<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X38n0683">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 683 梵網經菩薩戒本私記</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 683 梵網經菩薩戒本私記</title>
			<author>新羅 元曉造</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">683</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">梵網經菩薩戒本私記</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01002">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01002</charName>
				<mapping cb:dec="984042" type="PUA">U+F03EA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3775</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[得-彳]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01919">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01919</charName>
				<mapping cb:dec="984959" type="PUA">U+F077F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+7CD3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>穀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-(一/禾)+釆]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB28575">
				<charName>CBETA CHARACTER CB28575</charName>
				<mapping cb:dec="1011615" type="PUA">U+F6F9F</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+3E26</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>牙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[牙-(必-心)+(乂-(必-心))]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-09T08:22:20">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0274b" n="0274b"/>
<lb ed="X" n="0274b01"/>
<lb ed="X" n="0274b02"/>
<lb ed="X" n="0274b03"/>
<lb ed="X" n="0274b04"/>
<lb ed="X" n="0274b05"/><cb:docNumber>No. 683</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0274b06"/><lb ed="R095" n="0215a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>梵網經菩薩戒本私記卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0274b07"/>
<lb ed="X" n="0274b08"/><lb ed="R095" n="0215a02"/><byline cb:type="author">曉公　造</byline>
<lb ed="X" n="0274b09"/><lb ed="R095" n="0215a03"/><cb:div><p xml:id="pX38p0274b0901">將釋此經。略作兩門分別。一者釋題名字。二者入文
<lb ed="X" n="0274b10"/><lb ed="R095" n="0215a04"/>解釋。</p>
<lb ed="X" n="0274b11"/><lb ed="R095" n="0215a05"/><p xml:id="pX38p0274b1101">初釋題名者。所言菩薩戒本者。法喩所置目。故非正
<lb ed="X" n="0274b12"/><lb ed="R095" n="0215a06"/>此經目也。若論是經正目者。應言梵網經菩薩心地
<lb ed="X" n="0274b13"/><lb ed="R095" n="0215a07"/>品。所言梵網者。約喩爲名。謂如來說是法時。觀梵天
<lb ed="X" n="0274b14"/><lb ed="R095" n="0215a08"/>以寶網覆於幢而目此。發言說故。此經名爲梵網。有
<lb ed="X" n="0274b15"/><lb ed="R095" n="0215a09"/>經單以法爲名。謂涅槃經等。或有經單以人名爲經
<lb ed="X" n="0274b16"/><lb ed="R095" n="0215a10"/>目。謂勝鬘經等。或有經合法喩而爲經目。謂妙法蓮
<lb ed="X" n="0274b17"/><lb ed="R095" n="0215a11"/>華經等。今此經者。單以喩爲目。但以網譬於佛所說
<lb ed="X" n="0274b18"/><lb ed="R095" n="0215a12"/>法。略有三義。一者如來能說無量世界海法門。謂蓮
<lb ed="X" n="0274b19"/><lb ed="R095" n="0215a13"/>華上世界。此世界者。從下平等風輪。乃至於勝藏風
<lb ed="X" n="0274b20"/><lb ed="R095" n="0215a14"/>輪。有無量世界。亦有橫十方無量世界。華嚴經中乃
<lb ed="X" n="0274b21"/><lb ed="R095" n="0215a15"/>至廣說。如是諸世界。彼世界非此世界。此世界亦非
<lb ed="X" n="0274b22"/><lb ed="R095" n="0215a16"/>彼世界。如是世界若別非無義者。卽當於網目。此目
<lb ed="X" n="0274b23"/><lb ed="R095" n="0215a17"/>非彼目。彼目非此目。亦世界若別雖無量。而若以法
<lb ed="X" n="0274b24"/><lb ed="R095" n="0215a18"/>性淨土攝者。世界而無非法性淨土。此義卽當於目。
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0274c" n="0274c"/>
<lb ed="X" n="0274c01"/><lb ed="R095" n="0215b01"/>雖非無差別。而以網攝目者。目而無非網義。是故以
<lb ed="X" n="0274c02"/><lb ed="R095" n="0215b02"/>網譬於佛所說法。二者論俗諦法者。此法非彼法。彼
<lb ed="X" n="0274c03"/><lb ed="R095" n="0215b03"/>法非此法。區而故成萬差別。此義卽當於此目非彼
<lb ed="X" n="0274c04"/><lb ed="R095" n="0215b04"/>目。彼目非是目義。亦以眞空一味爲眞諦。俗諦差別
<lb ed="X" n="0274c05"/><lb ed="R095" n="0215b05"/>雖非無。而以眞攝俗法者。一法而無非一如。此義卽
<lb ed="X" n="0274c06"/><lb ed="R095" n="0215b06"/>當於網以攝目。目而無非網義。是故以網喩爲經目
<lb ed="X" n="0274c07"/><lb ed="R095" n="0215b07"/>也。三者佛所說法門。雖有多門。而不出止觀二門。謂
<lb ed="X" n="0274c08"/><lb ed="R095" n="0215b08"/>能融法故。而體於一如法界。故名爲止。雖證於法無
<lb ed="X" n="0274c09"/><lb ed="R095" n="0215b09"/>非一如。而能照假有法。非無道理。故名爲觀。何故說
<lb ed="X" n="0274c10"/><lb ed="R095" n="0215b10"/>衆多法門者。有人由別觀故得入道。或有人。由通觀故
<lb ed="X" n="0274c11"/><lb ed="R095" n="0215b11"/>得入於道。若就道觀者。雖不出止觀二門。而且爲名。
<lb ed="X" n="0274c12"/><lb ed="R095" n="0215b12"/>令入欲別觀人故說多。雖有多門。而亦入理無二。喩
<lb ed="X" n="0274c13"/><lb ed="R095" n="0215b13"/>如一城有四門。入門雖非一。而亦入城無二。是義亦
<lb ed="X" n="0274c14"/><lb ed="R095" n="0215b14"/>爾。若約別門。雖此門非彼門彼門亦非此門。而若以
<lb ed="X" n="0274c15"/><lb ed="R095" n="0215b15"/>通門攝別門者。而無非止觀二門。攝無非止觀也。雖
<lb ed="X" n="0274c16"/><lb ed="R095" n="0215b16"/>有目差別。而以網攝目。目無不網義。如來所說如是
<lb ed="X" n="0274c17"/><lb ed="R095" n="0215b17"/>三義者。當於此網目義故。以喩爲名故。﹂梵網者。此部
<lb ed="X" n="0274c18"/><lb ed="R095" n="0215b18"/>別名。經此通名。經通名如常所說。菩薩心地品者。菩
<lb ed="X" n="0274c19"/><lb ed="R095" n="0216a01"/>薩者。具論梵音者。應言菩提薩埵<name role="" type="person">摩訶薩埵</name>。菩提者
<lb ed="X" n="0274c20"/><lb ed="R095" n="0216a02"/>名道心。薩埵者名爲衆生。<name role="" type="person">摩訶薩埵</name>者。名大道心有
<lb ed="X" n="0274c21"/><lb ed="R095" n="0216a03"/>情。菩提薩埵者。約自利行也。<name role="" type="person">摩訶薩埵</name>者約利他。利
<lb ed="X" n="0274c22"/><lb ed="R095" n="0216a04"/>他行者勝於自利。故名大道心衆生。此無上菩提心
<lb ed="X" n="0274c23"/><lb ed="R095" n="0216a05"/>卽果。衆生者卽是因。合因果而爲一名。故言大道心
<lb ed="X" n="0274c24"/><lb ed="R095" n="0216a06"/>衆生也。心地者。能生義。所住義。是地義。地義略有三
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0275a" n="0275a"/>
<lb ed="X" n="0275a01"/><lb ed="R095" n="0216a07"/>說。一云。地前四十心及地上十心。合五十心者。修行
<lb ed="X" n="0275a02"/><lb ed="R095" n="0216a08"/>菩薩所住地。故爲心地。所住此五十地。能住是菩提
<lb ed="X" n="0275a03"/><lb ed="R095" n="0216a09"/>心。一云。以三聚戒爲所住地。以菩提心爲能住。一云。
<lb ed="X" n="0275a04"/><lb ed="R095" n="0216a10"/>以法界爲所住地。以行人爲能住。一切衆生雖流轉
<lb ed="X" n="0275a05"/><lb ed="R095" n="0216a11"/>五道。而無出一法界以外。皆爲法界。爲所住地。能住
<lb ed="X" n="0275a06"/><lb ed="R095" n="0216a12"/>者。衆生心也。品者如常所說。今此卷者。梵網經大部
<lb ed="X" n="0275a07"/><lb ed="R095" n="0216a13"/>中一品。上卷者明菩薩心地法門。此下卷中明菩薩
<lb ed="X" n="0275a08"/><lb ed="R095" n="0216a14"/>戒相。論彼大部者。百十二卷。六十一品也。此品者。第
<lb ed="X" n="0275a09"/><lb ed="R095" n="0216a15"/>十菩薩心地品也。員敎師言。若具論此經題目者。應
<lb ed="X" n="0275a10"/><lb ed="R095" n="0216a16"/>言梵網經<name role="" type="person">盧舍那佛</name>所說心地法門釋迦牟尼佛所
<lb ed="X" n="0275a11"/><lb ed="R095" n="0216a17"/>說十無盡藏戒品也。且略故不須具置也。釋題名竟。</p>
<lb ed="X" n="0275a12"/><lb ed="R095" n="0216a18"/><p xml:id="pX38p0275a1201">第二入文解釋者。今此經者。多部之內。正說分中一
<lb ed="X" n="0275a13"/><lb ed="R095" n="0216b01"/>品。故無別序正流通三分。然准義科文。非無三分。從
<lb ed="X" n="0275a14"/><lb ed="R095" n="0216b02"/>我今盧舍那<anchor xml:id="nkr_note_add_0275a1401" n="0275a1401"/><anchor xml:id="beg0275a1401" n="0275a1401"/>已<anchor xml:id="end0275a1401"/>下。乃至第一淸淨者。文成發起。從佛
<lb ed="X" n="0275a15"/><lb ed="R095" n="0216b03"/>吿諸佛子<anchor xml:id="nkr_note_add_0275a1501" n="0275a1501"/><anchor xml:id="beg0275a1501" n="0275a1501"/>已<anchor xml:id="end0275a1501"/>下。至現在諸菩薩今誦。度合正說。從佛
<lb ed="X" n="0275a16"/><lb ed="R095" n="0216b04"/>子諦聽<anchor xml:id="nkr_note_add_0275a1601" n="0275a1601"/><anchor xml:id="beg0275a1601" n="0275a1601"/>已<anchor xml:id="end0275a1601"/>下。至於卷軸。辭當懃持。初序分中亦有三
<lb ed="X" n="0275a17"/><lb ed="R095" n="0216b05"/>段。我今盧舍那以下三行三句頌者。<name role="" type="person">盧舍那佛</name>序。是
<lb ed="X" n="0275a18"/><lb ed="R095" n="0216b06"/>時千百億以下七行三句頌者。他方釋迦序。爾時釋
<lb ed="X" n="0275a19"/><lb ed="R095" n="0216b07"/>迦牟尼佛以下長行者。此方釋迦序。初<name role="" type="person">盧舍那佛</name>序
<lb ed="X" n="0275a20"/><lb ed="R095" n="0216b08"/>中亦有二段。一者以二句顯化主。周遍以下二行二
<lb ed="X" n="0275a21"/><lb ed="R095" n="0216b09"/>句頌。列聽法之衆。俱來至我所以下三句。出所說法。
<lb ed="X" n="0275a22"/><lb ed="R095" n="0216b10"/>初中亦有二。上句正表人。下句明住處。</p>
<lb ed="X" n="0275a23"/><lb ed="R095" n="0216b11"/><p xml:id="pX38p0275a2301">初言我今者。此<name role="" type="person">盧舍那佛</name>我。<anchor xml:id="nkr_note_add_0275a2301" n="0275a2301"/><anchor xml:id="beg0275a2301" n="0275a2301"/>已<anchor xml:id="end0275a2301"/>得假實二我故名我。
<lb ed="X" n="0275a24"/><lb ed="R095" n="0216b12"/>二乘離外道神我故。雖得假我。而著無我。不得眞實
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0275b" n="0275b"/>
<lb ed="X" n="0275b01"/><lb ed="R095" n="0216b13"/>我。如來能離外道神我及二乘無我執。故具得二我。
<lb ed="X" n="0275b02"/><lb ed="R095" n="0216b14"/>亦能離人法二我。故得無非我。八自在我。非論有慢
<lb ed="X" n="0275b03"/><lb ed="R095" n="0216b15"/>我。故爲我也。盧舍那者。翻名圓淨。謂黑法而無不盡。
<lb ed="X" n="0275b04"/><lb ed="R095" n="0216b16"/>故能白法而無不得。是故名圓淨。毗盧遮那者。翻廣
<lb ed="X" n="0275b05"/><lb ed="R095" n="0216b17"/>圓淨也。橫者。十方法界中無所不通。從三世際中無
<lb ed="X" n="0275b06"/><lb ed="R095" n="0216b18"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0275001" n="0275001"/>所不遍。故言廣圓淨。若發名者。釋迦名化身中發。盧
<lb ed="X" n="0275b07"/><lb ed="R095" n="0217a01"/>舍那者應身發。毗盧遮那者法身中起。若以起名號
<lb ed="X" n="0275b08"/><lb ed="R095" n="0217a02"/>體。一一名通號三身。所以得知其然。華嚴經云。此四
<lb ed="X" n="0275b09"/><lb ed="R095" n="0217a03"/>天下佛號不同。或稱悉達。或稱釋迦牟尼。或稱盧舍
<lb ed="X" n="0275b10"/><lb ed="R095" n="0217a04"/>那。其數一萬。故知通表。所以得知。以盧舍那名通號
<lb ed="X" n="0275b11"/><lb ed="R095" n="0217a05"/>三身者。此中經一佛門中。旣言我今盧舍那。故知通
<lb ed="X" n="0275b12"/><lb ed="R095" n="0217a06"/>名也。何故此<name role="" type="person">盧舍那佛</name>具三身者。及百億等釋迦往
<lb ed="X" n="0275b13"/><lb ed="R095" n="0217a07"/>見。故知法身佛。亦應身千釋迦所接。地上菩薩衆皆
<lb ed="X" n="0275b14"/><lb ed="R095" n="0217a08"/>得見。故知應身佛。出百億化身釋迦所接。地前衆往
<lb ed="X" n="0275b15"/><lb ed="R095" n="0217a09"/>見。故知化身佛。如是雖具有三身義。而通名我今盧
<lb ed="X" n="0275b16"/><lb ed="R095" n="0217a10"/>舍那者。此一佛門中佛故。具有三身義。謂一衆生相
<lb ed="X" n="0275b17"/><lb ed="R095" n="0217a11"/>續中。應所修因。具三身門故。名爲一佛。故千釋迦者
<lb ed="X" n="0275b18"/><lb ed="R095" n="0217a12"/>約應身。百億釋迦者約化身也。所以得知。毗盧舍那
<lb ed="X" n="0275b19"/><lb ed="R095" n="0217a13"/>名通號於三身者。楞伽經。結集法藏菩薩。當時化主
<lb ed="X" n="0275b20"/><lb ed="R095" n="0217a14"/>釋迦佛。故命言我歸命一切智海<name role="" type="person">毗盧遮那佛</name>。故知
<lb ed="X" n="0275b21"/><lb ed="R095" n="0217a15"/>通表也。方坐蓮花臺者。觀蓮華臺上世界。華嚴經云。
<lb ed="X" n="0275b22"/><lb ed="R095" n="0217a16"/>佛子當知。有<name role="" type="person">須彌山</name>微塵等風輪。持此蓮花藏莊嚴
<lb ed="X" n="0275b23"/><lb ed="R095" n="0217a17"/>世界海最下風輪名曰平等。彼持一切寶明。以上風
<lb ed="X" n="0275b24"/><lb ed="R095" n="0217a18"/>輪名種種寶莊嚴持。淸淨光寶池。乃至最上風輪名
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0275c" n="0275c"/>
<lb ed="X" n="0275c01"/><lb ed="R095" n="0217b01"/>勝藏持。一切<name role="" type="person">香水海</name>。彼<name role="" type="person">香水海</name>中有一大蓮華。名香
<lb ed="X" n="0275c02"/><lb ed="R095" n="0217b02"/>幢光莊嚴持。此蓮華藏莊嚴世界海邊。有金剛山。周
<lb ed="X" n="0275c03"/><lb ed="R095" n="0217b03"/>迊圍繞。又下彼大地處。不可說佛刹微塵<name role="" type="person">香水海</name>。
<lb ed="X" n="0275c04"/><lb ed="R095" n="0217b04"/>衆寶莊嚴。一切香摩尼寶玉以爲其岸。寶玉羅網彌
<lb ed="X" n="0275c05"/><lb ed="R095" n="0217b05"/>覆其上。衆寶色水盈滿其中。一切衆皆悉開敷。細末
<lb ed="X" n="0275c06"/><lb ed="R095" n="0217b06"/>栴檀以香其水。常如來妙音不絕。一一<name role="" type="person">香水海</name>有四
<lb ed="X" n="0275c07"/><lb ed="R095" n="0217b07"/>天微塵香水河圍繞。種種寶花彌覆其上。下云此蓮
<lb ed="X" n="0275c08"/><lb ed="R095" n="0217b08"/><name role="" type="person">華藏世界</name>。一一境界有世界海塵數淸淨莊嚴。佛子。
<lb ed="X" n="0275c09"/><lb ed="R095" n="0217b09"/>此<name role="" type="person">香水海</name>上。有不可說佛刹微塵世界。言花者。約千
<lb ed="X" n="0275c10"/><lb ed="R095" n="0217b10"/>釋迦等所住諸世界。臺者現<name role="" type="person">盧舍那佛</name>所住世界。謂
<lb ed="X" n="0275c11"/><lb ed="R095" n="0217b11"/>爲欲現仲義。故言臺。然葉葉中衆世界。皆以蓮花上
<lb ed="X" n="0275c12"/><lb ed="R095" n="0217b12"/>世界攝者。皆無非蓮華上世界也。方坐者。方此正義。</p>
