<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X38n0693">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 693 梵網經玄義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 693 梵網經玄義</title>
			<author>明 智旭述　道昉訂</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">693</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">梵網經玄義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-09T08:22:23">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0606c" n="0606c"/>
<lb ed="X" n="0606c01"/>
<lb ed="X" n="0606c02"/><cb:docNumber>No. 693</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0606c03"/><lb ed="R060" n="0597a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>佛說梵網經菩薩心地品玄義</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0606c04"/><lb ed="R060" n="0597a02"/><byline cb:type="author">明　菩薩沙彌古吳　智旭　述</byline>
<lb ed="X" n="0606c05"/><lb ed="R060" n="0597a03"/><byline cb:type="other">菩薩比丘溫陵　道昉　訂</byline>
<lb ed="X" n="0606c06"/>
<lb ed="X" n="0606c07"/><lb ed="R060" n="0597a04"/><cb:div><p xml:id="pX38p0606c0701">夫道窮覺海。必稱性以垂慈。敎被羣機。必攝末而
<lb ed="X" n="0606c08"/><lb ed="R060" n="0597a05"/>歸本。是以界內界外。混之弗齊。行布圓融。類之不
<lb ed="X" n="0606c09"/><lb ed="R060" n="0597a06"/>隔。梵網經心地品者其衆生之本源。諸佛之慧命
<lb ed="X" n="0606c10"/><lb ed="R060" n="0597a07"/>乎。本源自性淸淨。故稱爲梵。慧命徧傳塵刹。故稱
<lb ed="X" n="0606c11"/><lb ed="R060" n="0597a08"/>爲網。萬法之所集起。故稱爲心。凡聖之所依持。故
<lb ed="X" n="0606c12"/><lb ed="R060" n="0597a09"/>稱爲地。約身。則舍那爲本。釋迦爲迹。約土。則華藏
<lb ed="X" n="0606c13"/><lb ed="R060" n="0597a10"/>爲本。此界爲迹。本迹雖殊。皆不離於梵網。約法。則
<lb ed="X" n="0606c14"/><lb ed="R060" n="0597a11"/>九處所說爲別。四禪今說爲總。約義。則次第行位
<lb ed="X" n="0606c15"/><lb ed="R060" n="0597a12"/>爲別。初心木叉爲總。總別雖殊。皆不出於心地。故
<lb ed="X" n="0606c16"/><lb ed="R060" n="0597a13"/>機緣初熟。乃接衆以覲本源。心地旣敷。仍秉法而
<lb ed="X" n="0606c17"/><lb ed="R060" n="0597a14"/>傳異界。示成正覺。卽廣演總中之別。還至菩提。爰
<lb ed="X" n="0606c18"/><lb ed="R060" n="0597a15"/>先敷別內之總至哉斯敎。尤返迷歸悟之要津。行
<lb ed="X" n="0606c19"/><lb ed="R060" n="0597a16"/>菩薩道之根本也。拈一品而知一部指歸。卽一部
<lb ed="X" n="0606c20"/><lb ed="R060" n="0597a17"/>而通一代儀法。觀一佛而徧知十方三世楷模。廼
<lb ed="X" n="0606c21"/><lb ed="R060" n="0597a18"/>紹先哲之芳規。補前聖之未備。將釋經文。先陳五
<lb ed="X" n="0606c22"/><lb ed="R060" n="0597b01"/>義。一釋名二顯體。三明宗。四辨用。五敎相。</p>
<lb ed="X" n="0606c23"/><lb ed="R060" n="0597b02"/><p xml:id="pX38p0606c2301">釋名爲二。初釋佛說梵網經名。次釋菩薩心地品
<lb ed="X" n="0606c24"/><lb ed="R060" n="0597b03"/>名。</p><p xml:id="pX38p0606c2402" cb:place="inline">初中爲三。初釋佛說。次釋梵網。第三釋經。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0607a" n="0607a"/>
<lb ed="X" n="0607a01"/><lb ed="R060" n="0597b04"/><p xml:id="pX38p0607a0101">初言佛說者。乃大聖慈尊四辯宣揚也。梵語具云
<lb ed="X" n="0607a02"/><lb ed="R060" n="0597b05"/>佛陀。此翻覺者。自覺。覺他。覺行圓滿。故名爲佛。原
<lb ed="X" n="0607a03"/><lb ed="R060" n="0597b06"/>始要終。具六卽義。謂一切衆生本具覺性。名爲理
<lb ed="X" n="0607a04"/><lb ed="R060" n="0597b07"/>佛。聞此理性。圓解初開。是名字佛。念念觀心。伏五
<lb ed="X" n="0607a05"/><lb ed="R060" n="0597b08"/>住惑。名觀行佛。功深垢落。淨於六根名相似佛。分
<lb ed="X" n="0607a06"/><lb ed="R060" n="0597b09"/>破無明。分見法性名分證佛。無明斷盡。理性圓顯。
<lb ed="X" n="0607a07"/><lb ed="R060" n="0597b10"/>名究竟佛。佛有三身。謂法報化。法卽本覺性體。報
<lb ed="X" n="0607a08"/><lb ed="R060" n="0597b11"/>乃始覺智圓。化則慈悲應現。有處云法身名毗盧
<lb ed="X" n="0607a09"/><lb ed="R060" n="0597b12"/>遮那。此翻光明徧炤。報身名盧舍那。此翻淨滿。化
<lb ed="X" n="0607a10"/><lb ed="R060" n="0597b13"/>身名釋迦牟尼。此翻能仁寂默。然晉譯華嚴皆稱
<lb ed="X" n="0607a11"/><lb ed="R060" n="0597b14"/>爲盧舍那。唐譯皆稱毗盧遮那。只是梵音楚夏。未
<lb ed="X" n="0607a12"/><lb ed="R060" n="0597b15"/>必專以此分法報。又華嚴或名釋迦。或名遮那。本
<lb ed="X" n="0607a13"/><lb ed="R060" n="0597b16"/>無異體。惟此經舍那自坐華臺。釋迦據百億界。當
<lb ed="X" n="0607a14"/><lb ed="R060" n="0597b17"/>知三身非一非異。機緣不同。見一異耳。又三身皆
<lb ed="X" n="0607a15"/><lb ed="R060" n="0597b18"/>具單複二義。法身單者。惟指本來淸淨理體。報身
<lb ed="X" n="0607a16"/><lb ed="R060" n="0598a01"/>單者。惟指無上功德智慧。化身單者。惟指應現如
<lb ed="X" n="0607a17"/><lb ed="R060" n="0598a02"/>水中月。法身複者。一本性淸淨法身。卽衆生本源
<lb ed="X" n="0607a18"/><lb ed="R060" n="0598a03"/>自性天眞佛也。二離垢妙極法身。卽諸佛所證究
<lb ed="X" n="0607a19"/><lb ed="R060" n="0598a04"/>竟法界理也。報身複者。一自受用報身。卽諸佛智
<lb ed="X" n="0607a20"/><lb ed="R060" n="0598a05"/>斷二德究竟實果。二他受用報身。卽地上菩薩隨
<lb ed="X" n="0607a21"/><lb ed="R060" n="0598a06"/>其心量所見刹塵相好。一一相好皆無分劑者也。
<lb ed="X" n="0607a22"/><lb ed="R060" n="0598a07"/>化身複者。一應現身。示成八相。二變化身。無而倐
<lb ed="X" n="0607a23"/><lb ed="R060" n="0598a08"/>有。又化身亦名應身。應物示現。如月印水故也。示
<lb ed="X" n="0607a24"/><lb ed="R060" n="0598a09"/>八相者。復有三種。一勝應身。謂地上大士所見。相
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0607b" n="0607b"/>
<lb ed="X" n="0607b01"/><lb ed="R060" n="0598a10"/>好無量。及一類大根衆生。雖未登地。繇善根力。亦
<lb ed="X" n="0607b02"/><lb ed="R060" n="0598a11"/>能見之。此亦名爲他受用報。二帶劣勝應身。卽通
<lb ed="X" n="0607b03"/><lb ed="R060" n="0598a12"/>敎三乘所見。接入別圓故勝。猶依事識故劣。三劣
<lb ed="X" n="0607b04"/><lb ed="R060" n="0598a13"/>應身。卽界內鈍根所見丈六老比丘相。惟依事識
<lb ed="X" n="0607b05"/><lb ed="R060" n="0598a14"/>不達相海無邊之致。故名爲劣。此三應身。復須約
<lb ed="X" n="0607b06"/><lb ed="R060" n="0598a15"/>橫豎以辨其相。約橫辨者。只一丈六境本定身。界
<lb ed="X" n="0607b07"/><lb ed="R060" n="0598a16"/>內鈍根。見其在木樹下坐生草座。以老比丘身。轉
<lb ed="X" n="0607b08"/><lb ed="R060" n="0598a17"/>生滅四諦法輪。界內利根。卽見在寶樹下。坐天衣
<lb ed="X" n="0607b09"/><lb ed="R060" n="0598a18"/>座。以帶劣勝應身。轉無生四諦法輪界外鈍根。又
<lb ed="X" n="0607b10"/><lb ed="R060" n="0598b01"/>卽見其在華藏界。坐華王座。以圓滿報身。轉無量
<lb ed="X" n="0607b11"/><lb ed="R060" n="0598b02"/>四諦法輪。乃至界外利根。又卽見其居寂光土。坐
<lb ed="X" n="0607b12"/><lb ed="R060" n="0598b03"/>虗空座。以淸淨法身。轉無作四諦法輪。此則佛身
<lb ed="X" n="0607b13"/><lb ed="R060" n="0598b04"/>不動。機見自殊。故名橫辨也。約豎辨者。如此經中
<lb ed="X" n="0607b14"/><lb ed="R060" n="0598b05"/>千百億釋迦。自坐菩提樹下。義當劣應。應藏敎機。
<lb ed="X" n="0607b15"/><lb ed="R060" n="0598b06"/>千華上佛。自居四禪宮中。義當帶劣勝應。應通敎
<lb ed="X" n="0607b16"/><lb ed="R060" n="0598b07"/>機。故起信論云。菩薩功德成滿。於色究竟處。示一
<lb ed="X" n="0607b17"/><lb ed="R060" n="0598b08"/>切世間最高大身。謂以一念相應慧。無明頓盡。名
<lb ed="X" n="0607b18"/><lb ed="R060" n="0598b09"/>一切種智。自然而有不思議業。能現十方利益衆
<lb ed="X" n="0607b19"/><lb ed="R060" n="0598b10"/>生卽其證也。<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。自據<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name>。義當
<lb ed="X" n="0607b20"/><lb ed="R060" n="0598b11"/>他受用報。亦名勝應。應別敎機。此則佛身不同。處
<lb ed="X" n="0607b21"/><lb ed="R060" n="0598b12"/>所亦異。若藏敎機轉而爲通。則離於樹下。得見四
<lb ed="X" n="0607b22"/><lb ed="R060" n="0598b13"/>禪中佛。若通敎機接入別敎。則從於四禪。還至華
<lb ed="X" n="0607b23"/><lb ed="R060" n="0598b14"/>藏世界。惟圓人根利。於一切身若橫若豎。了知皆
<lb ed="X" n="0607b24"/><lb ed="R060" n="0598b15"/>卽法身影現。故不別明身相處所。此名豎辨也。問。
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0607c" n="0607c"/>
<lb ed="X" n="0607c01"/><lb ed="R060" n="0598b16"/>起信爲圓頓大乘。胡得判作通敎佛相。答。文中旣
<lb ed="X" n="0607c02"/><lb ed="R060" n="0598b17"/>言示世間最高大身。知是應化。非指法報。而通敎
<lb ed="X" n="0607c03"/><lb ed="R060" n="0598b18"/>爲大乘初門。前通三藏。令不滯於化城。後通別圓。
<lb ed="X" n="0607c04"/><lb ed="R060" n="0599a01"/>令同歸於寶所。故功德成滿菩薩。示現此身最切
<lb ed="X" n="0607c05"/><lb ed="R060" n="0599a02"/>機宜。兼與今經宛合。以三千大千世界。統一色究
<lb ed="X" n="0607c06"/><lb ed="R060" n="0599a03"/>竟天。故亦統一佛身。卽所謂周匝千華上之千釋
<lb ed="X" n="0607c07"/><lb ed="R060" n="0599a04"/>迦也。於同居土中最爲高大故名勝應。對方便土
<lb ed="X" n="0607c08"/><lb ed="R060" n="0599a05"/>中猶屬分段。故名帶劣。言一念相應慧者。明是應
<lb ed="X" n="0607c09"/><lb ed="R060" n="0599a06"/>通敎機。言無明頓盡名一切種智者。約權。則斷盡
<lb ed="X" n="0607c10"/><lb ed="R060" n="0599a07"/>色心無知習氣。亦稱佛眼一切種智。約實。則是從
<lb ed="X" n="0607c11"/><lb ed="R060" n="0599a08"/>法報而垂應化。言不思議業能現十方者。卽所謂
<lb ed="X" n="0607c12"/><lb ed="R060" n="0599a09"/>一華百億國。一國一釋迦。千百億釋迦。是千釋迦
<lb ed="X" n="0607c13"/><lb ed="R060" n="0599a10"/>化身也。無而倏有。又有二種。一示現佛相。二示九
<lb ed="X" n="0607c14"/><lb ed="R060" n="0599a11"/>界相。如妙音觀音等。隨類現身。來時不知。去時不
<lb ed="X" n="0607c15"/><lb ed="R060" n="0599a12"/>覺。佛佛道同。總以慈悲感應成茲妙用也。如此三
<lb ed="X" n="0607c16"/><lb ed="R060" n="0599a13"/>身。義意無量。總非異體。法身如珠體圓。報身如珠
<lb ed="X" n="0607c17"/><lb ed="R060" n="0599a14"/>光淨。化身如珠影互涉。離體無光。離光無影。繇影
<lb ed="X" n="0607c18"/><lb ed="R060" n="0599a15"/>知光。繇光見體。三身理明。梵網義顯矣。又此三身。
<lb ed="X" n="0607c19"/><lb ed="R060" n="0599a16"/>卽是三德。法身卽法身德。除中道外無別體故。報
<lb ed="X" n="0607c20"/><lb ed="R060" n="0599a17"/>身卽般若德。證理繇實智故。化身卽解脫德。處處
<lb ed="X" n="0607c21"/><lb ed="R060" n="0599a18"/>應現往故。三德秘藏。諸佛非增。衆生非減。三身亦
<lb ed="X" n="0607c22"/><lb ed="R060" n="0599b01"/>爾。但迷時爲理卽三身。乃至成佛時爲究竟三身
<lb ed="X" n="0607c23"/><lb ed="R060" n="0599b02"/>耳。說者。悅其所懷。謂諸佛久修久證一體三身。了
<lb ed="X" n="0607c24"/><lb ed="R060" n="0599b03"/>知一切衆生同具此德。大悲熏心。每思濟度。今機
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0608a" n="0608a"/>
<lb ed="X" n="0608a01"/><lb ed="R060" n="0599b04"/>緣初熟。廼接歸本源世界。親覲本尊。秉受心地法
<lb ed="X" n="0608a02"/><lb ed="R060" n="0599b05"/>門。次復示成樹下。普爲凡夫結重輕戒。俾受者頓
<lb ed="X" n="0608a03"/><lb ed="R060" n="0599b06"/>入佛位。成眞佛子。度生本懷。於茲暢悅。據文。則上
<lb ed="X" n="0608a04"/><lb ed="R060" n="0599b07"/>卷是舍那所說。下卷是釋迦所說。然經傳此界。必
<lb ed="X" n="0608a05"/><lb ed="R060" n="0599b08"/>繇釋迦之所覆述。題稱佛說。當指釋迦。亦以三身
<lb ed="X" n="0608a06"/><lb ed="R060" n="0599b09"/>不異故也。問。三身旣是不異。何故釋迦擎接大衆。
<lb ed="X" n="0608a07"/><lb ed="R060" n="0599b10"/>還至<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name>。同禮舍那。答。三身不異。亦非
<lb ed="X" n="0608a08"/><lb ed="R060" n="0599b11"/>定一以不異而異。故約豎辨。如此經中釋迦億國。
<lb ed="X" n="0608a09"/><lb ed="R060" n="0599b12"/>舍那華臺。以不一而一。故約橫辨。如華嚴中不動
<lb ed="X" n="0608a10"/><lb ed="R060" n="0599b13"/>寂場。徧於塵刹。又以一而不一。故華嚴明或見釋
<lb ed="X" n="0608a11"/><lb ed="R060" n="0599b14"/>迦。或無量壽。或復阿閦。或賢首等令人不作定一
