<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X38n0694">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 694 梵網經合註</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 694 梵網經合註</title>
			<author>明 智旭註　道昉訂</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">694</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">梵網經合註</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【嘉興-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-09T08:22:23">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0618a" n="0618a"/>
<lb ed="X" n="0618a01"/>
<lb ed="X" n="0618a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 694-A 梵網合註綠起</cb:mulu><head>No. 694-A
<lb ed="X" n="0618a03"/><lb ed="R060" n="0619a01"/> 梵網合註<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a0301" n="0618a0301"/><anchor xml:id="beg0618a0301" n="0618a0301"/>緣<anchor xml:id="end0618a0301"/>起</head>
<lb ed="X" n="0618a04"/>
<lb ed="X" n="0618a05"/><lb ed="R060" n="0619a02"/><p xml:id="pX38p0618a0501">大哉梵網經心地品之爲敎也。指點眞性淵源。確示
<lb ed="X" n="0618a06"/><lb ed="R060" n="0619a03"/>妙修終始。戒與乘而並急。頓與漸而同收。約本迹。則
<lb ed="X" n="0618a07"/><lb ed="R060" n="0619a04"/>橫豎俱開。兼華嚴法華之奧旨。約觀行。則事理俱備。
<lb ed="X" n="0618a08"/><lb ed="R060" n="0619a05"/>攬五時八敎之大綱。文雖僅傳一品。義實統貫全經。
<lb ed="X" n="0618a09"/><lb ed="R060" n="0619a06"/>緬惟智者大師之時。人根尙利。故旣廣宣敎觀法門。
<lb ed="X" n="0618a10"/><lb ed="R060" n="0619a07"/>乃僅疏此下卷戒法。而大師精諳律藏。文約義廣。點
<lb ed="X" n="0618a11"/><lb ed="R060" n="0619a08"/>示當年之明律者則易。開悟今時之昧律者則難。千
<lb ed="X" n="0618a12"/><lb ed="R060" n="0619a09"/>有餘年。久成秘典。我蓮池和尙。始從而爲之發隱。此
<lb ed="X" n="0618a13"/><lb ed="R060" n="0619a10"/>其救時苦心。誠爲不可思議。特以專弘淨土。律學稍
<lb ed="X" n="0618a14"/><lb ed="R060" n="0619a11"/>疎。故于義疏。仍多闕疑之處。又下卷雖獲流通。而上
<lb ed="X" n="0618a15"/><lb ed="R060" n="0619a12"/>卷猶未開闡。嗚呼。四依大士。于法豈有吝心。直是衆
<lb ed="X" n="0618a16"/><lb ed="R060" n="0619a13"/>生緣薄。罕能遘于希有法門耳。智旭幼崇理學。卽以
<lb ed="X" n="0618a17"/><lb ed="R060" n="0619a14"/>千古聖賢道脉爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a1701" n="0618a1701"/><anchor xml:id="beg0618a1701" n="0618a1701"/>己<anchor xml:id="end0618a1701"/>任。但恨障深慧劣。往往執東魯
<lb ed="X" n="0618a18"/><lb ed="R060" n="0619a15"/>而謗西乾。後因聞自知錄序。幷閱良知寂感之談。始
<lb ed="X" n="0618a19"/><lb ed="R060" n="0619a16"/>發信心。嗣又聞地藏本願。幷聽大佛頂經。猛圖出世。
<lb ed="X" n="0618a20"/><lb ed="R060" n="0619a17"/>于是矢志參禪。逃家行脚。雖亦數發悟解。柰何尅證
<lb ed="X" n="0618a21"/><lb ed="R060" n="0619a18"/>無期。賴有一點慚愧正因。斷不敢錯下承當生增上
<lb ed="X" n="0618a22"/><lb ed="R060" n="0619b01"/>慢。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0618a2201" n="0618a2201"/><anchor xml:id="beg0618a2201" n="0618a2201"/>蹈<anchor xml:id="end0618a2201"/>邇來大妄語之覆轍。爰念夙因力薄。應須兼
<lb ed="X" n="0618a23"/><lb ed="R060" n="0619b02"/>戒兼敎以自熏修。先從闍梨古德法師。遵學戒之法
<lb ed="X" n="0618a24"/><lb ed="R060" n="0619b03"/>于蓮老遺規。次探法華玄義摩訶止觀等書。私淑台
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0618b" n="0618b"/>
<lb ed="X" n="0618b01"/><lb ed="R060" n="0619b04"/>家敎觀。而毗尼一藏。細閱三番。梵網一經。奉爲日課。
<lb ed="X" n="0618b02"/><lb ed="R060" n="0619b05"/>遂於發隱所闕之疑。渙然氷釋。卽上卷文古義幽。昔
<lb ed="X" n="0618b03"/><lb ed="R060" n="0619b06"/>人所稱不能句讀者。亦復妙旨冷然現前。因擬一爲
<lb ed="X" n="0618b04"/><lb ed="R060" n="0619b07"/>合註。以補前人之缺。而此志雖發。緣障多端。六七年
<lb ed="X" n="0618b05"/><lb ed="R060" n="0619b08"/>來。悠悠未遂。客歲藉大病爲良藥方遂入山本志。適
<lb ed="X" n="0618b06"/><lb ed="R060" n="0619b09"/>如是昉公。遠從閩地。携杖來尋。爲其令師肖滿全公。
<lb ed="X" n="0618b07"/><lb ed="R060" n="0619b10"/>請講此經。以資冥福。復有二三同志。歡喜樂聞。予繇
<lb ed="X" n="0618b08"/><lb ed="R060" n="0619b11"/>是力疾敷演。不覺心華開發。義泉沸湧。急秉筆而隨
<lb ed="X" n="0618b09"/><lb ed="R060" n="0619b12"/>記之。共成玄義一卷合註七卷。註旣成。叙厥本末。以
<lb ed="X" n="0618b10"/><lb ed="R060" n="0619b13"/>吿來哲。葢雖不敢謂凡夫心力。實能超越前賢。而夙
<lb ed="X" n="0618b11"/><lb ed="R060" n="0619b14"/>有微因。今復久誦。半生淹浹。自不無千慮之一得。故
<lb ed="X" n="0618b12"/><lb ed="R060" n="0619b15"/>于理觀事相。不惜一一指陳。誠可勷開解篤行者之
<lb ed="X" n="0618b13"/><lb ed="R060" n="0619b16"/>半臂也。後之覽者。尙勿以繁瑣而厭忽之。俟解行雙
<lb ed="X" n="0618b14"/><lb ed="R060" n="0619b17"/>圓。廼歸諸筏喩可耳。</p>
<lb ed="X" n="0618b15"/><lb ed="R060" n="0619b18"/><p xml:id="pX38p0618b1501">前丁丑歲後安居第一褒灑陀日菩薩戒弟子智旭
<lb ed="X" n="0618b16"/><lb ed="R060" n="0620a01"/>撰于九子別峯之梵網室中</p>
<lb ed="X" n="0618b17"/><lb ed="R060" n="0620a02"/><p xml:id="pX38p0618b1701">康熈丙辰歲四月八日千華菩薩戒弟子沈書準重
<lb ed="X" n="0618b18"/><lb ed="R060" n="0620a03"/>刻</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0618b19"/>
<lb ed="X" n="0618b20"/>
<lb ed="X" n="0618b21"/>
<lb ed="X" n="0618b22"/><lb ed="R060" n="0620a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">凡例</cb:mulu><head>凡例</head>
<lb ed="X" n="0618b23"/><lb ed="R060" n="0620a05"/><list><item xml:id="itemX38p0618b2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0618b2301" n="0618b2301"/><anchor xml:id="beg0618b2301" n="0618b2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0618b2301"/>古人經疏必各別行。一則不敢以疏混經。二則
<lb ed="X" n="0618b24"/><lb ed="R060" n="0620a06"/>經疏文義各有血脉。不宜間斷夾襍故也。後代
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0618c" n="0618c"/>
<lb ed="X" n="0618c01"/><lb ed="R060" n="0620a07"/>根鈍。對閱爲難。於是爲師匠者。每每從而會之。
<lb ed="X" n="0618c02"/><lb ed="R060" n="0620a08"/>雖巧被初機。慈心殷厚。而割裂紛繆。亦覺不少。
<lb ed="X" n="0618c03"/><lb ed="R060" n="0620a09"/>今欲仍古式。恐後人復加割會。乃曲殉時機。合
<lb ed="X" n="0618c04"/><lb ed="R060" n="0620a10"/>經成註。但經文頂格書之。註與科低一字。卽卷
<lb ed="X" n="0618c05"/><lb ed="R060" n="0620a11"/>首緣起。亦低一字。所以表示尊重佛語。弗敢濫
<lb ed="X" n="0618c06"/><lb ed="R060" n="0620a12"/>混也。</item>
<lb ed="X" n="0618c07"/><lb ed="R060" n="0620a13"/><item xml:id="itemX38p0618c0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0618c0701" n="0618c0701"/><anchor xml:id="beg0618c0701" n="0618c0701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0618c0701"/>古人旣不以疏雜經。故甚至有字字句句而爲
<lb ed="X" n="0618c08"/><lb ed="R060" n="0620a14"/>科者。以科卽是疏。卽能表詮經旨。故不厭其繁
<lb ed="X" n="0618c09"/><lb ed="R060" n="0620a15"/>也。會之者亦字字句句而科之。幾使經文不成
<lb ed="X" n="0618c10"/><lb ed="R060" n="0620a16"/>句讀。亦可慨矣。且末法根鈍。多畏繁科今乃止
<lb ed="X" n="0618c11"/><lb ed="R060" n="0620a17"/>設大科。其餘子科。悉皆從略。設有一二不能免
<lb ed="X" n="0618c12"/><lb ed="R060" n="0620a18"/>者。卽於疏中出之。使經文不至支離割截。</item>
<lb ed="X" n="0618c13"/><lb ed="R060" n="0620b01"/><item xml:id="itemX38p0618c1301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1301" n="0618c1301"/><anchor xml:id="beg0618c1301" n="0618c1301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0618c1301"/>古人著述。每多破立。如玄義懸談等。必先出舊
<lb ed="X" n="0618c14"/><lb ed="R060" n="0620b02"/>解。方事折衷。今此經上卷。雖有一二家解。不足
<lb ed="X" n="0618c15"/><lb ed="R060" n="0620b03"/>流通。下卷則惟義疏發隱一書。其中缺略雖多。
<lb ed="X" n="0618c16"/><lb ed="R060" n="0620b04"/>紕繆則少。縱有一二出入。亦不復辨別是非長
<lb ed="X" n="0618c17"/><lb ed="R060" n="0620b05"/>短。但自據理直釋而<anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1701" n="0618c1701"/><anchor xml:id="beg0618c1701" n="0618c1701"/>已<anchor xml:id="end0618c1701"/>。若欲委知古今同異。請
<lb ed="X" n="0618c18"/><lb ed="R060" n="0620b06"/>以義疏發隱對閱。自當知之。</item>
<lb ed="X" n="0618c19"/><lb ed="R060" n="0620b07"/><item xml:id="itemX38p0618c1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0618c1901" n="0618c1901"/><anchor xml:id="beg0618c1901" n="0618c1901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0618c1901"/>戒相結罪重輕。一一本於大小經律。深思細擇。
<lb ed="X" n="0618c20"/><lb ed="R060" n="0620b08"/>融會貫通。方敢組織成文。使其言簡意盡。並無
<lb ed="X" n="0618c21"/><lb ed="R060" n="0620b09"/>片言隻字。敢任私臆。但不復如毗尼集要。逐節
<lb ed="X" n="0618c22"/><lb ed="R060" n="0620b10"/>標其出某處耳。倘不相信。請徧閱大藏極其精
<lb ed="X" n="0618c23"/><lb ed="R060" n="0620b11"/>通。然後料簡予所不及。賜以敎正。予深望焉。</item>
<lb ed="X" n="0618c24"/><lb ed="R060" n="0620b12"/><item xml:id="itemX38p0618c2401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0618c2401" n="0618c2401"/><anchor xml:id="beg0618c2401" n="0618c2401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0618c2401"/>大乘律法。雖是一切律之所朝宗。然旣通於七
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0619a" n="0619a"/>
<lb ed="X" n="0619a01"/><lb ed="R060" n="0620b13"/>衆。故於比丘五篇七聚名義。仍須隱而不說。葢
<lb ed="X" n="0619a02"/><lb ed="R060" n="0620b14"/>菩薩比丘。及比丘尼。自應習學毗尼集要。及律
<lb ed="X" n="0619a03"/><lb ed="R060" n="0620b15"/>藏全書卽於彼中通曉篇聚名義。此中不必更
<lb ed="X" n="0619a04"/><lb ed="R060" n="0620b16"/>宣。若菩薩沙彌。菩薩優婆塞等。只須依此修學。
<lb ed="X" n="0619a05"/><lb ed="R060" n="0620b17"/>而篇聚名義。尙非分內之所應知。萬萬勿求先
<lb ed="X" n="0619a06"/><lb ed="R060" n="0620b18"/>知。致成盜法重難。高明之士。信之愼之。</item></list></cb:div>
<lb ed="X" n="0619a07"/>
<lb ed="X" n="0619a08"/>
<lb ed="X" n="0619a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">佛說梵網經菩薩心地品合註</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0619a10"/><cb:docNumber>No. 694</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0619a11"/><lb ed="R060" n="0621a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>佛說梵網經菩薩心地品合註卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0619a12"/>
<lb ed="X" n="0619a13"/><lb ed="R060" n="0621a02"/><byline cb:type="other">姚秦　三藏法師　鳩摩羅什　譯</byline>
<lb ed="X" n="0619a14"/><lb ed="R060" n="0621a03"/><byline cb:type="author">明　菩薩沙彌古吳　智旭　註</byline>
<lb ed="X" n="0619a15"/><lb ed="R060" n="0621a04"/><byline cb:type="other">菩薩比丘溫陵　道昉　訂</byline>
<lb ed="X" n="0619a16"/>
<lb ed="X" n="0619a17"/><lb ed="R060" n="0621a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0619a1701">△入文爲三。從品初至光爲何等相。有九行經。爲
<lb ed="X" n="0619a18"/><lb ed="R060" n="0621a06"/>放光發起分。從爾時釋迦擎接大衆。至下卷心心
<lb ed="X" n="0619a19"/><lb ed="R060" n="0621a07"/>頂戴歡喜受持。爲正示法門分。從爾時釋迦牟尼
<lb ed="X" n="0619a20"/><lb ed="R060" n="0621a08"/>佛說上蓮華臺藏至卷終。有八行經十四行偈。爲
<lb ed="X" n="0619a21"/><lb ed="R060" n="0621a09"/>流通益世分。雖是六十二品中之一品。序及流通。
<lb ed="X" n="0619a22"/><lb ed="R060" n="0621a10"/>自在全經。而就茲一品。三分宛然。</p><p xml:id="pX38p0619a2214" cb:place="inline">初放光發起
<lb ed="X" n="0619a23"/><lb ed="R060" n="0621a11"/>爲三。初總標法會時處。二釋迦放光警衆。三菩薩
<lb ed="X" n="0619a24"/><lb ed="R060" n="0621a12"/>放光集問。</p><p xml:id="pX38p0619a2405" cb:place="inline">初總標法會時處又二。初明時處主
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0619b" n="0619b"/>
<lb ed="X" n="0619b01"/><lb ed="R060" n="0621a13"/>伴。二指所說法門。</p><p xml:id="pX38p0619b0108" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b02"/><lb ed="R060" n="0621a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0619b0201">爾時釋迦牟尼佛。在第四禪地中<name role="" type="person">摩醯首羅</name>天王宮。
<lb ed="X" n="0619b03"/><lb ed="R060" n="0621a15"/>與無量大梵天王。不可說不可說菩薩衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619b04"/><lb ed="R060" n="0621a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0619b0401">諸經通序。皆具六種成就。此是一品別行。略無信
<lb ed="X" n="0619b05"/><lb ed="R060" n="0621a17"/>聞。以信聞二義。文在初品。理貫全經故也。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0619b0501" n="0619b0501"/><anchor xml:id="beg0619b0501" n="0619b0501"/>但<anchor xml:id="end0619b0501"/>出
<lb ed="X" n="0619b06"/><lb ed="R060" n="0621a18"/>四種。爾時二字。標時成就。釋迦牟尼。標主成就第
<lb ed="X" n="0619b07"/><lb ed="R060" n="0621b01"/>四禪地。標處成就。梵王菩薩。標伴成就。旣主伴同
<lb ed="X" n="0619b08"/><lb ed="R060" n="0621b02"/>時同處。必聞妙法。旣聞妙法。必如理信解。文雖標
<lb ed="X" n="0619b09"/><lb ed="R060" n="0621b03"/>四。義乃具六。言爾時者。時無實法。長短惟心。但據
<lb ed="X" n="0619b10"/><lb ed="R060" n="0621b04"/>師資道合。機敎相符。總名爾時。言釋迦牟尼佛者。
<lb ed="X" n="0619b11"/><lb ed="R060" n="0621b05"/>乃我本師萬德嘉號。佛有無量德。應有無量名。今
<lb ed="X" n="0619b12"/><lb ed="R060" n="0621b06"/>且就此土示生之姓。及父王所立之字。人共稱之。