<lb ed="X" n="0275c13"/><lb ed="R095" n="0217b13"/><p xml:id="pX38p0275c1301">第二列聽法之衆中有三雙。一從周迊以下。至一時
<lb ed="X" n="0275c14"/><lb ed="R095" n="0217b14"/>成佛道。人與法相對爲雙。二者從如是至本身。本與
<lb ed="X" n="0275c15"/><lb ed="R095" n="0217b15"/>末相對爲雙。第三從千百至塵衆者。師與從相對爲
<lb ed="X" n="0275c16"/><lb ed="R095" n="0217b16"/>雙。初中有二。上一行明能覺人。下二句明所覺法。初
<lb ed="X" n="0275c17"/><lb ed="R095" n="0217b17"/>中亦有二。上二句表應身。下二句表化身。上句明住
<lb ed="X" n="0275c18"/><lb ed="R095" n="0217b18"/>處。下句正明應身。初言周迊千花上者。明應身所住
<lb ed="X" n="0275c19"/><lb ed="R095" n="0218a01"/>千淨土。所言應身者。此卽分身門中應身。金光明經
<lb ed="X" n="0275c20"/><lb ed="R095" n="0218a02"/>云。有應身而非化身。有卽是義。第二明化身中卽有
<lb ed="X" n="0275c21"/><lb ed="R095" n="0218a03"/>二。上句明住處。下句正明化身。所言一花百億國者。
<lb ed="X" n="0275c22"/><lb ed="R095" n="0218a04"/>明化身閻浮等百億國也。一國一釋迦者。是卽分身
<lb ed="X" n="0275c23"/><lb ed="R095" n="0218a05"/>門中釋迦。金光明經言。有一向化身而非應身者。卽
<lb ed="X" n="0275c24"/><lb ed="R095" n="0218a06"/>是其義。上所明<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。雖具三身。而三佛門中。對
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0276a" n="0276a"/>
<lb ed="X" n="0276a01"/><lb ed="R095" n="0218a07"/>於一向應身及一向化身。故具名爲眞身也。二明所
<lb ed="X" n="0276a02"/><lb ed="R095" n="0218a08"/>覺法中卽有二。上句明住處。下句正表所覺法。所言
<lb ed="X" n="0276a03"/><lb ed="R095" n="0218a09"/>菩提樹者。菩提及覺。是悉多太子坐此樹下。成無上
<lb ed="X" n="0276a04"/><lb ed="R095" n="0218a10"/>覺。故目所覺道樹爲樹名。故言菩提樹。一時成佛道
<lb ed="X" n="0276a05"/><lb ed="R095" n="0218a11"/>者。如此方釋迦成道。他方釋迦亦一時中皆成道。故
<lb ed="X" n="0276a06"/><lb ed="R095" n="0218a12"/>言一時成佛道。</p>
<lb ed="X" n="0276a07"/><lb ed="R095" n="0218a13"/><p xml:id="pX38p0276a0701">第二對中。上句明末。下句明本。文釋可解。</p>
<lb ed="X" n="0276a08"/><lb ed="R095" n="0218a14"/><p xml:id="pX38p0276a0801">第三師與從相對中。上句標師。下句顯從。衆微塵衆
<lb ed="X" n="0276a09"/><lb ed="R095" n="0218a15"/>者。所接衆無數。故爲微塵衆也。</p>
<lb ed="X" n="0276a10"/><lb ed="R095" n="0218a16"/><p xml:id="pX38p0276a1001">第三出所說法中有二段。上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276001" n="0276001"/>一句明衆來至佛所。下
<lb ed="X" n="0276a11"/><lb ed="R095" n="0218a17"/>二句正明所說法。初中言俱來至我所者。俱來至者。
<lb ed="X" n="0276a12"/><lb ed="R095" n="0218a18"/>千及百億釋迦所接衆。皆來至本主所。故言俱來至
<lb ed="X" n="0276a13"/><lb ed="R095" n="0218b01"/>也。我所者。約<name role="" type="person">盧舍那佛</name>我也。所言甘露門卽開。甘露
<lb ed="X" n="0276a14"/><lb ed="R095" n="0218b02"/>者。翻名不死藥也。於中有二說。一云。以所詮三聚戒
<lb ed="X" n="0276a15"/><lb ed="R095" n="0218b03"/>法爲甘露。以能詮敎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276002" n="0276002"/>門。謂由持三聚戒故。能得於無
<lb ed="X" n="0276a16"/><lb ed="R095" n="0218b04"/>上菩提不死藥故。卽以所詮三聚戒法爲甘露。一云。
<lb ed="X" n="0276a17"/><lb ed="R095" n="0218b05"/>以無上菩提爲甘露。以三聚戒爲門。門義有多種。一
<lb ed="X" n="0276a18"/><lb ed="R095" n="0218b06"/>者出入義。此門義。謂律儀戒及攝正法戒者。自利戒。
<lb ed="X" n="0276a19"/><lb ed="R095" n="0218b07"/>故以入爲義。若攝衆戒者。是利他行。故以出爲義。一
<lb ed="X" n="0276a20"/><lb ed="R095" n="0218b08"/>云。以閇聞二義爲門義。謂若有惡賊。爲欲人來。奪內
<lb ed="X" n="0276a21"/><lb ed="R095" n="0218b09"/>財物時者。能令閇退。而不得入。故以閉爲義。戒亦如
<lb ed="X" n="0276a22"/><lb ed="R095" n="0218b10"/>是。由能門止持作持二戒門故。止犯作犯。惡賊入來。
<lb ed="X" n="0276a23"/><lb ed="R095" n="0218b11"/>爲欲奪戒財時。能令閇退。故不能入奪。故猶現義。故
<lb ed="X" n="0276a24"/><lb ed="R095" n="0218b12"/>言門。一云。以開示爲門義者。若同意善知識入來時
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0276b" n="0276b"/>
<lb ed="X" n="0276b01"/><lb ed="R095" n="0218b13"/>中。能開門而合。亦內財令發。悕望意故。卽以開示爲
<lb ed="X" n="0276b02"/><lb ed="R095" n="0218b14"/>門義。戒亦如是。自能由持三聚戒。能內所有佛性如
<lb ed="X" n="0276b03"/><lb ed="R095" n="0218b15"/>來藏本覺。乃至十地佛果勝寶財中得見故。亦由開
<lb ed="X" n="0276b04"/><lb ed="R095" n="0218b16"/>三聚戒門故。他衆生亦能令示佛性本覺。乃至佛果
<lb ed="X" n="0276b05"/><lb ed="R095" n="0218b17"/>等內寶財故。以開示爲門義也。序中有三段中。盧舍
<lb ed="X" n="0276b06"/><lb ed="R095" n="0218b18"/>那佛序竟在於前。</p>
<lb ed="X" n="0276b07"/><lb ed="R095" n="0219a01"/><p xml:id="pX38p0276b0701">是時千百以下。第二他方釋迦。於中有四段。一者以
<lb ed="X" n="0276b08"/><lb ed="R095" n="0219a02"/>一行一句頌。明諸佛各誦。二者戒如明日月以下一
<lb ed="X" n="0276b09"/><lb ed="R095" n="0219a03"/>行頌。讚戒德。三者是盧舍那誦以下五行頌。明勸物
<lb ed="X" n="0276b10"/><lb ed="R095" n="0219a04"/>受持。四者大衆皆恭敬以下結勸。初中二二三句明
<lb ed="X" n="0276b11"/><lb ed="R095" n="0219a05"/>還至本道場。後二句正明誦戒。戒初言道場。約喩爲
<lb ed="X" n="0276b12"/><lb ed="R095" n="0219a06"/>名。謂世間中潔場者。於糖取實處。故名場。道場亦如
<lb ed="X" n="0276b13"/><lb ed="R095" n="0219a07"/>是。能捨三障。而取菩提之場。故言道場也。誦我本師
<lb ed="X" n="0276b14"/><lb ed="R095" n="0219a08"/>戒者有二說。一云。本主盧舍那所說。故言本師戒。一
<lb ed="X" n="0276b15"/><lb ed="R095" n="0219a09"/>云。諸佛皆亦戒爲師。故言本師之戒也。</p>
<lb ed="X" n="0276b16"/><lb ed="R095" n="0219a10"/><p xml:id="pX38p0276b1601">第二讚德中。卽有二段。上二句明擧喩讚戒德。後二
<lb ed="X" n="0276b17"/><lb ed="R095" n="0219a11"/>句擧法歎戒。初擧喩讚戒中。言戒如明日月者。略有
<lb ed="X" n="0276b18"/><lb ed="R095" n="0219a12"/>三義。謂一者日月自體離染明淨故。亦能破他闇。而
<lb ed="X" n="0276b19"/><lb ed="R095" n="0219a13"/>於現物。戒亦如是。自體離染明淨故。能破煩惱黑法
<lb ed="X" n="0276b20"/><lb ed="R095" n="0219a14"/>闇障。現顯佛性如來藏等物故。當於日月之義故。爲
<lb ed="X" n="0276b21"/><lb ed="R095" n="0219a15"/>喩也。二者日者以勢爲性。月者寒爲性。若有日而無
<lb ed="X" n="0276b22"/><lb ed="R095" n="0219a16"/>月者。萬苗燒燋。故不能生果。亦若有月而無日者。萬
<lb ed="X" n="0276b23"/><lb ed="R095" n="0219a17"/>苗物卽腐。故不能生牙。戒亦如是。若雖有攝律儀戒
<lb ed="X" n="0276b24"/><lb ed="R095" n="0219a18"/>及攝正法戒。而無攝衆生戒者。唯有自利行。而無利
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0276c" n="0276c"/>
<lb ed="X" n="0276c01"/><lb ed="R095" n="0219b01"/>他行。故同於二乘。而不生無上菩提豐果。若雖有攝
<lb ed="X" n="0276c02"/><lb ed="R095" n="0219b02"/>衆生戒。而無攝律儀及攝善法戒者。唯有利他。而無
<lb ed="X" n="0276c03"/><lb ed="R095" n="0219b03"/>自利行故。還同於凡夫。故不能生菩提牙也。今如具
<lb ed="X" n="0276c04"/><lb ed="R095" n="0219b04"/>有日月故。能苗牙非腐非燋。戒亦如是。能具有三聚
<lb ed="X" n="0276c05"/><lb ed="R095" n="0219b05"/>戒故。能不同凡夫二乘。能感得無上菩提三種之果。
<lb ed="X" n="0276c06"/><lb ed="R095" n="0219b06"/>故以日月爲喩也。三者日月雖離地翱翔於空。而
<lb ed="X" n="0276c07"/><lb ed="R095" n="0219b07"/>無著於虗空。戒亦如是。菩薩能持離邊三聚戒故。能
<lb ed="X" n="0276c08"/><lb ed="R095" n="0219b08"/>離有見故。雖顯翱翔於法性虗空。而無著於空見。日
<lb ed="X" n="0276c09"/><lb ed="R095" n="0219b09"/>月有如是三義。當於三聚戒。具有如是三義。故以日
<lb ed="X" n="0276c10"/><lb ed="R095" n="0219b10"/>月爲喩也。亦如瓔珞珠者。若人雖身狀隨醜。而若以
<lb ed="X" n="0276c11"/><lb ed="R095" n="0219b11"/>寶瓔珞嚴餝具身者。得有一切人所尊敬及悕慶之
<lb ed="X" n="0276c12"/><lb ed="R095" n="0219b12"/>德。戒亦如是。雖由習不善行。故戒醜行。而若能護持
<lb ed="X" n="0276c13"/><lb ed="R095" n="0219b13"/>三聚戒者。得有諸人天所尊敬及悕慶之德。故瓔珞
<lb ed="X" n="0276c14"/><lb ed="R095" n="0219b14"/>爲喩。如瓔珞經云。六種姓菩薩。二十七賢聖中。瓔珞
<lb ed="X" n="0276c15"/><lb ed="R095" n="0219b15"/>莊嚴其身。是義亦如是。以三聚戒五十心。菩薩及佛
<lb ed="X" n="0276c16"/><lb ed="R095" n="0219b16"/>中爲瓔珞。言珠者。論如意珠。若人得如意珠而執於
<lb ed="X" n="0276c17"/><lb ed="R095" n="0219b17"/>手者。隨所願心間之萬寶。無非具得。戒亦如是。若以
<lb ed="X" n="0276c18"/><lb ed="R095" n="0219b18"/>信心手臻戒珠者。隨所願世出世善法。萬寶無非具
<lb ed="X" n="0276c19"/><lb ed="R095" n="0220a01"/>得。是故以珠爲喩也。一云。上句表智慧莊嚴。下句表
<lb ed="X" n="0276c20"/><lb ed="R095" n="0220a02"/>福德莊嚴。一云。日月喩者。表內有五分法身等德。瓔
<lb ed="X" n="0276c21"/><lb ed="R095" n="0220a03"/>珞者。非直有內德。亦能具有外色身莊嚴等德。故以
<lb ed="X" n="0276c22"/><lb ed="R095" n="0220a04"/>瓔珞爲喩也。珠者。非直有內外德。亦能有受用世出
<lb ed="X" n="0276c23"/><lb ed="R095" n="0220a05"/>世善法寶自在德。故以珠爲喩也。微塵菩薩衆。分折
<lb ed="X" n="0276c24"/><lb ed="R095" n="0220a06"/>大地。卽微塵數。由持戒故。旣得成正覺人數。亦同於
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0277a" n="0277a"/>
<lb ed="X" n="0277a01"/><lb ed="R095" n="0220a07"/>微塵數。故言微塵菩薩衆。由是成正覺者。虵行性雖
<lb ed="X" n="0277a02"/><lb ed="R095" n="0220a08"/>成曲。而若入於竹管者。自成正直。衆生亦如是。從無
<lb ed="X" n="0277a03"/><lb ed="R095" n="0220a09"/>始來。由習邪意故。成不正性。然若入於三聚戒管者。
<lb ed="X" n="0277a04"/><lb ed="R095" n="0220a10"/>自成正覺。是故言由是成正覺也。亦此三聚戒者。律
<lb ed="X" n="0277a05"/><lb ed="R095" n="0220a11"/>儀戒者。爲斷德目。攝正法戒者。爲智德目。攝衆生戒
<lb ed="X" n="0277a06"/><lb ed="R095" n="0220a12"/>者。爲恩德目。此三目故得成三德果。故言由此成正
<lb ed="X" n="0277a07"/><lb ed="R095" n="0220a13"/>覺。合三德而爲正覺菩提果。故讚戒德竟在於前。</p>
<lb ed="X" n="0277a08"/><lb ed="R095" n="0220a14"/><p xml:id="pX38p0277a0801">是盧舍那誦以下。第三勸物受持。於中亦有二段。前
<lb ed="X" n="0277a09"/><lb ed="R095" n="0220a15"/>上二句擧自而勸後。汝新學菩薩以下正勸汝等受
<lb ed="X" n="0277a10"/><lb ed="R095" n="0220a16"/>持。約正勸中亦有二段。上三行頌。勸當時衆。一切有
<lb ed="X" n="0277a11"/><lb ed="R095" n="0220a17"/>心者以下一行半頌。以通勸二世衆。此段亦名擧益
<lb ed="X" n="0277a12"/><lb ed="R095" n="0220a18"/>勸物。初當時衆中亦有三段。先二句勸自受持。次二
<lb ed="X" n="0277a13"/><lb ed="R095" n="0220b01"/>句勸轉授。三者諦聽以下勸出三慧聽戒。後中明三
<lb ed="X" n="0277a14"/><lb ed="R095" n="0220b02"/>慧卽有三段。初三句勸出聞慧。二者大衆心諦信以
<lb ed="X" n="0277a15"/><lb ed="R095" n="0220b03"/>下勸出思慧。三者常作如是信以下勸出修慧。初中
<lb ed="X" n="0277a16"/><lb ed="R095" n="0220b04"/>言我亦如是誦者。他方釋迦我。</p>
<lb ed="X" n="0277a17"/><lb ed="R095" n="0220b05"/><p xml:id="pX38p0277a1701">第二正勸中。頂戴者。色身中以頂爲最上。故以辟於
<lb ed="X" n="0277a18"/><lb ed="R095" n="0220b06"/>信心頂戴義也。受持不同。攝大乘論中有三復次。一
<lb ed="X" n="0277a19"/><lb ed="R095" n="0220b07"/>者若從他得戒。名爲受。若自心得戒。名持。解云。若他
<lb ed="X" n="0277a20"/><lb ed="R095" n="0220b08"/>者。先不受人。始受。故爲受。若自心得戒。過去中先持
<lb ed="X" n="0277a21"/><lb ed="R095" n="0220b09"/>戒人。方得。以自心得戒。故名持也。二者先得名爲受。
<lb ed="X" n="0277a22"/><lb ed="R095" n="0220b10"/>後持名爲持。三者修持戒行。名之爲受。若憶持文句。
<lb ed="X" n="0277a23"/><lb ed="R095" n="0220b11"/>名爲持也。所言諦聽者有三義。一無散亂義。二無性
<lb ed="X" n="0277a24"/><lb ed="R095" n="0220b12"/>勝義。三離濁義。以爲諦聽義。譬如覆器。雖降雨而終
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0277b" n="0277b"/>
<lb ed="X" n="0277b01"/><lb ed="R095" n="0220b13"/>不能受。是卽當於散亂義。或譬有孔器。雖受天雨而
<lb ed="X" n="0277b02"/><lb ed="R095" n="0220b14"/>終不能住。此卽當輕慢義。亦譬如垢器。雖得住水而
<lb ed="X" n="0277b03"/><lb ed="R095" n="0220b15"/>他人不所用。此義卽當濁義。能令離如是三過故者。
<lb ed="X" n="0277b04"/><lb ed="R095" n="0220b16"/>諦聽上言。受持是戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0277b0401" n="0277b0401"/><anchor xml:id="beg0277b0401" n="0277b0401"/>已<anchor xml:id="end0277b0401"/>者。敎師解云。若十信者。雖初
<lb ed="X" n="0277b05"/><lb ed="R095" n="0220b17"/>學戒而不能持位。十解以上。方隨分持戒。初地以上
<lb ed="X" n="0277b06"/><lb ed="R095" n="0220b18"/>人。方得名持戒。約究竟淸淨持戒者。至二地方得名
<lb ed="X" n="0277b07"/><lb ed="R095" n="0221a01"/>爲持戒。此地方成就戒度位。此地以下者。雖非故犯
<lb ed="X" n="0277b08"/><lb ed="R095" n="0221a02"/>戒。而有悞犯戒義。故不得名究竟淸淨。受持轉授諸
<lb ed="X" n="0277b09"/><lb ed="R095" n="0221a03"/>衆生者。若十信人者。不得轉令受他人。此位人者。唯
<lb ed="X" n="0277b10"/><lb ed="R095" n="0221a04"/>十劫中學戒耳。十解以上人。方得人空位。故爲下地
<lb ed="X" n="0277b11"/><lb ed="R095" n="0221a05"/>令授戒也。然而地前人空無流者皆相似。唯隨分得
<lb ed="X" n="0277b12"/><lb ed="R095" n="0221a06"/>轉受耳。若究竟轉受位者。地上方得轉受。得眞無
<lb ed="X" n="0277b13"/><lb ed="R095" n="0221a07"/>流位。故佛法中。戒藏者有二說。一云。能詮敎爲藏。三
<lb ed="X" n="0277b14"/><lb ed="R095" n="0221a08"/>藏中毗尼藏故。一云。此三聚戒。能定慧等諸行。有攝
<lb ed="X" n="0277b15"/><lb ed="R095" n="0221a09"/>含義。故爲藏也。三慧義如常說。所言波羅提木叉者。
<lb ed="X" n="0277b16"/><lb ed="R095" n="0221a10"/>翻名處處解脫。因果二位中。有解脫義故謂遮三業
<lb ed="X" n="0277b17"/><lb ed="R095" n="0221a11"/>中非故。因時中能有離縛義。故名解脫。亦能由持三
<lb ed="X" n="0277b18"/><lb ed="R095" n="0221a12"/>聚戒。而得無上菩提解脫果。故名解脫也。汝是當作
<lb ed="X" n="0277b19"/><lb ed="R095" n="0221a13"/>佛者。由持戒故。能有成佛之因故。因定果故。名當作
<lb ed="X" n="0277b20"/><lb ed="R095" n="0221a14"/>佛。我是<anchor xml:id="nkr_note_add_0277b2001" n="0277b2001"/><anchor xml:id="beg0277b2001" n="0277b2001"/>已<anchor xml:id="end0277b2001"/>成佛者。示我由三聚戒故旣得成佛也。此
<lb ed="X" n="0277b21"/><lb ed="R095" n="0221a15"/>擧自得益而勸物也。常作如是信者。不論竝離時常
<lb ed="X" n="0277b22"/><lb ed="R095" n="0221a16"/>信故。言常作如是信。戒品<anchor xml:id="nkr_note_add_0277b2201" n="0277b2201"/><anchor xml:id="beg0277b2201" n="0277b2201"/>已<anchor xml:id="end0277b2201"/>具足者。有二說。一云。二
<lb ed="X" n="0277b23"/><lb ed="R095" n="0221a17"/>地戒度具足。故名戒品具足。一云。品此品類義。非直
