<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X45n0757">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 757 起信論疏記</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 757 起信論疏記</title>
			<author>新羅 元曉疏並別記</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>6卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">757</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">起信論疏記</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04988">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04988</charName>
				<mapping cb:dec="988028" type="PUA">U+F137C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E9D6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[革*付]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18964">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18964</charName>
				<mapping cb:dec="1002004" type="PUA">U+F4A14</mapping>
			<mapping type="unicode">U+43B9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>聞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[釆/耳]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2009-02-09T16:19:50">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0200a" n="0200a"/>
<lb ed="X" n="0200a01"/>
<lb ed="X" n="0200a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 757-A 起信論海東疏刊行序</cb:mulu><head>No. 757-A
<lb ed="X" n="0200a03"/><lb ed="R071" n="0619a01"/> <anchor xml:id="nkr_note_orig_0200001" n="0200001"/>起信論海東疏刊行序</head>
<lb ed="X" n="0200a04"/>
<lb ed="X" n="0200a05"/><lb ed="R071" n="0619a02"/><p xml:id="pX45p0200a0501">釋於大乘起信論之疏。振古凡有三品。曰法藏。曰慧
<lb ed="X" n="0200a06"/><lb ed="R071" n="0619a03"/>遠。曰元曉。世謂之本論三師。就中先二疏行于世年
<lb ed="X" n="0200a07"/><lb ed="R071" n="0619a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0200a0701" n="0200a0701"/><anchor xml:id="beg0200a0701" n="0200a0701"/>已<anchor xml:id="end0200a0701"/>尙矣。是機緣方熟也。今斯疏唯<g ref="#CB18964">䎹</g>有其本。更不閱
<lb ed="X" n="0200a08"/><lb ed="R071" n="0619a05"/>之者。歲亦深焉。惟時宜未合也。所謂僧傳。淸涼觀公
<lb ed="X" n="0200a09"/><lb ed="R071" n="0619a06"/>於淮南法藏受海東起信疏義云。個書高出于諸師
<lb ed="X" n="0200a10"/><lb ed="R071" n="0619a07"/>上者。以應知也。我之論章中往往引用。而未見其全
<lb ed="X" n="0200a11"/><lb ed="R071" n="0619a08"/>釋。所以慵研覈其釋之始末。因茲同門負袟者。各不
<lb ed="X" n="0200a12"/><lb ed="R071" n="0619a09"/>能無遺憾矣。近來印氏某語余言。或人貺這錦本。乃
<lb ed="X" n="0200a13"/><lb ed="R071" n="0619a10"/>許於刻梓而流行。願垂考點。其言至切。余復想遇時
<lb ed="X" n="0200a14"/><lb ed="R071" n="0619a11"/>根適至。喜此疏入手。而點頭肎受。便捧讀訂校。雖然
<lb ed="X" n="0200a15"/><lb ed="R071" n="0619a12"/>天稟駑駘。不獲罄力。奚敢覃思。俯祈達人幸爲政諸。</p>
<lb ed="X" n="0200a16"/><lb ed="R071" n="0619a13"/><p xml:id="pX45p0200a1601">元祿九龍飛丙子之秋日
<lb ed="X" n="0200a17" type="honorific"/><lb ed="R071" n="0619a14"/>洛東智積門下覺眼謹誌</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0200a18"/>
<lb ed="X" n="0200a19"/>
<lb ed="X" n="0200a20"/>
<lb ed="X" n="0200a21"/>
<lb ed="X" n="0200a22"/>
<lb ed="X" n="0200a23"/>
<lb ed="X" n="0200a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0200b" n="0200b"/>
<lb ed="X" n="0200b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘起信論疏記會本</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0200b02"/><cb:docNumber>No. 757</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0200b03"/><lb ed="R071" n="0620a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信論疏記會本卷一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0200b04"/>
<lb ed="X" n="0200b05"/><lb ed="R071" n="0620a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩　造　論</byline>
<lb ed="X" n="0200b06"/><lb ed="R071" n="0620a03"/><byline cb:type="other">梁天竺三藏　眞諦　譯</byline>
<lb ed="X" n="0200b07"/><lb ed="R071" n="0620a04"/><byline cb:type="author">唐海東沙門　元曉　疏<note place="inline">幷別記</note></byline>
<lb ed="X" n="0200b08"/><lb ed="R071" n="0620a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0200b0801">將釋此論。略有三門。初標宗體。次釋題名。其第三
<lb ed="X" n="0200b09"/><lb ed="R071" n="0620a06"/>者依文顯義。</p>
<lb ed="X" n="0200b10"/><lb ed="R071" n="0620a07"/><p xml:id="pX45p0200b1001">第一標宗體者。然夫大乘之爲體也。蕭焉空寂。湛
<lb ed="X" n="0200b11"/><lb ed="R071" n="0620a08"/>爾沖玄。玄之又玄之。豈出萬像之表。寂之又寂之。
<lb ed="X" n="0200b12"/><lb ed="R071" n="0620a09"/>猶在百家之談。非像表也五眼不能見其軀。在言
<lb ed="X" n="0200b13"/><lb ed="R071" n="0620a10"/>裏也四辯不能談其狀。欲言大矣。入無內而莫遺。
<lb ed="X" n="0200b14"/><lb ed="R071" n="0620a11"/>欲言微矣。苞無外而有餘。引之於有。一如用之而
<lb ed="X" n="0200b15"/><lb ed="R071" n="0620a12"/>空。獲之於無。萬物乘之而生。不知何以言之。強號
<lb ed="X" n="0200b16"/><lb ed="R071" n="0620a13"/>之謂大乘。</p>
<lb ed="X" n="0200b17"/><lb ed="R071" n="0620a14"/><p xml:id="pX45p0200b1701"><note place="inline">別記</note>其體也。曠兮。其若太虗而無其私焉。蕩兮。其
<lb ed="X" n="0200b18"/><lb ed="R071" n="0620a15"/>若巨海而有至公焉。有至公故。動靜隨成。無其
<lb ed="X" n="0200b19"/><lb ed="R071" n="0620a16"/>私故。染淨斯融。染淨融故。眞俗平等。動靜成故。
<lb ed="X" n="0200b20"/><lb ed="R071" n="0620a17"/>昇降參差。昇降差故。感應路通。眞俗等故。思議
<lb ed="X" n="0200b21"/><lb ed="R071" n="0620a18"/>路絕。思議絕故。體之者乘影響而無方。感應通
<lb ed="X" n="0200b22"/><lb ed="R071" n="0620b01"/>故。祈之者超名相而有歸。所垂影響。非形非說。
<lb ed="X" n="0200b23"/><lb ed="R071" n="0620b02"/>旣超名相。何超何歸。是謂無理之至理。不然之
<lb ed="X" n="0200b24"/><lb ed="R071" n="0620b03"/>大然也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0200c" n="0200c"/>
<lb ed="X" n="0200c01"/><lb ed="R071" n="0620b04"/><p xml:id="pX45p0200c0101">自非杜口大士。目擊丈夫。誰能論大乘於離言。起
<lb ed="X" n="0200c02"/><lb ed="R071" n="0620b05"/>深信於絕慮者哉。所以<name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩。無緣大悲。傷彼
<lb ed="X" n="0200c03"/><lb ed="R071" n="0620b06"/>無明妄風。動心海而易漂。愍此本覺眞性。睡長夢
<lb ed="X" n="0200c04"/><lb ed="R071" n="0620b07"/>而難悟。於是同體智力堪造此論。贊述如來深經
<lb ed="X" n="0200c05"/><lb ed="R071" n="0620b08"/>奧義。欲使爲學者暫開一軸。徧探三藏之旨。爲道
<lb ed="X" n="0200c06"/><lb ed="R071" n="0620b09"/>者永息萬境。遂還一心之原。</p>
<lb ed="X" n="0200c07"/><lb ed="R071" n="0620b10"/><p xml:id="pX45p0200c0701"><note place="inline">別記</note>其爲論也。無所不立。無所不破。如中觀論十
<lb ed="X" n="0200c08"/><lb ed="R071" n="0620b11"/>二門論等。徧破諸執。亦破於破。而不還許能破
<lb ed="X" n="0200c09"/><lb ed="R071" n="0620b12"/>所破。是謂往而不徧論也。其瑜伽論攝大乘等。
<lb ed="X" n="0200c10"/><lb ed="R071" n="0620b13"/>通立深淺判於法門。而不融遣自所立法。是謂
<lb ed="X" n="0200c11"/><lb ed="R071" n="0620b14"/>與而不奪論也。今此論者。旣智旣仁。亦玄亦博。
<lb ed="X" n="0200c12"/><lb ed="R071" n="0620b15"/>無不立而自遣。無不破而還許。而還許者。顯彼