<lb ed="X" n="0619b13"/><lb ed="R060" n="0621b07"/>梵語釋迦。此翻能仁。亦翻能儒。亦翻直林。此卽是
<lb ed="X" n="0619b14"/><lb ed="R060" n="0621b08"/>姓。梵語牟尼。此翻寂默。繇菩薩爲太子時。躬臨釋
<lb ed="X" n="0619b15"/><lb ed="R060" n="0621b09"/>種大會。釋衆咸皆默然。父王爲立此字。姓字合稱。
<lb ed="X" n="0619b16"/><lb ed="R060" n="0621b10"/>立茲嘉號。約義釋者。寂默故不住生死。能仁故不
<lb ed="X" n="0619b17"/><lb ed="R060" n="0621b11"/>住涅槃。悲智雙運。乃稱大覺。<anchor xml:id="nkr_note_add_0619b1701" n="0619b1701"/><anchor xml:id="beg0619b1701" n="0619b1701"/>在<anchor xml:id="end0619b1701"/>第四禪地者。法身
<lb ed="X" n="0619b18"/><lb ed="R060" n="0621b12"/>無在無不在。爲衆生故。示現住處。有云暫時名在。
<lb ed="X" n="0619b19"/><lb ed="R060" n="0621b13"/>久居名住。此偏擧耳。久亦名在。暫亦名住。在之與
<lb ed="X" n="0619b20"/><lb ed="R060" n="0621b14"/>住。字別義<anchor xml:id="nkr_note_add_0619b2001" n="0619b2001"/><anchor xml:id="beg0619b2001" n="0619b2001"/>同<anchor xml:id="end0619b2001"/>。今約住釋義。佛有四住。一者天住。二
<lb ed="X" n="0619b21"/><lb ed="R060" n="0621b15"/>者梵住。三者聖住。四者佛住。五戒十善。名爲天住。
<lb ed="X" n="0619b22"/><lb ed="R060" n="0621b16"/>四禪八定。慈悲喜捨。名爲梵住。戒定慧脫。名爲聖
<lb ed="X" n="0619b23"/><lb ed="R060" n="0621b17"/>住。首楞三昧。十力無畏不共等法。名爲佛住。行住
<lb ed="X" n="0619b24"/><lb ed="R060" n="0621b18"/>坐臥四威儀中。恒不離此一切法門。以天住應欲
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0619c" n="0619c"/>
<lb ed="X" n="0619c01"/><lb ed="R060" n="0622a01"/>界機。以梵住應色無色機。以聖住應三乘機。以佛
<lb ed="X" n="0619c02"/><lb ed="R060" n="0622a02"/>住應一乘機。佛爲能住。四法爲所住。又四法爲能
<lb ed="X" n="0619c03"/><lb ed="R060" n="0622a03"/>住。天王宮爲所住。以此四法攝衆生故。示有住處。
<lb ed="X" n="0619c04"/><lb ed="R060" n="0622a04"/>住本無住。非似凡夫。於無住中隨業住也。第四禪
<lb ed="X" n="0619c05"/><lb ed="R060" n="0622a05"/>名爲地者。於三界九地中。卽捨念淸淨地。佛旣在
<lb ed="X" n="0619c06"/><lb ed="R060" n="0622a06"/>此。應同梵住。而意在敷心地門。接衆見本。則是住
<lb ed="X" n="0619c07"/><lb ed="R060" n="0622a07"/>於佛住也。<name role="" type="person">摩醯首羅</name>。此翻大自在。居於色究竟天。
<lb ed="X" n="0619c08"/><lb ed="R060" n="0622a08"/>爲大千世界尊主。亦名大梵天王。大千界內。惟有
<lb ed="X" n="0619c09"/><lb ed="R060" n="0622a09"/>一王。今言無量。則他方雲集衆也。菩薩義見玄義。
<lb ed="X" n="0619c10"/><lb ed="R060" n="0622a10"/>不可說不可說者。大數極名。大梵爲異生衆。菩薩
<lb ed="X" n="0619c11"/><lb ed="R060" n="0622a11"/>爲同生衆。若異若同。總是夙聞大敎。成就大根。應
<lb ed="X" n="0619c12"/><lb ed="R060" n="0622a12"/>聞此大法者。迺與此大會耳。觀心釋者。介爾有心
<lb ed="X" n="0619c13"/><lb ed="R060" n="0622a13"/>名爾時。此心與一切衆生同體名釋迦。此心本性
<lb ed="X" n="0619c14"/><lb ed="R060" n="0622a14"/>空寂名牟尼。此心本自靈覺名佛。此心本自平等
<lb ed="X" n="0619c15"/><lb ed="R060" n="0622a15"/>淸淨。名四禪地。此心本來自在。無所係屬。名摩醯
<lb ed="X" n="0619c16"/><lb ed="R060" n="0622a16"/>首羅宮。此心具一切淸淨差別功德。名無量大梵
<lb ed="X" n="0619c17"/><lb ed="R060" n="0622a17"/>天王。此心具一切無差別智慧不可窮盡。名不可
<lb ed="X" n="0619c18"/><lb ed="R060" n="0622a18"/>說不可說菩薩衆。</p>
<lb ed="X" n="0619c19"/><lb ed="R060" n="0622b01"/><p xml:id="pX38p0619c1901">△二指所說法門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c20"/><lb ed="R060" n="0622b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0619c2001">說<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name><name role="" type="person">盧舍那佛</name>所說心地法門品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0619c21"/><lb ed="R060" n="0622b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0619c2101">海衆雲攢。欲聞大法。隨機演示。意在歸源。如此心
<lb ed="X" n="0619c22"/><lb ed="R060" n="0622b04"/>地法門。乃<name role="" type="person">盧舍那佛</name>所說。而淨滿本尊。乃居蓮華
<lb ed="X" n="0619c23"/><lb ed="R060" n="0622b05"/>臺藏世界。今爲衆宣說。俾知厥本。以爲下文擎接
<lb ed="X" n="0619c24"/><lb ed="R060" n="0622b06"/>禮覲之先容也。此華藏雖名報土。而稱法垂報。體
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0620a" n="0620a"/>
<lb ed="X" n="0620a01"/><lb ed="R060" n="0622b07"/>卽寂光。寂光理性。藉報乃彰。如此指點。正欲令人
<lb ed="X" n="0620a02"/><lb ed="R060" n="0622b08"/>自悟耳。觀心釋者。此心體無染汙。具妙因果。名爲
<lb ed="X" n="0620a03"/><lb ed="R060" n="0622b09"/>蓮華。此心堅實高顯。一切法之中道名臺。此心廣
<lb ed="X" n="0620a04"/><lb ed="R060" n="0622b10"/>含諸法名藏。此心豎窮名世。橫徧名界。此心離過
<lb ed="X" n="0620a05"/><lb ed="R060" n="0622b11"/>絕非名淨。具塵沙德名滿。一心徧喩諸心名說。此
<lb ed="X" n="0620a06"/><lb ed="R060" n="0622b12"/>心衆法之所集起名心。此心衆法之所依持名地。
<lb ed="X" n="0620a07"/><lb ed="R060" n="0622b13"/>此心堪作軌持名法。此心徧通諸法名門。略釋梗
<lb ed="X" n="0620a08"/><lb ed="R060" n="0622b14"/>槪如此。下文不復委出。可以意知。</p>
<lb ed="X" n="0620a09"/><lb ed="R060" n="0622b15"/><p xml:id="pX38p0620a0901">△二釋迦放光警衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a10"/><lb ed="R060" n="0622b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0620a1001">是時釋迦身放慧光。所照從此天王宮。乃至蓮華臺
<lb ed="X" n="0620a11"/><lb ed="R060" n="0622b17"/>藏世界。其中一切世界。一切衆生。各各相視。歡喜快
<lb ed="X" n="0620a12"/><lb ed="R060" n="0622b18"/>樂。而未能知此光。光何因何緣。皆生疑念。無量天人。
<lb ed="X" n="0620a13"/><lb ed="R060" n="0623a01"/>亦生疑念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a14"/><lb ed="R060" n="0623a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0620a1401">前<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a1401" n="0620a1401"/><anchor xml:id="beg0620a1401" n="0620a1401"/>已<anchor xml:id="end0620a1401"/>說示華臺世界。舍那本尊所說法門。恐人不
<lb ed="X" n="0620a15"/><lb ed="R060" n="0623a03"/>信。故又放光徹炤其境。俾悟本源也。慧光者。色心
<lb ed="X" n="0620a16"/><lb ed="R060" n="0623a04"/>不二。故身光卽是慧光。說智及智處。皆名爲般若
<lb ed="X" n="0620a17"/><lb ed="R060" n="0623a05"/>也。所炤乃至華藏等者。本迹不二。故能炤窮法界
<lb ed="X" n="0620a18"/><lb ed="R060" n="0623a06"/>海也。相視快樂者。以生佛體同。故不覺受熏之易。
<lb ed="X" n="0620a19"/><lb ed="R060" n="0623a07"/>未知何因何緣者。未知本源心地之因開迹顯本
<lb ed="X" n="0620a20"/><lb ed="R060" n="0623a08"/>之緣也。皆生疑念者。衆生則久在沉迷。天人則但
<lb ed="X" n="0620a21"/><lb ed="R060" n="0623a09"/>秉權迹。故一時開悟爲難也。</p>
<lb ed="X" n="0620a22"/><lb ed="R060" n="0623a10"/><p xml:id="pX38p0620a2201">△三菩薩放光集問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620a23"/><lb ed="R060" n="0623a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0620a2301">爾時衆中玄通華光主菩薩。從大莊嚴華光明三昧
<lb ed="X" n="0620a24"/><lb ed="R060" n="0623a12"/>起。以佛神力。放金剛白雲色光。光照一切世界。是中
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0620b" n="0620b"/>
<lb ed="X" n="0620b01"/><lb ed="R060" n="0623a13"/>一切菩薩。皆來集會。與共同心異口問此光。光爲何
<lb ed="X" n="0620b02"/><lb ed="R060" n="0623a14"/>等相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b03"/><lb ed="R060" n="0623a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0620b0301">衆旣生疑。理須發悟。非藉當機。孰爲請主。而發迹
<lb ed="X" n="0620b04"/><lb ed="R060" n="0623a16"/>顯本。乃是不思議大事因緣。故必放光警集海衆
<lb ed="X" n="0620b05"/><lb ed="R060" n="0623a17"/>同致問也。菩薩名玄通華光主者。玄微通徹。卽該
<lb ed="X" n="0620b06"/><lb ed="R060" n="0623a18"/>因徹果之稱。華表於行。光表於智。此行此智。成佛
<lb ed="X" n="0620b07"/><lb ed="R060" n="0623b01"/>本源。故名爲主。玄則華光皆玄。智行之性甚微妙
<lb ed="X" n="0620b08"/><lb ed="R060" n="0623b02"/>故。通則華光皆通。智行之法徧因果故。梵語三昧。
<lb ed="X" n="0620b09"/><lb ed="R060" n="0623b03"/>此翻正定。所住三昧。名大莊嚴華光明者。此智行。
<lb ed="X" n="0620b10"/><lb ed="R060" n="0623b04"/>乃稱性所起。還莊嚴性。故名大也。以佛神力者。本
<lb ed="X" n="0620b11"/><lb ed="R060" n="0623b05"/>住三昧。觸佛光而起定。隨承佛力。而放光召衆也。
<lb ed="X" n="0620b12"/><lb ed="R060" n="0623b06"/>所放光名金剛白雲色者。究竟堅固。故名金剛。表
<lb ed="X" n="0620b13"/><lb ed="R060" n="0623b07"/>法身德。淨無瑕玷。名之爲白。表般若德。萬德叢集。
<lb ed="X" n="0620b14"/><lb ed="R060" n="0623b08"/>名之爲雲。表解脫德。又三德皆堅固。三德皆無瑕。
<lb ed="X" n="0620b15"/><lb ed="R060" n="0623b09"/>三德皆集法。如此光明。全是三德秘藏。一切世界
<lb ed="X" n="0620b16"/><lb ed="R060" n="0623b10"/>菩薩之所同修同證。故蒙炤皆來集會也。同心異
<lb ed="X" n="0620b17"/><lb ed="R060" n="0623b11"/>口問此光者。還問前來佛所放光因緣相也。</p>
<lb ed="X" n="0620b18"/><lb ed="R060" n="0623b12"/><p xml:id="pX38p0620b1801">△次正示法門二。初舍那說心地法。次釋迦宣菩
<lb ed="X" n="0620b19"/><lb ed="R060" n="0623b13"/>薩戒。</p><p xml:id="pX38p0620b1903" cb:place="inline">初中三。初問答標名。次正說義趣。三付囑
<lb ed="X" n="0620b20"/><lb ed="R060" n="0623b14"/>弘傳。</p><p xml:id="pX38p0620b2003" cb:place="inline">初又二。初釋迦騰問。二舍那垂答。</p><p xml:id="pX38p0620b2016" cb:place="inline">初復
<lb ed="X" n="0620b21"/><lb ed="R060" n="0623b15"/>二。初攝衆見本。二爲衆請法。</p><p xml:id="pX38p0620b2112" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620b22"/><lb ed="R060" n="0623b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0620b2201">是時釋迦卽擎接此世界大衆。還至<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name>。
<lb ed="X" n="0620b23"/><lb ed="R060" n="0623b17"/>百萬億紫金剛光明宮中。見<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。坐百萬億蓮
<lb ed="X" n="0620b24"/><lb ed="R060" n="0623b18"/>華赫赫光明座上。時釋迦及諸大衆。一時禮敬盧舍
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0620c" n="0620c"/>
<lb ed="X" n="0620c01"/><lb ed="R060" n="0624a01"/>那佛足下<anchor xml:id="nkr_note_add_0620c0101" n="0620c0101"/><anchor xml:id="beg0620c0101" n="0620c0101"/>已<anchor xml:id="end0620c0101"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c02"/><lb ed="R060" n="0624a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0620c0201">華藏是本源世界。猶如故<anchor xml:id="nkr_note_add_0620c0201" n="0620c0201"/><anchor xml:id="beg0620c0201" n="0620c0201"/>鄕<anchor xml:id="end0620c0201"/>。故言還也。前雖放光
<lb ed="X" n="0620c03"/><lb ed="R060" n="0624a03"/>炤徹斯境。而大衆但承光遠見。未曾親履。今始面
<lb ed="X" n="0620c04"/><lb ed="R060" n="0624a04"/>奉本尊。知本迹之非隔。一時禮敬。正表以迹合本
<lb ed="X" n="0620c05"/><lb ed="R060" n="0624a05"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0620c06"/><lb ed="R060" n="0624a06"/><p xml:id="pX38p0620c0601">△二爲衆請法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c07"/><lb ed="R060" n="0624a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0620c0701">釋迦佛言。此世界中地及虗空一切衆生。爲何因緣。
<lb ed="X" n="0620c08"/><lb ed="R060" n="0624a08"/>得成菩薩十地道。當成佛果。爲何等相。如佛性本源
<lb ed="X" n="0620c09"/><lb ed="R060" n="0624a09"/>品中廣問一切菩薩種子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c10"/><lb ed="R060" n="0624a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0620c1001">前旣兩番放光。動其疑念。令其發問。故今代衆啓
<lb ed="X" n="0620c11"/><lb ed="R060" n="0624a11"/>請。重問因緣深義。俾各從本佛親聞也。地及虗空
<lb ed="X" n="0620c12"/><lb ed="R060" n="0624a12"/>一切衆生者。五趣。及四王忉利二天。爲地居衆生。
<lb ed="X" n="0620c13"/><lb ed="R060" n="0624a13"/>餘四欲天。及色。無色界。爲空居衆生。是諸衆生。皆
<lb ed="X" n="0620c14"/><lb ed="R060" n="0624a14"/>悉當成佛果。但未知繇何因緣耳。十地爲分果。佛
<lb ed="X" n="0620c15"/><lb ed="R060" n="0624a15"/>爲滿果。成之必藉因緣。而若因若果。必有其相。今
<lb ed="X" n="0620c16"/><lb ed="R060" n="0624a16"/>直略問而<anchor xml:id="nkr_note_add_0620c1601" n="0620c1601"/><anchor xml:id="beg0620c1601" n="0620c1601"/>已<anchor xml:id="end0620c1601"/>。若廣問者。具如佛性本源品也。此卽
<lb ed="X" n="0620c17"/><lb ed="R060" n="0624a17"/>結集家語。懸指彼處全經。後皆倣此。</p>
<lb ed="X" n="0620c18"/><lb ed="R060" n="0624a18"/><p xml:id="pX38p0620c1801">△二舍那垂答二。初以定示答。次誡聽言答。</p><p xml:id="pX38p0620c1818" cb:place="inline">今
<lb ed="X" n="0620c19"/><lb ed="R060" n="0624b01"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c20"/><lb ed="R060" n="0624b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0620c2001">爾時<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。卽大歡喜。現虗空光體性本源成佛
<lb ed="X" n="0620c21"/><lb ed="R060" n="0624b03"/>常住法身三昧。示諸大衆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0620c22"/><lb ed="R060" n="0624b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0620c2201">將演法門。先以定示者。略有三義。一者爲顯法體
<lb ed="X" n="0620c23"/><lb ed="R060" n="0624b05"/>以此法門。非語言文字之所能宣。惟是聖智所行
<lb ed="X" n="0620c24"/><lb ed="R060" n="0624b06"/>境界。然佛旣親證此法。則常時在定。那有出入。當
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0621a" n="0621a"/>
<lb ed="X" n="0621a01"/><lb ed="R060" n="0624b07"/>體卽是。亦何隱現。<anchor xml:id="nkr_note_add_0621a0101" n="0621a0101"/><anchor xml:id="beg0621a0101" n="0621a0101"/>但<anchor xml:id="end0621a0101"/>衆生久沉迷網。惟同體大悲
