<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X45n0763">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 763 起信論捷要</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 763 起信論捷要</title>
			<author>明 正遠註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">763</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">起信論捷要</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB04974">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04974</charName>
				<mapping cb:dec="988014" type="PUA">U+F136E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9E81</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[夕/鹿]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-17T16:29:14">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0367a" n="0367a"/>
<lb ed="X" n="0367a01"/>
<lb ed="X" n="0367a02"/>
<lb ed="X" n="0367a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 763-A 起信論捷要序</cb:mulu><head>No. 763-A
<lb ed="X" n="0367a04"/><lb ed="R072" n="0001a01"/> 起信論捷要序</head>
<lb ed="X" n="0367a05"/>
<lb ed="X" n="0367a06"/><lb ed="R072" n="0001a02"/><p xml:id="pX45p0367a0601">夫三界虗僞唯心所作離心則無法離法則無心是
<lb ed="X" n="0367a07"/><lb ed="R072" n="0001a03"/>故眞如門中離名字相離言說相離心緣相故世尊
<lb ed="X" n="0367a08"/><lb ed="R072" n="0001a04"/>涅槃之際拈花示衆以顯說法者無法可說則知無
<lb ed="X" n="0367a09"/><lb ed="R072" n="0001a05"/>有定法如來可說又何假廣藉敎乘以成論耶然方
<lb ed="X" n="0367a10"/><lb ed="R072" n="0001a06"/>便門中一事不捨或放光雨花或竪臂屈指或揚眉
<lb ed="X" n="0367a11"/><lb ed="R072" n="0001a07"/>瞬目或謦欬啓齒或顯或蜜或定或慧均爲佛事是
<lb ed="X" n="0367a12"/><lb ed="R072" n="0001a08"/>故生滅門中一切語言文字資生業等皆順正法以
<lb ed="X" n="0367a13"/><lb ed="R072" n="0001a09"/>此觀之而論不得不造也論旣成頓漸雙收譬如大
<lb ed="X" n="0367a14"/><lb ed="R072" n="0001a10"/>海不讓小流自非心意識者之所能闚初學展卷若
<lb ed="X" n="0367a15"/><lb ed="R072" n="0001a11"/>對墻壁欲使尋文得義了義忘言而釋論之註不得
<lb ed="X" n="0367a16"/><lb ed="R072" n="0001a12"/>不作也註旣出各馳<anchor xml:id="nkr_note_add_0367a1601" n="0367a1601"/><anchor xml:id="beg0367a1601" n="0367a1601"/>己<anchor xml:id="end0367a1601"/>解互逞高下從註者不知誰
<lb ed="X" n="0367a17"/><lb ed="R072" n="0001a13"/>是誰非誰深誰淺但隨言生解蔓草難除欲去其繁
<lb ed="X" n="0367a18"/><lb ed="R072" n="0001a14"/>飾挈其綱宗卽波辨水觸烟識火而捷要又不得不
<lb ed="X" n="0367a19"/><lb ed="R072" n="0001a15"/>述也鴈門上人從開先昧師得授斯論一月影不出
<lb ed="X" n="0367a20"/><lb ed="R072" n="0001a16"/>戶遂成此解可謂文義交徹釋如析薪所願信根衆
<lb ed="X" n="0367a21"/><lb ed="R072" n="0001a17"/>生因斯以明論因論而了如來根本之義如借路還
<lb ed="X" n="0367a22"/><lb ed="R072" n="0001a18"/>家因指見月庶不負造論者示敎利喜令佛種不斷
<lb ed="X" n="0367a23"/><lb ed="R072" n="0001b01"/>之意不然註者受者俱溺筌蹄是爲謗佛衆生。</p>
<lb ed="X" n="0367a24"/><lb ed="R072" n="0001b02"/><p xml:id="pX45p0367a2401">萬曆丙辰春湘洲居士李騰芳題</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0367b" n="0367b"/>
<lb ed="X" n="0367b01"/>
<lb ed="X" n="0367b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 763-B 起信論捷要自序</cb:mulu><head>No. 763-B
<lb ed="X" n="0367b03"/><lb ed="R072" n="0002a01"/> 起信論捷要自序</head>
<lb ed="X" n="0367b04"/>
<lb ed="X" n="0367b05"/><lb ed="R072" n="0002a02"/><p xml:id="pX45p0367b0501">余初剃染時輙遊講席窮歷寒暑以研性相宗乘諸
<lb ed="X" n="0367b06"/><lb ed="R072" n="0002a03"/>師雖不作德雲面孔余終如聾人踰百步外聆蚊蚋
<lb ed="X" n="0367b07"/><lb ed="R072" n="0002a04"/>也至戊申冬問法開先師遂針芥相投春秋幾復甲
<lb ed="X" n="0367b08"/><lb ed="R072" n="0002a05"/>寅夏復拈明心見性之旨請益師師命余熟讀起信
<lb ed="X" n="0367b09"/><lb ed="R072" n="0002a06"/>論便達斯意余卽杜門十餘日力究此論忽爾稍見
<lb ed="X" n="0367b10"/><lb ed="R072" n="0002a07"/>論義如視諸掌然所詮表直令有情朗鑑心性故以
<lb ed="X" n="0367b11"/><lb ed="R072" n="0002a08"/>一心法開眞如生滅二門立眞如門顯不變之體以
<lb ed="X" n="0367b12"/><lb ed="R072" n="0002a09"/>明眞玅淨性本非迷悟不屬凡聖立生滅門顯隨緣
<lb ed="X" n="0367b13"/><lb ed="R072" n="0002a10"/>之用以明八識心源能現凡聖脩證迷悟因果摠令
<lb ed="X" n="0367b14"/><lb ed="R072" n="0002a11"/>一切衆生洞見自性淨玅非相明照心源圓融能現
<lb ed="X" n="0367b15"/><lb ed="R072" n="0002a12"/>至使不墮空有斷常見也因以所見乃搦管成註茲
<lb ed="X" n="0367b16"/><lb ed="R072" n="0002a13"/>剞劂以吿同志時有客過余曰昔太原藏師長水璿
<lb ed="X" n="0367b17"/><lb ed="R072" n="0002a14"/>師盡閱大藏群典潛神數載始成疏記子何越餘日
<lb ed="X" n="0367b18"/><lb ed="R072" n="0002a15"/>以數千言能釋茲論將非以管窺天而蠡測海耶余
<lb ed="X" n="0367b19"/><lb ed="R072" n="0002a16"/>曰不然諦觀菩薩立意欲令衆生心樂少文而攝多
<lb ed="X" n="0367b20"/><lb ed="R072" n="0002a17"/>義者故造此論今疏記者刻意盡取性相言敎以廣
<lb ed="X" n="0367b21"/><lb ed="R072" n="0002a18"/>其義雖法無定故略亦可而廣亦可但學者覩文浩
<lb ed="X" n="0367b22"/><lb ed="R072" n="0002b01"/>蕩不免望洋而退奚能符合造論者之本致也余不
<lb ed="X" n="0367b23"/><lb ed="R072" n="0002b02"/>敏僅就論文提挈綱領庶使展卷便見指歸雖然受
<lb ed="X" n="0367b24"/><lb ed="R072" n="0002b03"/>解緣別或有因於廣文而取解者亦不妨遍探長水
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0367c" n="0367c"/>
<lb ed="X" n="0367c01"/><lb ed="R072" n="0002b04"/>諸師之疏記則余又何敢以爲是。</p>
<lb ed="X" n="0367c02"/><lb ed="R072" n="0002b05"/><p xml:id="pX45p0367c0201">旹
<lb ed="X" n="0367c03" type="honorific"/><lb ed="R072" n="0002b06"/>萬曆甲寅歲佛成道日廬山正遠述於石照山房</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0367c04"/>
<lb ed="X" n="0367c05"/>
<lb ed="X" n="0367c06"/>
<lb ed="X" n="0367c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘起信論捷要</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0367c08"/><cb:docNumber>No. 763</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0367c09"/><lb ed="R072" n="0003a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信論捷要卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0367c10"/>
<lb ed="X" n="0367c11"/><lb ed="R072" n="0003a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩　造</byline>
<lb ed="X" n="0367c12"/><lb ed="R072" n="0003a03"/><byline cb:type="other">眞諦三藏　譯</byline>
<lb ed="X" n="0367c13"/><lb ed="R072" n="0003a04"/><byline cb:type="other">婆首那王子　譯語</byline>
<lb ed="X" n="0367c14"/><lb ed="R072" n="0003a05"/><byline cb:type="author">明廬山沙門　正遠　註</byline>
<lb ed="X" n="0367c15"/><lb ed="R072" n="0003a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0367c1501">乘有五乘曰人乘天乘聲聞乘菩薩乘如來乘此
<lb ed="X" n="0367c16"/><lb ed="R072" n="0003a07"/>言大乘者簡非人天聲聞之乘直示如來乘也故
<lb ed="X" n="0367c17"/><lb ed="R072" n="0003a08"/>論云解釋如來根本之義使不起人天種子及二
<lb ed="X" n="0367c18"/><lb ed="R072" n="0003a09"/>乘種子唯住如來種中正因相應此大乘義摠有
<lb ed="X" n="0367c19"/><lb ed="R072" n="0003a10"/>二種一者法二者義法卽衆生心是心卽攝世間
<lb ed="X" n="0367c20"/><lb ed="R072" n="0003a11"/>出世間法依於此心顯示摩訶衍義義復有三一
<lb ed="X" n="0367c21"/><lb ed="R072" n="0003a12"/>者體大二者相大三者用大謂竪窮橫遍無礙圓
<lb ed="X" n="0367c22"/><lb ed="R072" n="0003a13"/>融當體受名不對小故如涅槃云不因小空名爲
<lb ed="X" n="0367c23"/><lb ed="R072" n="0003a14"/>大空涅槃亦爾不因小相名大涅槃復以此心名
<lb ed="X" n="0367c24"/><lb ed="R072" n="0003a15"/>乘者謂從因至果證取體相用故如文云一切諸
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0368a" n="0368a"/>
<lb ed="X" n="0368a01"/><lb ed="R072" n="0003a16"/>佛本所乘故一切菩薩皆乘此法到如來地故此
<lb ed="X" n="0368a02"/><lb ed="R072" n="0003a17"/>中能乘是始覺所乘是本覺始本不二名究竟覺
<lb ed="X" n="0368a03"/><lb ed="R072" n="0003a18"/>如梁攝論云乘大性故名爲大乘起信者以一切
<lb ed="X" n="0368a04"/><lb ed="R072" n="0003b01"/>衆生雖具此大乘之心迷而不覺或信小乘或沉
<lb ed="X" n="0368a05"/><lb ed="R072" n="0003b02"/>外道故菩薩開闡大乘心法起衆生大乘正信如
<lb ed="X" n="0368a06"/><lb ed="R072" n="0003b03"/>論云有法能起摩訶衍信根是故應說起謂顯發
<lb ed="X" n="0368a07"/><lb ed="R072" n="0003b04"/>信謂忍樂謂以大乘一心顯發忍樂名爲起信此
<lb ed="X" n="0368a08"/><lb ed="R072" n="0003b05"/>信起時必內由本覺爲因外由師敎爲緣因緣和
<lb ed="X" n="0368a09"/><lb ed="R072" n="0003b06"/>合內外相資故能顯發如論云因緣具足者能起
<lb ed="X" n="0368a10"/><lb ed="R072" n="0003b07"/>厭苦之心信有涅槃起信之義亦有二種一者爲
<lb ed="X" n="0368a11"/><lb ed="R072" n="0003b08"/>令善根成熟衆生堪任不退信故二者爲令善根
<lb ed="X" n="0368a12"/><lb ed="R072" n="0003b09"/>微少衆生脩習信心故無非令一切頓漸衆生深
<lb ed="X" n="0368a13"/><lb ed="R072" n="0003b10"/>信一乘心法而十方佛土中無二亦無三也論者
<lb ed="X" n="0368a14"/><lb ed="R072" n="0003b11"/>辨別邪正顯示眞宗故名曰論。</p><p xml:id="pX45p0368a1413" cb:place="inline">問如論云摩訶
<lb ed="X" n="0368a15"/><lb ed="R072" n="0003b12"/>衍法卽是衆生之心心本是同何有人乘天乘聲
<lb ed="X" n="0368a16"/><lb ed="R072" n="0003b13"/>聞乘菩薩乘如來乘之別耶答心本無別障有深
<lb ed="X" n="0368a17"/><lb ed="R072" n="0003b14"/>淺如圓覺云發揮無明顯出衆生五性差別由諸
<lb ed="X" n="0368a18"/><lb ed="R072" n="0003b15"/>衆生乘此心法能持五戒故名人乘由乘此心脩
<lb ed="X" n="0368a19"/><lb ed="R072" n="0003b16"/>行十善兼除欲漏故名天乘由乘此心斷除惱障
<lb ed="X" n="0368a20"/><lb ed="R072" n="0003b17"/>超分段死故名聲聞乘由乘此心以二空智勤斷
<lb ed="X" n="0368a21"/><lb ed="R072" n="0003b18"/>二障故名菩薩乘由乘此心斷盡二障永亡二死
<lb ed="X" n="0368a22"/><lb ed="R072" n="0004a01"/>故名如來乘故知在生滅門斷障有五性之別而
<lb ed="X" n="0368a23"/><lb ed="R072" n="0004a02"/>眞如門豈立凡聖之異耶所以祖師門頭見徹於
<lb ed="X" n="0368a24"/><lb ed="R072" n="0004a03"/>此不但不存餘乘若見有如來乘者卽擲之鐵圍
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0368b" n="0368b"/>
<lb ed="X" n="0368b01"/><lb ed="R072" n="0004a04"/>山外也。</p><p xml:id="pX45p0368b0104" cb:place="inline">問如論云發心具有三種曰信成就發
<lb ed="X" n="0368b02"/><lb ed="R072" n="0004a05"/>心解行發心證發心此中獨以起信名題者何也
<lb ed="X" n="0368b03"/><lb ed="R072" n="0004a06"/>答發心最難在信信若成就而三賢解行十聖證
<lb ed="X" n="0368b04"/><lb ed="R072" n="0004a07"/>位如推門落臼故世尊說法四十九年諸大弟子
<lb ed="X" n="0368b05"/><lb ed="R072" n="0004a08"/>猶不信自心是佛故法華會上放光現瑞出定揚
<lb ed="X" n="0368b06"/><lb ed="R072" n="0004a09"/>德三請三止傍通曲引無非使現前三根直信自
<lb ed="X" n="0368b07"/><lb ed="R072" n="0004a10"/>心是佛然三根之衆旣入信<anchor xml:id="nkr_note_add_0368b0701" n="0368b0701"/><anchor xml:id="beg0368b0701" n="0368b0701"/>已<anchor xml:id="end0368b0701"/>世尊隨卽唱滅則
<lb ed="X" n="0368b08"/><lb ed="R072" n="0004a11"/>出世之本懷始愜矣由此而觀則信心豈容易生
<lb ed="X" n="0368b09"/><lb ed="R072" n="0004a12"/>乎所以華嚴云信爲道源功德母長養一切諸善
<lb ed="X" n="0368b10"/><lb ed="R072" n="0004a13"/>根斷除疑網出愛河開示涅槃無上道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0368b11"/><lb ed="R072" n="0004a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0368b1101">歸命盡十方最勝業徧知色無礙自在救世大悲者
<lb ed="X" n="0368b12"/><lb ed="R072" n="0004a15"/>及彼身體相法性眞如海無量功德藏如實脩行等
<lb ed="X" n="0368b13"/><lb ed="R072" n="0004a16"/>爲欲令衆生除疑捨邪執起大乘正信佛種不斷故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0368b14"/><lb ed="R072" n="0004a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0368b1401">卽宗前敬序分前八句歸敬之詞後四句叙造論
<lb ed="X" n="0368b15"/><lb ed="R072" n="0004a18"/>之意歸敬三寶略有六義一荷恩德二請加護三
<lb ed="X" n="0368b16"/><lb ed="R072" n="0004b01"/>令生信四爲式儀五表尊勝六顯益物歸命盡十
<lb ed="X" n="0368b17"/><lb ed="R072" n="0004b02"/>方一句貫下法寶僧寶最勝業等三句歸命佛寶
<lb ed="X" n="0368b18"/><lb ed="R072" n="0004b03"/>也法性眞如海二句歸命法寶也如實脩行等一
<lb ed="X" n="0368b19"/><lb ed="R072" n="0004b04"/>句歸命僧寶也其中及彼身體相貫攝佛法僧三
<lb ed="X" n="0368b20"/><lb ed="R072" n="0004b05"/>義以顯同體三寶也歸者是依投趣向義命者摠
<lb ed="X" n="0368b21"/><lb ed="R072" n="0004b06"/>御諸根之要人之所護莫此爲先擧此無二之命
<lb ed="X" n="0368b22"/><lb ed="R072" n="0004b07"/>以奉無上之尊十方者顯所歸敬之廣非拘分量
<lb ed="X" n="0368b23"/><lb ed="R072" n="0004b08"/>耳最勝業者卽智淨相及不思議業相也過小曰
<lb ed="X" n="0368b24"/><lb ed="R072" n="0004b09"/>勝超因曰最以此最勝業用蕩盡識心圓成四智
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0368c" n="0368c"/>
<lb ed="X" n="0368c01"/><lb ed="R072" n="0004b10"/>故名徧知卽心自在以正徧知了法卽如則大小
<lb ed="X" n="0368c02"/><lb ed="R072" n="0004b11"/>無礙諸根互用故云色無礙自在卽法自在然色
<lb ed="X" n="0368c03"/><lb ed="R072" n="0004b12"/>旣自在卽理如心旣自在卽智如理智一如心色
<lb ed="X" n="0368c04"/><lb ed="R072" n="0004b13"/>不二卽證根本智卽名自覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c0401" n="0368c0401"/><anchor xml:id="beg0368c0401" n="0368c0401"/>己<anchor xml:id="end0368c0401"/>圓復起後得之智
<lb ed="X" n="0368c05"/><lb ed="R072" n="0004b14"/>興同體之悲普救世苦廣攝有情故名救世大悲