<lb ed="X" n="0277b24"/><lb ed="R095" n="0221a18"/>得戒。亦能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0277001" n="0277001"/>能由持戒故。得能十度等行。故名品也
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0277c" n="0277c"/>
<lb ed="X" n="0277c01"/><lb ed="R095" n="0221b01"/>一切有心者以下擧益勸物中。亦有三段。先三句擧
<lb ed="X" n="0277c02"/><lb ed="R095" n="0221b02"/>自勸。次二句擧高位勸。後一句擧眞佛子勸。初言一
<lb ed="X" n="0277c03"/><lb ed="R095" n="0221b03"/>切有心者。論佛性正因。謂如涅槃經云。一切衆生凡
<lb ed="X" n="0277c04"/><lb ed="R095" n="0221b04"/>有心者。當得阿耨多羅三藐三菩提故。凡有心者。有
<lb ed="X" n="0277c05"/><lb ed="R095" n="0221b05"/>二種心。謂一者眞如心。此心從本以來。具足恒河沙
<lb ed="X" n="0277c06"/><lb ed="R095" n="0221b06"/>性功德。故名不空如來藏。二者心生滅心。謂此心者
<lb ed="X" n="0277c07"/><lb ed="R095" n="0221b07"/>由煩惱。以染覆故。性不現故。約隱義故。名空。然離染
<lb ed="X" n="0277c08"/><lb ed="R095" n="0221b08"/>時。流出厚義。故亦名如來藏。譬如水雖成波浪。而終
<lb ed="X" n="0277c09"/><lb ed="R095" n="0221b09"/>不失水性義。故名如來藏。此卽隱覆如來藏。現爲法
<lb ed="X" n="0277c10"/><lb ed="R095" n="0221b10"/>身。衆生皆有如是二種心。故名一切有心者。攝佛戒
<lb ed="X" n="0277c11"/><lb ed="R095" n="0221b11"/>者。攝是攝取義也。卽入諸佛位。位同大覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0277c1101" n="0277c1101"/><anchor xml:id="beg0277c1101" n="0277c1101"/>已<anchor xml:id="end0277c1101"/>者。律師
<lb ed="X" n="0277c12"/><lb ed="R095" n="0221b12"/>云。旣入於初地以上位。故言入諸佛位。十地皆爲佛
<lb ed="X" n="0277c13"/><lb ed="R095" n="0221b13"/>地故。如十地論說也。敎師云。因定得果故。旣能由攝
<lb ed="X" n="0277c14"/><lb ed="R095" n="0221b14"/>三聚戒故。得有入於當果佛位義。故言卽入諸佛位。
<lb ed="X" n="0277c15"/><lb ed="R095" n="0221b15"/>位同大覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0277c1501" n="0277c1501"/><anchor xml:id="beg0277c1501" n="0277c1501"/>已<anchor xml:id="end0277c1501"/>。言大覺者。非相似及隨分覺。故名大覺
<lb ed="X" n="0277c16"/><lb ed="R095" n="0221b16"/>也。眞是諸佛子者。約地上菩薩。故言眞佛子。謂具有
<lb ed="X" n="0277c17"/><lb ed="R095" n="0221b17"/>四種佛子義故。所言四種佛子義者。通名佛子者。約
<lb ed="X" n="0277c18"/><lb ed="R095" n="0221b18"/>喩爲名。謂輪王子者。續於文位而成任四天下王位。
<lb ed="X" n="0277c19"/><lb ed="R095" n="0222a01"/>菩薩亦如是。能續佛位而成任法界一位。故言佛子
<lb ed="X" n="0277c20"/><lb ed="R095" n="0222a02"/>也。言心種者。攝大乘論云。一者以信心爲種子。由此
<lb ed="X" n="0277c21"/><lb ed="R095" n="0222a03"/>信心故。得成佛果故。由此心故。能對治闡提不信障。
<lb ed="X" n="0277c22"/><lb ed="R095" n="0222a04"/>若論位者。約十信位也。二者以般若爲母故。能對治
<lb ed="X" n="0277c23"/><lb ed="R095" n="0222a05"/>外道著我障。此卽十解也。三者以禪定爲胎故。能對
<lb ed="X" n="0277c24"/><lb ed="R095" n="0222a06"/>治聲聞衆苦障。此卽約十行位也。四者以大悲爲乳
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0278a" n="0278a"/>
<lb ed="X" n="0278a01"/><lb ed="R095" n="0222a07"/>母故。能對治緣覺捨心障。此卽十迴向位也。地前中
<lb ed="X" n="0278a02"/><lb ed="R095" n="0222a08"/>雖有如是四義。而唯相似故。不得名眞佛子。初地以
<lb ed="X" n="0278a03"/><lb ed="R095" n="0222a09"/>上具有四義。亦是眞實非相似故。名爲眞佛子。</p>
<lb ed="X" n="0278a04"/><lb ed="R095" n="0222a10"/><p xml:id="pX38p0278a0401">大衆皆恭敬以下第四結勸。言恭敬者。以自德讓於
<lb ed="X" n="0278a05"/><lb ed="R095" n="0222a11"/>上曰恭。以自三業於上禮。故曰敬也。</p>
<lb ed="X" n="0278a06"/><lb ed="R095" n="0222a12"/><p xml:id="pX38p0278a0601">爾時釋迦牟尼佛以下。第三此方釋迦序。於中有二
<lb ed="X" n="0278a07"/><lb ed="R095" n="0222a13"/>段。先明經家序。二者吿諸菩薩以下佛序。先中亦有
<lb ed="X" n="0278a08"/><lb ed="R095" n="0222a14"/>三段。一者明佛結戒。二者明放光。三明時衆聽法。文
<lb ed="X" n="0278a09"/><lb ed="R095" n="0222a15"/>處可見。先明結戒中亦有二段。一現能詰人。二者初
<lb ed="X" n="0278a10"/><lb ed="R095" n="0222a16"/>結以下。表所結法。約表所結法中亦有三段。一者初
<lb ed="X" n="0278a11"/><lb ed="R095" n="0222a17"/>結以下。表所結戒名。二者孝順以下。辨戒體性。三者
<lb ed="X" n="0278a12"/><lb ed="R095" n="0222a18"/>孝名以下。釋戒名字。二辨體中亦有二段。先正明戒
<lb ed="X" n="0278a13"/><lb ed="R095" n="0222b01"/>體。後明戒業功用。初言爾時者可解。釋迦牟尼者。釋
<lb ed="X" n="0278a14"/><lb ed="R095" n="0222b02"/>此氏。名迦牟尼。翻名能仁。能仁衆生名能仁也。若依雜
<lb ed="X" n="0278a15"/><lb ed="R095" n="0222b03"/>心論者。迦牟尼者。身口意滿。謂三業中隨智慧行。無
<lb ed="X" n="0278a16"/><lb ed="R095" n="0222b04"/>非滿足也。初坐菩提樹下成無上覺者。敎師云。非約
<lb ed="X" n="0278a17"/><lb ed="R095" n="0222b05"/>法身釋也。應身化身以論也。其所以可知也。言無上
<lb ed="X" n="0278a18"/><lb ed="R095" n="0222b06"/>覺者。若地前者。雖有覺義。而相似故。十地菩薩雖有
<lb ed="X" n="0278a19"/><lb ed="R095" n="0222b07"/>覺。而此隨分覺故。不得名無上覺。佛旣覺道滿足。故
<lb ed="X" n="0278a20"/><lb ed="R095" n="0222b08"/>爲欲簡前二覺義。故言無上覺。初結菩薩波羅提木
<lb ed="X" n="0278a21"/><lb ed="R095" n="0222b09"/>叉者有二說。律師云。有二說。一云。華嚴經以後說。一
<lb ed="X" n="0278a22"/><lb ed="R095" n="0222b10"/>云。華嚴經前說也。敎師云。若小乘者。如來從成正覺
<lb ed="X" n="0278a23"/><lb ed="R095" n="0222b11"/>以後。三十七日中。鹿薗中初說修多羅。十二年中說
<lb ed="X" n="0278a24"/><lb ed="R095" n="0222b12"/>毗尼。若大乘者。成道後卽尋結此戒。亦卽尋說修多
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0278b" n="0278b"/>
<lb ed="X" n="0278b01"/><lb ed="R095" n="0222b13"/>羅也。孝順者。不違行義。是孝行義。是義順<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278001" n="0278001"/>順義。於中
<lb ed="X" n="0278b02"/><lb ed="R095" n="0222b14"/>有三說。一云。以律儀戒爲孝。以攝正法戒及攝衆生
<lb ed="X" n="0278b03"/><lb ed="R095" n="0222b15"/>戒爲順。二者以受體爲孝。以隨行爲順。三者以無作
<lb ed="X" n="0278b04"/><lb ed="R095" n="0222b16"/>戒爲孝。以作戒爲順。父母者有二說。一云。有緣生父
<lb ed="X" n="0278b05"/><lb ed="R095" n="0222b17"/>母。如世間有父母也。入道父母者。約三師等。僧者。約
<lb ed="X" n="0278b06"/><lb ed="R095" n="0222b18"/>餘七僧等。言師者。約別人取別行。言僧者。約衆僧取
<lb ed="X" n="0278b07"/><lb ed="R095" n="0223a01"/>衆行。唯孝順行。多不出衆別二行故。不違衆別二行。
<lb ed="X" n="0278b08"/><lb ed="R095" n="0223a02"/>故言孝順師僧也。言三寶者。一體別相准有多門。而
<lb ed="X" n="0278b09"/><lb ed="R095" n="0223a03"/>今且約一門而現其相也。謂別相者。以三身爲佛寶。
<lb ed="X" n="0278b10"/><lb ed="R095" n="0223a04"/>以所說三藏敎法爲法寶。以三乘衆爲僧寶。一體者。
<lb ed="X" n="0278b11"/><lb ed="R095" n="0223a05"/>佛中以覺義爲佛寶。卽爲他無不軌則。故名爲法寶。
<lb ed="X" n="0278b12"/><lb ed="R095" n="0223a06"/>佛能離鬪諍。契會中道。故名僧寶。孝順至道之法者。
<lb ed="X" n="0278b13"/><lb ed="R095" n="0223a07"/>至於法界之至道法。故言至道之法。孝名戒者。能誡
<lb ed="X" n="0278b14"/><lb ed="R095" n="0223a08"/>三業中非。故名爲戒。亦名制止者。由律儀戒故。能制
<lb ed="X" n="0278b15"/><lb ed="R095" n="0223a09"/>作犯非。由攝正法及攝衆生戒故。能制止犯非。故言
<lb ed="X" n="0278b16"/><lb ed="R095" n="0223a10"/>制。由制非故。能令住於善法。故名止。卽口放光者。卽
<lb ed="X" n="0278b17"/><lb ed="R095" n="0223a11"/>第二段。爲欲以口業。而說戒法故。須口中放光。非爲
<lb ed="X" n="0278b18"/><lb ed="R095" n="0223a12"/>欲餘業故。不放餘光明。﹂是時百萬以下。第三明聽法
<lb ed="X" n="0278b19"/><lb ed="R095" n="0223a13"/>衆。所言十八梵者。下三禪中各有三故九。第四禪中
<lb ed="X" n="0278b20"/><lb ed="R095" n="0223a14"/>有九故十八梵天。六欲天者。欲界六天也。佛大戒者。
<lb ed="X" n="0278b21"/><lb ed="R095" n="0223a15"/>是菩薩戒者。望小乘戒故。言大戒也。</p>
<lb ed="X" n="0278b22"/><lb ed="R095" n="0223a16"/><p xml:id="pX38p0278b2201">吿諸菩薩以下。第二佛序。於中有三段。一者擧自勸
<lb ed="X" n="0278b23"/><lb ed="R095" n="0223a17"/>誦。二者是故戒光以下。略明戒相。三者佛子諦聽以
<lb ed="X" n="0278b24"/><lb ed="R095" n="0223a18"/>下。廣列受戒之人。初言我今半月半月自誦者。爲欲
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0278c" n="0278c"/>
<lb ed="X" n="0278c01"/><lb ed="R095" n="0223b01"/>現我以戒爲師故。常誦所師戒。汝等若以戒爲師者。
<lb ed="X" n="0278c02"/><lb ed="R095" n="0223b02"/>亦可誦故。言我今誦也。半月半月誦者。約僧寶故。作
<lb ed="X" n="0278c03"/><lb ed="R095" n="0223b03"/>如是說。若約別人行者新發意菩薩未熟誦時中。一
<lb ed="X" n="0278c04"/><lb ed="R095" n="0223b04"/>日中六時中誦。僧法中何半月半月誦者。若數數誦
<lb ed="X" n="0278c05"/><lb ed="R095" n="0223b05"/>者。人心生輕慢故。謂世間人心以寡行而爲尊重。以
<lb ed="X" n="0278c06"/><lb ed="R095" n="0223b06"/>厚爲輕故。亦若寡作者不得增長法。故離寡捨厚。而
<lb ed="X" n="0278c07"/><lb ed="R095" n="0223b07"/>取中道。故須半月半月誦戒也。發心菩薩者。約十信
<lb ed="X" n="0278c08"/><lb ed="R095" n="0223b08"/>十發趣者。約十解位。何故十信不論發趣者。此位菩
<lb ed="X" n="0278c09"/><lb ed="R095" n="0223b09"/>薩者。雖有空解。而未趣行。故不論發趣也。是故十信
<lb ed="X" n="0278c10"/><lb ed="R095" n="0223b10"/>菩薩名名字菩薩亦假者菩薩。問十信與十解次第。
<lb ed="X" n="0278c11"/><lb ed="R095" n="0223b11"/>位無越義。何故仲置乃至文字耶。答從不定聚。到於
<lb ed="X" n="0278c12"/><lb ed="R095" n="0223b12"/>正定聚。卽故置乃至文字也。問仁王經卽十信位者
<lb ed="X" n="0278c13"/><lb ed="R095" n="0223b13"/>如輕毛。故爲退位。不入三僧祇劫。若攝大乘論者。爲
<lb ed="X" n="0278c14"/><lb ed="R095" n="0223b14"/>不退位。入於三僧祇數。此二文何會耶。答若依瑜伽
<lb ed="X" n="0278c15"/><lb ed="R095" n="0223b15"/>論。通此文者。若菩薩性人入十信者。始入第一信時
<lb ed="X" n="0278c16"/><lb ed="R095" n="0223b16"/>卽得不退。若二乘性人迴小入大者。十信位中未入
<lb ed="X" n="0278c17"/><lb ed="R095" n="0223b17"/>不退位。亦未入於三僧祇數。到於十解位。方得入不
<lb ed="X" n="0278c18"/><lb ed="R095" n="0223b18"/>退位。亦得入於三僧祇數。是故仁王經者。約二乘性
<lb ed="X" n="0278c19"/><lb ed="R095" n="0224a01"/>人。故爲退位。若攝論者。約菩薩性人。故爲不退位也。
<lb ed="X" n="0278c20"/><lb ed="R095" n="0224a02"/>度十信位者。瓔珞經云。上品一劫二劫中得度十信。
<lb ed="X" n="0278c21"/><lb ed="R095" n="0224a03"/>若約最下品人者。逕中劫方得度信。般若經中乃至
<lb ed="X" n="0278c22"/><lb ed="R095" n="0224a04"/>廣說。此戒法者。若論菩提心者。爲第一信心。若論戒
<lb ed="X" n="0278c23"/><lb ed="R095" n="0224a05"/>心者。爲第六戒心。十長養者約十解。十金剛者約十
<lb ed="X" n="0278c24"/><lb ed="R095" n="0224a06"/>迴向。他緣不能動。故名爲十金剛。此以喩爲名。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0279a" n="0279a"/>
<lb ed="X" n="0279a01"/><lb ed="R095" n="0224a07"/><p xml:id="pX38p0279a0101">是故以下。第二略辨戒相。於中有三段。一者明戒因
<lb ed="X" n="0279a02"/><lb ed="R095" n="0224a08"/>緣。二者明戒體具。第三者諸佛之根本以下。明戒利
<lb ed="X" n="0279a03"/><lb ed="R095" n="0224a09"/>益。初言戒光者。以喩爲名。謂戒離染明淨。亦能破闇。
<lb ed="X" n="0279a04"/><lb ed="R095" n="0224a10"/>故有似光義。故以喩爲名也。初明戒因緣中。言有緣
<lb ed="X" n="0279a05"/><lb ed="R095" n="0224a11"/>非無因者。有三羯摩及師僧緣等。故言有緣。非無因
<lb ed="X" n="0279a06"/><lb ed="R095" n="0224a12"/>者。所發三品菩提心因非無。故言非無因。</p>
<lb ed="X" n="0279a07"/><lb ed="R095" n="0224a13"/><p xml:id="pX38p0279a0701">第二辨體中。言光光者。有多說。一云。所放光中亦有
<lb ed="X" n="0279a08"/><lb ed="R095" n="0224a14"/>無量光。故言光光。一云。放光故言光。因光亦說戒法。
<lb ed="X" n="0279a09"/><lb ed="R095" n="0224a15"/>故重言光也。一云。論所說戒法者。有作無作不同。故
<lb ed="X" n="0279a10"/><lb ed="R095" n="0224a16"/>言光光。一云。表受隨二戒不同。故言光光。一云。三聚
<lb ed="X" n="0279a11"/><lb ed="R095" n="0224a17"/>戒非一。故言光光。亦應言一一聚中。有無量戒。故言
<lb ed="X" n="0279a12"/><lb ed="R095" n="0224a18"/>光光。非靑黃赤白黑者。黑者是不善故。靑等四者是
<lb ed="X" n="0279a13"/><lb ed="R095" n="0224b01"/>無記故。論所說戒體者。非惡無記。其是善故。言非靑
<lb ed="X" n="0279a14"/><lb ed="R095" n="0224b02"/>黃赤白黑也。非色非心者。以防非止惡義爲戒故。此
<lb ed="X" n="0279a15"/><lb ed="R095" n="0224b03"/>戒者雖從色生而非爲色。雖從心生而非爲心。故言
<lb ed="X" n="0279a16"/><lb ed="R095" n="0224b04"/>非色非心。論如小乘家中非色非心不相應法有實
<lb ed="X" n="0279a17"/><lb ed="R095" n="0224b05"/>有體。故名爲非色非心。此戒體者。唯以防非義爲戒
<lb ed="X" n="0279a18"/><lb ed="R095" n="0224b06"/>故。非質<g ref="#CB01002">㝵</g>義故。非色非緣意義故。非心故。辨戒體三
<lb ed="X" n="0279a19"/><lb ed="R095" n="0224b07"/>業說不同。薩波多云。四作者。以不可見有對色爲體。
<lb ed="X" n="0279a20"/><lb ed="R095" n="0224b08"/>耳識所得故。以聲入所攝色。若身作者。以可見有對
<lb ed="X" n="0279a21"/><lb ed="R095" n="0224b09"/>色爲體。眼識所得故。色入所攝。若無作戒者。以不可
<lb ed="X" n="0279a22"/><lb ed="R095" n="0224b10"/>見無對色爲體。此意識所得故。法入所攝。若成實家
<lb ed="X" n="0279a23"/><lb ed="R095" n="0224b11"/>者。作戒以思數爲體。身口色一向非戒體。色此無記
<lb ed="X" n="0279a24"/><lb ed="R095" n="0224b12"/>故。色非罪福性。故非戒體。若無作戒者。以非色非心
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0279b" n="0279b"/>
<lb ed="X" n="0279b01"/><lb ed="R095" n="0224b13"/>爲體。若大乘家者。作戒約通門者。通以三業爲體。是
<lb ed="X" n="0279b02"/><lb ed="R095" n="0224b14"/>故攝論中問云。此三種戒以何爲體。答以不起煩惱
<lb ed="X" n="0279b03"/><lb ed="R095" n="0224b15"/>害他意生善身口意業爲體故。若尅性者。以意業爲
<lb ed="X" n="0279b04"/><lb ed="R095" n="0224b16"/>體故。攝論一文云。意業爲體。若依口門起者。名爲口
<lb ed="X" n="0279b05"/><lb ed="R095" n="0224b17"/>業。若依身門起者。名爲身業故。若論無作。若攝大乘
<lb ed="X" n="0279b06"/><lb ed="R095" n="0224b18"/>論者。以賴耶識中熏習爲體。若菩提資糧論者。以種
<lb ed="X" n="0279b07"/><lb ed="R095" n="0225a01"/>子爲體。非有非無者。現戒離邊中道。論戒體者。從因
<lb ed="X" n="0279b08"/><lb ed="R095" n="0225a02"/>緣生故。推求於因緣。戒自性不可得故非有。從因緣
<lb ed="X" n="0279b09"/><lb ed="R095" n="0225a03"/>生。戒雖非有。而不同於兔角無。故言非無。若論戒業。
<lb ed="X" n="0279b10"/><lb ed="R095" n="0225a04"/>有能防是戒義。所防是此罪。及戒皆從因緣生故。亦
<lb ed="X" n="0279b11"/><lb ed="R095" n="0225a05"/>求於因緣。皆不可得。謂若論心者。自性淸淨故非罪
<lb ed="X" n="0279b12"/><lb ed="R095" n="0225a06"/>性。及所防非皆無自性。故非罪。雖非有而亦無。故能