<lb ed="X" n="0200c13"/><lb ed="R071" n="0620b16"/>往者往極而徧立。而自遣者。明此與者窮與而
<lb ed="X" n="0200c14"/><lb ed="R071" n="0620b17"/>奪。是謂諸論之祖宗。羣諍之評主也。</p>
<lb ed="X" n="0200c15"/><lb ed="R071" n="0620b18"/><p xml:id="pX45p0200c1501">所述雖廣。可略而言。開二門於一心。總括摩羅百
<lb ed="X" n="0200c16"/><lb ed="R071" n="0621a01"/>八之廣誥。示性淨於相染。普綜踰闍十五之幽致。
<lb ed="X" n="0200c17"/><lb ed="R071" n="0621a02"/>至如鵠林一味之宗。<name role="" type="person">鷲山</name>無二之趣。金鼓同性三
<lb ed="X" n="0200c18"/><lb ed="R071" n="0621a03"/>身之極果。華嚴瓔珞四階之深因。大品大集曠蕩
<lb ed="X" n="0200c19"/><lb ed="R071" n="0621a04"/>之至道。日藏月藏微密之玄門。凡此等輩中衆典
<lb ed="X" n="0200c20"/><lb ed="R071" n="0621a05"/>之肝心。一以貫之者。其唯此論乎。故下文言。爲欲
<lb ed="X" n="0200c21"/><lb ed="R071" n="0621a06"/>總攝如來廣大深法無邊義故。應說此論。此論之
<lb ed="X" n="0200c22"/><lb ed="R071" n="0621a07"/>意。旣其如是。開則無量無邊之義爲宗。合則二門
<lb ed="X" n="0200c23"/><lb ed="R071" n="0621a08"/>一心之法爲要。二門之內。容萬義而不亂。無邊之
<lb ed="X" n="0200c24"/><lb ed="R071" n="0621a09"/>義。同一心而混融。是以開合自在。立破無礙。開而
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0201a" n="0201a"/>
<lb ed="X" n="0201a01"/><lb ed="R071" n="0621a10"/>不繁。合而不狹。立而無得。破而無失。是爲<name role="" type="person">馬鳴</name>之
<lb ed="X" n="0201a02"/><lb ed="R071" n="0621a11"/>妙術。起信之宗體也。然以此論意趣深邃。從來釋
<lb ed="X" n="0201a03"/><lb ed="R071" n="0621a12"/>者尠具其宗。良由各守所習而牽文。不能虗懷而
<lb ed="X" n="0201a04"/><lb ed="R071" n="0621a13"/>尋旨。所以不近論主之意。或望源而迷流。或把葉
<lb ed="X" n="0201a05"/><lb ed="R071" n="0621a14"/>而亡幹。或割領而補袖。或折枝而帶根。今直依此
<lb ed="X" n="0201a06"/><lb ed="R071" n="0621a15"/>論文。屬當所述經本。庶同趣者消息之耳。標宗體
<lb ed="X" n="0201a07"/><lb ed="R071" n="0621a16"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0201a08"/><lb ed="R071" n="0621a17"/><p xml:id="pX45p0201a0801">次釋題名。言大乘者。大是當法之名。廣苞爲義。乘
<lb ed="X" n="0201a09"/><lb ed="R071" n="0621a18"/>是寄喩之稱。運載爲功。總說雖然。於中分別者則
<lb ed="X" n="0201a10"/><lb ed="R071" n="0621b01"/>有二門。先依經說。後依論明。依經說者。如虗空藏
<lb ed="X" n="0201a11"/><lb ed="R071" n="0621b02"/>經言。大乘者。謂無量無邊無崖故。普徧一切。喩如
<lb ed="X" n="0201a12"/><lb ed="R071" n="0621b03"/>虗空。廣大容受一切衆生故。不與聲聞辟支佛共
<lb ed="X" n="0201a13"/><lb ed="R071" n="0621b04"/>故。名爲大乘。復次乘者。以正住四攝法爲輪。以善
<lb ed="X" n="0201a14"/><lb ed="R071" n="0621b05"/>淨十善業爲輻。以淨功德資糧爲轂。以堅固湻至
<lb ed="X" n="0201a15"/><lb ed="R071" n="0621b06"/>專意爲輨轄釘鑷。以善成就諸禪解脫爲轅。以四
<lb ed="X" n="0201a16"/><lb ed="R071" n="0621b07"/>無量爲善調。以善知識爲御者。以知時非時爲發
<lb ed="X" n="0201a17"/><lb ed="R071" n="0621b08"/>動。以無常苦空無我之音爲驅<g ref="#CB15081">䇿</g>。以七覺寶繩爲
<lb ed="X" n="0201a18"/><lb ed="R071" n="0621b09"/><g ref="#CB04988">𮧖</g>靷。以淨五眼爲索帶。以弘普端直大悲爲旒幢。
<lb ed="X" n="0201a19"/><lb ed="R071" n="0621b10"/>以四正勤爲軔<note place="inline">軫也枝木輪也</note>。以四念處爲平直。以四神
<lb ed="X" n="0201a20"/><lb ed="R071" n="0621b11"/>足爲速進。以勝五力爲鑒陣。以八聖道爲直進。於
<lb ed="X" n="0201a21"/><lb ed="R071" n="0621b12"/>一切衆生無障礙慧明爲軒。以無住六波羅密迴
<lb ed="X" n="0201a22"/><lb ed="R071" n="0621b13"/>向薩般若。以無礙四諦度到彼岸。是爲大乘。解云。
<lb ed="X" n="0201a23"/><lb ed="R071" n="0621b14"/>上來以二十句擧喩況法以顯乘義。又下文云。此
<lb ed="X" n="0201a24"/><lb ed="R071" n="0621b15"/>乘諸佛所受。聲聞辟支佛所觀。一切菩薩所乘。釋
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0201b" n="0201b"/>
<lb ed="X" n="0201b01"/><lb ed="R071" n="0621b16"/>梵護世所應敬禮。一切衆生所應供養。一切智者
<lb ed="X" n="0201b02"/><lb ed="R071" n="0621b17"/>所應讚歎。一切世間所應歸趣。一切諸魔不能破
<lb ed="X" n="0201b03"/><lb ed="R071" n="0621b18"/>壞。一切外道不能測量。一切世間不能與競。解云。
<lb ed="X" n="0201b04"/><lb ed="R071" n="0622a01"/>上來以十句對人顯大乘也。依論明者有七有三。
<lb ed="X" n="0201b05"/><lb ed="R071" n="0622a02"/>三種大義。下文當說。言七種者。有二種七。一者如
<lb ed="X" n="0201b06"/><lb ed="R071" n="0622a03"/>對法論云。由與七種大性相應。故名大乘。何等爲
<lb ed="X" n="0201b07"/><lb ed="R071" n="0622a04"/>七。一境大性。以菩薩道緣百千等無量諸經廣大
<lb ed="X" n="0201b08"/><lb ed="R071" n="0622a05"/>敎法爲境界故。二行大性。正行一切自利利他廣
<lb ed="X" n="0201b09"/><lb ed="R071" n="0622a06"/>大行故。三智大性。了知廣大補特伽羅法無我故。
<lb ed="X" n="0201b10"/><lb ed="R071" n="0622a07"/>四精進大性。於三大劫阿僧祇耶方便勤修無量
<lb ed="X" n="0201b11"/><lb ed="R071" n="0622a08"/>難行行故。五方便善巧大性。不住生死及涅槃故。
<lb ed="X" n="0201b12"/><lb ed="R071" n="0622a09"/>六證得大性。得如來諸力無畏不共佛法等無量
<lb ed="X" n="0201b13"/><lb ed="R071" n="0622a10"/>無數大功德故。七業大性。窮生死際示現一切成
<lb ed="X" n="0201b14"/><lb ed="R071" n="0622a11"/>菩提等建立廣大諸佛事故<note place="inline">此中前五是因後二是果也</note>。二者
<lb ed="X" n="0201b15"/><lb ed="R071" n="0622a12"/>顯揚論云。大乘性者。謂菩薩乘與七大性。共相應
<lb ed="X" n="0201b16"/><lb ed="R071" n="0622a13"/>故。說名大乘。云何爲七。一法大性。謂十二分敎中
<lb ed="X" n="0201b17"/><lb ed="R071" n="0622a14"/>菩薩藏所攝方便廣大之敎。二發心大性。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b1701" n="0201b1701"/><anchor xml:id="beg0201b1701" n="0201b1701"/>已<anchor xml:id="end0201b1701"/>發
<lb ed="X" n="0201b18"/><lb ed="R071" n="0622a15"/>無上正等覺心。三勝解大性。謂於前所說法大性
<lb ed="X" n="0201b19"/><lb ed="R071" n="0622a16"/>境起勝信解。四意樂大性。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0201b1901" n="0201b1901"/><anchor xml:id="beg0201b1901" n="0201b1901"/>已<anchor xml:id="end0201b1901"/>超過勝解行地。入
<lb ed="X" n="0201b20"/><lb ed="R071" n="0622a17"/>淨勝意樂地。五資糧大性。成就福智二種大資糧
<lb ed="X" n="0201b21"/><lb ed="R071" n="0622a18"/>故。能證無上正等菩提。六時大性。謂三大劫阿僧
<lb ed="X" n="0201b22"/><lb ed="R071" n="0622b01"/>企耶時能證無上正等菩提。七成滿大性。謂卽無
<lb ed="X" n="0201b23"/><lb ed="R071" n="0622b02"/>上正等菩提自體所成滿菩提自體。比餘成滿自
<lb ed="X" n="0201b24"/><lb ed="R071" n="0622b03"/>體尙無與等。何況超勝。瑜伽。地持。皆同此說。瑜伽
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0201c" n="0201c"/>
<lb ed="X" n="0201c01"/><lb ed="R071" n="0622b04"/>論云。此中若法大性。乃至若時大性。如是六種。皆
<lb ed="X" n="0201c02"/><lb ed="R071" n="0622b05"/>是圓證大性之因。圓證大性。是前六種大性之果。
<lb ed="X" n="0201c03"/><lb ed="R071" n="0622b06"/>解云。如是二種七種大性。其數雖同。建立意別。建
<lb ed="X" n="0201c04"/><lb ed="R071" n="0622b07"/>立之意。尋之可知。釋大乘竟。言起信者。依此論文。
<lb ed="X" n="0201c05"/><lb ed="R071" n="0622b08"/>起衆生信。故言起信。信以決定謂爾之辭。所謂信
<lb ed="X" n="0201c06"/><lb ed="R071" n="0622b09"/>理實有。信修可得。信修得時有無窮德。此中信實
<lb ed="X" n="0201c07"/><lb ed="R071" n="0622b10"/>有者。是信體大。信一切法不可得故。卽信實有平
<lb ed="X" n="0201c08"/><lb ed="R071" n="0622b11"/>等法界。信可得者。是信相大。具性功德熏衆生故。
<lb ed="X" n="0201c09"/><lb ed="R071" n="0622b12"/>卽信相熏必得歸原。信有無窮功德用者。是信用
<lb ed="X" n="0201c10"/><lb ed="R071" n="0622b13"/>大。無所不爲故。若人能起此三信者。能入佛法。生
<lb ed="X" n="0201c11"/><lb ed="R071" n="0622b14"/>諸功德。出諸魔境。至無上道。如經偈云。信爲道元
<lb ed="X" n="0201c12"/><lb ed="R071" n="0622b15"/>功德母。增長一切諸善根。除滅一切諸疑惑。示現