<lb ed="X" n="0621a02"/><lb ed="R060" n="0624b08"/>能以不思議稱性方便而開曉之。故名爲現也。二
<lb ed="X" n="0621a03"/><lb ed="R060" n="0624b09"/>者爲順悉檀因緣。自有衆生聞說法而得四益。亦
<lb ed="X" n="0621a04"/><lb ed="R060" n="0624b10"/>自有衆生見入定而得四益。故須以定示之。三者
<lb ed="X" n="0621a05"/><lb ed="R060" n="0624b11"/>爲顯如來一語一默。無非妙道。所作佛事。皆悉不
<lb ed="X" n="0621a06"/><lb ed="R060" n="0624b12"/>虗。先以定示。了知此法不滯言詮。復以語答。了知
<lb ed="X" n="0621a07"/><lb ed="R060" n="0624b13"/>此法不墮暗證。相貌音聲。皆爲敎體。而此三昧名
<lb ed="X" n="0621a08"/><lb ed="R060" n="0624b14"/>虗空光體性等者。虗空則蕩無纖塵。光則徧炤法
<lb ed="X" n="0621a09"/><lb ed="R060" n="0624b15"/>界。體性則實相眞源。亦三德秘藏之異名耳。此秘
<lb ed="X" n="0621a10"/><lb ed="R060" n="0624b16"/>密藏。一切衆生本來具足。爲成佛之眞因。諸佛如
<lb ed="X" n="0621a11"/><lb ed="R060" n="0624b17"/>來究竟圓證。成常住之極果。今和盤托出。直使大
<lb ed="X" n="0621a12"/><lb ed="R060" n="0624b18"/>衆當下見其若因若果之相。亦可謂直捷痛快者
<lb ed="X" n="0621a13"/><lb ed="R060" n="0625a01"/>矣。</p>
<lb ed="X" n="0621a14"/><lb ed="R060" n="0625a02"/><p xml:id="pX38p0621a1401">△次誡聽言答二。初誡修三慧。次委答所問。</p><p xml:id="pX38p0621a1418" cb:place="inline">今
<lb ed="X" n="0621a15"/><lb ed="R060" n="0625a03"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621a16"/><lb ed="R060" n="0625a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0621a1601">是諸佛子諦聽。善思修行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621a17"/><lb ed="R060" n="0625a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0621a1701">佛法雖妙。非慧莫悟。妙悟雖多。三慧收盡。聽不諦
<lb ed="X" n="0621a18"/><lb ed="R060" n="0625a06"/>審。則聞慧不生。思不如理。則思慧不生。行不努力。
<lb ed="X" n="0621a19"/><lb ed="R060" n="0625a07"/>則修慧不生。聞慧在名字。思慧在觀行。修慧在相
<lb ed="X" n="0621a20"/><lb ed="R060" n="0625a08"/>似。繇聞慧故。得伏五住。繇思慧故。得淨六根。繇修
<lb ed="X" n="0621a21"/><lb ed="R060" n="0625a09"/>慧故。得開秘藏。此猶次第爲語。若稱性者。三慧並
<lb ed="X" n="0621a22"/><lb ed="R060" n="0625a10"/>在一心之中。</p>
<lb ed="X" n="0621a23"/><lb ed="R060" n="0625a11"/><p xml:id="pX38p0621a2301">△次委答所問二。初總答因果本迹。二廣示心地
<lb ed="X" n="0621a24"/><lb ed="R060" n="0625a12"/>名相。</p><p xml:id="pX38p0621a2403" cb:place="inline">初中又四。初明因。二明果。三從本垂迹。四
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0621b" n="0621b"/>
<lb ed="X" n="0621b01"/><lb ed="R060" n="0625a13"/>攝迹歸本。</p><p xml:id="pX38p0621b0105" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b02"/><lb ed="R060" n="0625a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0621b0201">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0621b0201" n="0621b0201"/><anchor xml:id="beg0621b0201" n="0621b0201"/>已<anchor xml:id="end0621b0201"/>百阿僧祇劫修行心地。以之爲因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b03"/><lb ed="R060" n="0625a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0621b0301">以身爲證。明是自行眞實法門也。梵語阿僧祇。此
<lb ed="X" n="0621b04"/><lb ed="R060" n="0625a16"/>云無數。不言三阿僧祇。而言百阿僧祇者。被界外
<lb ed="X" n="0621b05"/><lb ed="R060" n="0625a17"/>機。須知因地如斯遙曠也。</p>
<lb ed="X" n="0621b06"/><lb ed="R060" n="0625a18"/><p xml:id="pX38p0621b0601">△二明果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b07"/><lb ed="R060" n="0625b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0621b0701">初捨凡夫。成等正覺。號爲盧舍那。住<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name>
<lb ed="X" n="0621b08"/><lb ed="R060" n="0625b02"/>海。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b09"/><lb ed="R060" n="0625b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0621b0901">生相無明永盡。名爲初捨凡夫。果德究竟圓極。名
<lb ed="X" n="0621b10"/><lb ed="R060" n="0625b04"/>爲成等正覺。等則雙炤二邊。正則契會中道。於十
<lb ed="X" n="0621b11"/><lb ed="R060" n="0625b05"/>號中。卽是正徧知號也。盧舍那者。此云淨滿。如望
<lb ed="X" n="0621b12"/><lb ed="R060" n="0625b06"/>夜之月。黑相都淨。光體圓滿。從德立號。報智冥法
<lb ed="X" n="0621b13"/><lb ed="R060" n="0625b07"/>之極稱也。住<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name>海者。實報無障礙土。
<lb ed="X" n="0621b14"/><lb ed="R060" n="0625b08"/>諸佛所感稱實果報。色心不二。依正重重。又此世
<lb ed="X" n="0621b15"/><lb ed="R060" n="0625b09"/>界。繇於衆生心性顯現。還依衆生心性安住。衆生
<lb ed="X" n="0621b16"/><lb ed="R060" n="0625b10"/>心性。名爲蓮華。在汙不染。因果同時。繇此心性妙
<lb ed="X" n="0621b17"/><lb ed="R060" n="0625b11"/>蓮華故。乃使世界亦如蓮華。卽此心性爲萬法之
<lb ed="X" n="0621b18"/><lb ed="R060" n="0625b12"/>宗極故名臺。含無邊之刹網故名藏。豎無終始故
<lb ed="X" n="0621b19"/><lb ed="R060" n="0625b13"/>名世。橫絕方隅故名界。深廣難思故名海。究竟契
<lb ed="X" n="0621b20"/><lb ed="R060" n="0625b14"/>合故名住也。</p>
<lb ed="X" n="0621b21"/><lb ed="R060" n="0625b15"/><p xml:id="pX38p0621b2101">△三從本垂迹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621b22"/><lb ed="R060" n="0625b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0621b2201">其臺周徧有千葉。一葉一世界。爲千世界。我化爲千
<lb ed="X" n="0621b23"/><lb ed="R060" n="0625b17"/>釋迦。據千世界。後就一葉世界。復有百億<name role="" type="person">須彌山</name>。百
<lb ed="X" n="0621b24"/><lb ed="R060" n="0625b18"/>億日月。百億四天下。百億<name role="" type="person">南閻浮提</name>。百億菩薩釋迦
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0621c" n="0621c"/>
<lb ed="X" n="0621c01"/><lb ed="R060" n="0626a01"/>坐百億菩提樹下。各說汝所問菩提薩埵心地。其餘
<lb ed="X" n="0621c02"/><lb ed="R060" n="0626a02"/>九百九十九釋迦。各各現千百億釋迦亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c03"/><lb ed="R060" n="0626a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0621c0301">周徧千葉者。圓表千法。別應二地。略如玄義所明
<lb ed="X" n="0621c04"/><lb ed="R060" n="0626a04"/>也。千釋迦者。正起信論所明於色究竟天。示現世
<lb ed="X" n="0621c05"/><lb ed="R060" n="0626a05"/>間最高大身。乃帶劣勝應。通機所見者也。據者。統
<lb ed="X" n="0621c06"/><lb ed="R060" n="0626a06"/>攝化導之義。百億者。千萬爲億。共是十萬萬數。乃
<lb ed="X" n="0621c07"/><lb ed="R060" n="0626a07"/>大千世界之區域也。須彌。此云妙高。四寶所成。居
<lb ed="X" n="0621c08"/><lb ed="R060" n="0626a08"/>四洲大海之中。腹細上廣。頂爲忉利所居。腰爲日
<lb ed="X" n="0621c09"/><lb ed="R060" n="0626a09"/>月所遶。如起世經廣明。<name role="" type="person">閻浮提</name>者。四洲之一。在須
<lb ed="X" n="0621c10"/><lb ed="R060" n="0626a10"/>彌南。爲諸佛示生之處。此洲有一大樹名<name role="" type="person">閻浮提</name>。
<lb ed="X" n="0621c11"/><lb ed="R060" n="0626a11"/>餘洲所無。故以爲名。亦名贍部洲也。菩薩釋迦者。
<lb ed="X" n="0621c12"/><lb ed="R060" n="0626a12"/>初坐菩提樹下。未示成佛。猶名菩薩。化復現化。徧
<lb ed="X" n="0621c13"/><lb ed="R060" n="0626a13"/>千百億界者。廣攝羣機。曲垂方便。正起信論所明
<lb ed="X" n="0621c14"/><lb ed="R060" n="0626a14"/>自然而有不思議業。能現十方利益衆生。乃人間
<lb ed="X" n="0621c15"/><lb ed="R060" n="0626a15"/>劣應。藏機所見者也。各各現千百億釋迦。千字疑
<lb ed="X" n="0621c16"/><lb ed="R060" n="0626a16"/>衍。以合計乃成千百億故。</p>
<lb ed="X" n="0621c17"/><lb ed="R060" n="0626a17"/><p xml:id="pX38p0621c1701">△四攝迹歸本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c18"/><lb ed="R060" n="0626a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0621c1801">千葉上佛。是吾化身。千百億釋迦。是千釋迦化身。吾
<lb ed="X" n="0621c19"/><lb ed="R060" n="0626b01"/>以爲本源。名爲<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0621c20"/><lb ed="R060" n="0626b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0621c2001">從本垂迹。則不異而異。攝迹歸本。則異而不異。指
<lb ed="X" n="0621c21"/><lb ed="R060" n="0626b03"/>兩重化。歸於一眞。正欲人各悟本源覺性。元自淸
<lb ed="X" n="0621c22"/><lb ed="R060" n="0626b04"/>淨圓滿耳。</p>
<lb ed="X" n="0621c23"/><lb ed="R060" n="0626b05"/><p xml:id="pX38p0621c2301">△次廣示心地名相二。初正列四十法門。次結示
<lb ed="X" n="0621c24"/><lb ed="R060" n="0626b06"/>得入果相。</p><p xml:id="pX38p0621c2405" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0622a" n="0622a"/>
<lb ed="X" n="0622a01"/><lb ed="R060" n="0626b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0622a0101">爾時<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name><name role="" type="person">盧舍那佛</name>廣答吿千釋迦千百
<lb ed="X" n="0622a02"/><lb ed="R060" n="0626b08"/>億釋迦所問心地法品。諸佛當知。堅信忍中。十發趣
<lb ed="X" n="0622a03"/><lb ed="R060" n="0626b09"/>心向果。一捨心。二戒心。三忍心。四進心。五定心。六慧
<lb ed="X" n="0622a04"/><lb ed="R060" n="0626b10"/>心。七願心。八護心。九喜心。十頂心。諸佛當知。從是十
<lb ed="X" n="0622a05"/><lb ed="R060" n="0626b11"/>發趣<anchor xml:id="nkr_note_add_0622a0501" n="0622a0501"/><anchor xml:id="beg0622a0501" n="0622a0501"/>入<anchor xml:id="end0622a0501"/>堅法忍中。十長養心向果。一慈心。二悲心。三
<lb ed="X" n="0622a06"/><lb ed="R060" n="0626b12"/>喜心。四捨心。五施心。六好語心。七益心。八同心。九定
<lb ed="X" n="0622a07"/><lb ed="R060" n="0626b13"/>心。十慧心。諸佛當知。從是十長養心入堅修忍中十
<lb ed="X" n="0622a08"/><lb ed="R060" n="0626b14"/>金剛心向果。一信心。二念心。三迴向心。四達心。五直
<lb ed="X" n="0622a09"/><lb ed="R060" n="0626b15"/>心。六不退心。七大乘心。八無相心。九慧心。十不壞心。
<lb ed="X" n="0622a10"/><lb ed="R060" n="0626b16"/>諸佛當知。從是十金剛心入堅聖忍中。十地向果。一
<lb ed="X" n="0622a11"/><lb ed="R060" n="0626b17"/>體性平等地。二體性善慧地。三體性光明地。四體性
<lb ed="X" n="0622a12"/><lb ed="R060" n="0626b18"/>爾<g ref="#CB08504">𦦨</g>地。五體性慧照地。六體性華光地。七體性滿足
<lb ed="X" n="0622a13"/><lb ed="R060" n="0627a01"/>地。八體性佛吼地。九體性華嚴地。十體性入佛界地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622a14"/><lb ed="R060" n="0627a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0622a1401">堅信忍者。從外凡位。仰信中道佛性之理。修習堅
<lb ed="X" n="0622a15"/><lb ed="R060" n="0627a03"/>固。得成於忍。乃證發趣位也。發趣心者。從假入空。
<lb ed="X" n="0622a16"/><lb ed="R060" n="0627a04"/>開發趣向登菩提路。向果者。一一心皆向佛果。又
<lb ed="X" n="0622a17"/><lb ed="R060" n="0627a05"/>一一心中。各具向果二義。趣入名向。住位名果。如
<lb ed="X" n="0622a18"/><lb ed="R060" n="0627a06"/>四果四向等。此十心卽是十波羅蜜。亦卽十住法
<lb ed="X" n="0622a19"/><lb ed="R060" n="0627a07"/>門。深達空法而修十度。十度皆是無相法門。護卽
<lb ed="X" n="0622a20"/><lb ed="R060" n="0627a08"/>力度。喜卽方便。頂卽智度。次第與通途稍別者。各
<lb ed="X" n="0622a21"/><lb ed="R060" n="0627a09"/>有取義。不可定執也。又十波羅蜜。皆有長養善法
<lb ed="X" n="0622a22"/><lb ed="R060" n="0627a10"/>金剛堅固義。皆亦體性法門。而但云發趣者。且就
<lb ed="X" n="0622a23"/><lb ed="R060" n="0627a11"/>似解位中。卽生心而本無住言之耳。堅法忍者。從
<lb ed="X" n="0622a24"/><lb ed="R060" n="0627a12"/>發趣法。修習堅固。得成於忍。乃證長養位也。長養
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0622b" n="0622b"/>
<lb ed="X" n="0622b01"/><lb ed="R060" n="0627a13"/>心者。出空入假。以如幻三昧。長養善法。此卽四等
<lb ed="X" n="0622b02"/><lb ed="R060" n="0627a14"/>四攝。定總於等。慧總於攝。亦卽十行法門。又四等
<lb ed="X" n="0622b03"/><lb ed="R060" n="0627a15"/>妙定。四攝妙慧。皆有開發趣向。金剛堅固義。皆亦
<lb ed="X" n="0622b04"/><lb ed="R060" n="0627a16"/>體性法門。而但云長養者。且就似解位中。卽無住
<lb ed="X" n="0622b05"/><lb ed="R060" n="0627a17"/>而常生心言之耳。堅修忍者。修長養心。堅固成忍。
<lb ed="X" n="0622b06"/><lb ed="R060" n="0627a18"/>乃證金剛位也。金剛心者。習中觀。伏無明。猶如金
<lb ed="X" n="0622b07"/><lb ed="R060" n="0627b01"/>剛。不可沮壞。此心名義。大似圓家十信。亦卽十迴
<lb ed="X" n="0622b08"/><lb ed="R060" n="0627b02"/>向法門。又信等亦皆有發趣長養義。亦皆是體性
<lb ed="X" n="0622b09"/><lb ed="R060" n="0627b03"/>法門。而但云金剛者。且就似解位中。無住卽生心。
<lb ed="X" n="0622b10"/><lb ed="R060" n="0627b04"/>生心卽無住言之耳。堅聖忍者。金剛心中。以中道
<lb ed="X" n="0622b11"/><lb ed="R060" n="0627b05"/>觀。修習聖法。發眞智斷。成堅固忍。乃證十地位也。
<lb ed="X" n="0622b12"/><lb ed="R060" n="0627b06"/>斷十重障。證十眞如。猶如大地。荷負一切。捨凡入
<lb ed="X" n="0622b13"/><lb ed="R060" n="0627b07"/>聖。頓同佛體。灼見佛性。故一一皆名體性地也。此
<lb ed="X" n="0622b14"/><lb ed="R060" n="0627b08"/>與通途十地。義意頗同。名字逈別。至後方釋。又十
<lb ed="X" n="0622b15"/><lb ed="R060" n="0627b09"/>地皆有發趣長養金剛之義。而直云體性地者。前
<lb ed="X" n="0622b16"/><lb ed="R060" n="0627b10"/>約相似解行。故地地皆名爲心。此約證眞履實。故
<lb ed="X" n="0622b17"/><lb ed="R060" n="0627b11"/>心心皆名爲地耳。</p>
<lb ed="X" n="0622b18"/><lb ed="R060" n="0627b12"/><p xml:id="pX38p0622b1801">△二結示得入果相又二。初以自身證。二轉授衆
<lb ed="X" n="0622b19"/><lb ed="R060" n="0627b13"/>生。</p><p xml:id="pX38p0622b1902" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b20"/><lb ed="R060" n="0627b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0622b2001">是四十法門品。我先爲菩薩時修。入佛果之根源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b21"/><lb ed="R060" n="0627b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0622b2101">正覺如果。此法如根。正覺如海。此法如源。佛所先