<lb ed="X" n="0279b13"/><lb ed="R095" n="0225a07"/>契會中道。是故大品經云。罪不罪不可得故。是名具
<lb ed="X" n="0279b14"/><lb ed="R095" n="0225a08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0279001" n="0279001"/>之尸羅波羅蜜故。若有人執非無門而爲有者。雖戒
<lb ed="X" n="0279b15"/><lb ed="R095" n="0225a09"/>不失。而不知戒實相。故卽成犯。若有人執非有門而
<lb ed="X" n="0279b16"/><lb ed="R095" n="0225a10"/>爲計無者。戒因果法誹機故。卽成失戒。爲欲離此二
<lb ed="X" n="0279b17"/><lb ed="R095" n="0225a11"/>邊。契會中道。故言非有非無也。非因果法者。有三說。
<lb ed="X" n="0279b18"/><lb ed="R095" n="0225a12"/>一云。因果不可得。故言非因果法。一云。非世間因果
<lb ed="X" n="0279b19"/><lb ed="R095" n="0225a13"/>之法。是出世因果法。故言非因果法。一云。作戒所重
<lb ed="X" n="0279b20"/><lb ed="R095" n="0225a14"/>種子。無作戒體卽有二義。一者防非義。二者功德義。
<lb ed="X" n="0279b21"/><lb ed="R095" n="0225a15"/>種子能生佛果者。是戒家中功德義。能防非者。是功
<lb ed="X" n="0279b22"/><lb ed="R095" n="0225a16"/>德家中戒義。是故戒家功德義。方得能生佛果。是因
<lb ed="X" n="0279b23"/><lb ed="R095" n="0225a17"/>果義。大功德家中防非。非佛佛因果義。故言非因果
<lb ed="X" n="0279b24"/><lb ed="R095" n="0225a18"/>法也。問種子家中防非義爲戒者。種子以上假立耶。
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0279c" n="0279c"/>
<lb ed="X" n="0279c01"/><lb ed="R095" n="0225b01"/>不爾。答種子上不假立。擧體爲種子。亦擧體爲戒。問
<lb ed="X" n="0279c02"/><lb ed="R095" n="0225b02"/>若爾者。失戒時生。後種子亦失耶。答雖體無異。而種
<lb ed="X" n="0279c03"/><lb ed="R095" n="0225b03"/>子家中戒門全滅。戒家種子門擧體不滅。譬如水與
<lb ed="X" n="0279c04"/><lb ed="R095" n="0225b04"/>浪。雖元異體。而風息時。浪門以全滅。而水門者全不
<lb ed="X" n="0279c05"/><lb ed="R095" n="0225b05"/>滅。總說雖然。若約三毒分別發耶見者。戒家中功德
<lb ed="X" n="0279c06"/><lb ed="R095" n="0225b06"/>義及功德家戒門皆滅。若瞋心者。唯戒義滅而功德
<lb ed="X" n="0279c07"/><lb ed="R095" n="0225b07"/>義不滅也。餘失戒義。如後爲利作師戒中廣說。然失
<lb ed="X" n="0279c08"/><lb ed="R095" n="0225b08"/>戒中。若頓受者。以羯磨而頓受故。發增上煩惱。犯一
<lb ed="X" n="0279c09"/><lb ed="R095" n="0225b09"/>重時。卽頓失。若隨分受者。受時中擧別別一一提受
<lb ed="X" n="0279c10"/><lb ed="R095" n="0225b10"/>故。雖發增上煩惱犯。而唯隨其所犯戒失。餘戒者不
<lb ed="X" n="0279c11"/><lb ed="R095" n="0225b11"/>失。</p>
<lb ed="X" n="0279c12"/><lb ed="R095" n="0225b12"/><p xml:id="pX38p0279c1201">第三辨戒利益中。諸佛之本原。表過去所爲因。行菩
<lb ed="X" n="0279c13"/><lb ed="R095" n="0225b13"/>薩根本者。表未來菩薩所爲根本。是大衆諸佛之根
<lb ed="X" n="0279c14"/><lb ed="R095" n="0225b14"/>本者表現在菩薩爲根本也。應受持者。受持不同如
<lb ed="X" n="0279c15"/><lb ed="R095" n="0225b15"/>前說。應誦善學有二說。一云。誦文曰誦。學義曰善學。
<lb ed="X" n="0279c16"/><lb ed="R095" n="0225b16"/>一云。誦文義行名爲誦。若能以四無量。持攝衆生戒。
<lb ed="X" n="0279c17"/><lb ed="R095" n="0225b17"/>以三慧能持攝正法戒。以三善根持律儀戒。故言善
<lb ed="X" n="0279c18"/><lb ed="R095" n="0225b18"/>學。佛子諦聽以下。序中有三中。一明擧自勸。二明放
<lb ed="X" n="0279c19"/><lb ed="R095" n="0226a01"/>光竟於在前。</p>
<lb ed="X" n="0279c20"/><lb ed="R095" n="0226a02"/><p xml:id="pX38p0279c2001">此下第三列受戒之人。言黃門者有六種。謂半自截
<lb ed="X" n="0279c21"/><lb ed="R095" n="0226a03"/>六種人也。八部鬼神者。四天等各各將夜叉等二部。
<lb ed="X" n="0279c22"/><lb ed="R095" n="0226a04"/>故爲二四八部。及化人者。天龍神等及化來受菩薩
<lb ed="X" n="0279c23"/><lb ed="R095" n="0226a05"/>戒人等。問無色界人者。何以故非列耶。答亦得言及化。
<lb ed="X" n="0279c24"/><lb ed="R095" n="0226a06"/>以攝許上。皆大乘中得受戒。若小乘遮難。所攝可知。
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0280a" n="0280a"/>
<lb ed="X" n="0280a01"/><lb ed="R095" n="0226a07"/>上言金剛神有二種。一者能現神身而護法神也。二
<lb ed="X" n="0280a02"/><lb ed="R095" n="0226a08"/>者以流氏佛迹爲金剛神也。受菩薩戒人隆鏡師云。
<lb ed="X" n="0280a03"/><lb ed="R095" n="0226a09"/>唯人道方正得受。上列畜生黃門鬼神等者。且約菩
<lb ed="X" n="0280a04"/><lb ed="R095" n="0226a10"/>薩等。由願爲及化。故現種種身。而先所受戒。爲欲還
<lb ed="X" n="0280a05"/><lb ed="R095" n="0226a11"/>令明露。故受菩薩戒。故作是說。所以得知其然者。瑜
<lb ed="X" n="0280a06"/><lb ed="R095" n="0226a12"/>伽論菩薩地決擇中云。唯人道方得受菩薩戒故。皆
<lb ed="X" n="0280a07"/><lb ed="R095" n="0226a13"/>名第一淸淨者。者有三義。一者若受持菩薩戒者。永
<lb ed="X" n="0280a08"/><lb ed="R095" n="0226a14"/>斷二障故。二者具自利利他二行故。三者望無上菩
<lb ed="X" n="0280a09"/><lb ed="R095" n="0226a15"/>提故。若受持二乘戒者。唯斷煩惱鄣故。唯自利行。非
<lb ed="X" n="0280a10"/><lb ed="R095" n="0226a16"/>利他行故。唯望盡形壽。非望無上菩提故。今此菩薩
<lb ed="X" n="0280a11"/><lb ed="R095" n="0226a17"/>戒者。有如是三種。勝於二乘義。故言第一。所言淸淨
<lb ed="X" n="0280a12"/><lb ed="R095" n="0226a18"/>者。當時雖未淸淨二障。而有令淸淨二障菩提心。故
<lb ed="X" n="0280a13"/><lb ed="R095" n="0226b01"/>言淸淨。餘如經六種性。菩薩雖具有二障。而有令淸
<lb ed="X" n="0280a14"/><lb ed="R095" n="0226b02"/>淨二障菩提心。故言淸淨二障。序分竟在於前。</p>
<lb ed="X" n="0280a15"/><lb ed="R095" n="0226b03"/><p xml:id="pX38p0280a1501">佛吿諸佛子以下第二正說分。於中有二。先明十重。
<lb ed="X" n="0280a16"/><lb ed="R095" n="0226b04"/>後明四十八輕戒。先中卽有三。一者總釋初學。二者
<lb ed="X" n="0280a17"/><lb ed="R095" n="0226b05"/>佛吿佛子若自殺以下。別解制止。三者若有犯者以
<lb ed="X" n="0280a18"/><lb ed="R095" n="0226b06"/>下。總結重制。先中亦有三段。一者擧數標名。二勸物
<lb ed="X" n="0280a19"/><lb ed="R095" n="0226b07"/>誦學。三者總結勸學。</p>
<lb ed="X" n="0280a20"/><lb ed="R095" n="0226b08"/><p xml:id="pX38p0280a2001">第二勸物誦學中有二。初擧非勸誦。後擧人勸誦。所
<lb ed="X" n="0280a21"/><lb ed="R095" n="0226b09"/>言非菩薩者。發不誦戒心故。約心故言非菩薩。不謂
<lb ed="X" n="0280a22"/><lb ed="R095" n="0226b10"/>永不菩薩。故非菩薩亦熟行。故言非佛種子。不謂永
<lb ed="X" n="0280a23"/><lb ed="R095" n="0226b11"/>非佛子。故非佛種子。一云。成佛者。具一切種智故。方
<lb ed="X" n="0280a24"/><lb ed="R095" n="0226b12"/>成佛故。發不誦戒不善心故。不具種智故。爲非種子。
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0280b" n="0280b"/>
<lb ed="X" n="0280b01"/><lb ed="R095" n="0226b13"/>發不誦戒心者。犯輕垢罪。若趣餘勝業時故。旣作此
<lb ed="X" n="0280b02"/><lb ed="R095" n="0226b14"/>事後方誦戒者無犯。亦若不作不誦心。雖起誦。而由
<lb ed="X" n="0280b03"/><lb ed="R095" n="0226b15"/>鈍根故。不得誦者無犯。若小乘者。若作不誦念者。作
<lb ed="X" n="0280b04"/><lb ed="R095" n="0226b16"/>意以後卽犯不學罪。若無知罪者。五歲以後方犯也。
<lb ed="X" n="0280b05"/><lb ed="R095" n="0226b17"/>餘義同上。所言十重波羅提木叉者。不持此十重戒
<lb ed="X" n="0280b06"/><lb ed="R095" n="0226b18"/>者。不得名波羅提木叉。若能持者。有離縛義故。</p>
<lb ed="X" n="0280b07"/><lb ed="R095" n="0227a01"/><p xml:id="pX38p0280b0701">此下第二別餘制止。於中十戒故。則爲十段。第一不
<lb ed="X" n="0280b08"/><lb ed="R095" n="0227a02"/>煞戒。是卽約止持行爲名。亦名煞戒。此約作犯非爲
<lb ed="X" n="0280b09"/><lb ed="R095" n="0227a03"/>名。以此下衆戒相及二種名。准上可知。此戒中有三
<lb ed="X" n="0280b10"/><lb ed="R095" n="0227a04"/>段。一佛吿佛子有擧人表體。二者若自煞以下列事
<lb ed="X" n="0280b11"/><lb ed="R095" n="0227a05"/>明隨。三者而自以下擧非結過。初言佛吿佛子。此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0280001" n="0280001"/>擊
<lb ed="X" n="0280b12"/><lb ed="R095" n="0227a06"/>機之辭。若小乘等者。非聽菩薩戒機故非爲說故。有
<lb ed="X" n="0280b13"/><lb ed="R095" n="0227a07"/>機佛子方爲說菩薩戒。故言佛吿佛子。佛子者擧人
<lb ed="X" n="0280b14"/><lb ed="R095" n="0227a08"/>表體者。佛子者此表受體。故言表體。若自煞以下。明
<lb ed="X" n="0280b15"/><lb ed="R095" n="0227a09"/>隨行。譬如小乘中若比丘者。是表受體。共同戒以下
<lb ed="X" n="0280b16"/><lb ed="R095" n="0227a10"/>表隨行。具有受隨二戒。方得比丘故。是義亦爾。具有
<lb ed="X" n="0280b17"/><lb ed="R095" n="0227a11"/>受隨二義。方爲菩薩故。</p>
<lb ed="X" n="0280b18"/><lb ed="R095" n="0227a12"/><p xml:id="pX38p0280b1801">第二列事明隨中有二段。初列非。二者是菩薩以下。
<lb ed="X" n="0280b19"/><lb ed="R095" n="0227a13"/>明對治正行。亦此段名擧作持成止持。先列非中有
<lb ed="X" n="0280b20"/><lb ed="R095" n="0227a14"/>二段。先列重非。後乃至一切以下輕非。先中亦有二。
<lb ed="X" n="0280b21"/><lb ed="R095" n="0227a15"/>先列正非。後明具緣成業。</p>
<lb ed="X" n="0280b22"/><lb ed="R095" n="0227a16"/><p xml:id="pX38p0280b2201">明非中。先約三品衆生。現其罪輕重階降及大小同
<lb ed="X" n="0280b23"/><lb ed="R095" n="0227a17"/>失。後明斷命義。先上品衆生者。父母決定菩薩無學
<lb ed="X" n="0280b24"/><lb ed="R095" n="0227a18"/>聖人。若煞此上品者。犯重遮二罪。若論下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0280002" n="0280002"/>巳果者。涅
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0280c" n="0280c"/>
<lb ed="X" n="0280c01"/><lb ed="R095" n="0227b01"/>槃經中。下上二文不同。若依上文者。耆婆語阿闍世
<lb ed="X" n="0280c02"/><lb ed="R095" n="0227b02"/>王云。汝犯二逆。謂煞須陀洹及父故。若依下文者。唯
<lb ed="X" n="0280c03"/><lb ed="R095" n="0227b03"/>取無學果而爲逆。不取下三果故。不定中品者。凡夫
<lb ed="X" n="0280c04"/><lb ed="R095" n="0227b04"/>人道。煞此中品者。唯犯重不犯逆。以天爲中品者。且
<lb ed="X" n="0280c05"/><lb ed="R095" n="0227b05"/>約大乘故。若約小乘者。煞天者犯蘭。下品者。非人畜
<lb ed="X" n="0280c06"/><lb ed="R095" n="0227b06"/>生。煞此下品者。唯犯輕垢罪。非犯重罪。若煞邪見人
<lb ed="X" n="0280c07"/><lb ed="R095" n="0227b07"/>道者。大地遣機菩薩無罪。唯福。若新學菩薩者。犯輕
<lb ed="X" n="0280c08"/><lb ed="R095" n="0227b08"/>垢罪。若小乘者。煞人者犯重。煞天非人者犯第三聚。
<lb ed="X" n="0280c09"/><lb ed="R095" n="0227b09"/>煞畜生者犯第六篇。</p>
<lb ed="X" n="0280c10"/><lb ed="R095" n="0227b10"/><p xml:id="pX38p0280c1001">第二明斷命根者。三衆不同。若薩婆多衆。離五陰異。
<lb ed="X" n="0280c11"/><lb ed="R095" n="0227b11"/>有非色非心命根法。破惟五陰時。兼破彼命根。故犯
<lb ed="X" n="0280c12"/><lb ed="R095" n="0227b12"/>煞戒。若成實宗者。色心相續斷以爲命。以先世業爲
<lb ed="X" n="0280c13"/><lb ed="R095" n="0227b13"/>根。令斷色心相續。故犯煞戒也。此宗者。色心相續中。
<lb ed="X" n="0280c14"/><lb ed="R095" n="0227b14"/>雖假立命根。而離色心。無別命根法體。若大乘者有
<lb ed="X" n="0280c15"/><lb ed="R095" n="0227b15"/>三說。一云。法界爲命根。一云。以賴耶識爲命根。一云。
<lb ed="X" n="0280c16"/><lb ed="R095" n="0227b16"/>賴耶識分位中假立以爲命根。後二說中。若就通門
<lb ed="X" n="0280c17"/><lb ed="R095" n="0227b17"/>者。初說好。若約別者。後說亦好。約別門者。雖非薩婆
<lb ed="X" n="0280c18"/><lb ed="R095" n="0227b18"/>多命根。非心實有體。而賴耶識以上非色非心命根
<lb ed="X" n="0280c19"/><lb ed="R095" n="0228a01"/>法。假立非無故。能斷此假立命。故犯煞戒。不論斷賴
<lb ed="X" n="0280c20"/><lb ed="R095" n="0228a02"/>耶識。故爲犯煞戒。賴耶識不可斷法故。自煞中作五
<lb ed="X" n="0280c21"/><lb ed="R095" n="0228a03"/>句。成罪輕重及大小乘同異。謂一者人作人想。大小
<lb ed="X" n="0280c22"/><lb ed="R095" n="0228a04"/>同重心境相當故。二者人非人疑。若小乘者。僧祇律
<lb ed="X" n="0280c23"/><lb ed="R095" n="0228a05"/>云犯重。若四分律犯蘭。解云。僧祇律者。約半疑於人
<lb ed="X" n="0280c24"/><lb ed="R095" n="0228a06"/>境義故。若四分者。約疑於非人境義故。若通趣二境
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0281a" n="0281a"/>
<lb ed="X" n="0281a01"/><lb ed="R095" n="0228a07"/>中疑義者。重得二罪。大乘者犯重。三者人作非人想。
<lb ed="X" n="0281a02"/><lb ed="R095" n="0228a08"/>小乘若約轉想者。前方便犯第三聚。後心者煞非人
<lb ed="X" n="0281a03"/><lb ed="R095" n="0228a09"/>之方便故吉。若大乘者。前後二心皆犯輕垢罪。若約
<lb ed="X" n="0281a04"/><lb ed="R095" n="0228a10"/>本迷論者。始終中不作煞人。心爲机木迷者。大小同
<lb ed="X" n="0281a05"/><lb ed="R095" n="0228a11"/>全無罪。迷於非罪境故。人迷爲机木迷者。是不可學
<lb ed="X" n="0281a06"/><lb ed="R095" n="0228a12"/>迷。不以學所知故。若雖本迷。而爲非人及畜生迷者。
<lb ed="X" n="0281a07"/><lb ed="R095" n="0228a13"/>趣罪境迷故。小乘者煞非人畜生之方便。故犯吉。若
<lb ed="X" n="0281a08"/><lb ed="R095" n="0228a14"/>大乘者。犯輕垢罪也。四者非人作人想。小乘犯第三
<lb ed="X" n="0281a09"/><lb ed="R095" n="0228a15"/>聚。煞人方便故。若大乘犯輕垢罪。五者非人作人疑。
<lb ed="X" n="0281a10"/><lb ed="R095" n="0228a16"/>小乘中若約半趣人疑義者。犯第三聚。若約半趣非
<lb ed="X" n="0281a11"/><lb ed="R095" n="0228a17"/>人疑義者。犯吉。大乘犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0281a12"/><lb ed="R095" n="0228a18"/><p xml:id="pX38p0281a1201">敎人煞者。小乘若爲我敎他人煞。定犯重。若敎他爲
<lb ed="X" n="0281a13"/><lb ed="R095" n="0228b01"/>汝煞人者。可蘭。雖無正文。而准於盜戒可然故。問三
<lb ed="X" n="0281a14"/><lb ed="R095" n="0228b02"/>蘭中何蘭耶。答敎他煞人。爲大衆蘭。若趣非人境敎
<lb ed="X" n="0281a15"/><lb ed="R095" n="0228b03"/>他煞者。對首蘭。敎他煞畜生者吉。此敎他殺者。大乘
<lb ed="X" n="0281a16"/><lb ed="R095" n="0228b04"/>爲我及爲汝。皆同犯重。能敎人三性心中犯重者。大
<lb ed="X" n="0281a17"/><lb ed="R095" n="0228b05"/>小同也。方便煞者。與藥墮胎煞兒等。亦死藥令食等。</p>
<lb ed="X" n="0281a18"/><lb ed="R095" n="0228b06"/><p xml:id="pX38p0281a1801">讚嘆煞中有三。一者見修善人語言。汝宜修善時速
<lb ed="X" n="0281a19"/><lb ed="R095" n="0228b07"/>死。若久生者。怨過意緣造意業乎。彼人聽此語。故卽
<lb ed="X" n="0281a20"/><lb ed="R095" n="0228b08"/>死也。二者見作意業人語言。汝宜罪小作時速死。若
<lb ed="X" n="0281a21"/><lb ed="R095" n="0228b09"/>久生者。彌可多作意業故。三者見老及病人語言。久
<lb ed="X" n="0281a22"/><lb ed="R095" n="0228b10"/>生久苦者。寧不如速死離苦。彼人等聽此三語故死。
<lb ed="X" n="0281a23"/><lb ed="R095" n="0228b11"/>能讚者死重。大小同犯。見作隨喜者。見煞人者隨喜
<lb ed="X" n="0281a24"/><lb ed="R095" n="0228b12"/>故。彼人見我喜心故。造煞業故。能隨喜人犯重。謂如
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0281b" n="0281b"/>
<lb ed="X" n="0281b01"/><lb ed="R095" n="0228b13"/>律云。彼鳩度河邊中。如來爲衆比丘說不淨觀時。比
<lb ed="X" n="0281b02"/><lb ed="R095" n="0228b14"/>丘等由習此觀故。支離眞身心。爾時一比丘語勿力
<lb ed="X" n="0281b03"/><lb ed="R095" n="0228b15"/>迦比丘中言。我衣鉢與汝。汝煞我故。彼勿力迦比丘