<lb ed="X" n="0201c13"/><lb ed="R071" n="0622b16"/>開發無上道。信能超出衆魔境。示現無上解脫道。
<lb ed="X" n="0201c14"/><lb ed="R071" n="0622b17"/>一切功德不壞種。出生無上菩提樹。信有如是無
<lb ed="X" n="0201c15"/><lb ed="R071" n="0622b18"/>量功德。依論得發心。故言起信。所言論者。建立決
<lb ed="X" n="0201c16"/><lb ed="R071" n="0623a01"/>了可軌文言。判說甚深法相道理。依決判義。名之
<lb ed="X" n="0201c17"/><lb ed="R071" n="0623a02"/>爲論。總而言之。大乘是論之宗體。起信是論之勝
<lb ed="X" n="0201c18"/><lb ed="R071" n="0623a03"/>能。體用合擧。以標題目。故言大乘起信論也。</p>
<lb ed="X" n="0201c19"/><lb ed="R071" n="0623a04"/><p xml:id="pX45p0201c1901">△第三消文。文有三分。初三行偈。歸敬述意。論曰以
<lb ed="X" n="0201c20"/><lb ed="R071" n="0623a05"/>下。正立論體。最後一頌。總結迴向。</p>
<lb ed="X" n="0201c21"/><lb ed="R071" n="0623a06"/><p xml:id="pX45p0201c2101">△初三偈中。卽有二意。前之二頌。正歸三寶。其後一
<lb ed="X" n="0201c22"/><lb ed="R071" n="0623a07"/>偈。述造論意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0201c23"/><lb ed="R071" n="0623a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX45p0201c2301"><l>歸命盡十方</l><l>最勝業徧知</l><l>色無礙自在</l>
<lb ed="X" n="0201c24"/><lb ed="R071" n="0623a09"/><l>救世大悲者</l><l>及彼身體相</l><l>法性眞如海</l>
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0202a" n="0202a"/>
<lb ed="X" n="0202a01"/><lb ed="R071" n="0623a10"/><l>無量功德藏</l><l>如實修行等</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0202a02"/><lb ed="R071" n="0623a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0202a0201">初歸敬中有二。歸命二字。是能歸相。盡十方下。顯
<lb ed="X" n="0202a03"/><lb ed="R071" n="0623a12"/>所歸德。能歸相者。敬順義是歸義。趣向義是歸義。
<lb ed="X" n="0202a04"/><lb ed="R071" n="0623a13"/>命謂命根。總御諸根。一身之要。唯命爲主。萬生所
<lb ed="X" n="0202a05"/><lb ed="R071" n="0623a14"/>重。莫是爲先。擧此無二之命。以奉無上之尊。表信
<lb ed="X" n="0202a06"/><lb ed="R071" n="0623a15"/>心極。故言歸命。又復歸命者還源義。所以者。衆生
<lb ed="X" n="0202a07"/><lb ed="R071" n="0623a16"/>六根。從一心起。而背自原。馳散六塵。今擧命總攝
<lb ed="X" n="0202a08"/><lb ed="R071" n="0623a17"/>六情。還歸其本一心之原。故曰歸命。所歸一心。卽
<lb ed="X" n="0202a09"/><lb ed="R071" n="0623a18"/>是三寶故也。盡十方下。顯所歸德。此中應說三寶
<lb ed="X" n="0202a10"/><lb ed="R071" n="0623b01"/>之義。義如別說。今且消文。文中有三。謂佛法僧。寶
<lb ed="X" n="0202a11"/><lb ed="R071" n="0623b02"/>之內亦有三意。先歎心德。次歎色德。第三句者擧
<lb ed="X" n="0202a12"/><lb ed="R071" n="0623b03"/>人結歎。歎心德中。歎用及體。初言盡十方最勝業
<lb ed="X" n="0202a13"/><lb ed="R071" n="0623b04"/>者。是歎業用。謂現八相等化衆生業。盡十方界。徧
<lb ed="X" n="0202a14"/><lb ed="R071" n="0623b05"/>三世際。隨諸可化。作諸佛事。故言盡十方最勝業。
<lb ed="X" n="0202a15"/><lb ed="R071" n="0623b06"/>如對法論云。業大性者。窮生死際。示現一切成菩
<lb ed="X" n="0202a16"/><lb ed="R071" n="0623b07"/>提等。建立廣大諸佛事故。彼擧三世。此顯十方也。
<lb ed="X" n="0202a17"/><lb ed="R071" n="0623b08"/>言徧智者。是歎智體。所以業用周於十方者。由其
<lb ed="X" n="0202a18"/><lb ed="R071" n="0623b09"/>智體無所不徧故也。智體周徧。故言徧智。如攝論
<lb ed="X" n="0202a19"/><lb ed="R071" n="0623b10"/>云。猶如虗空。徧一切色際。無生住滅變異。如來智
<lb ed="X" n="0202a20"/><lb ed="R071" n="0623b11"/>亦爾。徧一切所知。無倒無變異故。歎心德竟。次歎
<lb ed="X" n="0202a21"/><lb ed="R071" n="0623b12"/>色德。於中亦二。色無礙者。歎色體妙。言自在者。歎
<lb ed="X" n="0202a22"/><lb ed="R071" n="0623b13"/>色用勝。初言色體者。如來色身。萬行所成。及不思
<lb ed="X" n="0202a23"/><lb ed="R071" n="0623b14"/>議熏習所成。雖有妙色。而無障礙。一相一好。無際
<lb ed="X" n="0202a24"/><lb ed="R071" n="0623b15"/>無限。故言導色無礙。如華嚴經言。求空邊際猶可
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0202b" n="0202b"/>
<lb ed="X" n="0202b01"/><lb ed="R071" n="0623b16"/>得。佛一毛孔無崖限。佛德如是不思議。是名如來
<lb ed="X" n="0202b02"/><lb ed="R071" n="0623b17"/>淨知見故。雖無質礙。而有方所示現之義。故得名
<lb ed="X" n="0202b03"/><lb ed="R071" n="0623b18"/>色而無礙也。言自在者。歎其色用。謂五根互用。十
<lb ed="X" n="0202b04"/><lb ed="R071" n="0624a01"/>身相作等。故言色自在。五根互用者。如涅槃經八
<lb ed="X" n="0202b05"/><lb ed="R071" n="0624a02"/>自在中說。十身相作者。如華嚴經十地品說。歎色
<lb ed="X" n="0202b06"/><lb ed="R071" n="0624a03"/>德竟。救世大悲者者。是第三句擧人結歎。佛猶大
<lb ed="X" n="0202b07"/><lb ed="R071" n="0624a04"/>長者。以衆生爲子。入三界火宅。救諸焚燒苦。故言
<lb ed="X" n="0202b08"/><lb ed="R071" n="0624a05"/>救世。救世之德。正是大悲。離自他悲。無緣之悲。諸
<lb ed="X" n="0202b09"/><lb ed="R071" n="0624a06"/>悲中勝。故言大悲。佛地所有萬德之中。如來唯用
<lb ed="X" n="0202b10"/><lb ed="R071" n="0624a07"/>大悲爲力。故偏擧之。以顯佛人。如增一阿含云。凡
<lb ed="X" n="0202b11"/><lb ed="R071" n="0624a08"/>聖之力有其六種。何等爲六。小兒以嗁爲力。欲有
<lb ed="X" n="0202b12"/><lb ed="R071" n="0624a09"/>所說。要當先嗁。女人以瞋恚爲力。依瞋恚<anchor xml:id="nkr_note_add_0202b1201" n="0202b1201"/><anchor xml:id="beg0202b1201" n="0202b1201"/>已<anchor xml:id="end0202b1201"/>。然後
<lb ed="X" n="0202b13"/><lb ed="R071" n="0624a10"/>所說。沙門婆羅門以忍爲力。常念下於人。然後自
<lb ed="X" n="0202b14"/><lb ed="R071" n="0624a11"/>陳。國王以憍慢爲力。以此豪勢而自陳說。阿羅漢
<lb ed="X" n="0202b15"/><lb ed="R071" n="0624a12"/>以專精爲力。而自陳說。諸佛世尊以大悲爲力。弘
<lb ed="X" n="0202b16"/><lb ed="R071" n="0624a13"/>益衆生故。是知諸佛偏以大悲爲力。故將表人名
<lb ed="X" n="0202b17"/><lb ed="R071" n="0624a14"/>大悲者。上來三句歎佛寶竟。此下二句。次顯法寶。
<lb ed="X" n="0202b18"/><lb ed="R071" n="0624a15"/>及彼身體相者。謂前所說如來之身。卽是報佛。正
<lb ed="X" n="0202b19"/><lb ed="R071" n="0624a16"/>用法界以爲自體。故言彼身之體相也。此是擧佛
<lb ed="X" n="0202b20"/><lb ed="R071" n="0624a17"/>而取其法。下句正出法寶體相。言法性者。所謂涅
<lb ed="X" n="0202b21"/><lb ed="R071" n="0624a18"/>槃。法之本性。故名法性。如智度論云。法名涅槃無
<lb ed="X" n="0202b22"/><lb ed="R071" n="0624b01"/>戲論法。性名本分種。如黃石金性。白石銀性。如是
<lb ed="X" n="0202b23"/><lb ed="R071" n="0624b02"/>一切法中有涅槃性。故言法性。言眞如者。無遣曰
<lb ed="X" n="0202b24"/><lb ed="R071" n="0624b03"/>眞。無立曰如。如下文云。此眞如體無有可遣。以一
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0202c" n="0202c"/>
<lb ed="X" n="0202c01"/><lb ed="R071" n="0624b04"/>切法悉皆眞故。亦無可立。以一切法皆同如故。當
<lb ed="X" n="0202c02"/><lb ed="R071" n="0624b05"/>知一切法不可說不可念。故名爲眞如。所言海者。
<lb ed="X" n="0202c03"/><lb ed="R071" n="0624b06"/>寄喩顯法。略而說之。海有四義。一者甚深。二者廣
<lb ed="X" n="0202c04"/><lb ed="R071" n="0624b07"/>大。三者百寶無窮。四者萬像影現。眞如大海當知
<lb ed="X" n="0202c05"/><lb ed="R071" n="0624b08"/>亦爾。永絕百非故。苞容萬物故。無德不備故。無像
<lb ed="X" n="0202c06"/><lb ed="R071" n="0624b09"/>不現故。故言法性眞如海也。如華嚴經言。譬如深
<lb ed="X" n="0202c07"/><lb ed="R071" n="0624b10"/>大海。珍寶不可盡。於中悉顯現。衆生形類像。甚深
<lb ed="X" n="0202c08"/><lb ed="R071" n="0624b11"/>因緣海。功德寶無盡。淸淨法身中。無像而不現故。
<lb ed="X" n="0202c09"/><lb ed="R071" n="0624b12"/>歎法寶竟。此下二句。歎其僧寶。言無量功德藏者。
<lb ed="X" n="0202c10"/><lb ed="R071" n="0624b13"/>擧德取人。謂地上菩薩。隨修一行。萬行集成。其一
<lb ed="X" n="0202c11"/><lb ed="R071" n="0624b14"/>一行皆等法界。無有限量。積功所得。以之故言無
<lb ed="X" n="0202c12"/><lb ed="R071" n="0624b15"/>量功德。如是功德。總屬菩薩。人能攝德。故名爲藏。
<lb ed="X" n="0202c13"/><lb ed="R071" n="0624b16"/>次言如實修行等者。正歎行德。依寶性論。約正體
