="X" n="0146b23"/><lb ed="R059" n="0672a08"/>生。彰軌化物。焉得終無而<anchor xml:id="nkr_note_add_0146b2301" n="0146b2301"/><anchor xml:id="beg0146b2301" n="0146b2301"/>已<anchor xml:id="end0146b2301"/>乎。故今所用者。有無
<lb ed="X" n="0146b24"/><lb ed="R059" n="0672a09"/>作也。非無無作也問。旣是無作何更云有。若有無
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0146c" n="0146c"/>
<lb ed="X" n="0146c01"/><lb ed="R059" n="0672a10"/>作。還同有作。答。心雖無爲。戒雖無像。而以無爲心。
<lb ed="X" n="0146c02"/><lb ed="R059" n="0672a11"/>受無像戒。豈得云無。然前云如是因作。便有無作。
<lb ed="X" n="0146c03"/><lb ed="R059" n="0672a12"/>則一作之後。任運止惡。任運持善。功德自然增長。
<lb ed="X" n="0146c04"/><lb ed="R059" n="0672a13"/>無作而作。作實無作也。</p>
<lb ed="X" n="0146c05"/><lb ed="R059" n="0672a14"/><p xml:id="pX38p0146c0501">○四明定道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0146c06"/><lb ed="R059" n="0672a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0146c0601">次明道定。皆以無作爲體。定共於定心中發無作。無
<lb ed="X" n="0146c07"/><lb ed="R059" n="0672a16"/>復諸惡。道共者。見諦道中所發無作。與心上勝道俱。
<lb ed="X" n="0146c08"/><lb ed="R059" n="0672a17"/>故言道共也。止觀師釋。未必見道所發無作是道共
<lb ed="X" n="0146c09"/><lb ed="R059" n="0672a18"/>戒。祇取中道正觀心中發此無作。有防非止惡義。故
<lb ed="X" n="0146c10"/><lb ed="R059" n="0672b01"/>云道共。大經云。一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0146002" n="0146002"/>心法戒。二受世敎戒。菩薩得<anchor xml:id="note_star_2" n="0146002" type="star"/>心法
<lb ed="X" n="0146c11"/><lb ed="R059" n="0672b02"/>戒。謂道共戒。得此戒者。終不爲惡。不從師受。故稱爲
<lb ed="X" n="0146c12"/><lb ed="R059" n="0672b03"/>得。中道心中發得此戒也。受世敎戒。謂白四羯磨然
<lb ed="X" n="0146c13"/><lb ed="R059" n="0672b04"/>後乃得。必假憑師。故稱爲受。差別約示。故言世敎也。
<lb ed="X" n="0146c14"/><lb ed="R059" n="0672b05"/>定共道共通大小乘。大乘道定入攝善法戒。有師言。
<lb ed="X" n="0146c15"/><lb ed="R059" n="0672b06"/>惟入禪定能發無作。欲界定不發無作。惟假空解能
<lb ed="X" n="0146c16"/><lb ed="R059" n="0672b07"/>發無作。有言但令證此定道。隨能止伏麤品成就。便
<lb ed="X" n="0146c17"/><lb ed="R059" n="0672b08"/>發無作。欲界定。念處前。皆能發戒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0146c18"/><lb ed="R059" n="0672b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0146c1801">發隱。定共者。因入定故。此無作戒與心上禪寂俱
<lb ed="X" n="0146c19"/><lb ed="R059" n="0672b10"/>時發也。道共者。因見道故。此無作戒與心上智慧
<lb ed="X" n="0146c20"/><lb ed="R059" n="0672b11"/>俱時發也。未必見道云者。言不必是見道所發無
<lb ed="X" n="0146c21"/><lb ed="R059" n="0672b12"/>作方名道共。但中道觀心所發無作便名道共也。
<lb ed="X" n="0146c22"/><lb ed="R059" n="0672b13"/>蓋方習觀時雖未見道。而注心在道。道斯在焉。正
<lb ed="X" n="0146c23"/><lb ed="R059" n="0672b14"/>觀之中。離非離惡。卽道共也。如習射者。雖未中的。
<lb ed="X" n="0146c24"/><lb ed="R059" n="0672b15"/>注心在的。的斯在焉。亦猶是耳。然二共中道共爲
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0147a" n="0147a"/>
<lb ed="X" n="0147a01"/><lb ed="R059" n="0672b16"/>勝。是故較量心法世敎。以道共屬心法也。但令證
<lb ed="X" n="0147a02"/><lb ed="R059" n="0672b17"/>此定道者。承上有言上界定始發無作欲界不能。
<lb ed="X" n="0147a03"/><lb ed="R059" n="0672b18"/>有言得空解始發無作。未解不能。有言但證此定
<lb ed="X" n="0147a04"/><lb ed="R059" n="0673a01"/>道二共。能止伏麤品成就。便發無作。欲界定內。四
<lb ed="X" n="0147a05"/><lb ed="R059" n="0673a02"/>念處前。有何阻礙。豈必上界定與空解而後發耶。
<lb ed="X" n="0147a06"/><lb ed="R059" n="0673a03"/>按經稱八念。初念三寶。第四念戒。解者曰。戒。謂律
<lb ed="X" n="0147a07"/><lb ed="R059" n="0673a04"/>儀定共道共也。律淨身口。定遮煩惱。道破無明。如
<lb ed="X" n="0147a08"/><lb ed="R059" n="0673a05"/>是。則戒兼定慧。學一得三。戒之時亦大矣。</p>
<lb ed="X" n="0147a09"/><lb ed="R059" n="0673a06"/><p xml:id="pX38p0147a0901">○五論興廢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0147a10"/><lb ed="R059" n="0673a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0147a1001">初菩薩律儀方便求受。其體則興。若捨菩提願。若增
<lb ed="X" n="0147a11"/><lb ed="R059" n="0673a08"/>上煩惱犯十重。其體則廢。若無此二緣。至佛乃廢。定
<lb ed="X" n="0147a12"/><lb ed="R059" n="0673a09"/>道兩戒。得定得道爲因。初念定道未與戒俱。具足前
<lb ed="X" n="0147a13"/><lb ed="R059" n="0673a10"/>心爲因。第二念心方與戒俱。爾時是興。出定出道。最
<lb ed="X" n="0147a14"/><lb ed="R059" n="0673a11"/>後一念。爾時卽廢。二言入定入道時。戒與心俱。是時
<lb ed="X" n="0147a15"/><lb ed="R059" n="0673a12"/>名興。出定出道時。戒與<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147001" n="0147001"/>故心俱謝。是時名廢。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147002" n="0147002"/>俱稱心
<lb ed="X" n="0147a16"/><lb ed="R059" n="0673a13"/>俱戒也。三言一發之後。出入恒有。後入勝定勝道。隨
<lb ed="X" n="0147a17"/><lb ed="R059" n="0673a14"/>從勝受名。爾時恒興。退定退道。三藏盡壽。菩薩至菩
<lb ed="X" n="0147a18"/><lb ed="R059" n="0673a15"/>提。爾時卽廢。攝善攝生與律儀同。隨受則興。二緣則
<lb ed="X" n="0147a19"/><lb ed="R059" n="0673a16"/>廢也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0147a20"/><lb ed="R059" n="0673a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0147a2001">發隱。承上戒體無作。而有興廢。其事多種。求受則
<lb ed="X" n="0147a21"/><lb ed="R059" n="0673a18"/>興。捨犯則廢。此律儀戒體興廢之大端也。若據道
<lb ed="X" n="0147a22"/><lb ed="R059" n="0673b01"/>定兩戒而論。得定道後戒俱名興。出定道後戒不
<lb ed="X" n="0147a23"/><lb ed="R059" n="0673b02"/>俱名廢者。此以難興難廢論興廢也。入定道戒心
<lb ed="X" n="0147a24"/><lb ed="R059" n="0673b03"/>卽俱名興。出定道戒心卽謝名廢者。此以易興易
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0147b" n="0147b"/>
<lb ed="X" n="0147b01"/><lb ed="R059" n="0673b04"/>廢論興廢也。若夫一發之後。出入恒有。入定道如
<lb ed="X" n="0147b02"/><lb ed="R059" n="0673b05"/>是。出定道亦如是。中間更無廢緣。必退定道。及聲
<lb ed="X" n="0147b03"/><lb ed="R059" n="0673b06"/>聞盡壽。菩薩成佛後廢者。此以常興鮮廢論興廢
<lb ed="X" n="0147b04"/><lb ed="R059" n="0673b07"/>也。又上且擧攝律儀戒。若攝善攝生。興廢亦同此
<lb ed="X" n="0147b05"/><lb ed="R059" n="0673b08"/>例。如前求受則興。捨犯二緣則廢也。二因字者。上
<lb ed="X" n="0147b06"/><lb ed="R059" n="0673b09"/>言定道爲戒因。下明所以爲戒因者。以初念止是
<lb ed="X" n="0147b07"/><lb ed="R059" n="0673b10"/>定道。未與戒俱。今據初念。故曰因也。</p>
<lb ed="X" n="0147b08"/><lb ed="R059" n="0673b11"/><p xml:id="pX38p0147b0801">○六出三聚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0147b09"/><lb ed="R059" n="0673b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0147b0901">次三聚戒體者。律儀者。法戒儀則。規矩行人。令入道
<lb ed="X" n="0147b10"/><lb ed="R059" n="0673b13"/>也。又云。律者埒也。如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147003" n="0147003"/>世馬埒。令馬調直。律亦如是。調
<lb ed="X" n="0147b11"/><lb ed="R059" n="0673b14"/>直行人。不令作惡。大士誓心。不過止惡興善。若不動
<lb ed="X" n="0147b12"/><lb ed="R059" n="0673b15"/>身口。卽是止惡發戒。防動不動。卽是律儀戒。若應動
<lb ed="X" n="0147b13"/><lb ed="R059" n="0673b16"/>身口。卽是興善。今發此戒。防其不動。攝善攝生。卽是
<lb ed="X" n="0147b14"/><lb ed="R059" n="0673b17"/>應動涉事。故開爲兩。取<g ref="#CB15081">䇿</g>勵衆善。依六度門<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147004" n="0147004"/>稱善法。
<lb ed="X" n="0147b15"/><lb ed="R059" n="0673b18"/>起心兼物。依四弘門稱攝衆生。卽是爲人故動。下化
<lb ed="X" n="0147b16"/><lb ed="R059" n="0674a01"/>衆生。中修萬善。上歸佛果也。律儀多主內德。攝生外
<lb ed="X" n="0147b17"/><lb ed="R059" n="0674a02"/>化。攝善兼於內外。故立三聚戒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0147b18"/><lb ed="R059" n="0674a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0147b1801">發隱。承上論無作戒體。今正明三聚戒法。此中不
<lb ed="X" n="0147b19"/><lb ed="R059" n="0674a04"/>動應動。卽止行也。馬埒者。短坦圍馬曰埒。如戒律
<lb ed="X" n="0147b20"/><lb ed="R059" n="0674a05"/>守護身心。令不放逸也。風俗通云。虞舜造律。律訓
<lb ed="X" n="0147b21"/><lb ed="R059" n="0674a06"/>詮。訓法。谷響云。律者詮也。詮量輕重犯不犯等。如
<lb ed="X" n="0147b22"/><lb ed="R059" n="0674a07"/>世律法也。防動不動者。言防其動使不動也。律儀
<lb ed="X" n="0147b23"/><lb ed="R059" n="0674a08"/>主止惡。故云不動。若攝善攝生。一則<g ref="#CB15081">䇿</g>勵衆善故
<lb ed="X" n="0147b24"/><lb ed="R059" n="0674a09"/>應動。一則起心兼物故應動。夫兼物則下化。<g ref="#CB15081">䇿</g>善
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0147c" n="0147c"/>
<lb ed="X" n="0147c01"/><lb ed="R059" n="0674a10"/>則中修。諸惡淨盡。豈不上歸佛果耶。攝善兼內外
<lb ed="X" n="0147c02"/><lb ed="R059" n="0674a11"/>者。內以善修<anchor xml:id="nkr_note_add_0147c0201" n="0147c0201"/><anchor xml:id="beg0147c0201" n="0147c0201"/>己<anchor xml:id="end0147c0201"/>。外以善導人也。</p>
<lb ed="X" n="0147c03"/><lb ed="R059" n="0674a12"/><p xml:id="pX38p0147c0301">○二明止行<note place="inline">四</note>　初善惡。二道定。三小大。四料簡。</p>
<lb ed="X" n="0147c04"/><lb ed="R059" n="0674a13"/><p xml:id="pX38p0147c0401">○初善惡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0147c05"/><lb ed="R059" n="0674a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0147c0501">次論止行二善。如百論。息惡不作。名之爲止。信受修
<lb ed="X" n="0147c06"/><lb ed="R059" n="0674a15"/>習。名之爲行。佛敎雖多。止行收盡。諸惡莫作。卽是誡
<lb ed="X" n="0147c07"/><lb ed="R059" n="0674a16"/>門。衆衆奉行。卽是勸門。無作義該善惡。善惡無作。義
<lb ed="X" n="0147c08"/><lb ed="R059" n="0674a17"/>總止行。今先明善。善戒不起而<anchor xml:id="nkr_note_add_0147c0801" n="0147c0801"/><anchor xml:id="beg0147c0801" n="0147c0801"/>已<anchor xml:id="end0147c0801"/>。起則伐惡。皆是止
<lb ed="X" n="0147c09"/><lb ed="R059" n="0674a18"/>義。皆有進趣。皆是行義。逐其強弱。故有止行差別者。
<lb ed="X" n="0147c10"/><lb ed="R059" n="0674b01"/>逐興心止惡無作。是止善。興心修善無作。是行善。如
<lb ed="X" n="0147c11"/><lb ed="R059" n="0674b02"/>造井橋梁。禮佛布施。是善無作。如造漁獵等網。是惡
<lb ed="X" n="0147c12"/><lb ed="R059" n="0674b03"/>無作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0147c13"/><lb ed="R059" n="0674b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0147c1301">發隱。止惡行善。戒之大端。然而無作義兼善惡。善
<lb ed="X" n="0147c14"/><lb ed="R059" n="0674b05"/>惡各有止行。以善言之。善戒之體。不起則<anchor xml:id="nkr_note_add_0147c1401" n="0147c1401"/><anchor xml:id="beg0147c1401" n="0147c1401"/>已<anchor xml:id="end0147c1401"/>。起卽
<lb ed="X" n="0147c15"/><lb ed="R059" n="0674b06"/>伐惡趣善。此善中止行二義。意例伐善趣惡爲惡
<lb ed="X" n="0147c16"/><lb ed="R059" n="0674b07"/>中止行二義也。所以然者。善強惡弱。則行善止惡。
<lb ed="X" n="0147c17"/><lb ed="R059" n="0674b08"/>惡強善弱。則止善行惡。其勢然也。故有止行善惡
<lb ed="X" n="0147c18"/><lb ed="R059" n="0674b09"/>差別。止惡無作。修善無作。卽善正行也。惡止行者
<lb ed="X" n="0147c19"/><lb ed="R059" n="0674b10"/>例上可知。橋梁漁獵。擧一二以例其餘也。</p>
<lb ed="X" n="0147c20"/><lb ed="R059" n="0674b11"/><p xml:id="pX38p0147c2001">○二道定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0147c21"/><lb ed="R059" n="0674b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0147c2101">道定二無作有行有止。道定二戒。義判爲止。道定二