<lb ed="X" n="0281b04"/><lb ed="R095" n="0228b16"/>者卽煞。煞竟往至河邊。洗刀時中。魔有河中現。隨喜
<lb ed="X" n="0281b05"/><lb ed="R095" n="0228b17"/>語言。善哉善哉。汝比丘能度未度人。比丘聞此言竟。
<lb ed="X" n="0281b06"/><lb ed="R095" n="0228b18"/>自然比丘以爲功德。往至於諸比丘所。語言。未度人
<lb ed="X" n="0281b07"/><lb ed="R095" n="0229a01"/>來。我今度之。爾時未離欲人捨死。旣離欲比丘等皆
<lb ed="X" n="0281b08"/><lb ed="R095" n="0229a02"/>欲死。故勿力迦比丘者煞六十箇比丘。布薩日中小
<lb ed="X" n="0281b09"/><lb ed="R095" n="0229a03"/>集故。佛知而問云。今日者何故人小有耶。餘比丘釋
<lb ed="X" n="0281b10"/><lb ed="R095" n="0229a04"/>言。勿力迦比丘煞故人少。此勿力迦者。由彼魔喜煞
<lb ed="X" n="0281b11"/><lb ed="R095" n="0229a05"/>故。以是如等爲喜煞。陀羅尼經云。此隨喜煞者。第六
<lb ed="X" n="0281b12"/><lb ed="R095" n="0229a06"/>重戒也。若旣死以後喜者。大乘中犯輕垢罪。若小乘
<lb ed="X" n="0281b13"/><lb ed="R095" n="0229a07"/>者吉。乃至者取瞋煞。如唯識論云。由仙人發瞋心故。
<lb ed="X" n="0281b14"/><lb ed="R095" n="0229a08"/>護此仙人。袖雨石雨令滅。摩迦陀國等上列者。明身
<lb ed="X" n="0281b15"/><lb ed="R095" n="0229a09"/>之煞。此瞋煞者。意業煞。下言呪煞者。謂口業煞。言煞
<lb ed="X" n="0281b16"/><lb ed="R095" n="0229a10"/>者。神中可呪故。彼神往煞人。及可呪尸。令執刀故。彼
<lb ed="X" n="0281b17"/><lb ed="R095" n="0229a11"/>尸往煞人等件。右非爲九句。方便煞中有三種故。此
<lb ed="X" n="0281b18"/><lb ed="R095" n="0229a12"/>九逕於三品衆生者。爲二十七戒。若望所煞。一切衆
<lb ed="X" n="0281b19"/><lb ed="R095" n="0229a13"/>生無量故。戒亦無量。正列非相竟。</p>
<lb ed="X" n="0281b20"/><lb ed="R095" n="0229a14"/><p xml:id="pX38p0281b2001">煞業以下。第二明具緣戒業。此戒中滿五緣者成正
<lb ed="X" n="0281b21"/><lb ed="R095" n="0229a15"/>業。一者人境。若趣非人等境。有輕垢罪故。二者人想。
<lb ed="X" n="0281b22"/><lb ed="R095" n="0229a16"/>雖趣人境。而爲非人等想者。輕垢罪故。三者發煞人
<lb ed="X" n="0281b23"/><lb ed="R095" n="0229a17"/>心。謂若始終中不發煞心。而若不知有人。故射山非
<lb ed="X" n="0281b24"/><lb ed="R095" n="0229a18"/>人等。亦雖無煞心。而悞墮重物煞等。全無罪故。四者
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0281c" n="0281c"/>
<lb ed="X" n="0281c01"/><lb ed="R095" n="0229b01"/>發方便。若不起方便者。輕垢故。問若前故意等。餘緣
<lb ed="X" n="0281c02"/><lb ed="R095" n="0229b02"/>具起。而煞刹那中。不作心時悞等。犯何罪。答小乘者
<lb ed="X" n="0281c03"/><lb ed="R095" n="0229b03"/>第三聚。大乘犯輕垢也。五者斷命根。若不斷命根者。
<lb ed="X" n="0281c04"/><lb ed="R095" n="0229b04"/>輕垢罪故。五緣中初二者爲緣。第三一爲因。第四一
<lb ed="X" n="0281c05"/><lb ed="R095" n="0229b05"/>爲業。第五一爲法。疏云。以煞具刀杖等爲法。然而無
<lb ed="X" n="0281c06"/><lb ed="R095" n="0229b06"/>合於義。若雖無刀杖等具。而得煞故。是故以命根爲
<lb ed="X" n="0281c07"/><lb ed="R095" n="0229b07"/>法。若無命根法者。不成煞業。故五緣中若闕因者。全
<lb ed="X" n="0281c08"/><lb ed="R095" n="0229b08"/>無罪。若闕緣一一互闕者。得輕垢罪也。言乃至者。兼
<lb ed="X" n="0281c09"/><lb ed="R095" n="0229b09"/>取煞畜生輕垢罪。故言乃至。不得故煞者。爲欲簡悞
<lb ed="X" n="0281c10"/><lb ed="R095" n="0229b10"/>煞等。故言故煞。若無心而悞煞者。唯有業道。而無犯
<lb ed="X" n="0281c11"/><lb ed="R095" n="0229b11"/>戒罪故。是以下擧作持行成止持。謂常習脩悲心者。
<lb ed="X" n="0281c12"/><lb ed="R095" n="0229b12"/>由作持欲成止持。不煞戒故。或有由止持故成作持。
<lb ed="X" n="0281c13"/><lb ed="R095" n="0229b13"/>謂說戒自怨等法。爲欲作時故。能先息諸事。出沙彌
<lb ed="X" n="0281c14"/><lb ed="R095" n="0229b14"/>等。有餘行之法故。或以作犯成止持犯。謂違於未誦
<lb ed="X" n="0281c15"/><lb ed="R095" n="0229b15"/>戒時。莫誦學他文故。先學戒故。或有由止持故成作
<lb ed="X" n="0281c16"/><lb ed="R095" n="0229b16"/>犯。謂今俱人爲作煞生業故。不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0281001" n="0281001"/>顯見比丘等。此戒中
<lb ed="X" n="0281c17"/><lb ed="R095" n="0229b17"/>擧作持行者成止持。不何有明作持善行義。爲攝善
<lb ed="X" n="0281c18"/><lb ed="R095" n="0229b18"/>法戒。十重戒皆律儀戒故。下衆戒中有擧止持而成
<lb ed="X" n="0281c19"/><lb ed="R095" n="0230a01"/>作持。亦有擧作持成止持。亦有擧作犯非及成止持
<lb ed="X" n="0281c20"/><lb ed="R095" n="0230a02"/>戒。或有擧止犯非而及成作持戒。不可得言。律儀戒
<lb ed="X" n="0281c21"/><lb ed="R095" n="0230a03"/>有擧作持故。爲攝正法戒。乃至擧止持行故。以攝善
<lb ed="X" n="0281c22"/><lb ed="R095" n="0230a04"/>法戒爲攝律儀。雖然戒戒每隨至處。釋通慈悲者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0281002" n="0281002"/>是
<lb ed="X" n="0281c23"/><lb ed="R095" n="0230a05"/>謂攝衆生戒。隨行孝是何。謂律儀戒。隨行順心者何。
<lb ed="X" n="0281c24"/><lb ed="R095" n="0230a06"/>謂攝善法戒。隨行方便者。謂四攝等行也。救者救而
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0282a" n="0282a"/>
<lb ed="X" n="0282a01"/><lb ed="R095" n="0230a07"/>離苦。名爲救護者。而護念令得利故。名護自恣者是。
<lb ed="X" n="0282a02"/><lb ed="R095" n="0230a08"/>何自內心中發熾共等。決意者。非直發內心。亦能表
<lb ed="X" n="0282a03"/><lb ed="R095" n="0230a09"/>決意。而無怖疑。故言決意也。波羅夷者。翻名雖有墮。
<lb ed="X" n="0282a04"/><lb ed="R095" n="0230a10"/>不如處斷頭等多名。而僧祇律所明極意義。當於此
<lb ed="X" n="0282a05"/><lb ed="R095" n="0230a11"/>經文。彼律云。極意有三義。第一退沒。謂若犯此戒者。
<lb ed="X" n="0282a06"/><lb ed="R095" n="0230a12"/>道果中無分故。此義卽當於下文云。若有犯者。不得
<lb ed="X" n="0282a07"/><lb ed="R095" n="0230a13"/>現身發菩提心。乃至十發趣十長養十金剛十地佛
<lb ed="X" n="0282a08"/><lb ed="R095" n="0230a14"/>性常住妙果。二者不共住。謂若犯此戒。說戒自恣等
<lb ed="X" n="0282a09"/><lb ed="R095" n="0230a15"/>二種羯摩中。不得成僧中是數故。此義卽當於下之
<lb ed="X" n="0282a10"/><lb ed="R095" n="0230a16"/>若有犯者亦失國王位轉輪聖位。失比丘比丘尼。三
<lb ed="X" n="0282a11"/><lb ed="R095" n="0230a17"/>者名墮落。謂若犯此戒者。捨身以後。落在<name role="" type="person">阿鼻地獄</name>
<lb ed="X" n="0282a12"/><lb ed="R095" n="0230a18"/>故。此義卽當於下云。若有犯者墮三惡道中二劫三
<lb ed="X" n="0282a13"/><lb ed="R095" n="0230b01"/>劫不聞父母三寶名字也。此戒中作四句。略簡持犯。
<lb ed="X" n="0282a14"/><lb ed="R095" n="0230b02"/>一者有煞人而一向福非罪。謂達輪機菩薩故。能規
<lb ed="X" n="0282a15"/><lb ed="R095" n="0230b03"/>機不煞者。不可度之機故。煞者一向福非罪。如經云。
<lb ed="X" n="0282a16"/><lb ed="R095" n="0230b04"/>雖煞五百波羅門而無罪。唯得攝等。二者或有煞人
<lb ed="X" n="0282a17"/><lb ed="R095" n="0230b05"/>而非罪非福。謂悞及迷煞等。唯有業道故。無犯戒罪
<lb ed="X" n="0282a18"/><lb ed="R095" n="0230b06"/>故。三者有唯輕非重。謂此戒中兼立煞下品衆生等。
<lb ed="X" n="0282a19"/><lb ed="R095" n="0230b07"/>四者唯重非輕。謂此戒正所立重戒四句中。上句唯
<lb ed="X" n="0282a20"/><lb ed="R095" n="0230b08"/>福非罪。次句非罪非福。後二句唯罪非福。</p>
<lb ed="X" n="0282a21"/><lb ed="R095" n="0230b09"/><p xml:id="pX38p0282a2101">第二偷盜戒。亦名不偷盜戒。得名所以准上可解。於
<lb ed="X" n="0282a22"/><lb ed="R095" n="0230b10"/>中卽有三段。一者擧人表體。二列事明理。三者擧非
<lb ed="X" n="0282a23"/><lb ed="R095" n="0230b11"/>結過。亦此段名擧非結罪。名小段者。與前戒無異。所
<lb ed="X" n="0282a24"/><lb ed="R095" n="0230b12"/>盜且約三主物。明罪輕重及大小同異。三主物者。一
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0282b" n="0282b"/>
<lb ed="X" n="0282b01"/><lb ed="R095" n="0230b13"/>三寶物。二人物三非人物。於中先明小乘義。後辨大
<lb ed="X" n="0282b02"/><lb ed="R095" n="0230b14"/>乘物。</p>
<lb ed="X" n="0282b03"/><lb ed="R095" n="0230b15"/><p xml:id="pX38p0282b0301">言三寶物者。盜佛物者。正望佛邊無盜罪。由佛於物
<lb ed="X" n="0282b04"/><lb ed="R095" n="0230b16"/>無我我所心。無物害心。故但犯蘭。以同非人物攝。故
<lb ed="X" n="0282b05"/><lb ed="R095" n="0230b17"/>涅槃云。造立佛寺。用珠花髣供養。不同趣取。若知不
<lb ed="X" n="0282b06"/><lb ed="R095" n="0230b18"/>知皆犯蘭。若有守護主者。三寶物邊皆結重罪。無護
<lb ed="X" n="0282b07"/><lb ed="R095" n="0231a01"/>主望斷本施主福邊結罪。故鼻奈耶律云。若盜佛塔
<lb ed="X" n="0282b08"/><lb ed="R095" n="0231a02"/>聲聞塔等幡蓋時。望斷本施主福邊結罪。故十誦云。盜
<lb ed="X" n="0282b09"/><lb ed="R095" n="0231a03"/>佛寶物精舍中供養具。若守護者計價成犯。若盜佛
<lb ed="X" n="0282b10"/><lb ed="R095" n="0231a04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0282001" n="0282001"/>後等必盜而供養無犯。薩婆多云。盜佛故。十誦中。盜
<lb ed="X" n="0282b11"/><lb ed="R095" n="0231a05"/>舍利並淨心供養。自作作志言。彼亦是師。我亦是師。
<lb ed="X" n="0282b12"/><lb ed="R095" n="0231a06"/>如是意者。非犯摩得伽云。盜佛後舍利不滿五錢故
<lb ed="X" n="0282b13"/><lb ed="R095" n="0231a07"/>蘭若。滿五犯重。次盜法者。法是非情。無我所心。律中
<lb ed="X" n="0282b14"/><lb ed="R095" n="0231a08"/>結重者。望守護主結也。文云。時有比丘。盜他經卷。以
<lb ed="X" n="0282b15"/><lb ed="R095" n="0231a09"/>言計紙墨結重。佛語無價。故十誦摩得伽薩婆多。至
<lb ed="X" n="0282b16"/><lb ed="R095" n="0231a10"/>同望護主結罪。盜經五分六計紙墨盡。功滿五錢犯
<lb ed="X" n="0282b17"/><lb ed="R095" n="0231a11"/>重。摩得伽云。偷經物滿五得重。不滿犯輕。法源律師
<lb ed="X" n="0282b18"/><lb ed="R095" n="0231a12"/>云。此論文盜經者同於盜佛後以忌心盜者犯罪。然
<lb ed="X" n="0282b19"/><lb ed="R095" n="0231a13"/>錢主唯取犯罪文。不取元犯文也。次盜僧物者。有護
<lb ed="X" n="0282b20"/><lb ed="R095" n="0231a14"/>主者。同上結重。然僧物有之四種。一者常住。常住。謂
<lb ed="X" n="0282b21"/><lb ed="R095" n="0231a15"/>衆僧厨庫寺舍衆具花果樹林田園僕畜生口等。以
<lb ed="X" n="0282b22"/><lb ed="R095" n="0231a16"/>體通十方。不可分用。總望衆僧。如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0282002" n="0282002"/>段重。二者十方常
<lb ed="X" n="0282b23"/><lb ed="R095" n="0231a17"/>住。如僧衆供僧常食。體通十方。唯局本衆。若有護寺
<lb ed="X" n="0282b24"/><lb ed="R095" n="0231a18"/>主者。望主結重。同共盜損。應得輕罪。僧祇云。若持僧
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0282c" n="0282c"/>
<lb ed="X" n="0282c01"/><lb ed="R095" n="0231b01"/>衆長食遮房得蘭。善見云。若取僧物如<anchor xml:id="nkr_note_add_0282c0101" n="0282c0101"/><anchor xml:id="beg0282c0101" n="0282c0101"/>己<anchor xml:id="end0282c0101"/>物。行用與
<lb ed="X" n="0282c02"/><lb ed="R095" n="0231b02"/>之同蘭若。盜心取隨宜多少結<anchor xml:id="nkr_note_orig_0282003" n="0282003"/>罪是名第五大賊。善
<lb ed="X" n="0282c03"/><lb ed="R095" n="0231b03"/>見云。不打鐘食僧食者犯盜。三者現前現前。必盜此
<lb ed="X" n="0282c04"/><lb ed="R095" n="0231b04"/>物。望本主結重。若多人共物。一人守護。亦望護主結
<lb ed="X" n="0282c05"/><lb ed="R095" n="0231b05"/>罪。四者十方現前。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0282c0501" n="0282c0501"/><anchor xml:id="beg0282c0501" n="0282c0501"/>已<anchor xml:id="end0282c0501"/>五衆輕物也。善生經云。盜亡
<lb ed="X" n="0282c06"/><lb ed="R095" n="0231b06"/>比丘物。若未羯摩。從十方僧得罪。輕計謂人不滿五
<lb ed="X" n="0282c07"/><lb ed="R095" n="0231b07"/>但犯蘭。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0282c0701" n="0282c0701"/><anchor xml:id="beg0282c0701" n="0282c0701"/>已<anchor xml:id="end0282c0701"/>羯摩者。望現前僧得罪重。謂人數有限
<lb ed="X" n="0282c08"/><lb ed="R095" n="0231b08"/>對可滿五重。亦三寶互用及餘諸事。如廣鈔說。二者
<lb ed="X" n="0282c09"/><lb ed="R095" n="0231b09"/>若盜人物者。若盜五錢以上者犯重。不滿五者犯蘭。
<lb ed="X" n="0282c10"/><lb ed="R095" n="0231b10"/>三者盜非人物有三種。一天謂蘭。二鬼神亦犯蘭。三
<lb ed="X" n="0282c11"/><lb ed="R095" n="0231b11"/>者盜畜生物者。若盜師子殘者無罪。無顧思故。餘畜
<lb ed="X" n="0282c12"/><lb ed="R095" n="0231b12"/>生物者皆吉。若有護主者皆犯重。</p>
<lb ed="X" n="0282c13"/><lb ed="R095" n="0231b13"/><p xml:id="pX38p0282c1301">後明大乘義者。前所明種種物。若小乘中爲重者。同
<lb ed="X" n="0282c14"/><lb ed="R095" n="0231b14"/>得重。若小乘爲下罪者。皆得輕垢罪也。同戒學故。自
<lb ed="X" n="0282c15"/><lb ed="R095" n="0231b15"/>盜中作五句分別。一者有主有主想。大小同重。心境
<lb ed="X" n="0282c16"/><lb ed="R095" n="0231b16"/>相當故。二者有主物無主物疑。小乘僧祇重。四分蘭。
<lb ed="X" n="0282c17"/><lb ed="R095" n="0231b17"/>大乘重。三者有主物無主物想。小乘轉想者得蘭。大
<lb ed="X" n="0282c18"/><lb ed="R095" n="0231b18"/>乘輕垢罪。若本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0282004" n="0282004"/>迷者。大小同無罪。四者無主物有主
<lb ed="X" n="0282c19"/><lb ed="R095" n="0232a01"/>想者。小乘中蘭。大乘中得輕垢。五者無主物有主疑。
<lb ed="X" n="0282c20"/><lb ed="R095" n="0232a02"/>小乘得蘭。大乘得輕。敎人盜者。小乘敎他爲汝盜者
<lb ed="X" n="0282c21"/><lb ed="R095" n="0232a03"/>犯蘭。若爲我汝盜者滿五錢者犯重。不滿五犯蘭。大
<lb ed="X" n="0282c22"/><lb ed="R095" n="0232a04"/>乘者敎他爲我及爲汝皆同犯重。方便盜者。盜空識
<lb ed="X" n="0282c23"/><lb ed="R095" n="0232a05"/>等。爲敢爲行。買他惜地故。修他地種木及作屋故。令
<lb ed="X" n="0282c24"/><lb ed="R095" n="0232a06"/>彼人地先用等。故言盜空識。有伎藝人。與僧方令授
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0283a" n="0283a"/>
<lb ed="X" n="0283a01"/><lb ed="R095" n="0232a07"/>敎。故以方便妄言與僧。而旣學以後不與價者。盜彼
<lb ed="X" n="0283a02"/><lb ed="R095" n="0232a08"/>人智。故計價犯罪。大小同制。明具緣成業中。滿六緣
<lb ed="X" n="0283a03"/><lb ed="R095" n="0232a09"/>者成正業。一者人物。謂盜非人畜生物犯輕故。二者
<lb ed="X" n="0283a04"/><lb ed="R095" n="0232a10"/>人物想者。爲非人等物想盜者得輕故。三者發盜心。
<lb ed="X" n="0283a05"/><lb ed="R095" n="0232a11"/>若始終中不發盜心者無罪也。四者重物。若不滿五
<lb ed="X" n="0283a06"/><lb ed="R095" n="0232a12"/>得輕故。五者起方便不起方便者。是輕垢罪故。六離
<lb ed="X" n="0283a07"/><lb ed="R095" n="0232a13"/>本處若不離本處者。順方便輕垢罪故。不成應成業
<lb ed="X" n="0283a08"/><lb ed="R095" n="0232a14"/>故。於中初二爲緣。第四重物。第六離本處爲法。第三
<lb ed="X" n="0283a09"/><lb ed="R095" n="0232a15"/>發盜心爲因。第五起方便爲業。若闕因者。全無罪緣。
<lb ed="X" n="0283a10"/><lb ed="R095" n="0232a16"/>一一<g ref="#CB28575">㸦</g>犯輕垢罪。呪盜者。可呪取他物等。問五錢者
<lb ed="X" n="0283a11"/><lb ed="R095" n="0232a17"/>此國價以准者必幾耶。答以大大銅錢爲五。若小錢