<lb ed="X" n="0608a12"/><lb ed="R060" n="0599b15"/>之見。以異而不異。故此經云如是千百億。盧舍那
<lb ed="X" n="0608a13"/><lb ed="R060" n="0599b16"/>本身。令人不作定異之見。佛身一異。旣不可思議。
<lb ed="X" n="0608a14"/><lb ed="R060" n="0599b17"/>說法傳受。亦不可思議。謂初一番舍那傳法。千釋
<lb ed="X" n="0608a15"/><lb ed="R060" n="0599b18"/>迦受之。次一番千釋迦傳法。千百億釋迦受之。第
<lb ed="X" n="0608a16"/><lb ed="R060" n="0600a01"/>三番千百億釋迦傳法。一切衆生受之。乃至現在
<lb ed="X" n="0608a17"/><lb ed="R060" n="0600a02"/>衆生展轉傳法。後世衆生次第受之。以言其異。則
<lb ed="X" n="0608a18"/><lb ed="R060" n="0600a03"/>同者亦異舍那尙非千佛。千佛尙非百億。況千百
<lb ed="X" n="0608a19"/><lb ed="R060" n="0600a04"/>億。豈卽一切衆生。是名爲迹。是隨情說。以言其同。
<lb ed="X" n="0608a20"/><lb ed="R060" n="0600a05"/>則異者亦同。千百億旣卽千佛化身。千佛又卽舍
<lb ed="X" n="0608a21"/><lb ed="R060" n="0600a06"/>那化身。彼一切衆生。何獨非舍那同體。故曰若人
<lb ed="X" n="0608a22"/><lb ed="R060" n="0600a07"/>受佛戒。卽入諸佛位。汝是當成佛。我是<anchor xml:id="nkr_note_add_0608a2201" n="0608a2201"/><anchor xml:id="beg0608a2201" n="0608a2201"/>已<anchor xml:id="end0608a2201"/>成佛。是
<lb ed="X" n="0608a23"/><lb ed="R060" n="0600a08"/>名爲本。是隨智說。爲本施迹。繇迹顯本。此擎接大
<lb ed="X" n="0608a24"/><lb ed="R060" n="0600a09"/>衆還蓮華藏意也。舍那爲本。千釋迦爲迹。千佛又
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0608b" n="0608b"/>
<lb ed="X" n="0608b01"/><lb ed="R060" n="0600a10"/>爲本。千百億釋迦爲迹。千百億又爲本。一切衆生
<lb ed="X" n="0608b02"/><lb ed="R060" n="0600a11"/>爲迹。乃至展轉傳法者復爲本。受法者復爲迹。本
<lb ed="X" n="0608b03"/><lb ed="R060" n="0600a12"/>迹重重。不可思議。而離本無迹。迹是本家之迹。故
<lb ed="X" n="0608b04"/><lb ed="R060" n="0600a13"/>云諸佛心內衆生。離迹無本。本是迹家之本。故云
<lb ed="X" n="0608b05"/><lb ed="R060" n="0600a14"/>衆生心內諸佛。法華本迹。豎約塵劫。此經本迹。橫
<lb ed="X" n="0608b06"/><lb ed="R060" n="0600a15"/>約億界。豎則古今不離當念。橫則自他不隔毫端
<lb ed="X" n="0608b07"/><lb ed="R060" n="0600a16"/>爲本施迹。妙智隨情。開迹顯本。融情歸智。豈不巧
<lb ed="X" n="0608b08"/><lb ed="R060" n="0600a17"/>哉。又此經不惟橫開本迹。知自他之不隔。亦復豎
<lb ed="X" n="0608b09"/><lb ed="R060" n="0600a18"/>開本迹。顯今古之常然。如下卷初云。吾今來此世
<lb ed="X" n="0608b10"/><lb ed="R060" n="0600b01"/>界八千返。爲此<name role="" type="person">娑婆世界</name>坐金剛華光王座。乃至
<lb ed="X" n="0608b11"/><lb ed="R060" n="0600b02"/><name role="" type="person">摩醯首羅</name>天王宮。爲是中一切大衆略開心地法
<lb ed="X" n="0608b12"/><lb ed="R060" n="0600b03"/>門竟。豈非開顯數數示成正覺之事。故法華經云。
<lb ed="X" n="0608b13"/><lb ed="R060" n="0600b04"/>我實成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0608b1301" n="0608b1301"/><anchor xml:id="beg0608b1301" n="0608b1301"/>已<anchor xml:id="end0608b1301"/>來。久遠若斯。但以方便敎化衆生令
<lb ed="X" n="0608b14"/><lb ed="R060" n="0600b05"/>入佛道。作如是說也。若謂槪論受生行菩薩道。則
<lb ed="X" n="0608b15"/><lb ed="R060" n="0600b06"/>觀此大地。無有一微塵許非是菩薩捨身命處。又
<lb ed="X" n="0608b16"/><lb ed="R060" n="0600b07"/>何止八千返耶。問開近顯遠。惟在法華。餘部之所
<lb ed="X" n="0608b17"/><lb ed="R060" n="0600b08"/>不共。今方初示成道。胡得便約發本爲解。若此經
<lb ed="X" n="0608b18"/><lb ed="R060" n="0600b09"/>旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0608b1801" n="0608b1801"/><anchor xml:id="beg0608b1801" n="0608b1801"/>已<anchor xml:id="end0608b1801"/>發本。又何須法華更開。答。法華兩番開顯。皆
<lb ed="X" n="0608b19"/><lb ed="R060" n="0600b10"/>點示界內權機。令歸佛道。今經與華嚴同部。自被
<lb ed="X" n="0608b20"/><lb ed="R060" n="0600b11"/>界外兩機。縱令二乘在座。猶然若啞如聾。況未與
<lb ed="X" n="0608b21"/><lb ed="R060" n="0600b12"/>法席。那知絕唱。故須直至法華。方得開會。不可謂
<lb ed="X" n="0608b22"/><lb ed="R060" n="0600b13"/>根<anchor xml:id="nkr_note_add_0608b2201" n="0608b2201"/><anchor xml:id="beg0608b2201" n="0608b2201"/>已<anchor xml:id="end0608b2201"/>熟者。亦至法華方開會也。問。佛三身中。的是
<lb ed="X" n="0608b23"/><lb ed="R060" n="0600b14"/>何身說法。答。三身旣非一異。自不容偏執何身說
<lb ed="X" n="0608b24"/><lb ed="R060" n="0600b15"/>法。但爲對治有異。故使諸經所說不同。或云報化
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0608c" n="0608c"/>
<lb ed="X" n="0608c01"/><lb ed="R060" n="0600b16"/>非眞佛。亦非說法者。此則恐人執相迷理。故惟示
<lb ed="X" n="0608c02"/><lb ed="R060" n="0600b17"/>法性本覺以爲眞佛也。或云法佛者。自覺聖境。無
<lb ed="X" n="0608c03"/><lb ed="R060" n="0600b18"/>言無說。說法現儀。皆化佛耳。此則恐人以法身墮
<lb ed="X" n="0608c04"/><lb ed="R060" n="0601a01"/>在情量。故惟指化佛示三輪也。實則說法度生。非
<lb ed="X" n="0608c05"/><lb ed="R060" n="0601a02"/>法身。亦不離法身。非報化身。亦不離報化身。若得
<lb ed="X" n="0608c06"/><lb ed="R060" n="0601a03"/>四悉檀意。謂惟法身說法亦可。如云報化非說法
<lb ed="X" n="0608c07"/><lb ed="R060" n="0601a04"/>者。謂惟報化說法亦可。如云法身無言無說。謂三
<lb ed="X" n="0608c08"/><lb ed="R060" n="0601a05"/>身合乃說法亦可。如云功德和法身。處處應現往。
<lb ed="X" n="0608c09"/><lb ed="R060" n="0601a06"/>謂三身各各說法亦可。法報佛爲地上菩薩說法。
<lb ed="X" n="0608c10"/><lb ed="R060" n="0601a07"/>勝應佛爲地前及聲聞緣覺說法。劣應佛爲一切
<lb ed="X" n="0608c11"/><lb ed="R060" n="0601a08"/>凡夫說法。謂三身總無所說亦可。如云四十九年
<lb ed="X" n="0608c12"/><lb ed="R060" n="0601a09"/>不說一字。若不解四悉因緣。隨執一句。皆名謗佛也。</p>
<lb ed="X" n="0608c13"/><lb ed="R060" n="0601a10"/><p xml:id="pX38p0608c1301">次釋梵網爲二。初約喩。次約法。初約喩者。經云時
<lb ed="X" n="0608c14"/><lb ed="R060" n="0601a11"/>佛觀諸大梵天王網羅幢。因爲說無量世界猶如
<lb ed="X" n="0608c15"/><lb ed="R060" n="0601a12"/>網孔。一一世界。各各不同。別異無量。佛敎門亦復
<lb ed="X" n="0608c16"/><lb ed="R060" n="0601a13"/>如是。故知以喩爲名也。能喩惟一。謂梵王珠幢。所
<lb ed="X" n="0608c17"/><lb ed="R060" n="0601a14"/>喩有二。謂世界及佛敎門。世界卽所被之機。敎門
<lb ed="X" n="0608c18"/><lb ed="R060" n="0601a15"/>卽能被之法。法性平等。理非種種。繇機異故。敎門
<lb ed="X" n="0608c19"/><lb ed="R060" n="0601a16"/>亦殊初明所被之機不言衆生而言世界者。擧依
<lb ed="X" n="0608c20"/><lb ed="R060" n="0601a17"/>報以該正報。所謂佛世界。乃至地獄世界。以此種
<lb ed="X" n="0608c21"/><lb ed="R060" n="0601a18"/>種世界。皆是衆生同別二妄所成。同中有別。別中
<lb ed="X" n="0608c22"/><lb ed="R060" n="0601b01"/>有同。同別互緣。安立刹網。淨穢差別。非言可窮。略
<lb ed="X" n="0608c23"/><lb ed="R060" n="0601b02"/>而明之。有四種土。一<name role="" type="person">常寂光土</name>。二實報無障礙土。
<lb ed="X" n="0608c24"/><lb ed="R060" n="0601b03"/>三方便有餘土。四凡聖同居土。以四土攝十界者。
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0609a" n="0609a"/>
<lb ed="X" n="0609a01"/><lb ed="R060" n="0601b04"/>寂光是佛世界。實報是菩薩世界。方便是聲聞緣
<lb ed="X" n="0609a02"/><lb ed="R060" n="0601b05"/>覺世界。同居是六凡世界也。於此四土。又各分淨
<lb ed="X" n="0609a03"/><lb ed="R060" n="0601b06"/>穢。及具橫論豎論二義。今先明四土。初<name role="" type="person">常寂光土</name>
<lb ed="X" n="0609a04"/><lb ed="R060" n="0601b07"/>者。常卽法身。寂卽解脫。光卽般若。又三德皆常。性
<lb ed="X" n="0609a05"/><lb ed="R060" n="0601b08"/>無遷故。三德皆寂。離塵勞故。三德皆光。極明淨故。
<lb ed="X" n="0609a06"/><lb ed="R060" n="0601b09"/>如此三法。不縱不橫。名祕密藏。乃淸淨法身所遊
<lb ed="X" n="0609a07"/><lb ed="R060" n="0601b10"/>居處。約智名身。約理名土。身土一如。非二相也。此
<lb ed="X" n="0609a08"/><lb ed="R060" n="0601b11"/>無各各別異之致。而實徧周別異界中。以別異世
<lb ed="X" n="0609a09"/><lb ed="R060" n="0601b12"/>界。離此別無安立處故。實報無障礙土者。繇於全
<lb ed="X" n="0609a10"/><lb ed="R060" n="0601b13"/>性起修稱性所感眞實果報。色心自在。塵刹互含。
<lb ed="X" n="0609a11"/><lb ed="R060" n="0601b14"/>地上大士之所遊居。身能現土。土亦現身。不違法
<lb ed="X" n="0609a12"/><lb ed="R060" n="0601b15"/>性。勝妙莊嚴。具如華嚴所明法界安立海也。方便
<lb ed="X" n="0609a13"/><lb ed="R060" n="0601b16"/>有餘土者。出三界外三乘聖衆修方便道之所遊
<lb ed="X" n="0609a14"/><lb ed="R060" n="0601b17"/>居。但離分段。未免變易。但盡見思。未除別惑。故名
<lb ed="X" n="0609a15"/><lb ed="R060" n="0601b18"/>有餘。謂有九人生於此土。藏敎二人。聲聞。緣覺。通
<lb ed="X" n="0609a16"/><lb ed="R060" n="0602a01"/>敎三人。聲聞。緣覺。及六地以上菩薩。別敎三人。十
<lb ed="X" n="0609a17"/><lb ed="R060" n="0602a02"/>住。十行。及十回向。圓敎一人。卽是十信也。凡聖同
<lb ed="X" n="0609a18"/><lb ed="R060" n="0602a03"/>居土者。三界九地。二十五有。本是凡夫有漏善不
<lb ed="X" n="0609a19"/><lb ed="R060" n="0602a04"/>善不動業之所招感。而聖人亦復同居。其同居者
<lb ed="X" n="0609a20"/><lb ed="R060" n="0602a05"/>有二種聖。一實。二權。實者。謂此聖人。始是凡夫。本
<lb ed="X" n="0609a21"/><lb ed="R060" n="0602a06"/>繇夙業牽生此界。生此界後。因修道力。證三乘果。
<lb ed="X" n="0609a22"/><lb ed="R060" n="0602a07"/>權者。謂此聖人。或是寂光實報方便土人。繇大悲
<lb ed="X" n="0609a23"/><lb ed="R060" n="0602a08"/>願力。哀愍衆生。示生此界。非是業牽。以此二種聖
<lb ed="X" n="0609a24"/><lb ed="R060" n="0602a09"/>人與凡雜處。故名凡聖同居土也。問。同居土中。聖
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0609b" n="0609b"/>
<lb ed="X" n="0609b01"/><lb ed="R060" n="0602a10"/>有權實。上三土中。惟聖無凡。亦各有權實否。答。方
<lb ed="X" n="0609b02"/><lb ed="R060" n="0602a11"/>便土中。二權一實。若從同居土中斷見思惑。盡分
<lb ed="X" n="0609b03"/><lb ed="R060" n="0602a12"/>段生。乃於方便土中受法性身。如前所明九人。總
<lb ed="X" n="0609b04"/><lb ed="R060" n="0602a13"/>名一實。若寂光實報佛及菩薩。爲誘定性二乘。及
<lb ed="X" n="0609b05"/><lb ed="R060" n="0602a14"/>地前菩薩令入正位。示居方便。是名二權。實報土
<lb ed="X" n="0609b06"/><lb ed="R060" n="0602a15"/>中一權一實。若別地圓住分破無明而得生者。名
<lb ed="X" n="0609b07"/><lb ed="R060" n="0602a16"/>之爲實。若寂光法佛現他受用報身。敎諸菩薩令
<lb ed="X" n="0609b08"/><lb ed="R060" n="0602a17"/>盡無明源者。名之爲權。寂光土中。惟實無權。以是
<lb ed="X" n="0609b09"/><lb ed="R060" n="0602a18"/>諸佛所遊居故。次明四土各分淨穢者。同居土中。
<lb ed="X" n="0609b10"/><lb ed="R060" n="0602b01"/>五濁輕者則淨。如<name role="" type="person">極樂世界</name>。妙喜世界等。五濁重
<lb ed="X" n="0609b11"/><lb ed="R060" n="0602b02"/>者則穢。如今<name role="" type="person">娑婆世界</name>等。又或純淨無穢。或純穢
<lb ed="X" n="0609b12"/><lb ed="R060" n="0602b03"/>無淨。或淨兼穢。或穢兼淨。或淨轉穢。或穢轉淨。各
<lb ed="X" n="0609b13"/><lb ed="R060" n="0602b04"/>各不同。別異無量。皆繇衆生業感。致斯差降。具如
<lb ed="X" n="0609b14"/><lb ed="R060" n="0602b05"/>諸經廣明。方便土中。析空拙度者穢。體空巧度者
<lb ed="X" n="0609b15"/><lb ed="R060" n="0602b06"/>淨。細論則九人所見。後後轉勝。亦得展轉論於淨
<lb ed="X" n="0609b16"/><lb ed="R060" n="0602b07"/>穢。實報土中。次第三觀證入者穢。一心三觀證入
<lb ed="X" n="0609b17"/><lb ed="R060" n="0602b08"/>者淨。寂光土中。分證名穢。究竟名淨。問。同居繇業
<lb ed="X" n="0609b18"/><lb ed="R060" n="0602b09"/>所牽。可分淨穢。上之三土。皆是聖居。那復有穢。答
<lb ed="X" n="0609b19"/><lb ed="R060" n="0602b10"/>譬如孫陀絕色。比於天女。不啻瞎猴。上味酥酡。禪
<lb ed="X" n="0609b20"/><lb ed="R060" n="0602b11"/>天視之。不啻膿血。色界妙身。四空視之。逾於癰毒。
<lb ed="X" n="0609b21"/><lb ed="R060" n="0602b12"/>小乘三昧。法眼觀之。猶如癡醉。以此爲例。淨穢何
<lb ed="X" n="0609b22"/><lb ed="R060" n="0602b13"/>窮。未登妙覺。穢終未盡。淨終未極。故曰。一一世界