<lb ed="X" n="0622b22"/><lb ed="R060" n="0627b16"/>修。決定非謬也。</p>
<lb ed="X" n="0622b23"/><lb ed="R060" n="0627b17"/><p xml:id="pX38p0622b2301">△二轉授衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622b24"/><lb ed="R060" n="0627b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0622b2401">如是一切衆生。入發趣長養金剛十地。證當成果。無
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0622c" n="0622c"/>
<lb ed="X" n="0622c01"/><lb ed="R060" n="0628a01"/>爲無相。大滿常住。十力。十八不共行。法身智身滿足。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c02"/><lb ed="R060" n="0628a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0622c0201">入發趣等四十法門。方能證當成果。正顯理雖性
<lb ed="X" n="0622c03"/><lb ed="R060" n="0628a03"/>具。心藉修成。不可高談理性而生邪慢也。無爲無
<lb ed="X" n="0622c04"/><lb ed="R060" n="0628a04"/>相者。諸漏永盡。大滿者。萬德圓極。常住者。不變不
<lb ed="X" n="0622c05"/><lb ed="R060" n="0628a05"/>遷。力不共滿足故大滿。法身滿足故常住。智身滿
<lb ed="X" n="0622c06"/><lb ed="R060" n="0628a06"/>足故無爲無相。又無爲卽自在我德。無相卽淨德。
<lb ed="X" n="0622c07"/><lb ed="R060" n="0628a07"/>大滿卽樂德。常住卽常德。力不共亦無爲。無相。大
<lb ed="X" n="0622c08"/><lb ed="R060" n="0628a08"/>滿常住。法身亦無爲。無相。大滿。常住。智身亦無爲。
<lb ed="X" n="0622c09"/><lb ed="R060" n="0628a09"/>無相。大滿。常住。三德各具四德也。</p>
<lb ed="X" n="0622c10"/><lb ed="R060" n="0628a10"/><p xml:id="pX38p0622c1001">△二正說義趣二。初菩薩問義。二舍那詳答。</p><p xml:id="pX38p0622c1018" cb:place="inline">今
<lb ed="X" n="0622c11"/><lb ed="R060" n="0628a11"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c12"/><lb ed="R060" n="0628a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0622c1201">爾時<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name><name role="" type="person">盧舍那佛</name>。赫赫大光明座上千
<lb ed="X" n="0622c13"/><lb ed="R060" n="0628a13"/>華上佛。千百億佛。一切世界佛。是座中有一菩薩。名
<lb ed="X" n="0622c14"/><lb ed="R060" n="0628a14"/>華光王大智明菩薩。從坐而立。白<name role="" type="person">盧舍那佛</name>言。世尊。
<lb ed="X" n="0622c15"/><lb ed="R060" n="0628a15"/>佛上略開十發趣十長養十金剛十地名相。其一一
<lb ed="X" n="0622c16"/><lb ed="R060" n="0628a16"/>義中。未可解了。唯願說之。唯願說之。妙極金剛寶藏
<lb ed="X" n="0622c17"/><lb ed="R060" n="0628a17"/>一切智門如來百觀品中<anchor xml:id="nkr_note_add_0622c1701" n="0622c1701"/><anchor xml:id="beg0622c1701" n="0622c1701"/>已<anchor xml:id="end0622c1701"/>明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0622c18"/><lb ed="R060" n="0628a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0622c1801">於諸佛大會中而菩薩啓問者。正屬所被之機故
<lb ed="X" n="0622c19"/><lb ed="R060" n="0628b01"/>也。華光王。卽華光主義。大智明。卽玄通義。前文放
<lb ed="X" n="0622c20"/><lb ed="R060" n="0628b02"/>光集衆。表示繇本智而起妙行。故名玄通華光主。
<lb ed="X" n="0622c21"/><lb ed="R060" n="0628b03"/>此文問義秉修。表示資妙行而趣大覺。故名華光
<lb ed="X" n="0622c22"/><lb ed="R060" n="0628b04"/>王大智明。</p>
<lb ed="X" n="0622c23"/><lb ed="R060" n="0628b05"/><p xml:id="pX38p0622c2301">△二舍那詳答四。初明十發趣。二明十長養。三明
<lb ed="X" n="0622c24"/><lb ed="R060" n="0628b06"/>十金剛。四明十地。</p><p xml:id="pX38p0622c2408" cb:place="inline">初中三。初總徵。二別釋。三結
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0623a" n="0623a"/>
<lb ed="X" n="0623a01"/><lb ed="R060" n="0628b07"/>指。</p><p xml:id="pX38p0623a0102" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a02"/><lb ed="R060" n="0628b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0623a0201">爾時<name role="" type="person">盧舍那佛</name>言。千佛諦聽。汝先言云何義者。發趣
<lb ed="X" n="0623a03"/><lb ed="R060" n="0628b09"/>中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a04"/><lb ed="R060" n="0628b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0623a0401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0623a0401" n="0623a0401"/><anchor xml:id="beg0623a0401" n="0623a0401"/>但<anchor xml:id="end0623a0401"/>吿千佛者。此是如來本所修行無上法門。故令
<lb ed="X" n="0623a05"/><lb ed="R060" n="0628b11"/>千佛轉相傳授也。發趣義略如前釋。此以十波羅
<lb ed="X" n="0623a06"/><lb ed="R060" n="0628b12"/>蜜。心心開發。趣向眞道。名十發趣。別則一心分對
<lb ed="X" n="0623a07"/><lb ed="R060" n="0628b13"/>一住。圓則住住修行此心。乃至妙覺圓滿此心。今
<lb ed="X" n="0623a08"/><lb ed="R060" n="0628b14"/>就義便。且約從假入空爲解。若利根者。旣見於空。
<lb ed="X" n="0623a09"/><lb ed="R060" n="0628b15"/>亦見不空。見不空故。開發趣向證妙眞諦。此眞卽
<lb ed="X" n="0623a10"/><lb ed="R060" n="0628b16"/>中。亦復卽俗。三諦圓融。不可思議。一心一切心。一
<lb ed="X" n="0623a11"/><lb ed="R060" n="0628b17"/>切心一心。十段文中。每露此旨。讀者須善悟之。</p>
<lb ed="X" n="0623a12"/><lb ed="R060" n="0628b18"/><p xml:id="pX38p0623a1201">△二別釋十。初捨心<note place="inline">至</note>十頂心。</p><p xml:id="pX38p0623a1213" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a13"/><lb ed="R060" n="0629a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0623a1301">若佛子。一切捨。國土城邑田宅金銀明珠男女<anchor xml:id="nkr_note_add_0623a1301" n="0623a1301"/><anchor xml:id="beg0623a1301" n="0623a1301"/>己<anchor xml:id="end0623a1301"/>身。
<lb ed="X" n="0623a14"/><lb ed="R060" n="0629a02"/>有爲諸物一切捨。無爲無相。我人知見。假會合成。主
<lb ed="X" n="0623a15"/><lb ed="R060" n="0629a03"/>者造作我見。十二因緣。無合無散無受者。十二入。十
<lb ed="X" n="0623a16"/><lb ed="R060" n="0629a04"/>八界。五陰。一切一合相。無我我所相。假成諸法。若內
<lb ed="X" n="0623a17"/><lb ed="R060" n="0629a05"/>一切法。外一切法。不捨不受。菩薩爾時名如假會觀
<lb ed="X" n="0623a18"/><lb ed="R060" n="0629a06"/>現前。故捨心入空三昧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623a19"/><lb ed="R060" n="0629a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0623a1901">若佛子者。紹佛家業。當踐佛位。故名佛子。一切捨
<lb ed="X" n="0623a20"/><lb ed="R060" n="0629a08"/>者。總標修捨。謂捨內外物。乃至捨我法執也。國土
<lb ed="X" n="0623a21"/><lb ed="R060" n="0629a09"/>下。先明捨內外物。無爲下。次明捨我法執。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0623a2101" n="0623a2101"/><anchor xml:id="beg0623a2101" n="0623a2101"/>但<anchor xml:id="end0623a2101"/>觀
<lb ed="X" n="0623a22"/><lb ed="R060" n="0629a10"/>無爲無相之理。了知一切我人知見。皆是假會合
<lb ed="X" n="0623a23"/><lb ed="R060" n="0629a11"/>成。彼外道妄計有主者。造作者。及神我見。乃至二
<lb ed="X" n="0623a24"/><lb ed="R060" n="0629a12"/>乘妄計有十二因緣實法。其實緣起亦無有合。緣
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0623b" n="0623b"/>
<lb ed="X" n="0623b01"/><lb ed="R060" n="0629a13"/>滅亦無有散。亦無有受合受散者。擧凡十二入十
<lb ed="X" n="0623b02"/><lb ed="R060" n="0629a14"/>八界五陰等法。一切凡夫所計一合之相。本無我
<lb ed="X" n="0623b03"/><lb ed="R060" n="0629a15"/>及我所之相。不過是假成諸法耳。是以若內一切
<lb ed="X" n="0623b04"/><lb ed="R060" n="0629a16"/>法。外一切法。本無故不須捨。本無故不可受。此則
<lb ed="X" n="0623b05"/><lb ed="R060" n="0629a17"/>從假入空。名爲如假會觀。此觀現前。任運入空三
<lb ed="X" n="0623b06"/><lb ed="R060" n="0629a18"/>昧矣。此亦可別對發心住者。棄妄故名捨心。發眞
<lb ed="X" n="0623b07"/><lb ed="R060" n="0629b01"/>故名發心住也。又發眞卽是別義。發中卽是圓義。
<lb ed="X" n="0623b08"/><lb ed="R060" n="0629b02"/>一切法不受。是遮俗炤眞。一切法不捨。是遮眞炤
<lb ed="X" n="0623b09"/><lb ed="R060" n="0629b03"/>俗。又不受卽雙遮。不捨卽雙炤。雙遮雙炤。中道宛
<lb ed="X" n="0623b10"/><lb ed="R060" n="0629b04"/>然。</p>
<lb ed="X" n="0623b11"/><lb ed="R060" n="0629b05"/><p xml:id="pX38p0623b1101">△二戒心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b12"/><lb ed="R060" n="0629b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0623b1201">若佛子。戒。非非戒。無受者。十善戒。無師說法。欺盜乃
<lb ed="X" n="0623b13"/><lb ed="R060" n="0629b07"/>至邪見。無集者。慈良淸直正實正見捨喜等。是十戒
<lb ed="X" n="0623b14"/><lb ed="R060" n="0629b08"/>體性。制止八倒。一切性離。一道淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623b15"/><lb ed="R060" n="0629b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0623b1501">戒之一字。標無作體。此無作戒。永離二邊。契中道。
<lb ed="X" n="0623b16"/><lb ed="R060" n="0629b10"/>非非戒下。先明離有。慈良下。次明離空。制止下。結
<lb ed="X" n="0623b17"/><lb ed="R060" n="0629b11"/>明德用。非戒者。外道邪戒。及凡夫取相持戒。雖善
<lb ed="X" n="0623b18"/><lb ed="R060" n="0629b12"/>惡不同。咸非入道正門。故名非戒。今菩薩戒體。非
<lb ed="X" n="0623b19"/><lb ed="R060" n="0629b13"/>同凡外之非戒。以其了達無受者故也。此十善戒
<lb ed="X" n="0623b20"/><lb ed="R060" n="0629b14"/>法。雖師師相授。而實無師能說此法。所謂和尙是
<lb ed="X" n="0623b21"/><lb ed="R060" n="0629b15"/>戒耶。阿闍梨是戒耶。乃至白四羯磨是戒耶。卽所
<lb ed="X" n="0623b22"/><lb ed="R060" n="0629b16"/>對治欺盜等十惡法。亦本無集者。以此惡法。不自
<lb ed="X" n="0623b23"/><lb ed="R060" n="0629b17"/>生。不他生。不共生不無因生。又未生無藏處。欲生
<lb ed="X" n="0623b24"/><lb ed="R060" n="0629b18"/>無來處。正生無住處。生<anchor xml:id="nkr_note_add_0623b2401" n="0623b2401"/><anchor xml:id="beg0623b2401" n="0623b2401"/>已<anchor xml:id="end0623b2401"/>無去處。則法性本無染
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0623c" n="0623c"/>
<lb ed="X" n="0623c01"/><lb ed="R060" n="0630a01"/>汙也。但法性中本自具足慈良等一切性德。卽是
<lb ed="X" n="0623c02"/><lb ed="R060" n="0630a02"/>十戒體性。謂慈卽不殺體性。良卽不盜體性。淸卽
<lb ed="X" n="0623c03"/><lb ed="R060" n="0630a03"/>不婬體性。直卽不兩舌體性。正卽不惡口體性。實
<lb ed="X" n="0623c04"/><lb ed="R060" n="0630a04"/>卽不妄言。不綺語體性。正見卽不癡體性。捨卽不
<lb ed="X" n="0623c05"/><lb ed="R060" n="0630a05"/>貪體性。喜卽不瞋體性也。制止八倒者。一切性離。
<lb ed="X" n="0623c06"/><lb ed="R060" n="0630a06"/>卽無受乃至無集。能制止凡外四倒。一道淸淨。卽
<lb ed="X" n="0623c07"/><lb ed="R060" n="0630a07"/>慈良等體性。能制止二乘四倒。葢凡夫及外道。不
<lb ed="X" n="0623c08"/><lb ed="R060" n="0630a08"/>論惡戒善戒。咸生取著。無常計常。苦謂是樂。無我
<lb ed="X" n="0623c09"/><lb ed="R060" n="0630a09"/>執我。不淨計淨。故成有漏因果。二乘雖證無漏。不
<lb ed="X" n="0623c10"/><lb ed="R060" n="0630a10"/>達性體。常謂無常。樂謂是苦。我謂無我。淨謂不淨。
<lb ed="X" n="0623c11"/><lb ed="R060" n="0630a11"/>故入涅槃時。戒善隨廢。大乘從性起修。全修在性。
<lb ed="X" n="0623c12"/><lb ed="R060" n="0630a12"/>以性德爲所依體。以無作色爲當體。始從初受。極
<lb ed="X" n="0623c13"/><lb ed="R060" n="0630a13"/>至佛身。不壞不失。任運止惡行善。性德卽法身。無
<lb ed="X" n="0623c14"/><lb ed="R060" n="0630a14"/>作色卽報身。所謂諸佛究竟色也。於律儀上。法爾
<lb ed="X" n="0623c15"/><lb ed="R060" n="0630a15"/>有攝衆生義。卽應化身。此戒心亦可別對治地住
<lb ed="X" n="0623c16"/><lb ed="R060" n="0630a16"/>者。地是所治。戒是能治也。</p>
<lb ed="X" n="0623c17"/><lb ed="R060" n="0630a17"/><p xml:id="pX38p0623c1701">△三忍心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c18"/><lb ed="R060" n="0630a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0623c1801">若佛子。忍有無相慧體性。一切空。空忍。一切處忍。名
<lb ed="X" n="0623c19"/><lb ed="R060" n="0630b01"/>無生行忍。一切處得。名如苦忍。無量行一一名忍。無
<lb ed="X" n="0623c20"/><lb ed="R060" n="0630b02"/>受無打無刀杖。瞋心皆如如。無一一諦。一相。無無相。
<lb ed="X" n="0623c21"/><lb ed="R060" n="0630b03"/>有無有相。非非心相。緣無緣相。立住動止。我人。縛解。
<lb ed="X" n="0623c22"/><lb ed="R060" n="0630b04"/>一切法如。忍相不可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0623c23"/><lb ed="R060" n="0630b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0623c2301">有無相慧體性者。謂菩薩三忍。咸以無相慧爲體
<lb ed="X" n="0623c24"/><lb ed="R060" n="0630b06"/>性也。下別釋三忍。卽約三苦境明之。觀一切壞苦。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0624a" n="0624a"/>
<lb ed="X" n="0624a01"/><lb ed="R060" n="0630b07"/>皆知本空。故名空忍。觀一切處行苦。皆本無生。名
<lb ed="X" n="0624a02"/><lb ed="R060" n="0630b08"/>無生行忍。觀一切處苦苦。得其實相。知卽法身。名
<lb ed="X" n="0624a03"/><lb ed="R060" n="0630b09"/>如苦忍。若非三忍之力。一切行門。皆不成就。故無
<lb ed="X" n="0624a04"/><lb ed="R060" n="0630b10"/>量行一一名忍。此總結上文也。下重明三忍觀慧。
<lb ed="X" n="0624a05"/><lb ed="R060" n="0630b11"/>以諦觀壞苦境界。內無能受之我。外無能打之人。
<lb ed="X" n="0624a06"/><lb ed="R060" n="0630b12"/>中間無所用之刀杖。故瞋心皆如彼眞如之理而
<lb ed="X" n="0624a07"/><lb ed="R060" n="0630b13"/>不動搖。所以名空忍也。以諦觀行苦境界。了知無
<lb ed="X" n="0624a08"/><lb ed="R060" n="0630b14"/>苦集等一一差別之諦。惟是一眞實相。雖無一一
<lb ed="X" n="0624a09"/><lb ed="R060" n="0630b15"/>諦。而幷無無相。雖有一眞實相。而亦無有相。亦非
<lb ed="X" n="0624a10"/><lb ed="R060" n="0630b16"/>心與非心之相。亦無緣與無緣之相。是名無生行
<lb ed="X" n="0624a11"/><lb ed="R060" n="0630b17"/>忍也。以諦觀苦苦境界了知若立若住若動若止
<lb ed="X" n="0624a12"/><lb ed="R060" n="0630b18"/>若我若人若縛若解。一切法當體皆如。若一切皆
<lb ed="X" n="0624a13"/><lb ed="R060" n="0631a01"/>如。則忍相亦不可得。是名如苦忍也。一切法如。卽
<lb ed="X" n="0624a14"/><lb ed="R060" n="0631a02"/>上文所謂一切處得耳。此三苦繇於三受。若別對