<lb ed="X" n="0368c06"/><lb ed="R072" n="0004b15"/>者卽能覺他之意所謂自覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0368c0601" n="0368c0601"/><anchor xml:id="beg0368c0601" n="0368c0601"/>己<anchor xml:id="end0368c0601"/>圓能覺他者故名
<lb ed="X" n="0368c07"/><lb ed="R072" n="0004b16"/>曰佛雖能自覺覺他皆屬智用故卽從用歸至於
<lb ed="X" n="0368c08"/><lb ed="R072" n="0004b17"/>體故曰及彼身體相旣名以智攝歸于體而又名
<lb ed="X" n="0368c09"/><lb ed="R072" n="0004b18"/>及彼身者以顯智性卽色故也且證根本智卽是
<lb ed="X" n="0368c10"/><lb ed="R072" n="0005a01"/>證自受用身復起後得之智卽是現三類化身耳
<lb ed="X" n="0368c11"/><lb ed="R072" n="0005a02"/>故云及彼身也然據論文卽分三身最勝業等二
<lb ed="X" n="0368c12"/><lb ed="R072" n="0005a03"/>句卽報身也如文云智性卽色故隨心能示十方
<lb ed="X" n="0368c13"/><lb ed="R072" n="0005a04"/>世界無量菩薩無量報身各各差別皆無分齊而
<lb ed="X" n="0368c14"/><lb ed="R072" n="0005a05"/>不相妨卽如舊註以徧知爲意業淸淨意卽七識
<lb ed="X" n="0368c15"/><lb ed="R072" n="0005a06"/>也旣云淸淨卽轉爲平等性智然平等性智所現
<lb ed="X" n="0368c16"/><lb ed="R072" n="0005a07"/>之身亦報身也固知以徧知色無礙名報身矣救
<lb ed="X" n="0368c17"/><lb ed="R072" n="0005a08"/>世大悲者卽化身也如文云諸佛如來本在因地
<lb ed="X" n="0368c18"/><lb ed="R072" n="0005a09"/>發大慈悲立大誓願盡欲度脫等衆生界亦不限
<lb ed="X" n="0368c19"/><lb ed="R072" n="0005a10"/>劫數盡於未來以對凡夫二乘心所見者名爲應
<lb ed="X" n="0368c20"/><lb ed="R072" n="0005a11"/>身固知以救世大悲名化身也及彼身體相卽法
<lb ed="X" n="0368c21"/><lb ed="R072" n="0005a12"/>身也乃從報化二身歸至法身及彼身者卽上二
<lb ed="X" n="0368c22"/><lb ed="R072" n="0005a13"/>身體相二字卽法身也以報化二身不離法身故
<lb ed="X" n="0368c23"/><lb ed="R072" n="0005a14"/>何以知體相名法身如文云復次眞如自體相者
<lb ed="X" n="0368c24"/><lb ed="R072" n="0005a15"/>從本以來自性滿足一切功德等名爲如來藏亦
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0369a" n="0369a"/>
<lb ed="X" n="0369a01"/><lb ed="R072" n="0005a16"/>名如來法身固知以體相名法身也法身無相而
<lb ed="X" n="0369a02"/><lb ed="R072" n="0005a17"/>又以相名法身者以此法身是色體故也如文云
<lb ed="X" n="0369a03"/><lb ed="R072" n="0005a18"/>以色性卽智故色體無形說名智身以智性卽色
<lb ed="X" n="0369a04"/><lb ed="R072" n="0005b01"/>故說名法身徧一切處法性眞如海二句法寶也
<lb ed="X" n="0369a05"/><lb ed="R072" n="0005b02"/>亦從體相而名法寶以依體故名法性眞如海以
<lb ed="X" n="0369a06"/><lb ed="R072" n="0005b03"/>依相故名無量功德藏如文云一者體大謂一切
<lb ed="X" n="0369a07"/><lb ed="R072" n="0005b04"/>法眞如平等不增減故二者相大謂如來藏具足
<lb ed="X" n="0369a08"/><lb ed="R072" n="0005b05"/>無量性功德故此眞如在有情數中名爲佛性在
<lb ed="X" n="0369a09"/><lb ed="R072" n="0005b06"/>非情數中名爲法性<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a0901" n="0369a0901"/><anchor xml:id="beg0369a0901" n="0369a0901"/>已<anchor xml:id="end0369a0901"/>上佛寶卽佛性也此法寶
<lb ed="X" n="0369a10"/><lb ed="R072" n="0005b07"/>卽法性也故稱法性眞如海眞如具隨緣不變不
<lb ed="X" n="0369a11"/><lb ed="R072" n="0005b08"/>變隨緣二義故喩如海以海隨風生浪而水性不
<lb ed="X" n="0369a12"/><lb ed="R072" n="0005b09"/>失故也且眞如體中雖一法不立不妨具足無量
<lb ed="X" n="0369a13"/><lb ed="R072" n="0005b10"/>稱性功德能攝能持故名爲藏如實脩行等僧寶
<lb ed="X" n="0369a14"/><lb ed="R072" n="0005b11"/>也如實者卽信自心體相內熏而脩及依諸佛所
<lb ed="X" n="0369a15"/><lb ed="R072" n="0005b12"/>說之法而行此指法身菩薩眞實而脩者簡非人
<lb ed="X" n="0369a16"/><lb ed="R072" n="0005b13"/>天小乘諸權位菩薩也<anchor xml:id="nkr_note_add_0369a1601" n="0369a1601"/><anchor xml:id="beg0369a1601" n="0369a1601"/>已<anchor xml:id="end0369a1601"/>上歸敬三寶竟此下爲
<lb ed="X" n="0369a17"/><lb ed="R072" n="0005b14"/>欲令衆生等四句正叙造論之意初二句擧所爲
<lb ed="X" n="0369a18"/><lb ed="R072" n="0005b15"/>機以令離過次二句明所得益堪任佛果然衆生
<lb ed="X" n="0369a19"/><lb ed="R072" n="0005b16"/>根性雖多不出疑而不信者或信而墮邪網者故
<lb ed="X" n="0369a20"/><lb ed="R072" n="0005b17"/>菩薩開示大乘心法多設對治方便使除疑生信
<lb ed="X" n="0369a21"/><lb ed="R072" n="0005b18"/>捨邪從正發起大乘信根安住如來種中庶使慧
<lb ed="X" n="0369a22"/><lb ed="R072" n="0006a01"/>命相續永無斷絕問歸敬者何意先報化而後法
<lb ed="X" n="0369a23"/><lb ed="R072" n="0006a02"/>身也答法身無相難以投敬故先歸有相之身而
<lb ed="X" n="0369a24"/><lb ed="R072" n="0006a03"/>攝歸無相之體且三賢位但見報化二身微觀法
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0369b" n="0369b"/>
<lb ed="X" n="0369b01"/><lb ed="R072" n="0006a04"/>身卽十地雖漸證法身猶未究竟唯見報身色相
<lb ed="X" n="0369b02"/><lb ed="R072" n="0006a05"/>莊嚴故知攝用歸體窮相卽性故先歸敬報化而
<lb ed="X" n="0369b03"/><lb ed="R072" n="0006a06"/>後及法身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b04"/><lb ed="R072" n="0006a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0369b0401">論曰有法能起摩訶衍信根是故應說說有五分云
<lb ed="X" n="0369b05"/><lb ed="R072" n="0006a08"/>何爲五一者因緣分二者立義分三者解釋分四者
<lb ed="X" n="0369b06"/><lb ed="R072" n="0006a09"/>脩行信心分五者勸脩利益分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b07"/><lb ed="R072" n="0006a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0369b0701">此標一論之大旨也有法二字指論所攝一百部
<lb ed="X" n="0369b08"/><lb ed="R072" n="0006a11"/>大乘之敎及本論所詮立義解釋脩行信心三分
<lb ed="X" n="0369b09"/><lb ed="R072" n="0006a12"/>此大乘之敎及本論三分所詮顯者卽衆生眞如
<lb ed="X" n="0369b10"/><lb ed="R072" n="0006a13"/>自性也衆生雖具此心久迷不返菩薩欲令衆生
<lb ed="X" n="0369b11"/><lb ed="R072" n="0006a14"/>圓證此心故以一心法開眞如生滅二門使衆生
<lb ed="X" n="0369b12"/><lb ed="R072" n="0006a15"/>於眞如性中捨生滅因緣起大乘正信能堪能任
<lb ed="X" n="0369b13"/><lb ed="R072" n="0006a16"/>直入如來之地以是之故應說此論說有次序故
<lb ed="X" n="0369b14"/><lb ed="R072" n="0006a17"/>列五分一者因緣分卽如餘經中序分也二者立
<lb ed="X" n="0369b15"/><lb ed="R072" n="0006a18"/>義分三者解釋分四者脩行信心分卽如餘經中
<lb ed="X" n="0369b16"/><lb ed="R072" n="0006b01"/>正宗分也五者勸脩利益分卽如餘經中流通分
<lb ed="X" n="0369b17"/><lb ed="R072" n="0006b02"/>也然此五分旨義下文詳釋茲不繁註。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b18"/><lb ed="R072" n="0006b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0369b1801">初說因緣分問曰有何因緣而造此論答曰是因緣
<lb ed="X" n="0369b19"/><lb ed="R072" n="0006b04"/>有八種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369b20"/><lb ed="R072" n="0006b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0369b2001">此正釋一者因緣分乃本論發起之由也前頌爲
<lb ed="X" n="0369b21"/><lb ed="R072" n="0006b06"/>欲令衆生除疑捨邪執起大乘正信佛種不斷故
<lb ed="X" n="0369b22"/><lb ed="R072" n="0006b07"/>未曾指出爲何等衆生以何等法斷除疑網以何
<lb ed="X" n="0369b23"/><lb ed="R072" n="0006b08"/>觀門對治邪執解釋何義以起正信云何相續令
<lb ed="X" n="0369b24"/><lb ed="R072" n="0006b09"/>佛種不斷故此假設問意答出八種因緣詳明前
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0369c" n="0369c"/>
<lb ed="X" n="0369c01"/><lb ed="R072" n="0006b10"/>旨八種之義下文自釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369c02"/><lb ed="R072" n="0006b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0369c0201">云何爲八一者因緣總相所謂爲令衆生離一切苦
<lb ed="X" n="0369c03"/><lb ed="R072" n="0006b12"/>得究竟樂非求世間名利恭敬故二者爲欲解釋如
<lb ed="X" n="0369c04"/><lb ed="R072" n="0006b13"/>來根本之義令諸衆生正解不謬故三者爲令善根
<lb ed="X" n="0369c05"/><lb ed="R072" n="0006b14"/>成熟衆生於摩訶衍法堪任不退信故四者爲令善
<lb ed="X" n="0369c06"/><lb ed="R072" n="0006b15"/>根微少衆生脩習信心故五者爲示方便消惡業障
<lb ed="X" n="0369c07"/><lb ed="R072" n="0006b16"/>善護其心遠離癡慢出邪網故六者爲示脩習止觀
<lb ed="X" n="0369c08"/><lb ed="R072" n="0006b17"/>對治凡夫二乘心過故七者爲示專念方便生于佛
<lb ed="X" n="0369c09"/><lb ed="R072" n="0006b18"/>前必定不退信心故八者爲示利益勸脩行故有如
<lb ed="X" n="0369c10"/><lb ed="R072" n="0007a01"/>是等因緣所以造論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0369c11"/><lb ed="R072" n="0007a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0369c1101">總相者總出造論爲衆生之意一切苦者不過由
<lb ed="X" n="0369c12"/><lb ed="R072" n="0007a03"/>二障苦因能招二死苦果因煩惱障續分段生死
<lb ed="X" n="0369c13"/><lb ed="R072" n="0007a04"/>感業繫苦相因所知障續變易生死與微苦相應
<lb ed="X" n="0369c14"/><lb ed="R072" n="0007a05"/>究竟樂者亦有二義一者無上菩提覺法樂二者
<lb ed="X" n="0369c15"/><lb ed="R072" n="0007a06"/>無上涅槃寂滅樂衆生由煩惱障故不得無上涅
<lb ed="X" n="0369c16"/><lb ed="R072" n="0007a07"/>槃寂滅之樂由所知障故不得無上菩提覺法之
<lb ed="X" n="0369c17"/><lb ed="R072" n="0007a08"/>樂菩薩愍此衆生廣攝敎乘開示方便使衆生離
<lb ed="X" n="0369c18"/><lb ed="R072" n="0007a09"/>煩惱所知之苦得涅槃菩提之樂雖普利有情得
<lb ed="X" n="0369c19"/><lb ed="R072" n="0007a10"/>究竟樂自亦不居度生之相故云不取世間名利
<lb ed="X" n="0369c20"/><lb ed="R072" n="0007a11"/>恭敬故然令衆生離苦得樂必欲解釋如來根本
<lb ed="X" n="0369c21"/><lb ed="R072" n="0007a12"/>之義如來根本卽眞如自性也今欲釋明爲令衆
<lb ed="X" n="0369c22"/><lb ed="R072" n="0007a13"/>生深信自性眞如直入如來果覺至使不墮二乘
<lb ed="X" n="0369c23"/><lb ed="R072" n="0007a14"/>外道故云令諸衆生正解不謬故此欲釋如來根
<lb ed="X" n="0369c24"/><lb ed="R072" n="0007a15"/>本之義正爲立義解釋二分之緣起也三者爲令
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0370a" n="0370a"/>
<lb ed="X" n="0370a01"/><lb ed="R072" n="0007a16"/>善根成熟衆生堪任不退四者爲令善根微少衆
<lb ed="X" n="0370a02"/><lb ed="R072" n="0007a17"/>生脩習信心總承上令諸衆生正解不謬之意善
<lb ed="X" n="0370a03"/><lb ed="R072" n="0007a18"/>根成熟者<anchor xml:id="nkr_note_add_0370a0301" n="0370a0301"/><anchor xml:id="beg0370a0301" n="0370a0301"/>已<anchor xml:id="end0370a0301"/>經一萬劫十信滿足進入十住正定
<lb ed="X" n="0370a04"/><lb ed="R072" n="0007b01"/>趣中使前信心堪任不退善根微少者未經一萬
<lb ed="X" n="0370a05"/><lb ed="R072" n="0007b02"/>劫正信未圓令進脩習以滿十信故云脩習信心
<lb ed="X" n="0370a06"/><lb ed="R072" n="0007b03"/>此二種義正爲分別發趣道相之緣起也五者下
<lb ed="X" n="0370a07"/><lb ed="R072" n="0007b04"/>總爲善根微少脩習信心而設也善根微少者總
<lb ed="X" n="0370a08"/><lb ed="R072" n="0007b05"/>因夙習障重深染邪見故先以方便禮拜懺悔消
<lb ed="X" n="0370a09"/><lb ed="R072" n="0007b06"/>惡業障由障輕故善護其心內離癡慢外出邪網
<lb ed="X" n="0370a10"/><lb ed="R072" n="0007b07"/>次示止義以除凡夫著有之過示觀義以對二乘
<lb ed="X" n="0370a11"/><lb ed="R072" n="0007b08"/>躭空之過旣超凡小外道始成正信恐有怯不現
<lb ed="X" n="0370a12"/><lb ed="R072" n="0007b09"/>前見佛難習止觀復示念佛法門令此衆生隨願
<lb ed="X" n="0370a13"/><lb ed="R072" n="0007b10"/>往生以至不退信心也此三種義正爲脩習信心
<lb ed="X" n="0370a14"/><lb ed="R072" n="0007b11"/>分之緣起也八者示利益勸脩正爲勸脩利益分
<lb ed="X" n="0370a15"/><lb ed="R072" n="0007b12"/>之緣起也如彼文中廣擧損益勸令脩捨總爲<g ref="#CB15081">䇿</g>
<lb ed="X" n="0370a16"/><lb ed="R072" n="0007b13"/>成脩前諸行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370a17"/><lb ed="R072" n="0007b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0370a1701">問曰脩多羅中具有此法何須重說答曰脩多羅中
<lb ed="X" n="0370a18"/><lb ed="R072" n="0007b15"/>雖有此法以衆生根行不等受解緣別所謂如來在
<lb ed="X" n="0370a19"/><lb ed="R072" n="0007b16"/>世衆生利根能說之人色心業勝圓音一演異類等
<lb ed="X" n="0370a20"/><lb ed="R072" n="0007b17"/>解則不須論若如來滅後或有衆生能以自力廣聞
<lb ed="X" n="0370a21"/><lb ed="R072" n="0007b18"/>而取解者或有衆生亦以自力少聞而多解者或有
<lb ed="X" n="0370a22"/><lb ed="R072" n="0008a01"/>衆生無自心力因於廣論而得解者自有衆生復以
<lb ed="X" n="0370a23"/><lb ed="R072" n="0008a02"/>廣論文多爲煩心樂總持少文而攝多義能取解者
<lb ed="X" n="0370a24"/><lb ed="R072" n="0008a03"/>如是此論爲欲總攝如來廣大深法無邊義故應說
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0370b" n="0370b"/>
<lb ed="X" n="0370b01"/><lb ed="R072" n="0008a04"/>此論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370b02"/><lb ed="R072" n="0008a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0370b0201">設此一問正顯爲令衆生離苦得樂非求世間名
<lb ed="X" n="0370b03"/><lb ed="R072" n="0008a06"/>利恭敬故此問答中如文可解但答辭中文分三
<lb ed="X" n="0370b04"/><lb ed="R072" n="0008a07"/>意從脩多羅雖有此法下略答要造論之意所謂
<lb ed="X" n="0370b05"/><lb ed="R072" n="0008a08"/>如來在世下明不須造論以能被之人色心業勝
<lb ed="X" n="0370b06"/><lb ed="R072" n="0008a09"/>所被之機利根深解然色心業勝圓音一演卽三
<lb ed="X" n="0370b07"/><lb ed="R072" n="0008a10"/>輪也色卽色相輪心卽作意輪圓音卽音聲輪也
<lb ed="X" n="0370b08"/><lb ed="R072" n="0008a11"/>若如來滅後下正釋前衆生根行不等受解緣別
<lb ed="X" n="0370b09"/><lb ed="R072" n="0008a12"/>所以要造論也造論之意雖廣攝衆生約機敎相
<lb ed="X" n="0370b10"/><lb ed="R072" n="0008a13"/>扣受化益弘重在心要少文而攝多義者故云總
<lb ed="X" n="0370b11"/><lb ed="R072" n="0008a14"/>攝如來廣大深法無邊義故應造此論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370b12"/><lb ed="R072" n="0008a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0370b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0370b1201" n="0370b1201"/><anchor xml:id="beg0370b1201" n="0370b1201"/>已<anchor xml:id="end0370b1201"/>說因緣分次說立義分摩訶衍者總說有二種云