<lb ed="X" n="0147c22"/><lb ed="R059" n="0674b13"/>心。義判爲行。尋無作從因緣息。從止緣息後生無作。
<lb ed="X" n="0147c23"/><lb ed="R059" n="0674b14"/>是止善。從行緣息後生無作。名爲行善。又誡門是止
<lb ed="X" n="0147c24"/><lb ed="R059" n="0674b15"/>善。勸門悉屬行善。又解行惟是作。止惟無作。又云止
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0148a" n="0148a"/>
<lb ed="X" n="0148a01"/><lb ed="R059" n="0674b16"/>行二善皆有無作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0148a02"/><lb ed="R059" n="0674b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0148a0201">發隱。此言道定有止行二義也。戒判止。戒能防制
<lb ed="X" n="0148a03"/><lb ed="R059" n="0674b18"/>故。心判行。心能運用故。尋者。究也。究此無作何緣
<lb ed="X" n="0148a04"/><lb ed="R059" n="0675a01"/>息後生也。止緣後生無作者。惡盡而不動之體見
<lb ed="X" n="0148a05"/><lb ed="R059" n="0675a02"/>也。行緣後生無作者。善極而無爲之道成也。行惟
<lb ed="X" n="0148a06"/><lb ed="R059" n="0675a03"/>作。止惟無作者。別是一說。非無作本義。止行皆有
<lb ed="X" n="0148a07"/><lb ed="R059" n="0675a04"/>無作。重明上義爲正也。</p>
<lb ed="X" n="0148a08"/><lb ed="R059" n="0675a05"/><p xml:id="pX38p0148a0801">○三小大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0148a09"/><lb ed="R059" n="0675a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0148a0901">聲聞七衆戒。皆是律儀戒體。<anchor xml:id="nkr_note_add_0148a0901" n="0148a0901"/><anchor xml:id="beg0148a0901" n="0148a0901"/>但<anchor xml:id="end0148a0901"/>止身口二惡。菩薩律
<lb ed="X" n="0148a10"/><lb ed="R059" n="0675a07"/>儀。備防三業。復申之至佛。長短闊狹爲異。無作義從
<lb ed="X" n="0148a11"/><lb ed="R059" n="0675a08"/>緣。增上心發。下劣不發。無記心劣。不發無作。如欲界
<lb ed="X" n="0148a12"/><lb ed="R059" n="0675a09"/>修道。惑有九品。前六品發無作。後三品不發。故云斯
<lb ed="X" n="0148a13"/><lb ed="R059" n="0675a10"/>陀含出無作表。阿那含出不善表。羅漢出無記表。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0148a14"/><lb ed="R059" n="0675a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0148a1401">發隱。此言小大有止行二義也。聲聞身口有止無
<lb ed="X" n="0148a15"/><lb ed="R059" n="0675a12"/>行。極之惟證小果。菩薩三業。止行雙備。申之乃至
<lb ed="X" n="0148a16"/><lb ed="R059" n="0675a13"/>佛乘。是聲聞菩薩戒有長短闊狹之異也。此之無
<lb ed="X" n="0148a17"/><lb ed="R059" n="0675a14"/>作增上心發者。以志願高勝。慧解精明故耳。下劣
<lb ed="X" n="0148a18"/><lb ed="R059" n="0675a15"/>不發者。弱也。無記不發者。昏也。欲界思惑前六品
<lb ed="X" n="0148a19"/><lb ed="R059" n="0675a16"/>發者。此屬上中惑。惑強。則斷惑之心猛。如精兵戰
<lb ed="X" n="0148a20"/><lb ed="R059" n="0675a17"/>勍敵。必奏大功。故無作發。後三品屬下惑。惑微。則
<lb ed="X" n="0148a21"/><lb ed="R059" n="0675a18"/>斷惑之心弱。如田單不能下狄邑。神堯子孫不能
<lb ed="X" n="0148a22"/><lb ed="R059" n="0675b01"/>以天下取河北是也。三果所出。或言陀含正斷後
<lb ed="X" n="0148a23"/><lb ed="R059" n="0675b02"/>三品惑。<anchor xml:id="nkr_note_add_0148a2301" n="0148a2301"/><anchor xml:id="beg0148a2301" n="0148a2301"/>已<anchor xml:id="end0148a2301"/>出無作之外。那含羅漢。出益遠矣。據文
<lb ed="X" n="0148a24"/><lb ed="R059" n="0675b03"/>勢。則無作之發當在初果。或言陀含不發無作。後
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0148b" n="0148b"/>
<lb ed="X" n="0148b01"/><lb ed="R059" n="0675b04"/>二果亦發。於文似通。於理未順。</p>
<lb ed="X" n="0148b02"/><lb ed="R059" n="0675b05"/><p xml:id="pX38p0148b0201">○四料簡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0148b03"/><lb ed="R059" n="0675b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0148b0301">善惡無作。對心爲論。各有四句。善四句者。一是戒非
<lb ed="X" n="0148b04"/><lb ed="R059" n="0675b07"/>無作。息惡之心能止。故名戒也。二是無作非戒。謂造
<lb ed="X" n="0148b05"/><lb ed="R059" n="0675b08"/>井橋梁。隨事隨用無作等。不能止惡。非是戒也。三是
<lb ed="X" n="0148b06"/><lb ed="R059" n="0675b09"/>戒是無作。謂善律儀等。四非戒非無作者。謂餘善心
<lb ed="X" n="0148b07"/><lb ed="R059" n="0675b10"/>也。惡家四句。一是戒非無作。謂息善之心。二是無作
<lb ed="X" n="0148b08"/><lb ed="R059" n="0675b11"/>非戒。謂殺盜等事。隨用無作也。三是戒是無作。謂惡
<lb ed="X" n="0148b09"/><lb ed="R059" n="0675b12"/>律儀等。四非戒非無作。謂餘惡心也。惡戒二種。一十
<lb ed="X" n="0148b10"/><lb ed="R059" n="0675b13"/>六惡律儀。二外道邪戒惡律儀。如大經。外道惡戒九
<lb ed="X" n="0148b11"/><lb ed="R059" n="0675b14"/>十五種。各有戒法。或苦行爲戒。持牛馬等。事火服風。
<lb ed="X" n="0148b12"/><lb ed="R059" n="0675b15"/>常翹一脚。赴火投崖等。以此爲戒。卽是邪戒。運心長
<lb ed="X" n="0148b13"/><lb ed="R059" n="0675b16"/>短。皆是惡戒也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0148b14"/><lb ed="R059" n="0675b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0148b1401">發隱。上明戒有無作。今以戒與無作二相簡別。各
<lb ed="X" n="0148b15"/><lb ed="R059" n="0675b18"/>卽善惡而分四句。善四句者。蓋以息惡不行爲戒。
<lb ed="X" n="0148b16"/><lb ed="R059" n="0676a01"/>作善無所希望爲無作。故上二句各專其一。第三
<lb ed="X" n="0148b17"/><lb ed="R059" n="0676a02"/>句善律儀者。且息惡。且任運爲善也。第四句餘散
<lb ed="X" n="0148b18"/><lb ed="R059" n="0676a03"/>善心。旣非專主息惡。又非無所希望之善也。惡四
<lb ed="X" n="0148b19"/><lb ed="R059" n="0676a04"/>句者。蓋以息善不行爲戒。以作惡無所顧忌爲無
<lb ed="X" n="0148b20"/><lb ed="R059" n="0676a05"/>作。故上二句亦各專其一第三句惡律儀者。且息
<lb ed="X" n="0148b21"/><lb ed="R059" n="0676a06"/>善。且任運爲惡也。第四句餘散惡心。旣非專主息
<lb ed="X" n="0148b22"/><lb ed="R059" n="0676a07"/>善。又非無所顧忌之惡也。十六惡律儀者。一屠兒。
<lb ed="X" n="0148b23"/><lb ed="R059" n="0676a08"/>二魁劊。三養豬羊。四捕魚。五獵師。六網鳥。七捕蛇。
<lb ed="X" n="0148b24"/><lb ed="R059" n="0676a09"/>八養雞狗。九呪龍。十作賊。十一捕賊。十二獄史。十
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0148c" n="0148c"/>
<lb ed="X" n="0148c01"/><lb ed="R059" n="0676a10"/>三婬女家。十四酤酒家。十五洗染家。十六壓油家。
<lb ed="X" n="0148c02"/><lb ed="R059" n="0676a11"/>此謂顯惡。人易見也。九十五種外道邪戒者。或持
<lb ed="X" n="0148c03"/><lb ed="R059" n="0676a12"/>牛馬。啖水草故。或持雞狗。甘食穢故。或事火。奉火
<lb ed="X" n="0148c04"/><lb ed="R059" n="0676a13"/>爲師。如迦葉事火龍故。或服風。吸外氣故。或翹脚
<lb ed="X" n="0148c05"/><lb ed="R059" n="0676a14"/>自謂精進故。或五熱炙身。坐薪燔體。自謂苦盡得
<lb ed="X" n="0148c06"/><lb ed="R059" n="0676a15"/>樂故。或投崖。自謂捨穢軀得淨身故。乃至塗<g ref="#CB01926">灰</g>臥
<lb ed="X" n="0148c07"/><lb ed="R059" n="0676a16"/>棘裸形等事。不可悉數。降而末代。或復水齋。自謂
<lb ed="X" n="0148c08"/><lb ed="R059" n="0676a17"/>滌除五濁故或復餓七。自謂空寂四大故。或復赤
<lb ed="X" n="0148c09"/><lb ed="R059" n="0676a18"/>脚隆冬。囊髮盛夏。自謂寒暑不侵故。此謂隱惡。似
<lb ed="X" n="0148c10"/><lb ed="R059" n="0676b01"/>善實惡。人所難見也。上二惡戒。雖運心長短稍有
<lb ed="X" n="0148c11"/><lb ed="R059" n="0676b02"/>優劣。皆名惡戒。</p>
<lb ed="X" n="0148c12"/><lb ed="R059" n="0676b03"/><p xml:id="pX38p0148c1201">○三料簡<note place="inline">三</note>　初須信心。二無三障。三人法緣。</p>
<lb ed="X" n="0148c13"/><lb ed="R059" n="0676b04"/><p xml:id="pX38p0148c1301">○初須信心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0148c14"/><lb ed="R059" n="0676b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0148c1401">信心者。依三藏門略擧三種。一信因果善惡必有所
<lb ed="X" n="0148c15"/><lb ed="R059" n="0676b06"/>招。二信觀諦得道。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148001" n="0148001"/>我能觀諦。必得聖道。三信有戒是
<lb ed="X" n="0148c16"/><lb ed="R059" n="0676b07"/>觀諦入道初門。依方等戒。故宜備此三信。復加三種。
<lb ed="X" n="0148c17"/><lb ed="R059" n="0676b08"/>一信自他心識皆有佛性。二信勤行勝善必能得果。
<lb ed="X" n="0148c18"/><lb ed="R059" n="0676b09"/>三信所得果常樂我淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0148c19"/><lb ed="R059" n="0676b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0148c1901">發隱。招善果在觀諦得道。觀諦得道在持戒。故當
<lb ed="X" n="0148c20"/><lb ed="R059" n="0676b11"/>戒信心持也。又三種者。一信心本是佛。二信繇心
<lb ed="X" n="0148c21"/><lb ed="R059" n="0676b12"/>是佛。故因必得果。三信繇心是佛。故果必證佛。無
<lb ed="X" n="0148c22"/><lb ed="R059" n="0676b13"/>此正信。戒不可得。故曰須信心也。</p>
<lb ed="X" n="0148c23"/><lb ed="R059" n="0676b14"/><p xml:id="pX38p0148c2301">○二無三障<note place="inline">三</note>　初煩惱障。二業障。三報障。</p>
<lb ed="X" n="0148c24"/><lb ed="R059" n="0676b15"/><p xml:id="pX38p0148c2401">○初煩惱障。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0149a" n="0149a"/>
<lb ed="X" n="0149a01"/><lb ed="R059" n="0676b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0149a0101">衆生障礙乃有三種。煩惱常有。故不說障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149a02"/><lb ed="R059" n="0676b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0149a0201">發隱。不說爲障者。蓋障而非障。以煩惱者衆生常
<lb ed="X" n="0149a03"/><lb ed="R059" n="0676b18"/>有故也。天常有雲霧。空界不動。海常有波濤。水性
<lb ed="X" n="0149a04"/><lb ed="R059" n="0677a01"/>不動。人常有煩惱。覺體不動。是知煩惱雖障。其障
<lb ed="X" n="0149a05"/><lb ed="R059" n="0677a02"/>輕微。故不說障。明煩惱障不障戒也。</p>
<lb ed="X" n="0149a06"/><lb ed="R059" n="0677a03"/><p xml:id="pX38p0149a0601">○二業障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149a07"/><lb ed="R059" n="0677a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0149a0701">業障乃有輕重。重業障戒。防因之義。謂七逆十重。現
<lb ed="X" n="0149a08"/><lb ed="R059" n="0677a05"/>身有此。是則爲障。前身非復可知。隔生事遠。七逆。一
<lb ed="X" n="0149a09"/><lb ed="R059" n="0677a06"/>云懺滅非障。二云犯一悔與不悔悉皆是障。十重。一
<lb ed="X" n="0149a10"/><lb ed="R059" n="0677a07"/>云前四性罪事同七逆。悔與不悔悉障。後六悔者非
<lb ed="X" n="0149a11"/><lb ed="R059" n="0677a08"/>障。不悔則障。二云前四須悔。見相非障。後六不悔亦
<lb ed="X" n="0149a12"/><lb ed="R059" n="0677a09"/>不障。三云十重不悔悉障。悔<anchor xml:id="nkr_note_add_0149a1201" n="0149a1201"/><anchor xml:id="beg0149a1201" n="0149a1201"/>已<anchor xml:id="end0149a1201"/>悉非障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149a13"/><lb ed="R059" n="0677a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0149a1301">發隱。防因者。重業障戒。因地不生。故須防也。隔生
<lb ed="X" n="0149a14"/><lb ed="R059" n="0677a11"/>事遠者。出前身不知之繇。前身不知者。表現身乃
<lb ed="X" n="0149a15"/><lb ed="R059" n="0677a12"/>成障也。殺盜婬妄法爾是戒。根本之罪。故曰性罪。
<lb ed="X" n="0149a16"/><lb ed="R059" n="0677a13"/>不同下六佛制乃成戒也。或云悔非障。或云不悔
<lb ed="X" n="0149a17"/><lb ed="R059" n="0677a14"/>亦非障。或云悔不悔俱障。或云不悔成障悔<anchor xml:id="nkr_note_add_0149a1701" n="0149a1701"/><anchor xml:id="beg0149a1701" n="0149a1701"/>已<anchor xml:id="end0149a1701"/>非
<lb ed="X" n="0149a18"/><lb ed="R059" n="0677a15"/>障。語不同而各具一義。言障者。所以寒頑夫之膽。
<lb ed="X" n="0149a19"/><lb ed="R059" n="0677a16"/>威折義也。言非障者。所以廣遷善之門。慈攝義也。
<lb ed="X" n="0149a20"/><lb ed="R059" n="0677a17"/>統而論之。後義爲正。</p>
<lb ed="X" n="0149a21"/><lb ed="R059" n="0677a18"/><p xml:id="pX38p0149a2101">○三報障。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149a22"/><lb ed="R059" n="0677b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0149a2201">報障者。地獄餓鬼二道重苦自隔。從多例判不說爲