<lb ed="X" n="0609b23"/><lb ed="R060" n="0602b14"/>各各不同。別異無量也。次明橫論豎論者。豎則出
<lb ed="X" n="0609b24"/><lb ed="R060" n="0602b15"/>於同居。乃入方便。出於方便。乃入實報。出於實報。
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0609c" n="0609c"/>
<lb ed="X" n="0609c01"/><lb ed="R060" n="0602b16"/>乃入寂光。斷惑旣淺深不同。住處亦高下逈別。橫
<lb ed="X" n="0609c02"/><lb ed="R060" n="0602b17"/>則不移當處。所見自殊。於同居土。橫超三土。謂見
<lb ed="X" n="0609c03"/><lb ed="R060" n="0602b18"/>思斷盡卽見方便。塵沙斷盡。分破無明。卽見實報
<lb ed="X" n="0609c04"/><lb ed="R060" n="0603a01"/>亦得分見寂光。無明斷盡。卽得了了見於寂光。於
<lb ed="X" n="0609c05"/><lb ed="R060" n="0603a02"/>方便土。橫超二土。謂實報寂光。於實報土。橫超一
<lb ed="X" n="0609c06"/><lb ed="R060" n="0603a03"/>土。謂常寂光。<name role="" type="person">常寂光土</name>。無復可超。亦無橫豎。又約
<lb ed="X" n="0609c07"/><lb ed="R060" n="0603a04"/>諸佛菩薩。三乘聖人。隨於<anchor xml:id="nkr_note_add_0609c0701" n="0609c0701"/><anchor xml:id="beg0609c0701" n="0609c0701"/>己<anchor xml:id="end0609c0701"/>土。橫豎自在謂常寂
<lb ed="X" n="0609c08"/><lb ed="R060" n="0603a05"/>光土。能爲衆生現下三土。實報土中。能爲衆生現
<lb ed="X" n="0609c09"/><lb ed="R060" n="0603a06"/>下二土。方便土中。能爲衆生現同居土。又同居土
<lb ed="X" n="0609c10"/><lb ed="R060" n="0603a07"/>中。能爲衆生示上三土。方便土中。能爲衆生示上
<lb ed="X" n="0609c11"/><lb ed="R060" n="0603a08"/>二土。實報土中。能爲衆生示寂光土。故曰。無量世
<lb ed="X" n="0609c12"/><lb ed="R060" n="0603a09"/>界。猶如網孔。互相涉入也。</p><p xml:id="pX38p0609c1211" cb:place="inline">次明能被之法。法貴
<lb ed="X" n="0609c13"/><lb ed="R060" n="0603a10"/>當機。機旣萬殊。法亦千變。槪而爲語。有四種敎。良
<lb ed="X" n="0609c14"/><lb ed="R060" n="0603a11"/>以衆生流轉二死。止因迷眞迷中二種無明。迷眞
<lb ed="X" n="0609c15"/><lb ed="R060" n="0603a12"/>故有分段生死。須設界內敎以度之。迷中故有變
<lb ed="X" n="0609c16"/><lb ed="R060" n="0603a13"/>易生死。須設界外敎以度之。而眞中二迷。復各有
<lb ed="X" n="0609c17"/><lb ed="R060" n="0603a14"/>輕重不同。故界內外人。又各有利鈍根異。迷眞重
<lb ed="X" n="0609c18"/><lb ed="R060" n="0603a15"/>者爲界內鈍根。非析空觀莫生其解。故有藏敎法
<lb ed="X" n="0609c19"/><lb ed="R060" n="0603a16"/>起。迷眞輕者爲界內利根。非體空觀不逗其宜。故
<lb ed="X" n="0609c20"/><lb ed="R060" n="0603a17"/>有通敎法起。迷中重者爲界外鈍根。非次第三觀
<lb ed="X" n="0609c21"/><lb ed="R060" n="0603a18"/>莫治其惑。故有別敎法起。迷中輕者爲界外利根。
<lb ed="X" n="0609c22"/><lb ed="R060" n="0603b01"/>非一心三觀莫開其悟。故有圓敎法起。就此四敎。
<lb ed="X" n="0609c23"/><lb ed="R060" n="0603b02"/>復各四門。謂有門。空門。亦有亦空門。非有非空門。
<lb ed="X" n="0609c24"/><lb ed="R060" n="0603b03"/>凡四四一十六門。就十六門。又各具四種悉檀。謂
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0610a" n="0610a"/>
<lb ed="X" n="0610a01"/><lb ed="R060" n="0603b04"/>諸衆生聞一一門。或得歡喜益。是世界悉檀。或得
<lb ed="X" n="0610a02"/><lb ed="R060" n="0603b05"/>生善益。是爲人悉檀。或得滅惡益。是對治悉檀。或
<lb ed="X" n="0610a03"/><lb ed="R060" n="0603b06"/>得入理益。是第一義悉檀。故曰佛敎門亦復如是。
<lb ed="X" n="0610a04"/><lb ed="R060" n="0603b07"/>猶如世界各各不同。別異無量也。又說此四敎。更
<lb ed="X" n="0610a05"/><lb ed="R060" n="0603b08"/>有四種化儀不同。或頓說。或漸說。或秘密說。或不
<lb ed="X" n="0610a06"/><lb ed="R060" n="0603b09"/>定說。頓說者。頓示圓宗。或雖兼別。總被大機。如華
<lb ed="X" n="0610a07"/><lb ed="R060" n="0603b10"/>嚴及此經等。漸說者。曲爲小機。引權入實。如阿含
<lb ed="X" n="0610a08"/><lb ed="R060" n="0603b11"/>爲漸初。<anchor xml:id="nkr_note_add_0610a0801" n="0610a0801"/><anchor xml:id="beg0610a0801" n="0610a0801"/>但<anchor xml:id="end0610a0801"/>說藏敎。方等爲漸中。並談四敎。而二乘
<lb ed="X" n="0610a09"/><lb ed="R060" n="0603b12"/>秪得通益。般若爲漸末。帶通別正談圓敎。而二乘
<lb ed="X" n="0610a10"/><lb ed="R060" n="0603b13"/>秪得別益。秘密說者。爲此說頓。爲彼說漸。一座一
<lb ed="X" n="0610a11"/><lb ed="R060" n="0603b14"/>音。各自異解互不相知。不定說者。頓說中得漸益。
<lb ed="X" n="0610a12"/><lb ed="R060" n="0603b15"/>漸說中得頓益。以小助大。以大助小。如此儀法。融
<lb ed="X" n="0610a13"/><lb ed="R060" n="0603b16"/>攝難思。故曰佛敎門亦復如是。猶如無量世界。喩
<lb ed="X" n="0610a14"/><lb ed="R060" n="0603b17"/>以網孔。互相涉入也。約四敎對四土三佛者。寂光
<lb ed="X" n="0610a15"/><lb ed="R060" n="0603b18"/>法佛說圓敎。實報報佛說別敎。方便勝應佛說通
<lb ed="X" n="0610a16"/><lb ed="R060" n="0604a01"/>敎。同居劣應佛說藏敎。又法佛能具說四敎。報佛
<lb ed="X" n="0610a17"/><lb ed="R060" n="0604a02"/>能說三敎。謂藏通別。勝應能說二敎。謂藏與通。劣
<lb ed="X" n="0610a18"/><lb ed="R060" n="0604a03"/>應能說一敎謂惟三藏。又同居中樹下劣應須具
<lb ed="X" n="0610a19"/><lb ed="R060" n="0604a04"/>說四敎。衆生根性雜故。色究竟天帶劣勝應惟說
<lb ed="X" n="0610a20"/><lb ed="R060" n="0604a05"/>三敎。藏敎之機不能見故。方便土中勝應身佛止
<lb ed="X" n="0610a21"/><lb ed="R060" n="0604a06"/>說別圓二敎。令見中道。界內二機皆絕分故。實報
<lb ed="X" n="0610a22"/><lb ed="R060" n="0604a07"/>土中他受用報惟說圓敎。令諸菩薩永盡無明源
<lb ed="X" n="0610a23"/><lb ed="R060" n="0604a08"/>故。自受用報冥於法性。惟受眞樂。等覺以下所不
<lb ed="X" n="0610a24"/><lb ed="R060" n="0604a09"/>能見。無所說法。其諸菩薩所可見者。皆卽他受用
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0610b" n="0610b"/>
<lb ed="X" n="0610b01"/><lb ed="R060" n="0604a10"/>報耳。寂光法身惟是諸佛自覺聖智境界。無復可
<lb ed="X" n="0610b02"/><lb ed="R060" n="0604a11"/>說。又報智冥法性身。離一切相。徧一切身。非說非
<lb ed="X" n="0610b03"/><lb ed="R060" n="0604a12"/>不說。雙炤說與不說。謂自受用報冥法身而寂然。
<lb ed="X" n="0610b04"/><lb ed="R060" n="0604a13"/>是不說義。種種應身依法報而起用。卽是說義。又
<lb ed="X" n="0610b05"/><lb ed="R060" n="0604a14"/>不惟法身非說非默。雙炤說之與默。卽報化等身。
<lb ed="X" n="0610b06"/><lb ed="R060" n="0604a15"/>亦各具說默二用。四辯宣揚。名之爲說。三昧正受。
<lb ed="X" n="0610b07"/><lb ed="R060" n="0604a16"/>名之爲默。有云。說法則利益衆生。默然則自受法
<lb ed="X" n="0610b08"/><lb ed="R060" n="0604a17"/>樂。一往語耳。自有衆生。聞佛說法而得歡喜生善
<lb ed="X" n="0610b09"/><lb ed="R060" n="0604a18"/>滅惡入理者。復有衆生。見佛默然而得歡喜生善
<lb ed="X" n="0610b10"/><lb ed="R060" n="0604b01"/>滅惡入理者。是故如來一說一默。皆關四悉因緣。
<lb ed="X" n="0610b11"/><lb ed="R060" n="0604b02"/>又說能詮表四敎一十六門。門門令得四益。默亦
<lb ed="X" n="0610b12"/><lb ed="R060" n="0604b03"/>能顯示四敎一十六門。門門亦得四益。若從說法
<lb ed="X" n="0610b13"/><lb ed="R060" n="0604b04"/>薦取者。一往判是信行。若從默然薦取者。一往判
<lb ed="X" n="0610b14"/><lb ed="R060" n="0604b05"/>是法行。又自有從說法而起隨法。行者。自有從默
<lb ed="X" n="0610b15"/><lb ed="R060" n="0604b06"/>然而起隨信行者。事非一槪。又從默然處薦取者。
<lb ed="X" n="0610b16"/><lb ed="R060" n="0604b07"/>一往判是利根。從說法處薦取者。一往判是鈍根。
<lb ed="X" n="0610b17"/><lb ed="R060" n="0604b08"/>又自有利根則一聞便悟。鈍根乃須入定示相者。
<lb ed="X" n="0610b18"/><lb ed="R060" n="0604b09"/>亦非一槪。今更約機感總述其意。樹下千百億劣
<lb ed="X" n="0610b19"/><lb ed="R060" n="0604b10"/>應。正爲應藏敎機。而愽地凡夫有夙具通別圓根
<lb ed="X" n="0610b20"/><lb ed="R060" n="0604b11"/>者。卽於此劣應而聞後之三敎。色究竟天帶劣勝
<lb ed="X" n="0610b21"/><lb ed="R060" n="0604b12"/>應身。正爲應通敎機。而諸天世人有夙具別圓根
<lb ed="X" n="0610b22"/><lb ed="R060" n="0604b13"/>者。卽於此帶劣勝應身而聞後之二敎。方便勝應
<lb ed="X" n="0610b23"/><lb ed="R060" n="0604b14"/>身。正爲接通入於別圓。故鈍者但聞別敎。利者兼
<lb ed="X" n="0610b24"/><lb ed="R060" n="0604b15"/>聞圓法。實報土中華臺報身。正應別圓二機。故華
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0610c" n="0610c"/>
<lb ed="X" n="0610c01"/><lb ed="R060" n="0604b16"/>嚴圓而兼別。此經別而兼圓。葢諸佛現身說法。本
<lb ed="X" n="0610c02"/><lb ed="R060" n="0604b17"/>爲一實而施三權。必引三權而歸一實。旣以說法
<lb ed="X" n="0610c03"/><lb ed="R060" n="0604b18"/>而引。亦以示相而引。說法而引。復有二義。一豎引。
<lb ed="X" n="0610c04"/><lb ed="R060" n="0605a01"/>二橫引。豎引者。先說阿舍以除凡情。次說方等以
<lb ed="X" n="0610c05"/><lb ed="R060" n="0605a02"/>奪聖解。次說般若以會其法。後說法華以會其人。
<lb ed="X" n="0610c06"/><lb ed="R060" n="0605a03"/>如前所明。於三漸中僅得三益。直至法華方得圓
<lb ed="X" n="0610c07"/><lb ed="R060" n="0605a04"/>益。此約最鈍根人。必須備歷五味而豎入也。橫引
<lb ed="X" n="0610c08"/><lb ed="R060" n="0605a05"/>者。卽秘密不定二種化儀。隨其根性。或於阿含便
<lb ed="X" n="0610c09"/><lb ed="R060" n="0605a06"/>悟圓常。或於方等。或於般若。便悟圓常。不必歷盡
<lb ed="X" n="0610c10"/><lb ed="R060" n="0605a07"/>諸味。隨於何味。皆得超入。所謂置毒乳中。乳卽殺
<lb ed="X" n="0610c11"/><lb ed="R060" n="0605a08"/>人。酪及二酥。乃至醍醐隨其毒發。皆卽殺人也。示
<lb ed="X" n="0610c12"/><lb ed="R060" n="0605a09"/>相而引。亦有二義。一豎引。二橫引。豎引者。樹下機
<lb ed="X" n="0610c13"/><lb ed="R060" n="0605a10"/>熟。得見色究竟身。四天機熟。接歸<name role="" type="person">華藏世界</name>。華藏
<lb ed="X" n="0610c14"/><lb ed="R060" n="0605a11"/>機熟。證入平等法性也。橫引者。只此丈六劣應生
<lb ed="X" n="0610c15"/><lb ed="R060" n="0605a12"/>身。通敎機熟。卽見其爲高大勝應。別敎機熟。卽見
<lb ed="X" n="0610c16"/><lb ed="R060" n="0605a13"/>其爲刹塵相海。圓敎機熟。卽見其爲淨妙法身也。
<lb ed="X" n="0610c17"/><lb ed="R060" n="0605a14"/>此橫豎二引。復各二意。若彼衆生。未曾伏斷見思
<lb ed="X" n="0610c18"/><lb ed="R060" n="0605a15"/>塵沙無明。而得見勝應他報及法身者。卽是夙因
<lb ed="X" n="0610c19"/><lb ed="R060" n="0605a16"/>將熟。故佛以神力加被令見。見<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c1901" n="0610c1901"/><anchor xml:id="beg0610c1901" n="0610c1901"/>已<anchor xml:id="end0610c1901"/>方得惑斷理彰。
<lb ed="X" n="0610c20"/><lb ed="R060" n="0605a17"/>若彼衆生。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0610c2001" n="0610c2001"/><anchor xml:id="beg0610c2001" n="0610c2001"/>已<anchor xml:id="end0610c2001"/>伏斷三惑而得見三身者。卽是現
<lb ed="X" n="0610c21"/><lb ed="R060" n="0605a18"/>在功熟。故佛隨機應之。如水淸則月自現。然佛力
<lb ed="X" n="0610c22"/><lb ed="R060" n="0605b01"/>亦因自力。自力亦緣佛力。感應道交。機法相稱。尤
<lb ed="X" n="0610c23"/><lb ed="R060" n="0605b02"/>見別異無量而互相涉入也。約喩釋竟。</p><p xml:id="pX38p0610c2316" cb:place="inline">次約法
<lb ed="X" n="0610c24"/><lb ed="R060" n="0605b03"/>者。梵網卽是衆生心性。乃諸佛之本源。行菩薩道
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0611a" n="0611a"/>
<lb ed="X" n="0611a01"/><lb ed="R060" n="0605b04"/>之根本。是大衆諸佛子之根本也。自性本淨名梵。
<lb ed="X" n="0611a02"/><lb ed="R060" n="0605b05"/>塵介含攝名網。繇此心性。建立無量世界衆生之
<lb ed="X" n="0611a03"/><lb ed="R060" n="0605b06"/>法。及設無量敎門諸佛之法。故曰心佛及衆生。是
<lb ed="X" n="0611a04"/><lb ed="R060" n="0605b07"/>三無差別。而此心性。體。絕染淨。徧能出生染淨諸
<lb ed="X" n="0611a05"/><lb ed="R060" n="0605b08"/>法正染淨時仍非染淨。染亦法界。淨亦法界。染淨
<lb ed="X" n="0611a06"/><lb ed="R060" n="0605b09"/>俱不思議。乃名爲梵。所謂佛界淸淨。乃至地獄淸
<lb ed="X" n="0611a07"/><lb ed="R060" n="0605b10"/>淨。卽此心性。體非同異。徧能示現同異諸相。正同
<lb ed="X" n="0611a08"/><lb ed="R060" n="0605b11"/>異時。仍非同異。異亦法界。同亦法界。同異俱不思
<lb ed="X" n="0611a09"/><lb ed="R060" n="0605b12"/>議。乃名爲網。所謂佛爲法界。一切法趣佛。乃至地
<lb ed="X" n="0611a10"/><lb ed="R060" n="0605b13"/>獄爲法界。一切法趣地獄。略而言之。夫心者。不起