<lb ed="X" n="0370b13"/><lb ed="R072" n="0008a16"/>何爲二一者法二者義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370b14"/><lb ed="R072" n="0008a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0370b1401">因緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0370b1401" n="0370b1401"/><anchor xml:id="beg0370b1401" n="0370b1401"/>已<anchor xml:id="end0370b1401"/>說則序分竟矣今說立義正明正宗之旨
<lb ed="X" n="0370b15"/><lb ed="R072" n="0008a18"/>立義者卽立因緣分中如來根本之義根本之義
<lb ed="X" n="0370b16"/><lb ed="R072" n="0008b01"/>卽名摩訶衍此摩訶衍有無量義今就心要少文
<lb ed="X" n="0370b17"/><lb ed="R072" n="0008b02"/>而攝多義者總攝無量之義說有二種所謂一者
<lb ed="X" n="0370b18"/><lb ed="R072" n="0008b03"/>法二者義法義之旨下文自釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370b19"/><lb ed="R072" n="0008b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0370b1901">所言法者謂衆生心是心則攝一切世間出世間法
<lb ed="X" n="0370b20"/><lb ed="R072" n="0008b05"/>依於此心顯示摩訶衍義何以故是心眞如相卽示
<lb ed="X" n="0370b21"/><lb ed="R072" n="0008b06"/>摩訶衍體故是心生滅因緣相能示摩訶衍自體相
<lb ed="X" n="0370b22"/><lb ed="R072" n="0008b07"/>用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370b23"/><lb ed="R072" n="0008b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0370b2301">法卽衆生心者以顯卽法卽心也故自釋曰是心
<lb ed="X" n="0370b24"/><lb ed="R072" n="0008b09"/>則攝一切世間出世間法世間卽六凡依正之法
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0370c" n="0370c"/>
<lb ed="X" n="0370c01"/><lb ed="R072" n="0008b10"/>出世間卽四聖智理之法誠謂一切因果世界微
<lb ed="X" n="0370c02"/><lb ed="R072" n="0008b11"/>塵因心成體也以此妙心體相無礙染淨同依隨
<lb ed="X" n="0370c03"/><lb ed="R072" n="0008b12"/>流返流惟轉此心是故若隨染成於不覺則攝世
<lb ed="X" n="0370c04"/><lb ed="R072" n="0008b13"/>間之法若隨返流之始覺及不變之本覺則攝出
<lb ed="X" n="0370c05"/><lb ed="R072" n="0008b14"/>世間之法雖明此心攝盡世出世法猶借生滅門
<lb ed="X" n="0370c06"/><lb ed="R072" n="0008b15"/>顯未極一心之妙故下卽示三大之義以盡其蘊
<lb ed="X" n="0370c07"/><lb ed="R072" n="0008b16"/>以顯卽心之體眞妙淨性了無一法但相用中則
<lb ed="X" n="0370c08"/><lb ed="R072" n="0008b17"/>攝一切法耳依於此心者以明心外無義也此心
<lb ed="X" n="0370c09"/><lb ed="R072" n="0008b18"/>具空與不空不變隨緣之義若約眞空不變之體
<lb ed="X" n="0370c10"/><lb ed="R072" n="0009a01"/>凡聖不立因果雙泯故曰是心眞如相卽示摩訶
<lb ed="X" n="0370c11"/><lb ed="R072" n="0009a02"/>衍體故如楞嚴云本覺明心先非水火若約不空
<lb ed="X" n="0370c12"/><lb ed="R072" n="0009a03"/>隨緣之用凡聖皆現因果互存故曰是心生滅因
<lb ed="X" n="0370c13"/><lb ed="R072" n="0009a04"/>緣相能示摩訶衍自體相用故如楞嚴云汝以空
<lb ed="X" n="0370c14"/><lb ed="R072" n="0009a05"/>明則有空現若俱發明則有俱現然眞如相是不
<lb ed="X" n="0370c15"/><lb ed="R072" n="0009a06"/>起門不起不因起門而立故獨言體生滅因緣是
<lb ed="X" n="0370c16"/><lb ed="R072" n="0009a07"/>起動門不離不起門而起動起含不起故名自體
<lb ed="X" n="0370c17"/><lb ed="R072" n="0009a08"/>相用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370c18"/><lb ed="R072" n="0009a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0370c1801">所言義者則有三種云何爲三一者體大謂一切法
<lb ed="X" n="0370c19"/><lb ed="R072" n="0009a10"/>眞如平等不增減故二者相大謂如來藏具足無量
<lb ed="X" n="0370c20"/><lb ed="R072" n="0009a11"/>性功德故三者用大能生一切世間出世間善因果
<lb ed="X" n="0370c21"/><lb ed="R072" n="0009a12"/>故一切諸佛本所乘故一切菩薩皆乘此法到如來
<lb ed="X" n="0370c22"/><lb ed="R072" n="0009a13"/>地故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0370c23"/><lb ed="R072" n="0009a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0370c2301">上雖顯示自體相用此正釋其義也一者體大以
<lb ed="X" n="0370c24"/><lb ed="R072" n="0009a15"/>此心體能爲凡聖之依雖一法不立非落斷空乃
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0371a" n="0371a"/>
<lb ed="X" n="0371a01"/><lb ed="R072" n="0009a16"/>如是空義以一切法無有可遣悉皆眞故亦無可
<lb ed="X" n="0371a02"/><lb ed="R072" n="0009a17"/>立皆同如故故云一切法卽是眞如旣諸法卽如
<lb ed="X" n="0371a03"/><lb ed="R072" n="0009a18"/>心色不二能所雙消故云平等不增減故二者相
<lb ed="X" n="0371a04"/><lb ed="R072" n="0009b01"/>大顯此心相能現凡聖染淨之法雖萬法皆現不
<lb ed="X" n="0371a05"/><lb ed="R072" n="0009b02"/>落於有乃如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0371001" n="0371001"/>寔不空之義以一切功德依心而住
<lb ed="X" n="0371a06"/><lb ed="R072" n="0009b03"/>故云如來藏全體卽心故名性功德三者用大顯
<lb ed="X" n="0371a07"/><lb ed="R072" n="0009b04"/>此心用能成凡聖因果之法稱此用大現報化二
<lb ed="X" n="0371a08"/><lb ed="R072" n="0009b05"/>身成熟有情善根故云能生一切世間出世間善
<lb ed="X" n="0371a09"/><lb ed="R072" n="0009b06"/>因果故世間善卽人天小乘因果法也出世間善
<lb ed="X" n="0371a10"/><lb ed="R072" n="0009b07"/>卽三賢行解十聖智理幷如來後得智之善也不
<lb ed="X" n="0371a11"/><lb ed="R072" n="0009b08"/>善之法雖不離心以違眞故非其用也<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1101" n="0371a1101"/><anchor xml:id="beg0371a1101" n="0371a1101"/>已<anchor xml:id="end0371a1101"/>上法義
<lb ed="X" n="0371a12"/><lb ed="R072" n="0009b09"/>皆名心性之大此下正顯乘義乘者具從因至果
<lb ed="X" n="0371a13"/><lb ed="R072" n="0009b10"/>從果向因二義謂果人<anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1301" n="0371a1301"/><anchor xml:id="beg0371a1301" n="0371a1301"/>已<anchor xml:id="end0371a1301"/>乘眞如體相而證法身
<lb ed="X" n="0371a14"/><lb ed="R072" n="0009b11"/>復乘眞如之用現報化二身廣利有情故云一切
<lb ed="X" n="0371a15"/><lb ed="R072" n="0009b12"/>諸佛本所乘故因人亦乘眞如體相爲內因熏習
<lb ed="X" n="0371a16"/><lb ed="R072" n="0009b13"/>漸證法身復乘眞如之用爲外緣脩持以覺有情
<lb ed="X" n="0371a17"/><lb ed="R072" n="0009b14"/>故云一切菩薩皆乘此法到如來地故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371a18"/><lb ed="R072" n="0009b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0371a1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0371a1801" n="0371a1801"/><anchor xml:id="beg0371a1801" n="0371a1801"/>已<anchor xml:id="end0371a1801"/>說立義分次說解釋分解釋有三種云何爲三一
<lb ed="X" n="0371a19"/><lb ed="R072" n="0009b16"/>者顯示正義二者對治邪執三者分別發趣道相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371a20"/><lb ed="R072" n="0009b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0371a2001">上立義分中總標如來根本之義此正解釋也一
<lb ed="X" n="0371a21"/><lb ed="R072" n="0009b18"/>切衆生不能得成無上菩提乃至別成小乘外道
<lb ed="X" n="0371a22"/><lb ed="R072" n="0010a01"/>者皆由眞妄不分妄執難除所以錯亂脩習不成
<lb ed="X" n="0371a23"/><lb ed="R072" n="0010a02"/>聖果故此解釋三種正路令脩行者先明正義以
<lb ed="X" n="0371a24"/><lb ed="R072" n="0010a03"/>辨眞如生滅二門次治邪執以除我法二見至於
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0371b" n="0371b"/>
<lb ed="X" n="0371b01"/><lb ed="R072" n="0010a04"/>分別發心之始趨向之終以明位次發心脩進依
<lb ed="X" n="0371b02"/><lb ed="R072" n="0010a05"/>此三義庶使不遭岐徑直入如來果海也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371b03"/><lb ed="R072" n="0010a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0371b0301">顯示正義者依一心法有二種門云何爲二一者心
<lb ed="X" n="0371b04"/><lb ed="R072" n="0010a07"/>眞如門二者心生滅門是二種門皆各總攝一切法
<lb ed="X" n="0371b05"/><lb ed="R072" n="0010a08"/>此義云何以是二門不相離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371b06"/><lb ed="R072" n="0010a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0371b0601">依一心法具眞如生滅二門者正釋前是心則攝
<lb ed="X" n="0371b07"/><lb ed="R072" n="0010a10"/>一切世間出世間法依於此心顯示摩訶衍義心
<lb ed="X" n="0371b08"/><lb ed="R072" n="0010a11"/>眞如門者卽解是心眞如相卽示摩訶衍體故心
<lb ed="X" n="0371b09"/><lb ed="R072" n="0010a12"/>生滅門者卽釋是心生滅因緣相能示摩訶衍自
<lb ed="X" n="0371b10"/><lb ed="R072" n="0010a13"/>體相用故眞如生滅皆言門者以一心上具通攝
<lb ed="X" n="0371b11"/><lb ed="R072" n="0010a14"/>出入二義通攝義者以眞無別體卽妄之體而名
<lb ed="X" n="0371b12"/><lb ed="R072" n="0010a15"/>眞故云幻妄稱相其性眞爲妙覺明體妄無別用
<lb ed="X" n="0371b13"/><lb ed="R072" n="0010a16"/>全智之用而名妄故云妙覺明心旣稱爲妄云何
<lb ed="X" n="0371b14"/><lb ed="R072" n="0010a17"/>有因出入義者衆生迷時出眞如門入生滅門故
<lb ed="X" n="0371b15"/><lb ed="R072" n="0010a18"/>云背覺合塵悟時出生滅門入眞如門故云滅塵
<lb ed="X" n="0371b16"/><lb ed="R072" n="0010b01"/>合覺此二門皆各攝一切法者以其二門不相離
<lb ed="X" n="0371b17"/><lb ed="R072" n="0010b02"/>故以眞如門是染淨通相通相之外無別染淨故
<lb ed="X" n="0371b18"/><lb ed="R072" n="0010b03"/>得總攝一切諸法生滅門者別顯染淨染淨之法
<lb ed="X" n="0371b19"/><lb ed="R072" n="0010b04"/>無所不該故亦總攝一切諸法一切法者卽十八
<lb ed="X" n="0371b20"/><lb ed="R072" n="0010b05"/>界法也此十八界法在眞如門攝一相一味俱名
<lb ed="X" n="0371b21"/><lb ed="R072" n="0010b06"/>眞空以根性塵性周徧法界故在生門攝名三細
<lb ed="X" n="0371b22"/><lb ed="R072" n="0010b07"/>六麤在滅門攝名智淨相及不思議相雖有染淨
<lb ed="X" n="0371b23"/><lb ed="R072" n="0010b08"/>之別總不出依一心而立如楞嚴云殊不能知生
<lb ed="X" n="0371b24"/><lb ed="R072" n="0010b09"/>滅去來本如來藏常住妙明不動周圓妙眞如性
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0371c" n="0371c"/>
<lb ed="X" n="0371c01"/><lb ed="R072" n="0010b10"/>則知二門不相離故各攝一切法明矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371c02"/><lb ed="R072" n="0010b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0371c0201">心眞如者卽是一法界大總相法門體所謂心性不
<lb ed="X" n="0371c03"/><lb ed="R072" n="0010b12"/>生不滅一切諸法唯依妄念而有差別若離心念則
<lb ed="X" n="0371c04"/><lb ed="R072" n="0010b13"/>無一切境界之相是故一切法從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0371c0401" n="0371c0401"/><anchor xml:id="beg0371c0401" n="0371c0401"/>已<anchor xml:id="end0371c0401"/>來離言說相
<lb ed="X" n="0371c05"/><lb ed="R072" n="0010b14"/>離名字相離心緣相畢竟平等無有變異不可破壞
<lb ed="X" n="0371c06"/><lb ed="R072" n="0010b15"/>唯是一心故名眞如以一切言說假名無寔但隨妄
<lb ed="X" n="0371c07"/><lb ed="R072" n="0010b16"/>念不可得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0371c08"/><lb ed="R072" n="0010b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0371c0801">此正釋眞如門也以眞如性中心色互融空有平
<lb ed="X" n="0371c09"/><lb ed="R072" n="0010b18"/>等故謂一法界理事圓攝染淨通依故謂大總相
<lb ed="X" n="0371c10"/><lb ed="R072" n="0011a01"/>法門體據中邊論云法界者聖法因義故也謂依
<lb ed="X" n="0371c11"/><lb ed="R072" n="0011a02"/>生聖法故云法界大總相者謂總一切法持無量
<lb ed="X" n="0371c12"/><lb ed="R072" n="0011a03"/>義也法門者聖智通遊之謂也體者以爲一切法
<lb ed="X" n="0371c13"/><lb ed="R072" n="0011a04"/>之依也總謂眞如自性爲淨法之因諸聖共止之
<lb ed="X" n="0371c14"/><lb ed="R072" n="0011a05"/>域也如圓覺云有大陀羅尼門名爲圓覺流出一
<lb ed="X" n="0371c15"/><lb ed="R072" n="0011a06"/>切淸淨眞如菩提涅槃及波羅蜜敎授菩薩所謂
<lb ed="X" n="0371c16"/><lb ed="R072" n="0011a07"/>心性不生不滅者復釋一法界大總相之意若有
<lb ed="X" n="0371c17"/><lb ed="R072" n="0011a08"/>生滅則有住異之別寧得爲一爲大由心性本淨
<lb ed="X" n="0371c18"/><lb ed="R072" n="0011a09"/>隨妄不生約治不滅世間不破出世間不盡故謂
<lb ed="X" n="0371c19"/><lb ed="R072" n="0011a10"/>一法界大總相也謂一切諸法下返顯心性本無
<lb ed="X" n="0371c20"/><lb ed="R072" n="0011a11"/>生滅以一切法唯依妄念而有差別固知眞性無
<lb ed="X" n="0371c21"/><lb ed="R072" n="0011a12"/>生唯妄而現若離妄念則法自如所謂諸法本閒
<lb ed="X" n="0371c22"/><lb ed="R072" n="0011a13"/>而人自閙若離病眼空不生花是故下結顯心性
<lb ed="X" n="0371c23"/><lb ed="R072" n="0011a14"/>本淨離諸名相也然名字言說相卽上一切法也
<lb ed="X" n="0371c24"/><lb ed="R072" n="0011a15"/>心緣相卽上唯依妄念也以一切法唯依妄念而
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0372a" n="0372a"/>
<lb ed="X" n="0372a01"/><lb ed="R072" n="0011a16"/>有差別眞如性中了不可得是故皆離旣離名字
<lb ed="X" n="0372a02"/><lb ed="R072" n="0011a17"/>言說差別之相故云平等離心緣生滅之相故云
<lb ed="X" n="0372a03"/><lb ed="R072" n="0011a18"/>無有變易破壞三相旣離差別亦遣純一眞精如
<lb ed="X" n="0372a04"/><lb ed="R072" n="0011b01"/>寔覺性故云唯是一心故名眞如前文所謂一法
<lb ed="X" n="0372a05"/><lb ed="R072" n="0011b02"/>界大總相法門體心性不生不滅於此見矣以一
<lb ed="X" n="0372a06"/><lb ed="R072" n="0011b03"/>切言說下釋明離此三相之意以言說名字皆無
<lb ed="X" n="0372a07"/><lb ed="R072" n="0011b04"/>是體但隨妄念心緣而立妄亦無體了不可得所
<lb ed="X" n="0372a08"/><lb ed="R072" n="0011b05"/>以眞如體中悉皆離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372a09"/><lb ed="R072" n="0011b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0372a0901">言眞如者亦無有相謂言說之極因言遣言此眞如
<lb ed="X" n="0372a10"/><lb ed="R072" n="0011b07"/>體無有可遣以一切法悉皆眞故亦無可立以一切
<lb ed="X" n="0372a11"/><lb ed="R072" n="0011b08"/>法皆同如故當知一切法不可說不可念故名爲眞