<lb ed="X" n="0283a12"/><lb ed="R095" n="0232a18"/>十六者。准於大錢。五六爲三十。故合八十。八十小錢
<lb ed="X" n="0283a13"/><lb ed="R095" n="0232b01"/>者。准五錢。此國以准者。八斗米也。然盜重物。應作四
<lb ed="X" n="0283a14"/><lb ed="R095" n="0232b02"/>句。一有盜五錢。故得重。謂盜非貴非賤時五錢故。二
<lb ed="X" n="0283a15"/><lb ed="R095" n="0232b03"/>者有盜五錢。而輕非重。謂盜賤時。三者有盜五錢不
<lb ed="X" n="0283a16"/><lb ed="R095" n="0232b04"/>足。而重非輕。謂盜貴時錢。四者有盜五錢不足。故犯
<lb ed="X" n="0283a17"/><lb ed="R095" n="0232b05"/>輕非重。謂正盜輕物。言乃至者。兼廣取盜草木等輕
<lb ed="X" n="0283a18"/><lb ed="R095" n="0232b06"/>罪。故言乃至。亦廣從人物至於鬼神等物。故言乃至。
<lb ed="X" n="0283a19"/><lb ed="R095" n="0232b07"/>鬼神者。一云。人中名鬼。天中名神。一云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0283a1901" n="0283a1901"/><anchor xml:id="beg0283a1901" n="0283a1901"/>諂<anchor xml:id="end0283a1901"/>曲不安名
<lb ed="X" n="0283a20"/><lb ed="R095" n="0232b08"/>鬼。有不思議隱術名神。有主劫賊物者。彼人旣爲其
<lb ed="X" n="0283a21"/><lb ed="R095" n="0232b09"/>物以後還奪者。賊復奪賊故。計錢能奪人犯重。大小
<lb ed="X" n="0283a22"/><lb ed="R095" n="0232b10"/>同制。不得故盜者。爲以簡悞。爲自物取。及爲無主物
<lb ed="X" n="0283a23"/><lb ed="R095" n="0232b11"/>取。爲親友物取等。無罪。故言故盜。所言應生佛性。以
<lb ed="X" n="0283a24"/><lb ed="R095" n="0232b12"/>衆生爲佛性故。經云法界流轉五道。故名衆生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0283001" n="0283001"/>故。於
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0283b" n="0283b"/>
<lb ed="X" n="0283b01"/><lb ed="R095" n="0232b13"/>中亦作四句蕳持犯。一者雖盜五錢而福非罪。謂達
<lb ed="X" n="0283b02"/><lb ed="R095" n="0232b14"/>輪機菩薩故以盜物可度機。故盜物也。二者雖盜而
<lb ed="X" n="0283b03"/><lb ed="R095" n="0232b15"/>非罪非福。謂爲無主取等釋。三者唯輕非重。謂此戒
<lb ed="X" n="0283b04"/><lb ed="R095" n="0232b16"/>兼所立盜草木及神物等輕垢罪。四者唯重非輕。謂
<lb ed="X" n="0283b05"/><lb ed="R095" n="0232b17"/>此戒中正所立重戒。此四句中。初一句唯福非罪。次
<lb ed="X" n="0283b06"/><lb ed="R095" n="0232b18"/>一句非福非罪。後二句一向罪不福。</p>
<lb ed="X" n="0283b07"/><lb ed="R095" n="0233a01"/><p xml:id="pX38p0283b0701">第三不婬戒。亦名婬戒。大小五衆同學。於中有三段。
<lb ed="X" n="0283b08"/><lb ed="R095" n="0233a02"/>一擧人表體。二者擧非明說。三者擧非結過。仲段中
<lb ed="X" n="0283b09"/><lb ed="R095" n="0233a03"/>有二。先正列非。第二而菩薩應以下明說。列非中亦
<lb ed="X" n="0283b10"/><lb ed="R095" n="0233a04"/>有二。先列重非。後列輕非。先中亦有二。先正列非。後
<lb ed="X" n="0283b11"/><lb ed="R095" n="0233a05"/>明具緣成業。初自婬中作五句。一者正道正道想。大
<lb ed="X" n="0283b12"/><lb ed="R095" n="0233a06"/>小同重。二者正道非道疑。大小同重。三者正道非道
<lb ed="X" n="0283b13"/><lb ed="R095" n="0233a07"/>想。大小同重。何故他戒者。第三句爲輕罪。而此戒通
<lb ed="X" n="0283b14"/><lb ed="R095" n="0233a08"/>爲重者。若就業道門者。輕於煞戒。然而婬者。衆罪起
<lb ed="X" n="0283b15"/><lb ed="R095" n="0233a09"/>之根本故。極重過故急制。三句正道中。行婬者皆爲
<lb ed="X" n="0283b16"/><lb ed="R095" n="0233a10"/>重。四者非道道想。小乘第三聚。大乘輕垢。五者非道
<lb ed="X" n="0283b17"/><lb ed="R095" n="0233a11"/>道疑。小乘者第三聚。大乘犯輕也。敎人婬者。若小乘
<lb ed="X" n="0283b18"/><lb ed="R095" n="0233a12"/>者。自利爲先。故敎人婬者。自行無染義。故犯第三聚。
<lb ed="X" n="0283b19"/><lb ed="R095" n="0233a13"/>若此人彼人相通者。第二篇。大乘以利他行爲先。故
<lb ed="X" n="0283b20"/><lb ed="R095" n="0233a14"/>敎人中雖自行無染。而染他人義極重。故同犯重。何
<lb ed="X" n="0283b21"/><lb ed="R095" n="0233a15"/>況媒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0283002" n="0283002"/>稼也。言乃至一切女人者。雖皆正境。而從人女。
<lb ed="X" n="0283b22"/><lb ed="R095" n="0233a16"/>至畜生等。故言乃至。約出家菩薩。故言一切。謂出家
<lb ed="X" n="0283b23"/><lb ed="R095" n="0233a17"/>菩薩正邪二種婬皆斷故女。而無非正重境。故言一
<lb ed="X" n="0283b24"/><lb ed="R095" n="0233a18"/>切也。女人中三道。謂大小道及口也。天中二道。謂大
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0283c" n="0283c"/>
<lb ed="X" n="0283c01"/><lb ed="R095" n="0233b01"/>行道及口。六重境也。所言不得故婬者。爲料簡怨家
<lb ed="X" n="0283c02"/><lb ed="R095" n="0233b02"/>所逼。與境合而三時不受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0283003" n="0283003"/>及睡眠時中他人所犯。而
<lb ed="X" n="0283c03"/><lb ed="R095" n="0233b03"/>始終中無罪。故言不得故婬。言具緣者。四緣者成正
<lb ed="X" n="0283c04"/><lb ed="R095" n="0233b04"/>業。一者正道。若行於非道。是輕罪故。二者有染心。怨
<lb ed="X" n="0283c05"/><lb ed="R095" n="0233b05"/>家所逼。雖合境。而於三時。無染心。全無罪故。三者起
<lb ed="X" n="0283c06"/><lb ed="R095" n="0233b06"/>方便。四者令境不合於境。是輕罪故。於中初以爲緣。
<lb ed="X" n="0283c07"/><lb ed="R095" n="0233b07"/>次爲目。第三爲業。第四爲法。若闕緣者輕非重。若闕
<lb ed="X" n="0283c08"/><lb ed="R095" n="0233b08"/>因者全無罪。亦約正道。蕳輕重者。犯人女重。犯畜生
<lb ed="X" n="0283c09"/><lb ed="R095" n="0233b09"/>等女者而業道輕。亦約人道論者。犯出家者爲重。犯
<lb ed="X" n="0283c10"/><lb ed="R095" n="0233b10"/>在家者爲輕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0283004" n="0283004"/>重。持戒破戒亦爾。下言乃至畜生女及
<lb ed="X" n="0283c11"/><lb ed="R095" n="0233b11"/>非道行婬者。約在家菩薩。故作是說。謂若在家菩薩
<lb ed="X" n="0283c12"/><lb ed="R095" n="0233b12"/>者。不斷正婬。雖然非道行者。同邪婬故。然而邪婬有
<lb ed="X" n="0283c13"/><lb ed="R095" n="0233b13"/>二種。一者非道故邪婬。二者非分故邪婬。先中亦有
<lb ed="X" n="0283c14"/><lb ed="R095" n="0233b14"/>曰謂。雖犯自分。而以非理行婬者。不應理故。二者非
<lb ed="X" n="0283c15"/><lb ed="R095" n="0233b15"/>處故。謂若塔寺有三寶處。若父母側中。若日月光中。
<lb ed="X" n="0283c16"/><lb ed="R095" n="0233b16"/>師僧側中等類。二者非時故。謂月六齋。年三中。有胎
<lb ed="X" n="0283c17"/><lb ed="R095" n="0233b17"/>時。兒生以後一月以還。月血出時等。三者法護故。謂
<lb ed="X" n="0283c18"/><lb ed="R095" n="0233b18"/>犯受一日戒時。四者非道故。謂除常小道。犯於四大
<lb ed="X" n="0283c19"/><lb ed="R095" n="0234a01"/>行道等。優婆塞戒經云。未雖出夫家。其婢中非道中
<lb ed="X" n="0283c20"/><lb ed="R095" n="0234a02"/>行婬故。犯邪婬等。此四雖皆犯非輕。而犯自分。非他
<lb ed="X" n="0283c21"/><lb ed="R095" n="0234a03"/>分故。輕垢罪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0283005" n="0283005"/>重。後中亦有三。一者法護故。謂犯於出
<lb ed="X" n="0283c22"/><lb ed="R095" n="0234a04"/>家五衆及受出家戒等。二者人護故。謂母夫與所護
<lb ed="X" n="0283c23"/><lb ed="R095" n="0234a05"/>故。三非類故。謂犯非人畜生等故。故方等陀羅尼經
<lb ed="X" n="0283c24"/><lb ed="R095" n="0234a06"/>云。犯禽獸者是邪婬故。此三莫問正道非道。皆犯重
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0284a" n="0284a"/>
<lb ed="X" n="0284a01"/><lb ed="R095" n="0234a07"/>戒。是非分故。問何故在家菩薩不斷正婬。答優婆塞
<lb ed="X" n="0284a02"/><lb ed="R095" n="0234a08"/>戒經云。若得物者四分。以一分與父母妻子。以一分
<lb ed="X" n="0284a03"/><lb ed="R095" n="0234a09"/>販賣。以二分畜積。故知有自妻。亦仁王經云。輪王有
<lb ed="X" n="0284a04"/><lb ed="R095" n="0234a10"/>百子及千子故。輪王者從地前至於第十地菩薩。故
<lb ed="X" n="0284a05"/><lb ed="R095" n="0234a11"/>知在家僧菩薩者。不斷正婬非道二種。第一以小道
<lb ed="X" n="0284a06"/><lb ed="R095" n="0234a12"/>爲正道。口大行二道爲非道。二者以三道爲正道。以
<lb ed="X" n="0284a07"/><lb ed="R095" n="0234a13"/>餘身分爲非道。犯婬不正道故也。若約出家菩薩及
<lb ed="X" n="0284a08"/><lb ed="R095" n="0234a14"/>比丘等中。皆以三道正道故犯重。餘身分者犯輕。若
<lb ed="X" n="0284a09"/><lb ed="R095" n="0234a15"/>在家菩薩所言行於非道故爲邪者。非謂以餘身分
<lb ed="X" n="0284a10"/><lb ed="R095" n="0234a16"/>爲非道。口大行二道皆爲非道。故言邪婬也。六親者。
<lb ed="X" n="0284a11"/><lb ed="R095" n="0234a17"/>高祖等。第四父亦子子故爲六。母中亦爾。若第四父
<lb ed="X" n="0284a12"/><lb ed="R095" n="0234a18"/>母以後技出者。皆爲六親也。此中作四句簡持犯。一
<lb ed="X" n="0284a13"/><lb ed="R095" n="0234b01"/>者有雖犯婬而一向福非罪。謂如文殊等。達機菩薩
<lb ed="X" n="0284a14"/><lb ed="R095" n="0234b02"/>故應現婬男身得度者。卽現婬男婬女身。能令之度
<lb ed="X" n="0284a15"/><lb ed="R095" n="0234b03"/>故。如<name role="" type="person">文殊師利</name>巡行經中廣說。大菩薩者無然故。
<lb ed="X" n="0284a16"/><lb ed="R095" n="0234b04"/>亦無不然故淨名經佛道品中云。若菩薩行非道。是
<lb ed="X" n="0284a17"/><lb ed="R095" n="0234b05"/>菩薩通達佛道故。二者亦有犯婬而非罪福。謂狂心
<lb ed="X" n="0284a18"/><lb ed="R095" n="0234b06"/>亂心傷心等。及不去時。他人所犯。怨家所逼。而三時
<lb ed="X" n="0284a19"/><lb ed="R095" n="0234b07"/>不受樂等。亦任母亂。阿難犯婬等類。三一向輕罪故
<lb ed="X" n="0284a20"/><lb ed="R095" n="0234b08"/>非重。謂出家菩薩犯輕身分等。在家菩薩雖自分故
<lb ed="X" n="0284a21"/><lb ed="R095" n="0234b09"/>而非理故犯輕罪等。四者唯重非輕。謂此戒正所立
<lb ed="X" n="0284a22"/><lb ed="R095" n="0234b10"/>重戒也。</p>
<lb ed="X" n="0284a23"/><lb ed="R095" n="0234b11"/><p xml:id="pX38p0284a2301">第四妄語戒。亦名不妄語戒。大小同制。七衆共學。三
<lb ed="X" n="0284a24"/><lb ed="R095" n="0234b12"/>段同前戒。若說過人法作大妄語者。正犯重。若小妄
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0284b" n="0284b"/>
<lb ed="X" n="0284b01"/><lb ed="R095" n="0234b13"/>語者輕罪。故此戒中兼所立。﹂自妄語者。應作五句。一
<lb ed="X" n="0284b02"/><lb ed="R095" n="0234b14"/>者大妄語妄語想大小同重。心境相當故。二者大妄
<lb ed="X" n="0284b03"/><lb ed="R095" n="0234b15"/>語小妄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0284001" n="0284001"/>語疑小無僧祇犯重。心分者蘭。大乘亦重。三
<lb ed="X" n="0284b04"/><lb ed="R095" n="0234b16"/>者大妄語小妄語想。小乘第三聚。大乘輕罪。四者小
<lb ed="X" n="0284b05"/><lb ed="R095" n="0234b17"/>妄語大妄語想。小乘第三聚。大乘輕罪。五者小妄語
<lb ed="X" n="0284b06"/><lb ed="R095" n="0234b18"/>爲大妄語疑。小乘第三聚。大乘輕罪。敎人妄語。小乘
<lb ed="X" n="0284b07"/><lb ed="R095" n="0235a01"/>望自利故。若爲吾汝妄語者一向重。若不望自利而
<lb ed="X" n="0284b08"/><lb ed="R095" n="0235a02"/>爲汝妄語者。敎大比丘妄語者得重。下沙彌等令敎
<lb ed="X" n="0284b09"/><lb ed="R095" n="0235a03"/>妄語者第三聚。若大乘者。爲汝及爲吾皆一向重。方
<lb ed="X" n="0284b10"/><lb ed="R095" n="0235a04"/>便妄語者。雖不口說大妄語。而現種種事。餘人令解。
<lb ed="X" n="0284b11"/><lb ed="R095" n="0235a05"/>是得聖法。故言存於得名利也。言方便妄語也。如律
<lb ed="X" n="0284b12"/><lb ed="R095" n="0235a06"/>中說。龍來天來供養我等也。緣起如律中廣說。此比
<lb ed="X" n="0284b13"/><lb ed="R095" n="0235a07"/>丘者。大妄語時。卽犯妄語重。以後得物時。卽犯方便
<lb ed="X" n="0284b14"/><lb ed="R095" n="0235a08"/>盜重也。具緣中滿七緣成重。一對成人對成非人等
<lb ed="X" n="0284b15"/><lb ed="R095" n="0235a09"/>者。輕罪故。二者人想作非人想者。輕罪故。三者自知
<lb ed="X" n="0284b16"/><lb ed="R095" n="0235a10"/>未得若旣得想者。亦輕垢故。四者起顚誑心。若始終
<lb ed="X" n="0284b17"/><lb ed="R095" n="0235a11"/>迷心。全無罪故。五者說得得人法。六者言業了了。七
<lb ed="X" n="0284b18"/><lb ed="R095" n="0235a12"/>者前人<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b1801" n="0284b1801"/><anchor xml:id="beg0284b1801" n="0284b1801"/>已<anchor xml:id="end0284b1801"/>解。於中初二第七一爲緣。第三爲法。第四
<lb ed="X" n="0284b19"/><lb ed="R095" n="0235a13"/>因。第五第六爲業。若闕因全無罪。闕緣亦有。無有輕
<lb ed="X" n="0284b20"/><lb ed="R095" n="0235a14"/>罪也。乃至者。大妄語至小妄語。故言乃至。不見言見
<lb ed="X" n="0284b21"/><lb ed="R095" n="0235a15"/>者。見聞覺知者中。且取見者。八種小妄者犯輕罪。亦
<lb ed="X" n="0284b22"/><lb ed="R095" n="0235a16"/>綺語兩舌麤語皆得輕罪也。又身口互造得罪也。如
<lb ed="X" n="0284b23"/><lb ed="R095" n="0235a17"/>檀越造寺言。阿難漢者入我寺。若不者莫入時中。不
<lb ed="X" n="0284b24"/><lb ed="R095" n="0235a18"/>得阿羅漢而入去耶。又問汝得聖法耶。時中現首身
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0284c" n="0284c"/>
<lb ed="X" n="0284c01"/><lb ed="R095" n="0235b01"/>相故。犯大妄語重也。文言正語者。取八種正言也。正
<lb ed="X" n="0284c02"/><lb ed="R095" n="0235b02"/>見者。通者取無貪等三善根也。亦作四句。一者唯福
<lb ed="X" n="0284c03"/><lb ed="R095" n="0235b03"/>非罪。謂達機菩薩以妄語度衆生等。二者非罪非福。
<lb ed="X" n="0284c04"/><lb ed="R095" n="0235b04"/>謂狂亂心中說等。三者唯輕非重。謂此戒兼立小妄
<lb ed="X" n="0284c05"/><lb ed="R095" n="0235b05"/>語等。四者唯重非輕。謂此戒中所正立大妄語也。以
<lb ed="X" n="0284c06"/><lb ed="R095" n="0235b06"/>此上四戒者。大小同學。七衆共制。</p>
<lb ed="X" n="0284c07"/><lb ed="R095" n="0235b07"/><p xml:id="pX38p0284c0701">第五酤酒戒。亦名不酤酒戒。大小同制小乘上二衆
<lb ed="X" n="0284c08"/><lb ed="R095" n="0235b08"/>同一切販賣。犯第三篇。下三衆者。犯第五篇。大乘中
<lb ed="X" n="0284c09"/><lb ed="R095" n="0235b09"/>酤酒七衆同犯重。若尸遺等煞生具等犯輕垢。若如
<lb ed="X" n="0284c10"/><lb ed="R095" n="0235b10"/>法物販賣者。在家菩薩不制未離生活業。故優婆塞
<lb ed="X" n="0284c11"/><lb ed="R095" n="0235b11"/>戒經云。所得物一分販賣故。酒量者。小乘若四分者。
<lb ed="X" n="0284c12"/><lb ed="R095" n="0235b12"/>能醉人以爲限。若十誦者。若作爲酒者。醉不醉皆爲
<lb ed="X" n="0284c13"/><lb ed="R095" n="0235b13"/>犯限。地持論者有三種。謂<g ref="#CB01919">糓</g>酒藥酒草酒。草酒者。蒲
<lb ed="X" n="0284c14"/><lb ed="R095" n="0235b14"/>桃作而醉人等。藥酒者。獨活等草以作等。此名爲眞
<lb ed="X" n="0284c15"/><lb ed="R095" n="0235b15"/>酒者。衆罪起之緣者。以後飮酒戒說也。所言一切酒
<lb ed="X" n="0284c16"/><lb ed="R095" n="0235b16"/>者。取似酒。謂甘酒酢糟酒等類。仲云。甘酢糟麵酒。謂
<lb ed="X" n="0284c17"/><lb ed="R095" n="0235b17"/>麵粉以酒漬干能醉人也。自酤酒中作五句。一者眞
<lb ed="X" n="0284c18"/><lb ed="R095" n="0235b18"/>酒眞酒想犯重。二者眞酒眞酒疑亦重。三者眞酒非
<lb ed="X" n="0284c19"/><lb ed="R095" n="0236a01"/>眞酒想。若轉想想犯輕。若起於非酒境本迷。全無罪。
<lb ed="X" n="0284c20"/><lb ed="R095" n="0236a02"/>若起於似酒境迷者。犯輕垢罪。四非酒眞酒想輕。五
<lb ed="X" n="0284c21"/><lb ed="R095" n="0236a03"/>非眞酒眞酒疑。輕。敎人大乘中爲吾爲汝皆重。小乘
<lb ed="X" n="0284c22"/><lb ed="R095" n="0236a04"/>二皆販賣戒。具緣者。七緣成重。一所與人與非人者