<lb ed="X" n="0611a11"/><lb ed="R060" n="0605b14"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a1101" n="0611a1101"/><anchor xml:id="beg0611a1101" n="0611a1101"/>已<anchor xml:id="end0611a1101"/>。介爾有心。三千具足。謂一念心中。必具十界。
<lb ed="X" n="0611a12"/><lb ed="R060" n="0605b15"/>於一一界。必各互含。便成百界。如此百界。各具相
<lb ed="X" n="0611a13"/><lb ed="R060" n="0605b16"/>性乃至本末究竟等十如。共有千如。復次實法一
<lb ed="X" n="0611a14"/><lb ed="R060" n="0605b17"/>千。假名一千。國土一千。則成三千。實法者地獄五
<lb ed="X" n="0611a15"/><lb ed="R060" n="0605b18"/>陰。乃至佛界五陰。假名者。地獄假名。乃至佛界假
<lb ed="X" n="0611a16"/><lb ed="R060" n="0606a01"/>名。國土者。地獄依報。乃至佛界依報。隨指一法。隨
<lb ed="X" n="0611a17"/><lb ed="R060" n="0606a02"/>擧一名。隨拈一塵。無非法界。理事頓足。無欠無餘。
<lb ed="X" n="0611a18"/><lb ed="R060" n="0606a03"/>如一法。一切諸法亦復如是。如一名。一切諸名亦
<lb ed="X" n="0611a19"/><lb ed="R060" n="0606a04"/>復如是。如一塵。一切諸塵亦復如是。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a1901" n="0611a1901"/><anchor xml:id="beg0611a1901" n="0611a1901"/>但<anchor xml:id="end0611a1901"/>云介爾
<lb ed="X" n="0611a20"/><lb ed="R060" n="0606a05"/>有心。三千具足者。以衆生太廣。佛法太高。故且令
<lb ed="X" n="0611a21"/><lb ed="R060" n="0606a06"/>觀心。庶易悟入。只此介爾極微劣心。三千性相。炳
<lb ed="X" n="0611a22"/><lb ed="R060" n="0606a07"/>然頓具。非前非後。不減不增。何以故。一念體圓。名
<lb ed="X" n="0611a23"/><lb ed="R060" n="0606a08"/>爲理具。隨起念時。卽名事造。良繇介爾所起之心。
<lb ed="X" n="0611a24"/><lb ed="R060" n="0606a09"/>於十界中必落一界。一界旣現。九界同彰。故地獄
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0611b" n="0611b"/>
<lb ed="X" n="0611b01"/><lb ed="R060" n="0606a10"/>現時。一切法趣地獄。十界無非獄界。又獄界亦能
<lb ed="X" n="0611b02"/><lb ed="R060" n="0606a11"/>徧起十界。乃至佛界現時。一切法咸趣佛界。十界
<lb ed="X" n="0611b03"/><lb ed="R060" n="0606a12"/>無非佛界。又佛界亦能徧起十界。法性自爾。非關
<lb ed="X" n="0611b04"/><lb ed="R060" n="0606a13"/>強造。只因此介爾一念之心。必全攬法界以爲其
<lb ed="X" n="0611b05"/><lb ed="R060" n="0606a14"/>體。而此法界。從來無有分劑。不可割裂。安得謂此
<lb ed="X" n="0611b06"/><lb ed="R060" n="0606a15"/>介爾之心。止是少許法界理耶。又此介爾之心。旣
<lb ed="X" n="0611b07"/><lb ed="R060" n="0606a16"/>全具法界之理。必全具法界之事。以此法界。從來
<lb ed="X" n="0611b08"/><lb ed="R060" n="0606a17"/>攝一切事罄無不盡。並無一事如微塵許。能出法
<lb ed="X" n="0611b09"/><lb ed="R060" n="0606a18"/>界外者。倘謂介爾心中。但具法界全理。不具法界
<lb ed="X" n="0611b10"/><lb ed="R060" n="0606b01"/>全事。不幾有理外之事耶。所以念體念用。同名爲
<lb ed="X" n="0611b11"/><lb ed="R060" n="0606b02"/>心。念體則冥乎理具。而理具還包事造。念用則成
<lb ed="X" n="0611b12"/><lb ed="R060" n="0606b03"/>乎事造。而事造還含理具。故此事理兩重三千。皆
<lb ed="X" n="0611b13"/><lb ed="R060" n="0606b04"/>卽一念心中圓具。如帝網珠。光光融攝。重重無盡。
<lb ed="X" n="0611b14"/><lb ed="R060" n="0606b05"/>難議難思。昏迷倒惑。此理常如。梵網理也。迷此理
<lb ed="X" n="0611b15"/><lb ed="R060" n="0606b06"/>心。紛然五住。妄受二死。不契妙心。是成世界種種
<lb ed="X" n="0611b16"/><lb ed="R060" n="0606b07"/>差別。諸佛愍之。隨機設敎。爲圓爲別。爲通爲藏。敎
<lb ed="X" n="0611b17"/><lb ed="R060" n="0606b08"/>設四門。門兼四悉。或頓或漸。或秘或顯。廣化衆生。
<lb ed="X" n="0611b18"/><lb ed="R060" n="0606b09"/>令歸本際。梵網敎也。背塵趨覺。秉敎修行。小大隨
<lb ed="X" n="0611b19"/><lb ed="R060" n="0606b10"/>其夙根。鈍利仍其慣習。或轉或接。或借或會。從無
<lb ed="X" n="0611b20"/><lb ed="R060" n="0606b11"/>量門。通一實境。梵網行也。繇理起敎。因敎發行。藉
<lb ed="X" n="0611b21"/><lb ed="R060" n="0606b12"/>行契理。理非心外。敎行亦然。理卽法身。敎卽般若。
<lb ed="X" n="0611b22"/><lb ed="R060" n="0606b13"/>行卽解脫。迷成三障。悟顯三身。自悟名佛。悟他名
<lb ed="X" n="0611b23"/><lb ed="R060" n="0606b14"/>說。自他不二。名爲梵網。約法釋竟。</p>
<lb ed="X" n="0611b24"/><lb ed="R060" n="0606b15"/><p xml:id="pX38p0611b2401">第三釋經者。先正釋。次示通別。三明具義互含。先
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0611c" n="0611c"/>
<lb ed="X" n="0611c01"/><lb ed="R060" n="0606b16"/>正釋者。梵語修多羅。此翻契經。上契妙理。下契羣
<lb ed="X" n="0611c02"/><lb ed="R060" n="0606b17"/>機。故名爲契。爲法爲則。今古常然。故名爲經。從來
<lb ed="X" n="0611c03"/><lb ed="R060" n="0606b18"/>譯師。皆略去契字。直稱爲經。經乃此方之言。訓法
<lb ed="X" n="0611c04"/><lb ed="R060" n="0607a01"/>訓常。法者軌持義軌生物解。任持自性。常者不變
<lb ed="X" n="0611c05"/><lb ed="R060" n="0607a02"/>不壞義。軌持卽契機。常卽契理。字雖從略。義亦無
<lb ed="X" n="0611c06"/><lb ed="R060" n="0607a03"/>減。而此經法。具有敎行理三。言敎經者。大聖垂慈。
<lb ed="X" n="0611c07"/><lb ed="R060" n="0607a04"/>隨類開示。所有訓誥。法界同遵。故名爲經。言行經
<lb ed="X" n="0611c08"/><lb ed="R060" n="0607a05"/>者。一行。五行。萬行。微塵數行。三乘聖衆之所共繇。
<lb ed="X" n="0611c09"/><lb ed="R060" n="0607a06"/>決無異趣。故名爲經。言理經者。有佛無佛。性相常
<lb ed="X" n="0611c10"/><lb ed="R060" n="0607a07"/>住。魔外不能令其壞。大聖不能有所作。豎窮橫徧。
<lb ed="X" n="0611c11"/><lb ed="R060" n="0607a08"/>體極眞如。故名爲經。又文字卽敎經。契機卽成行
<lb ed="X" n="0611c12"/><lb ed="R060" n="0607a09"/>經。契理卽是理經。又此方以文字爲敎體。故指卷
<lb ed="X" n="0611c13"/><lb ed="R060" n="0607a10"/>帙爲經。於卷帙中。具足三經。能令衆生解其所詮。
<lb ed="X" n="0611c14"/><lb ed="R060" n="0607a11"/>卽是敎。依此生善滅惡。卽是行。依此證入法性。卽
<lb ed="X" n="0611c15"/><lb ed="R060" n="0607a12"/>是理。當知卷帙。只是色法。於色塵中旣具三經。餘
<lb ed="X" n="0611c16"/><lb ed="R060" n="0607a13"/>塵亦爾如佛在世時。以音聲爲敎體。或隨聞歡喜。
<lb ed="X" n="0611c17"/><lb ed="R060" n="0607a14"/>隨聞生善滅惡。隨聞入證。於一音中。三經圓具。或
<lb ed="X" n="0611c18"/><lb ed="R060" n="0607a15"/>從善知識。及說法人邊聞言得益。亦復如是。隨法
<lb ed="X" n="0611c19"/><lb ed="R060" n="0607a16"/>行人歷法觀察。以法塵爲敎體。香積佛國以香飯
<lb ed="X" n="0611c20"/><lb ed="R060" n="0607a17"/>作佛事。是味爲敎體。或有佛國以天衣作佛事。是
<lb ed="X" n="0611c21"/><lb ed="R060" n="0607a18"/>觸爲敎體。以要言之。六塵體是法界。故一一無非
<lb ed="X" n="0611c22"/><lb ed="R060" n="0607b01"/>敎經。亦無非行經。亦無非理經。但隨根有利鈍。致
<lb ed="X" n="0611c23"/><lb ed="R060" n="0607b02"/>使迷悟不同耳。</p><p xml:id="pX38p0611c2307" cb:place="inline">次示通別者。梵網是別名。別餘
<lb ed="X" n="0611c24"/><lb ed="R060" n="0607b03"/>經故。經是通名。同名經故。敎行理三。皆論通別。具
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0612a" n="0612a"/>
<lb ed="X" n="0612a01"/><lb ed="R060" n="0607b04"/>如台宗廣明。有釋經爲能詮。佛說梵網爲所詮者。
<lb ed="X" n="0612a02"/><lb ed="R060" n="0607b05"/>茲所不用。以佛等五字。皆是能詮。字下之義。皆是
<lb ed="X" n="0612a03"/><lb ed="R060" n="0607b06"/>所詮。若以能所判釋。豈佛說梵網四字便非文字。
<lb ed="X" n="0612a04"/><lb ed="R060" n="0607b07"/>而經之一字便無義耶。故惟得論通別也。</p><p xml:id="pX38p0612a0417" cb:place="inline">三明
<lb ed="X" n="0612a05"/><lb ed="R060" n="0607b08"/>具義互含者。先明具義。謂佛等五字。各具敎行理
<lb ed="X" n="0612a06"/><lb ed="R060" n="0607b09"/>三義。佛卽是敎。生物解故。亦卽是行。是心作故。又
<lb ed="X" n="0612a07"/><lb ed="R060" n="0607b10"/>卽是理。究竟性故。說卽是敎。四辯宣故。亦卽是行。
<lb ed="X" n="0612a08"/><lb ed="R060" n="0607b11"/>如說行故。又卽是理。如理說故。梵卽是敎。顯淨法
<lb ed="X" n="0612a09"/><lb ed="R060" n="0607b12"/>故。亦卽是行。具梵行故。又卽是理。淸淨性故。網卽
<lb ed="X" n="0612a10"/><lb ed="R060" n="0607b13"/>是敎。示差別故。亦卽是行。徧布列故。又卽是理。相
<lb ed="X" n="0612a11"/><lb ed="R060" n="0607b14"/>常住故。經卽是敎。善詮顯故。亦卽是行。共遵繇故。
<lb ed="X" n="0612a12"/><lb ed="R060" n="0607b15"/>又卽是理。不可壞故。</p><p xml:id="pX38p0612a1209" cb:place="inline">次明互含。謂佛等五字。各
<lb ed="X" n="0612a13"/><lb ed="R060" n="0607b16"/>含諸字之義。佛卽是說。令他悟故。亦卽是梵。極淸
<lb ed="X" n="0612a14"/><lb ed="R060" n="0607b17"/>淨故。亦卽是網。三輪普覆法界海故。亦卽是經。爲
<lb ed="X" n="0612a15"/><lb ed="R060" n="0607b18"/>天人師。極眞常故。說卽是佛。覺悟他故。亦卽是梵。
<lb ed="X" n="0612a16"/><lb ed="R060" n="0608a01"/>言音淨故。亦卽是網。具足四悉一十六門。摝諸衆
<lb ed="X" n="0612a17"/><lb ed="R060" n="0608a02"/>生出生死故。亦卽是經。堪秉受故。梵卽是佛。淸淨
<lb ed="X" n="0612a18"/><lb ed="R060" n="0608a03"/>覺故。亦卽是說。顯示理故。亦卽是網。互炤無窮故。
<lb ed="X" n="0612a19"/><lb ed="R060" n="0608a04"/>亦卽是經。淸淨之性不可壞故。網卽是佛。覆護衆
<lb ed="X" n="0612a20"/><lb ed="R060" n="0608a05"/>生故。亦卽是說。昭示衆生故。亦卽是梵。莊嚴淸淨
<lb ed="X" n="0612a21"/><lb ed="R060" n="0608a06"/>故。亦卽是經。豎窮橫徧故。經卽是佛。法身舍利故。
<lb ed="X" n="0612a22"/><lb ed="R060" n="0608a07"/>亦卽是說。永傳慧命故。亦卽是梵。離過絕非故。亦
<lb ed="X" n="0612a23"/><lb ed="R060" n="0608a08"/>卽是網義門無量故。更約品名互顯者。佛卽菩薩。
<lb ed="X" n="0612a24"/><lb ed="R060" n="0608a09"/>不捨衆生故。菩薩卽佛。不違法界故。佛卽是心。心
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0612b" n="0612b"/>
<lb ed="X" n="0612b01"/><lb ed="R060" n="0608a10"/>外無佛故。心卽是佛。佛性之外無別心故。佛卽是
<lb ed="X" n="0612b02"/><lb ed="R060" n="0608a11"/>地。荷負衆生故。地卽是佛。平等持載故。梵網卽菩
<lb ed="X" n="0612b03"/><lb ed="R060" n="0608a12"/>薩。自覺覺他故。菩薩卽梵網。差別莊嚴故。梵網卽
<lb ed="X" n="0612b04"/><lb ed="R060" n="0608a13"/>心地。繇心所現故。心地卽梵網。王所相應故。人卽
<lb ed="X" n="0612b05"/><lb ed="R060" n="0608a14"/>是法。實法所成故。法卽是人。假名所顯故。乃至人
<lb ed="X" n="0612b06"/><lb ed="R060" n="0608a15"/>法卽喩。假施設故。喩卽人法。依理智故。經卽是品。
<lb ed="X" n="0612b07"/><lb ed="R060" n="0608a16"/>離別無總故。品卽是經。離總無別故。一一互含。義
<lb ed="X" n="0612b08"/><lb ed="R060" n="0608a17"/>理無際。盡一品文。盡一部敎。盡一代法。盡十方三
<lb ed="X" n="0612b09"/><lb ed="R060" n="0608a18"/>世諸佛所說。隨拈一經。隨拈一品。隨拈一句。隨拈
<lb ed="X" n="0612b10"/><lb ed="R060" n="0608b01"/>一字。亦各互含。無限無劑。故云。一卽是多多卽一。
<lb ed="X" n="0612b11"/><lb ed="R060" n="0608b02"/>文隨於義義隨文。又云。一中解無量。無量中解一。
<lb ed="X" n="0612b12"/><lb ed="R060" n="0608b03"/>一字法門。海墨書而不盡。若不作此解釋者。安窺
<lb ed="X" n="0612b13"/><lb ed="R060" n="0608b04"/>梵網法喩之旨耶。</p>
<lb ed="X" n="0612b14"/><lb ed="R060" n="0608b05"/><p xml:id="pX38p0612b1401">次釋菩薩心地品名者爲四。初釋菩薩人名。次釋
<lb ed="X" n="0612b15"/><lb ed="R060" n="0608b06"/>心地法名。三就人法對釋。四釋品字。</p><p xml:id="pX38p0612b1515" cb:place="inline">先釋菩薩
<lb ed="X" n="0612b16"/><lb ed="R060" n="0608b07"/>者。梵語具云摩訶菩提質帝薩埵。此翻大道心成
<lb ed="X" n="0612b17"/><lb ed="R060" n="0608b08"/>就衆生。或翻覺有情。或云大士。或云開士。以其依
<lb ed="X" n="0612b18"/><lb ed="R060" n="0608b09"/>四諦境。發四弘誓。擐大甲冑。能爲難事。上弘佛法。
<lb ed="X" n="0612b19"/><lb ed="R060" n="0608b10"/>下化衆生。悲智雙運。故獲此名。今略去六字。但稱
<lb ed="X" n="0612b20"/><lb ed="R060" n="0608b11"/>菩薩。明此行位。須約四敎。</p><p xml:id="pX38p0612b2011" cb:place="inline">一明藏敎菩薩。創聞
<lb ed="X" n="0612b21"/><lb ed="R060" n="0608b12"/>生滅四諦及事六度法。愍<anchor xml:id="nkr_note_add_0612b2101" n="0612b2101"/><anchor xml:id="beg0612b2101" n="0612b2101"/>己<anchor xml:id="end0612b2101"/>愍他。大悲增上。發菩
<lb ed="X" n="0612b22"/><lb ed="R060" n="0608b13"/>提心。誓度一切。歷三阿僧祗劫。熾然修行六波羅