<lb ed="X" n="0372a12"/><lb ed="R072" n="0011b09"/>如。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372a13"/><lb ed="R072" n="0011b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0372a1301">因上言離名字言說等相以顯眞如無相至此復
<lb ed="X" n="0372a14"/><lb ed="R072" n="0011b11"/>釋云言眞如者亦無有相以言妄顯眞似有眞如
<lb ed="X" n="0372a15"/><lb ed="R072" n="0011b12"/>名言若離於妄眞亦不存雖言說之極因言遣言
<lb ed="X" n="0372a16"/><lb ed="R072" n="0011b13"/>故眞如之名言亦遣而眞如之體卓然獨存故云
<lb ed="X" n="0372a17"/><lb ed="R072" n="0011b14"/>此眞如體無有可遣以一切法悉皆眞故法旣卽
<lb ed="X" n="0372a18"/><lb ed="R072" n="0011b15"/>眞故無可遣也雖一切法皆不可遣亦無一法以
<lb ed="X" n="0372a19"/><lb ed="R072" n="0011b16"/>當情量故曰亦無可立以一切法皆同如故法旣
<lb ed="X" n="0372a20"/><lb ed="R072" n="0011b17"/>本如故無可立也然不可遣不落于斷亦不可立
<lb ed="X" n="0372a21"/><lb ed="R072" n="0011b18"/>不墮於常斷常旣離始名眞如當知一切法下總
<lb ed="X" n="0372a22"/><lb ed="R072" n="0012a01"/>結成上義也意謂眞如無相名言俱遣諸法本如
<lb ed="X" n="0372a23"/><lb ed="R072" n="0012a02"/>了無情量欲令學大乘者通達斯義故曰當知一
<lb ed="X" n="0372a24"/><lb ed="R072" n="0012a03"/>切法不可說不可念故名爲眞如不可說者卽令
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0372b" n="0372b"/>
<lb ed="X" n="0372b01"/><lb ed="R072" n="0012a04"/>離名字言說之相不可念者卽令離心緣相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372b02"/><lb ed="R072" n="0012a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0372b0201">問曰若如是義者諸衆生等云何隨順而能得入答
<lb ed="X" n="0372b03"/><lb ed="R072" n="0012a06"/>曰若知一切法雖說無有能說可說雖念亦無能念
<lb ed="X" n="0372b04"/><lb ed="R072" n="0012a07"/>可念是名隨順若離於念名爲得入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372b05"/><lb ed="R072" n="0012a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0372b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0372b0501" n="0372b0501"/><anchor xml:id="beg0372b0501" n="0372b0501"/>已<anchor xml:id="end0372b0501"/>上釋明如來根本之義此一問答正令衆生正
<lb ed="X" n="0372b06"/><lb ed="R072" n="0012a09"/>解不謬故若如是義者指上眞如心性離言說等
<lb ed="X" n="0372b07"/><lb ed="R072" n="0012a10"/>相乃至一切法不可說不可念故名爲眞如意謂
<lb ed="X" n="0372b08"/><lb ed="R072" n="0012a11"/>如此之義云何而能隨順得入隨順者方便觀也
<lb ed="X" n="0372b09"/><lb ed="R072" n="0012a12"/>得入者正觀也眞如旣離言說心念當以離言說
<lb ed="X" n="0372b10"/><lb ed="R072" n="0012a13"/>處會絕妄念處入故曰雖說無有能說可說雖念
<lb ed="X" n="0372b11"/><lb ed="R072" n="0012a14"/>亦無能念可念是名隨順旣無能所言說則隨眞
<lb ed="X" n="0372b12"/><lb ed="R072" n="0012a15"/>如一切法不可說故旣無能所念相則順眞如一
<lb ed="X" n="0372b13"/><lb ed="R072" n="0012a16"/>切法不可念故雖不住能說所說能念所念猶是
<lb ed="X" n="0372b14"/><lb ed="R072" n="0012a17"/>方便觀智心念未空<anchor xml:id="nkr_note_add_0372b1401" n="0372b1401"/><anchor xml:id="beg0372b1401" n="0372b1401"/>但<anchor xml:id="end0372b1401"/>名隨順必以正觀當前念
<lb ed="X" n="0372b15"/><lb ed="R072" n="0012a18"/>相自離始能得入眞如性中故云若離於念名爲
<lb ed="X" n="0372b16"/><lb ed="R072" n="0012b01"/>得入離念得入之旨盡在下文覺義中顯。</p><p xml:id="pX45p0372b1617" cb:place="inline">問此
<lb ed="X" n="0372b17"/><lb ed="R072" n="0012b02"/>明眞如自性何故言一切法離言說等相答以明
<lb ed="X" n="0372b18"/><lb ed="R072" n="0012b03"/>如來根本之義顯性相不殊之旨也小乘觀智以
<lb ed="X" n="0372b19"/><lb ed="R072" n="0012b04"/>性外有相相外有性此大乘法門卽性卽相卽相
<lb ed="X" n="0372b20"/><lb ed="R072" n="0012b05"/>卽性本無二體如法華云是法住法位世間相常
<lb ed="X" n="0372b21"/><lb ed="R072" n="0012b06"/>住若以相外求性是撥波覔水離響索聲也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372b22"/><lb ed="R072" n="0012b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0372b2201">復次眞如者依言說分別有二種義云何爲二一者
<lb ed="X" n="0372b23"/><lb ed="R072" n="0012b08"/>如實空以能究竟顯實故二者如實不空以有自體
<lb ed="X" n="0372b24"/><lb ed="R072" n="0012b09"/>具足無漏性功德故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0372c" n="0372c"/>
<lb ed="X" n="0372c01"/><lb ed="R072" n="0012b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0372c0101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0372c0101" n="0372c0101"/><anchor xml:id="beg0372c0101" n="0372c0101"/>已<anchor xml:id="end0372c0101"/>上離言說等相以顯眞如之體此依言說分別
<lb ed="X" n="0372c02"/><lb ed="R072" n="0012b11"/>以明眞如之義但爲依言生解不可隨言執取也
<lb ed="X" n="0372c03"/><lb ed="R072" n="0012b12"/>義有二種卽上自體相用也卽體而名如實空卽
<lb ed="X" n="0372c04"/><lb ed="R072" n="0012b13"/>相用而名如實不空亦承上不可遣不可立而有
<lb ed="X" n="0372c05"/><lb ed="R072" n="0012b14"/>此二種之義旣不可立卽如實空義不可遣卽如
<lb ed="X" n="0372c06"/><lb ed="R072" n="0012b15"/>實不空義空名如實者以能究竟諸法皆是眞空
<lb ed="X" n="0372c07"/><lb ed="R072" n="0012b16"/>實相非同妄性無體也名如實不空者以一切淨
<lb ed="X" n="0372c08"/><lb ed="R072" n="0012b17"/>法雖同體空寂不妨成辦無量性功德故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372c09"/><lb ed="R072" n="0012b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0372c0901">所言空者從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0372c0901" n="0372c0901"/><anchor xml:id="beg0372c0901" n="0372c0901"/>已<anchor xml:id="end0372c0901"/>來一切染法不相應故謂離一切
<lb ed="X" n="0372c10"/><lb ed="R072" n="0013a01"/>法差別之相以無虗妄心念故當知眞如自性非有
<lb ed="X" n="0372c11"/><lb ed="R072" n="0013a02"/>相非無相非非有相非非無相非有無俱相非一相
<lb ed="X" n="0372c12"/><lb ed="R072" n="0013a03"/>非異相非非一相非非異相非一異俱相乃至總說
<lb ed="X" n="0372c13"/><lb ed="R072" n="0013a04"/>依一切衆生以有妄心念念分別皆不相應故說爲
<lb ed="X" n="0372c14"/><lb ed="R072" n="0013a05"/>空若離妄心實無可空故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0372c15"/><lb ed="R072" n="0013a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0372c1501">所言空者明眞如體中離一切相也以從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0372c1501" n="0372c1501"/><anchor xml:id="beg0372c1501" n="0372c1501"/>已<anchor xml:id="end0372c1501"/>來
<lb ed="X" n="0372c16"/><lb ed="R072" n="0013a07"/>自性淸淨與一切染法體不相循一切染法唯依
<lb ed="X" n="0372c17"/><lb ed="R072" n="0013a08"/>妄念而有此眞空體中絕無妄念故一切差別之
<lb ed="X" n="0372c18"/><lb ed="R072" n="0013a09"/>相悉皆離故當知下詳明離一切法差別之相乃
<lb ed="X" n="0372c19"/><lb ed="R072" n="0013a10"/>至總說下正顯以無虗妄心念然一切法差別之
<lb ed="X" n="0372c20"/><lb ed="R072" n="0013a11"/>相不出有無一異卽外道之所執也以有妄心念
<lb ed="X" n="0372c21"/><lb ed="R072" n="0013a12"/>念分別乃凡夫以爲自性卽小乘不能淨也此如
<lb ed="X" n="0372c22"/><lb ed="R072" n="0013a13"/>實理中超諸凡外幷小乘法唯眞無妄是故皆非
<lb ed="X" n="0372c23"/><lb ed="R072" n="0013a14"/>總顯眞空體中離心意意識絕凡聖伎倆也若離
<lb ed="X" n="0372c24"/><lb ed="R072" n="0013a15"/>妄心下正釋如實之義以顯空諸所有而眞空之
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0373a" n="0373a"/>
<lb ed="X" n="0373a01"/><lb ed="R072" n="0013a16"/>體實不空也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373a02"/><lb ed="R072" n="0013a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0373a0201">所言不空者<anchor xml:id="nkr_note_add_0373a0201" n="0373a0201"/><anchor xml:id="beg0373a0201" n="0373a0201"/>已<anchor xml:id="end0373a0201"/>顯法體空無妄故卽是眞心常恒不
<lb ed="X" n="0373a03"/><lb ed="R072" n="0013a18"/>變淨法滿足則名不空亦無有相可取以離念境界
<lb ed="X" n="0373a04"/><lb ed="R072" n="0013b01"/>唯證相應故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373a05"/><lb ed="R072" n="0013b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0373a0501">言不空者顯眞如相用之中卽一切法也雖具足
<lb ed="X" n="0373a06"/><lb ed="R072" n="0013b03"/>諸法亦不離眞空之體故云<anchor xml:id="nkr_note_add_0373a0601" n="0373a0601"/><anchor xml:id="beg0373a0601" n="0373a0601"/>已<anchor xml:id="end0373a0601"/>顯法體空無妄故
<lb ed="X" n="0373a07"/><lb ed="R072" n="0013b04"/>卽是眞心常恒不變淨法滿足由依此常恒不變
<lb ed="X" n="0373a08"/><lb ed="R072" n="0013b05"/>之眞心淨法滿足始成如實不空之義前文所謂
<lb ed="X" n="0373a09"/><lb ed="R072" n="0013b06"/>自體具足無漏性功德故也雖淨法滿足亦無淨
<lb ed="X" n="0373a10"/><lb ed="R072" n="0013b07"/>相可取以離念境界唯證相應故然有念則攀緣
<lb ed="X" n="0373a11"/><lb ed="R072" n="0013b08"/>諸法旣無能念寧有所取<anchor xml:id="nkr_note_add_0373a1101" n="0373a1101"/><anchor xml:id="beg0373a1101" n="0373a1101"/>但<anchor xml:id="end0373a1101"/>智與理合唯證相應
<lb ed="X" n="0373a12"/><lb ed="R072" n="0013b09"/>其實無有能證所證也此眞如門文分二段理實
<lb ed="X" n="0373a13"/><lb ed="R072" n="0013b10"/>一揆前顯眞如之理故名一法界大總相法門體
<lb ed="X" n="0373a14"/><lb ed="R072" n="0013b11"/>此明眞如之義故開二種之空然理外無義則一
<lb ed="X" n="0373a15"/><lb ed="R072" n="0013b12"/>法界大總相法門攝空與不空之二義義外無理
<lb ed="X" n="0373a16"/><lb ed="R072" n="0013b13"/>則空與不空歸一法界大總相法門之體義中如
<lb ed="X" n="0373a17"/><lb ed="R072" n="0013b14"/>實之空卽空如來藏如實不空卽不空如來藏此
<lb ed="X" n="0373a18"/><lb ed="R072" n="0013b15"/>二種義旣歸一法界大總相法門體則一法界大
<lb ed="X" n="0373a19"/><lb ed="R072" n="0013b16"/>總相法門卽空不空如來藏也固知卽空而不空
<lb ed="X" n="0373a20"/><lb ed="R072" n="0013b17"/>不空而空二邊不立中道亦泯方盡眞如妙旨如
<lb ed="X" n="0373a21"/><lb ed="R072" n="0013b18"/>來根本之義始極矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373a22"/><lb ed="R072" n="0014a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0373a2201">心生滅者依如來藏故有生滅心所謂不生不滅與
<lb ed="X" n="0373a23"/><lb ed="R072" n="0014a02"/>生滅和合非一非異名爲阿梨耶識此識有二種義
<lb ed="X" n="0373a24"/><lb ed="R072" n="0014a03"/>能攝一切法生一切法云何爲二一者覺義二者不
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0373b" n="0373b"/>
<lb ed="X" n="0373b01"/><lb ed="R072" n="0014a04"/>覺義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373b02"/><lb ed="R072" n="0014a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0373b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0373b0201" n="0373b0201"/><anchor xml:id="beg0373b0201" n="0373b0201"/>已<anchor xml:id="end0373b0201"/>上眞如門者非染非淨非生非滅本來平等性
<lb ed="X" n="0373b03"/><lb ed="R072" n="0014a06"/>無差別衆生卽涅槃不待滅也凡夫彌勒同一際
<lb ed="X" n="0373b04"/><lb ed="R072" n="0014a07"/>也此生滅門有迷有悟有脩有證有智有識明理
<lb ed="X" n="0373b05"/><lb ed="R072" n="0014a08"/>有事然生門依不覺故轉智成識迷理逐事滅門
<lb ed="X" n="0373b06"/><lb ed="R072" n="0014a09"/>依始覺故轉識成智達事卽理然前示眞如門以
<lb ed="X" n="0373b07"/><lb ed="R072" n="0014a10"/>令修大乘者先見自性淸淨終無一物此明生滅
<lb ed="X" n="0373b08"/><lb ed="R072" n="0014a11"/>門亦使明了自心隨業發現旣見性而明心則理
<lb ed="X" n="0373b09"/><lb ed="R072" n="0014a12"/>事圓融成佛之能事畢矣是心生滅依如來藏故
<lb ed="X" n="0373b10"/><lb ed="R072" n="0014a13"/>有生滅者以顯染淨無體依心而立謂不生滅心
<lb ed="X" n="0373b11"/><lb ed="R072" n="0014a14"/>因無明風動作生滅故說生滅心依不生滅心也
<lb ed="X" n="0373b12"/><lb ed="R072" n="0014a15"/>然三細六麤之生依如來藏者所謂以色空相傾
<lb ed="X" n="0373b13"/><lb ed="R072" n="0014a16"/>相奪於如來藏而如來藏隨爲色空周遍法界是
<lb ed="X" n="0373b14"/><lb ed="R072" n="0014a17"/>故於中風動空澄日明雲暗然始覺及究竟覺之
<lb ed="X" n="0373b15"/><lb ed="R072" n="0014a18"/>滅依如來藏者所謂以妙明不滅不生合如來藏
<lb ed="X" n="0373b16"/><lb ed="R072" n="0014b01"/>而如來藏唯妙覺明圓照法界是故於中一爲無
<lb ed="X" n="0373b17"/><lb ed="R072" n="0014b02"/>量無量爲一固知生滅凡聖智用雖殊總不離如
<lb ed="X" n="0373b18"/><lb ed="R072" n="0014b03"/>來藏所現也所謂下正釋生滅心依如來藏也不
<lb ed="X" n="0373b19"/><lb ed="R072" n="0014b04"/>生不滅卽如來藏如來藏自性淸淨心動作生滅
<lb ed="X" n="0373b20"/><lb ed="R072" n="0014b05"/>不相離故故名和合非一非異名爲阿梨耶識名
<lb ed="X" n="0373b21"/><lb ed="R072" n="0014b06"/>非一者以眞妄之體本不相循故名非異者以眞
<lb ed="X" n="0373b22"/><lb ed="R072" n="0014b07"/>妄隨緣自相和合故又非一者以生滅識滅盡之
<lb ed="X" n="0373b23"/><lb ed="R072" n="0014b08"/>時此藏識之體實自不滅則離斷過又非異者以
<lb ed="X" n="0373b24"/><lb ed="R072" n="0014b09"/>無明風熏動之時此藏識海隨起識浪則離常過
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0373c" n="0373c"/>
<lb ed="X" n="0373c01"/><lb ed="R072" n="0014b10"/>離此二邊故非一異阿梨耶識翻云藏識以其具
<lb ed="X" n="0373c02"/><lb ed="R072" n="0014b11"/>能藏所藏我愛執藏故也此識旣眞妄和合卽依
<lb ed="X" n="0373c03"/><lb ed="R072" n="0014b12"/>眞則攝一切法歸成自性得覺義之名依妄則生
<lb ed="X" n="0373c04"/><lb ed="R072" n="0014b13"/>一切法起執取相得不覺義之名此二種義下文
<lb ed="X" n="0373c05"/><lb ed="R072" n="0014b14"/>自釋茲不繁註。</p><p xml:id="pX45p0373c0507" cb:place="inline">問眞妄法爾自相乖角何謂依
<lb ed="X" n="0373c06"/><lb ed="R072" n="0014b15"/>如來藏故有生滅心答體無別故自性淸淨心名
<lb ed="X" n="0373c07"/><lb ed="R072" n="0014b16"/>如來藏因無明風動作生滅此生滅心離如來藏