<lb ed="X" n="0149a23"/><lb ed="R059" n="0677b02"/>因。非人畜生但能解語。皆得受戒。非人。是鬼神脩羅。
<lb ed="X" n="0149a24"/><lb ed="R059" n="0677b03"/>龍是畜生。人中男女。黃門二根。天。從六欲天上至十
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0149b" n="0149b"/>
<lb ed="X" n="0149b01"/><lb ed="R059" n="0677b04"/>八梵。皆說爲因。四空處旣能聽法。亦應得戒。但業報
<lb ed="X" n="0149b02"/><lb ed="R059" n="0677b05"/>虗妙。故略不說。非想倒執。脫若迴心慕善。亦能得戒。
<lb ed="X" n="0149b03"/><lb ed="R059" n="0677b06"/>經說三塗長壽天邊地爲難地。據不能修道義耳。薩
<lb ed="X" n="0149b04"/><lb ed="R059" n="0677b07"/>婆多記云。龍等受八齋。止是得善。不得名齋。今依文
<lb ed="X" n="0149b05"/><lb ed="R059" n="0677b08"/>準理。五戒旣是菩薩戒根本。又不表定。佛法。五戒菩
<lb ed="X" n="0149b06"/><lb ed="R059" n="0677b09"/>薩戒。許四道皆得。從八戒以上至具足戒。旣是出家
<lb ed="X" n="0149b07"/><lb ed="R059" n="0677b10"/>表定威儀。惟人中三天下能感。餘道悉非因也。大論
<lb ed="X" n="0149b08"/><lb ed="R059" n="0677b11"/>龍卽得八齋戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149b09"/><lb ed="R059" n="0677b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0149b0901">發隱。此明報障惟地獄餓鬼。見餘並非障也。四空
<lb ed="X" n="0149b10"/><lb ed="R059" n="0677b13"/>虗妙。縱來受而莫知。非想雖沈。設迴心而亦得。經
<lb ed="X" n="0149b11"/><lb ed="R059" n="0677b14"/>不許三塗長壽等者。豈眞不許哉。據彼不能修道
<lb ed="X" n="0149b12"/><lb ed="R059" n="0677b15"/>而言耳。若能起修道心。何礙得戒。故彼經所說。非
<lb ed="X" n="0149b13"/><lb ed="R059" n="0677b16"/>今經義也。龍等不得名齋者。此薩婆多義。今非之。
<lb ed="X" n="0149b14"/><lb ed="R059" n="0677b17"/>言戒體不一。有表定者。有不表定者。表定者。拘軌
<lb ed="X" n="0149b15"/><lb ed="R059" n="0677b18"/>儀。嚴禁拒。不泛授也。故諸佛常法。五戒菩薩戒兼
<lb ed="X" n="0149b16"/><lb ed="R059" n="0678a01"/>容四道。八戒比丘律。止許人中。今屬菩薩戒。云何
<lb ed="X" n="0149b17"/><lb ed="R059" n="0678a02"/>龍不得戒。經稱有一金翅入海取龍而莫能得。龍
<lb ed="X" n="0149b18"/><lb ed="R059" n="0678a03"/>受戒故。此其證也。又大論云。五百賈客航海採寶。
<lb ed="X" n="0149b19"/><lb ed="R059" n="0678a04"/>將入摩竭魚王復中。惶怖號呼。稱南無佛。是魚先
<lb ed="X" n="0149b20"/><lb ed="R059" n="0678a05"/>世曾受佛戒。卽自悔責合口不吸。衆得免難。魚旣
<lb ed="X" n="0149b21"/><lb ed="R059" n="0678a06"/>念戒。云何龍不得戒。又海龍王經云。於是世尊脫
<lb ed="X" n="0149b22"/><lb ed="R059" n="0678a07"/>身袈裟吿龍王言。以是袈裟分與諸龍。値一縷者。
<lb ed="X" n="0149b23"/><lb ed="R059" n="0678a08"/>金翅鳥王不能犯觸。龍分佛衣。終莫能盡。諸龍大
<lb ed="X" n="0149b24"/><lb ed="R059" n="0678a09"/>悅。同聲說言。吾等今日奉受禁戒。永護佛法。云何
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0149c" n="0149c"/>
<lb ed="X" n="0149c01"/><lb ed="R059" n="0678a10"/>龍不得戒。引大論龍卽得八齋戒。正破薩婆多義
<lb ed="X" n="0149c02"/><lb ed="R059" n="0678a11"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0149c03"/><lb ed="R059" n="0678a12"/><p xml:id="pX38p0149c0301">○三人法緣<note place="inline">二</note>　初人緣。二法緣。</p>
<lb ed="X" n="0149c04"/><lb ed="R059" n="0678a13"/><p xml:id="pX38p0149c0401">○初人緣<note place="inline">三</note>　初諸佛。二聖人。三凡師。</p>
<lb ed="X" n="0149c05"/><lb ed="R059" n="0678a14"/><p xml:id="pX38p0149c0501">○初諸佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149c06"/><lb ed="R059" n="0678a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0149c0601">諸佛有兩。一眞佛。如妙海王子從盧舍那<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149001" n="0149001"/>佛受菩薩
<lb ed="X" n="0149c07"/><lb ed="R059" n="0678a16"/>戒。二像佛。金銅泥木等。千里內無師。許求得好相。自
<lb ed="X" n="0149c08"/><lb ed="R059" n="0678a17"/>誓受也。舍利髮爪鉢杖牙齒皆起重敬。盡可爲緣。而
<lb ed="X" n="0149c09"/><lb ed="R059" n="0678a18"/>舍利眞僞難知。或是小聖。敬重如佛。便可憑對。次大
<lb ed="X" n="0149c10"/><lb ed="R059" n="0678b01"/>乘經卷也。三釋。一云不許。二云與佛像差次爲授。千
<lb ed="X" n="0149c11"/><lb ed="R059" n="0678b02"/>里無師。許對佛像。千里無像。許對經卷。三云莫問。有
<lb ed="X" n="0149c12"/><lb ed="R059" n="0678b03"/>佛無佛。對大乘經卷卽得爲緣。大乘經典所在。如佛
<lb ed="X" n="0149c13"/><lb ed="R059" n="0678b04"/>塔無異也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149c14"/><lb ed="R059" n="0678b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0149c1401">發隱。像代佛。經代像。爲千里內無師者通權變也。
<lb ed="X" n="0149c15"/><lb ed="R059" n="0678b06"/>不可恃此而忽師範。佛塔者。金剛經云。是經所在。
<lb ed="X" n="0149c16"/><lb ed="R059" n="0678b07"/>卽爲有佛。佛塔。如佛在塔也。</p>
<lb ed="X" n="0149c17"/><lb ed="R059" n="0678b08"/><p xml:id="pX38p0149c1701">○二聖人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149c18"/><lb ed="R059" n="0678b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0149c1801">聖人亦二。一眞聖。二像聖。眞者。謂十地等大士。對此
<lb ed="X" n="0149c19"/><lb ed="R059" n="0678b10"/>爲緣。故宜發戒。像聖者。謂金銅等作菩薩像。此經亦
<lb ed="X" n="0149c20"/><lb ed="R059" n="0678b11"/>云於佛菩薩前自誓受戒。恐單菩薩像則成遊漫。如
<lb ed="X" n="0149c21"/><lb ed="R059" n="0678b12"/>凡夫發心是菩薩。作此人像。不能發戒。言佛菩薩者。
<lb ed="X" n="0149c22"/><lb ed="R059" n="0678b13"/>是佛邊有菩薩。地持但言佛像。不道菩薩也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0149c23"/><lb ed="R059" n="0678b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0149c2301">發隱。此明佛得單對像受。菩薩不得。須佛像菩薩
<lb ed="X" n="0149c24"/><lb ed="R059" n="0678b15"/>像雙在始得。所以者何。佛爲主。菩薩爲伴。主得兼
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0150a" n="0150a"/>
<lb ed="X" n="0150a01"/><lb ed="R059" n="0678b16"/>伴。伴不得兼主故。如世君臣。亦復如是。千里無師。
<lb ed="X" n="0150a02"/><lb ed="R059" n="0678b17"/>欲對像受。愼毋苟簡。</p>
<lb ed="X" n="0150a03"/><lb ed="R059" n="0678b18"/><p xml:id="pX38p0150a0301">○三凡師<note place="inline">二</note>　初論人。二論德。</p>
<lb ed="X" n="0150a04"/><lb ed="R059" n="0679a01"/><p xml:id="pX38p0150a0401">○初論人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0150a05"/><lb ed="R059" n="0679a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0150a0501">凡師者。有內凡外凡。並以眞人爲緣。不許形像。經中
<lb ed="X" n="0150a06"/><lb ed="R059" n="0679a03"/>稱爲智者。人數多少。地持瓔珞並止一師。梵網受法
<lb ed="X" n="0150a07"/><lb ed="R059" n="0679a04"/>亦止一師。下制戒中。道和尙闍黎。故成七逆。亦不見
<lb ed="X" n="0150a08"/><lb ed="R059" n="0679a05"/>請和尙法。有言和尙者。請諸佛爲和尙。文又云。二師
<lb ed="X" n="0150a09"/><lb ed="R059" n="0679a06"/>應問言汝有七遮罪否。似非指佛。雖有現前智者。猶
<lb ed="X" n="0150a10"/><lb ed="R059" n="0679a07"/>應共在佛像前。若經卷前。助爲發起。爾時智者在佛
<lb ed="X" n="0150a11"/><lb ed="R059" n="0679a08"/>像前。若有智者。無經像。不應得戒。具十八物中制。佛
<lb ed="X" n="0150a12"/><lb ed="R059" n="0679a09"/>像經典。恒應相隨故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0150a13"/><lb ed="R059" n="0679a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0150a1301">發隱。以眞人不以形像者。聖具天眼他心。乃可像
<lb ed="X" n="0150a14"/><lb ed="R059" n="0679a11"/>授。凡非聖比。效則慢法。故不許也。成七逆者。第四
<lb ed="X" n="0150a15"/><lb ed="R059" n="0679a12"/>十戒中。兼二師共成七逆也。二師問言者。擧能問
<lb ed="X" n="0150a16"/><lb ed="R059" n="0679a13"/>證眞人也。此經前文中說一師。後制戒中說二師。
<lb ed="X" n="0150a17"/><lb ed="R059" n="0679a14"/>故二義皆得也。雖有智者。猶應在佛前。言有眞人
<lb ed="X" n="0150a18"/><lb ed="R059" n="0679a15"/>爲緣。亦不可自尊。必在佛前也。謂在佛前。則佛在
<lb ed="X" n="0150a19"/><lb ed="R059" n="0679a16"/>上。師從傍爲衆授戒耳。若背佛高座而坐。是不主
<lb ed="X" n="0150a20"/><lb ed="R059" n="0679a17"/>佛而僧獨尊矣。夫僧爲佛傳戒。而可以背佛。臣爲
<lb ed="X" n="0150a21"/><lb ed="R059" n="0679a18"/>君宣勅。亦可以昔君乎。金口良謨。疏主明訓。不可
<lb ed="X" n="0150a22"/><lb ed="R059" n="0679b01"/>忽也。若講演經論自宜建立法堂。如無法堂。而借
<lb ed="X" n="0150a23"/><lb ed="R059" n="0679b02"/>坐佛殿。但勿高座過佛。切宜戒之。</p>
<lb ed="X" n="0150a24"/><lb ed="R059" n="0679b03"/><p xml:id="pX38p0150a2401">○二論德。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0150b" n="0150b"/>
<lb ed="X" n="0150b01"/><lb ed="R059" n="0679b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0150b0101">次論德業。梵網經中。言爲師必是出家菩薩。具足五
<lb ed="X" n="0150b02"/><lb ed="R059" n="0679b05"/>德。一持戒。二十臘。三解律藏。四通禪思。五慧藏窮玄。
<lb ed="X" n="0150b03"/><lb ed="R059" n="0679b06"/>什師所傳。融師筆授。流傳至今。此其正說。次地持云。
<lb ed="X" n="0150b04"/><lb ed="R059" n="0679b07"/>必須戒德嚴明。善解三藏。堪能發彼敬心。方可從受
<lb ed="X" n="0150b05"/><lb ed="R059" n="0679b08"/>不爾得罪也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0150b06"/><lb ed="R059" n="0679b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0150b0601">發隱。持戒者。旣受之後。服之在膺。履之在躬。如執
<lb ed="X" n="0150b07"/><lb ed="R059" n="0679b10"/>至寶而臨深淵。如秉明燭而入大闇。是謂持也。十
<lb ed="X" n="0150b08"/><lb ed="R059" n="0679b11"/>臘者。受戒以來。十歷寒暑。今云僧臘幾許。正指戒
<lb ed="X" n="0150b09"/><lb ed="R059" n="0679b12"/>臘。非生年也。解律藏者。律有大有小。有性有遮。有
<lb ed="X" n="0150b10"/><lb ed="R059" n="0679b13"/>道有定。有世間有出世間。有解脫有別解脫。有止
<lb ed="X" n="0150b11"/><lb ed="R059" n="0679b14"/>作持犯。有僧俗男女。乃至有三有五。有八有十。至
<lb ed="X" n="0150b12"/><lb ed="R059" n="0679b15"/>三千八萬。其藏廣大。不可窮盡。無不通曉也。禪思
<lb ed="X" n="0150b13"/><lb ed="R059" n="0679b16"/>者梵語禪那。此云思惟修。卽靜慮也。而云通者。則
<lb ed="X" n="0150b14"/><lb ed="R059" n="0679b17"/>是不但周知戒相。實能繇戒攝心。虗寂內凝。靈明
<lb ed="X" n="0150b15"/><lb ed="R059" n="0679b18"/>返照。善曉出入。巧達沈浮。止觀安心。離諸昏散也。
<lb ed="X" n="0150b16"/><lb ed="R059" n="0680a01"/>慧藏者。慧含萬法。喩如庫藏。有少慧者。不名窮玄。
<lb ed="X" n="0150b17"/><lb ed="R059" n="0680a02"/>今則若心若境。若理若事。若凡若聖。若顯若幽。無
<lb ed="X" n="0150b18"/><lb ed="R059" n="0680a03"/>不探其本原。究其極則。洞燭其細微曲折。貫徹其
<lb ed="X" n="0150b19"/><lb ed="R059" n="0680a04"/>本末始終。故云慧藏窮玄也。此五德者。貴乎兼備。
<lb ed="X" n="0150b20"/><lb ed="R059" n="0680a05"/>或戒具而臘卑。或臘高而解寡。或解通經法。而定
<lb ed="X" n="0150b21"/><lb ed="R059" n="0680a06"/>力荒蕪。或見落枯禪。而慧心不朗。皆非全德也。什
<lb ed="X" n="0150b22"/><lb ed="R059" n="0680a07"/>傳融受。賢聖流通。胡可勿信。今此經者。是其正說。
<lb ed="X" n="0150b23"/><lb ed="R059" n="0680a08"/>無謬僞也。地持所明。文似缺略。然可以戒該臘。以
<lb ed="X" n="0150b24"/><lb ed="R059" n="0680a09"/>慧該定。亦或末世五德難全。有戒無臘。德亦可師。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0150c" n="0150c"/>
<lb ed="X" n="0150c01"/><lb ed="R059" n="0680a10"/>猶勝徒老無知。不能誨人也。有慧無定。解亦可師。
<lb ed="X" n="0150c02"/><lb ed="R059" n="0680a11"/>猶勝枯定啞羊。不能說法也。不爾得罪者。傳揚戒
<lb ed="X" n="0150c03"/><lb ed="R059" n="0680a12"/>法。厥任匪輕。無知罔行。獲罪非小。授者受者。均不
<lb ed="X" n="0150c04"/><lb ed="R059" n="0680a13"/>免焉。愼之重之。</p>
<lb ed="X" n="0150c05"/><lb ed="R059" n="0680a14"/><p xml:id="pX38p0150c0501">○二法緣<note place="inline">七</note>　初總論。二梵網。三地持。四高昌。五