<lb ed="X" n="0624a15"/><lb ed="R060" n="0631a03"/>者。樂受是壞苦。苦受是苦苦不苦不樂受是行苦。
<lb ed="X" n="0624a16"/><lb ed="R060" n="0631a04"/>若通論者。三受皆壞苦。必變壞故。三受皆行苦。遷
<lb ed="X" n="0624a17"/><lb ed="R060" n="0631a05"/>流造作性故。三受皆苦苦。生死惡法故。此亦可別
<lb ed="X" n="0624a18"/><lb ed="R060" n="0631a06"/>對修行住者。以三忍力。修無量行也。</p>
<lb ed="X" n="0624a19"/><lb ed="R060" n="0631a07"/><p xml:id="pX38p0624a1901">△四進心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a20"/><lb ed="R060" n="0631a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0624a2001">若佛子。若四威儀一切時行。伏空。假會法性。登無生
<lb ed="X" n="0624a21"/><lb ed="R060" n="0631a09"/>山。而見一切有無如有如無。天地靑黃赤白一切入。
<lb ed="X" n="0624a22"/><lb ed="R060" n="0631a10"/>乃至三寶智性一切信。進道空無生無作。無慧。起空
<lb ed="X" n="0624a23"/><lb ed="R060" n="0631a11"/>入世諦。法亦無二。相續空心。通達進分善根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624a24"/><lb ed="R060" n="0631a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0624a2401">無相精進。常時無間。不拘行坐。故云一切時行。行
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0624b" n="0624b"/>
<lb ed="X" n="0624b01"/><lb ed="R060" n="0631a13"/>何等法。謂常伏習空觀。假會觀。法性觀也。以三觀
<lb ed="X" n="0624b02"/><lb ed="R060" n="0631a14"/>力。故能登無生山。而見一切有無之法。有亦眞如。
<lb ed="X" n="0624b03"/><lb ed="R060" n="0631a15"/>無亦眞如。總不背於法性。故於天地等世間法。乃
<lb ed="X" n="0624b04"/><lb ed="R060" n="0631a16"/>至三寶等出世法。一切信其皆是眞如。卽於此世
<lb ed="X" n="0624b05"/><lb ed="R060" n="0631a17"/>出世法中修習進道。皆與空無生無作三解脫門
<lb ed="X" n="0624b06"/><lb ed="R060" n="0631a18"/>相應。亦幷無三脫之慧可得。乃至起眞空觀。入世
<lb ed="X" n="0624b07"/><lb ed="R060" n="0631b01"/>諦法。亦與空法無二。惟以相續眞空觀。通達進分
<lb ed="X" n="0624b08"/><lb ed="R060" n="0631b02"/>善根。是名無相眞精進也。此亦可別對生貴住者。
<lb ed="X" n="0624b09"/><lb ed="R060" n="0631b03"/>登無生山。卽是入如來種。</p>
<lb ed="X" n="0624b10"/><lb ed="R060" n="0631b04"/><p xml:id="pX38p0624b1001">△五定心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b11"/><lb ed="R060" n="0631b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0624b1101">若佛子。寂滅無相。無相。無量行。無量心三昧。凡夫聖
<lb ed="X" n="0624b12"/><lb ed="R060" n="0631b06"/>人。無不入三昧體性相應。一切以定力故。我人作者
<lb ed="X" n="0624b13"/><lb ed="R060" n="0631b07"/>受者一切縛見性。是障因緣。散風動心。不寂而滅。空
<lb ed="X" n="0624b14"/><lb ed="R060" n="0631b08"/>空八倒。無緣假靜慧。觀一切假會。念念寂滅。一切三
<lb ed="X" n="0624b15"/><lb ed="R060" n="0631b09"/>界果罪性。皆由定滅。而生一切善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624b16"/><lb ed="R060" n="0631b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0624b1601">寂滅無相。標定體也。無相下。先明定能生善。一切
<lb ed="X" n="0624b17"/><lb ed="R060" n="0631b11"/>下。次明定能滅罪。無緣下。結示。觀慧功能。先明生
<lb ed="X" n="0624b18"/><lb ed="R060" n="0631b12"/>善者。言此定雖則無相。而能具無量行。所謂四無
<lb ed="X" n="0624b19"/><lb ed="R060" n="0631b13"/>量心。三昧。一切凡夫聖人無不入此三昧相應。以
<lb ed="X" n="0624b20"/><lb ed="R060" n="0631b14"/>大慈故。與一切聖樂。以大悲故。拔一切凡苦。以大
<lb ed="X" n="0624b21"/><lb ed="R060" n="0631b15"/>喜故。於一切凡聖等生慶悅。以大捨故。於一切凡
<lb ed="X" n="0624b22"/><lb ed="R060" n="0631b16"/>聖等心無二。又此四無量定。三乘聖人固所共修。
<lb ed="X" n="0624b23"/><lb ed="R060" n="0631b17"/>一切凡夫亦皆曾證。以劫盡時。火水風災將起。一
<lb ed="X" n="0624b24"/><lb ed="R060" n="0631b18"/>切有情。法爾成就此定。乃生四禪處故。次明滅罪
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0624c" n="0624c"/>
<lb ed="X" n="0624c01"/><lb ed="R060" n="0632a01"/>者。言一切我人等縛著。邪見之性。凡屬障道因緣。
<lb ed="X" n="0624c02"/><lb ed="R060" n="0632a02"/>散風動心。以定力故。皆不須作意求寂而自永滅。
<lb ed="X" n="0624c03"/><lb ed="R060" n="0632a03"/>滅。故空凡夫四倒。不寂而滅。故空二乘四倒也。次
<lb ed="X" n="0624c04"/><lb ed="R060" n="0632a04"/>結示功能者。言用此無緣假靜慧。觀一切假會之
<lb ed="X" n="0624c05"/><lb ed="R060" n="0632a05"/>法。皆卽念念寂滅。所以三界苦果。及其罪性。皆繇
<lb ed="X" n="0624c06"/><lb ed="R060" n="0632a06"/>定力而滅。而罪性旣滅。法爾生得慈悲等一切善
<lb ed="X" n="0624c07"/><lb ed="R060" n="0632a07"/>也。靜慧卽是靜慮。梵名禪那。無緣假者。謂一切假
<lb ed="X" n="0624c08"/><lb ed="R060" n="0632a08"/>名諸法。當體全空。本無可緣。今達假法性空。故名
<lb ed="X" n="0624c09"/><lb ed="R060" n="0632a09"/>無緣假靜慧。此定心亦可別對方便具足住者。三
<lb ed="X" n="0624c10"/><lb ed="R060" n="0632a10"/>昧體性。凡聖無不相應。如胎<anchor xml:id="nkr_note_add_0624c1001" n="0624c1001"/><anchor xml:id="beg0624c1001" n="0624c1001"/>已<anchor xml:id="end0624c1001"/>成。人相不缺也。</p>
<lb ed="X" n="0624c11"/><lb ed="R060" n="0632a11"/><p xml:id="pX38p0624c1101">△六慧心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c12"/><lb ed="R060" n="0632a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0624c1201">若佛子。空慧。非無緣。知體名心。分別一切法假名主
<lb ed="X" n="0624c13"/><lb ed="R060" n="0632a13"/>者。與道通同。取果行因。入聖捨凡。滅罪起福。縛解盡。
<lb ed="X" n="0624c14"/><lb ed="R060" n="0632a14"/>是體性功用。一切見常樂我淨煩惱。慧性不明。故以
<lb ed="X" n="0624c15"/><lb ed="R060" n="0632a15"/>慧爲首。修不可說觀慧。入中道一諦。其無明障慧。非
<lb ed="X" n="0624c16"/><lb ed="R060" n="0632a16"/>相。非來。非緣。非罪。非八倒。無生滅。慧光明<g ref="#CB08504">𦦨</g>爲照。樂
<lb ed="X" n="0624c17"/><lb ed="R060" n="0632a17"/>虗方便。轉變神通。以智體性所爲慧用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0624c18"/><lb ed="R060" n="0632a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0624c1801">空慧者。標第一義空眞慧之體也。此之妙慧。非同
<lb ed="X" n="0624c19"/><lb ed="R060" n="0632b01"/>二乘斷空。一無所緣而<anchor xml:id="nkr_note_add_0624c1901" n="0624c1901"/><anchor xml:id="beg0624c1901" n="0624c1901"/>已<anchor xml:id="end0624c1901"/>。當知卽是靈知之體。亦
<lb ed="X" n="0624c20"/><lb ed="R060" n="0632b02"/>名眞心。外道迷此眞體。故分別一切法假名主者。
<lb ed="X" n="0624c21"/><lb ed="R060" n="0632b03"/>然卽此外道惡慧。亦本與覺道通同。二乘不了此
<lb ed="X" n="0624c22"/><lb ed="R060" n="0632b04"/>體。故但取果行因。入聖捨凡。滅罪起福。一切縛著。
<lb ed="X" n="0624c23"/><lb ed="R060" n="0632b05"/>皆悉解盡。然卽此二乘偏慧。亦是此體性之功用。
<lb ed="X" n="0624c24"/><lb ed="R060" n="0632b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0624c2401" n="0624c2401"/><anchor xml:id="beg0624c2401" n="0624c2401"/>但<anchor xml:id="end0624c2401"/>彼外道。及二乘人。於一切知見常樂我淨煩惱
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0625a" n="0625a"/>
<lb ed="X" n="0625a01"/><lb ed="R060" n="0632b07"/>等法。慧性不明。是以或生執著。或欲捨離耳。故今
<lb ed="X" n="0625a02"/><lb ed="R060" n="0632b08"/>以慧爲首。修不可說觀慧。雙破二執。雙炤二理。入
<lb ed="X" n="0625a03"/><lb ed="R060" n="0632b09"/>於中道一諦。中道旣顯。方知其無明之障慧者。本
<lb ed="X" n="0625a04"/><lb ed="R060" n="0632b10"/>非有相。非有來處。非有生緣。非有罪累。本非八倒。
<lb ed="X" n="0625a05"/><lb ed="R060" n="0632b11"/>原無生滅。是以慧光明<g ref="#CB08504">𦦨</g>。獨爲炤耀。而隨其意樂。
<lb ed="X" n="0625a06"/><lb ed="R060" n="0632b12"/>虗融無礙。起諸方便。以種種轉變神通。化導含識。
<lb ed="X" n="0625a07"/><lb ed="R060" n="0632b13"/>此皆以眞智體性所爲。而慧卽其用故也。此亦可
<lb ed="X" n="0625a08"/><lb ed="R060" n="0632b14"/>別對正心住者。入中道一諦。則容貌如佛。樂虗方
<lb ed="X" n="0625a09"/><lb ed="R060" n="0632b15"/>便。則心。相亦同。</p>
<lb ed="X" n="0625a10"/><lb ed="R060" n="0632b16"/><p xml:id="pX38p0625a1001">△七願心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a11"/><lb ed="R060" n="0632b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0625a1101">若佛子。願願。大求。一切求。以果行因。故願心連。願心
<lb ed="X" n="0625a12"/><lb ed="R060" n="0632b18"/>連相續百劫。得佛滅罪。求求至心。無生空一。願觀觀
<lb ed="X" n="0625a13"/><lb ed="R060" n="0633a01"/>入定照。無量見縛。以求心故解脫。無量妙行。以求心
<lb ed="X" n="0625a14"/><lb ed="R060" n="0633a02"/>成菩提。無量功德。以求爲本。初發求心。中間修道。行
<lb ed="X" n="0625a15"/><lb ed="R060" n="0633a03"/>滿願故。佛果便成。觀一諦中道。非陰。非界。非沒生見
<lb ed="X" n="0625a16"/><lb ed="R060" n="0633a04"/>見。非解慧。是願體性。一切行本源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625a17"/><lb ed="R060" n="0633a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0625a1701">願願者。隨所發願數數無盡。不止一發也。大求者。
<lb ed="X" n="0625a18"/><lb ed="R060" n="0633a06"/>惟爲菩提。不向二乘。不向三有也。一切求者。心無
<lb ed="X" n="0625a19"/><lb ed="R060" n="0633a07"/>限劑。不捨一法也。以果行因故願心連者。先達心
<lb ed="X" n="0625a20"/><lb ed="R060" n="0633a08"/>佛衆生。三無差別之理。稱果覺之性而行妙因。故
<lb ed="X" n="0625a21"/><lb ed="R060" n="0633a09"/>所發大願。相連不絕。永無退悔。至於百劫之久。猶
<lb ed="X" n="0625a22"/><lb ed="R060" n="0633a10"/>如舍那本所修行。則覺道必得究竟。滅罪必得無
<lb ed="X" n="0625a23"/><lb ed="R060" n="0633a11"/>遺矣。人謂願求之心。屬於散動。而不知求求至心
<lb ed="X" n="0625a24"/><lb ed="R060" n="0633a12"/>者。却與無生空一。所謂取捨若極。與不取捨亦非
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0625b" n="0625b"/>
<lb ed="X" n="0625b01"/><lb ed="R060" n="0633a13"/>異轍。故修此願時。觀觀皆入正定。炤明佛法也。次
<lb ed="X" n="0625b02"/><lb ed="R060" n="0633a14"/>重明得佛滅罪。謂無量見縛。皆以求心故得解脫。
<lb ed="X" n="0625b03"/><lb ed="R060" n="0633a15"/>無量妙行。皆以求心乃成菩提。無量功德。皆以求
<lb ed="X" n="0625b04"/><lb ed="R060" n="0633a16"/>心而爲其本。是以初發求心。中間修道。以行塡願。
<lb ed="X" n="0625b05"/><lb ed="R060" n="0633a17"/>但令行滿願故。佛果便得成也。若無求心。如擔麻
<lb ed="X" n="0625b06"/><lb ed="R060" n="0633a18"/>棄金。豈脫見縛。紫光劣願。豈成無漏。但念三脫。豈
<lb ed="X" n="0625b07"/><lb ed="R060" n="0633b01"/>樂神通耶。次更明觀觀入定。謂觀於一諦中道。非
<lb ed="X" n="0625b08"/><lb ed="R060" n="0633b02"/>陰。非界。非沒見生見之見。非二乘之解慧。當知是
<lb ed="X" n="0625b09"/><lb ed="R060" n="0633b03"/>願卽是中道體性。乃一切行之本源也。沒生見者。
<lb ed="X" n="0625b10"/><lb ed="R060" n="0633b04"/>沒卽無見。生卽有見。此亦可別對不退住者。願願
<lb ed="X" n="0625b11"/><lb ed="R060" n="0633b05"/>相連。故身心日益增長也。</p>
<lb ed="X" n="0625b12"/><lb ed="R060" n="0633b06"/><p xml:id="pX38p0625b1201">△八護心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b13"/><lb ed="R060" n="0633b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0625b1301">若佛子。護三寶。護一切行功德。使外道八倒惡邪見
<lb ed="X" n="0625b14"/><lb ed="R060" n="0633b08"/>不嬈正信。滅我縛見縛。無生照達二諦。觀心現前。以
<lb ed="X" n="0625b15"/><lb ed="R060" n="0633b09"/>護根本無相護護空無作無相。以心慧連。慧連入無
<lb ed="X" n="0625b16"/><lb ed="R060" n="0633b10"/>生空道。智道皆明光。明光護觀入空假分分幻化。幻
<lb ed="X" n="0625b17"/><lb ed="R060" n="0633b11"/>化所起如。無如無法體。集散不可護。觀法亦爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625b18"/><lb ed="R060" n="0633b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0625b1801">此卽力波羅蜜也。護三寶者。不爲外道邪見四倒
<lb ed="X" n="0625b19"/><lb ed="R060" n="0633b13"/>所嬈。護一切行功德者。不爲二乘偏空四倒所嬈。
<lb ed="X" n="0625b20"/><lb ed="R060" n="0633b14"/>故於佛道。具足正信。能滅我法二執。而無生觀慧。
<lb ed="X" n="0625b21"/><lb ed="R060" n="0633b15"/>炤達眞俗二諦。使觀心常現前也。此妙護心。名爲
<lb ed="X" n="0625b22"/><lb ed="R060" n="0633b16"/>根本無相之護。卽以此護根本無相之護。護於空
<lb ed="X" n="0625b23"/><lb ed="R060" n="0633b17"/>無作無相三解脫門。繇此心中智慧。相連不絕。則
<lb ed="X" n="0625b24"/><lb ed="R060" n="0633b18"/>能證入無生空道。令其能觀之智。及所觀之無生
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0625c" n="0625c"/>
<lb ed="X" n="0625c01"/><lb ed="R060" n="0634a01"/>空道。皆悉明光。又以此明光智道。護持觀智。入於
<lb ed="X" n="0625c02"/><lb ed="R060" n="0634a02"/>空假二境。分分幻化法中。悉知一切幻化所起如
<lb ed="X" n="0625c03"/><lb ed="R060" n="0634a03"/>無。謂皆卽第一義空。而此如無法體。集亦非集。散
<lb ed="X" n="0625c04"/><lb ed="R060" n="0634a04"/>亦非散。若集若散。皆不可得而護。所護之境。旣不
<lb ed="X" n="0625c05"/><lb ed="R060" n="0634a05"/>可得。則能護之觀法。亦爾不可得也。能護所護皆
<lb ed="X" n="0625c06"/><lb ed="R060" n="0634a06"/>不可得。乃名根本無相護。若有少法可得。則爲八
<lb ed="X" n="0625c07"/><lb ed="R060" n="0634a07"/>倒之所嬈矣。此亦可別對童眞住者。以善護故。離
<lb ed="X" n="0625c08"/><lb ed="R060" n="0634a08"/>一切過。靈相具足。</p>
<lb ed="X" n="0625c09"/><lb ed="R060" n="0634a09"/><p xml:id="pX38p0625c0901">△九喜心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625c10"/><lb ed="R060" n="0634a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0625c1001">若佛子。見他人得樂常生喜。悅及一切物。假空照寂。
<lb ed="X" n="0625c11"/><lb ed="R060" n="0634a11"/>而不入有爲。不無寂然大樂。無合有受。而化有法。而
<lb ed="X" n="0625c12"/><lb ed="R060" n="0634a12"/>見云假。法性平等一觀。心心行多聞。一切佛行功德
<lb ed="X" n="0625c13"/><lb ed="R060" n="0634a13"/>無相喜智心心生念。而靜照樂心。緣一切法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0625c14"/><lb ed="R060" n="0634a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0625c1401">此卽方便波羅蜜也。繇善知同體巧方便故。不但
<lb ed="X" n="0625c15"/><lb ed="R060" n="0634a15"/>自修功德以益衆生。但見他人得於世出世樂。常