<lb ed="X" n="0373c08"/><lb ed="R072" n="0014b17"/>則無有體如不動之水因風而吹則有動相此動
<lb ed="X" n="0373c09"/><lb ed="R072" n="0014b18"/>水相離靜水體則無有相此中理趣亦爾宜可思
<lb ed="X" n="0373c10"/><lb ed="R072" n="0015a01"/>之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373c11"/><lb ed="R072" n="0015a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0373c1101">所言覺義者謂心體離念離念相者等虗空界無所
<lb ed="X" n="0373c12"/><lb ed="R072" n="0015a03"/>不徧法界一相卽是如來平等法身依此法身說名
<lb ed="X" n="0373c13"/><lb ed="R072" n="0015a04"/>本覺何以故本覺義者對始覺義說以始覺者卽同
<lb ed="X" n="0373c14"/><lb ed="R072" n="0015a05"/>本覺始覺義者依本覺故而有不覺依不覺故說有
<lb ed="X" n="0373c15"/><lb ed="R072" n="0015a06"/>始覺又以覺心源故名究竟覺不覺心源故非究竟
<lb ed="X" n="0373c16"/><lb ed="R072" n="0015a07"/>覺此義云何如凡夫人覺知前念起惡故能止後念
<lb ed="X" n="0373c17"/><lb ed="R072" n="0015a08"/>令其不起雖復名覺卽是不覺故如二乘觀智初發
<lb ed="X" n="0373c18"/><lb ed="R072" n="0015a09"/>意菩薩等覺於念異念無異相以捨麤分別執著相
<lb ed="X" n="0373c19"/><lb ed="R072" n="0015a10"/>故名相似覺如法身菩薩等覺於念住念無住相以
<lb ed="X" n="0373c20"/><lb ed="R072" n="0015a11"/>離分別麤念相故名隨分覺如菩薩地盡滿足方便
<lb ed="X" n="0373c21"/><lb ed="R072" n="0015a12"/>一念相應覺心初起心無初相以遠離微細念故得
<lb ed="X" n="0373c22"/><lb ed="R072" n="0015a13"/>見心性心卽常住名究竟覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0373c23"/><lb ed="R072" n="0015a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0373c2301">此正釋滅門依如來藏也謂心體離念下總釋覺
<lb ed="X" n="0373c24"/><lb ed="R072" n="0015a15"/>義如凡夫人下別明覺義旣總而又別者以稱頓
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0374a" n="0374a"/>
<lb ed="X" n="0374a01"/><lb ed="R072" n="0015a16"/>漸之機也然智理一如本自平等本自周徧由一
<lb ed="X" n="0374a02"/><lb ed="R072" n="0015a17"/>念晦昧則性相殊途事理乖角故法身流轉五道
<lb ed="X" n="0374a03"/><lb ed="R072" n="0015a18"/>名曰衆生此皆不覺之故此言覺者無非復其理
<lb ed="X" n="0374a04"/><lb ed="R072" n="0015b01"/>智一如之體本自無念故云覺義者謂心體離念
<lb ed="X" n="0374a05"/><lb ed="R072" n="0015b02"/>此覺字卽含下文相似覺隨分覺究竟覺也此念
<lb ed="X" n="0374a06"/><lb ed="R072" n="0015b03"/>字卽含下文生住異滅四相也旣離念相卽證一
<lb ed="X" n="0374a07"/><lb ed="R072" n="0015b04"/>法界大總相法門體無事不攝無理不含故云等
<lb ed="X" n="0374a08"/><lb ed="R072" n="0015b05"/>虗空界無所不徧法界一相卽名如來法身法身
<lb ed="X" n="0374a09"/><lb ed="R072" n="0015b06"/>者卽諸法如義也謂橫徧三際竪通凡聖在纏出
<lb ed="X" n="0374a10"/><lb ed="R072" n="0015b07"/>障性恒無二故云依此法身說名本覺以法身之
<lb ed="X" n="0374a11"/><lb ed="R072" n="0015b08"/>覺理非新成故云本也如圓覺云衆幻滅無處成
<lb ed="X" n="0374a12"/><lb ed="R072" n="0015b09"/>道亦無得本性圓滿故何以故下雙徵二義一徵
<lb ed="X" n="0374a13"/><lb ed="R072" n="0015b10"/>明本覺之義故釋曰本覺義者對始覺義說故云
<lb ed="X" n="0374a14"/><lb ed="R072" n="0015b11"/>本也一徵明上文所言覺者約始覺義何故結云
<lb ed="X" n="0374a15"/><lb ed="R072" n="0015b12"/>乃名本覺故釋曰以始覺者卽同本覺故以本覺
<lb ed="X" n="0374a16"/><lb ed="R072" n="0015b13"/>而結也本覺對始覺義說者以眞覺體中元無本
<lb ed="X" n="0374a17"/><lb ed="R072" n="0015b14"/>覺之名由覺性隨染而有始覺雖從始覺離於念
<lb ed="X" n="0374a18"/><lb ed="R072" n="0015b15"/>相圓證法身此法身理本自具足非始覺成故稱
<lb ed="X" n="0374a19"/><lb ed="R072" n="0015b16"/>本也以始覺卽同本覺者由始覺之義卽是本體
<lb ed="X" n="0374a20"/><lb ed="R072" n="0015b17"/>智用非別有體故云卽同本覺始覺義者下復釋
<lb ed="X" n="0374a21"/><lb ed="R072" n="0015b18"/>始覺之義由依本覺隨無明緣動作妄念而有不
<lb ed="X" n="0374a22"/><lb ed="R072" n="0016a01"/>覺依不覺故智用忽起覺除念相說有始覺固知
<lb ed="X" n="0374a23"/><lb ed="R072" n="0016a02"/>因念而有始本之異若離於念本來平等同一覺
<lb ed="X" n="0374a24"/><lb ed="R072" n="0016a03"/>故然覺發之始究竟之終覺有淺深念有差別而
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0374b" n="0374b"/>
<lb ed="X" n="0374b01"/><lb ed="R072" n="0016a04"/>又直示究竟之源故云又以覺心源故名究竟覺
<lb ed="X" n="0374b02"/><lb ed="R072" n="0016a05"/>不覺心源故非究竟覺此義云何雙徵覺心源不
<lb ed="X" n="0374b03"/><lb ed="R072" n="0016a06"/>覺心源二義如凡夫人下正釋不覺心源也言覺
<lb ed="X" n="0374b04"/><lb ed="R072" n="0016a07"/>知前念起惡能止後念不起者乃入乾慧地斷滅
<lb ed="X" n="0374b05"/><lb ed="R072" n="0016a08"/>相無明一品超六麤中起業相幷業繫苦相也所
<lb ed="X" n="0374b06"/><lb ed="R072" n="0016a09"/>以楞嚴云欲愛乾枯根境不偶現前殘質不復續
<lb ed="X" n="0374b07"/><lb ed="R072" n="0016a10"/>生故知能覺前念起惡則現前欲愛乾枯根境不
<lb ed="X" n="0374b08"/><lb ed="R072" n="0016a11"/>偶能止後念不起則不復續後來之身雖現前不
<lb ed="X" n="0374b09"/><lb ed="R072" n="0016a12"/>起業相後來不續殘質猶有生住異相四十一品
<lb ed="X" n="0374b10"/><lb ed="R072" n="0016a13"/>無明潛伏藏識亦未與如來法流水接故結云雖
<lb ed="X" n="0374b11"/><lb ed="R072" n="0016a14"/>復名覺卽是不覺故如二乘下明相似覺心源之
<lb ed="X" n="0374b12"/><lb ed="R072" n="0016a15"/>義二乘觀智雖未了達法空然彼慧力<anchor xml:id="nkr_note_add_0374b1201" n="0374b1201"/><anchor xml:id="beg0374b1201" n="0374b1201"/>已<anchor xml:id="end0374b1201"/>盡我執
<lb ed="X" n="0374b13"/><lb ed="R072" n="0016a16"/>我執旣盡不復起執取之相故在此列初發意菩
<lb ed="X" n="0374b14"/><lb ed="R072" n="0016a17"/>薩等卽三資粮位幷四加行也此賢位菩薩求住
<lb ed="X" n="0374b15"/><lb ed="R072" n="0016a18"/>唯識作生空法空二觀漸伏漸除我法分別二執
<lb ed="X" n="0374b16"/><lb ed="R072" n="0016b01"/>斷異相無明三十品超六麤中執取相計名字相
<lb ed="X" n="0374b17"/><lb ed="R072" n="0016b02"/>也言覺於念異者卽覺異相無明也念無異相以
<lb ed="X" n="0374b18"/><lb ed="R072" n="0016b03"/>顯智起惑除之謂雖異念<anchor xml:id="nkr_note_add_0374b1801" n="0374b1801"/><anchor xml:id="beg0374b1801" n="0374b1801"/>已<anchor xml:id="end0374b1801"/>盡不復執取猶有生
<lb ed="X" n="0374b19"/><lb ed="R072" n="0016b04"/>住十一品無明潛本識中法身境界尙未覺通故
<lb ed="X" n="0374b20"/><lb ed="R072" n="0016b05"/>結云<anchor xml:id="nkr_note_add_0374b2001" n="0374b2001"/><anchor xml:id="beg0374b2001" n="0374b2001"/>已<anchor xml:id="end0374b2001"/>捨麤分別執著相故名相似覺相似者以
<lb ed="X" n="0374b21"/><lb ed="R072" n="0016b06"/>其相似地上作生空法空觀智以捨我法分別二
<lb ed="X" n="0374b22"/><lb ed="R072" n="0016b07"/>執俱生二執猶未覺知故云相似覺也如法身菩
<lb ed="X" n="0374b23"/><lb ed="R072" n="0016b08"/>薩下顯隨分覺心源之義法身菩薩卽十地聖位
<lb ed="X" n="0374b24"/><lb ed="R072" n="0016b09"/>以從初地證法身遍滿乃至十地悉同證得故皆
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0374c" n="0374c"/>
<lb ed="X" n="0374c01"/><lb ed="R072" n="0016b10"/>名法身菩薩此菩薩住唯識脩雙入有相無相二
<lb ed="X" n="0374c02"/><lb ed="R072" n="0016b11"/>種觀照漸伏漸斷俱生我法二執滅住相無明十
<lb ed="X" n="0374c03"/><lb ed="R072" n="0016b12"/>品超六麤中智相相續相三細中能見相境界相
<lb ed="X" n="0374c04"/><lb ed="R072" n="0016b13"/>也以雙空觀智覺於念住卽覺住相無明也念無
<lb ed="X" n="0374c05"/><lb ed="R072" n="0016b14"/>住相正顯障盡慧現純無相也所以古德云分別
<lb ed="X" n="0374c06"/><lb ed="R072" n="0016b15"/>二障極喜無六七俱生地地除雖地地斷除俱生
<lb ed="X" n="0374c07"/><lb ed="R072" n="0016b16"/>我法二執生相無明猶且未盡大圓鏡智尙未顯
<lb ed="X" n="0374c08"/><lb ed="R072" n="0016b17"/>發故結云以離分別麤念相故名隨分覺隨分者
<lb ed="X" n="0374c09"/><lb ed="R072" n="0016b18"/>以其地地覺斷一障二愚分證十種眞如故也如
<lb ed="X" n="0374c10"/><lb ed="R072" n="0017a01"/>菩薩地盡下正明覺心源義也此菩薩卽等覺後
<lb ed="X" n="0374c11"/><lb ed="R072" n="0017a02"/>心斷一品生相無明淨三細中業相也至此因盡
<lb ed="X" n="0374c12"/><lb ed="R072" n="0017a03"/>果滿故云地盡萬行<anchor xml:id="nkr_note_add_0374c1201" n="0374c1201"/><anchor xml:id="beg0374c1201" n="0374c1201"/>已<anchor xml:id="end0374c1201"/>圓故云滿足方便一念相
<lb ed="X" n="0374c13"/><lb ed="R072" n="0017a04"/>應者由異熟識空一念金剛智起與眞如之理相
<lb ed="X" n="0374c14"/><lb ed="R072" n="0017a05"/>應則覺初起無明了不可得故云心無初相到此
<lb ed="X" n="0374c15"/><lb ed="R072" n="0017a06"/>魔佛皆空染淨俱忘心性純眞妙德瑩然故結云
<lb ed="X" n="0374c16"/><lb ed="R072" n="0017a07"/>遠離微細念故得見心性心卽常住名究竟覺前
<lb ed="X" n="0374c17"/><lb ed="R072" n="0017a08"/>三位中念相未盡眞未全顯不云見性今遠離微
<lb ed="X" n="0374c18"/><lb ed="R072" n="0017a09"/>細念故眞卽顯現故云見心性也前三位中覺未
<lb ed="X" n="0374c19"/><lb ed="R072" n="0017a10"/>至源業識起滅不云常住今覺源故無明風止性
<lb ed="X" n="0374c20"/><lb ed="R072" n="0017a11"/>海浪歇故云常住也前三位中由不覺心源故求
<lb ed="X" n="0374c21"/><lb ed="R072" n="0017a12"/>滅念相望到彼岸不名究竟今旣覺心源本無念
<lb ed="X" n="0374c22"/><lb ed="R072" n="0017a13"/>相元自一心始不異本故名究竟覺。</p><p xml:id="pX45p0374c2215" cb:place="inline">問無明旣
<lb ed="X" n="0374c23"/><lb ed="R072" n="0017a14"/>約麤細分爲四相何故獨以生滅二相各分一品
<lb ed="X" n="0374c24"/><lb ed="R072" n="0017a15"/>以住相分爲十品異相又分爲三十品耶答無明
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0375a" n="0375a"/>
<lb ed="X" n="0375a01"/><lb ed="R072" n="0017a16"/>本無品數但約位次所斷而言品也然滅相在乾
<lb ed="X" n="0375a02"/><lb ed="R072" n="0017a17"/>慧地斷生相在等覺位斷由位次無二故生滅二
<lb ed="X" n="0375a03"/><lb ed="R072" n="0017a18"/>相各分一也異相在賢位斷住相在聖位斷聖分
<lb ed="X" n="0375a04"/><lb ed="R072" n="0017b01"/>十地賢分住行向位各成其十以位位覺除所以
<lb ed="X" n="0375a05"/><lb ed="R072" n="0017b02"/>住相分爲十品異相分而爲三十品也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a06"/><lb ed="R072" n="0017b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0375a0601">是故修多羅說若有衆生能觀無念者則爲向佛智
<lb ed="X" n="0375a07"/><lb ed="R072" n="0017b04"/>故又心起者無有初相可知而言知初相者卽謂無
<lb ed="X" n="0375a08"/><lb ed="R072" n="0017b05"/>念是故一切衆生不名爲覺以從本來念念相續未
<lb ed="X" n="0375a09"/><lb ed="R072" n="0017b06"/>曾離念故說無始無明若得無念者則知心相生住
<lb ed="X" n="0375a10"/><lb ed="R072" n="0017b07"/>異滅以無念等故而寔無有始覺之異以四相俱時
<lb ed="X" n="0375a11"/><lb ed="R072" n="0017b08"/>而有皆無自立本來平等同一覺故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375a12"/><lb ed="R072" n="0017b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0375a1201">此總結成上意也是故修多羅下結相似覺隨分
<lb ed="X" n="0375a13"/><lb ed="R072" n="0017b10"/>覺也是故一切衆生下結不覺也若得無念下結
<lb ed="X" n="0375a14"/><lb ed="R072" n="0017b11"/>究竟覺也言能觀無念向佛智故卽非離念入佛
<lb ed="X" n="0375a15"/><lb ed="R072" n="0017b12"/>智也故前云覺於異念住念未得遠離微細念相
<lb ed="X" n="0375a16"/><lb ed="R072" n="0017b13"/>始名相似隨分覺也又心起者無有初相雖是釋
<lb ed="X" n="0375a17"/><lb ed="R072" n="0017b14"/>明知初相者以顯無念意在況明一切衆生念念
<lb ed="X" n="0375a18"/><lb ed="R072" n="0017b15"/>相續未曾離念故說無始無明而又令脩行者知
<lb ed="X" n="0375a19"/><lb ed="R072" n="0017b16"/>此捨此卽證如來平等法身故結顯云若得無念
<lb ed="X" n="0375a20"/><lb ed="R072" n="0017b17"/>者則知心相生住異滅得無念者四智圓明故知
<lb ed="X" n="0375a21"/><lb ed="R072" n="0017b18"/>生滅等相皆如空華旣無四相之別寧有覺滅相
<lb ed="X" n="0375a22"/><lb ed="R072" n="0018a01"/>者名爲不覺覺異相者名相似覺覺住相者名隨
<lb ed="X" n="0375a23"/><lb ed="R072" n="0018a02"/>分覺覺生相者名究竟覺耶故云以無念等故而
<lb ed="X" n="0375a24"/><lb ed="R072" n="0018a03"/>寔無有始覺之異無念等者卽無生住異滅念相
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0375b" n="0375b"/>
<lb ed="X" n="0375b01"/><lb ed="R072" n="0018a04"/>也無有始覺之異者以始覺與四相俱時而有皆
<lb ed="X" n="0375b02"/><lb ed="R072" n="0018a05"/>無自立旣所覺之念<anchor xml:id="nkr_note_add_0375b0201" n="0375b0201"/><anchor xml:id="beg0375b0201" n="0375b0201"/>已<anchor xml:id="end0375b0201"/>空能覺之智寧異故云本
<lb ed="X" n="0375b03"/><lb ed="R072" n="0018a06"/>來平等同一覺故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b04"/><lb ed="R072" n="0018a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0375b0401">復次本覺隨染分別生二種相與彼本覺不相捨離
<lb ed="X" n="0375b05"/><lb ed="R072" n="0018a08"/>云何爲二一者智淨相二者不思議業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b06"/><lb ed="R072" n="0018a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0375b0601">前文雖明發心之始究竟之終其中未詳三身四
<lb ed="X" n="0375b07"/><lb ed="R072" n="0018a10"/>智之相今言智淨相卽大圓鏡智證法身也不思
<lb ed="X" n="0375b08"/><lb ed="R072" n="0018a11"/>議業相卽成所作智妙觀察智平等性智現報化
<lb ed="X" n="0375b09"/><lb ed="R072" n="0018a12"/>二身也此二種相隨染而生者正謂妙性圓明離
<lb ed="X" n="0375b10"/><lb ed="R072" n="0018a13"/>諸名相因妄有生因生有滅生滅名妄滅妄名眞
<lb ed="X" n="0375b11"/><lb ed="R072" n="0018a14"/>是稱如來無上菩提及大涅槃二轉依號然智淨
<lb ed="X" n="0375b12"/><lb ed="R072" n="0018a15"/>相從染分別會歸淨體不思議業相卽依淨體而
<lb ed="X" n="0375b13"/><lb ed="R072" n="0018a16"/>起智用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b14"/><lb ed="R072" n="0018a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0375b1401">智淨相者謂依法力熏習如寔脩行滿足方便故破
<lb ed="X" n="0375b15"/><lb ed="R072" n="0018a18"/>和合識相滅相續心相顯現法身智淳淨故此義云