<lb ed="X" n="0150c06"/><lb ed="R059" n="0680a15"/>瓔珞。六新撰。七制旨。</p>
<lb ed="X" n="0150c07"/><lb ed="R059" n="0680a16"/><p xml:id="pX38p0150c0701">○初總論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0150c08"/><lb ed="R059" n="0680a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0150c0801">道俗共用。方法不同。略出六種。一梵網本。二地持本。
<lb ed="X" n="0150c09"/><lb ed="R059" n="0680a18"/>三高昌本。四瓔珞本。五新撰本。六制旨本。優婆塞戒
<lb ed="X" n="0150c10"/><lb ed="R059" n="0680b01"/>經。偏受在家。普賢觀受戒法。多似高位人自誓受法。
<lb ed="X" n="0150c11"/><lb ed="R059" n="0680b02"/>今不具列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0150c12"/><lb ed="R059" n="0680b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0150c1201">發隱。優婆塞戒。及普賢觀。俱有受戒法。所以不列
<lb ed="X" n="0150c13"/><lb ed="R059" n="0680b04"/>者。以其偏於在家。非道俗共用故也。</p>
<lb ed="X" n="0150c14"/><lb ed="R059" n="0680b05"/><p xml:id="pX38p0150c1401">○二梵網本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0150c15"/><lb ed="R059" n="0680b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0150c1501">梵網受法。是盧那佛爲妙海王子受有戒法。釋迦從
<lb ed="X" n="0150c16"/><lb ed="R059" n="0680b07"/>舍那所授誦。次<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150001" n="0150001"/>傳與逸多菩薩。如是二十餘菩薩。次
<lb ed="X" n="0150c17"/><lb ed="R059" n="0680b08"/>第相付。什師傳來。出律藏品。先受三歸云。我某甲從
<lb ed="X" n="0150c18"/><lb ed="R059" n="0680b09"/>今身至佛身。於其中間。歸依常住佛。歸依常住法。歸
<lb ed="X" n="0150c19"/><lb ed="R059" n="0680b10"/>依常住僧<note place="inline">三說</note>。次三結<anchor xml:id="nkr_note_add_0150c1901" n="0150c1901"/><anchor xml:id="beg0150c1901" n="0150c1901"/>已<anchor xml:id="end0150c1901"/><note place="inline">三說</note>。次悔十不善業<note place="inline">更起三拜</note>。次讚
<lb ed="X" n="0150c20"/><lb ed="R059" n="0680b11"/>歎受約勅諦聽<note place="inline">三說</note>直說十重相問能持否<note place="inline">次第答能</note>。然後
<lb ed="X" n="0150c21"/><lb ed="R059" n="0680b12"/>結撮。讚歎。發願。餘所未解。問戒師。便散。後文言欲受
<lb ed="X" n="0150c22"/><lb ed="R059" n="0680b13"/>戒者。應香火請一師至佛前受。師應問能忍十事否。
<lb ed="X" n="0150c23"/><lb ed="R059" n="0680b14"/>割肉餧鷹投身餓虎等。恐性地以上方能此制。亦云
<lb ed="X" n="0150c24"/><lb ed="R059" n="0680b15"/>千里內無師。許佛像前自誓受三歸懺悔。說十重如
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0151a" n="0151a"/>
<lb ed="X" n="0151a01"/><lb ed="R059" n="0680b16"/>前無異。出口爲別耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0151a02"/><lb ed="R059" n="0680b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0151a0201">發隱。妙海先受。迦文次傳。又次傳彌勒。又次傳二
<lb ed="X" n="0151a03"/><lb ed="R059" n="0680b18"/>十菩薩。其來久矣。餧鷹飼虎。皆世尊爲菩薩時所
<lb ed="X" n="0151a04"/><lb ed="R059" n="0681a01"/>修苦行。而言等者。等取剜肉燃燈。敲髓濟病。破脊
<lb ed="X" n="0151a05"/><lb ed="R059" n="0681a02"/>而全逐鹿。碎形而飯饑民。以至捨國城妻子一切
<lb ed="X" n="0151a06"/><lb ed="R059" n="0681a03"/>苦行也。然此須性地以上。<anchor xml:id="nkr_note_add_0151a0601" n="0151a0601"/><anchor xml:id="beg0151a0601" n="0151a0601"/>已<anchor xml:id="end0151a0601"/>得無生慧解善巧。方
<lb ed="X" n="0151a07"/><lb ed="R059" n="0681a04"/>堪忍此。非初心凡夫所及。師雖問此十事。蓋是發
<lb ed="X" n="0151a08"/><lb ed="R059" n="0681a05"/>起其心。使生勝慕。非強其必爾也。出口爲異者。明
<lb ed="X" n="0151a09"/><lb ed="R059" n="0681a06"/>自誓受亦無異辭。<anchor xml:id="nkr_note_add_0151a0901" n="0151a0901"/><anchor xml:id="beg0151a0901" n="0151a0901"/>但<anchor xml:id="end0151a0901"/>出師口及出<anchor xml:id="nkr_note_add_0151a0902" n="0151a0902"/><anchor xml:id="beg0151a0902" n="0151a0902"/>己<anchor xml:id="end0151a0902"/>口爲不同耳。</p>
<lb ed="X" n="0151a10"/><lb ed="R059" n="0681a07"/><p xml:id="pX38p0151a1001">○三地持本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0151a11"/><lb ed="R059" n="0681a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0151a1101">地持經相傳是彌勒說。原本是燈明佛說。蓮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0151001" n="0151001"/>華菩薩
<lb ed="X" n="0151a12"/><lb ed="R059" n="0681a09"/>受持。次第三十餘菩薩傳化。後有伊波勒菩薩應跡
<lb ed="X" n="0151a13"/><lb ed="R059" n="0681a10"/>託化。傳來此土。然地持是曇無讖所譯。疑讖卽是伊
<lb ed="X" n="0151a14"/><lb ed="R059" n="0681a11"/>波勒。第四戒品出受戒法。若菩薩發無上菩提願<anchor xml:id="nkr_note_add_0151a1401" n="0151a1401"/><anchor xml:id="beg0151a1401" n="0151a1401"/>已<anchor xml:id="end0151a1401"/>。
<lb ed="X" n="0151a15"/><lb ed="R059" n="0681a12"/>於同法菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0151a1501" n="0151a1501"/><anchor xml:id="beg0151a1501" n="0151a1501"/>已<anchor xml:id="end0151a1501"/>發願者。有智有力。善義能誦能持。於
<lb ed="X" n="0151a16"/><lb ed="R059" n="0681a13"/>此人所。先禮足<anchor xml:id="nkr_note_add_0151a1601" n="0151a1601"/><anchor xml:id="beg0151a1601" n="0151a1601"/>已<anchor xml:id="end0151a1601"/>。作是言。我某甲從大德乞受菩薩
<lb ed="X" n="0151a17"/><lb ed="R059" n="0681a14"/>戒。大德於我不憚勞苦。哀憫聽許<note place="inline">三說</note>。次起禮十方諸
<lb ed="X" n="0151a18"/><lb ed="R059" n="0681a15"/>佛。更請師云。惟願大德授我某甲菩薩戒<note place="inline">三說</note>。次生念
<lb ed="X" n="0151a19"/><lb ed="R059" n="0681a16"/>不久。當得無盡無量大功德聚。師應問言。汝是菩薩
<lb ed="X" n="0151a20"/><lb ed="R059" n="0681a17"/>否。<anchor xml:id="nkr_note_add_0151a2001" n="0151a2001"/><anchor xml:id="beg0151a2001" n="0151a2001"/>已<anchor xml:id="end0151a2001"/>發菩提願未。問竟。應言法弟聽。汝欲於我受一
<lb ed="X" n="0151a21"/><lb ed="R059" n="0681a18"/>切菩薩戒。謂律儀戒。攝善法戒。饒益有情戒。此戒是
<lb ed="X" n="0151a22"/><lb ed="R059" n="0681b01"/>過去未來現在一切菩薩所住戒。過去一切菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0151a2201" n="0151a2201"/><anchor xml:id="beg0151a2201" n="0151a2201"/>已<anchor xml:id="end0151a2201"/>
<lb ed="X" n="0151a23"/><lb ed="R059" n="0681b02"/>學。未來一切菩薩當學。現在一切菩薩今學。汝能受
<lb ed="X" n="0151a24"/><lb ed="R059" n="0681b03"/>否。答能<note place="inline">三說</note>。師應起自禮佛竟。作是言。某甲菩薩。於我
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0151b" n="0151b"/>
<lb ed="X" n="0151b01"/><lb ed="R059" n="0681b04"/>某甲菩薩前。三說受菩薩戒。我爲作證。一切十方無
<lb ed="X" n="0151b02"/><lb ed="R059" n="0681b05"/>量諸佛。第一無上大師。於一切衆生。一切諸法。現前
<lb ed="X" n="0151b03"/><lb ed="R059" n="0681b06"/>現學者。證知某甲菩薩。於我某甲菩薩前。三說受菩
<lb ed="X" n="0151b04"/><lb ed="R059" n="0681b07"/>薩戒<note place="inline">三說</note>。然後結撮讚歎。便散席。依經本受法如此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0151b05"/><lb ed="R059" n="0681b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0151b0501">發隱。燈明可喩舍那。蓮華猶彼妙海。波勒迦文之
<lb ed="X" n="0151b06"/><lb ed="R059" n="0681b09"/>侶。無讖羅什之流。今古聯輝。後先繼美。眞萬世模
<lb ed="X" n="0151b07"/><lb ed="R059" n="0681b10"/>楷也。中載五事。有智則窮玄。有力則住定。善義則
<lb ed="X" n="0151b08"/><lb ed="R059" n="0681b11"/>解律。能誦則臘久。能持則有戒。亦前五德意也。</p>
<lb ed="X" n="0151b09"/><lb ed="R059" n="0681b12"/><p xml:id="pX38p0151b0901">○四高昌本<note place="inline">二</note>　初受法儀文。二題名所以。</p>
<lb ed="X" n="0151b10"/><lb ed="R059" n="0681b13"/><p xml:id="pX38p0151b1001">○初受法儀文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0151b11"/><lb ed="R059" n="0681b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0151b1101">高昌本。或題暢法師本。原宗出地持。而作法小廣。先
<lb ed="X" n="0151b12"/><lb ed="R059" n="0681b15"/>請師云。族姓大德。我某甲今從大德乞受菩薩戒。惟
<lb ed="X" n="0151b13"/><lb ed="R059" n="0681b16"/>願大德忍許聽受。憐愍故<note place="inline">三說</note>。次乞戒云。族姓大德。今
<lb ed="X" n="0151b14"/><lb ed="R059" n="0681b17"/>正是時。願時與我受菩薩戒<note place="inline">三說</note>。次問遮法。凡十問。師
<lb ed="X" n="0151b15"/><lb ed="R059" n="0681b18"/>應起爲白諸佛。唱言。一切諸佛。及大地諸菩薩僧聽
<lb ed="X" n="0151b16"/><lb ed="R059" n="0682a01"/>此某甲菩薩。欲從諸佛菩薩僧乞受菩薩戒。此某甲
<lb ed="X" n="0151b17"/><lb ed="R059" n="0682a02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0151b1701" n="0151b1701"/><anchor xml:id="beg0151b1701" n="0151b1701"/>已<anchor xml:id="end0151b1701"/>是眞實菩薩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0151b1702" n="0151b1702"/><anchor xml:id="beg0151b1702" n="0151b1702"/>已<anchor xml:id="end0151b1702"/>發菩提願。能生深信。<anchor xml:id="nkr_note_add_0151b1703" n="0151b1703"/><anchor xml:id="beg0151b1703" n="0151b1703"/>已<anchor xml:id="end0151b1703"/>能捨一切
<lb ed="X" n="0151b18"/><lb ed="R059" n="0682a03"/>所有。不惜身命。惟願諸佛菩薩僧憐愍故。施與某甲
<lb ed="X" n="0151b19"/><lb ed="R059" n="0682a04"/>菩薩戒<note place="inline">三說</note>。次問受戒者言。汝某甲聽。一切諸佛菩薩
<lb ed="X" n="0151b20"/><lb ed="R059" n="0682a05"/>僧受菩薩戒。律儀戒。攝善法戒。攝衆生戒。是過去未
<lb ed="X" n="0151b21"/><lb ed="R059" n="0682a06"/>來現在一切菩薩所住戒。如過去菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0151b2101" n="0151b2101"/><anchor xml:id="beg0151b2101" n="0151b2101"/>已<anchor xml:id="end0151b2101"/>學。未來菩
<lb ed="X" n="0151b22"/><lb ed="R059" n="0682a07"/>薩當學。現在菩薩今學。汝如是學。汝能持否。答能<note place="inline">三說</note>。
<lb ed="X" n="0151b23"/><lb ed="R059" n="0682a08"/>次白竟。唱言。此某甲菩薩。於一切佛菩薩前。從我某
<lb ed="X" n="0151b24"/><lb ed="R059" n="0682a09"/>甲菩薩邊。<anchor xml:id="nkr_note_add_0151b2401" n="0151b2401"/><anchor xml:id="beg0151b2401" n="0151b2401"/>已<anchor xml:id="end0151b2401"/>第二第三說受菩薩戒竟。我某甲菩薩
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0151c" n="0151c"/>
<lb ed="X" n="0151c01"/><lb ed="R059" n="0682a10"/>爲作證人。此受戒菩薩名某甲。復白十方無量諸佛。
<lb ed="X" n="0151c02"/><lb ed="R059" n="0682a11"/>第一勝師。及柔和者。一切衆生輭覺者。此某甲菩薩。
<lb ed="X" n="0151c03"/><lb ed="R059" n="0682a12"/>於某甲菩薩前。<anchor xml:id="nkr_note_add_0151c0301" n="0151c0301"/><anchor xml:id="beg0151c0301" n="0151c0301"/>已<anchor xml:id="end0151c0301"/>三說受一切菩薩律儀戒竟<note place="inline">三說</note>。次
<lb ed="X" n="0151c04"/><lb ed="R059" n="0682a13"/>說十重相竟。結撮讚歎便散。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0151c05"/><lb ed="R059" n="0682a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0151c0501">發隱。曰第一勝師矣。次曰柔輭者何。夫剛柔妙合。
<lb ed="X" n="0151c06"/><lb ed="R059" n="0682a15"/>慈威並運斯中道也。何取於柔輭。譬諸金鑛。銷鎔
<lb ed="X" n="0151c07"/><lb ed="R059" n="0682a16"/>旣極。則體自湻和。夾雜未融。則性猶麤梗。必精金
<lb ed="X" n="0151c08"/><lb ed="R059" n="0682a17"/>乃能利物。非至德何以度生。輭而名覺。則輭亦善