<lb ed="X" n="0202c14"/><lb ed="R071" n="0624b17"/>智名如實行。其後得智名爲徧行。今此中言如實
<lb ed="X" n="0202c15"/><lb ed="R071" n="0624b18"/>修行。擧正體智。次言等者。取後得智。若依法集經
<lb ed="X" n="0202c16"/><lb ed="R071" n="0625a01"/>說。總括萬行始終。通爲二句所攝。謂如實修行。及
<lb ed="X" n="0202c17"/><lb ed="R071" n="0625a02"/>不放逸。如彼經言。如實修行者。謂發菩提願。不放
<lb ed="X" n="0202c18"/><lb ed="R071" n="0625a03"/>逸者。謂滿足菩提願。復次如實修行者。謂修行布
<lb ed="X" n="0202c19"/><lb ed="R071" n="0625a04"/>施。不放逸者。謂不求報。如是持淨戒。成就不退。或
<lb ed="X" n="0202c20"/><lb ed="R071" n="0625a05"/>修忍辱行。得無生忍。求一切善根而不疲倦。捨一
<lb ed="X" n="0202c21"/><lb ed="R071" n="0625a06"/>切所作事。修禪定不住禪定。滿足智慧不戲論諸
<lb ed="X" n="0202c22"/><lb ed="R071" n="0625a07"/>法。如其次第。如實修行及不放逸。乃至廣說。今言
<lb ed="X" n="0202c23"/><lb ed="R071" n="0625a08"/>如實修行者。卽攝發菩提願。乃至滿足智慧。次言
<lb ed="X" n="0202c24"/><lb ed="R071" n="0625a09"/>等者。取不放逸。卽是滿足菩提願。乃至不戲論諸
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0203a" n="0203a"/>
<lb ed="X" n="0203a01"/><lb ed="R071" n="0625a10"/>法也。歸敬三寶竟在前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203a02"/><lb ed="R071" n="0625a11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX45p0203a0201"><l>爲欲令衆生</l><l>除疑捨邪執</l><l>起大乘正信</l>
<lb ed="X" n="0203a03"/><lb ed="R071" n="0625a12"/><l>佛種不斷故</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0203a04"/><lb ed="R071" n="0625a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0203a0401">次述造論大意。造論大意不出二種。上半明爲下
<lb ed="X" n="0203a05"/><lb ed="R071" n="0625a14"/>化衆生。下半顯爲上弘佛道。所以衆生長沒生死
<lb ed="X" n="0203a06"/><lb ed="R071" n="0625a15"/>之海不趣涅槃之岸者。只由疑惑邪執故也。故今
<lb ed="X" n="0203a07"/><lb ed="R071" n="0625a16"/>下化衆生之要。令除疑惑而捨邪執。汎論疑惑。乃
<lb ed="X" n="0203a08"/><lb ed="R071" n="0625a17"/>有多途。求大乘者所疑有二。一者疑法。障於發心。
<lb ed="X" n="0203a09"/><lb ed="R071" n="0625a18"/>二者疑門。障於修行。言疑法者。謂作此疑。大乘法
<lb ed="X" n="0203a10"/><lb ed="R071" n="0625b01"/>體爲一爲多。如是其一。則無異法。無異法故。無諸
<lb ed="X" n="0203a11"/><lb ed="R071" n="0625b02"/>衆生。菩薩爲誰發弘誓願。若是多法。則非一體。非
<lb ed="X" n="0203a12"/><lb ed="R071" n="0625b03"/>一體故。物我各別。如何得起同體大悲。由是疑惑。
<lb ed="X" n="0203a13"/><lb ed="R071" n="0625b04"/>不能發心。言疑門者。如來所立敎門衆多。爲依何
<lb ed="X" n="0203a14"/><lb ed="R071" n="0625b05"/>門初發修行。若共可依。不可頓入。若依一二。何遣
<lb ed="X" n="0203a15"/><lb ed="R071" n="0625b06"/>何就。由是疑故。不能起修行。故今爲遣此二種疑。
<lb ed="X" n="0203a16"/><lb ed="R071" n="0625b07"/>立一心法。開二種門。立一心法者。遣彼初疑。明大
<lb ed="X" n="0203a17"/><lb ed="R071" n="0625b08"/>乘法唯有一心。一心之外更無別法。但有無明迷
<lb ed="X" n="0203a18"/><lb ed="R071" n="0625b09"/>自一心。起諸波浪流轉六道。雖起六道之浪。不出
<lb ed="X" n="0203a19"/><lb ed="R071" n="0625b10"/>一心之海。良由一心動作六道。故得發弘濟之願。
<lb ed="X" n="0203a20"/><lb ed="R071" n="0625b11"/>六道不出一心。故能起同體大悲。如是遣疑。得發
<lb ed="X" n="0203a21"/><lb ed="R071" n="0625b12"/>大心也。開二種門者。遣第二疑。明諸敎門雖有衆
<lb ed="X" n="0203a22"/><lb ed="R071" n="0625b13"/>多。初入修行不出二門。依眞如門修止行。依生滅
<lb ed="X" n="0203a23"/><lb ed="R071" n="0625b14"/>門而起觀行。止觀雙運。萬行斯備。入此二門。諸門
<lb ed="X" n="0203a24"/><lb ed="R071" n="0625b15"/>皆達。如是遣疑。能起修行也。捨邪執者。有二邪執。
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0203b" n="0203b"/>
<lb ed="X" n="0203b01"/><lb ed="R071" n="0625b16"/>所謂人執。及與法執。捨此二義。下文當說。下化衆
<lb ed="X" n="0203b02"/><lb ed="R071" n="0625b17"/>生竟在於前也。此下二句。上弘佛道。除彼二邊之
<lb ed="X" n="0203b03"/><lb ed="R071" n="0625b18"/>疑。得起決定之信。信解大乘唯是一心。故言起大
<lb ed="X" n="0203b04"/><lb ed="R071" n="0626a01"/>乘正信也。捨前二執分別。而得無分別智。生如來
<lb ed="X" n="0203b05"/><lb ed="R071" n="0626a02"/>家。能紹佛位。故言佛種不斷故也。如論說云。佛法
<lb ed="X" n="0203b06"/><lb ed="R071" n="0626a03"/>大海。信爲能入。智慧能度。故擧信智。明弘佛道。偈
<lb ed="X" n="0203b07"/><lb ed="R071" n="0626a04"/>首言爲。下結云故者。爲明二意故。造此論也。歸敬
<lb ed="X" n="0203b08"/><lb ed="R071" n="0626a05"/>述意竟。</p>
<lb ed="X" n="0203b09"/><lb ed="R071" n="0626a06"/><p xml:id="pX45p0203b0901">△此下第二正立論體。在文有三。一者總標許說。二
<lb ed="X" n="0203b10"/><lb ed="R071" n="0626a07"/>者擧數開章。三者依章別解。文處可見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203b11"/><lb ed="R071" n="0626a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0203b1101">論曰。有法能起摩訶衍信根。是故應說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203b12"/><lb ed="R071" n="0626a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0203b1201">初中言有法者。謂一心法。若人能解此法。必起廣
<lb ed="X" n="0203b13"/><lb ed="R071" n="0626a10"/>大信根。故言能起大乘信根。信根之相。如題名說。
<lb ed="X" n="0203b14"/><lb ed="R071" n="0626a11"/>信根旣立。卽入佛道。入佛道<anchor xml:id="nkr_note_add_0203b1401" n="0203b1401"/><anchor xml:id="beg0203b1401" n="0203b1401"/>已<anchor xml:id="end0203b1401"/>。得無窮寶。如是大
<lb ed="X" n="0203b15"/><lb ed="R071" n="0626a12"/>利。依論而得。是故應說。總標許說竟在於前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203b16"/><lb ed="R071" n="0626a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0203b1601">說有五分。云何爲五。一者因緣分。二者立義分。三者
<lb ed="X" n="0203b17"/><lb ed="R071" n="0626a14"/>解釋分。四者修行信心分。五者勸修利益分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203b18"/><lb ed="R071" n="0626a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0203b1801">第二擧數開章。有五分者。是擧章數。云何以下。列
<lb ed="X" n="0203b19"/><lb ed="R071" n="0626a16"/>其章名。因緣分者。非無所以。而造論端。智者所爲。
<lb ed="X" n="0203b20"/><lb ed="R071" n="0626a17"/>先應須知故。立義分者。因緣旣陳。宜立正義。若不
<lb ed="X" n="0203b21"/><lb ed="R071" n="0626a18"/>略立。不知宗要故。解釋分者。立宗旣略。次應廣辯。
<lb ed="X" n="0203b22"/><lb ed="R071" n="0626b01"/>若不開釋。義理難解故。修行信心分者。依釋起信。
<lb ed="X" n="0203b23"/><lb ed="R071" n="0626b02"/>必應進修。有解無行。不合論意故。勸修利益分者。
<lb ed="X" n="0203b24"/><lb ed="R071" n="0626b03"/>雖示修行信心法門。薄善根者不肯造修。故擧利
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0203c" n="0203c"/>
<lb ed="X" n="0203c01"/><lb ed="R071" n="0626b04"/>益。勸必應修。故言勸修利益分也。</p>
<lb ed="X" n="0203c02"/><lb ed="R071" n="0626b05"/><p xml:id="pX45p0203c0201">△此下第三依章別解。卽爲五分。</p>
<lb ed="X" n="0203c03"/><lb ed="R071" n="0626b06"/><p xml:id="pX45p0203c0301">△初中有二。先牒章名。次顯因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203c04"/><lb ed="R071" n="0626b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0203c0401">初說因緣分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203c05"/><lb ed="R071" n="0626b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0203c0501">△顯因緣中。有二問答。一者直顯。二者遣疑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203c06"/><lb ed="R071" n="0626b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0203c0601">問曰。有何因緣而造此論。答曰。是因緣有八種。云何