<lb ed="X" n="0375b16"/><lb ed="R072" n="0018b01"/>何以一切心識之相皆是無明無明之相不離覺性
<lb ed="X" n="0375b17"/><lb ed="R072" n="0018b02"/>非可壞非不可壞如大海水因風波動水相風相不
<lb ed="X" n="0375b18"/><lb ed="R072" n="0018b03"/>相捨離而水非動性若風止滅動相則滅濕性不壞
<lb ed="X" n="0375b19"/><lb ed="R072" n="0018b04"/>故如是衆生自性淸淨心因無明風動心與無明俱
<lb ed="X" n="0375b20"/><lb ed="R072" n="0018b05"/>無形相不相捨離而心非動性若無明滅相續則滅
<lb ed="X" n="0375b21"/><lb ed="R072" n="0018b06"/>智性不壞故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375b22"/><lb ed="R072" n="0018b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0375b2201">謂依法力如實脩行者卽依眞如內熏之力及依
<lb ed="X" n="0375b23"/><lb ed="R072" n="0018b08"/>諸佛菩薩敎法外熏之緣從賢至聖如實而脩以
<lb ed="X" n="0375b24"/><lb ed="R072" n="0018b09"/>至等覺後心滿足方便則二障種子有漏種子及
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0375c" n="0375c"/>
<lb ed="X" n="0375c01"/><lb ed="R072" n="0018b10"/>劣無漏種子一齊皆空大圓無垢同時而發則諸
<lb ed="X" n="0375c02"/><lb ed="R072" n="0018b11"/>識頓盡法性淳眞故云破和合識相滅相續心相
<lb ed="X" n="0375c03"/><lb ed="R072" n="0018b12"/>顯現法身智淳淨故和合識卽第八識也前文所
<lb ed="X" n="0375c04"/><lb ed="R072" n="0018b13"/>謂不生不滅與生滅和合名爲阿梨耶識相續心
<lb ed="X" n="0375c05"/><lb ed="R072" n="0018b14"/>卽第七識也後文以意名相續識此義云何下徵
<lb ed="X" n="0375c06"/><lb ed="R072" n="0018b15"/>明識相盡滅智性不壞之意然法喩自明如文可
<lb ed="X" n="0375c07"/><lb ed="R072" n="0018b16"/>知如云非可壞非不可壞者以其諸識不覺之相
<lb ed="X" n="0375c08"/><lb ed="R072" n="0018b17"/>不離隨染本覺之性非一非異由非異故非可壞
<lb ed="X" n="0375c09"/><lb ed="R072" n="0018b18"/>由非一故非不可壞若依非異非可壞義說無明
<lb ed="X" n="0375c10"/><lb ed="R072" n="0019a01"/>卽明故如涅槃經云明與無明其性無二無二之
<lb ed="X" n="0375c11"/><lb ed="R072" n="0019a02"/>性卽是寔性若就非一非不可壞義說無明有可
<lb ed="X" n="0375c12"/><lb ed="R072" n="0019a03"/>滅故亦如涅槃云因滅無明得菩提燈無明滅盡
<lb ed="X" n="0375c13"/><lb ed="R072" n="0019a04"/>覺性不壞以如是義故云非可壞非不可壞也。</p>
<lb ed="X" n="0375c14"/><lb ed="R072" n="0019a05"/><p xml:id="pX45p0375c1401">問諸識俱淨始證法身何意但滅七識八識耶答
<lb ed="X" n="0375c15"/><lb ed="R072" n="0019a06"/>五淨色根乃八識親相分八識之體旣轉則相分
<lb ed="X" n="0375c16"/><lb ed="R072" n="0019a07"/>亦隨之而轉相分五根旣轉依五根之識亦轉六
<lb ed="X" n="0375c17"/><lb ed="R072" n="0019a08"/>識以七識爲根根識旣淨依根之識亦淨故知八
<lb ed="X" n="0375c18"/><lb ed="R072" n="0019a09"/>識七識滅則六識五識不言而自滅矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375c19"/><lb ed="R072" n="0019a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0375c1901">不思議業相者以依智淨相能作一切勝妙境界所
<lb ed="X" n="0375c20"/><lb ed="R072" n="0019a11"/>謂無量功德之相常無斷絕隨衆生根自然相應種
<lb ed="X" n="0375c21"/><lb ed="R072" n="0019a12"/>種而現得利益故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0375c22"/><lb ed="R072" n="0019a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0375c2201">名不思議者以此相依根本智而現自非心識擬
<lb ed="X" n="0375c23"/><lb ed="R072" n="0019a14"/>議也由依智淨相<anchor xml:id="nkr_note_add_0375c2301" n="0375c2301"/><anchor xml:id="beg0375c2301" n="0375c2301"/>已<anchor xml:id="end0375c2301"/>證法身復從法身智淨體中
<lb ed="X" n="0375c24"/><lb ed="R072" n="0019a15"/>起後得智現報化二身作無邊殊勝佛事故云以
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0376a" n="0376a"/>
<lb ed="X" n="0376a01"/><lb ed="R072" n="0019a16"/>依智淨相能作一切勝妙境界如實性論云諸佛
<lb ed="X" n="0376a02"/><lb ed="R072" n="0019a17"/>如來身如虗空無相爲諸勝智者作六根境界示
<lb ed="X" n="0376a03"/><lb ed="R072" n="0019a18"/>現微妙色出于妙音聲令嗅佛戒香與佛妙法味
<lb ed="X" n="0376a04"/><lb ed="R072" n="0019b01"/>使覺三昧觸令知深妙法故名妙境界所謂無量
<lb ed="X" n="0376a05"/><lb ed="R072" n="0019b02"/>功德之相下明報身也以其報身有無量莊嚴無
<lb ed="X" n="0376a06"/><lb ed="R072" n="0019b03"/>量功德之所感者恒被十地之機亦身受用故常
<lb ed="X" n="0376a07"/><lb ed="R072" n="0019b04"/>無斷也隨衆生根下明化身也以其化身隨類各
<lb ed="X" n="0376a08"/><lb ed="R072" n="0019b05"/>現應機說法使諸有情離苦得益故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376a09"/><lb ed="R072" n="0019b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0376a0901">復次覺體相者有四種大義與虗空等猶如淨鏡云
<lb ed="X" n="0376a10"/><lb ed="R072" n="0019b07"/>何爲四一者如實空鏡遠離一切心境界相無法可
<lb ed="X" n="0376a11"/><lb ed="R072" n="0019b08"/>現非覺照義故二者因熏習鏡謂如寔不空一切世
<lb ed="X" n="0376a12"/><lb ed="R072" n="0019b09"/>間境界悉于中現不出不入不失不壞常住一心以
<lb ed="X" n="0376a13"/><lb ed="R072" n="0019b10"/>一切法卽眞寔性故又一切染法所不能染智體不
<lb ed="X" n="0376a14"/><lb ed="R072" n="0019b11"/>動具足無漏熏衆生故三者法出離鏡謂不空法出
<lb ed="X" n="0376a15"/><lb ed="R072" n="0019b12"/>煩惱礙智礙離和合相淳淨明故四者緣熏習鏡謂
<lb ed="X" n="0376a16"/><lb ed="R072" n="0019b13"/>依法出離故徧照衆生之心令脩善根隨念示現故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376a17"/><lb ed="R072" n="0019b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0376a1701">此四種義總攝眞如門言說分別有二種義及生
<lb ed="X" n="0376a18"/><lb ed="R072" n="0019b15"/>滅門中覺義二種相也一者如實空鏡二者因熏
<lb ed="X" n="0376a19"/><lb ed="R072" n="0019b16"/>習鏡卽眞如門中二種義也三者法出離鏡卽智
<lb ed="X" n="0376a20"/><lb ed="R072" n="0019b17"/>淨相也四者緣熏習鏡卽不思議業相也以覺體
<lb ed="X" n="0376a21"/><lb ed="R072" n="0019b18"/>等虗空者以顯覺性虗徹周遍諸法復能含諸法
<lb ed="X" n="0376a22"/><lb ed="R072" n="0020a01"/>也又如淨鏡者以明覺性靈通能應諸法復能現
<lb ed="X" n="0376a23"/><lb ed="R072" n="0020a02"/>諸法也一者如實空鏡遠離一切心境界相無法
<lb ed="X" n="0376a24"/><lb ed="R072" n="0020a03"/>可現者以覺性中本自空寂一切心境本不相應
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0376b" n="0376b"/>
<lb ed="X" n="0376b01"/><lb ed="R072" n="0020a04"/>如晴明空如淨明鏡絕諸色相離諸名言以諸法
<lb ed="X" n="0376b02"/><lb ed="R072" n="0020a05"/>本如當體皆空非假奢摩他觀照而空也故云非
<lb ed="X" n="0376b03"/><lb ed="R072" n="0020a06"/>覺照義故二者因熏習鏡如實不空一切境界悉
<lb ed="X" n="0376b04"/><lb ed="R072" n="0020a07"/>於中現者以眞覺體中雖本自空寂不妨一切諸
<lb ed="X" n="0376b05"/><lb ed="R072" n="0020a08"/>法悉於中現譬如虗空體非群相而不拒彼諸相
<lb ed="X" n="0376b06"/><lb ed="R072" n="0020a09"/>發揮亦如彈丸之鏡能持萬仞之山雖現塵現界
<lb ed="X" n="0376b07"/><lb ed="R072" n="0020a10"/>體自寂滅故云不出不入諸法隨緣生滅法性無
<lb ed="X" n="0376b08"/><lb ed="R072" n="0020a11"/>有生滅故云不失不壞常住一心以一切法卽是
<lb ed="X" n="0376b09"/><lb ed="R072" n="0020a12"/>寔相非假三摩地了法卽心也<anchor xml:id="nkr_note_add_0376b0901" n="0376b0901"/><anchor xml:id="beg0376b0901" n="0376b0901"/>已<anchor xml:id="end0376b0901"/>上明如寔不空
<lb ed="X" n="0376b10"/><lb ed="R072" n="0020a13"/>能作現法之因義竟又一切染法所不能染下正
<lb ed="X" n="0376b11"/><lb ed="R072" n="0020a14"/>明因熏習義也以覺性中具足無漏淨因內體熏
<lb ed="X" n="0376b12"/><lb ed="R072" n="0020a15"/>習恒無間斷故能稱性積起無量功德故云一切
<lb ed="X" n="0376b13"/><lb ed="R072" n="0020a16"/>染法所不能染智體不動具足無漏熏衆生故三
<lb ed="X" n="0376b14"/><lb ed="R072" n="0020a17"/>者法出離鏡謂不空法出離煩惱礙智礙離和合
<lb ed="X" n="0376b15"/><lb ed="R072" n="0020a18"/>相者謂了一切法卽眞寔性本無依他及徧計執
<lb ed="X" n="0376b16"/><lb ed="R072" n="0020b01"/>旣超徧計卽出煩惱礙了達依他則出智礙二障
<lb ed="X" n="0376b17"/><lb ed="R072" n="0020b02"/>旣除心法自在旣心法自在和合相離淳淨妙明
<lb ed="X" n="0376b18"/><lb ed="R072" n="0020b03"/>眞常獨露如塵淨空如垢淨鏡故云淳淨明故四
<lb ed="X" n="0376b19"/><lb ed="R072" n="0020b04"/>者緣熏習鏡謂依法出離故徧照衆生之心令修
<lb ed="X" n="0376b20"/><lb ed="R072" n="0020b05"/>善根隨念示現者謂先依法出離二障<anchor xml:id="nkr_note_add_0376b2001" n="0376b2001"/><anchor xml:id="beg0376b2001" n="0376b2001"/>已<anchor xml:id="end0376b2001"/>證法身
<lb ed="X" n="0376b21"/><lb ed="R072" n="0020b06"/>復以淨緣熏習現報化二身遍照衆生心行隨機
<lb ed="X" n="0376b22"/><lb ed="R072" n="0020b07"/>示敎令脩善根其中無有能說所說能度所度如
<lb ed="X" n="0376b23"/><lb ed="R072" n="0020b08"/>虗空應聲若明鏡現像也此四種覺前二屬本覺
<lb ed="X" n="0376b24"/><lb ed="R072" n="0020b09"/>義非假脩習後二屬始覺義必須證悟然脩後二
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0376c" n="0376c"/>
<lb ed="X" n="0376c01"/><lb ed="R072" n="0020b10"/>義必稱前二義而脩也三者法出離鏡謂依法出
<lb ed="X" n="0376c02"/><lb ed="R072" n="0020b11"/>離煩惱礙智礙離和合相正稱一者如寔空鏡而
<lb ed="X" n="0376c03"/><lb ed="R072" n="0020b12"/>脩遠離一切心境界相四者緣熏習鏡遍照衆生
<lb ed="X" n="0376c04"/><lb ed="R072" n="0020b13"/>之心令脩善根隨念示現正依二者如實不空而
<lb ed="X" n="0376c05"/><lb ed="R072" n="0020b14"/>現一切世間境界色相莊嚴不出不入不失不壞
<lb ed="X" n="0376c06"/><lb ed="R072" n="0020b15"/>若<anchor xml:id="nkr_note_add_0376c0601" n="0376c0601"/><anchor xml:id="beg0376c0601" n="0376c0601"/>但<anchor xml:id="end0376c0601"/>悟前二義不脩後二義者雖本來成佛如金
<lb ed="X" n="0376c07"/><lb ed="R072" n="0020b16"/>性在鑛若只脩後二義不達前二義者縱脩行廣
<lb ed="X" n="0376c08"/><lb ed="R072" n="0020b17"/>劫如離鑛銷金若能圓悟四義行解雙脩如金出
<lb ed="X" n="0376c09"/><lb ed="R072" n="0020b18"/>鑛更不成雜固知以此四義總收眞如門二種空
<lb ed="X" n="0376c10"/><lb ed="R072" n="0021a01"/>義及生滅門覺義二種相者深有意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376c11"/><lb ed="R072" n="0021a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0376c1101">所言不覺義者謂不如寔知眞如法一故不覺心起
<lb ed="X" n="0376c12"/><lb ed="R072" n="0021a03"/>而有其念念無自相不離本覺猶如迷人依方故迷
<lb ed="X" n="0376c13"/><lb ed="R072" n="0021a04"/>若離於方則無有迷衆生亦爾依覺故迷若離覺性
<lb ed="X" n="0376c14"/><lb ed="R072" n="0021a05"/>則無不覺以有不覺妄想心故能知名義爲說眞覺
<lb ed="X" n="0376c15"/><lb ed="R072" n="0021a06"/>若離不覺之心則無眞覺自相可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0376c16"/><lb ed="R072" n="0021a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0376c1601">此釋生門依如來藏也上明覺義先總顯其理次
<lb ed="X" n="0376c17"/><lb ed="R072" n="0021a08"/>列始覺究竟覺之義此明不覺義亦先總示其迷
<lb ed="X" n="0376c18"/><lb ed="R072" n="0021a09"/>復開三細六麤之相固知迷悟對顯總別不殊也
<lb ed="X" n="0376c19"/><lb ed="R072" n="0021a10"/>所言不覺義謂不如寔知眞如法一故者以不了
<lb ed="X" n="0376c20"/><lb ed="R072" n="0021a11"/>一法界大總相法門體也所謂智外有如則情生
<lb ed="X" n="0376c21"/><lb ed="R072" n="0021a12"/>智隔卽正智翻爲妄想如外有智則相變體殊卽
<lb ed="X" n="0376c22"/><lb ed="R072" n="0021a13"/>如如翻爲名相總謂眞如不守自性一念妄動不
<lb ed="X" n="0376c23"/><lb ed="R072" n="0021a14"/>了現前之法本體自如故云不覺心起而有其念
<lb ed="X" n="0376c24"/><lb ed="R072" n="0021a15"/>此不覺心卽是眞智晦昧無別有體故云念無自
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0377a" n="0377a"/>
<lb ed="X" n="0377a01"/><lb ed="R072" n="0021a16"/>相不離本覺故喩如迷方者不離于方迷心者不
<lb ed="X" n="0377a02"/><lb ed="R072" n="0021a17"/>離覺性前文所謂依本覺故而有不覺也以有不
<lb ed="X" n="0377a03"/><lb ed="R072" n="0021a18"/>覺妄想心下以明眞覺對妄而說返顯妄念不離
<lb ed="X" n="0377a04"/><lb ed="R072" n="0021b01"/>覺性也因不覺故忽自省悟能知眞如名義故說
<lb ed="X" n="0377a05"/><lb ed="R072" n="0021b02"/>眞覺卽前所謂依不覺故說有始覺也固知離本
<lb ed="X" n="0377a06"/><lb ed="R072" n="0021b03"/>覺則無不覺之心離不覺則無眞覺自相可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377a07"/><lb ed="R072" n="0021b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0377a0701">復次依不覺故生三種相與彼不覺相應不離云何
<lb ed="X" n="0377a08"/><lb ed="R072" n="0021b05"/>爲三一者無明業相以依不覺故心動說名爲業覺
<lb ed="X" n="0377a09"/><lb ed="R072" n="0021b06"/>則不動動則有苦果不離因故二者能見相以依動
<lb ed="X" n="0377a10"/><lb ed="R072" n="0021b07"/>故能見不動則無見三者境界相以依能見故境界
<lb ed="X" n="0377a11"/><lb ed="R072" n="0021b08"/>妄現離見則無境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377a12"/><lb ed="R072" n="0021b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0377a1201">依不覺生三種相者卽無明不覺生三細也以無
<lb ed="X" n="0377a13"/><lb ed="R072" n="0021b10"/>明爲體三細爲相相不離體體不異相故云與彼
<lb ed="X" n="0377a14"/><lb ed="R072" n="0021b11"/>不覺相應不離一者無明業相者由不如寔知眞
<lb ed="X" n="0377a15"/><lb ed="R072" n="0021b12"/>如法一故不覺心起而有其念故說心動此念動
<lb ed="X" n="0377a16"/><lb ed="R072" n="0021b13"/>時雖無境界相現則十法界之因皆以此爲機兆
<lb ed="X" n="0377a17"/><lb ed="R072" n="0021b14"/>故說爲業以眞性中本無動相迷悟俱超染淨皆
<lb ed="X" n="0377a18"/><lb ed="R072" n="0021b15"/>忘由不覺心起則凡聖因果從此而立故曰動則
<lb ed="X" n="0377a19"/><lb ed="R072" n="0021b16"/>有苦果不離因故業卽因也苦卽果也以因果聯
<lb ed="X" n="0377a20"/><lb ed="R072" n="0021b17"/>環如惡叉聚故云不離二者能見相者卽轉相也
<lb ed="X" n="0377a21"/><lb ed="R072" n="0021b18"/>由不如寔知一念心動則妄爲明覺所妄旣立生
<lb ed="X" n="0377a22"/><lb ed="R072" n="0022a01"/>汝妄能以成見相故云以依心動故能見卽依前
<lb ed="X" n="0377a23"/><lb ed="R072" n="0022a02"/>業相轉成能見若依性淨門則無能見也返顯能