<lb ed="X" n="0151c09"/><lb ed="R059" n="0682a18"/>矣。焉可忽諸。上勝師指佛。下柔輭指僧。</p>
<lb ed="X" n="0151c10"/><lb ed="R059" n="0682b01"/><p xml:id="pX38p0151c1001">○二題名所以。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0151c11"/><lb ed="R059" n="0682b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0151c1101">自齊宋以來。多用此法。所以題作高昌本者。尋地持
<lb ed="X" n="0151c12"/><lb ed="R059" n="0682b03"/>是曇無讖於河西所譯。有沙門道進。求讖授菩薩戒。
<lb ed="X" n="0151c13"/><lb ed="R059" n="0682b04"/>讖不許。且令悔過。七日七夜竟。詣讖求授。讖大怒。不
<lb ed="X" n="0151c14"/><lb ed="R059" n="0682b05"/>許。進自念正是我障業未消耳。復更竭誠禮懺。首尾
<lb ed="X" n="0151c15"/><lb ed="R059" n="0682b06"/>三年。進夢見<name role="" type="person">釋迦文佛</name>授<anchor xml:id="nkr_note_add_0151c1501" n="0151c1501"/><anchor xml:id="beg0151c1501" n="0151c1501"/>己<anchor xml:id="end0151c1501"/>戒法。明日詣讖。欲說所
<lb ed="X" n="0151c16"/><lb ed="R059" n="0682b07"/>夢。未至數十步。讖驚起唱善哉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0151c1601" n="0151c1601"/><anchor xml:id="beg0151c1601" n="0151c1601"/>已<anchor xml:id="end0151c1601"/>感戒矣。我當爲汝
<lb ed="X" n="0151c17"/><lb ed="R059" n="0682b08"/>作證。次第於佛像前更說戒相。時有道朗法師。是河
<lb ed="X" n="0151c18"/><lb ed="R059" n="0682b09"/>西高足。當進感戒之時。朗亦通夢。乃自卑戒臘。求爲
<lb ed="X" n="0151c19"/><lb ed="R059" n="0682b10"/>法弟。於是從進受者千有餘人。<name role="" type="person">河西王</name>。<name role="" type="person">沮渠蒙遜</name>子
<lb ed="X" n="0151c20"/><lb ed="R059" n="0682b11"/>景環。後移據高昌。旣奉進爲師。進亦隨往。値高昌荒
<lb ed="X" n="0151c21"/><lb ed="R059" n="0682b12"/>餓。進生割<anchor xml:id="nkr_note_add_0151c2101" n="0151c2101"/><anchor xml:id="beg0151c2101" n="0151c2101"/>己<anchor xml:id="end0151c2101"/>身以救饑者。因此捨命。進弟子僧遵。姓
<lb ed="X" n="0151c22"/><lb ed="R059" n="0682b13"/>趙。高昌人。傳師戒法。復有比丘曇景。亦傳此法。宗出
<lb ed="X" n="0151c23"/><lb ed="R059" n="0682b14"/>彼郡。故名高昌本。又元嘉末有玄暢法師。從魏國度
<lb ed="X" n="0151c24"/><lb ed="R059" n="0682b15"/>在荆囑之門。宣授菩薩戒法。大略相似。不無小異。故
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0152a" n="0152a"/>
<lb ed="X" n="0152a01"/><lb ed="R059" n="0682b16"/>別有暢法師本。此出曇無讖。而小廣地持。恐讖誓願。
<lb ed="X" n="0152a02"/><lb ed="R059" n="0682b17"/>發起人情。有此重復也<note place="inline">按荆囑之門。囑疑蜀字。門疑間字。存以備考</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0152a03"/><lb ed="R059" n="0682b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0152a0301">發隱。夢中感戒。非進之精誠莫致。非讖之神明莫
<lb ed="X" n="0152a04"/><lb ed="R059" n="0683a01"/>識也。有宋高僧傳十四卷云。釋眞表者。苦到懺悔。
<lb ed="X" n="0152a05"/><lb ed="R059" n="0683a02"/>志求戒法。誓願彌勒親授。夜倍日功。心心無間。經
<lb ed="X" n="0152a06"/><lb ed="R059" n="0683a03"/>七晝夜。見地藏菩薩手搖金錫。爲作戒前<g ref="#CB15081">䇿</g>發。加
<lb ed="X" n="0152a07"/><lb ed="R059" n="0683a04"/>復勇猛。二七日滿。有大鬼推表巖下。魔相百出。至
<lb ed="X" n="0152a08"/><lb ed="R059" n="0683a05"/>三七日。感<name role="" type="person">兜率天</name>主儀衛陸離。來遶石壇。慈氏徐
<lb ed="X" n="0152a09"/><lb ed="R059" n="0683a06"/>至。垂手摩頂曰。善哉大丈夫。求戒如是。蘇迷盧可
<lb ed="X" n="0152a10"/><lb ed="R059" n="0683a07"/>手攘而却。爾心終不退也。乃爲授法。躬付三衣瓦
<lb ed="X" n="0152a11"/><lb ed="R059" n="0683a08"/>鉢。賜名眞表。尋發天眼焉。又寄歸內法傳云。尼慧
<lb ed="X" n="0152a12"/><lb ed="R059" n="0683a09"/>木者。母老無齒。嚼餔飴母。爲口不淨。不敢受戒。悲
<lb ed="X" n="0152a13"/><lb ed="R059" n="0683a10"/>號日夜。懺悔乞戒。忽見戒壇與天皆黃金色。擧頭
<lb ed="X" n="0152a14"/><lb ed="R059" n="0683a11"/>仰視。南見一人。衣亦金色。語木云。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0152a1401" n="0152a1401"/><anchor xml:id="beg0152a1401" n="0152a1401"/>已<anchor xml:id="end0152a1401"/>授汝戒。按
<lb ed="X" n="0152a15"/><lb ed="R059" n="0683a12"/>此二事。與進相類。皆精誠之極。故能感戒。非偶然
<lb ed="X" n="0152a16"/><lb ed="R059" n="0683a13"/>之故也。今人一呵而退。掉頭長往矣。何以堪此。捨
<lb ed="X" n="0152a17"/><lb ed="R059" n="0683a14"/>身求偈。斷臂安心。遐思古風。曷勝痛淚。得與戒者。
<lb ed="X" n="0152a18"/><lb ed="R059" n="0683a15"/>可弗重歟。言河西高足者。朗亦讖弟子。猶目連身
<lb ed="X" n="0152a19"/><lb ed="R059" n="0683a16"/>子等稱世尊神足。又顏曾等稱孔門高弟是也。沮
<lb ed="X" n="0152a20"/><lb ed="R059" n="0683a17"/>渠蒙遜。<name role="" type="person">河西王</name>名。言景環者。經譯河西。而本號高
<lb ed="X" n="0152a21"/><lb ed="R059" n="0683a18"/>昌。以環移據高昌。奉進彼地故也。言玄暢者。暢自
<lb ed="X" n="0152a22"/><lb ed="R059" n="0683b01"/>有別本。今本是讖師所出故也。荆囑無出。或地名
<lb ed="X" n="0152a23"/><lb ed="R059" n="0683b02"/>也。言小廣地持者。仍地持之舊本。而稍廣其文也。</p>
<lb ed="X" n="0152a24"/><lb ed="R059" n="0683b03"/><p xml:id="pX38p0152a2401">○五瓔珞本。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0152b" n="0152b"/>
<lb ed="X" n="0152b01"/><lb ed="R059" n="0683b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0152b0101">瓔珞經受菩薩戒法。前禮三世三寶。次受四不壞信。
<lb ed="X" n="0152b02"/><lb ed="R059" n="0683b05"/>歸依佛。歸依法。歸依僧。歸依戒<note place="inline">三說</note>。次懺悔十惡五逆
<lb ed="X" n="0152b03"/><lb ed="R059" n="0683b06"/>等<note place="inline">三說</note>。次說十重戒。犯者失四十二賢聖法。問能持否。
<lb ed="X" n="0152b04"/><lb ed="R059" n="0683b07"/>答能。然後結撮三歸。重騰前十重戒。讚歎發願。言受
<lb ed="X" n="0152b05"/><lb ed="R059" n="0683b08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0152001" n="0152001"/>菩薩戒者。超度四魔。越三界苦。生生不失。常隨行人。
<lb ed="X" n="0152b06"/><lb ed="R059" n="0683b09"/>乃至成佛。若不受戒。不名有識。畜生無異。常離三寶
<lb ed="X" n="0152b07"/><lb ed="R059" n="0683b10"/>海。非菩薩。是邪見外道。不近人情。勸化人受戒。功德。
<lb ed="X" n="0152b08"/><lb ed="R059" n="0683b11"/>勝造八萬四千寶塔。有戒犯者。勝無戒不犯。若眞佛
<lb ed="X" n="0152b09"/><lb ed="R059" n="0683b12"/>菩薩前受者。名上品戒。若佛滅後。千里內無法師。從
<lb ed="X" n="0152b10"/><lb ed="R059" n="0683b13"/>佛菩薩像前自誓受者。名下品戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0152b11"/><lb ed="R059" n="0683b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0152b1101">發隱。四魔者。欲魔。身魔。死魔。天魔也。繇依此戒。永
<lb ed="X" n="0152b12"/><lb ed="R059" n="0683b15"/>斷於欲。無欲則無身。無身則無死。無三者。則波旬
<lb ed="X" n="0152b13"/><lb ed="R059" n="0683b16"/>不得便。云超四魔也。越三界者。或疑戒善止合生
<lb ed="X" n="0152b14"/><lb ed="R059" n="0683b17"/>天。焉能遽越三界。前云菩薩大戒。兼定兼慧。學一
<lb ed="X" n="0152b15"/><lb ed="R059" n="0683b18"/>得三。斷煩惱。破無明。何慮三界而不能越。言生生
<lb ed="X" n="0152b16"/><lb ed="R059" n="0684a01"/>不失者。大戒持心。宿因不昧。常隨淸淨行人修至
<lb ed="X" n="0152b17"/><lb ed="R059" n="0684a02"/>佛地也。故知諸修行人。儻今生不蒙解脫。當來之
<lb ed="X" n="0152b18"/><lb ed="R059" n="0684a03"/>世。生死海中。護持出家正因。培植菩提聖果。端於
<lb ed="X" n="0152b19"/><lb ed="R059" n="0684a04"/>戒賴焉。戒可輕乎哉。言不名有識。而畜生有識。乃
<lb ed="X" n="0152b20"/><lb ed="R059" n="0684a05"/>云畜生不異者。正以不受佛戒。頑冥不靈。如畜生
<lb ed="X" n="0152b21"/><lb ed="R059" n="0684a06"/>雖有識而無識也。犯戒勝無犯者。昔繇有受。今乃
<lb ed="X" n="0152b22"/><lb ed="R059" n="0684a07"/>有犯。繇知犯戒。則有愧心。暫時聖敎薰心。終成作
<lb ed="X" n="0152b23"/><lb ed="R059" n="0684a08"/>佛種子。夫受戒豈小因緣耶。優婆塞戒經云。阿那
<lb ed="X" n="0152b24"/><lb ed="R059" n="0684a09"/>邠底長者子。雖爲五百金錢受戒。亦得無量功德。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0152c" n="0152c"/>
<lb ed="X" n="0152c01"/><lb ed="R059" n="0684a10"/>況自至心爲解脫者。有戒犯。勝無戒不犯。不爲過
<lb ed="X" n="0152c02"/><lb ed="R059" n="0684a11"/>語矣。雖然。此抑揚其辭。極言戒之當受云爾。恃此
<lb ed="X" n="0152c03"/><lb ed="R059" n="0684a12"/>故犯。猶誇勝人。無羞無慚。爲天下笑。則醍醐毒藥
<lb ed="X" n="0152c04"/><lb ed="R059" n="0684a13"/>實惟自害。佛何尤哉。</p>
<lb ed="X" n="0152c05"/><lb ed="R059" n="0684a14"/><p xml:id="pX38p0152c0501">○六新撰本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0152c06"/><lb ed="R059" n="0684a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0152c0601">新撰本者。是近代諸師所集。凡十八科。第一。師初入
<lb ed="X" n="0152c07"/><lb ed="R059" n="0684a16"/>道場禮佛。在佛邊就座坐。第二。弟子入道場禮佛。胡
<lb ed="X" n="0152c08"/><lb ed="R059" n="0684a17"/>跪。第三。師持三寶。第四。令起心念三寶。如在目前第
<lb ed="X" n="0152c09"/><lb ed="R059" n="0684a18"/>五。懺悔十不善業。第六。請諸聖作師。第七。請現前師。
<lb ed="X" n="0152c10"/><lb ed="R059" n="0684b01"/>第八。師讚歎弟子能發勝心。第九。正乞是戒。第十。敎
<lb ed="X" n="0152c11"/><lb ed="R059" n="0684b02"/>發菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152002" n="0152002"/>薩心。第十一。問遮法<note place="inline">有十五問</note>。第十二。想念得戒。第
<lb ed="X" n="0152c12"/><lb ed="R059" n="0684b03"/>十三。發戒時立誓。第十四。受菩薩三歸<note place="inline">亦以三歸發戒</note>。第十
<lb ed="X" n="0152c13"/><lb ed="R059" n="0684b04"/>五。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152003" n="0152003"/>師起唱羯磨<note place="inline">〔亦以羯磨發戒〕</note>第十六。結竟。第十七。師還坐
<lb ed="X" n="0152c14"/><lb ed="R059" n="0684b05"/>勸學。第十八。說十重相。結撮讚歎。作禮便去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0152c15"/><lb ed="R059" n="0684b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0152c1501">發隱。在佛邊就座。不背佛明矣。</p>
<lb ed="X" n="0152c16"/><lb ed="R059" n="0684b07"/><p xml:id="pX38p0152c1601">○七制旨本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0152c17"/><lb ed="R059" n="0684b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0152c1701">制旨受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152004" n="0152004"/>戒。備有在家出家方法。廣不列也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0152c18"/><lb ed="R059" n="0684b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0152c1801">發隱。制旨者。制勅之旨。國王所立儀法。使四衆咸
<lb ed="X" n="0152c19"/><lb ed="R059" n="0684b10"/>得受戒。如今之萬善戒壇是也。故知國家本有大
<lb ed="X" n="0152c20"/><lb ed="R059" n="0684b11"/>恩僧徒自宜報德。而或故違聖訓。肆作非儀。穢德
<lb ed="X" n="0152c21"/><lb ed="R059" n="0684b12"/>彰聞。善事沮革。一惡而汚連同類。積愆而禍及法
<lb ed="X" n="0152c22"/><lb ed="R059" n="0684b13"/>門。是乃國不負僧。僧自負國。可悲也夫。</p>
<lb ed="X" n="0152c23"/><lb ed="R059" n="0684b14"/><p xml:id="pX38p0152c2301">問。前云五重玄義。此經不說。亦無妨礙。無礙云何。
<lb ed="X" n="0152c24"/><lb ed="R059" n="0684b15"/>答。此意有三。一者義例昭然故。二者他宗融會故。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0153a" n="0153a"/>
<lb ed="X" n="0153a01"/><lb ed="R059" n="0684b16"/>三者本自絕言故。云義例昭然者。若依名體宗用
<lb ed="X" n="0153a02"/><lb ed="R059" n="0684b17"/>敎相。則此乃兼人法喩爲名。實相心地爲體。執持
<lb ed="X" n="0153a03"/><lb ed="R059" n="0684b18"/>心戒爲宗。滅惡生善爲用。最初乳味爲敎相。其義
<lb ed="X" n="0153a04"/><lb ed="R059" n="0685a01"/>彰顯。不言自見。故今不說亦無礙也。云他宗融會
<lb ed="X" n="0153a05"/><lb ed="R059" n="0685a02"/>者。據賢首般若五門。謂敎起。藏攝。宗趣。釋題。解文