<lb ed="X" n="0203c07"/><lb ed="R071" n="0626b10"/>爲八。一者因緣總相。所謂爲令衆生離一切苦。得究
<lb ed="X" n="0203c08"/><lb ed="R071" n="0626b11"/>竟樂。非求世間名利恭敬故。二者爲欲解釋如來根
<lb ed="X" n="0203c09"/><lb ed="R071" n="0626b12"/>本之義。令諸衆生正解不謬故。三者爲令善根成熟
<lb ed="X" n="0203c10"/><lb ed="R071" n="0626b13"/>衆生。於摩訶衍法堪任不退信故。四者爲令善根微
<lb ed="X" n="0203c11"/><lb ed="R071" n="0626b14"/>少衆生修習信心故。五者爲示方便消惡業障。善護
<lb ed="X" n="0203c12"/><lb ed="R071" n="0626b15"/>其心。遠離癡慢。出邪網故。六者爲示修習止觀。對治
<lb ed="X" n="0203c13"/><lb ed="R071" n="0626b16"/>凡夫二乘心過故。七者爲示專念方便。生於佛前。必
<lb ed="X" n="0203c14"/><lb ed="R071" n="0626b17"/>定不退信心故。八者爲示利益勸修行故。有如是等
<lb ed="X" n="0203c15"/><lb ed="R071" n="0626b18"/>因緣。所以造論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0203c16"/><lb ed="R071" n="0627a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0203c1601">初問可見。答中有三。總標。別釋。後還總結。第二別
<lb ed="X" n="0203c17"/><lb ed="R071" n="0627a02"/>解。八因緣中。初一是總相因。後七是別相因。初言
<lb ed="X" n="0203c18"/><lb ed="R071" n="0627a03"/>總相。有其二義。一者凡諸菩薩有所爲作。每爲衆
<lb ed="X" n="0203c19"/><lb ed="R071" n="0627a04"/>生離苦得樂。非獨在此造論因緣。故曰總相。二者
<lb ed="X" n="0203c20"/><lb ed="R071" n="0627a05"/>此因雖望立義分文作緣。然彼立義分。總爲解釋
<lb ed="X" n="0203c21"/><lb ed="R071" n="0627a06"/>分等作本。此因亦通爲彼作緣。依是義故。亦解總
<lb ed="X" n="0203c22"/><lb ed="R071" n="0627a07"/>相。言離一切苦者。分段變易一切苦也。究竟樂者。
<lb ed="X" n="0203c23"/><lb ed="R071" n="0627a08"/>無上菩提大涅槃樂也。非求世間者。不望後世人
<lb ed="X" n="0203c24"/><lb ed="R071" n="0627a09"/>天富樂也。名利恭敬者。不求現在虗僞之事也。此
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0204a" n="0204a"/>
<lb ed="X" n="0204a01"/><lb ed="R071" n="0627a10"/>下七種是其別因。唯爲此論而作因故。望下七處
<lb ed="X" n="0204a02"/><lb ed="R071" n="0627a11"/>作別緣故。第二因者。解釋分內有三段中。爲二段
<lb ed="X" n="0204a03"/><lb ed="R071" n="0627a12"/>而作因緣。謂顯示正義。對治邪執。顯示正義之中
<lb ed="X" n="0204a04"/><lb ed="R071" n="0627a13"/>說云。依一心法有二種門。是二種門皆各總攝一
<lb ed="X" n="0204a05"/><lb ed="R071" n="0627a14"/>切諸法。當知卽是如來所說一切法門之根本義。
<lb ed="X" n="0204a06"/><lb ed="R071" n="0627a15"/>以是一心二門之內。無一法義而所不攝故。故言
<lb ed="X" n="0204a07"/><lb ed="R071" n="0627a16"/>爲欲解釋如來根本之義也。彼第二段對治邪執
<lb ed="X" n="0204a08"/><lb ed="R071" n="0627a17"/>者。卽令衆生捨離人法二種謬執。故言爲令衆生
<lb ed="X" n="0204a09"/><lb ed="R071" n="0627a18"/>正解不謬故也。第三因者。爲解釋分內第三段文
<lb ed="X" n="0204a10"/><lb ed="R071" n="0627b01"/>而作因緣。彼文分別發趣道相。令利根者決定發
<lb ed="X" n="0204a11"/><lb ed="R071" n="0627b02"/>心進趣大道。堪任住於不退位故。故言爲令善根
<lb ed="X" n="0204a12"/><lb ed="R071" n="0627b03"/>乃至不退信故。第四因者。爲下修行信心分初四
<lb ed="X" n="0204a13"/><lb ed="R071" n="0627b04"/>種信心及四修行之文而作因緣。故言爲令修習
<lb ed="X" n="0204a14"/><lb ed="R071" n="0627b05"/>信心故也。第五因者。爲下第四修行末云。復次若
<lb ed="X" n="0204a15"/><lb ed="R071" n="0627b06"/>人雖修信心。以從先世來多有重惡業障以下。說
<lb ed="X" n="0204a16"/><lb ed="R071" n="0627b07"/>除障法五行許文而作因緣。故言爲示方便消惡
<lb ed="X" n="0204a17"/><lb ed="R071" n="0627b08"/>業障乃至出邪網故。第六因者。爲彼云何修行止
<lb ed="X" n="0204a18"/><lb ed="R071" n="0627b09"/>觀以下。乃至止觀不具則無能入菩提之道。三紙
<lb ed="X" n="0204a19"/><lb ed="R071" n="0627b10"/>許文而作因緣。故言修習止觀乃至心過故。第七
<lb ed="X" n="0204a20"/><lb ed="R071" n="0627b11"/>因者。爲彼修行信心分末云。復次衆生初學是法
<lb ed="X" n="0204a21"/><lb ed="R071" n="0627b12"/>以下。勸生淨土八行許文而作因緣。故言爲示專
<lb ed="X" n="0204a22"/><lb ed="R071" n="0627b13"/>念方便生於佛前等也。第八因者。爲彼第五勸修
<lb ed="X" n="0204a23"/><lb ed="R071" n="0627b14"/>利益分文而作因緣。故言爲示利益勸修行故。次
<lb ed="X" n="0204a24"/><lb ed="R071" n="0627b15"/>言有如是等因緣所以造論者。第三總結也。直顯
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0204b" n="0204b"/>
<lb ed="X" n="0204b01"/><lb ed="R071" n="0627b16"/>因緣竟在於前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0204b02"/><lb ed="R071" n="0627b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0204b0201">問曰。脩多羅中具有此法。何須重說。答曰。脩多羅中
<lb ed="X" n="0204b03"/><lb ed="R071" n="0627b18"/>雖有此法。以衆生根行不等。受解緣別。所謂如來在
<lb ed="X" n="0204b04"/><lb ed="R071" n="0628a01"/>世。衆生利根。能說之人色心業勝。圓音一演。異類等
<lb ed="X" n="0204b05"/><lb ed="R071" n="0628a02"/>解。則不須論。若如來滅後。或有衆生能以自力廣聞
<lb ed="X" n="0204b06"/><lb ed="R071" n="0628a03"/>而取解者。或有衆生亦以自力少聞而多解者。或有
<lb ed="X" n="0204b07"/><lb ed="R071" n="0628a04"/>衆生無自心力。因於廣論而得解者。亦有衆生復以
<lb ed="X" n="0204b08"/><lb ed="R071" n="0628a05"/>廣論文多爲煩。心樂總持少文而攝多義能取解者。
<lb ed="X" n="0204b09"/><lb ed="R071" n="0628a06"/>如是此論。爲欲總攝如來廣大深法無邊義故。應說
<lb ed="X" n="0204b10"/><lb ed="R071" n="0628a07"/>此論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0204b11"/><lb ed="R071" n="0628a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0204b1101">第二遣疑。有問有答。問中言經中具有此法者。謂
<lb ed="X" n="0204b12"/><lb ed="R071" n="0628a09"/>依前八因所說之法。如立義分所立法義。乃至勸
<lb ed="X" n="0204b13"/><lb ed="R071" n="0628a10"/>修分中所示利益。如是等諸法。經中具說。皆爲衆
<lb ed="X" n="0204b14"/><lb ed="R071" n="0628a11"/>生離苦得樂。而今更造此論重說彼法者。豈非爲
<lb ed="X" n="0204b15"/><lb ed="R071" n="0628a12"/>求名利等耶。以之故言何須重說。是擧疑情而作
<lb ed="X" n="0204b16"/><lb ed="R071" n="0628a13"/>問也。答中有三。略答。廣釋。第三略結答。答中言脩
<lb ed="X" n="0204b17"/><lb ed="R071" n="0628a14"/>多羅中雖有此法者。與彼問辭也。根行不等受解
<lb ed="X" n="0204b18"/><lb ed="R071" n="0628a15"/>緣別者。奪其疑情也。經論所說雖無別法。而受解
<lb ed="X" n="0204b19"/><lb ed="R071" n="0628a16"/>者根行不同。或有依經不須論者。或有依論不須
<lb ed="X" n="0204b20"/><lb ed="R071" n="0628a17"/>經者。故爲彼人必須造論。答意如是。次則廣顯。於
<lb ed="X" n="0204b21"/><lb ed="R071" n="0628a18"/>中有二。先明佛在世時說聽俱勝。後顯如來滅後
<lb ed="X" n="0204b22"/><lb ed="R071" n="0628b01"/>根緣參差。初中言如來在世衆生利根者。明聽人
<lb ed="X" n="0204b23"/><lb ed="R071" n="0628b02"/>勝。能說之人色心業勝者。顯說者勝。圓音一演者。
<lb ed="X" n="0204b24"/><lb ed="R071" n="0628b03"/>成說者勝。異類等解者。成聽人勝。則不須論者。結
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0204c" n="0204c"/>
<lb ed="X" n="0204c01"/><lb ed="R071" n="0628b04"/>俱勝義。此言圓音。卽是一音。一音圓音。其義云何。
<lb ed="X" n="0204c02"/><lb ed="R071" n="0628b05"/>昔來諸師說者不同。有師說云。諸佛唯是第一義
<lb ed="X" n="0204c03"/><lb ed="R071" n="0628b06"/>身。永絕萬像。無形無聲。直隨機現無量色聲。猶如
<lb ed="X" n="0204c04"/><lb ed="R071" n="0628b07"/>空谷無聲。隨呼發響。然則就佛言之。無音是一。約
<lb ed="X" n="0204c05"/><lb ed="R071" n="0628b08"/>機論之。衆音非一。何意說言一音圓音者。良由一
<lb ed="X" n="0204c06"/><lb ed="R071" n="0628b09"/>時一會異類等解。隨其根性各得一音。不聞餘聲。
<lb ed="X" n="0204c07"/><lb ed="R071" n="0628b10"/>不亂不錯。顯是音奇特。故名一音。音徧十方。隨機
<lb ed="X" n="0204c08"/><lb ed="R071" n="0628b11"/>熟處無所不聞。故名圓音。非謂如空徧滿無別韻
<lb ed="X" n="0204c09"/><lb ed="R071" n="0628b12"/>曲。如經言隨其類音普吿衆生。斯之謂也。或有說
<lb ed="X" n="0204c10"/><lb ed="R071" n="0628b13"/>者。就佛言之。實有色聲。其音圓滿。無所不徧。都無