<lb ed="X" n="0284c23"/><lb ed="R095" n="0236a05"/>輕故。二人想爲非人想輕故。三者眞酒似酒者輕故。
<lb ed="X" n="0284c24"/><lb ed="R095" n="0236a06"/>四者發酤酒想不發酤意者無罪故。五者與彼人。六
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0285a" n="0285a"/>
<lb ed="X" n="0285a01"/><lb ed="R095" n="0236a07"/>者取價。七彼人飮。於中初二第七一爲緣。第四一爲
<lb ed="X" n="0285a02"/><lb ed="R095" n="0236a08"/>因。第三一爲法。第五六爲業。明達者。照理爲明。知事
<lb ed="X" n="0285a03"/><lb ed="R095" n="0236a09"/>者爲達。亦通門言。一云。以三達爲達亦有四句。一唯
<lb ed="X" n="0285a04"/><lb ed="R095" n="0236a10"/>福非罪。達機菩薩。二非罪非福。謂爲藥作酒。與他人
<lb ed="X" n="0285a05"/><lb ed="R095" n="0236a11"/>取價。取價故非福。藥酒故非罪。三者唯輕非重。此我
<lb ed="X" n="0285a06"/><lb ed="R095" n="0236a12"/>中兼立似酒等。四者唯婬非輕。此戒中正所立酤眞
<lb ed="X" n="0285a07"/><lb ed="R095" n="0236a13"/>酒等。</p>
<lb ed="X" n="0285a08"/><lb ed="R095" n="0236a14"/><p xml:id="pX38p0285a0801">第六意心說同法人過戒。大小不同。若小乘者。以自
<lb ed="X" n="0285a09"/><lb ed="R095" n="0236a15"/>利爲先故。以無根重罪。誹謗者爲第二篇。擧虗事謗
<lb ed="X" n="0285a10"/><lb ed="R095" n="0236a16"/>他心過重故。若以有根過傍他者。擧意事謗故。心過
<lb ed="X" n="0285a11"/><lb ed="R095" n="0236a17"/>輕故。犯第三篇。若大乘者。以利他爲先故。若擧實事
<lb ed="X" n="0285a12"/><lb ed="R095" n="0236a18"/>謗他者。破他事得成故。損他義過重故。以有根重。爲
<lb ed="X" n="0285a13"/><lb ed="R095" n="0236b01"/>此重戒。若擧無根者。雖傍他而破他事不成故。損他
<lb ed="X" n="0285a14"/><lb ed="R095" n="0236b02"/>義過輕。故爲第十三輕垢罪。若小乘者。以無根重罪
<lb ed="X" n="0285a15"/><lb ed="R095" n="0236b03"/>謗者。犯第二篇。擧有根重及無根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0285001" n="0285001"/>第二篇謗者。犯第
<lb ed="X" n="0285a16"/><lb ed="R095" n="0236b04"/>三篇。於中段有三。第一擧人表體。二者列事明理。三
<lb ed="X" n="0285a17"/><lb ed="R095" n="0236b05"/>擧非結過。仲中有二。先正列非。後示對治正行。先中
<lb ed="X" n="0285a18"/><lb ed="R095" n="0236b06"/>亦有二。先正列非。後明略具緣成業。若簡所謗人者。
<lb ed="X" n="0285a19"/><lb ed="R095" n="0236b07"/>受菩薩戒四衆重過。謂以出家比丘及比丘尼在家
<lb ed="X" n="0285a20"/><lb ed="R095" n="0236b08"/>二衆有根十重七逆等謗。正犯此重戒。若擧輕罪謗
<lb ed="X" n="0285a21"/><lb ed="R095" n="0236b09"/>者犯輕罪。若謗聲聞者。擧上二衆有根初篇。過謗者
<lb ed="X" n="0285a22"/><lb ed="R095" n="0236b10"/>同犯此重戒。擧上二衆輕罪。或及下衆有根重及輕
<lb ed="X" n="0285a23"/><lb ed="R095" n="0236b11"/>罪。謗者皆犯。兼立輕垢罪也。﹂自說中有五句。一麤罪
<lb ed="X" n="0285a24"/><lb ed="R095" n="0236b12"/>麤罪想犯重。二麤罪麤罪疑犯重。三者麤罪非麤罪
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0285b" n="0285b"/>
<lb ed="X" n="0285b01"/><lb ed="R095" n="0236b13"/>想。若約轉想者。犯輕垢罪。若本迷者。超於非境。全無
<lb ed="X" n="0285b02"/><lb ed="R095" n="0236b14"/>罪。若超於小罪境迷者。犯輕罪。四者非麤罪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0285002" n="0285002"/>爲麤罪
<lb ed="X" n="0285b03"/><lb ed="R095" n="0236b15"/>想犯輕。五者於罪爲麤罪疑。犯輕罪。敎人說過中。敎
<lb ed="X" n="0285b04"/><lb ed="R095" n="0236b16"/>他爲我謗他。及爲汝謗他。皆犯重罪。滿八緣成重。一
<lb ed="X" n="0285b05"/><lb ed="R095" n="0236b17"/>同戒七衆同法上二衆謗此以外道及同法下三衆
<lb ed="X" n="0285b06"/><lb ed="R095" n="0236b18"/>等者。犯輕罪故。二者同戒同法者想。三有嗔垢心。若
<lb ed="X" n="0285b07"/><lb ed="R095" n="0237a01"/>無犯心等說者。犯輕罪故。四者意是有想。五七逆十
<lb ed="X" n="0285b08"/><lb ed="R095" n="0237a02"/>重重過。若輕罪謗者。犯輕罪故。六者向人說若向非
<lb ed="X" n="0285b09"/><lb ed="R095" n="0237a03"/>人說。是輕罪故。七言詞了了。八者所人<anchor xml:id="nkr_note_add_0285b0901" n="0285b0901"/><anchor xml:id="beg0285b0901" n="0285b0901"/>已<anchor xml:id="end0285b0901"/>解也。初二
<lb ed="X" n="0285b10"/><lb ed="R095" n="0237a04"/>及第四第六並四爲緣。第三一爲因。第五爲法。後二
<lb ed="X" n="0285b11"/><lb ed="R095" n="0237a05"/>爲業。外道惡人謂以四空定爲涅槃故。非勝爲勝。亦
<lb ed="X" n="0285b12"/><lb ed="R095" n="0237a06"/>持牛戒等非道故。由此見於自他增長惡見故。墮惡
<lb ed="X" n="0285b13"/><lb ed="R095" n="0237a07"/>趣故。言惡人也。二乘惡人者。如來依非無門。爲有說
<lb ed="X" n="0285b14"/><lb ed="R095" n="0237a08"/>言。由妄執故。計爲惡有傍。大乘聖典由此見故。自及
<lb ed="X" n="0285b15"/><lb ed="R095" n="0237a09"/>他人令墮惡趣。故爲惡人。若非執小爲實謗大乘者。
<lb ed="X" n="0285b16"/><lb ed="R095" n="0237a10"/>不名惡人非法者。若外道以非勝爲勝。若二乘者以
<lb ed="X" n="0285b17"/><lb ed="R095" n="0237a11"/>非究竟敎。執爲究竟。違於大乘修多羅。離邊現故非
<lb ed="X" n="0285b18"/><lb ed="R095" n="0237a12"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0285003" n="0285003"/>仲者。<g ref="#CB02494">䟦</g>闍子十種非<anchor xml:id="note_star_1" n="0285003" type="star"/>仲事等。亦有四句。一唯福非罪。
<lb ed="X" n="0285b19"/><lb ed="R095" n="0237a13"/>違機菩薩。二者非福非罪。狂心等說也。三者唯輕非
<lb ed="X" n="0285b20"/><lb ed="R095" n="0237a14"/>量。謂此戒兼所立。擧有招輕罪等謗。四唯重非輕。正
<lb ed="X" n="0285b21"/><lb ed="R095" n="0237a15"/>此戒所立重戒等也。</p>
<lb ed="X" n="0285b22"/><lb ed="R095" n="0237a16"/><p xml:id="pX38p0285b2201">第七自讚毀他戒。亦名爲利讚毀戒。此戒七衆同制。
<lb ed="X" n="0285b23"/><lb ed="R095" n="0237a17"/>大小共學。段同前戒。於中五句現意。一者不望利。唯
<lb ed="X" n="0285b24"/><lb ed="R095" n="0237a18"/>自讚非毀他。唯犯輕。二不望利。唯毀他非自讚。犯輕。
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0285c" n="0285c"/>
<lb ed="X" n="0285c01"/><lb ed="R095" n="0237b01"/>三望五錢以下利。自讚毀他。犯輕。四者望五錢以上
<lb ed="X" n="0285c02"/><lb ed="R095" n="0237b02"/>利。自讚毀他。正犯此戒。五者發望五錢以上利。意擧
<lb ed="X" n="0285c03"/><lb ed="R095" n="0237b03"/>重意過。自讚毀他。犯此戒及前戒二重。問不望利而
<lb ed="X" n="0285c04"/><lb ed="R095" n="0237b04"/>具作自讚毀他二種何耶。答但犯輕垢罪。亦問雖望
<lb ed="X" n="0285c05"/><lb ed="R095" n="0237b05"/>五錢以上利。而自讚毀他。互闕何耶。答應重。問何以
<lb ed="X" n="0285c06"/><lb ed="R095" n="0237b06"/>得知。望五錢以上利。方犯此戒也。答持地論云。望利
<lb ed="X" n="0285c07"/><lb ed="R095" n="0237b07"/>意自讚毀他。犯衆多犯故。知五以下者犯輕罪。五錢
<lb ed="X" n="0285c08"/><lb ed="R095" n="0237b08"/>以上方犯重。若有望五錢以上意。自讚毀他者。錢得
<lb ed="X" n="0285c09"/><lb ed="R095" n="0237b09"/>不得。此重戒耶。潤法師之得五錢。方犯此重戒。若得
<lb ed="X" n="0285c10"/><lb ed="R095" n="0237b10"/>錢者重。犯此及盜戒二重。</p>
<lb ed="X" n="0285c11"/><lb ed="R095" n="0237b11"/><p xml:id="pX38p0285c1101">自讚毀他。四分律中有六種。一者卑姓家生。二者行
<lb ed="X" n="0285c12"/><lb ed="R095" n="0237b12"/>業亦卑。三者伎術工功亦卑。四者汝是犯過。五汝多
<lb ed="X" n="0285c13"/><lb ed="R095" n="0237b13"/>結使。六者若盲若禿瞎人也。自讚中及此六讚自言。
<lb ed="X" n="0285c14"/><lb ed="R095" n="0237b14"/>我勝於彼者可解。此六種中。若小乘皆第三篇。大乘
<lb ed="X" n="0285c15"/><lb ed="R095" n="0237b15"/>此六中若貪故。自讚毀他皆正犯此重戒。於中分別。
<lb ed="X" n="0285c16"/><lb ed="R095" n="0237b16"/>第四擧過者。若擧重有根者。犯前戒及此戒二重。若
<lb ed="X" n="0285c17"/><lb ed="R095" n="0237b17"/>不望利者。第四擧過者。有根重者。犯前戒。不犯此戒
<lb ed="X" n="0285c18"/><lb ed="R095" n="0237b18"/>也。若擧無根重過。有根輕過。及餘五種者。皆輕垢罪。
<lb ed="X" n="0285c19"/><lb ed="R095" n="0238a01"/>非重。亦有以善法。唯酉罵汝練若。乃至坐禪等。小乘
<lb ed="X" n="0285c20"/><lb ed="R095" n="0238a02"/>吉。大乘不望利犯輕垢。敎人讚毀同犯重。具滿六緣
<lb ed="X" n="0285c21"/><lb ed="R095" n="0238a03"/>者成重。一是同前七衆同法上二衆。二同喩同法人
<lb ed="X" n="0285c22"/><lb ed="R095" n="0238a04"/>想。三共淨利。四喩酉自說。五言詞了了。六前人聞知。
<lb ed="X" n="0285c23"/><lb ed="R095" n="0238a05"/>於中初二爲緣。第三爲因。第四爲法。後二爲業。應作
<lb ed="X" n="0285c24"/><lb ed="R095" n="0238a06"/>五句。一由慈心故。爲彼人令生信心。及菩提心故。自
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0286a" n="0286a"/>
<lb ed="X" n="0286a01"/><lb ed="R095" n="0238a07"/>讚毀他者。全無罪。二廩生愚癡口麤人。故無記心中
<lb ed="X" n="0286a02"/><lb ed="R095" n="0238a08"/>自讚毀他者。犯輕罪。此名不染汙犯。三由等之增恒
<lb ed="X" n="0286a03"/><lb ed="R095" n="0238a09"/>隱故。恨彼人故。自讚毀他者。亦犯輕垢罪。此名染汗
<lb ed="X" n="0286a04"/><lb ed="R095" n="0238a10"/>犯。四者貪五錢以上利益故。讚毀者犯重。五者由狂
<lb ed="X" n="0286a05"/><lb ed="R095" n="0238a11"/>亂散心等故。自讚毀他者。全無罪。文云。惡事自向<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a0501" n="0286a0501"/><anchor xml:id="beg0286a0501" n="0286a0501"/>己<anchor xml:id="end0286a0501"/>
<lb ed="X" n="0286a06"/><lb ed="R095" n="0238a12"/>好事與他者五句。不論上句。唯論下四句。故作是說
<lb ed="X" n="0286a07"/><lb ed="R095" n="0238a13"/>也。亦有四句。一者一向福非罪。謂達機菩薩及邪學
<lb ed="X" n="0286a08"/><lb ed="R095" n="0238a14"/>菩薩。而前五句上。初句由善心故讚毀小。二非福非
<lb ed="X" n="0286a09"/><lb ed="R095" n="0238a15"/>罪。謂亂心等類。三唯輕非重。謂望五錢以下利養。讚
<lb ed="X" n="0286a10"/><lb ed="R095" n="0238a16"/>毀等類。四唯重非輕。此戒正立望五錢以上利。讚毀
<lb ed="X" n="0286a11"/><lb ed="R095" n="0238a17"/>等也。</p>
<lb ed="X" n="0286a12"/><lb ed="R095" n="0238a18"/><p xml:id="pX38p0286a1201">第八慳惜加毀戒。此戒七衆同制。大小不同學。段同
<lb ed="X" n="0286a13"/><lb ed="R095" n="0238b01"/>於前。自慳中有五句。一貧人人人想犯重。二者貧人
<lb ed="X" n="0286a14"/><lb ed="R095" n="0238b02"/>富人疑犯重。三者貧人富人想者。若約轉想者。約前
<lb ed="X" n="0286a15"/><lb ed="R095" n="0238b03"/>心爲輕垢罪。若本迷者。始終中唯富人迷者。全無罪。
<lb ed="X" n="0286a16"/><lb ed="R095" n="0238b04"/>四富人而貧人想輕。五富人而貧人疑亦犯輕垢。﹂敎
<lb ed="X" n="0286a17"/><lb ed="R095" n="0238b05"/>人中爲我慳及爲汝慳。皆犯重。具緣。具六緣成重。一
<lb ed="X" n="0286a18"/><lb ed="R095" n="0238b06"/>是貧苦衆生。二貧苦想。三自有財珍。四者慳惜心。若
<lb ed="X" n="0286a19"/><lb ed="R095" n="0238b07"/>無此心。全無罪故。五不與財法。乃至一錢一句。六毀
<lb ed="X" n="0286a20"/><lb ed="R095" n="0238b08"/>辱。於中初二爲緣。第三一爲法。第四一爲因。第五第
<lb ed="X" n="0286a21"/><lb ed="R095" n="0238b09"/>六二爲業。一微塵法者。最小一句色中。最小微塵。以
<lb ed="X" n="0286a22"/><lb ed="R095" n="0238b10"/>色中最小。以譬於法中最小也。亦有四句。一慳與。唯
<lb ed="X" n="0286a23"/><lb ed="R095" n="0238b11"/>福非罪。達機菩薩。二非罪非福。本迷中一向爲富人
<lb ed="X" n="0286a24"/><lb ed="R095" n="0238b12"/>也。謂不與故非福。爲富人故非罪。三者唯輕非重。謂
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0286b" n="0286b"/>
<lb ed="X" n="0286b01"/><lb ed="R095" n="0238b13"/>前五句。第三句中前心中。作爲貧人而釋。富人想等
<lb ed="X" n="0286b02"/><lb ed="R095" n="0238b14"/>亦趣於富境。而爲貧人想及疑等。四者唯重非輕。正
<lb ed="X" n="0286b03"/><lb ed="R095" n="0238b15"/>此戒中所立重也。</p>
<lb ed="X" n="0286b04"/><lb ed="R095" n="0238b16"/><p xml:id="pX38p0286b0401">第九瞋打結恨戒。亦名瞋不受悔戒。七衆同制。大小
<lb ed="X" n="0286b05"/><lb ed="R095" n="0238b17"/>不同。段同於前戒。初自瞋中。應作五句。一者以自所
<lb ed="X" n="0286b06"/><lb ed="R095" n="0238b18"/>瞋事非理想犯重。二非理理疑亦犯重。三者非理理
<lb ed="X" n="0286b07"/><lb ed="R095" n="0239a01"/>想。若轉想犯輕罪。若本迷亦犯輕。四理非理想。五理
<lb ed="X" n="0286b08"/><lb ed="R095" n="0239a02"/>非理疑。共犯輕垢罪。所以者何。理那菩薩起瞋者。違
<lb ed="X" n="0286b09"/><lb ed="R095" n="0239a03"/>於大悲故也。﹂敎人瞋中。爲吾瞋及爲汝瞋。皆同犯重
<lb ed="X" n="0286b10"/><lb ed="R095" n="0239a04"/>也。滿七緣成重。是人若瞋非人是輕故。二人想。三起
<lb ed="X" n="0286b11"/><lb ed="R095" n="0239a05"/>瞋恚。四出麤語。五手杖打拍。六不受懺謝。七結恨不
<lb ed="X" n="0286b12"/><lb ed="R095" n="0239a06"/>捨。於中初二爲緣。第三一爲因。第四第五二爲法。後
<lb ed="X" n="0286b13"/><lb ed="R095" n="0239a07"/>二爲業。何知結恨不捨方成重者。持地論云。出惡口。
<lb ed="X" n="0286b14"/><lb ed="R095" n="0239a08"/>執木石。杖打拍等。而犯衆多犯。故知若不結恨。不捨
<lb ed="X" n="0286b15"/><lb ed="R095" n="0239a09"/>者。唯輕垢罪。非重。於中身業中執杖。亦口業中出惡
<lb ed="X" n="0286b16"/><lb ed="R095" n="0239a10"/>口。故方成重。若唯出惡口。嗔結恨不捨。向身業中不
<lb ed="X" n="0286b17"/><lb ed="R095" n="0239a11"/>執杖打等者。唯輕非重。或所向人作非理事故。具發
<lb ed="X" n="0286b18"/><lb ed="R095" n="0239a12"/>二業。及結恨不捨者。唯犯輕非重。若能瞋人非理。而
<lb ed="X" n="0286b19"/><lb ed="R095" n="0239a13"/>所嗔人理方正。結重業。亦作四句。一者唯福非罪。達
<lb ed="X" n="0286b20"/><lb ed="R095" n="0239a14"/>機菩薩。二非福非罪。謂狂心等類。三唯輕非重。謂此
<lb ed="X" n="0286b21"/><lb ed="R095" n="0239a15"/>戒中兼立諸瞋於非衆生等。四唯重非輕。正此戒中
<lb ed="X" n="0286b22"/><lb ed="R095" n="0239a16"/>立重戒也。</p>
<lb ed="X" n="0286b23"/><lb ed="R095" n="0239a17"/><p xml:id="pX38p0286b2301">第十謗三寶戒。七衆同制。大小不同。段前同戒也。謗
<lb ed="X" n="0286b24"/><lb ed="R095" n="0239a18"/>三寶故擧事現。其故略有四種。一者一闡提人由不
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0286c" n="0286c"/>
<lb ed="X" n="0286c01"/><lb ed="R095" n="0239b01"/>信障。故誹謗三寶。其故可解。二者外道心。非道爲道。
<lb ed="X" n="0286c02"/><lb ed="R095" n="0239b02"/>非法爲法故。謗佛法故。三者二乘人。以非究竟爲究
<lb ed="X" n="0286c03"/><lb ed="R095" n="0239b03"/>竟。謗大乘聖典。現其相者。其敎九敎經中。不說佛性
<lb ed="X" n="0286c04"/><lb ed="R095" n="0239b04"/>等。故不解佛。謂說法故執。不明佛性。敎謗大乘。明佛
<lb ed="X" n="0286c05"/><lb ed="R095" n="0239b05"/>性聖典故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0286001" n="0286001"/>除義可解。四者大乘。有空有二執。謂且擧
<lb ed="X" n="0286c06"/><lb ed="R095" n="0239b06"/>事現其相者。今說計師人佛依非無門。而假說諸有
<lb ed="X" n="0286c07"/><lb ed="R095" n="0239b07"/>故。如言取其義。故執計爲實有。亦依非有故。假說爲
<lb ed="X" n="0286c08"/><lb ed="R095" n="0239b08"/>無。亦如來若眞性者。俗諦之無。若論佛意。如說俗有。
<lb ed="X" n="0286c09"/><lb ed="R095" n="0239b09"/>以不得無相。故說爲有。而非得有相。故說爲有。是故