<lb ed="X" n="0625c16"/><lb ed="R060" n="0634a16"/>生隨喜之心。而卽以此隨喜功德。又能普悅及一
<lb ed="X" n="0625c17"/><lb ed="R060" n="0634a17"/>切物。葢以卽假卽空。卽炤卽寂而雖不入於有爲
<lb ed="X" n="0625c18"/><lb ed="R060" n="0634a18"/>之法。不無寂然法性大樂也。以不入有爲故無合。
<lb ed="X" n="0625c19"/><lb ed="R060" n="0634b01"/>以不無大樂故有受。以無合故而化有法。令其忘
<lb ed="X" n="0625c20"/><lb ed="R060" n="0634b02"/>相。以有受故。而見云假。令互得益。此正以心佛衆
<lb ed="X" n="0625c21"/><lb ed="R060" n="0634b03"/>生。法性本來平等一體之觀。故成此善巧方便也。
<lb ed="X" n="0625c22"/><lb ed="R060" n="0634b04"/>此修巧便菩薩。心心行於多聞。使觀智增益明了。
<lb ed="X" n="0625c23"/><lb ed="R060" n="0634b05"/>乃至三世一切佛行功德。皆以無相隨喜之智慧
<lb ed="X" n="0625c24"/><lb ed="R060" n="0634b06"/>方便。於念念中攝取現前。<anchor xml:id="nkr_note_add_0625c2401" n="0625c2401"/><anchor xml:id="beg0625c2401" n="0625c2401"/>生<anchor xml:id="end0625c2401"/>隨喜念。而恒以此靜
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0626a" n="0626a"/>
<lb ed="X" n="0626a01"/><lb ed="R060" n="0634b07"/>炤樂心。徧緣法界一切諸法。使其互爲莊嚴。重重
<lb ed="X" n="0626a02"/><lb ed="R060" n="0634b08"/>無盡。此則以法界中樂。還復普施法界衆生。所謂
<lb ed="X" n="0626a03"/><lb ed="R060" n="0634b09"/>惠而不費者也。亦可別對法王子住者。方便最巧
<lb ed="X" n="0626a04"/><lb ed="R060" n="0634b10"/>妙故。</p>
<lb ed="X" n="0626a05"/><lb ed="R060" n="0634b11"/><p xml:id="pX38p0626a0501">△十頂心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626a06"/><lb ed="R060" n="0634b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0626a0601">若佛子。是人最上智。滅無我輪見疑身一切瞋等。如
<lb ed="X" n="0626a07"/><lb ed="R060" n="0634b13"/>頂觀連。觀連如頂。法界中因果。如如一道。最勝上如
<lb ed="X" n="0626a08"/><lb ed="R060" n="0634b14"/>頂。如人頂。非非身見。六十二見。五陰生滅。神我主人
<lb ed="X" n="0626a09"/><lb ed="R060" n="0634b15"/>動轉屈伸。無受無行可捉縛者。是人爾時入內空値
<lb ed="X" n="0626a10"/><lb ed="R060" n="0634b16"/>道。心心衆生。不見緣。不見非緣。住頂三昧。寂滅定發
<lb ed="X" n="0626a11"/><lb ed="R060" n="0634b17"/>行趣道。性實我人常見八倒生緣。不二法門。不受八
<lb ed="X" n="0626a12"/><lb ed="R060" n="0634b18"/>難。幻化果畢竟不受。唯一衆生去來坐立。修行滅罪。
<lb ed="X" n="0626a13"/><lb ed="R060" n="0635a01"/>除十惡。生十善。入道正人正智正行。菩薩達觀現前。
<lb ed="X" n="0626a14"/><lb ed="R060" n="0635a02"/>不受六道果。必不退佛種性中。生生入佛家。不離正
<lb ed="X" n="0626a15"/><lb ed="R060" n="0635a03"/>信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626a16"/><lb ed="R060" n="0635a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0626a1601">此卽智波羅蜜也。以差別智。徧知諸法。善達法界
<lb ed="X" n="0626a17"/><lb ed="R060" n="0635a05"/>如如頂法。名最上智。此智徧能滅無利鈍諸使。所
<lb ed="X" n="0626a18"/><lb ed="R060" n="0635a06"/>謂我輪見疑身一切瞋等。能令如頂觀智。相連不
<lb ed="X" n="0626a19"/><lb ed="R060" n="0635a07"/>斷繇此觀智相連。觀於如頂法故。了知法界中若
<lb ed="X" n="0626a20"/><lb ed="R060" n="0635a08"/>因若果。皆卽如如一道。更無二如。故此名爲最勝
<lb ed="X" n="0626a21"/><lb ed="R060" n="0635a09"/>上如頂法。猶如人之頂相也。然雖喩以人頂。實乃
<lb ed="X" n="0626a22"/><lb ed="R060" n="0635a10"/>非非身見。亦非六十二見可見。亦非五陰生滅之
<lb ed="X" n="0626a23"/><lb ed="R060" n="0635a11"/>法。亦非外道所計神我主人能動轉屈伸者。亦自
<lb ed="X" n="0626a24"/><lb ed="R060" n="0635a12"/>不受諸法。亦無行相可得。旣是第一正受。心行處
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0626b" n="0626b"/>
<lb ed="X" n="0626b01"/><lb ed="R060" n="0635a13"/>滅。又安可捉縛哉。非非身見者。上非字。是遮拂之
<lb ed="X" n="0626b02"/><lb ed="R060" n="0635a14"/>辭。下非字。連身字爲義。謂凡外非身計身。故名爲
<lb ed="X" n="0626b03"/><lb ed="R060" n="0635a15"/>非身見。或疑衍一非字。亦通也。是人爾時旣證頂
<lb ed="X" n="0626b04"/><lb ed="R060" n="0635a16"/>法。滅於身見。乃至無受無行。便入內空三昧。親値
<lb ed="X" n="0626b05"/><lb ed="R060" n="0635a17"/>於道。名爲見道。是時雖心心以度衆生爲事。而不
<lb ed="X" n="0626b06"/><lb ed="R060" n="0635a18"/>見有緣相。亦不見有非緣相。住是頂三昧中。從寂
<lb ed="X" n="0626b07"/><lb ed="R060" n="0635b01"/>滅定發起妙行。進趣佛道。一切外道所執性實我
<lb ed="X" n="0626b08"/><lb ed="R060" n="0635b02"/>人常見。及八倒生緣等。皆入不二法門。所謂行於
<lb ed="X" n="0626b09"/><lb ed="R060" n="0635b03"/>非道。通達佛道。故不受邪見八難之報。及三界中
<lb ed="X" n="0626b10"/><lb ed="R060" n="0635b04"/>一切幻化果報。亦皆畢竟不受。然旣無我人。亦無
<lb ed="X" n="0626b11"/><lb ed="R060" n="0635b05"/>果受。將誰修行而成佛道耶。惟有一種八識心心
<lb ed="X" n="0626b12"/><lb ed="R060" n="0635b06"/>所之法聚。假名衆生。去來坐立。非斷非常。法爾展
<lb ed="X" n="0626b13"/><lb ed="R060" n="0635b07"/>轉相續。修行滅罪。除惡生善。入於正道。證於正忍
<lb ed="X" n="0626b14"/><lb ed="R060" n="0635b08"/>正智之法。發起正行。爾時菩薩通達觀智。常得現
<lb ed="X" n="0626b15"/><lb ed="R060" n="0635b09"/>前。旣不受六道有漏之果。亦復不退佛種性中而
<lb ed="X" n="0626b16"/><lb ed="R060" n="0635b10"/>墮二乘之地。生生入於佛家。不復離正信矣。此亦
<lb ed="X" n="0626b17"/><lb ed="R060" n="0635b11"/>可別對灌頂住者。以住頂三昧故。</p>
<lb ed="X" n="0626b18"/><lb ed="R060" n="0635b12"/><p xml:id="pX38p0626b1801">△三結指。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b19"/><lb ed="R060" n="0635b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0626b1901">上十天光品廣說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b20"/><lb ed="R060" n="0635b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0626b2001">△二明十長養三。初總徵。二別釋。三結指。</p><p xml:id="pX38p0626b2017" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b21"/><lb ed="R060" n="0635b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0626b2101"><name role="" type="person">盧舍那佛</name>言。千佛諦聽。汝先問長養十心者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626b22"/><lb ed="R060" n="0635b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0626b2201">四無量定。四攝法慧。最能增長佛道。養育衆生。名
<lb ed="X" n="0626b23"/><lb ed="R060" n="0635b17"/>十長養。別則一心分對一行。圓則位位具修此心
<lb ed="X" n="0626b24"/><lb ed="R060" n="0635b18"/>乃至妙覺滿足此心。今就義便。且約從空入假爲
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0626c" n="0626c"/>
<lb ed="X" n="0626c01"/><lb ed="R060" n="0636a01"/>解。旣二諦平等。則中道自圓彰矣。又四等非無觀
<lb ed="X" n="0626c02"/><lb ed="R060" n="0636a02"/>慧。四攝非無定力。今以定慧分攝。亦一往語耳。</p>
<lb ed="X" n="0626c03"/><lb ed="R060" n="0636a03"/><p xml:id="pX38p0626c0301">△二別釋十。初慈心<note place="inline">至</note>十慧心。</p><p xml:id="pX38p0626c0313" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626c04"/><lb ed="R060" n="0636a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0626c0401">若佛子。常生慈心。生樂因<anchor xml:id="nkr_note_add_0626c0401" n="0626c0401"/><anchor xml:id="beg0626c0401" n="0626c0401"/>已<anchor xml:id="end0626c0401"/>。於無我智中。樂相應觀
<lb ed="X" n="0626c05"/><lb ed="R060" n="0636a05"/>入法。受想行識色等大法中。無生無住無滅。如幻如
<lb ed="X" n="0626c06"/><lb ed="R060" n="0636a06"/>化。如如無二故。一切修行成法輪。化被一切。能生正
<lb ed="X" n="0626c07"/><lb ed="R060" n="0636a07"/>信。不由魔敎亦能使一切衆生得慈樂果。非實。非善
<lb ed="X" n="0626c08"/><lb ed="R060" n="0636a08"/>惡果。解空體性三昧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626c09"/><lb ed="R060" n="0636a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0626c0901">慈以與樂爲義。故常生慈心。能生樂因。然或不與
<lb ed="X" n="0626c10"/><lb ed="R060" n="0636a10"/>無我智相應。便屬情愛。故必於無我智中。以樂相
<lb ed="X" n="0626c11"/><lb ed="R060" n="0636a11"/>應之觀。而入一切諸法。所謂觀於受想等大法中。
<lb ed="X" n="0626c12"/><lb ed="R060" n="0636a12"/>一切卽空卽假卽中。無生住滅。卽空也。如幻化。卽
<lb ed="X" n="0626c13"/><lb ed="R060" n="0636a13"/>假也。如如無二。卽中也。如此一切修行滿足。成就
<lb ed="X" n="0626c14"/><lb ed="R060" n="0636a14"/>法輪。化被一切。能使一切衆生咸生正信。不由魔
<lb ed="X" n="0626c15"/><lb ed="R060" n="0636a15"/>敎。此則成於樂因。亦能使一切衆生得於究竟慈
<lb ed="X" n="0626c16"/><lb ed="R060" n="0636a16"/>樂之果。而此慈樂果。非二乘所證實滅。亦非世間
<lb ed="X" n="0626c17"/><lb ed="R060" n="0636a17"/>善惡果報。乃是解空體性三昧。諸佛菩薩大法樂
<lb ed="X" n="0626c18"/><lb ed="R060" n="0636a18"/>耳。此亦可別對歡喜行者。化被一切。卽十方隨順
<lb ed="X" n="0626c19"/><lb ed="R060" n="0636b01"/>之義。</p>
<lb ed="X" n="0626c20"/><lb ed="R060" n="0636b02"/><p xml:id="pX38p0626c2001">△二悲心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0626c21"/><lb ed="R060" n="0636b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0626c2101">若佛子。以悲空空無相。悲緣行道。自滅一切苦。於一
<lb ed="X" n="0626c22"/><lb ed="R060" n="0636b04"/>切衆生無量苦中生智。不殺生緣。不殺法緣。不著我
<lb ed="X" n="0626c23"/><lb ed="R060" n="0636b05"/>緣。故常行不殺不盜不婬。而一切衆生。不惱發菩提
<lb ed="X" n="0626c24"/><lb ed="R060" n="0636b06"/>心者。於空見一切法如實相。種性行中生道智心。於
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0627a" n="0627a"/>
<lb ed="X" n="0627a01"/><lb ed="R060" n="0636b07"/>六親六怨。親怨三品中。與上樂智。上怨緣中。九品得
<lb ed="X" n="0627a02"/><lb ed="R060" n="0636b08"/>樂果。空現時。自身他一切衆生。平等一樂起大悲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627a03"/><lb ed="R060" n="0636b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0627a0301">以悲空空無相者。了知大悲之體。本自空空無相。
<lb ed="X" n="0627a04"/><lb ed="R060" n="0636b10"/>今欲證此體。故以悲緣而行菩薩之道。先自滅一
<lb ed="X" n="0627a05"/><lb ed="R060" n="0636b11"/>切苦因。隨於一切衆生無量苦中生拔濟智。設自
<lb ed="X" n="0627a06"/><lb ed="R060" n="0636b12"/>身未免苦輪。則安能廣度一切也。無量苦者。因則
<lb ed="X" n="0627a07"/><lb ed="R060" n="0636b13"/>見思爲苦。塵沙爲苦。無明爲苦。果則惡道爲苦。有
<lb ed="X" n="0627a08"/><lb ed="R060" n="0636b14"/>漏爲苦。沉寂爲苦。迷中爲苦。生智者。生眞諦智。拔
<lb ed="X" n="0627a09"/><lb ed="R060" n="0636b15"/>見思苦因。拔惡道有漏二種分段苦果。生俗諦智。
<lb ed="X" n="0627a10"/><lb ed="R060" n="0636b16"/>拔塵沙苦因。拔沉寂苦果。生中諦智。拔無明苦因。
<lb ed="X" n="0627a11"/><lb ed="R060" n="0636b17"/>拔迷中變易苦果。以要言之。卽是一念圓修三種
<lb ed="X" n="0627a12"/><lb ed="R060" n="0636b18"/>大悲。繇修生緣大悲。故拔惡道之苦。亦拔沉寂之
<lb ed="X" n="0627a13"/><lb ed="R060" n="0637a01"/>苦。俗諦三昧成。是名不殺生緣。觀一切衆生皆我
<lb ed="X" n="0627a14"/><lb ed="R060" n="0637a02"/>父母等也。繇修法緣大悲。故拔有漏分段之苦。眞
<lb ed="X" n="0627a15"/><lb ed="R060" n="0637a03"/>諦三昧成。是名不殺法緣。觀一切地水是我先身。
<lb ed="X" n="0627a16"/><lb ed="R060" n="0637a04"/>一切火風是我本體也。繇修無緣大悲。故拔迷中
<lb ed="X" n="0627a17"/><lb ed="R060" n="0637a05"/>變易之苦。中諦三昧成。是名不著我緣。觀心佛衆
<lb ed="X" n="0627a18"/><lb ed="R060" n="0637a06"/>生。三無差別。不緣假名。不緣實法。惟緣中道佛性。
<lb ed="X" n="0627a19"/><lb ed="R060" n="0637a07"/>無緣而無不緣也。若約次第釋者。藏敎持性重戒。
<lb ed="X" n="0627a20"/><lb ed="R060" n="0637a08"/>是不殺生緣。通敎體色入空。是不殺法緣。別敎修
<lb ed="X" n="0627a21"/><lb ed="R060" n="0637a09"/>行中道是不著。我緣。圓敎三悲一念中修。故能圓
<lb ed="X" n="0627a22"/><lb ed="R060" n="0637a10"/>拔無量衆苦。然悲觀雖深。總以事戒爲所依境。若
<lb ed="X" n="0627a23"/><lb ed="R060" n="0637a11"/>無事境。理觀不發。故常行不殺不盜不婬。而一切
<lb ed="X" n="0627a24"/><lb ed="R060" n="0637a12"/>衆生。不惱發菩提心者。我不以殺盜婬事惱人。人
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0627b" n="0627b"/>
<lb ed="X" n="0627b01"/><lb ed="R060" n="0637a13"/>亦自不惱我。互不相惱。斯卽永拔苦因。而此圓悲。
<lb ed="X" n="0627b02"/><lb ed="R060" n="0637a14"/>不惟拔苦。隨卽與樂。良繇菩薩不但見空。亦卽於
<lb ed="X" n="0627b03"/><lb ed="R060" n="0637a15"/>空見一切法如實之相。故於種性行中。隨生道種
<lb ed="X" n="0627b04"/><lb ed="R060" n="0637a16"/>智心。於親怨三品。一一皆與上樂智果。乃至上怨
<lb ed="X" n="0627b05"/><lb ed="R060" n="0637a17"/>緣中。亦令其九品得於樂果。如是修習。乃至空空
<lb ed="X" n="0627b06"/><lb ed="R060" n="0637a18"/>無相之體現在前時。則自身及他一切衆生。皆平
<lb ed="X" n="0627b07"/><lb ed="R060" n="0637b01"/>等使歸一樂。而還起佛地之大悲矣。此亦可別對
<lb ed="X" n="0627b08"/><lb ed="R060" n="0637b02"/>饒益行者。善能利益一切衆生故也。</p>
<lb ed="X" n="0627b09"/><lb ed="R060" n="0637b03"/><p xml:id="pX38p0627b0901">△三喜心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627b10"/><lb ed="R060" n="0637b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0627b1001">若佛子。悅喜。無生心時。種性體相道智空。空喜。心不
<lb ed="X" n="0627b11"/><lb ed="R060" n="0637b05"/>著我所。出沒三世。因果無集。一切有入空觀行成。等
<lb ed="X" n="0627b12"/><lb ed="R060" n="0637b06"/>喜。一切衆生起空入道。捨惡知識。求善知識。示我好
<lb ed="X" n="0627b13"/><lb ed="R060" n="0637b07"/>道。使諸衆生入佛法家。法中常起歡喜。入佛位中。復
<lb ed="X" n="0627b14"/><lb ed="R060" n="0637b08"/>是諸衆生入正信。捨邪見。背六道苦。故喜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627b15"/><lb ed="R060" n="0637b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0627b1501">悅者暢適。喜者歡欣。此總標無量三昧之體相也。
<lb ed="X" n="0627b16"/><lb ed="R060" n="0637b10"/>無生下。別出四喜。謂此悅喜。不同世情欲樂所起。
<lb ed="X" n="0627b17"/><lb ed="R060" n="0637b11"/>特以自悟無生心時。則一切種性體相。以道智炤
<lb ed="X" n="0627b18"/><lb ed="R060" n="0637b12"/>之。無不皆空。故於空法而生歡喜。此卽以自解空