<lb ed="X" n="0377a24"/><lb ed="R072" n="0022a03"/>見必依動義故云不動則無見也三者境界相者
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0377b" n="0377b"/>
<lb ed="X" n="0377b01"/><lb ed="R072" n="0022a04"/>卽現相也良以眞智旣翻爲能見相則眞理卽隨
<lb ed="X" n="0377b02"/><lb ed="R072" n="0022a05"/>能見而爲境界相現所謂眞智晦昧眞空之理隨
<lb ed="X" n="0377b03"/><lb ed="R072" n="0022a06"/>之而轉爲頑空故云依能見故境界妄現卽依轉
<lb ed="X" n="0377b04"/><lb ed="R072" n="0022a07"/>相能現境界若依聖智離見旣無此境當知此境
<lb ed="X" n="0377b05"/><lb ed="R072" n="0022a08"/>定從見生如無夢心則無夢境故云離見則無境
<lb ed="X" n="0377b06"/><lb ed="R072" n="0022a09"/>界也然此三相皆因一念無明頓現非有前後故
<lb ed="X" n="0377b07"/><lb ed="R072" n="0022a10"/>說爲細據宗鏡云八識之體本自精明卽名無垢
<lb ed="X" n="0377b08"/><lb ed="R072" n="0022a11"/>識如來藏也因受無明熏習能生諸緣全自證分
<lb ed="X" n="0377b09"/><lb ed="R072" n="0022a12"/>變爲見相二分約初變時名無明業相旣成見分
<lb ed="X" n="0377b10"/><lb ed="R072" n="0022a13"/>卽名能見相相分卽名境界相以依見分執我相
<lb ed="X" n="0377b11"/><lb ed="R072" n="0022a14"/>分執法由此復生六種麤相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377b12"/><lb ed="R072" n="0022a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0377b1201">以有境界緣故復生六種相云何爲六一者智相依
<lb ed="X" n="0377b13"/><lb ed="R072" n="0022a16"/>於境界心起分別愛與不愛故二者相續相依於智
<lb ed="X" n="0377b14"/><lb ed="R072" n="0022a17"/>故生其苦樂覺心起念相應不斷故三者執取相依
<lb ed="X" n="0377b15"/><lb ed="R072" n="0022a18"/>於相續緣念境界住持苦樂心起著故四者計名字
<lb ed="X" n="0377b16"/><lb ed="R072" n="0022b01"/>相依於妄執分別假名言相故五者起業相依於名
<lb ed="X" n="0377b17"/><lb ed="R072" n="0022b02"/>字尋名取著造種種業故六者業繫苦相以依業受
<lb ed="X" n="0377b18"/><lb ed="R072" n="0022b03"/>報不自在故當知無明能生一切染法以一切染法
<lb ed="X" n="0377b19"/><lb ed="R072" n="0022b04"/>皆是不覺相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377b20"/><lb ed="R072" n="0022b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0377b2001">以境界緣生六種相者卽境界爲緣長六麤也以
<lb ed="X" n="0377b21"/><lb ed="R072" n="0022b06"/>具能緣所緣因果並顯故名爲麤一智相者由依
<lb ed="X" n="0377b22"/><lb ed="R072" n="0022b07"/>境界心起分別愛與不愛故境界者卽上境界相
<lb ed="X" n="0377b23"/><lb ed="R072" n="0022b08"/>也上雖境界相現不起分別此依境界復起愛染
<lb ed="X" n="0377b24"/><lb ed="R072" n="0022b09"/>等念雖起愛染等念猶不執取故名爲智二相續
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0377c" n="0377c"/>
<lb ed="X" n="0377c01"/><lb ed="R072" n="0022b10"/>相者由依智故生苦樂覺心相應不斷故智者卽
<lb ed="X" n="0377c02"/><lb ed="R072" n="0022b11"/>上智相也上智相雖起愛染等念猶不繫苦樂覺
<lb ed="X" n="0377c03"/><lb ed="R072" n="0022b12"/>心此復依愛生樂依不愛生苦此一種心相應不
<lb ed="X" n="0377c04"/><lb ed="R072" n="0022b13"/>忘故云相續三執取相者由依相續緣念住持苦
<lb ed="X" n="0377c05"/><lb ed="R072" n="0022b14"/>樂心起著故相續緣念卽上相續相也上相續相
<lb ed="X" n="0377c06"/><lb ed="R072" n="0022b15"/>雖不忘苦樂猶不起著此復住苦深生厭離持樂
<lb ed="X" n="0377c07"/><lb ed="R072" n="0022b16"/>甚生染著故名執取四計名字相者由依妄取分
<lb ed="X" n="0377c08"/><lb ed="R072" n="0022b17"/>別假立名言相故妄取分別卽上執取相也上執
<lb ed="X" n="0377c09"/><lb ed="R072" n="0022b18"/>取相雖生執著猶不安立名言假相此復依妄取
<lb ed="X" n="0377c10"/><lb ed="R072" n="0023a01"/>分別施設名言安立色相故云計名字相五起業
<lb ed="X" n="0377c11"/><lb ed="R072" n="0023a02"/>相者由依名字造種種業故依於名字卽上計名
<lb ed="X" n="0377c12"/><lb ed="R072" n="0023a03"/>字相也上名字相雖施設名言猶不造業此復依
<lb ed="X" n="0377c13"/><lb ed="R072" n="0023a04"/>名言尋伺取相造種種業故名起業相六業繫苦
<lb ed="X" n="0377c14"/><lb ed="R072" n="0023a05"/>相者由依業受報不自在故依業者卽上起業相
<lb ed="X" n="0377c15"/><lb ed="R072" n="0023a06"/>也上雖明業猶未顯果此顯依業受報流轉三界
<lb ed="X" n="0377c16"/><lb ed="R072" n="0023a07"/>心不自在故名業繫苦相當知下總結三細六麤
<lb ed="X" n="0377c17"/><lb ed="R072" n="0023a08"/>之相皆因無明不覺而現以顯無明爲染法之因
<lb ed="X" n="0377c18"/><lb ed="R072" n="0023a09"/>染法卽無明之相離無明則無三細六麤之相離
<lb ed="X" n="0377c19"/><lb ed="R072" n="0023a10"/>染法則無無明之體所以楞伽云彼相則是過皆
<lb ed="X" n="0377c20"/><lb ed="R072" n="0023a11"/>從心縛生妄想無所知於緣起妄想。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377c21"/><lb ed="R072" n="0023a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0377c2101">復次覺與不覺有二種相云何爲二一者同相二者
<lb ed="X" n="0377c22"/><lb ed="R072" n="0023a13"/>異相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0377c23"/><lb ed="R072" n="0023a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0377c2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0377c2301" n="0377c2301"/><anchor xml:id="beg0377c2301" n="0377c2301"/>已<anchor xml:id="end0377c2301"/>上覺與不覺二義皆以釋竟此復明覺與不覺
<lb ed="X" n="0377c24"/><lb ed="R072" n="0023a15"/>有二種相者因前云不生不滅與生滅和合非一
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0378a" n="0378a"/>
<lb ed="X" n="0378a01"/><lb ed="R072" n="0023a16"/>非異名爲阿梨耶識上雖標非一非異此正顯也
<lb ed="X" n="0378a02"/><lb ed="R072" n="0023a17"/>非一卽是異相非異卽是同相以眞妄名同相者
<lb ed="X" n="0378a03"/><lb ed="R072" n="0023a18"/>謂眞如隨緣不變妄想成事體空故也又名異相
<lb ed="X" n="0378a04"/><lb ed="R072" n="0023b01"/>者以眞如不變隨緣妄想體空成事故也卽知眞
<lb ed="X" n="0378a05"/><lb ed="R072" n="0023b02"/>妄之體而言同眞妄之用而名異也亦因向說覺
<lb ed="X" n="0378a06"/><lb ed="R072" n="0023b03"/>與不覺染淨乖然又說依覺故迷不離本覺若言
<lb ed="X" n="0378a07"/><lb ed="R072" n="0023b04"/>其異云何依覺故迷若言其同云何染淨不等又
<lb ed="X" n="0378a08"/><lb ed="R072" n="0023b05"/>若定同定異皆無進脩之門何也同則凡聖一等
<lb ed="X" n="0378a09"/><lb ed="R072" n="0023b06"/>欣厭都絕異則染淨抗行迷悟永隔故以同異辨
<lb ed="X" n="0378a10"/><lb ed="R072" n="0023b07"/>釋以除斯迷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378a11"/><lb ed="R072" n="0023b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0378a1101">同相者譬如種種瓦器皆同微塵性相如是無漏無
<lb ed="X" n="0378a12"/><lb ed="R072" n="0023b09"/>明種種業幻皆同眞如性相是故修多羅中依於此
<lb ed="X" n="0378a13"/><lb ed="R072" n="0023b10"/>義說一切衆生本來常住入於涅槃菩提之法非可
<lb ed="X" n="0378a14"/><lb ed="R072" n="0023b11"/>脩相非可作相畢竟無得亦無色相可見而有見色
<lb ed="X" n="0378a15"/><lb ed="R072" n="0023b12"/>相者唯是隨染業幻所作非是智色不空之相以智
<lb ed="X" n="0378a16"/><lb ed="R072" n="0023b13"/>相無可見故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378a17"/><lb ed="R072" n="0023b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0378a1701">此顯覺與不覺體性本同也如種種瓦器雖有無
<lb ed="X" n="0378a18"/><lb ed="R072" n="0023b15"/>量差別究竟皆同微塵性相以離微塵無別有體
<lb ed="X" n="0378a19"/><lb ed="R072" n="0023b16"/>故無漏無明業幻雖異其寔皆同眞如性相以一
<lb ed="X" n="0378a20"/><lb ed="R072" n="0023b17"/>切法因心成體故無漏卽覺義無明卽不覺義無
<lb ed="X" n="0378a21"/><lb ed="R072" n="0023b18"/>漏種種業幻卽智淨相及不思議業相無明種種
<lb ed="X" n="0378a22"/><lb ed="R072" n="0024a01"/>業幻卽三細六麤之相此染淨之相雖有無漏無
<lb ed="X" n="0378a23"/><lb ed="R072" n="0024a02"/>明之異究竟皆歸自性此自性中一相一味畢竟
<lb ed="X" n="0378a24"/><lb ed="R072" n="0024a03"/>平等故云同也故引契經證成以明本來常住入
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0378b" n="0378b"/>
<lb ed="X" n="0378b01"/><lb ed="R072" n="0024a04"/>於涅槃菩提之法非可修相非可作相畢竟無得
<lb ed="X" n="0378b02"/><lb ed="R072" n="0024a05"/>亦無色相可見言非可修相非可作相者以無漏
<lb ed="X" n="0378b03"/><lb ed="R072" n="0024a06"/>卽眞如性相故無觀智可修亦無佛道可作也言
<lb ed="X" n="0378b04"/><lb ed="R072" n="0024a07"/>無色相可見者由無明卽眞如性相故無妄法可
<lb ed="X" n="0378b05"/><lb ed="R072" n="0024a08"/>遣亦無色相可見所謂無明實性卽佛性幻化空
<lb ed="X" n="0378b06"/><lb ed="R072" n="0024a09"/>身卽法身也旣性相平等無相可見而又見色相
<lb ed="X" n="0378b07"/><lb ed="R072" n="0024a10"/>者唯是隨彼業幻所作妄有境界非是智色不空
<lb ed="X" n="0378b08"/><lb ed="R072" n="0024a11"/>之性以其智相無可見故如般若云色卽是空寧
<lb ed="X" n="0378b09"/><lb ed="R072" n="0024a12"/>有智色之性可見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378b10"/><lb ed="R072" n="0024a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0378b1001">異相者如種種瓦器各各不同如是無漏無明隨染
<lb ed="X" n="0378b11"/><lb ed="R072" n="0024a14"/>幻差別性染幻差別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378b12"/><lb ed="R072" n="0024a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0378b1201">此顯覺與不覺用相自別也亦如種種瓦器雖同
<lb ed="X" n="0378b13"/><lb ed="R072" n="0024a16"/>微塵性相不妨隨器而異無漏無明雖同眞如性
<lb ed="X" n="0378b14"/><lb ed="R072" n="0024a17"/>相不妨隨染幻差別之性則有差別相現如無漏
<lb ed="X" n="0378b15"/><lb ed="R072" n="0024a18"/>隨智淨相不思議相差別之性則有三身四智十
<lb ed="X" n="0378b16"/><lb ed="R072" n="0024b01"/>力四無所畏十八不共三十七品助道法之異無
<lb ed="X" n="0378b17"/><lb ed="R072" n="0024b02"/>明隨三細六麤差別之相則有五陰六入十二處
<lb ed="X" n="0378b18"/><lb ed="R072" n="0024b03"/>十八界三途六道二十五有之別固知體本是同
<lb ed="X" n="0378b19"/><lb ed="R072" n="0024b04"/>因相有異若能除器觀空同異俱泯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378b20"/><lb ed="R072" n="0024b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0378b2001">復次生滅因緣者所謂衆生依心意意識轉故此義
<lb ed="X" n="0378b21"/><lb ed="R072" n="0024b06"/>云何以依阿梨耶識說有無明不覺而起能見能現
<lb ed="X" n="0378b22"/><lb ed="R072" n="0024b07"/>能取境界起念相續故說爲意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0378b23"/><lb ed="R072" n="0024b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0378b2301">上明生滅門竟此正釋生滅因緣滅因緣在下六
<lb ed="X" n="0378b24"/><lb ed="R072" n="0024b09"/>種染心文中釋此先明生因緣也明生因緣者卽
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0378c" n="0378c"/>
<lb ed="X" n="0378c01"/><lb ed="R072" n="0024b10"/>釋上不覺義三細六麤之緣起也然梨耶心體不
<lb ed="X" n="0378c02"/><lb ed="R072" n="0024b11"/>守自性是生三細之因外妄境界動起識浪是生
<lb ed="X" n="0378c03"/><lb ed="R072" n="0024b12"/>六麤之緣雖有麤細生妄因緣皆以梨耶心體爲
<lb ed="X" n="0378c04"/><lb ed="R072" n="0024b13"/>之依止六七二識以爲樞紐故云依心意意識轉
<lb ed="X" n="0378c05"/><lb ed="R072" n="0024b14"/>故此義云何下徵明依心意意識轉也以依阿梨
<lb ed="X" n="0378c06"/><lb ed="R072" n="0024b15"/>耶識說有無明正明依心轉也由無明熏習眞如
<lb ed="X" n="0378c07"/><lb ed="R072" n="0024b16"/>成此梨耶卽此梨耶與彼無明爲依此卽無明業
<lb ed="X" n="0378c08"/><lb ed="R072" n="0024b17"/>相也由此無明業相不覺眞如法一故能見能現
<lb ed="X" n="0378c09"/><lb ed="R072" n="0024b18"/>能取境界起念相續此正明依意轉也能見卽能
<lb ed="X" n="0378c10"/><lb ed="R072" n="0025a01"/>見相也能現卽境界相也能取境界卽智相也起
<lb ed="X" n="0378c11"/><lb ed="R072" n="0025a02"/>念相續卽相續相也雖有五相差別總在一念妄
<lb ed="X" n="0378c12"/><lb ed="R072" n="0025a03"/>動而現故俱名爲意意者卽念相也然此五相卽
<lb ed="X" n="0378c13"/><lb ed="R072" n="0025a04"/>俱生我法二執及分別法執也不覺而起能見能
<lb ed="X" n="0378c14"/><lb ed="R072" n="0025a05"/>現卽俱生法執能取境界起念相續卽分別法執
<lb ed="X" n="0378c15"/><lb ed="R072" n="0025a06"/>及俱生我執也分別我執不列此者乃在下文意
<lb ed="X" n="0378c16"/><lb ed="R072" n="0025a07"/>識中執取相所攝也故下六種染心文中八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0378c1601" n="0378c1601"/><anchor xml:id="beg0378c1601" n="0378c1601"/>已<anchor xml:id="end0378c1601"/>
<lb ed="X" n="0378c17"/><lb ed="R072" n="0025a08"/>前遠離能取境界起念相續八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0378c1701" n="0378c1701"/><anchor xml:id="beg0378c1701" n="0378c1701"/>已<anchor xml:id="end0378c1701"/>後遠離不覺
<lb ed="X" n="0378c18"/><lb ed="R072" n="0025a09"/>而起能見能現正符八識頌中不動地前纔捨藏
<lb ed="X" n="0378c19"/><lb ed="R072" n="0025a10"/>金剛道後異熟空地前捨藏正捨我愛執藏異熟
<lb ed="X" n="0378c20"/><lb ed="R072" n="0025a11"/>識空正空俱生法執也。</p><p xml:id="pX45p0378c2010" cb:place="inline">○問上說依覺有不覺由
<lb ed="X" n="0378c21"/><lb ed="R072" n="0025a12"/>此不覺力故動彼心體令起滅和合方有梨耶業
<lb ed="X" n="0378c22"/><lb ed="R072" n="0025a13"/>相等何故此中說依梨耶有無明乎答此中正意
<lb ed="X" n="0378c23"/><lb ed="R072" n="0025a14"/>唯取眞心隨緣之義此隨緣義難名目故或就未
<lb ed="X" n="0378c24"/><lb ed="R072" n="0025a15"/>起說依眞如有無明或約成就起<anchor xml:id="nkr_note_add_0378c2401" n="0378c2401"/><anchor xml:id="beg0378c2401" n="0378c2401"/>已<anchor xml:id="end0378c2401"/>說依梨耶有
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0379a" n="0379a"/>
<lb ed="X" n="0379a01"/><lb ed="R072" n="0025a16"/>無明然此二名方盡其義是故文中前後綺互言
<lb ed="X" n="0379a02"/><lb ed="R072" n="0025a17"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379a03"/><lb ed="R072" n="0025a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0379a0301">此意復有五種名云何爲五一者名爲業識謂無明
<lb ed="X" n="0379a04"/><lb ed="R072" n="0025b01"/>力不覺心動故二者名爲轉識依於動心能見相故