<lb ed="X" n="0153a06"/><lb ed="R059" n="0685a03"/>也。敎起者有十。一傳揚諸佛授受常法故。二標示
<lb ed="X" n="0153a07"/><lb ed="R059" n="0685a04"/>衆生入道根本故。三發明心地出生大戒故。四略
<lb ed="X" n="0153a08"/><lb ed="R059" n="0685a05"/>開菩薩廣大行願故。五廣顯戒門普納含靈故。六
<lb ed="X" n="0153a09"/><lb ed="R059" n="0685a06"/>護持菩薩必不退墮故。七激勵小乘令學大乘故。
<lb ed="X" n="0153a10"/><lb ed="R059" n="0685a07"/>八直指凡夫信<anchor xml:id="nkr_note_add_0153a1001" n="0153a1001"/><anchor xml:id="beg0153a1001" n="0153a1001"/>己<anchor xml:id="end0153a1001"/>是佛故。九預扶末法作大導師
<lb ed="X" n="0153a11"/><lb ed="R059" n="0685a08"/>故。十流通聖戒展轉無盡故。藏攝者。三藏之中。毗
<lb ed="X" n="0153a12"/><lb ed="R059" n="0685a09"/>尼藏攝。二藏之中。菩薩藏攝。權實敎中。實敎所攝。
<lb ed="X" n="0153a13"/><lb ed="R059" n="0685a10"/>宗趣者。總則心地大戒。止惡行善爲宗。別則毗尼
<lb ed="X" n="0153a14"/><lb ed="R059" n="0685a11"/>敎相爲宗。令悟心地妙義爲趣。敎義對也。又以心
<lb ed="X" n="0153a15"/><lb ed="R059" n="0685a12"/>地眞境爲宗。令以智慧善持爲趣。境智對也。又以
<lb ed="X" n="0153a16"/><lb ed="R059" n="0685a13"/>善持心戒正因爲宗。克成佛果爲趣。因果對也。釋
<lb ed="X" n="0153a17"/><lb ed="R059" n="0685a14"/>題則菩薩戒者。所詮之義。經者。能詮之敎。敎義對
<lb ed="X" n="0153a18"/><lb ed="R059" n="0685a15"/>也。戒爲法。梵網等爲喩。法喩對也。心戒爲體。止惡
<lb ed="X" n="0153a19"/><lb ed="R059" n="0685a16"/>行善爲用。體用對也。以融今疏。則宗趣之中。具體
<lb ed="X" n="0153a20"/><lb ed="R059" n="0685a17"/>宗用。宗兼體。趣兼用也。名相隨宗。自不待論。解文。
<lb ed="X" n="0153a21"/><lb ed="R059" n="0685a18"/>則隨文銷釋。各就彼經而<anchor xml:id="nkr_note_add_0153a2101" n="0153a2101"/><anchor xml:id="beg0153a2101" n="0153a2101"/>已<anchor xml:id="end0153a2101"/>。是知二宗名殊旨一。
<lb ed="X" n="0153a22"/><lb ed="R059" n="0685b01"/>兩可通用。故今不說亦無礙也。云本自絕言者。實
<lb ed="X" n="0153a23"/><lb ed="R059" n="0685b02"/>相中道。逈出有無。法界一眞。泯然絕待。展之則萬
<lb ed="X" n="0153a24"/><lb ed="R059" n="0685b03"/>有不窮。五奚能盡。卷之則一亦不立。又何五焉。心
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0153b" n="0153b"/>
<lb ed="X" n="0153b01"/><lb ed="R059" n="0685b04"/>不可思。言不可議。故今不說亦無礙也。達本源之
<lb ed="X" n="0153b02"/><lb ed="R059" n="0685b05"/>一致。略枝末之殊科。倏起諍端。俱成戲論而<anchor xml:id="nkr_note_add_0153b0201" n="0153b0201"/><anchor xml:id="beg0153b0201" n="0153b0201"/>已<anchor xml:id="end0153b0201"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0153b03"/><lb ed="R059" n="0685b06"/>
<lb ed="X" n="0153b04"/><lb ed="R059" n="0685b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>梵網經心地品菩薩戒義疏發隱卷一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0153b05"/>
<lb ed="X" n="0153b06"/><lb ed="R059" n="0685b09"/><cb:div type="w"><head>半月誦戒儀式</head>
<lb ed="X" n="0153b07"/><lb ed="R059" n="0685b10"/><cb:div type="w"><head>戒序</head>
<lb ed="X" n="0153b08"/><lb ed="R059" n="0685b11"/><p xml:id="pX38p0153b0801">諸佛子等合掌至心聽。我今欲說諸佛大戒序。衆集
<lb ed="X" n="0153b09"/><lb ed="R059" n="0685b12"/>默然聽。自知有罪當懺悔。懺悔卽安樂。不懺悔罪益
<lb ed="X" n="0153b10"/><lb ed="R059" n="0685b13"/>深。無罪者默然。默然故。當知衆淸淨。諸大德。優婆塞
<lb ed="X" n="0153b11"/><lb ed="R059" n="0685b14"/>優婆夷等諦聽。佛滅度後。於像法中。應當尊敬波羅
<lb ed="X" n="0153b12"/><lb ed="R059" n="0685b15"/>提木叉。波羅提木义者。卽是此戒。持此戒時。如闇遇
<lb ed="X" n="0153b13"/><lb ed="R059" n="0685b16"/>明。如貧人得寶。如病者得瘥。如因繫出獄。如遠行者
<lb ed="X" n="0153b14"/><lb ed="R059" n="0685b17"/>得歸。當知此則是衆等大師。若佛住世無異此也。怖
<lb ed="X" n="0153b15"/><lb ed="R059" n="0685b18"/>心難生。善心難發。故經云勿輕小罪。以爲無殃。水滴
<lb ed="X" n="0153b16"/><lb ed="R059" n="0686a01"/>雖微。漸盈大器。刹那造罪。殃墮無間。一失人身。萬劫
<lb ed="X" n="0153b17"/><lb ed="R059" n="0686a02"/>不復。壯色不停。猶如奔馬。人命無常。過於山水。今日
<lb ed="X" n="0153b18"/><lb ed="R059" n="0686a03"/>雖存。明亦難保。衆等各各一心勤修精進。愼勿懈怠
<lb ed="X" n="0153b19"/><lb ed="R059" n="0686a04"/>懶惰。睡眠縱意。夜卽攝心存念三寶。莫以空過。徒設
<lb ed="X" n="0153b20"/><lb ed="R059" n="0686a05"/>疲勞。後代深悔。衆等各各一心謹依此戒。如法修行。
<lb ed="X" n="0153b21"/><lb ed="R059" n="0686a06"/>應當學。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0153b22"/><lb ed="R059" n="0686a07"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX38p0153b2201">歸命盧舍那。十方金剛佛。亦禮前論主。當覺慈氏尊。
<lb ed="X" n="0153b23"/><lb ed="R059" n="0686a08"/>今說三聚戒。菩薩咸共聽。戒如大明燈。能消長夜闇。
<lb ed="X" n="0153b24"/><lb ed="R059" n="0686a09"/>戒如眞寶鏡。照法盡無遺。戒如摩尼珠。雨物濟貧窮。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0153c" n="0153c"/>
<lb ed="X" n="0153c01"/><lb ed="R059" n="0686a10"/>離世速成佛。唯此法爲最。是故諸菩薩。應當勤護持。</p>
<lb ed="X" n="0153c02"/><lb ed="R059" n="0686a11"/><p xml:id="pX38p0153c0201">諸大德。春分四月日爲一時<note place="inline">此依西域。一年分三時。一時有四月。從臘月十
<lb ed="X" n="0153c03"/><lb ed="R059" n="0686a12"/>六至四月十五。爲春分。從四月十六至八月十五。爲夏分。從八月十六至臘月十五。爲冬分。今且標春分。應隨
<lb ed="X" n="0153c04"/><lb ed="R059" n="0686a13"/>三時改之</note>。半月日<anchor xml:id="nkr_note_add_0153c0401" n="0153c0401"/><anchor xml:id="beg0153c0401" n="0153c0401"/>已<anchor xml:id="end0153c0401"/>過<note place="inline">臘月盡爲半月。正月十五爲一月。正月盡爲一月半。二月十五爲兩
<lb ed="X" n="0153c05"/><lb ed="R059" n="0686a14"/>月。二月盡爲兩月半。三月十五爲三月。三月盡爲三月半。四月十五爲四月。餘夏分冬分。準此改之</note>。少一
<lb ed="X" n="0153c06"/><lb ed="R059" n="0686a15"/>夜。餘有一夜。三月半在<note place="inline">三月日在。兩月半在。兩月日在。一月半在。一月日在。半月
<lb ed="X" n="0153c07"/><lb ed="R059" n="0686a16"/>日在</note>。老死至近。佛法欲滅。諸大德。優婆塞。優婆夷爲得
<lb ed="X" n="0153c08"/><lb ed="R059" n="0686a17"/>道故。一心勤求精進。所以者何。諸佛一心勤求精進。
<lb ed="X" n="0153c09"/><lb ed="R059" n="0686a18"/>故得阿耨多羅三藐三菩提。何況餘善道法。各聞強
<lb ed="X" n="0153c10"/><lb ed="R059" n="0686b01"/>健時。努力勤修善。如何不求道。安可須待老。欲何樂
<lb ed="X" n="0153c11"/><lb ed="R059" n="0686b02"/>乎。是日<anchor xml:id="nkr_note_add_0153c1101" n="0153c1101"/><anchor xml:id="beg0153c1101" n="0153c1101"/>已<anchor xml:id="end0153c1101"/>過。命亦隨減。如少水魚。斯有何樂。</p>
<lb ed="X" n="0153c12"/><lb ed="R059" n="0686b03"/><p xml:id="pX38p0153c1201">僧集否<note place="inline">答云僧集</note>。和合否<note place="inline">答云和合</note>。僧集和合。何所作爲<note place="inline">答云說戒
<lb ed="X" n="0153c13"/><lb ed="R059" n="0686b04"/>布薩</note>。此中未受菩薩戒。及不淸淨者。出否<note place="inline">此有二類。一者未受菩薩
<lb ed="X" n="0153c14"/><lb ed="R059" n="0686b05"/>戒人。二者是曾受而犯未懺悔者。此二類不應共作布薩。有者遣出。無者答無</note>。不來。囑受菩
<lb ed="X" n="0153c15"/><lb ed="R059" n="0686b06"/>薩有幾人。說欲及淸淨<note place="inline">謂衆中或有爲三寶父母疾病等緣不能來者。當囑知事
<lb ed="X" n="0153c16"/><lb ed="R059" n="0686b07"/>人。或同伴於上座處。說欲及淸淨。言說欲者。受囑者云。有某淨欲來布薩。有某事緣。不能親來。令某代說。言淸
<lb ed="X" n="0153c17"/><lb ed="R059" n="0686b08"/>淨者。彼某甲如法僧事。無見聞疑罪</note>。衆當一心聽。</p>
<lb ed="X" n="0153c18"/><lb ed="R059" n="0686b09"/><p xml:id="pX38p0153c1801">持戒淨身口。攝心正憶念。多聞生實智。斯繇戒爲本。
<lb ed="X" n="0153c19"/><lb ed="R059" n="0686b10"/>戒爲妙法藏。亦爲出世財。戒爲大舟船。能渡生死海。
<lb ed="X" n="0153c20"/><lb ed="R059" n="0686b11"/>戒爲<name role="" type="person">淸涼池</name>。澡浴諸熱惱。戒爲無畏術。消伏邪毒害。
<lb ed="X" n="0153c21"/><lb ed="R059" n="0686b12"/>戒爲究竟伴。能過險惡道。戒爲甘露門。衆聖之所遊。
<lb ed="X" n="0153c22"/><lb ed="R059" n="0686b13"/>持戒心不高。專精不放逸。不取正戒相。亦無邪念心。
<lb ed="X" n="0153c23"/><lb ed="R059" n="0686b14"/>是名淸淨戒。諸佛所稱讚。持戒心不悔。所願亦成就。
<lb ed="X" n="0153c24"/><lb ed="R059" n="0686b15"/>戒爲法城塹。能遮煩惱賊。戒爲勇猛將。摧伏魔軍衆。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0154a" n="0154a"/>
<lb ed="X" n="0154a01"/><lb ed="R059" n="0686b16"/>戒爲如意珠。能與商人寶。戒爲妙樓觀。遊戲諸三昧。
<lb ed="X" n="0154a02"/><lb ed="R059" n="0686b17"/>持戒爲平地。禪定爲屋宅。能生智慧光。次第得明照。
<lb ed="X" n="0154a03"/><lb ed="R059" n="0686b18"/>定慧力莊嚴。萬行爲具足。乃至成佛道。悉繇戒爲本。
<lb ed="X" n="0154a04"/><lb ed="R059" n="0687a01"/>是故有智人。堅心守護戒。寧喪失身命。愼勿有所犯。
<lb ed="X" n="0154a05"/><lb ed="R059" n="0687a02"/>合十指爪掌。供養釋師子。我今欲說戒。衆當一心聽。
<lb ed="X" n="0154a06"/><lb ed="R059" n="0687a03"/>乃至小罪中。心應大怖畏。有罪一心悔。後更不復犯。
<lb ed="X" n="0154a07"/><lb ed="R059" n="0687a04"/>心馬馳惡道。放逸難禁制。佛說切誡行。亦如利轡勒。
<lb ed="X" n="0154a08"/><lb ed="R059" n="0687a05"/>佛口說敎戒。善者能信受。是人馬調順。能破煩惱軍。
<lb ed="X" n="0154a09"/><lb ed="R059" n="0687a06"/>若不受敎勅。亦不愛樂戒。是人馬不調。沒在生死軍。
<lb ed="X" n="0154a10"/><lb ed="R059" n="0687a07"/>若人守護戒。如氂牛愛尾。繫心不放逸。亦如猴著鎖。
<lb ed="X" n="0154a11"/><lb ed="R059" n="0687a08"/>日夜常精進。求實智慧故。是人佛法中。能得淸淨命。
<lb ed="X" n="0154a12"/><lb ed="R059" n="0687a09"/>諸大德。今<note place="inline">白黑</note>月十五日。作布薩說菩薩戒。衆當一心
<lb ed="X" n="0154a13"/><lb ed="R059" n="0687a10"/>善聽。有罪者發露。無罪者默然。默然故當知諸大德
<lb ed="X" n="0154a14"/><lb ed="R059" n="0687a11"/>淸淨。堪說菩薩戒。<anchor xml:id="nkr_note_add_0154a1401" n="0154a1401"/><anchor xml:id="beg0154a1401" n="0154a1401"/>已<anchor xml:id="end0154a1401"/>說菩薩戒序竟<note place="inline">向下問罪。有者懺悔。無者默然</note>。
<lb ed="X" n="0154a15"/><lb ed="R059" n="0687a12"/>今問諸大德。是中淸淨否<note place="inline">三問三答</note>。諸大德。是中淸淨默
<lb ed="X" n="0154a16"/><lb ed="R059" n="0687a13"/>然故。是事如是持。</p>
<lb ed="X" n="0154a17"/><lb ed="R059" n="0687a14"/><p xml:id="pX38p0154a1701">誦戒之前。昇座師白衆云。某甲稽首和南。敬白大
<lb ed="X" n="0154a18"/><lb ed="R059" n="0687a15"/>衆。僧差誦戒。恐有錯誤。願同誦者慈悲指示。</p>
<lb ed="X" n="0154a19"/><lb ed="R059" n="0687a16"/><p xml:id="pX38p0154a1901">誦戒畢。下座謝衆云。某甲敬謝大衆。僧差誦戒。三
<lb ed="X" n="0154a20"/><lb ed="R059" n="0687a17"/>業不勤。戒文生澁。坐久延遲。令衆生惱。望衆慈悲。
<lb ed="X" n="0154a21"/><lb ed="R059" n="0687a18"/>布施歡喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0154a22"/><lb ed="R059" n="0687a18"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX38p0154a2201">半月誦戒儀式</p></cb:div></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0134a0501" to="#end0134a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0134a1701" to="#end0134a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0134b1801" to="#end0134b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
<app from="#beg0134b2301" to="#end0134b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0134b2401" to="#end0134b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0134c0201" to="#end0134c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0134c0301" to="#end0134c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0134c0501" to="#end0134c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0134c1001" to="#end0134c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0134c1401" to="#end0134c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0134c1501" to="#end0134c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0134c1601" to="#end0134c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0135a0601" to="#end0135a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