<lb ed="X" n="0627b19"/><lb ed="R060" n="0637b13"/>理。不受生縛故喜也。旣達空法。心不著於我所而
<lb ed="X" n="0627b20"/><lb ed="R060" n="0637b14"/>但求自度。惟爲化度衆生。示現出沒三世而非從
<lb ed="X" n="0627b21"/><lb ed="R060" n="0637b15"/>業牽。故一切因果。悉皆無集。恒於一切二十五有
<lb ed="X" n="0627b22"/><lb ed="R060" n="0637b16"/>之中。隨處令其入空觀行成就。故得平等歡喜。此
<lb ed="X" n="0627b23"/><lb ed="R060" n="0637b17"/>卽以善解無著。遊戲度生故喜也。於一切衆生起
<lb ed="X" n="0627b24"/><lb ed="R060" n="0637b18"/>眞空智。入慈悲道。各各捨惡知識。求善知識。還示
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0627c" n="0627c"/>
<lb ed="X" n="0627c01"/><lb ed="R060" n="0638a01"/>我以好道。互相得益。使諸衆生入佛法家。故於法
<lb ed="X" n="0627c02"/><lb ed="R060" n="0638a02"/>中常起歡喜。此卽以慶他行因。展轉度脫故喜也。
<lb ed="X" n="0627c03"/><lb ed="R060" n="0638a03"/>旣人佛位之中。復使是諸衆生皆入正信。捨邪背
<lb ed="X" n="0627c04"/><lb ed="R060" n="0638a04"/>苦。此卽以度他得果。廣化衆生故喜也。此亦可別
<lb ed="X" n="0627c05"/><lb ed="R060" n="0638a05"/>對無瞋恨行者。卽是自覺覺他。得無違拒義故。此
<lb ed="X" n="0627c06"/><lb ed="R060" n="0638a06"/>與發趣中喜心差別者。發趣是隨喜方便。此是無
<lb ed="X" n="0627c07"/><lb ed="R060" n="0638a07"/>量三昧也。</p>
<lb ed="X" n="0627c08"/><lb ed="R060" n="0638a08"/><p xml:id="pX38p0627c0801">△四捨心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c09"/><lb ed="R060" n="0638a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0627c0901">若佛子。常生捨心。無造無相空法中。如虗空。於善惡
<lb ed="X" n="0627c10"/><lb ed="R060" n="0638a10"/>有見無見罪福二中。平等一照。非人非我所心。而自
<lb ed="X" n="0627c11"/><lb ed="R060" n="0638a11"/>他體性不可得。爲大捨。及自身肉手足男女國城。如
<lb ed="X" n="0627c12"/><lb ed="R060" n="0638a12"/>幻化水流燈<g ref="#CB08504">𦦨</g>。一切捨而無生心常修其捨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c13"/><lb ed="R060" n="0638a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0627c1301">無分別。無執著。其心平等。名之爲捨。無造下。明離
<lb ed="X" n="0627c14"/><lb ed="R060" n="0638a14"/>一切分別。故爲大捨。及自身下。明離一切執著。名
<lb ed="X" n="0627c15"/><lb ed="R060" n="0638a15"/>一切捨。而無生下。結明常生捨心。卽是無住生心
<lb ed="X" n="0627c16"/><lb ed="R060" n="0638a16"/>之義也。無造卽無作。於此三解脫門法中。觀一切
<lb ed="X" n="0627c17"/><lb ed="R060" n="0638a17"/>法如虗空等。若善若惡。若有若無。若罪若福。無不
<lb ed="X" n="0627c18"/><lb ed="R060" n="0638a18"/>平等一炤。知其體性。本不可得。故於內身外物。了
<lb ed="X" n="0627c19"/><lb ed="R060" n="0638b01"/>達如幻化非實。如流<g ref="#CB08504">𦦨</g>無住。脫然放下。永無悋惜
<lb ed="X" n="0627c20"/><lb ed="R060" n="0638b02"/>也。此亦可別對無盡行者。平等一炤。卽所謂三世
<lb ed="X" n="0627c21"/><lb ed="R060" n="0638b03"/>平等。十方通達。</p>
<lb ed="X" n="0627c22"/><lb ed="R060" n="0638b04"/><p xml:id="pX38p0627c2201">△五施心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0627c23"/><lb ed="R060" n="0638b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0627c2301">若佛子。能以施心被一切衆生。身施。口施。意施。財施
<lb ed="X" n="0627c24"/><lb ed="R060" n="0638b06"/>法施。敎導一切衆生。內身外身國城男女田宅。皆如
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0628a" n="0628a"/>
<lb ed="X" n="0628a01"/><lb ed="R060" n="0638b07"/>如相。乃至無念財物。受者施者。亦內亦外。無合無散。
<lb ed="X" n="0628a02"/><lb ed="R060" n="0638b08"/>無心行化。達理達施。一切相現在行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a03"/><lb ed="R060" n="0638b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0628a0301">此四攝法中之布施攝也。發趣施度。以到彼岸爲
<lb ed="X" n="0628a04"/><lb ed="R060" n="0638b10"/>義。此中施攝。以化衆生爲旨。故云被一切衆生也。
<lb ed="X" n="0628a05"/><lb ed="R060" n="0638b11"/>菩薩所有身口意業。無不攝取衆生。而攝取之方。
<lb ed="X" n="0628a06"/><lb ed="R060" n="0638b12"/>不過財法二施。三業爲能施。財法爲所施。能所並
<lb ed="X" n="0628a07"/><lb ed="R060" n="0638b13"/>列。以此五施敎導衆生。又觀內外身等。皆如眞如
<lb ed="X" n="0628a08"/><lb ed="R060" n="0638b14"/>之相。乃至無有一念分別財物。受者施者。如此了
<lb ed="X" n="0628a09"/><lb ed="R060" n="0638b15"/>達三輪體空。亦內修理觀。亦外行布施。理觀亦無
<lb ed="X" n="0628a10"/><lb ed="R060" n="0638b16"/>合。布施亦無散。終日無心。終日行化。達卽事之理。
<lb ed="X" n="0628a11"/><lb ed="R060" n="0638b17"/>達卽理之施。以此一切種種相貌。而現在行施。卽
<lb ed="X" n="0628a12"/><lb ed="R060" n="0638b18"/>佛頂所謂種種法門。得無差悞者也。故亦可別對
<lb ed="X" n="0628a13"/><lb ed="R060" n="0639a01"/>離癡亂行。</p>
<lb ed="X" n="0628a14"/><lb ed="R060" n="0639a02"/><p xml:id="pX38p0628a1401">△六好語心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a15"/><lb ed="R060" n="0639a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0628a1501">若佛子。入體性愛語三昧。第一義諦法語義。一切實
<lb ed="X" n="0628a16"/><lb ed="R060" n="0639a04"/>語言皆順一語。調和一切衆生心。無瞋無諍。一切法
<lb ed="X" n="0628a17"/><lb ed="R060" n="0639a05"/>空智無緣。常生愛心。行順佛意。亦順一切他人。以聖
<lb ed="X" n="0628a18"/><lb ed="R060" n="0639a06"/>法語。敎諸衆生。常行如心。發起善根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628a19"/><lb ed="R060" n="0639a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0628a1901">欲明好語。先言入體性愛語三昧者。以說法度生。
<lb ed="X" n="0628a20"/><lb ed="R060" n="0639a08"/>最爲難事。自非悟入妙法體性。則不能以四悉因
<lb ed="X" n="0628a21"/><lb ed="R060" n="0639a09"/>緣。巧作隨智隨情等說。惟入此體性三昧。了知一
<lb ed="X" n="0628a22"/><lb ed="R060" n="0639a10"/>切法性。皆不可說。而有因緣故。亦可得說。其所說
<lb ed="X" n="0628a23"/><lb ed="R060" n="0639a11"/>法。善逗羣機。能使衆生愛樂歡喜。故名體性愛語
<lb ed="X" n="0628a24"/><lb ed="R060" n="0639a12"/>三昧也。旣入三昧。則或說第一義諦法之語義。或
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0628b" n="0628b"/>
<lb ed="X" n="0628b01"/><lb ed="R060" n="0639a13"/>說一切種種眞實語言。究竟皆順入於一乘眞語
<lb ed="X" n="0628b02"/><lb ed="R060" n="0639a14"/>矣。第一語義者。隨自意語。隨智語也。一切實語言
<lb ed="X" n="0628b03"/><lb ed="R060" n="0639a15"/>者。隨他意語。隨情語也。雖善巧隨情。種種權說。毫
<lb ed="X" n="0628b04"/><lb ed="R060" n="0639a16"/>無欺誑。譬如長者等與諸子白牛大車。終無虗妄
<lb ed="X" n="0628b05"/><lb ed="R060" n="0639a17"/>之咎。故名一切實語言也。隨智固順一乘。隨情亦
<lb ed="X" n="0628b06"/><lb ed="R060" n="0639a18"/>方便漸令入實。故云皆順一語。以此二語。調和衆
<lb ed="X" n="0628b07"/><lb ed="R060" n="0639b01"/>生。不悋眞法故無瞋。常隨物機故無諍。葢繇一切
<lb ed="X" n="0628b08"/><lb ed="R060" n="0639b02"/>法空之智。雖無扳緣。而常於衆生生慈愛心。是以
<lb ed="X" n="0628b09"/><lb ed="R060" n="0639b03"/>隨所說語。上則行順佛意而契理。下亦隨順一切
<lb ed="X" n="0628b10"/><lb ed="R060" n="0639b04"/>他人而契機。恒以聖人法語。敎諸衆生。常行如心。
<lb ed="X" n="0628b11"/><lb ed="R060" n="0639b05"/>而不離第一義諦。發起善根而不捨方便說法。是
<lb ed="X" n="0628b12"/><lb ed="R060" n="0639b06"/>謂菩薩愛語攝也。自他二語。一往分釋者。隨智爲
<lb ed="X" n="0628b13"/><lb ed="R060" n="0639b07"/>上契佛理。隨情爲下契羣機。具足釋者。二語卽佛
<lb ed="X" n="0628b14"/><lb ed="R060" n="0639b08"/>權實二智。故皆上合佛心。二語徧接利鈍衆生。故
<lb ed="X" n="0628b15"/><lb ed="R060" n="0639b09"/>皆下順他人。此亦可別對善現行者。於一法性。作
<lb ed="X" n="0628b16"/><lb ed="R060" n="0639b10"/>二種說。卽是同中顯現羣異。雖二種說。皆順一語。
<lb ed="X" n="0628b17"/><lb ed="R060" n="0639b11"/>卽是一一異相。各各見同也。</p>
<lb ed="X" n="0628b18"/><lb ed="R060" n="0639b12"/><p xml:id="pX38p0628b1801">△七益心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628b19"/><lb ed="R060" n="0639b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0628b1901">若佛子。利益心時。以實智體性。廣行智道。集一切明
<lb ed="X" n="0628b20"/><lb ed="R060" n="0639b14"/><g ref="#CB08504">𦦨</g>法門。集觀行七財。前人得利益。故受身命。而入利
<lb ed="X" n="0628b21"/><lb ed="R060" n="0639b15"/>益三昧。現一切身。一切口。一切意。而震動大世界。一
<lb ed="X" n="0628b22"/><lb ed="R060" n="0639b16"/>切所爲所作。他人入法種空種道種中。得益得樂。現
<lb ed="X" n="0628b23"/><lb ed="R060" n="0639b17"/>形六道。無量苦惱之事不以爲患。但益人爲利。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628b24"/><lb ed="R060" n="0639b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0628b2401">此卽利行攝也。此之攝法。全用權智。而權智全以
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0628c" n="0628c"/>
<lb ed="X" n="0628c01"/><lb ed="R060" n="0640a01"/>實智爲體。故卽以實智體性。而廣行權智之道。集
<lb ed="X" n="0628c02"/><lb ed="R060" n="0640a02"/>一切智慧光明。集一切功德法財。福慧並嚴。乃使
<lb ed="X" n="0628c03"/><lb ed="R060" n="0640a03"/>前人得益。故自雖久離生緣。爲衆生故。示受身命
<lb ed="X" n="0628c04"/><lb ed="R060" n="0640a04"/>而入利益三昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0628c0401" n="0628c0401"/><anchor xml:id="beg0628c0401" n="0628c0401"/>以三味<anchor xml:id="end0628c0401"/>力。現三輪不思議化。震動
<lb ed="X" n="0628c05"/><lb ed="R060" n="0640a05"/>大千。擧足動步。無非佛事。皆使他人悟三觀門。得
<lb ed="X" n="0628c06"/><lb ed="R060" n="0640a06"/>現在益。得究竟樂。又復現形六道。廣應羣機。雖六
<lb ed="X" n="0628c07"/><lb ed="R060" n="0640a07"/>道中有無量苦惱。不以爲患。<anchor xml:id="nkr_note_add_0628c0701" n="0628c0701"/><anchor xml:id="beg0628c0701" n="0628c0701"/>但<anchor xml:id="end0628c0701"/>以益人爲利耳。七
<lb ed="X" n="0628c08"/><lb ed="R060" n="0640a08"/>財者。一信。二進。三戒。四慚愧。五聞。六捨。七定慧。三
<lb ed="X" n="0628c09"/><lb ed="R060" n="0640a09"/>觀者。法種爲中觀。空種爲空觀。道種爲假觀也。此
<lb ed="X" n="0628c10"/><lb ed="R060" n="0640a10"/>亦可別對無著行者。現身口意。震動世界。卽所謂
<lb ed="X" n="0628c11"/><lb ed="R060" n="0640a11"/>現塵現界。不相留礙也。</p>
<lb ed="X" n="0628c12"/><lb ed="R060" n="0640a12"/><p xml:id="pX38p0628c1201">△八同心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c13"/><lb ed="R060" n="0640a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0628c1301">若佛子。以道性智同空。無生法中。以無我智。同生無
<lb ed="X" n="0628c14"/><lb ed="R060" n="0640a14"/>二。空同源境。諸法如相。常生常住常滅。世法相續。流
<lb ed="X" n="0628c15"/><lb ed="R060" n="0640a15"/>轉無量。而能現無量形身色心等業。入諸六道。一切
<lb ed="X" n="0628c16"/><lb ed="R060" n="0640a16"/>事同。空同無生。我同無物。而分身散形。故入同法三
<lb ed="X" n="0628c17"/><lb ed="R060" n="0640a17"/>昧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0628c18"/><lb ed="R060" n="0640a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0628c1801">此卽同事攝也。前之利行。雖亦現形六道。猶爲一
<lb ed="X" n="0628c19"/><lb ed="R060" n="0640b01"/>切導首。今則異類中行。行於非道。通達佛道。善權
<lb ed="X" n="0628c20"/><lb ed="R060" n="0640b02"/>化物。尤爲不可思議。良以了達道種性智。同於眞
<lb ed="X" n="0628c21"/><lb ed="R060" n="0640b03"/>空。所謂卽俗而眞。故證入於無生法中。而以二種
<lb ed="X" n="0628c22"/><lb ed="R060" n="0640b04"/>無我妙智。同一切衆生無二。在天而天。在人而人。
<lb ed="X" n="0628c23"/><lb ed="R060" n="0640b05"/>不知其爲菩薩所化也。葢旣悟此畢竟空寂萬法
<lb ed="X" n="0628c24"/><lb ed="R060" n="0640b06"/>同源之境。一切諸法眞如實相。故能於無生無住
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0629a" n="0629a"/>
<lb ed="X" n="0629a01"/><lb ed="R060" n="0640b07"/>無滅性中。示現常生常住常滅。隨彼世法相續。流
<lb ed="X" n="0629a02"/><lb ed="R060" n="0640b08"/>轉無量。而能現無量形身色心等業入諸六道。一
<lb ed="X" n="0629a03"/><lb ed="R060" n="0640b09"/>切善惡事業。皆與其同。正以畢竟空故。雖示生而
<lb ed="X" n="0629a04"/><lb ed="R060" n="0640b10"/>同無生。證無生故。雖現我而同無物。而分身散形。
<lb ed="X" n="0629a05"/><lb ed="R060" n="0640b11"/>與其同事。導歸佛乘。故入同法三昧。此亦可別對
<lb ed="X" n="0629a06"/><lb ed="R060" n="0640b12"/>尊重行者。種種示現。咸導歸于第一波羅蜜多故
<lb ed="X" n="0629a07"/><lb ed="R060" n="0640b13"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0629a08"/><lb ed="R060" n="0640b14"/><p xml:id="pX38p0629a0801">△九定心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a09"/><lb ed="R060" n="0640b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0629a0901">若佛子。復從定心。觀慧證空。心心靜緣。於我所法。識
<lb ed="X" n="0629a10"/><lb ed="R060" n="0640b16"/>界色界中而不動轉。逆順出沒故。常入百三昧。十禪
<lb ed="X" n="0629a11"/><lb ed="R060" n="0640b17"/>支。以一念智作是見。一切我人若內若外衆生種子。
<lb ed="X" n="0629a12"/><lb ed="R060" n="0640b18"/>皆無合散。集成起作。而不可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629a13"/><lb ed="R060" n="0641a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0629a1301">復從定心者。善修慈悲喜捨三昧。成就奮迅超越
<lb ed="X" n="0629a14"/><lb ed="R060" n="0641a02"/>等殊勝妙用也。前發趣中第五定心。以寂滅無相
<lb ed="X" n="0629a15"/><lb ed="R060" n="0641a03"/>爲體。此則以逆順出沒而爲功能。葢繇觀慧證入
<lb ed="X" n="0629a16"/><lb ed="R060" n="0641a04"/>空理。故心心寂靜。而常能徧緣一切三昧境界。不
<lb ed="X" n="0629a17"/><lb ed="R060" n="0641a05"/>爲我所法識界色界之所動轉。於九次第定。隨意
<lb ed="X" n="0629a18"/><lb ed="R060" n="0641a06"/>自在。逆順出沒。遂入百三昧。及十禪支。以一念相
<lb ed="X" n="0629a19"/><lb ed="R060" n="0641a07"/>應智慧。見一切根身器界。現行種子。因緣和合。虗
<lb ed="X" n="0629a20"/><lb ed="R060" n="0641a08"/>妄有生而無合。因緣別離。虗妄名滅而非散。惟是
<lb ed="X" n="0629a21"/><lb ed="R060" n="0641a09"/>妄心。之所集成。名爲現行。妄心之所起作。名爲種