<lb ed="X" n="0204c11"/><lb ed="R071" n="0628b14"/>宮商之異。何有平上之殊。無異曲故名爲一音。無
<lb ed="X" n="0204c12"/><lb ed="R071" n="0628b15"/>不徧故說爲圓音。但由是圓音作增上緣。隨根差
<lb ed="X" n="0204c13"/><lb ed="R071" n="0628b16"/>別現衆多聲。猶如滿月唯一圓形。隨器差別而現
<lb ed="X" n="0204c14"/><lb ed="R071" n="0628b17"/>多影。當知此中道理亦爾。如經言。佛以一音演說
<lb ed="X" n="0204c15"/><lb ed="R071" n="0628b18"/>法。衆生隨類各得解故。或有說者。如來實有衆多
<lb ed="X" n="0204c16"/><lb ed="R071" n="0629a01"/>音聲。一切衆生所有言音。莫非如來法輪聲攝。但
<lb ed="X" n="0204c17"/><lb ed="R071" n="0629a02"/>此佛音無障無礙。一卽一切。一切卽一。一切卽一。
<lb ed="X" n="0204c18"/><lb ed="R071" n="0629a03"/>故名一音。一卽一切。故名圓音。如華嚴經言。一切
<lb ed="X" n="0204c19"/><lb ed="R071" n="0629a04"/>衆生語言法。一言演說盡無餘。悉欲解了淨密音。
<lb ed="X" n="0204c20"/><lb ed="R071" n="0629a05"/>菩薩因是初發心故。又此佛音不可思議。不但一
<lb ed="X" n="0204c21"/><lb ed="R071" n="0629a06"/>音言卽一切音。亦於諸法無不等徧。今且略擧六
<lb ed="X" n="0204c22"/><lb ed="R071" n="0629a07"/>雙。顯其等徧之相。一者等於一切衆生及一切法。
<lb ed="X" n="0204c23"/><lb ed="R071" n="0629a08"/>二者等於十方諸刹及三世諸劫。三者等於一切
<lb ed="X" n="0204c24"/><lb ed="R071" n="0629a09"/>應身如來及一切化身諸佛。四者等於一切法界
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0205a" n="0205a"/>
<lb ed="X" n="0205a01"/><lb ed="R071" n="0629a10"/>及虗空界。五者等於無礙相入界及無量出生界。
<lb ed="X" n="0205a02"/><lb ed="R071" n="0629a11"/>六者等於一切行界及寂靜涅槃界。此義如華嚴
<lb ed="X" n="0205a03"/><lb ed="R071" n="0629a12"/>經三種無礙中說。隨一一聲等此六雙。而其音韻
<lb ed="X" n="0205a04"/><lb ed="R071" n="0629a13"/>恒不雜亂。若音於此六雙有所不徧。則音非圓。若
<lb ed="X" n="0205a05"/><lb ed="R071" n="0629a14"/>由等徧失其音曲。則圓非音。然今不壞曲而等徧。
<lb ed="X" n="0205a06"/><lb ed="R071" n="0629a15"/>不動徧而差韻。由是道理。方成圓音。此非心識思
<lb ed="X" n="0205a07"/><lb ed="R071" n="0629a16"/>量所測。以是法身自在義故。一音之義略說如是。
<lb ed="X" n="0205a08"/><lb ed="R071" n="0629a17"/>且止餘論。還釋本文。此下第二明佛滅後根行參
<lb ed="X" n="0205a09"/><lb ed="R071" n="0629a18"/>差。於中別出四種根性。初二依經而得解者。後二
<lb ed="X" n="0205a10"/><lb ed="R071" n="0629b01"/>依論方取解者。初中言能以自力廣聞而取解者
<lb ed="X" n="0205a11"/><lb ed="R071" n="0629b02"/>者。依廣經聞得解佛意。而不須論。故言自力也。第
<lb ed="X" n="0205a12"/><lb ed="R071" n="0629b03"/>二中言亦以自力少聞而多解者者。未必廣聞諸
<lb ed="X" n="0205a13"/><lb ed="R071" n="0629b04"/>經文言。而能深解諸經意致。亦不須論。故言自力。
<lb ed="X" n="0205a14"/><lb ed="R071" n="0629b05"/>第三中言無自心力者。直依佛經則不能解。故言
<lb ed="X" n="0205a15"/><lb ed="R071" n="0629b06"/>無力。因於智度瑜伽等論。方解佛經所說意趣。故
<lb ed="X" n="0205a16"/><lb ed="R071" n="0629b07"/>言因於廣論得解者。第四中言復以廣論文多爲
<lb ed="X" n="0205a17"/><lb ed="R071" n="0629b08"/>煩者。雖是利根而不忍繁。此人唯依文約義豐之
<lb ed="X" n="0205a18"/><lb ed="R071" n="0629b09"/>論。深解佛經所說之旨。故言心樂總持少文而攝
<lb ed="X" n="0205a19"/><lb ed="R071" n="0629b10"/>多義能取解者。此四中。前三非今所爲。今所爲者
<lb ed="X" n="0205a20"/><lb ed="R071" n="0629b11"/>在第四人也。如是以下。第三結答。言如是者。通擧
<lb ed="X" n="0205a21"/><lb ed="R071" n="0629b12"/>前四種人。此論以下。別對第四之人。結明必應須
<lb ed="X" n="0205a22"/><lb ed="R071" n="0629b13"/>造論意。今此論者。文唯一卷。其普攝一切經意。故
<lb ed="X" n="0205a23"/><lb ed="R071" n="0629b14"/>言總攝如來廣大深法無邊義故。彼第四品樂總
<lb ed="X" n="0205a24"/><lb ed="R071" n="0629b15"/>持類。要依此論乃得悟道。以之故言應說此論也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0205b" n="0205b"/>
<lb ed="X" n="0205b01"/><lb ed="R071" n="0629b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0205b0101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0205b0101" n="0205b0101"/><anchor xml:id="beg0205b0101" n="0205b0101"/>已<anchor xml:id="end0205b0101"/>說因緣分。次說立義分。摩訶衍者總說有二種。云
<lb ed="X" n="0205b02"/><lb ed="R071" n="0629b17"/>何爲二。一者法。二者義。所言法者。謂衆生心。是心則
<lb ed="X" n="0205b03"/><lb ed="R071" n="0629b18"/>攝一切世間法出世間法。依於此心顯示摩訶衍義。
<lb ed="X" n="0205b04"/><lb ed="R071" n="0630a01"/>何以故。是心眞如相。卽示摩訶衍體故。是心生滅因
<lb ed="X" n="0205b05"/><lb ed="R071" n="0630a02"/>緣相。能示摩訶衍自體相用故。所言義者。則有三種。
<lb ed="X" n="0205b06"/><lb ed="R071" n="0630a03"/>云何爲三。一者體大。謂一切法眞如平等不增減故。
<lb ed="X" n="0205b07"/><lb ed="R071" n="0630a04"/>二者相大。謂如來藏具足無量性功德故。三者用大。
<lb ed="X" n="0205b08"/><lb ed="R071" n="0630a05"/>能生一切世間出世間善因果故。一切諸佛本所乘
<lb ed="X" n="0205b09"/><lb ed="R071" n="0630a06"/>故。一切菩薩皆乘此法到如來地故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0205b10"/><lb ed="R071" n="0630a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0205b1001">第二說立義分。文中有二。一者結前起後。摩訶以
<lb ed="X" n="0205b11"/><lb ed="R071" n="0630a08"/>下。第二正說。立二章門。謂法與義。法者是大乘之
<lb ed="X" n="0205b12"/><lb ed="R071" n="0630a09"/>法體。義者是大乘之名義。初立法者。起下釋中初
<lb ed="X" n="0205b13"/><lb ed="R071" n="0630a10"/>釋法體之文。次立義者。起下復次眞如自體相者
<lb ed="X" n="0205b14"/><lb ed="R071" n="0630a11"/>以下釋義文也。初立法中亦有二立。一者就體總
<lb ed="X" n="0205b15"/><lb ed="R071" n="0630a12"/>立。起下釋中初總釋文。二者依門別立。起下言眞
<lb ed="X" n="0205b16"/><lb ed="R071" n="0630a13"/>如者以下別釋文也。初中所言法者謂衆生心者。
<lb ed="X" n="0205b17"/><lb ed="R071" n="0630a14"/>自體名法。今大乘中一切諸法皆無別體。唯用一
<lb ed="X" n="0205b18"/><lb ed="R071" n="0630a15"/>心爲其自體。故言法者謂衆生心也。言是心卽攝
<lb ed="X" n="0205b19"/><lb ed="R071" n="0630a16"/>一切者。顯大乘法異小乘法。良由是心通攝諸法。
<lb ed="X" n="0205b20"/><lb ed="R071" n="0630a17"/>諸法自體唯是一心。不同小乘一切諸法各有自
<lb ed="X" n="0205b21"/><lb ed="R071" n="0630a18"/>體。故說一心爲大乘法也。何以故下。依門別立。此
<lb ed="X" n="0205b22"/><lb ed="R071" n="0630b01"/>一文內含其二義。望上釋總義。望下立別門。然心
<lb ed="X" n="0205b23"/><lb ed="R071" n="0630b02"/>法是一。大乘義廣。以何義故。直依是心顯大乘義。
<lb ed="X" n="0205b24"/><lb ed="R071" n="0630b03"/>故言何以故。下釋意云。心法雖一。而有二門。眞如
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0205c" n="0205c"/>
<lb ed="X" n="0205c01"/><lb ed="R071" n="0630b04"/>門中有大乘體。生滅門中有體相用。大乘之義莫
<lb ed="X" n="0205c02"/><lb ed="R071" n="0630b05"/>過是三。故依一心顯大乘義也。言是心眞如者。總
<lb ed="X" n="0205c03"/><lb ed="R071" n="0630b06"/>擧眞如門。起下卽是一法界以下文也。次言相者。
<lb ed="X" n="0205c04"/><lb ed="R071" n="0630b07"/>是眞如相。起下復次眞如者依言說分別有二種
<lb ed="X" n="0205c05"/><lb ed="R071" n="0630b08"/>以下文也。言是心生滅者。總擧生滅門。起下依如
<lb ed="X" n="0205c06"/><lb ed="R071" n="0630b09"/>來藏故有生滅心以下文也。言因緣者。是生滅因
<lb ed="X" n="0205c07"/><lb ed="R071" n="0630b10"/>緣。起下復次生滅因緣以下文也。次言相者。是生
<lb ed="X" n="0205c08"/><lb ed="R071" n="0630b11"/>滅相。起下復次生滅者以下文也。言能示摩訶衍
<lb ed="X" n="0205c09"/><lb ed="R071" n="0630b12"/>自體者。卽是生滅門內之本覺心。生滅之體。生滅
<lb ed="X" n="0205c10"/><lb ed="R071" n="0630b13"/>之因。是故在於生滅門內。然眞如門中直言大乘
<lb ed="X" n="0205c11"/><lb ed="R071" n="0630b14"/>體。生滅門中乃云自體者。有深所以。至下釋中。其
<lb ed="X" n="0205c12"/><lb ed="R071" n="0630b15"/>義自顯也。言相用者含有二義。一者能示如來藏
<lb ed="X" n="0205c13"/><lb ed="R071" n="0630b16"/>中無量性功德相。卽是相大義。又示如來藏不思
<lb ed="X" n="0205c14"/><lb ed="R071" n="0630b17"/>議業用。卽是用大義也。二者眞如所作染相名相。