<lb ed="X" n="0612b23"/><lb ed="R060" n="0608b14"/>蜜初僧祗中。離三惡道。及邊地根缺女身。亦能常
<lb ed="X" n="0612b24"/><lb ed="R060" n="0608b15"/>識宿命。但心猶未知作佛與不作佛。二僧祗中。心
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0612c" n="0612c"/>
<lb ed="X" n="0612c01"/><lb ed="R060" n="0608b16"/>知作佛。口未能言。第三僧祗。功德漸備。了知作佛。
<lb ed="X" n="0612c02"/><lb ed="R060" n="0608b17"/>口亦能言。三僧祗滿。更住百劫修相好因。積百福
<lb ed="X" n="0612c03"/><lb ed="R060" n="0608b18"/>成一相。治大千盲人悉瘥爲一福等。如經廣明。至
<lb ed="X" n="0612c04"/><lb ed="R060" n="0609a01"/>最後生。住<name role="" type="person">兜率天</name>宮。待衆生緣熟。示現降神母胎。
<lb ed="X" n="0612c05"/><lb ed="R060" n="0609a02"/>乃至出家。坐菩提樹。降伏魔軍。齊此以前。總名菩
<lb ed="X" n="0612c06"/><lb ed="R060" n="0609a03"/>薩。發眞無漏三十四心。頓斷見思習氣。乃名爲佛。
<lb ed="X" n="0612c07"/><lb ed="R060" n="0609a04"/>此藏敎中說菩薩於三阿僧祗劫久受生死。求大
<lb ed="X" n="0612c08"/><lb ed="R060" n="0609a05"/>菩提。但自專精修行六度。而見思二惑。伏而不斷。
<lb ed="X" n="0612c09"/><lb ed="R060" n="0609a06"/>以見思若斷。卽證聲聞辟支佛地。永入涅槃。不復
<lb ed="X" n="0612c10"/><lb ed="R060" n="0609a07"/>能行菩薩道故。何以須作此說。謂此敎門。本爲界
<lb ed="X" n="0612c11"/><lb ed="R060" n="0609a08"/>內鈍根而設。正化二乘。傍化菩薩。正化二乘者。愍
<lb ed="X" n="0612c12"/><lb ed="R060" n="0609a09"/>其久在火宅。了無出意。自非權示生滅四諦法門。
<lb ed="X" n="0612c13"/><lb ed="R060" n="0609a10"/>尙不免被三界火燒。何繇得解佛之智慧。故須爲
<lb ed="X" n="0612c14"/><lb ed="R060" n="0609a11"/>說斷見思惑。出分段苦。且入化城以蘇息之。旣爲
<lb ed="X" n="0612c15"/><lb ed="R060" n="0609a12"/>二乘說此法門。何得更說菩薩斷惑利生。所以三
<lb ed="X" n="0612c16"/><lb ed="R060" n="0609a13"/>祗止言伏惑。直至樹下。方乃頓發無漏三十四心
<lb ed="X" n="0612c17"/><lb ed="R060" n="0609a14"/>也。然使見思果在。則二生三生尙難保其不迷不
<lb ed="X" n="0612c18"/><lb ed="R060" n="0609a15"/>退。況歷三祗。故知此說。權中之權。<anchor xml:id="nkr_note_add_0612c1801" n="0612c1801"/><anchor xml:id="beg0612c1801" n="0612c1801"/>已<anchor xml:id="end0612c1801"/>爲通敎所破。
<lb ed="X" n="0612c19"/><lb ed="R060" n="0609a16"/>經云。安有毒器。堪貯醍醐。此之謂也。</p><p xml:id="pX38p0612c1915" cb:place="inline">二明通敎
<lb ed="X" n="0612c20"/><lb ed="R060" n="0609a17"/>菩薩有九地。第十名佛。一乾慧地。體陰界入如幻
<lb ed="X" n="0612c21"/><lb ed="R060" n="0609a18"/>如化。總破見愛八倒。名身念處。受心法亦如是。住
<lb ed="X" n="0612c22"/><lb ed="R060" n="0609b01"/>此觀中。修正勤如意根力覺道。雖未得相似理水。
<lb ed="X" n="0612c23"/><lb ed="R060" n="0609b02"/>而總相智慧深利。故稱乾慧。第二性地。從乾慧增
<lb ed="X" n="0612c24"/><lb ed="R060" n="0609b03"/>進。得成煖法。乃至頂法。忍法。世第一法相似得無
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0613a" n="0613a"/>
<lb ed="X" n="0613a01"/><lb ed="R060" n="0609b04"/>漏性水。故言性地。三八人地。人者。忍也。體見假發
<lb ed="X" n="0613a02"/><lb ed="R060" n="0609b05"/>眞斷惑。在無間三昧中。八忍具足。智少一分。名八
<lb ed="X" n="0613a03"/><lb ed="R060" n="0609b06"/>人地。四見地者。見第一義無生四諦之理。斷見惑
<lb ed="X" n="0613a04"/><lb ed="R060" n="0609b07"/>八十八使皆盡。五薄地者。體愛假發眞。斷欲界思
<lb ed="X" n="0613a05"/><lb ed="R060" n="0609b08"/>惑前六品盡。餘三品在。煩惱薄也。六離欲地。體愛
<lb ed="X" n="0613a06"/><lb ed="R060" n="0609b09"/>假卽眞。斷欲界思惑盡。故名離欲。七<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a0601" n="0613a0601"/><anchor xml:id="beg0613a0601" n="0613a0601"/>已<anchor xml:id="end0613a0601"/>辦地。體色
<lb ed="X" n="0613a07"/><lb ed="R060" n="0609b10"/>無色愛卽眞。發無漏。斷上八地思惑七十二品俱
<lb ed="X" n="0613a08"/><lb ed="R060" n="0609b11"/>盡。故言<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a0801" n="0613a0801"/><anchor xml:id="beg0613a0801" n="0613a0801"/>已<anchor xml:id="end0613a0801"/>辦。此前七地。與聲聞人共。八辟支佛地。
<lb ed="X" n="0613a09"/><lb ed="R060" n="0609b12"/>旣斷正使。兼侵習氣。此地與緣覺人共。九菩薩地。
<lb ed="X" n="0613a10"/><lb ed="R060" n="0609b13"/>從空入假。道觀雙流。深觀二諦。進斷習氣色心無
<lb ed="X" n="0613a11"/><lb ed="R060" n="0609b14"/>知。遊戲神通。淨佛國土。成就衆生。學佛十力四無
<lb ed="X" n="0613a12"/><lb ed="R060" n="0609b15"/>所畏也。第十地名爲佛者。大功德力以資智慧。一
<lb ed="X" n="0613a13"/><lb ed="R060" n="0609b16"/>念相應慧觀眞諦究竟。習亦無餘。如劫火燒木。無
<lb ed="X" n="0613a14"/><lb ed="R060" n="0609b17"/>復<g ref="#CB01926">灰</g>炭。香象渡河。到於邊底也。此敎亦名三乘共
<lb ed="X" n="0613a15"/><lb ed="R060" n="0609b18"/>十地。以七地之前與三乘共。八地之前與支佛共。
<lb ed="X" n="0613a16"/><lb ed="R060" n="0610a01"/>又此敎名爲通者。三人雖各不同。通觀無生體法。
<lb ed="X" n="0613a17"/><lb ed="R060" n="0610a02"/>同證無學。同出分段。同到化城。故稱爲通。又通前
<lb ed="X" n="0613a18"/><lb ed="R060" n="0610a03"/>藏敎。通後別圓。故稱爲通也。</p><p xml:id="pX38p0613a1812" cb:place="inline">三明別敎菩薩。此
<lb ed="X" n="0613a19"/><lb ed="R060" n="0610a04"/>敎專被界外之機。機不一故。說亦不同。華嚴明十
<lb ed="X" n="0613a20"/><lb ed="R060" n="0610a05"/>住十行十迴向爲三賢。十地爲聖。此經明三十心
<lb ed="X" n="0613a21"/><lb ed="R060" n="0610a06"/>十地。義意頗同。而名字逈異。至後釋文中當辨。金
<lb ed="X" n="0613a22"/><lb ed="R060" n="0610a07"/>光明但出十地佛果。勝天王明十地。涅槃明五行。
<lb ed="X" n="0613a23"/><lb ed="R060" n="0610a08"/>如是增減不同。皆不出四悉檀意。而瓔珞明五十
<lb ed="X" n="0613a24"/><lb ed="R060" n="0610a09"/>二位。位次最爲周足。至若唯識明資粮加行二位。
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0613b" n="0613b"/>
<lb ed="X" n="0613b01"/><lb ed="R060" n="0610a10"/>頗似藏敎。而通達位後。明修習十地。乃是別敎地
<lb ed="X" n="0613b02"/><lb ed="R060" n="0610a11"/>名。楞嚴於十信前。更加乾慧。十迴向後。明四加行。
<lb ed="X" n="0613b03"/><lb ed="R060" n="0610a12"/>幷取最初三漸次行以爲能歷。五十七位是其所
<lb ed="X" n="0613b04"/><lb ed="R060" n="0610a13"/>歷。能所合稱。共名六十聖位。若單約所歷。復除乾
<lb ed="X" n="0613b05"/><lb ed="R060" n="0610a14"/>慧非眞。妙覺非路。則名五十五位眞菩提路。若據
<lb ed="X" n="0613b06"/><lb ed="R060" n="0610a15"/>乾慧。名同通敎。四種加行。復濫藏名。而義理逈別。
<lb ed="X" n="0613b07"/><lb ed="R060" n="0610a16"/>此意多途。未易卒擧。今且約瓔珞明其階次。一外
<lb ed="X" n="0613b08"/><lb ed="R060" n="0610a17"/>凡十信位。一信。二念。三精進。四慧。五定。六不退。七
<lb ed="X" n="0613b09"/><lb ed="R060" n="0610a18"/>迴向。八護法。九戒。十願。此十位。伏三界見思煩惱。
<lb ed="X" n="0613b10"/><lb ed="R060" n="0610b01"/>次內凡十住位。一發心。二治地。三修行。四生貴。五
<lb ed="X" n="0613b11"/><lb ed="R060" n="0610b02"/>方便具足。六正心。七不退。八童眞。九法王子。十灌
<lb ed="X" n="0613b12"/><lb ed="R060" n="0610b03"/>頂。初住斷見惑。七住斷思惑盡。證位不退。與藏通
<lb ed="X" n="0613b13"/><lb ed="R060" n="0610b04"/>二佛齊。八住以上。斷界內塵沙。伏界外塵沙。此十
<lb ed="X" n="0613b14"/><lb ed="R060" n="0610b05"/>住名習種性。用從假入空觀。見眞諦理。開慧眼。成
<lb ed="X" n="0613b15"/><lb ed="R060" n="0610b06"/>一切智。行三百由旬。三內凡十行位。一歡喜。二饒
<lb ed="X" n="0613b16"/><lb ed="R060" n="0610b07"/>益。三無違逆。四無屈撓。五無癡亂。六善現。七無著。
<lb ed="X" n="0613b17"/><lb ed="R060" n="0610b08"/>八難得。九善法。十眞實。此十行斷界外塵沙。名性
<lb ed="X" n="0613b18"/><lb ed="R060" n="0610b09"/>種性。用從空入假觀。見俗諦理。開法眼。成道種智。
<lb ed="X" n="0613b19"/><lb ed="R060" n="0610b10"/>四內凡十迴向位。一救護衆生離衆生相。二不壞。
<lb ed="X" n="0613b20"/><lb ed="R060" n="0610b11"/>三等一切佛。四至一切處。五無盡功德藏。六隨順
<lb ed="X" n="0613b21"/><lb ed="R060" n="0610b12"/>一切平等善根。七等隨順一切衆生。八眞如相。九
<lb ed="X" n="0613b22"/><lb ed="R060" n="0610b13"/>無縛無著解脫。十入法界無量。此十迴向。伏無明。
<lb ed="X" n="0613b23"/><lb ed="R060" n="0610b14"/>習中觀。名道種性。行四百由旬。從八住至此。名行
<lb ed="X" n="0613b24"/><lb ed="R060" n="0610b15"/>不退。又此三十位。亦名三賢也。五明十地聖位。一
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0613c" n="0613c"/>
<lb ed="X" n="0613c01"/><lb ed="R060" n="0610b16"/>歡喜。二離垢。三發光。四<g ref="#CB08504">𦦨</g>慧。五難勝。六現前。七遠
<lb ed="X" n="0613c02"/><lb ed="R060" n="0610b17"/>行。八不動。九善慧。十法雲。初地用中道觀。破一分
<lb ed="X" n="0613c03"/><lb ed="R060" n="0610b18"/>無明。顯一分三德。證念不退。開佛眼。成一切種智。
<lb ed="X" n="0613c04"/><lb ed="R060" n="0611a01"/>行五百由旬。初到寶所。百界作佛。八相成道。利益
<lb ed="X" n="0613c05"/><lb ed="R060" n="0611a02"/>衆生。二地以上。地地各斷一品無明。證一分中道。
<lb ed="X" n="0613c06"/><lb ed="R060" n="0611a03"/>六明等覺位。從法雲地更斷一品無明。入一生補
<lb ed="X" n="0613c07"/><lb ed="R060" n="0611a04"/>處。此十一位。俱名聖種性。齊此名爲菩薩。更破一
<lb ed="X" n="0613c08"/><lb ed="R060" n="0611a05"/>品無明。入第七妙覺位。了了見性。證大菩提。名之
<lb ed="X" n="0613c09"/><lb ed="R060" n="0611a06"/>爲佛。</p><p xml:id="pX38p0613c0903" cb:place="inline">四明圓敎菩薩。圓敎位次。名與別同。但別
<lb ed="X" n="0613c10"/><lb ed="R060" n="0611a07"/>敎次第漸修。圓敎一心圓具。別敎位位各不相收。
<lb ed="X" n="0613c11"/><lb ed="R060" n="0611a08"/>圓敎位位互相融攝。是爲不同。今亦用瓔珞五十
<lb ed="X" n="0613c12"/><lb ed="R060" n="0611a09"/>二位。復依法華。於十信前。更明五品觀位。一隨喜
<lb ed="X" n="0613c13"/><lb ed="R060" n="0611a10"/>品。若人夙植深厚。或從善知識。或從經卷。圓聞妙
<lb ed="X" n="0613c14"/><lb ed="R060" n="0611a11"/>理。謂心佛衆生。三無差別。此心卽空卽假卽中。全
<lb ed="X" n="0613c15"/><lb ed="R060" n="0611a12"/>體法界。頓具百界千如。種種性相。聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c1501" n="0613c1501"/><anchor xml:id="beg0613c1501" n="0613c1501"/>已<anchor xml:id="end0613c1501"/>信解。慶<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c1502" n="0613c1502"/><anchor xml:id="beg0613c1502" n="0613c1502"/>己<anchor xml:id="end0613c1502"/>
<lb ed="X" n="0613c16"/><lb ed="R060" n="0611a13"/>慶人。欲開此心而修圓行。圓行者。一行一切行。略
<lb ed="X" n="0613c17"/><lb ed="R060" n="0611a14"/>言爲十。一者識知一念平等具足。不可思議。二者
<lb ed="X" n="0613c18"/><lb ed="R060" n="0611a15"/>愍<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c1801" n="0613c1801"/><anchor xml:id="beg0613c1801" n="0613c1801"/>己<anchor xml:id="end0613c1801"/>昏迷。慈及一切。三者又知此心常寂常炤。四
<lb ed="X" n="0613c19"/><lb ed="R060" n="0611a16"/>者用寂炤心破一切法卽空卽假卽中。五者善識
<lb ed="X" n="0613c20"/><lb ed="R060" n="0611a17"/>一心諸心若通若塞。六者能於此心具足道品向
<lb ed="X" n="0613c21"/><lb ed="R060" n="0611a18"/>菩提路。七者又解此心正助之法。八者善識<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c2101" n="0613c2101"/><anchor xml:id="beg0613c2101" n="0613c2101"/>己<anchor xml:id="end0613c2101"/>心
<lb ed="X" n="0613c22"/><lb ed="R060" n="0611b01"/>及凡聖心。九者安心不動不墮不退不散。十者雖
<lb ed="X" n="0613c23"/><lb ed="R060" n="0611b02"/>識一心無量功德。不生染著。十心成就。其心念念
<lb ed="X" n="0613c24"/><lb ed="R060" n="0611b03"/>悉與諸波羅蜜相應。名隨喜品。二讀誦品。內則勤
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0614a" n="0614a"/>
<lb ed="X" n="0614a01"/><lb ed="R060" n="0611b04"/>修理觀。外則讀誦大乘。聞有助觀之力。如膏助火。