<lb ed="X" n="0629a22"/><lb ed="R060" n="0641a10"/>子。而當體了不可得也。葢四禪八定。凡外亦能修
<lb ed="X" n="0629a23"/><lb ed="R060" n="0641a11"/>習。但繇未證空理故。每爲禪法所用。而不能巧用
<lb ed="X" n="0629a24"/><lb ed="R060" n="0641a12"/>禪法。旣爲禪法所用。則未免隨禪受生。是被我所
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0629b" n="0629b"/>
<lb ed="X" n="0629b01"/><lb ed="R060" n="0641a13"/>法識界色界所動轉也。識界卽四空天。<anchor xml:id="nkr_note_add_0629b0101" n="0629b0101"/><anchor xml:id="beg0629b0101" n="0629b0101"/>但<anchor xml:id="end0629b0101"/>有四蘊
<lb ed="X" n="0629b02"/><lb ed="R060" n="0641a14"/>而無色蘊。故名識界。雖滅受想定。二乘亦能證得。
<lb ed="X" n="0629b03"/><lb ed="R060" n="0641a15"/>但未達妙空。便取滅證。不復能現諸威儀。今言逆
<lb ed="X" n="0629b04"/><lb ed="R060" n="0641a16"/>順出沒者。起定爲出。入定爲沒。從滅受想定起入
<lb ed="X" n="0629b05"/><lb ed="R060" n="0641a17"/>非非想定。乃至從二禪起入於初禪。名逆出沒。從
<lb ed="X" n="0629b06"/><lb ed="R060" n="0641a18"/>初禪起入二禪。乃至從非非想定起入滅受想定。
<lb ed="X" n="0629b07"/><lb ed="R060" n="0641b01"/>名順出沒。若次第順逆出沒。名師子奮迅三昧。若
<lb ed="X" n="0629b08"/><lb ed="R060" n="0641b02"/>間隔出沒。名超越三昧。乃至百大三昧。總依九次
<lb ed="X" n="0629b09"/><lb ed="R060" n="0641b03"/>第定爲本。而九次第定。又總依十禪支所成。十禪
<lb ed="X" n="0629b10"/><lb ed="R060" n="0641b04"/>支者。支是分義。謂繇分分心心所法。成於禪定。初
<lb ed="X" n="0629b11"/><lb ed="R060" n="0641b05"/>禪有五支。一覺。二觀。三喜。四樂。五一心。二禪有四
<lb ed="X" n="0629b12"/><lb ed="R060" n="0641b06"/>支。一喜。二樂。三一心。四內淨。三禪有五支。一樂。二
<lb ed="X" n="0629b13"/><lb ed="R060" n="0641b07"/>一心。三捨。四念。五慧。四禪有四支。一一心。二捨。三
<lb ed="X" n="0629b14"/><lb ed="R060" n="0641b08"/>念。四不苦不樂。今棄複存單。總名十支。此亦可別
<lb ed="X" n="0629b15"/><lb ed="R060" n="0641b09"/>對善法。行者。逆順出沒。三昧禪支。能成十方諸佛
<lb ed="X" n="0629b16"/><lb ed="R060" n="0641b10"/>軌則也。</p>
<lb ed="X" n="0629b17"/><lb ed="R060" n="0641b11"/><p xml:id="pX38p0629b1701">△十慧心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b18"/><lb ed="R060" n="0641b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0629b1801">若佛子。作慧見心。觀諸邪見結患等縛。無決定體性。
<lb ed="X" n="0629b19"/><lb ed="R060" n="0641b13"/>順忍空同故。非陰。非界。非入。非衆生。非一我。非因果。
<lb ed="X" n="0629b20"/><lb ed="R060" n="0641b14"/>非三世法。慧性起光。光一<g ref="#CB08504">𦦨</g>明明。見虗無受。其慧方
<lb ed="X" n="0629b21"/><lb ed="R060" n="0641b15"/>便。生長養心。是心入起空空道。發無生心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629b22"/><lb ed="R060" n="0641b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0629b2201">慧見心者。卽是四攝巧慧。作者。起也。前發趣中第
<lb ed="X" n="0629b23"/><lb ed="R060" n="0641b17"/>六慧心。明於空慧心體。此明起空方便。方便不背
<lb ed="X" n="0629b24"/><lb ed="R060" n="0641b18"/>眞空也。邪見是利使。結患是鈍使。本無決定體性
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0629c" n="0629c"/>
<lb ed="X" n="0629c01"/><lb ed="R060" n="0642a01"/>菩薩於順忍中。旣證空理。觀利鈍使。咸與空同。非
<lb ed="X" n="0629c02"/><lb ed="R060" n="0642a02"/>陰界入。及三世法。從眞慧體。起光炤相。用一智<g ref="#CB08504">𦦨</g>。
<lb ed="X" n="0629c03"/><lb ed="R060" n="0642a03"/>徹炤萬法。無不明了。見其本皆虗寂。無有受者。而
<lb ed="X" n="0629c04"/><lb ed="R060" n="0642a04"/>此慧方便。不惟是四攝之本。亦是十長養心之本。
<lb ed="X" n="0629c05"/><lb ed="R060" n="0642a05"/>繇慧方便。生長養心。繇長養心。入於起空空道。便
<lb ed="X" n="0629c06"/><lb ed="R060" n="0642a06"/>能發中道無生心。入於十金剛矣。慧方便者。慧卽
<lb ed="X" n="0629c07"/><lb ed="R060" n="0642a07"/>實慧。方便卽權慧。權實二慧。非二體也。起空空道
<lb ed="X" n="0629c08"/><lb ed="R060" n="0642a08"/>者。從空出假。假不礙空也。此亦可別對眞實行者。
<lb ed="X" n="0629c09"/><lb ed="R060" n="0642a09"/>所謂觀一切法。一一皆是淸淨無漏。一眞無爲。</p>
<lb ed="X" n="0629c10"/><lb ed="R060" n="0642a10"/><p xml:id="pX38p0629c1001">△三結指。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c11"/><lb ed="R060" n="0642a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0629c1101">上千海眼王品。<anchor xml:id="nkr_note_add_0629c1101" n="0629c1101"/><anchor xml:id="beg0629c1101" n="0629c1101"/>已<anchor xml:id="end0629c1101"/>說心百法明門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0629c12"/><lb ed="R060" n="0642a12"/>
<lb ed="X" n="0629c13"/><lb ed="R060" n="0642a13"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>佛說梵網經菩薩心地品合註卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0618a0301" to="#end0618a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="陳一菁 (2018-07-15)">緣<note type="cf1">X38n0694_p0618a03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">綠</rdg></app>
<app from="#beg0618a1701" to="#end0618a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618a2201" to="#end0618a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">蹈<note type="cf1">J36nB348_p0355b17</note></lem><rdg wit="#wit.orig">踏</rdg></app>
<app from="#beg0618b2301" to="#end0618b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0618c0701" to="#end0618c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0618c1301" to="#end0618c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0618c1701" to="#end0618c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0618c1901" to="#end0618c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0618c2401" to="#end0618c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0619b0501" to="#end0619b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0619b1701" to="#end0619b1701"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">在<note type="cf1">J36n0344_p0012b03</note><note type="cf2">X38n0694_p0619b02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">任</rdg></app>
<app from="#beg0619b2001" to="#end0619b2001"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">同<note type="cf1">J36n0344_p0012b06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">固</rdg></app>
<app from="#beg0620a1401" to="#end0620a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620c0101" to="#end0620c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0620c0201" to="#end0620c0201"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">鄕<note type="cf1">J36n0344_p0013b04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">卿</rdg></app>
<app from="#beg0620c1601" to="#end0620c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0621a0101" to="#end0621a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0621b0201" to="#end0621b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0622a0501" to="#end0622a0501"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">入<note type="cf1">J36n0344_p0014b25</note></lem><rdg wit="#wit.orig">人</rdg></app>
<app from="#beg0622c1701" to="#end0622c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0623a0401" to="#end0623a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0623a1301" to="#end0623a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0623a2101" to="#end0623a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0623b2401" to="#end0623b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0624c1001" to="#end0624c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0624c1901" to="#end0624c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0624c2401" to="#end0624c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0625c2401" to="#end0625c2401"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">生<note type="cf1">J36n0344_p0018a08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">法</rdg></app>
<app from="#beg0626c0401" to="#end0626c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0628c0401" to="#end0628c0401"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">以三味<note type="cf1">J36n0344_p0020b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">三以味</rdg></app>
<app from="#beg0628c0701" to="#end0628c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0629b0101" to="#end0629b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0629c1101" to="#end0629c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0618a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a0301">緣【CB】，綠【卍續】</note>
<note n="0618a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618a2201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0618a22.03" target="#nkr_note_add_0618a2201">蹈【CB】，踏【卍續】</note>
<note n="0618b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618b2301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0618c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c0701">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0618c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0618c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0618c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c1901">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0618c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0618c2401">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0619b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0619b0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0619b1701" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0619b17.12" target="#nkr_note_add_0619b1701">在【CB】【嘉興-CB】，任【卍續】</note>
<note n="0619b2001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0619b20.05" target="#nkr_note_add_0619b2001">同【CB】【嘉興-CB】，固【卍續】</note>
<note n="0620a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0620c0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0620c02.11" target="#nkr_note_add_0620c0201">鄕【CB】【嘉興-CB】，卿【卍續】</note>
<note n="0620c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0620c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0621a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621a0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0621b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0621b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0622a0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0622a05.03" target="#nkr_note_add_0622a0501">入【CB】【嘉興-CB】，人【卍續】</note>
<note n="0622c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0622c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0623a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623a0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0623a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0623a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623a2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0623b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0623b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0624c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0624c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0624c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0624c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0624c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0624c2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0625c2401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0625c24.11" target="#nkr_note_add_0625c2401">生【CB】【嘉興-CB】，法【卍續】</note>
<note n="0626c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0626c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0628c0401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0628c04.07" target="#nkr_note_add_0628c0401">以三味【CB】【嘉興-CB】，三以味【卍續】</note>
<note n="0628c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0628c0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0629b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629b0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0629c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0629c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>