<lb ed="X" n="0205c15"/><lb ed="R071" n="0630b18"/>眞如所起淨用名用。如下文言眞如淨法實無於
<lb ed="X" n="0205c16"/><lb ed="R071" n="0631a01"/>染。但以無明而熏習故則有染相。無明染法本無
<lb ed="X" n="0205c17"/><lb ed="R071" n="0631a02"/>淨業。<anchor xml:id="nkr_note_add_0205c1701" n="0205c1701"/><anchor xml:id="beg0205c1701" n="0205c1701"/>但<anchor xml:id="end0205c1701"/>以眞如而熏習故則有淨用也。立法章門
<lb ed="X" n="0205c18"/><lb ed="R071" n="0631a03"/>竟在於前。此下第二立義章門。於中亦二。初明大
<lb ed="X" n="0205c19"/><lb ed="R071" n="0631a04"/>義。次顯乘義。此亦起下釋中之文。至彼文處。更相
<lb ed="X" n="0205c20"/><lb ed="R071" n="0631a05"/>屬當。大義中。體大者在眞如門。相用二大在生滅
<lb ed="X" n="0205c21"/><lb ed="R071" n="0631a06"/>門。生滅門內亦有自體。但以體從相。故不別說也。
<lb ed="X" n="0205c22"/><lb ed="R071" n="0631a07"/>言如來藏具足無量性功德者。二種藏內。不空如
<lb ed="X" n="0205c23"/><lb ed="R071" n="0631a08"/>來藏。二種藏中。能攝如來藏。性功德義及用大義。
<lb ed="X" n="0205c24"/><lb ed="R071" n="0631a09"/>至下釋中當廣分別。乘義中有二句。一切諸佛本
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0206a" n="0206a"/>
<lb ed="X" n="0206a01"/><lb ed="R071" n="0631a10"/>所乘故者。立果望因以釋乘義也。一切菩薩皆乘
<lb ed="X" n="0206a02"/><lb ed="R071" n="0631a11"/>此法到如來地故者。據因望果以釋乘義也。</p>
<lb ed="X" n="0206a03"/><lb ed="R071" n="0631a12"/><p xml:id="pX45p0206a0301">△第三解釋分中。在文亦二。一者結前起後。二者正
<lb ed="X" n="0206a04"/><lb ed="R071" n="0631a13"/>釋。正釋中有三。一者擧數總標。二者依數開章。三
<lb ed="X" n="0206a05"/><lb ed="R071" n="0631a14"/>者依章別解。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0206a06"/><lb ed="R071" n="0631a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0206a0601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0206a0601" n="0206a0601"/><anchor xml:id="beg0206a0601" n="0206a0601"/>已<anchor xml:id="end0206a0601"/>說立義分。次說解釋分。解釋分有三種。云何爲三。
<lb ed="X" n="0206a07"/><lb ed="R071" n="0631a16"/>一者顯示正義。二者對治邪執。三者分別發趣道相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0206a08"/><lb ed="R071" n="0631a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0206a0801">開章中。言顯示正義者。正釋立義分中所立也。對
<lb ed="X" n="0206a09"/><lb ed="R071" n="0631a18"/>治邪執。發趣道相者。是明離邪就正門也。</p>
<lb ed="X" n="0206a10"/><lb ed="R071" n="0631b01"/><p xml:id="pX45p0206a1001">△別解之中。卽有三章。初釋顯示正義分中。大分有
<lb ed="X" n="0206a11"/><lb ed="R071" n="0631b02"/>二。初正釋義。後示入門。正釋之中。依上有二。初釋
<lb ed="X" n="0206a12"/><lb ed="R071" n="0631b03"/>法章門。後釋義章門。初中亦二。一者總釋。釋上總
<lb ed="X" n="0206a13"/><lb ed="R071" n="0631b04"/>立。二者別解。解上別立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0206a14"/><lb ed="R071" n="0631b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0206a1401">顯示正義者。依一心法有二種門。云何爲二。一者心
<lb ed="X" n="0206a15"/><lb ed="R071" n="0631b06"/>眞如門。二者心生滅門。是二種門皆各總攝一切法。
<lb ed="X" n="0206a16"/><lb ed="R071" n="0631b07"/>此義云何。以是二門不相離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0206a17"/><lb ed="R071" n="0631b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0206a1701">初中言依一心法有二種門者。如經本言。寂滅者
<lb ed="X" n="0206a18"/><lb ed="R071" n="0631b09"/>名爲一心。一心者名如來藏。此言心眞如門者。卽
<lb ed="X" n="0206a19"/><lb ed="R071" n="0631b10"/>釋彼經寂滅者名爲一心也。心生滅門者。是釋經
<lb ed="X" n="0206a20"/><lb ed="R071" n="0631b11"/>中一心者名如來藏也。所以然者。以一切法無生
<lb ed="X" n="0206a21"/><lb ed="R071" n="0631b12"/>無滅。本來寂靜。唯是一心。如是名爲心眞如門。故
<lb ed="X" n="0206a22"/><lb ed="R071" n="0631b13"/>言寂滅者名爲一心。又此一心體是本覺。而隨無
<lb ed="X" n="0206a23"/><lb ed="R071" n="0631b14"/>明動作生滅。故於此門如來之性隱而不顯。名如
<lb ed="X" n="0206a24"/><lb ed="R071" n="0631b15"/>來藏。如經言如來藏者是善不善因。能徧興造一
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0206b" n="0206b"/>
<lb ed="X" n="0206b01"/><lb ed="R071" n="0631b16"/>切趣生。譬如伎兒變現諸趣。如是等義在生滅門。
<lb ed="X" n="0206b02"/><lb ed="R071" n="0631b17"/>故言一心者名如來藏。是顯一心之生滅門。如下
<lb ed="X" n="0206b03"/><lb ed="R071" n="0631b18"/>文言。心生滅者。依如來藏故有生滅心。乃至此識
<lb ed="X" n="0206b04"/><lb ed="R071" n="0632a01"/>有二種義。一者覺義。二者不覺義。當知非但取生
<lb ed="X" n="0206b05"/><lb ed="R071" n="0632a02"/>滅心爲生滅門。通取生滅自體及生滅相。皆在生
<lb ed="X" n="0206b06"/><lb ed="R071" n="0632a03"/>滅門內義也。二門如是。何爲一心。謂染淨諸法其
<lb ed="X" n="0206b07"/><lb ed="R071" n="0632a04"/>性無二。眞妄二門不得有異。故名爲一。此無二處。
<lb ed="X" n="0206b08"/><lb ed="R071" n="0632a05"/>諸法中實。不同虗空。性自神解。故名爲心。然旣無
<lb ed="X" n="0206b09"/><lb ed="R071" n="0632a06"/>有二。何得有一。一無所有。就誰曰心。如是道理。離
<lb ed="X" n="0206b10"/><lb ed="R071" n="0632a07"/>言絕慮。不知何以目之。強號爲一心也。言是二種
<lb ed="X" n="0206b11"/><lb ed="R071" n="0632a08"/>門皆各總攝一切法者。釋上立中是心卽攝一切
<lb ed="X" n="0206b12"/><lb ed="R071" n="0632a09"/>世間出世間法。上直明心攝一切法。今此釋中顯
<lb ed="X" n="0206b13"/><lb ed="R071" n="0632a10"/>其二門皆各總攝。言以是二門不相離故者。是釋
<lb ed="X" n="0206b14"/><lb ed="R071" n="0632a11"/>二門各總攝義。欲明眞如門者染淨通相。通相之
<lb ed="X" n="0206b15"/><lb ed="R071" n="0632a12"/>外無別染淨。故得總攝染淨諸法。生滅門者別顯
<lb ed="X" n="0206b16"/><lb ed="R071" n="0632a13"/>染淨。染淨之法無所不該。故亦總攝一切諸法。通
<lb ed="X" n="0206b17"/><lb ed="R071" n="0632a14"/>別雖殊。齊無所遣。故言二門不相離也。總釋義竟。</p>
<lb ed="X" n="0206b18"/><lb ed="R071" n="0632a15"/><p xml:id="pX45p0206b1801"><note place="inline">別記</note>眞如門是諸法通相。通相外無別諸法。諸法
<lb ed="X" n="0206b19"/><lb ed="R071" n="0632a16"/>皆爲通相所攝。如微塵是瓦器通相。通相外無
<lb ed="X" n="0206b20"/><lb ed="R071" n="0632a17"/>別瓦器。瓦器皆爲微塵所攝。眞如門亦如是。生
<lb ed="X" n="0206b21"/><lb ed="R071" n="0632a18"/>滅門者。卽此眞如是善不善因。與緣和合變作
<lb ed="X" n="0206b22"/><lb ed="R071" n="0632b01"/>諸法。雖實變作諸法。而恒不壞眞性。故於此門
<lb ed="X" n="0206b23"/><lb ed="R071" n="0632b02"/>亦攝眞如。如微塵性聚成瓦器。而常不失微塵
<lb ed="X" n="0206b24"/><lb ed="R071" n="0632b03"/>性相。故瓦器門卽攝微塵。生滅門亦如是。設使
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0206c" n="0206c"/>
<lb ed="X" n="0206c01"/><lb ed="R071" n="0632b04"/>二門雖無別體。二門相乖不相通者。相應眞如
<lb ed="X" n="0206c02"/><lb ed="R071" n="0632b05"/>門中攝理而不攝事。生滅門中攝事而不攝理。
<lb ed="X" n="0206c03"/><lb ed="R071" n="0632b06"/>而今二門互相融通。際限無分。是故皆各通攝
<lb ed="X" n="0206c04"/><lb ed="R071" n="0632b07"/>一切理事諸法。故言二門不相離故。問。若此二
<lb ed="X" n="0206c05"/><lb ed="R071" n="0632b08"/>門各攝理事。何故眞如門中但示摩訶衍體。生
<lb ed="X" n="0206c06"/><lb ed="R071" n="0632b09"/>滅門中通示自體相用。答。攝義示義異。何者。眞
<lb ed="X" n="0206c07"/><lb ed="R071" n="0632b10"/>如門是泯相以顯理。泯相不除。故得攝相。泯相
<lb ed="X" n="0206c08"/><lb ed="R071" n="0632b11"/>不存。故非示相。生滅門者攬理以成事。攬理不
<lb ed="X" n="0206c09"/><lb ed="R071" n="0632b12"/>壞。得攝理。攬理不泯。故亦示體。依此義故。且說
<lb ed="X" n="0206c10"/><lb ed="R071" n="0632b13"/>不同。通而論之。二義亦齊。是故眞如門中亦應