<lb ed="X" n="0614a02"/><lb ed="R060" n="0611b05"/>十心轉明。三說法品。內解轉勝。弘誓熏心。導利前
<lb ed="X" n="0614a03"/><lb ed="R060" n="0611b06"/>人。化功歸<anchor xml:id="nkr_note_add_0614a0301" n="0614a0301"/><anchor xml:id="beg0614a0301" n="0614a0301"/>己<anchor xml:id="end0614a0301"/>。隨說法淨則智慧淨。十心倍明也。四
<lb ed="X" n="0614a04"/><lb ed="R060" n="0611b07"/>兼行六度品。正觀增明。傍兼利物。能以少施。與虗
<lb ed="X" n="0614a05"/><lb ed="R060" n="0611b08"/>空等。使一切法趣檀。檀爲法界。事相雖少。運懷甚
<lb ed="X" n="0614a06"/><lb ed="R060" n="0611b09"/>大戒等亦爾。理觀爲正。事行爲傍。故言兼行。事福
<lb ed="X" n="0614a07"/><lb ed="R060" n="0611b10"/>資理。十心彌盛也。五正行六度品。圓觀淳熟。事理
<lb ed="X" n="0614a08"/><lb ed="R060" n="0611b11"/>欲融。事不妨理。理不隔事。權實二智。究了通達。治
<lb ed="X" n="0614a09"/><lb ed="R060" n="0611b12"/>世語言。資生產業。皆與實相不相違背。十心光猛。
<lb ed="X" n="0614a10"/><lb ed="R060" n="0611b13"/>如火益薪也。此五品位。用圓三觀圓伏五住煩惱。
<lb ed="X" n="0614a11"/><lb ed="R060" n="0611b14"/>名爲外凡。次入內凡十信。繇修圓行。善巧增益。五
<lb ed="X" n="0614a12"/><lb ed="R060" n="0611b15"/>倍深明。得入圓位。善修平等法界。卽入信心。善修
<lb ed="X" n="0614a13"/><lb ed="R060" n="0611b16"/>慈愍。卽入念心。善修寂炤。入精進心。善修破法。卽
<lb ed="X" n="0614a14"/><lb ed="R060" n="0611b17"/>入慧心。善修通塞。卽入定心。善修道品。入不退心。
<lb ed="X" n="0614a15"/><lb ed="R060" n="0611b18"/>善修正助。入迴向心。善修凡聖位次。卽入護心。善
<lb ed="X" n="0614a16"/><lb ed="R060" n="0612a01"/>修安忍。卽入戒心。善修離著。卽入願心。此是六根
<lb ed="X" n="0614a17"/><lb ed="R060" n="0612a02"/>淸淨位。初心任運先斷見惑。證位不退。七心任運
<lb ed="X" n="0614a18"/><lb ed="R060" n="0612a03"/>思惑斷盡。八心九心十心。任運斷盡界內界外塵
<lb ed="X" n="0614a19"/><lb ed="R060" n="0612a04"/>沙。證行不退與別敎十迴向齊。次明聖位。初住以
<lb ed="X" n="0614a20"/><lb ed="R060" n="0612a05"/>圓觀力。分破一品無明。三心圓發。謂緣因善心發。
<lb ed="X" n="0614a21"/><lb ed="R060" n="0612a06"/>卽解脫德。了因慧心發。卽般若德。正因理心發。卽
<lb ed="X" n="0614a22"/><lb ed="R060" n="0612a07"/>法身德。如此三德。不縱不橫。圓在一心。發得本有。
<lb ed="X" n="0614a23"/><lb ed="R060" n="0612a08"/>故名初發心住。從二住去。乃至等覺。凡四十位。位
<lb ed="X" n="0614a24"/><lb ed="R060" n="0612a09"/>位各破一品無明。各顯一分三德。乃至妙覺。永別
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0614b" n="0614b"/>
<lb ed="X" n="0614b01"/><lb ed="R060" n="0612a10"/>無明父母。究竟登中道山頂。成大菩提。證大涅槃。
<lb ed="X" n="0614b02"/><lb ed="R060" n="0612a11"/>一切大理。大誓願。大莊嚴。大智斷。大徧知。大道。大
<lb ed="X" n="0614b03"/><lb ed="R060" n="0612a12"/>用。大權實。大利益。大無住。卽是十觀成乘。圓極竟
<lb ed="X" n="0614b04"/><lb ed="R060" n="0612a13"/>在於佛。盧舍那名淨滿。一切皆滿也。然圓敎行人。
<lb ed="X" n="0614b05"/><lb ed="R060" n="0612a14"/>亦名菩薩。亦名爲佛。以創聞圓理。能生圓解。是名
<lb ed="X" n="0614b06"/><lb ed="R060" n="0612a15"/>字卽佛。外凡五品。是觀行卽佛。內凡十信。是相似
<lb ed="X" n="0614b07"/><lb ed="R060" n="0612a16"/>卽佛。住行向地乃至等覺。皆名分證卽佛。妙覺極
<lb ed="X" n="0614b08"/><lb ed="R060" n="0612a17"/>果。究竟卽佛。而等覺以下。五品以上。<anchor xml:id="nkr_note_add_0614b0801" n="0614b0801"/><anchor xml:id="beg0614b0801" n="0614b0801"/>已<anchor xml:id="end0614b0801"/>背塵緣。未
<lb ed="X" n="0614b09"/><lb ed="R060" n="0612a18"/>極覺海。亦名菩薩。又佛旣有六卽。菩薩亦然。乃至
<lb ed="X" n="0614b10"/><lb ed="R060" n="0612b01"/>十界。皆明六卽。妙覺卽是究竟菩薩。亦是究竟緣
<lb ed="X" n="0614b11"/><lb ed="R060" n="0612b02"/>覺聲聞。究竟天人修羅。究竟地獄鬼畜生也。</p>
<lb ed="X" n="0614b12"/><lb ed="R060" n="0612b03"/><p xml:id="pX38p0614b1201">次釋心地法名者。據天台師但疏下卷戒品。則云
<lb ed="X" n="0614b13"/><lb ed="R060" n="0612b04"/>亦是譬名。以品內所明。大士要用。如人身之有心。
<lb ed="X" n="0614b14"/><lb ed="R060" n="0612b05"/>能總萬事。能生勝果。爲大士所依。義之如地。今據
<lb ed="X" n="0614b15"/><lb ed="R060" n="0612b06"/>上品。具明菩薩三十心十地法門。當是指法之稱。
<lb ed="X" n="0614b16"/><lb ed="R060" n="0612b07"/>然三十心。無非菩薩之所遊履。一一皆能生勝妙
<lb ed="X" n="0614b17"/><lb ed="R060" n="0612b08"/>果。何獨非地。而體性十地。一一皆能總攝諸法。一
<lb ed="X" n="0614b18"/><lb ed="R060" n="0612b09"/>一何非菩薩妙心。但以相似位中。未證眞實。故地
<lb ed="X" n="0614b19"/><lb ed="R060" n="0612b10"/>亦名心。分證位中。堪任荷持。故心亦名地。則知心
<lb ed="X" n="0614b20"/><lb ed="R060" n="0612b11"/>地二字。似別還通。約法約喩。皆無不可。且下卷重
<lb ed="X" n="0614b21"/><lb ed="R060" n="0612b12"/>輕戒品。若云初發心中常所誦一戒。似向發心一
<lb ed="X" n="0614b22"/><lb ed="R060" n="0612b13"/>位。別別拈此塵許法門。若云乃至十發趣十長養
<lb ed="X" n="0614b23"/><lb ed="R060" n="0612b14"/>十金剛十地諸菩薩亦誦。我今亦如是誦。是誠一
<lb ed="X" n="0614b24"/><lb ed="R060" n="0612b15"/>切菩薩之要用。一切大士之所依。喩以心地。愈覺
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0614c" n="0614c"/>
<lb ed="X" n="0614c01"/><lb ed="R060" n="0612b16"/>融通矣。</p><p xml:id="pX38p0614c0104" cb:place="inline">三就人法對釋者。問。菩薩階位。旣有四
<lb ed="X" n="0614c02"/><lb ed="R060" n="0612b17"/>敎不同。今此心地。的屬何敎。答。正屬別圓二敎。非
<lb ed="X" n="0614c03"/><lb ed="R060" n="0612b18"/>屬藏通。藏通菩薩法門。雖亦從此心地流出。而機
<lb ed="X" n="0614c04"/><lb ed="R060" n="0613a01"/>不相關。設別圓有接通之義。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c0401" n="0614c0401"/><anchor xml:id="beg0614c0401" n="0614c0401"/>已<anchor xml:id="end0614c0401"/>被接。不復名通。
<lb ed="X" n="0614c05"/><lb ed="R060" n="0613a02"/>今就上下二卷。須作兩番對釋。次更合釋會經。</p>
<lb ed="X" n="0614c06"/><lb ed="R060" n="0613a03"/><p xml:id="pX38p0614c0601">先就上卷三十心十地對釋者。若心心別歷。地地
<lb ed="X" n="0614c07"/><lb ed="R060" n="0613a04"/>漸證。卽是別敎菩薩。若一心一切心。一切心一心。
<lb ed="X" n="0614c08"/><lb ed="R060" n="0613a05"/>一地一切地。一切地一地。卽是圓敎菩薩。又一往
<lb ed="X" n="0614c09"/><lb ed="R060" n="0613a06"/>對位解釋。則發趣十心。同於十住長養十心。同於
<lb ed="X" n="0614c10"/><lb ed="R060" n="0613a07"/>十行。金剛十心。同於十向。體性十地。同於歡喜。乃
<lb ed="X" n="0614c11"/><lb ed="R060" n="0613a08"/>至法雲。若再往研義。則住行向位。念念皆應修習
<lb ed="X" n="0614c12"/><lb ed="R060" n="0613a09"/>此三十心。歡喜等地。位位皆應遊履此體性地。良
<lb ed="X" n="0614c13"/><lb ed="R060" n="0613a10"/>繇菩薩行位。功德難思。若欲具說。衆必驚疑。次第
<lb ed="X" n="0614c14"/><lb ed="R060" n="0613a11"/>略明。人復徧執。故此經與華嚴。部味雖同。特示出
<lb ed="X" n="0614c15"/><lb ed="R060" n="0613a12"/>入如華嚴十地明十波羅蜜。此則以十度爲發趣
<lb ed="X" n="0614c16"/><lb ed="R060" n="0613a13"/>十心。華嚴所明菩薩四攝。此經收在十長養中。此
<lb ed="X" n="0614c17"/><lb ed="R060" n="0613a14"/>經所明十金剛心。大似圓敎內凡十信。又第六不
<lb ed="X" n="0614c18"/><lb ed="R060" n="0613a15"/>退心中。卽具明三種不退。華嚴以十度分屬十地。
<lb ed="X" n="0614c19"/><lb ed="R060" n="0613a16"/>此則初地便具十力十號及不共法。而五地復專
<lb ed="X" n="0614c20"/><lb ed="R060" n="0613a17"/>明十力。七地專明十八不共。十地專明十號功德。
<lb ed="X" n="0614c21"/><lb ed="R060" n="0613a18"/>是以迷宗者便謂相違。得旨者知其互映。雖次第
<lb ed="X" n="0614c22"/><lb ed="R060" n="0613b01"/>漸陳。而一地中。非不具足一切諸地功德。雖位位
<lb ed="X" n="0614c23"/><lb ed="R060" n="0613b02"/>圓攝。而分證法身。亦自宛然成其高下。若不位位
<lb ed="X" n="0614c24"/><lb ed="R060" n="0613b03"/>具德。則圓頓之義不成。若不宛然高下則四十二
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0615a" n="0615a"/>
<lb ed="X" n="0615a01"/><lb ed="R060" n="0613b04"/>位徒設如月雖漸圓。月體非漸。月雖不異。光必漸
<lb ed="X" n="0615a02"/><lb ed="R060" n="0613b05"/>增。可以悟性修交成義矣。</p><p xml:id="pX38p0615a0211" cb:place="inline">次就下卷十重四十
<lb ed="X" n="0615a03"/><lb ed="R060" n="0613b06"/>八輕戒對釋者。藏敎在家菩薩。但秉優婆塞戒。或
<lb ed="X" n="0615a04"/><lb ed="R060" n="0613b07"/>兼秉善生經中六重二十八輕。出家菩薩。但秉沙
<lb ed="X" n="0615a05"/><lb ed="R060" n="0613b08"/>彌比丘二種律儀若急於自度。唯持遮戒。卽名二
<lb ed="X" n="0615a06"/><lb ed="R060" n="0613b09"/>乘。若爲衆生故。善識開遮。卽名菩薩。不別秉此重
<lb ed="X" n="0615a07"/><lb ed="R060" n="0613b10"/>輕戒也。通敎菩薩。與藏敎同。別圓二敎菩薩。正秉
<lb ed="X" n="0615a08"/><lb ed="R060" n="0613b11"/>此戒。名子位中。從師受得。或千里無師。像前求受。
<lb ed="X" n="0615a09"/><lb ed="R060" n="0613b12"/>若善修五悔者。不惟發得攝律儀戒。亦能發得定
<lb ed="X" n="0615a10"/><lb ed="R060" n="0613b13"/>共道共。乃至證入五品十心。及登正位。受此戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0615a1001" n="0615a1001"/><anchor xml:id="beg0615a1001" n="0615a1001"/>已<anchor xml:id="end0615a1001"/>。
<lb ed="X" n="0615a11"/><lb ed="R060" n="0613b14"/>極至佛身。於其中間。戒體常在。設隔世不憶。數數
<lb ed="X" n="0615a12"/><lb ed="R060" n="0613b15"/>重受。亦非新得。惟退失大心。及毀犯十重。便失戒
<lb ed="X" n="0615a13"/><lb ed="R060" n="0613b16"/>體失此戒者。如人壞心。如地崩陷。不復堪能修習
<lb ed="X" n="0615a14"/><lb ed="R060" n="0613b17"/>善法。增長菩提。故知此戒。卽心地也。此心地戒。從
<lb ed="X" n="0615a15"/><lb ed="R060" n="0613b18"/>名字菩薩。直至等覺。位位修習。堅固成就。入妙覺
<lb ed="X" n="0615a16"/><lb ed="R060" n="0614a01"/>位。戒體圓極。諸惡永淨。萬善悉滿。是故名爲盧舍
<lb ed="X" n="0615a17"/><lb ed="R060" n="0614a02"/>那佛。若藏敎菩薩。轉入別圓者。未得定道。須從師
<lb ed="X" n="0615a18"/><lb ed="R060" n="0614a03"/>受。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615a1801" n="0615a1801"/><anchor xml:id="beg0615a1801" n="0615a1801"/>已<anchor xml:id="end0615a1801"/>得定道。隨發律儀。通敎初心。亦復如是。若通
<lb ed="X" n="0615a19"/><lb ed="R060" n="0614a04"/>敎被別圓接者。旣入眞似二位隨應發得勝妙律
<lb ed="X" n="0615a20"/><lb ed="R060" n="0614a05"/>儀。不須受得。或爲物作則。示現秉受。亦彌善也。問。
<lb ed="X" n="0615a21"/><lb ed="R060" n="0614a06"/>下卷經云。一切有心者。皆應攝佛戒。又云。國王王
<lb ed="X" n="0615a22"/><lb ed="R060" n="0614a07"/>子。乃至畜生。變化人等。但解法師語。盡受得戒。今
<lb ed="X" n="0615a23"/><lb ed="R060" n="0614a08"/>明藏通菩薩不秉此戒。義云何通。答。此經不又云。
<lb ed="X" n="0615a24"/><lb ed="R060" n="0614a09"/>衆生受佛戒。卽入諸佛位乎。國王乃至畜生。但秉
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0615b" n="0615b"/>
<lb ed="X" n="0615b01"/><lb ed="R060" n="0614a10"/>此戒。卽屬別圓。不得名藏通也。且據卽入佛位。位
<lb ed="X" n="0615b02"/><lb ed="R060" n="0614a11"/>同大覺之言。則別敎初心。尙非其分。何呪藏通。</p>
<lb ed="X" n="0615b03"/><lb ed="R060" n="0614a12"/><p xml:id="pX38p0615b0301">次更合釋會經者。夫以本源心地。出生一切菩薩
<lb ed="X" n="0615b04"/><lb ed="R060" n="0614a13"/>行位。各各不同。於此菩薩位中。位位修行心地法
<lb ed="X" n="0615b05"/><lb ed="R060" n="0614a14"/>門。亦復無量。非依心地之法。執成菩薩之名。非因
<lb ed="X" n="0615b06"/><lb ed="R060" n="0614a15"/>菩薩之人。孰秉心地之法。人卽是法。法卽是人。繇
<lb ed="X" n="0615b07"/><lb ed="R060" n="0614a16"/>人故有大菩提。繇法故有大涅槃。菩提是智。涅槃
<lb ed="X" n="0615b08"/><lb ed="R060" n="0614a17"/>是理。無理外之智能炤於理。無智外之理爲智所
<lb ed="X" n="0615b09"/><lb ed="R060" n="0614a18"/>炤。理智雙絕。理智圓彰。智無量故。理亦無量。理難
<lb ed="X" n="0615b10"/><lb ed="R060" n="0614b01"/>思故。智亦難思。交融互攝。橫徧豎窮。信如帝網明
<lb ed="X" n="0615b11"/><lb ed="R060" n="0614b02"/>珠。光光相映。一珠中現一切珠。一切珠中一珠影。