<app from="#beg0136c0301" to="#end0136c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0136c0501" to="#end0136c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0136c1501" to="#end0136c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0136c2201" to="#end0136c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0136c2301" to="#end0136c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0137c2401" to="#end0137c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0138a1301" to="#end0138a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139b0201" to="#end0139b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0139b0301" to="#end0139b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139b1101" to="#end0139b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139b1102" to="#end0139b1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139b1201" to="#end0139b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139b2301" to="#end0139b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139c0601" to="#end0139c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139c0701" to="#end0139c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139c1701" to="#end0139c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0139c1702" to="#end0139c1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">辦</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app>
<app from="#beg0139c2001" to="#end0139c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0140a0501" to="#end0140a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0140a0502" to="#end0140a0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">辦</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app>
<app from="#beg0140a0601" to="#end0140a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0140a0602" to="#end0140a0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">辦</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app>
<app from="#beg0140a0701" to="#end0140a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0140a1601" to="#end0140a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0140a1701" to="#end0140a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0140a2401" to="#end0140a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0140b0201" to="#end0140b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">迥</lem><rdg wit="#wit.orig">迴</rdg></app>
<app from="#beg0140c0401" to="#end0140c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0141a0701" to="#end0141a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0141b0601" to="#end0141b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0141b1801" to="#end0141b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0141b2101" to="#end0141b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0141c0601" to="#end0141c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0141c1001" to="#end0141c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0141c2401" to="#end0141c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0142a0701" to="#end0142a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0142a1201" to="#end0142a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0142a1601" to="#end0142a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0142a1801" to="#end0142a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0142a2001" to="#end0142a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0142a2401" to="#end0142a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0143a0201" to="#end0143a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0143c0201" to="#end0143c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0144b0201" to="#end0144b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0144c0401" to="#end0144c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0144c2101" to="#end0144c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0145a1901" to="#end0145a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0145a2401" to="#end0145a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">闍</lem><rdg wit="#wit.orig">闇</rdg></app>
<app from="#beg0145b0801" to="#end0145b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0145b0802" to="#end0145b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0146b2301" to="#end0146b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0147c0201" to="#end0147c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0147c0801" to="#end0147c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0147c1401" to="#end0147c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0148a0901" to="#end0148a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0148a2301" to="#end0148a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0149a1201" to="#end0149a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0149a1701" to="#end0149a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0150c1901" to="#end0150c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151a0601" to="#end0151a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151a0901" to="#end0151a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0151a0902" to="#end0151a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151a1401" to="#end0151a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151a1501" to="#end0151a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151a1601" to="#end0151a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151a2001" to="#end0151a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151a2201" to="#end0151a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151b1701" to="#end0151b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151b1702" to="#end0151b1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151b1703" to="#end0151b1703"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151b2101" to="#end0151b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151b2401" to="#end0151b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151c0301" to="#end0151c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151c1501" to="#end0151c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151c1601" to="#end0151c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0151c2101" to="#end0151c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0152a1401" to="#end0152a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0153a1001" to="#end0153a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0153a2101" to="#end0153a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0153b0201" to="#end0153b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0153c0401" to="#end0153c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0153c1101" to="#end0153c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0154a1401" to="#end0154a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0136002" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0136002">大等十一字雲棲本作大經發心云初已爲天人師今從咸本改正</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0136001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136001">雲棲本異名今從宋與咸本改名異</note>
<note n="0136002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136002">大等十一字雲棲本作大經發心云初巳爲天人師今從咸本改正</note>
<note n="0137001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0137001">保下咸本有得字</note>
<note n="0138001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138001">中下咸本有得字</note>
<note n="0138002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138002">發上有多菩薩三字</note>
<note n="0138003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0138003">聞下咸本有位字</note>
<note n="0139001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0139001">咸本無不作佛三字</note>
<note n="0140001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140001">學咸本作覺</note>
<note n="0140002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0140002">卽下有是字</note>
<note n="0141001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0141001">答咸本作善</note>
<note n="0143001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143001">品下咸本有云字</note>
<note n="0143002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0143002">更下咸本有證字</note>
<note n="0145001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145001">重惡咸本有善惡心</note>
<note n="0145002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145002 #note_star_1">聚雲棲本作住今從咸本</note>
<note n="0145003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145003">云等七字咸本作問云戒是色法可論多少忍是心數</note>
<note n="0145004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0145004">自等八字咸本作家自是數色大乘是大乘色</note>
<note n="0146001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0146001">發便是戒咸本作發心便是戒</note>
<note n="0146002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0146002 #note_star_2">二心字咸本作正</note>
<note n="0147001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147001">咸本無故字</note>
<note n="0147002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147002">俱作故</note>
<note n="0147003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147003">世雲棲本作此今從咸本</note>