<lb ed="X" n="0206c11"/><lb ed="R071" n="0632b14"/>示於事相。略故不說耳。問。二門不同。其義<anchor xml:id="nkr_note_add_0206c1101" n="0206c1101"/><anchor xml:id="beg0206c1101" n="0206c1101"/>已<anchor xml:id="end0206c1101"/>見。
<lb ed="X" n="0206c12"/><lb ed="R071" n="0632b15"/>未知二門所攝理事。亦有隨門差別義不。答。隨
<lb ed="X" n="0206c13"/><lb ed="R071" n="0632b16"/>門分別。亦有不同。何者。眞如門中所攝事法。是
<lb ed="X" n="0206c14"/><lb ed="R071" n="0632b17"/>分別性。以說諸法不生不滅本來寂靜。但依妄
<lb ed="X" n="0206c15"/><lb ed="R071" n="0632b18"/>念而有差別故。心生滅門所說事法。是依他性。
<lb ed="X" n="0206c16"/><lb ed="R071" n="0633a01"/>以說諸法因緣和合有生滅故。然此二性雖復
<lb ed="X" n="0206c17"/><lb ed="R071" n="0633a02"/>非一。而亦不異。何以故。因緣所生生滅諸法。不
<lb ed="X" n="0206c18"/><lb ed="R071" n="0633a03"/>離妄念而有差別。故分別性不異依他。亦在生
<lb ed="X" n="0206c19"/><lb ed="R071" n="0633a04"/>滅門也。又因緣之生。自他及共皆不可得。故依
<lb ed="X" n="0206c20"/><lb ed="R071" n="0633a05"/>他性不異分別。亦在眞如門也。如是二性雖復
<lb ed="X" n="0206c21"/><lb ed="R071" n="0633a06"/>不異。而亦非一。何以故。分別性法本來非有亦
<lb ed="X" n="0206c22"/><lb ed="R071" n="0633a07"/>非不無。依他性法雖復非有而亦不無。是故二
<lb ed="X" n="0206c23"/><lb ed="R071" n="0633a08"/>性亦不雜亂。如攝論說。三性相望。不異非不異。
<lb ed="X" n="0206c24"/><lb ed="R071" n="0633a09"/>應如是說。若能解此三性不一不異義者。百家
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0207a" n="0207a"/>
<lb ed="X" n="0207a01"/><lb ed="R071" n="0633a10"/>之諍無所不和也。二門所攝理不同者。眞如門
<lb ed="X" n="0207a02"/><lb ed="R071" n="0633a11"/>中所說理者。雖曰眞如。亦不可得。而亦非無。有
<lb ed="X" n="0207a03"/><lb ed="R071" n="0633a12"/>佛無佛。性相常住。無有變異。不可破壞。於此門
<lb ed="X" n="0207a04"/><lb ed="R071" n="0633a13"/>中。假立眞如實際等名。如大品等諸般若經所
<lb ed="X" n="0207a05"/><lb ed="R071" n="0633a14"/>說。生滅門內所攝理者。雖復理體離生滅相。而
<lb ed="X" n="0207a06"/><lb ed="R071" n="0633a15"/>亦不守常住之性。隨無明緣流轉生死。雖實爲
<lb ed="X" n="0207a07"/><lb ed="R071" n="0633a16"/>所染。而自性淸淨。於此門中。假立佛性本覺等
<lb ed="X" n="0207a08"/><lb ed="R071" n="0633a17"/>名。如涅槃華嚴經等所說。今論所述楞伽經等。
<lb ed="X" n="0207a09"/><lb ed="R071" n="0633a18"/>通以二門爲其宗體。然此二義亦無有異。以雖
<lb ed="X" n="0207a10"/><lb ed="R071" n="0633b01"/>離生滅。而常住性亦不可得。雖曰隨緣。而恒不
<lb ed="X" n="0207a11"/><lb ed="R071" n="0633b02"/>動。離生滅性故。以是義故。眞如門中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0207a1101" n="0207a1101"/><anchor xml:id="beg0207a1101" n="0207a1101"/>但<anchor xml:id="end0207a1101"/>說不壞
<lb ed="X" n="0207a12"/><lb ed="R071" n="0633b03"/>假名而說實相。不動實際建立諸法。生滅門中。
<lb ed="X" n="0207a13"/><lb ed="R071" n="0633b04"/>乃說自性淸淨心因無明風動。不染而染。染而
<lb ed="X" n="0207a14"/><lb ed="R071" n="0633b05"/>不染。問。眞如門中說唯空義。生滅門內說不空
<lb ed="X" n="0207a15"/><lb ed="R071" n="0633b06"/>義。爲不如是耶。答。一往相配。不無是義。故上立
<lb ed="X" n="0207a16"/><lb ed="R071" n="0633b07"/>義分眞如相中<anchor xml:id="nkr_note_add_0207a1601" n="0207a1601"/><anchor xml:id="beg0207a1601" n="0207a1601"/>但<anchor xml:id="end0207a1601"/>說能示摩訶衍體。生滅門中
<lb ed="X" n="0207a17"/><lb ed="R071" n="0633b08"/>亦說顯示大乘相用。就實而言。則不如是。故下
<lb ed="X" n="0207a18"/><lb ed="R071" n="0633b09"/>論文二門皆說不空義。問。若生滅門內二義俱
<lb ed="X" n="0207a19"/><lb ed="R071" n="0633b10"/>有者。其不空義可有隨緣作生滅義。空義是無。
<lb ed="X" n="0207a20"/><lb ed="R071" n="0633b11"/>何有隨緣而作有義。答。二義是一。不可說異。而
<lb ed="X" n="0207a21"/><lb ed="R071" n="0633b12"/>約空義亦得作有。何者。若空定是空。應不能作
<lb ed="X" n="0207a22"/><lb ed="R071" n="0633b13"/>有。而是空亦空。故得作有。然此空空亦有二義。
<lb ed="X" n="0207a23"/><lb ed="R071" n="0633b14"/>一者。有法性空。是空亦空。有之與空。皆不可得。
<lb ed="X" n="0207a24"/><lb ed="R071" n="0633b15"/>如是空空。有眞如門。如大品經云。一切法空。此
<pb ed="X" xml:id="X45.0757.0207b" n="0207b"/>
<lb ed="X" n="0207b01"/><lb ed="R071" n="0633b16"/>空亦空。是名空空。二者。猶如有無有性。故得爲
<lb ed="X" n="0207b02"/><lb ed="R071" n="0633b17"/>空。是名曰空。如是空無空性。故得作有。是名空
<lb ed="X" n="0207b03"/><lb ed="R071" n="0633b18"/>空。如是空空。在生滅門。如涅槃經云。是有是無。
<lb ed="X" n="0207b04"/><lb ed="R071" n="0634a01"/>是名空空。是是是非。是名空空。如是空空。十住
<lb ed="X" n="0207b05"/><lb ed="R071" n="0634a02"/>菩薩尙得少分如毫釐許。何況餘人。二門差別。
<lb ed="X" n="0207b06"/><lb ed="R071" n="0634a03"/>應如是知。上來釋上總立法竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0207b07"/><lb ed="R071" n="0634a04"/>
<lb ed="X" n="0207b08"/><lb ed="R071" n="0634a05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信論疏記會本卷一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0200a0701" to="#end0200a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201b1701" to="#end0201b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0201b1901" to="#end0201b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0202b1201" to="#end0202b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0203b1401" to="#end0203b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0205b0101" to="#end0205b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0205c1701" to="#end0205c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0206a0601" to="#end0206a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0206c1101" to="#end0206c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0207a1101" to="#end0207a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0207a1601" to="#end0207a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0200001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0200001">此序依和刻本添加</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0200a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0200a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0201b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0201b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0202b1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0202b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0203b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0203b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0205b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0205b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0205c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0205c1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0206a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0206a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0206c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0206c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0207a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0207a1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0207a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0207a1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>