<lb ed="X" n="0615b12"/><lb ed="R060" n="0614b03"/>一切珠中一切珠。一珠各住一珠位。題稱梵網。妙
<lb ed="X" n="0615b13"/><lb ed="R060" n="0614b04"/>極於斯。又本源心地。不惟出生一切菩薩行位。亦
<lb ed="X" n="0615b14"/><lb ed="R060" n="0614b05"/>復徧出一切諸法。所謂地獄心。乃至佛心。地獄地
<lb ed="X" n="0615b15"/><lb ed="R060" n="0614b06"/>乃至佛地。而茲但云菩薩心地者。以菩薩上同慈
<lb ed="X" n="0615b16"/><lb ed="R060" n="0614b07"/>力。下同悲仰。徧攝十界之義。尤爲明顯。且菩薩旣
<lb ed="X" n="0615b17"/><lb ed="R060" n="0614b08"/>論六卽。六卽便包十界。十界無非心地法門。又菩
<lb ed="X" n="0615b18"/><lb ed="R060" n="0614b09"/>薩位中。不惟修此三十心十地。亦復徧修一切心
<lb ed="X" n="0615b19"/><lb ed="R060" n="0614b10"/>地。所謂修於地獄心。地獄地。知卽法界。乃至修於
<lb ed="X" n="0615b20"/><lb ed="R060" n="0614b11"/>佛心佛地。知卽法界。而茲但云菩薩者。以界界旣
<lb ed="X" n="0615b21"/><lb ed="R060" n="0614b12"/>各明六卽。則一名卽一切名。一義卽一切義也。如
<lb ed="X" n="0615b22"/><lb ed="R060" n="0614b13"/>此義理。無量無邊。自非梵網。孰爲其喩。故名梵網
<lb ed="X" n="0615b23"/><lb ed="R060" n="0614b14"/>經菩薩心地也。</p><p xml:id="pX38p0615b2307" cb:place="inline">四釋品字者。梵語<g ref="#CB02494">䟦</g>渠。此翻爲
<lb ed="X" n="0615b24"/><lb ed="R060" n="0614b15"/>品。品者。類也。義類相從。故名爲品。此經有一百一
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0615c" n="0615c"/>
<lb ed="X" n="0615c01"/><lb ed="R060" n="0614b16"/>十二卷。六十二品。今惟第十菩薩心地品上下兩
<lb ed="X" n="0615c02"/><lb ed="R060" n="0614b17"/>卷。什師誦出。然上卷明三十心十地。爲入佛果之
<lb ed="X" n="0615c03"/><lb ed="R060" n="0614b18"/>根源。下卷明十重四十八輕戒。又爲行菩薩道之
<lb ed="X" n="0615c04"/><lb ed="R060" n="0615a01"/>根本。性修因果。義理皆周。飮一滴而知大海。燒一
<lb ed="X" n="0615c05"/><lb ed="R060" n="0615a02"/>丸而具衆香。惟貴精修。不俟多也。</p>
<lb ed="X" n="0615c06"/><lb ed="R060" n="0615a03"/><p xml:id="pX38p0615c0601">二顯體者。略爲三義。初明須顯體。二正出體。三會
<lb ed="X" n="0615c07"/><lb ed="R060" n="0615a04"/>異。</p><p xml:id="pX38p0615c0702" cb:place="inline">初明須顯體者。體是主質。乃名下之所詮。種
<lb ed="X" n="0615c08"/><lb ed="R060" n="0615a05"/>種名言。意欲令人尋名得體。如因筌得魚。因指得
<lb ed="X" n="0615c09"/><lb ed="R060" n="0615a06"/>月。若逐名迷體。如捉蛇尾。反遭其螫。世尊所以常
<lb ed="X" n="0615c10"/><lb ed="R060" n="0615a07"/>爲比丘說筏喩也。卽如此經。從梵網題名。心地品
<lb ed="X" n="0615c11"/><lb ed="R060" n="0615a08"/>名。乃至上下二卷全文。一一無非能詮之名。就茲
<lb ed="X" n="0615c12"/><lb ed="R060" n="0615a09"/>名下。一一皆顯所詮之體。得此體<anchor xml:id="nkr_note_add_0615c1201" n="0615c1201"/><anchor xml:id="beg0615c1201" n="0615c1201"/>已<anchor xml:id="end0615c1201"/>。方能全性起
<lb ed="X" n="0615c13"/><lb ed="R060" n="0615a10"/>修。以修合性。又釋名總詮三法。體章別在法身。宗
<lb ed="X" n="0615c14"/><lb ed="R060" n="0615a11"/>章別在般若。用章別在解脫。敎相分別。總別。故釋
<lb ed="X" n="0615c15"/><lb ed="R060" n="0615a12"/>名之後。須先顯體。體雖法身。必具二德。雖具二德。
<lb ed="X" n="0615c16"/><lb ed="R060" n="0615a13"/>還屬法身。具二德故非縱。屬法身故非橫。不縱不
<lb ed="X" n="0615c17"/><lb ed="R060" n="0615a14"/>橫。故成妙體。妙體貴極。諸法中尊。一切萬行之所
<lb ed="X" n="0615c18"/><lb ed="R060" n="0615a15"/>歸趣。無量功德之所莊嚴。種種言辯之所詮顯。如
<lb ed="X" n="0615c19"/><lb ed="R060" n="0615a16"/>衆星拱宸。衆流歸海。故以禮釋體。明是貴極之法。
<lb ed="X" n="0615c20"/><lb ed="R060" n="0615a17"/>法身德也。悟此體者。窮法界源。到實相底。故以底
<lb ed="X" n="0615c21"/><lb ed="R060" n="0615a18"/>釋體。明是透徹之宗。般若德也。得此體者。會萬殊
<lb ed="X" n="0615c22"/><lb ed="R060" n="0615b01"/>而不二。徧衆法而無遺。故以達釋體。明是無礙之
<lb ed="X" n="0615c23"/><lb ed="R060" n="0615b02"/>用。解脫德也。如此三義。爲一妙體。迷之則歷劫長
<lb ed="X" n="0615c24"/><lb ed="R060" n="0615b03"/>淪。悟之則當下具足。經云。大衆心諦信。汝是常成
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0616a" n="0616a"/>
<lb ed="X" n="0616a01"/><lb ed="R060" n="0615b04"/>佛。我是<anchor xml:id="nkr_note_add_0616a0101" n="0616a0101"/><anchor xml:id="beg0616a0101" n="0616a0101"/>已<anchor xml:id="end0616a0101"/>成佛。又<name role="" type="person">盧舍那佛</name>先現虗空光體性本
<lb ed="X" n="0616a02"/><lb ed="R060" n="0615b05"/>源成佛常住法身三昧示諸大衆。後開心地法品。
<lb ed="X" n="0616a03"/><lb ed="R060" n="0615b06"/>意在於斯。</p><p xml:id="pX38p0616a0305" cb:place="inline">二正出體者。此經以諸佛本源心地
<lb ed="X" n="0616a04"/><lb ed="R060" n="0615b07"/>爲體。言心地。則當體卽是。更無他求。言本源。則法
<lb ed="X" n="0616a05"/><lb ed="R060" n="0615b08"/>爾性德。非關修證。言諸佛。則出障圓明。非同在纏。
<lb ed="X" n="0616a06"/><lb ed="R060" n="0615b09"/>以<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。及一切世尊所證最極淸淨常住法
<lb ed="X" n="0616a07"/><lb ed="R060" n="0615b10"/>身。全是衆生心性之理。更無少許別法可得。此理
<lb ed="X" n="0616a08"/><lb ed="R060" n="0615b11"/>卽名爲體。亦爲一切敎體。亦爲一切行體。此卽眞
<lb ed="X" n="0616a09"/><lb ed="R060" n="0615b12"/>正。魔外所不能壞。權小所不能濫也。</p><p xml:id="pX38p0616a0915" cb:place="inline">三會異又
<lb ed="X" n="0616a10"/><lb ed="R060" n="0615b13"/>二。先會諸經。次會義疏無作戒體。</p><p xml:id="pX38p0616a1014" cb:place="inline">先會諸經者。
<lb ed="X" n="0616a11"/><lb ed="R060" n="0615b14"/>此經與華嚴同一部味。當以法界爲體。法界與諸
<lb ed="X" n="0616a12"/><lb ed="R060" n="0615b15"/>佛本源心地。同體異名。更無別體。又諸大乘經。皆
<lb ed="X" n="0616a13"/><lb ed="R060" n="0615b16"/>以實相。</p><p xml:id="pX38p0616a1304" cb:place="inline">印爲經正體。實相亦卽諸佛本源心地
<lb ed="X" n="0616a14"/><lb ed="R060" n="0615b17"/>異名。以其離一切相。卽一切法。超諸戲論。不可破
<lb ed="X" n="0616a15"/><lb ed="R060" n="0615b18"/>壞。無相不相。故名實相。以其萬法之所從出。萬法
<lb ed="X" n="0616a16"/><lb ed="R060" n="0616a01"/>之所歸趣。故各法界。以其在凡不滅。在聖不增。迷
<lb ed="X" n="0616a17"/><lb ed="R060" n="0616a02"/>悟宛然。體性常住。故名諸佛本源心地。乃至或名
<lb ed="X" n="0616a18"/><lb ed="R060" n="0616a03"/>法住。或名法位。或名一切種智。或名一實境界。或
<lb ed="X" n="0616a19"/><lb ed="R060" n="0616a04"/>名中道第一義諦等。無量異名。無量異義。究竟總
<lb ed="X" n="0616a20"/><lb ed="R060" n="0616a05"/>無別體也。</p><p xml:id="pX38p0616a2005" cb:place="inline">次會義疏無作戒體者。問。此品旣以
<lb ed="X" n="0616a21"/><lb ed="R060" n="0616a06"/>諸佛本源心地爲體。何故智者大師義疏三重玄
<lb ed="X" n="0616a22"/><lb ed="R060" n="0616a07"/>義之中。第二出體。乃明無作戒體。答。大師<anchor xml:id="nkr_note_add_0616a2201" n="0616a2201"/><anchor xml:id="beg0616a2201" n="0616a2201"/>但<anchor xml:id="end0616a2201"/>疏重
<lb ed="X" n="0616a23"/><lb ed="R060" n="0616a08"/>輕戒相以便行持。故僅列三重玄義。謂第一釋名。
<lb ed="X" n="0616a24"/><lb ed="R060" n="0616a09"/>第二出體。第三料簡。葢戒法惟貴專修。故理體姑
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0616b" n="0616b"/>
<lb ed="X" n="0616b01"/><lb ed="R060" n="0616a10"/>置不辨。若辨理體。則自性淸淨。無犯無持。亦無得
<lb ed="X" n="0616b02"/><lb ed="R060" n="0616a11"/>失。於弘揚戒法。似非所急。故獨明無作戒體。用彰
<lb ed="X" n="0616b03"/><lb ed="R060" n="0616a12"/>修證之門。能如實修。自能合性。又大部敎觀。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0616b0301" n="0616b0301"/><anchor xml:id="beg0616b0301" n="0616b0301"/>已<anchor xml:id="end0616b0301"/>
<lb ed="X" n="0616b04"/><lb ed="R060" n="0616a13"/>廣開稱性圓解。今正示秉戒成修。何須復談理體。
<lb ed="X" n="0616b05"/><lb ed="R060" n="0616a14"/>所以於三重中。雖名出體。乃是戒之常體。非是所
<lb ed="X" n="0616b06"/><lb ed="R060" n="0616a15"/>依理體。以理體屬性。戒體屬修。理體於五重中屬
<lb ed="X" n="0616b07"/><lb ed="R060" n="0616a16"/>體。戒體於五重中屬宗。言無作者。只是一作之後。
<lb ed="X" n="0616b08"/><lb ed="R060" n="0616a17"/>不俟再作。所謂憑師秉受。直至未來。任運止惡。任
<lb ed="X" n="0616b09"/><lb ed="R060" n="0616a18"/>運行善。故名無作。與無作四諦之義不同。以此無
<lb ed="X" n="0616b10"/><lb ed="R060" n="0616b01"/>作戒體。乃是無漏色法。受之則得。不受則無。持之
<lb ed="X" n="0616b11"/><lb ed="R060" n="0616b02"/>則堅。毀之則失。故屬事不屬理。屬修不屬性。屬宗
<lb ed="X" n="0616b12"/><lb ed="R060" n="0616b03"/>不屬體。然事理非二。性修交成。宗體不隔。故起信
<lb ed="X" n="0616b13"/><lb ed="R060" n="0616b04"/>論云。以知法性無染。離五欲過故。隨順修行尸波
<lb ed="X" n="0616b14"/><lb ed="R060" n="0616b05"/>羅蜜。此經云。光非靑黃赤白黑。非色非心。非有非
<lb ed="X" n="0616b15"/><lb ed="R060" n="0616b06"/>無。非因果法。而戒光從口出。又云。計我著相者。不
<lb ed="X" n="0616b16"/><lb ed="R060" n="0616b07"/>能生是法。滅壽取證者。亦非下種處。菩薩戒羯磨
<lb ed="X" n="0616b17"/><lb ed="R060" n="0616b08"/>文云。先發菩提願。乃堪受此戒。是則無作戒體。全
<lb ed="X" n="0616b18"/><lb ed="R060" n="0616b09"/>依理體而發。而本淨理體。全賴戒法而顯。故義疏
<lb ed="X" n="0616b19"/><lb ed="R060" n="0616b10"/>中出體一章。始則重在以修合性。指宗爲體。次明
<lb ed="X" n="0616b20"/><lb ed="R060" n="0616b11"/>止行二善。又屬力用中事。而料簡一章。宛同敎相。
<lb ed="X" n="0616b21"/><lb ed="R060" n="0616b12"/>雖曰三重。五義自足。略五成三。急在修證。四依利
<lb ed="X" n="0616b22"/><lb ed="R060" n="0616b13"/>物。豈不巧哉。茲復曲爲末世鈍根。寡於聞見。旣不
<lb ed="X" n="0616b23"/><lb ed="R060" n="0616b14"/>能向大部敎觀。開圓解門。又不能知三十心十地。
<lb ed="X" n="0616b24"/><lb ed="R060" n="0616b15"/>是何法義。徒受菩薩戒之虗名。何關修證。故略述
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0616c" n="0616c"/>
<lb ed="X" n="0616c01"/><lb ed="R060" n="0616b16"/>敎觀大綱。以成合註。俾稍知性修不二之旨。旣通
<lb ed="X" n="0616c02"/><lb ed="R060" n="0616b17"/>釋一品經文。須用五重玄義。無作自歸於宗。心地
<lb ed="X" n="0616c03"/><lb ed="R060" n="0616b18"/>乃成正體。古今異轍。意在於斯。</p>
<lb ed="X" n="0616c04"/><lb ed="R060" n="0617a01"/><p xml:id="pX38p0616c0401">三明宗者。體顯於性。宗顯於修。全性起修。故不二
<lb ed="X" n="0616c05"/><lb ed="R060" n="0617a02"/>而二。全修在性。故二而不二。如梁柱是屋之綱維。
<lb ed="X" n="0616c06"/><lb ed="R060" n="0617a03"/>屋空是梁柱所取。今以屋空喩體。梁柱喩宗。繇有
<lb ed="X" n="0616c07"/><lb ed="R060" n="0617a04"/>梁柱。方得受用屋空。故次體之後。須明宗也。此經
<lb ed="X" n="0616c08"/><lb ed="R060" n="0617a05"/>以佛性因果爲宗。佛性非因非果。徧能出生一切
<lb ed="X" n="0616c09"/><lb ed="R060" n="0617a06"/>因果。經云。一切衆生。皆有佛性。此佛性者。卽是諸
<lb ed="X" n="0616c10"/><lb ed="R060" n="0617a07"/>佛本源心地。以此不生不滅爲本修因。然後圓成
<lb ed="X" n="0616c11"/><lb ed="R060" n="0617a08"/>果地修證。則因亦佛性。果亦佛性。據經文中。有三
<lb ed="X" n="0616c12"/><lb ed="R060" n="0617a09"/>重因果。一者三十心十地爲因。成等正覺爲果。二
<lb ed="X" n="0616c13"/><lb ed="R060" n="0617a10"/>者初發心常所誦戒爲因。分滿法身爲果。三者諦
<lb ed="X" n="0616c14"/><lb ed="R060" n="0617a11"/>信成佛爲因。波羅提木义爲果。又三十心十地。亦
<lb ed="X" n="0616c15"/><lb ed="R060" n="0617a12"/>得傳傳論於因果。正覺惟果。諦信惟因。本源自性
<lb ed="X" n="0616c16"/><lb ed="R060" n="0617a13"/>淸淨爲因因。常住法身爲果果。如此重重因果。會
<lb ed="X" n="0616c17"/><lb ed="R060" n="0617a14"/>入非因非果。是此經宗致。文云。應當靜觀察。諸法
<lb ed="X" n="0616c18"/><lb ed="R060" n="0617a15"/>眞實相。不生亦不滅。不常復不斷。不一亦不異。不
<lb ed="X" n="0616c19"/><lb ed="R060" n="0617a16"/>來亦不去。如是一心中。方便勤莊嚴。夫不生不滅