<note n="0147004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147004">稱下咸本有攝字</note>
<note n="0148001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148001">咸本無我等八字</note>
<note n="0149001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149001">咸本無佛字</note>
<note n="0150001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150001">傳咸本作轉</note>
<note n="0151001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0151001">華下咸本有藏字</note>
<note n="0152001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152001">咸本無菩薩二字</note>
<note n="0152002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152002">薩咸本作提</note>
<note n="0152003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152003">師等十一字從咸本增入</note>
<note n="0152004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152004">戒下咸本有法字</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0134a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0134a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0134b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134b1801">袾【CB】，祩【卍續】</note>
<note n="0134b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134b2301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0134b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134b2401">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0134c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134c0201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0134c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134c0301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0134c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134c0501">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0134c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134c1001">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0134c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134c1401">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0134c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0134c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0134c1601">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0135a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0135a0601">袾【CB】，祩【卍續】</note>
<note n="0136c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0136c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0136c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0136c0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0136c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0136c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0136c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0136c2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0136c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0136c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0137c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0137c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0138a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0138a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139b0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0139b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139b1102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139b1102">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0139c1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139c1702">辦【CB】，辨【卍續】</note>
<note n="0139c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0139c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0140a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0140a0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140a0502">辦【CB】，辨【卍續】</note>
<note n="0140a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0140a0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140a0602">辦【CB】，辨【卍續】</note>
<note n="0140a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0140a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140a1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0140a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0140a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140a2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0140b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140b0201">迥【CB】，迴【卍續】</note>
<note n="0140c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0140c0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0141a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0141a0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0141b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0141b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0141b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0141b1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0141b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0141b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0141c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0141c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0141c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0141c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0141c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0141c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0142a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0142a0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0142a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0142a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0142a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0142a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0142a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0142a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0142a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0142a2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0142a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0142a2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0143a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0143a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0143c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0143c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0144b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0144b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0144c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0144c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0144c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0144c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0145a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0145a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0145a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0145a2401">闍【CB】，闇【卍續】</note>
<note n="0145b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0145b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0145b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0145b0802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0146b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0146b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0147c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0147c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0147c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0147c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0147c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0147c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0148a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0148a0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0148a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0148a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0149a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0149a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0149a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0149a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0150c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0150c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151a0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0151a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151a0902">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151b1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151b1702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151b1703" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151b1703">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0151c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0151c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0152a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0152a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0153a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0153a1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0153a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0153a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0153b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0153b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0153c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0153c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0153c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0153c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0154a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0154a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>