<lb ed="X" n="0286c10"/><lb ed="R095" n="0239b10"/>不動實際。建立諸法。亦如來說諸法空意者。不得有
<lb ed="X" n="0286c11"/><lb ed="R095" n="0239b11"/>相。故說爲空。而非得空相。故說名爲空。是故不壞假
<lb ed="X" n="0286c12"/><lb ed="R095" n="0239b12"/>名而說實相。彼人未解如是離有無中道。故入眞時。
<lb ed="X" n="0286c13"/><lb ed="R095" n="0239b13"/>卽排拔因果。故壞假名。方說實相故。卽成損識執。亦
<lb ed="X" n="0286c14"/><lb ed="R095" n="0239b14"/>出於俗時執。爲實有故。卽動實際。方建立諸法故。卽
<lb ed="X" n="0286c15"/><lb ed="R095" n="0239b15"/>成增益執。然而執如是相似計。謗佛廣大法門言。此
<lb ed="X" n="0286c16"/><lb ed="R095" n="0239b16"/>是彼非。以其遍計所執。望如來離邊定者。此空與佛
<lb ed="X" n="0286c17"/><lb ed="R095" n="0239b17"/>違。猶如天與地。然而執言。吾意合於如來意故。卽謗
<lb ed="X" n="0286c18"/><lb ed="R095" n="0239b18"/>佛寶。亦諸計非當於無。故說爲有。而此有計<anchor xml:id="nkr_note_orig_0286002" n="0286002"/>計。而無
<lb ed="X" n="0286c19"/><lb ed="R095" n="0240a01"/>非一如。故離言絕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0286003" n="0286003"/>慮。遍計而謗言實。如我所說故。卽
<lb ed="X" n="0286c20"/><lb ed="R095" n="0240a02"/>謗法寶。亦謗能說人言。我所說是實。彼人所說邪故。
<lb ed="X" n="0286c21"/><lb ed="R095" n="0240a03"/>卽謗僧行故。一詞卽通謗三寶。故犯重戒也。所以得
<lb ed="X" n="0286c22"/><lb ed="R095" n="0240a04"/>知犯重者。持地論云。謗菩薩藏。立相似法。自解若僧
<lb ed="X" n="0286c23"/><lb ed="R095" n="0240a05"/>地。解謗正法。而建立意相似法。故犯重。故知成重也。
<lb ed="X" n="0286c24"/><lb ed="R095" n="0240a06"/>敎人謗三寶同犯重。滿四緣成重業。一有邪解。二起
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0287a" n="0287a"/>
<lb ed="X" n="0287a01"/><lb ed="R095" n="0240a07"/>謗故意。三對人謗若對非人等謗者。犯輕垢罪故。四
<lb ed="X" n="0287a02"/><lb ed="R095" n="0240a08"/>前人領解如上。然而法師云。說邪計建立滿通。方成
<lb ed="X" n="0287a03"/><lb ed="R095" n="0240a09"/>重。若謗及說邪法。而非建立滿通者。犯輕垢罪。故謗
<lb ed="X" n="0287a04"/><lb ed="R095" n="0240a10"/>正法者。持地論中。若說邪法而不建立滿通者。輕故。
<lb ed="X" n="0287a05"/><lb ed="R095" n="0240a11"/>法師云。具滿盈緣者。七緣成重。一有內邪解。二所向
<lb ed="X" n="0287a06"/><lb ed="R095" n="0240a12"/>人境。三作人想。四說邪法。五建立滿通。六言詞了了。
<lb ed="X" n="0287a07"/><lb ed="R095" n="0240a13"/>七前人領解。於中初一爲因。第二第三爲緣。第四第
<lb ed="X" n="0287a08"/><lb ed="R095" n="0240a14"/>五爲法。後二爲業也。疏主者。無謗三寶人。但取外道
<lb ed="X" n="0287a09"/><lb ed="R095" n="0240a15"/>等人。然而不合於義。何以故。此戒者受佛戒人師。謗
<lb ed="X" n="0287a10"/><lb ed="R095" n="0240a16"/>三寶故。外道等不受菩薩戒故也。應作四句。一唯福
<lb ed="X" n="0287a11"/><lb ed="R095" n="0240a17"/>非罪。謂如涅槃經云。十聖外道等。達機菩薩而現外
<lb ed="X" n="0287a12"/><lb ed="R095" n="0240a18"/>道中。爲上首相。後與佛論議。現負相。將外道衆。入於
<lb ed="X" n="0287a13"/><lb ed="R095" n="0240b01"/>佛法等類。二者非罪非福。狂心等。三者唯輕非重。謂
<lb ed="X" n="0287a14"/><lb ed="R095" n="0240b02"/>謗正法。而不建立法等。亦向非人等謗正法。建立相
<lb ed="X" n="0287a15"/><lb ed="R095" n="0240b03"/>似法等類。四者唯重非輕。謂此戒中正所立重戒也。
<lb ed="X" n="0287a16"/><lb ed="R095" n="0240b04"/>此十重戒中。若約業道爲重者。以煞生爲重。損他義
<lb ed="X" n="0287a17"/><lb ed="R095" n="0240b05"/>極重故。若以過廣爲重者。以妄語爲重。誹聖人而言。
<lb ed="X" n="0287a18"/><lb ed="R095" n="0240b06"/>我作是聖故。所向境永苞十方凡聖人故。若以過重
<lb ed="X" n="0287a19"/><lb ed="R095" n="0240b07"/>爲重者。以婬戒爲重。起法罪業本故。﹂明十重中有三
<lb ed="X" n="0287a20"/><lb ed="R095" n="0240b08"/>中。先總釋勸學。二者別解制止竟在於前。</p>
<lb ed="X" n="0287a21"/><lb ed="R095" n="0240b09"/><p xml:id="pX38p0287a2101">此下第三總結重制。於中有三。第一明勸學重制。二
<lb ed="X" n="0287a22"/><lb ed="R095" n="0240b10"/>者若有犯者以下。明勸學觀處。其第三者總結勸學。
<lb ed="X" n="0287a23"/><lb ed="R095" n="0240b11"/>初中亦有二。先明所勸人。第二表所勸法。初言善學
<lb ed="X" n="0287a24"/><lb ed="R095" n="0240b12"/>者。菩薩能內有戒德故。亦外能於諸人作解﹂全無所
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0287b" n="0287b"/>
<lb ed="X" n="0287b01"/><lb ed="R095" n="0240b13"/>非全正故。名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0287001" n="0287001"/>名善學也。如是人非一。故言諸人者。言
<lb ed="X" n="0287b02"/><lb ed="R095" n="0240b14"/>不應一一犯如是微塵許。何況具之。犯十戒者有二
<lb ed="X" n="0287b03"/><lb ed="R095" n="0240b15"/>說。一云。一微塵許方便犯不可。何況具足犯來。重業
<lb ed="X" n="0287b04"/><lb ed="R095" n="0240b16"/>一一一一戒向不可犯。何況具犯十戒也。</p>
<lb ed="X" n="0287b05"/><lb ed="R095" n="0240b17"/><p xml:id="pX38p0287b0501">第二示處中亦有二。一者明失位。第二明受苦。初中
<lb ed="X" n="0287b06"/><lb ed="R095" n="0240b18"/>有二。先明失世間位。後示出世間位。所言國王者。謂
<lb ed="X" n="0287b07"/><lb ed="R095" n="0241a01"/>人中王。乃粟散王也。輪王位約別門者。十信位爲鐵
<lb ed="X" n="0287b08"/><lb ed="R095" n="0241a02"/>輪王。十解爲銅輪王。十行爲銀輪王。十迴向爲金輪
<lb ed="X" n="0287b09"/><lb ed="R095" n="0241a03"/>王。若約通門者。初地百寶輪王。二地千寶輪王。此門
<lb ed="X" n="0287b10"/><lb ed="R095" n="0241a04"/>中地前及地上十地皆輪王。如仁王經中乃至廣說。
<lb ed="X" n="0287b11"/><lb ed="R095" n="0241a05"/>失王位者。明失在家位。失比丘及尼位者。明失出家
<lb ed="X" n="0287b12"/><lb ed="R095" n="0241a06"/>位也。﹂第二明受苦中。言二三劫者。若依瓔珞經者。若
<lb ed="X" n="0287b13"/><lb ed="R095" n="0241a07"/>犯重人。於十劫中。入地獄也。解云。彼經者約小劫。故
<lb ed="X" n="0287b14"/><lb ed="R095" n="0241a08"/>爲十劫。此文中二三劫者。就大劫故。彼經云。犯重墮
<lb ed="X" n="0287b15"/><lb ed="R095" n="0241a09"/>地獄人者。一日中八萬四千生死<anchor xml:id="nkr_note_orig_0287002" n="0287002"/>亦也。八萬威儀品
<lb ed="X" n="0287b16"/><lb ed="R095" n="0241a10"/>中說者。譬如小乘律中二十餘卷中說。比丘及比丘
<lb ed="X" n="0287b17"/><lb ed="R095" n="0241a11"/>尼前。以後堅敎律。於更判說。此經亦然。後梵網經中。
<lb ed="X" n="0287b18"/><lb ed="R095" n="0241a12"/>先總說十重。後八萬威儀品中更廣說此十重戒。是
<lb ed="X" n="0287b19"/><lb ed="R095" n="0241a13"/>故示文處也。</p>
<lb ed="X" n="0287b20"/><lb ed="R095" n="0241a14"/>
<lb ed="X" n="0287b21"/><lb ed="R095" n="0241a15"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX38p0287b2101">去明治四十三年十二月。續藏經編集長中野達
<lb ed="X" n="0287b22"/><lb ed="R095" n="0241a16"/>慧師曰。此書者。希代之書。而於他家無所藏。請謄
<lb ed="X" n="0287b23"/><lb ed="R095" n="0241a17"/>寫之。以編入續藏。辰乃速應請求。許謄寫。且記其
<lb ed="X" n="0287b24"/><lb ed="R095" n="0241a18"/>事實以授焉。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0683.0287c" n="0287c"/>
<lb ed="X" n="0287c01"/><lb ed="R095" n="0241b01"/><p xml:id="pX38p0287c0101">于時明治四十有四年一月吉旦
<lb ed="X" n="0287c02" type="honorific"/><lb ed="R095" n="0241b02"/>四海唱道五十四傳燈沙門靜照日辰
<lb ed="X" n="0287c03"/><lb ed="R095" n="0241b03"/>謹識於日蓮宗大本山妙顯精舍方丈</p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0275a1401" to="#end0275a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0275a1501" to="#end0275a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0275a1601" to="#end0275a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0275a2301" to="#end0275a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0277b0401" to="#end0277b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0277b2001" to="#end0277b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0277b2201" to="#end0277b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0277c1101" to="#end0277c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0277c1501" to="#end0277c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0282c0101" to="#end0282c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0282c0501" to="#end0282c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0282c0701" to="#end0282c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0283a1901" to="#end0283a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0284b1801" to="#end0284b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0285b0901" to="#end0285b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0286a0501" to="#end0286a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0275001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0275001">補入所字</note>
<note n="0276001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0276001">一疑二</note>
<note n="0276002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0276002">門上入爲爲字見</note>
<note n="0277001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0277001">能字疑衍</note>
<note n="0278001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0278001">順字更勘</note>
<note n="0279001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0279001">之疑足</note>
<note n="0280001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0280001">擊疑擧</note>
<note n="0280002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0280002">巳疑三</note>
<note n="0281001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0281001">顯或欲歟字體不明</note>
<note n="0281002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0281002">是疑何</note>
<note n="0282001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0282001">後字更勘</note>
<note n="0282002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0282002">段字更勘</note>
<note n="0282003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0282003">插入罪字</note>
<note n="0282004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0282004">迷字更勘</note>
<note n="0283001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0283001">故疑身</note>
<note n="0283002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0283002">稼通嫁歟</note>
<note n="0283003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0283003">及疑樂</note>
<note n="0283004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0283004">重疑罪若詬</note>
<note n="0283005" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0283005">重字疑剩</note>
<note n="0284001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0284001">補入語字</note>
<note n="0285001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0285001">第等三字更勘</note>
<note n="0285002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0285002">爲疑非</note>
<note n="0285003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0285003 #note_star_1">仲疑律次同</note>
<note n="0286001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0286001">除疑餘</note>
<note n="0286002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0286002">計字更勘</note>
<note n="0286003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0286003">補入慮字</note>
<note n="0287001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0287001">名疑曰</note>
<note n="0287002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0287002">亦下疑有脫字</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0275a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0275a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0275a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0275a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0275a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0275a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0275a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0275a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0277b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0277b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0277b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0277b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0277b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0277b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0277c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0277c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0277c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0277c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0282c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0282c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0282c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0283a1901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0283a19.16" target="#nkr_note_add_0283a1901">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0284b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0285b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0286a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a0501">己【CB】，已【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>