<lb ed="X" n="0616c20"/><lb ed="R060" n="0617a17"/>等。卽眞常佛性非因果法。亦名諸法實相。亦名一
<lb ed="X" n="0616c21"/><lb ed="R060" n="0617a18"/>心。正顯經體。而方便莊嚴。卽是稱性圓修。成妙因
<lb ed="X" n="0616c22"/><lb ed="R060" n="0617b01"/>果。明此經宗也。方便莊嚴。復有二義。一者智慧莊
<lb ed="X" n="0616c23"/><lb ed="R060" n="0617b02"/>嚴。二者功德莊嚴。上卷三十心十地。深明觀慧。屬
<lb ed="X" n="0616c24"/><lb ed="R060" n="0617b03"/>於慧行。下卷十重四十八輕。備顯止行二善。屬於
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0617a" n="0617a"/>
<lb ed="X" n="0617a01"/><lb ed="R060" n="0617b04"/>行行。此亦一往爲語。若備論者。心地法門。具勝功
<lb ed="X" n="0617a02"/><lb ed="R060" n="0617b05"/>德。無作妙戒。全繇慧明。故曰繇慧淨故戒淨。繇戒
<lb ed="X" n="0617a03"/><lb ed="R060" n="0617b06"/>淨故慧淨。如兩手互洗。不容前後。而此無作妙戒。
<lb ed="X" n="0617a04"/><lb ed="R060" n="0617b07"/>及發趣長養金剛等心。體性平等諸地。同以本源
<lb ed="X" n="0617a05"/><lb ed="R060" n="0617b08"/>淸淨佛性爲所依體。以宗契體。體非宗外。悟體成
<lb ed="X" n="0617a06"/><lb ed="R060" n="0617b09"/>宗。宗原屬體。修證要門。孰過於此。</p>
<lb ed="X" n="0617a07"/><lb ed="R060" n="0617b10"/><p xml:id="pX38p0617a0701">四辨用者。用是力用。亦名功德。此經以捨凡入聖
<lb ed="X" n="0617a08"/><lb ed="R060" n="0617b11"/>爲用。上卷云。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a0801" n="0617a0801"/><anchor xml:id="beg0617a0801" n="0617a0801"/>已<anchor xml:id="end0617a0801"/>百阿僧祇劫修行心地。以之爲
<lb ed="X" n="0617a09"/><lb ed="R060" n="0617b12"/>因。初捨凡夫。成等正覺。下卷云。若人受佛戒。卽入
<lb ed="X" n="0617a10"/><lb ed="R060" n="0617b13"/>諸佛位。又云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a1001" n="0617a1001"/><anchor xml:id="beg0617a1001" n="0617a1001"/>但<anchor xml:id="end0617a1001"/>解法師語。盡受得戒。皆名第一淸
<lb ed="X" n="0617a11"/><lb ed="R060" n="0617b14"/>淨者。今總釋其意。須知傳傳捨凡。傳傳入聖。則傳
<lb ed="X" n="0617a12"/><lb ed="R060" n="0617b15"/>傳淸淨。若云初捨凡夫成等正覺。則惟佛名聖。惟
<lb ed="X" n="0617a13"/><lb ed="R060" n="0617b16"/>佛第一淸淨。若云受佛戒卽入佛位。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a1301" n="0617a1301"/><anchor xml:id="beg0617a1301" n="0617a1301"/>但<anchor xml:id="end0617a1301"/>能解語
<lb ed="X" n="0617a14"/><lb ed="R060" n="0617b17"/>便<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a1401" n="0617a1401"/><anchor xml:id="beg0617a1401" n="0617a1401"/>已<anchor xml:id="end0617a1401"/>入聖。便成淸淨。故佛頂從三漸次。直至妙覺。
<lb ed="X" n="0617a15"/><lb ed="R060" n="0617b18"/>通名六十聖位。若約敎道而論。則別敎三十心名
<lb ed="X" n="0617a16"/><lb ed="R060" n="0618a01"/>賢。十地名聖。圓敎十信爲賢。初住以去名聖。賢是
<lb ed="X" n="0617a17"/><lb ed="R060" n="0618a02"/>相似淸淨。聖是分證淸淨。今更約六卽義釋。謂本
<lb ed="X" n="0617a18"/><lb ed="R060" n="0618a03"/>源自性淸淨。是理卽佛。亦理卽聖。理卽淸淨。此全
<lb ed="X" n="0617a19"/><lb ed="R060" n="0618a04"/>是凡。因此經力用而捨。若解語受戒。卽入佛位。是
<lb ed="X" n="0617a20"/><lb ed="R060" n="0618a05"/>名字佛。亦名字聖。名字淸淨。因此經力用。最初而
<lb ed="X" n="0617a21"/><lb ed="R060" n="0618a06"/>入。若常作諦信。靜觀實相。是觀行佛。亦觀行聖。觀
<lb ed="X" n="0617a22"/><lb ed="R060" n="0618a07"/>行淸淨。若三十心向果。是相似佛。亦相似聖。相似
<lb ed="X" n="0617a23"/><lb ed="R060" n="0618a08"/>淸淨。若登體性十地。是分證佛。亦分證聖。分證淸
<lb ed="X" n="0617a24"/><lb ed="R060" n="0618a09"/>淨。若法身智身滿足。是究竟佛。亦究竟聖。究竟淸
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0617b" n="0617b"/>
<lb ed="X" n="0617b01"/><lb ed="R060" n="0618a10"/>淨。因此經力用。次第而入。從前望後。一一爲聖。從
<lb ed="X" n="0617b02"/><lb ed="R060" n="0618a11"/>後望前。一一爲凡。理卽惟凡。正覺惟聖。捨凡須盡。
<lb ed="X" n="0617b03"/><lb ed="R060" n="0618a12"/>入聖須極。又理卽聖。亦理卽凡。究竟聖。亦究竟凡。
<lb ed="X" n="0617b04"/><lb ed="R060" n="0618a13"/>中間四卽亦復如是。凡無可捨。聖無可入。無捨無
<lb ed="X" n="0617b05"/><lb ed="R060" n="0618a14"/>入而論捨入。是名無作大功德力也。</p>
<lb ed="X" n="0617b06"/><lb ed="R060" n="0618a15"/><p xml:id="pX38p0617b0601">五敎相者。此經於五時中。是第一時。日炤高山。於
<lb ed="X" n="0617b07"/><lb ed="R060" n="0618a16"/>五味中。卽是乳味。於化儀中。卽屬頓敎。於化法中。
<lb ed="X" n="0617b08"/><lb ed="R060" n="0618a17"/>卽是別圓。然與華嚴同而不同。略有三義。一者華
<lb ed="X" n="0617b09"/><lb ed="R060" n="0618a18"/>嚴遮那卽是釋迦。徧坐塵刹。此經舍那自坐華臺。
<lb ed="X" n="0617b10"/><lb ed="R060" n="0618b01"/>釋迦自據千葉。二者華嚴諸會說法。不動而周。此
<lb ed="X" n="0617b11"/><lb ed="R060" n="0618b02"/>經復從座起。乃至餘處。三者華嚴十住多明圓義。
<lb ed="X" n="0617b12"/><lb ed="R060" n="0618b03"/>而兼於別。十地多明別義。而兼於圓。此經三十心
<lb ed="X" n="0617b13"/><lb ed="R060" n="0618b04"/>多明別義。亦復兼圓。十地多明圓義。亦仍兼別。一
<lb ed="X" n="0617b14"/><lb ed="R060" n="0618b05"/>往爲論。似較華嚴爲劣。細尋厥旨。各有所繇。良以
<lb ed="X" n="0617b15"/><lb ed="R060" n="0618b06"/>如來平等大慈。方便應現。巧具四悉。勝劣隨機。或
<lb ed="X" n="0617b16"/><lb ed="R060" n="0618b07"/>勝法中得劣益。或劣法中得勝益。事非一致。那容
<lb ed="X" n="0617b17"/><lb ed="R060" n="0618b08"/>定判。且如遮那卽是釋迦。則三身一體之義。固爲
<lb ed="X" n="0617b18"/><lb ed="R060" n="0618b09"/>易彰。而釋迦接見舍那。儼然有開迹顯本之致。利
<lb ed="X" n="0617b19"/><lb ed="R060" n="0618b10"/>根者亦堪取悟。又三十心名。逈與住行向異。或一
<lb ed="X" n="0617b20"/><lb ed="R060" n="0618b11"/>心別對一位。或位位圓修此心。兩經參合。逾彰法
<lb ed="X" n="0617b21"/><lb ed="R060" n="0618b12"/>門之妙。今但粗定其相。則華嚴圓兼別。此經別兼
<lb ed="X" n="0617b22"/><lb ed="R060" n="0618b13"/>圓。又釋迦但云千百億者。周帀千華。廼就二地菩
<lb ed="X" n="0617b23"/><lb ed="R060" n="0618b14"/>薩所見。戒波羅蜜增上故也。只此二地所見法門。
<lb ed="X" n="0617b24"/><lb ed="R060" n="0618b15"/>亦復全具一切事理因果。無量中一。一中無量。題
<pb ed="X" xml:id="X38.0693.0617c" n="0617c"/>
<lb ed="X" n="0617c01"/><lb ed="R060" n="0618b16"/>稱梵網。良有以也。又周帀千華。何必不表一念千
<lb ed="X" n="0617c02"/><lb ed="R060" n="0618b17"/>法。旣念念具足千法。亦法法互具無盡。聊示千百
<lb ed="X" n="0617c03"/><lb ed="R060" n="0618b18"/>億界。以表心地法門耳。五重義竟。</p><cb:juan fun="close" n="1" place="inline"><cb:jhead>玄義<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0608a2201" to="#end0608a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0608b1301" to="#end0608b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0608b1801" to="#end0608b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0608b2201" to="#end0608b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0609c0701" to="#end0609c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610a0801" to="#end0610a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0610c1901" to="#end0610c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0610c2001" to="#end0610c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0611a1101" to="#end0611a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0611a1901" to="#end0611a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0612b2101" to="#end0612b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0612c1801" to="#end0612c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613a0601" to="#end0613a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613a0801" to="#end0613a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613c1501" to="#end0613c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613c1502" to="#end0613c1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613c1801" to="#end0613c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0613c2101" to="#end0613c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614a0301" to="#end0614a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614b0801" to="#end0614b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0614c0401" to="#end0614c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615a1001" to="#end0615a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615a1801" to="#end0615a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0615c1201" to="#end0615c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616a0101" to="#end0616a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0616a2201" to="#end0616a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0616b0301" to="#end0616b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0617a0801" to="#end0617a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0617a1001" to="#end0617a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0617a1301" to="#end0617a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0617a1401" to="#end0617a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0608a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0608b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0608b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0608b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0609c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0609c0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610a0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0610c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0610c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0611a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0611a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0612b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0612c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613c1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c1502">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0613c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614a0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0614c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0615c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0616a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616a2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0616b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0617a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0617a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0617a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a1301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0617a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>