<lb ed="X" n="0379a05"/><lb ed="R072" n="0025b02"/>三者名爲現識所謂能現一切境界猶如明鏡現於
<lb ed="X" n="0379a06"/><lb ed="R072" n="0025b03"/>色像現識亦爾隨其五塵對至卽現無有前後以一
<lb ed="X" n="0379a07"/><lb ed="R072" n="0025b04"/>切時任運而起常在前故四者名爲智識謂分別染
<lb ed="X" n="0379a08"/><lb ed="R072" n="0025b05"/>淨法故五者名爲相續識以念相應不斷故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379a09"/><lb ed="R072" n="0025b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0379a0901">此五種名正釋不覺而起能見能現能取境界起
<lb ed="X" n="0379a10"/><lb ed="R072" n="0025b07"/>念相續也一者名爲業識卽不覺而起業相也明
<lb ed="X" n="0379a11"/><lb ed="R072" n="0025b08"/>識不自起因無明妄動動則有苦故名爲業前明
<lb ed="X" n="0379a12"/><lb ed="R072" n="0025b09"/>業相此明識者以顯識爲能生相爲所生今明生
<lb ed="X" n="0379a13"/><lb ed="R072" n="0025b10"/>因故云識也又顯相卽是識非有二義識者了別
<lb ed="X" n="0379a14"/><lb ed="R072" n="0025b11"/>義因謂相而起了別不然離緣無形識將何用總
<lb ed="X" n="0379a15"/><lb ed="R072" n="0025b12"/>顯心生法生法生心生前後文義互見矣下文四
<lb ed="X" n="0379a16"/><lb ed="R072" n="0025b13"/>識皆准此釋二者名爲轉識卽能見相也由依心
<lb ed="X" n="0379a17"/><lb ed="R072" n="0025b14"/>動轉成能見若無無明心動則無能見相也三者
<lb ed="X" n="0379a18"/><lb ed="R072" n="0025b15"/>名爲現識卽境界相也以依轉識之故則境界妄
<lb ed="X" n="0379a19"/><lb ed="R072" n="0025b16"/>現雖現一切境界猶不分別故喩如明鏡現諸色
<lb ed="X" n="0379a20"/><lb ed="R072" n="0025b17"/>相且鏡中現相本無前後差別故云現識亦爾隨
<lb ed="X" n="0379a21"/><lb ed="R072" n="0025b18"/>其五塵對至卽現無有前後所以無前後差別者
<lb ed="X" n="0379a22"/><lb ed="R072" n="0026a01"/>以其現識任運而轉常在前故四者名爲智識卽
<lb ed="X" n="0379a23"/><lb ed="R072" n="0026a02"/>智相也以依現識所現境界起淨染等念雖起分
<lb ed="X" n="0379a24"/><lb ed="R072" n="0026a03"/>別任運微細故云爲智五者相續識卽相續相也
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0379b" n="0379b"/>
<lb ed="X" n="0379b01"/><lb ed="R072" n="0026a04"/>以依智識分別染淨諸法復生苦樂覺心得長相
<lb ed="X" n="0379b02"/><lb ed="R072" n="0026a05"/>續法爾不斷故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379b03"/><lb ed="R072" n="0026a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0379b0301">住持過去無量世等善惡之業令不失故復能成熟
<lb ed="X" n="0379b04"/><lb ed="R072" n="0026a07"/>現在未來苦樂等報無差違故能令現在<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b0401" n="0379b0401"/><anchor xml:id="beg0379b0401" n="0379b0401"/>已<anchor xml:id="end0379b0401"/>經之事
<lb ed="X" n="0379b05"/><lb ed="R072" n="0026a08"/>忽然而念未來之事不覺妄慮是故三界虗僞唯心
<lb ed="X" n="0379b06"/><lb ed="R072" n="0026a09"/>所作離心則無六塵境界此義云何以一切法皆從
<lb ed="X" n="0379b07"/><lb ed="R072" n="0026a10"/>心起妄念而生一切分別卽分別自心心不見心無
<lb ed="X" n="0379b08"/><lb ed="R072" n="0026a11"/>相可得當知世間一切境界皆依衆生無明妄心而
<lb ed="X" n="0379b09"/><lb ed="R072" n="0026a12"/>得住持是故一切法如鏡中相無體可得唯心虗妄
<lb ed="X" n="0379b10"/><lb ed="R072" n="0026a13"/>以心生則種種法生心滅則種種法滅故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0379b11"/><lb ed="R072" n="0026a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0379b1101">上明五意行相此明五意功能也由心體中具無
<lb ed="X" n="0379b12"/><lb ed="R072" n="0026a15"/>明業識熏習成種故能住持過去善惡等業住持
<lb ed="X" n="0379b13"/><lb ed="R072" n="0026a16"/>者卽攝持之義善惡等業卽善惡種子也以此善
<lb ed="X" n="0379b14"/><lb ed="R072" n="0026a17"/>惡種子恒常相續猶如瀑流故云令不失故由心
<lb ed="X" n="0379b15"/><lb ed="R072" n="0026a18"/>體中具轉識現識之故復能成熟現在未來苦樂
<lb ed="X" n="0379b16"/><lb ed="R072" n="0026b01"/>等報由過去善業故感現在未來樂報由過去惡
<lb ed="X" n="0379b17"/><lb ed="R072" n="0026b02"/>業故招現在未來苦報由業因不失故報亦無差
<lb ed="X" n="0379b18"/><lb ed="R072" n="0026b03"/>違由心體中具智識之故能令現在<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b1801" n="0379b1801"/><anchor xml:id="beg0379b1801" n="0379b1801"/>已<anchor xml:id="end0379b1801"/>經之事忽
<lb ed="X" n="0379b19"/><lb ed="R072" n="0026b04"/>然而念由具相續識之故能令未來未經之事不
<lb ed="X" n="0379b20"/><lb ed="R072" n="0026b05"/>覺妄動明過去之業現在未來之報以顯三世因
<lb ed="X" n="0379b21"/><lb ed="R072" n="0026b06"/>果之法不出自心也明<anchor xml:id="nkr_note_add_0379b2101" n="0379b2101"/><anchor xml:id="beg0379b2101" n="0379b2101"/>已<anchor xml:id="end0379b2101"/>經之事而念未經之事
<lb ed="X" n="0379b22"/><lb ed="R072" n="0026b07"/>而思以顯三世生滅之念亦不離於自心也故結
<lb ed="X" n="0379b23"/><lb ed="R072" n="0026b08"/>顯云三界虗僞唯心所作以一切法皆從妄念而
<lb ed="X" n="0379b24"/><lb ed="R072" n="0026b09"/>生故名虗僞離心則無六塵境界故曰唯心旣卽
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0379c" n="0379c"/>
<lb ed="X" n="0379c01"/><lb ed="R072" n="0026b10"/>法是心所以分別者卽分別自心也如楞嚴云自
<lb ed="X" n="0379c02"/><lb ed="R072" n="0026b11"/>心取自心非幻成幻法若心不取了不可得不見
<lb ed="X" n="0379c03"/><lb ed="R072" n="0026b12"/>者卽不取也亦如楞嚴云不取無非幻非幻尙不
<lb ed="X" n="0379c04"/><lb ed="R072" n="0026b13"/>生幻法云何立或云心旣卽法何不見心故曰無
<lb ed="X" n="0379c05"/><lb ed="R072" n="0026b14"/>相可得當知下總結上意以令知諸法本無皆依
<lb ed="X" n="0379c06"/><lb ed="R072" n="0026b15"/>無明妄心而立如鏡中之相了無寔體故云心生
<lb ed="X" n="0379c07"/><lb ed="R072" n="0026b16"/>則法生心滅則法滅此則心隨熏動而言生心源
<lb ed="X" n="0379c08"/><lb ed="R072" n="0026b17"/>還淨而言滅若離染淨之心而諸法何嘗有生有
<lb ed="X" n="0379c09"/><lb ed="R072" n="0026b18"/>滅耶。</p><p xml:id="pX45p0379c0903" cb:place="inline">問諸經論皆以三細目第八識且持業現
<lb ed="X" n="0379c10"/><lb ed="R072" n="0027a01"/>果非餘識所能此論何以皆名意耶答諸經論皆
<lb ed="X" n="0379c11"/><lb ed="R072" n="0027a02"/>謂不生不滅與生滅和合名爲阿賴耶識半分不
<lb ed="X" n="0379c12"/><lb ed="R072" n="0027a03"/>生滅卽名眞相乃八識之體半分生滅卽名業相
<lb ed="X" n="0379c13"/><lb ed="R072" n="0027a04"/>非意而何且八識之體精而自明若非意爲貼體
<lb ed="X" n="0379c14"/><lb ed="R072" n="0027a05"/>無明絕無能見能現之事當知能見能現皆此意
<lb ed="X" n="0379c15"/><lb ed="R072" n="0027a06"/>根之咎故此論以三細歸于意根與諸經論何相
<lb ed="X" n="0379c16"/><lb ed="R072" n="0027a07"/>違過亦因此意恒審第八見分爲我故有五識心
<lb ed="X" n="0379c17"/><lb ed="R072" n="0027a08"/>轉因有五識取下塵影故有六識心轉五識旣轉
<lb ed="X" n="0379c18"/><lb ed="R072" n="0027a09"/>卽熏八識相分六識旣轉卽熏八識見相二分所
<lb ed="X" n="0379c19"/><lb ed="R072" n="0027a10"/>以受熏持種積起果法無有斷絕皆因意根執我
<lb ed="X" n="0379c20"/><lb ed="R072" n="0027a11"/>之故若七識不執則五識六識不轉旣五識六識
<lb ed="X" n="0379c21"/><lb ed="R072" n="0027a12"/>不轉則無熏習見相二分之義旣無熏習之義何
<lb ed="X" n="0379c22"/><lb ed="R072" n="0027a13"/>得有受熏持種積起果法藏識異熟識之名耶故
<lb ed="X" n="0379c23"/><lb ed="R072" n="0027a14"/>此論以受熏持種異熟歸咎于意與諸經論亦不
<lb ed="X" n="0379c24"/><lb ed="R072" n="0027a15"/>相違固知說三細卽是明八識體中半分生滅何
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0380a" n="0380a"/>
<lb ed="X" n="0380a01"/><lb ed="R072" n="0027a16"/>嘗離八識而有不覺能見能現耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a02"/><lb ed="R072" n="0027a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0380a0201">復次言意識者卽此相續識依諸凡夫取著轉深計
<lb ed="X" n="0380a03"/><lb ed="R072" n="0027a18"/>我我所種種妄執隨事攀緣分別六塵名爲意識亦
<lb ed="X" n="0380a04"/><lb ed="R072" n="0027b01"/>名分離識又復說名分別事識此識依見愛煩惱增
<lb ed="X" n="0380a05"/><lb ed="R072" n="0027b02"/>長義故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a06"/><lb ed="R072" n="0027b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0380a0601">此正釋依意識轉也此識依意得名故名依相續
<lb ed="X" n="0380a07"/><lb ed="R072" n="0027b04"/>識取著轉深隨事攀緣名爲意識相續識卽意也
<lb ed="X" n="0380a08"/><lb ed="R072" n="0027b05"/>此意依諸聖人恒審無我之理使念念成淨令意
<lb ed="X" n="0380a09"/><lb ed="R072" n="0027b06"/>識永不轉故依諸凡夫恒審八識見分爲我變帶
<lb ed="X" n="0380a10"/><lb ed="R072" n="0027b07"/>相分執爲我所由內深入計著故外起種種妄執
<lb ed="X" n="0380a11"/><lb ed="R072" n="0027b08"/>隨事攀緣故六識心轉此卽執取相乃分別我執
<lb ed="X" n="0380a12"/><lb ed="R072" n="0027b09"/>也又名分離識者以此第六識根境麤顯恒常轉
<lb ed="X" n="0380a13"/><lb ed="R072" n="0027b10"/>變易改也又復名分別事識者以此識同五識緣
<lb ed="X" n="0380a14"/><lb ed="R072" n="0027b11"/>境卽取色聲香味觸塵若離五識卽復分別五塵
<lb ed="X" n="0380a15"/><lb ed="R072" n="0027b12"/>影事又能緣三世有質無質之法故名分別事識
<lb ed="X" n="0380a16"/><lb ed="R072" n="0027b13"/>此識雖依意根而轉猶依見愛煩惱故得增長見
<lb ed="X" n="0380a17"/><lb ed="R072" n="0027b14"/>卽八十八使見惑卽名見一切住地愛卽八十一
<lb ed="X" n="0380a18"/><lb ed="R072" n="0027b15"/>品思惑卽名欲愛住地色愛住地無色愛住地此
<lb ed="X" n="0380a19"/><lb ed="R072" n="0027b16"/>四住地昏煩惱亂於心使聚緣內搖趣外奔逸故
<lb ed="X" n="0380a20"/><lb ed="R072" n="0027b17"/>名增長。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380a21"/><lb ed="R072" n="0027b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0380a2101">依無明熏習所起識者非凡夫能知亦非二乘智慧
<lb ed="X" n="0380a22"/><lb ed="R072" n="0028a01"/>所覺謂依菩薩從初正信發心觀察若證法身得少
<lb ed="X" n="0380a23"/><lb ed="R072" n="0028a02"/>分知乃至菩薩究竟地不能盡知唯佛窮了何以故
<lb ed="X" n="0380a24"/><lb ed="R072" n="0028a03"/>是心從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0380a2401" n="0380a2401"/><anchor xml:id="beg0380a2401" n="0380a2401"/>已<anchor xml:id="end0380a2401"/>來自性淸淨而有無明爲無明所染有
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0380b" n="0380b"/>
<lb ed="X" n="0380b01"/><lb ed="R072" n="0028a04"/>其染心雖有染心而常恒不變是故此義唯佛能知
<lb ed="X" n="0380b02"/><lb ed="R072" n="0028a05"/>所謂心性常無念故名爲不變以不達一法界故心
<lb ed="X" n="0380b03"/><lb ed="R072" n="0028a06"/>不相應忽然念起名爲無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380b04"/><lb ed="R072" n="0028a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0380b0401">此重顯無明所起之識唯佛窮了以發起下文滅
<lb ed="X" n="0380b05"/><lb ed="R072" n="0028a08"/>因緣義無明熏習所起之識乃第八識一分不覺
<lb ed="X" n="0380b06"/><lb ed="R072" n="0028a09"/>之義卽意中業識也然無明熏習眞如卽眞相業
<lb ed="X" n="0380b07"/><lb ed="R072" n="0028a10"/>相和合名爲阿賴耶識半分業相卽名業識此卽
<lb ed="X" n="0380b08"/><lb ed="R072" n="0028a11"/>無明住地也非凡夫能知亦非二乘所覺者以二
<lb ed="X" n="0380b09"/><lb ed="R072" n="0028a12"/>乘觀智但能了煩惱四住地正以無明住地伏爲
<lb ed="X" n="0380b10"/><lb ed="R072" n="0028a13"/>涅槃故彼不能覺也從初正信發心觀察猶未能
<lb ed="X" n="0380b11"/><lb ed="R072" n="0028a14"/>知者以彼分別我法二執未斷猶住凡位未能覺
<lb ed="X" n="0380b12"/><lb ed="R072" n="0028a15"/>通諸佛境界也若證法身得少分知者以彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0380b1201" n="0380b1201"/><anchor xml:id="beg0380b1201" n="0380b1201"/>已<anchor xml:id="end0380b1201"/>捨
<lb ed="X" n="0380b13"/><lb ed="R072" n="0028a16"/>分別我法二執俱生二執漸伏漸斷分證十種眞
<lb ed="X" n="0380b14"/><lb ed="R072" n="0028a17"/>如故隨地增進得少分知乃至等覺猶未盡知者
<lb ed="X" n="0380b15"/><lb ed="R072" n="0028a18"/>以彼有一障二愚尙未斷盡故不能究竟而知唯
<lb ed="X" n="0380b16"/><lb ed="R072" n="0028b01"/>佛五住究盡二障永滅故能窮了是心從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0380b1601" n="0380b1601"/><anchor xml:id="beg0380b1601" n="0380b1601"/>已<anchor xml:id="end0380b1601"/>來
<lb ed="X" n="0380b17"/><lb ed="R072" n="0028b02"/>下正明難知之旨以此心不變隨緣故云自性淸
<lb ed="X" n="0380b18"/><lb ed="R072" n="0028b03"/>淨而有無明然雖隨緣其體不變故云雖有染心
<lb ed="X" n="0380b19"/><lb ed="R072" n="0028b04"/>而常恒不變由是之故若以無明而窺不妨全體
<lb ed="X" n="0380b20"/><lb ed="R072" n="0028b05"/>卽眞若以眞常取證不妨體雜無明是故此義唯
<lb ed="X" n="0380b21"/><lb ed="R072" n="0028b06"/>佛能知如勝鬘經云自性淸淨心難可了知彼心
<lb ed="X" n="0380b22"/><lb ed="R072" n="0028b07"/>爲煩惱亦難可了知乃至結云唯佛能知所謂心
<lb ed="X" n="0380b23"/><lb ed="R072" n="0028b08"/>性下總釋眞妄二義心性常無念故名爲不變結
<lb ed="X" n="0380b24"/><lb ed="R072" n="0028b09"/>顯眞也由了眞如法一故智與理如本無念相心
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0380c" n="0380c"/>
<lb ed="X" n="0380c01"/><lb ed="R072" n="0028b10"/>性常恒卽名本覺以不達一法界故結顯妄也由
<lb ed="X" n="0380c02"/><lb ed="R072" n="0028b11"/>自心不覺妄隨染緣以不達眞如法一故則智與
<lb ed="X" n="0380c03"/><lb ed="R072" n="0028b12"/>理違忽然念起故名無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380c04"/><lb ed="R072" n="0028b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0380c0401">染心者有六種云何爲六一者執相應染依二乘解
<lb ed="X" n="0380c05"/><lb ed="R072" n="0028b14"/>脫及信相應地遠離故二者不斷相應染依信相應
<lb ed="X" n="0380c06"/><lb ed="R072" n="0028b15"/>地修學方便漸漸能捨得淨心地究竟離故三者分
<lb ed="X" n="0380c07"/><lb ed="R072" n="0028b16"/>別智相應染依具戒地漸離乃至無相方便地究竟
<lb ed="X" n="0380c08"/><lb ed="R072" n="0028b17"/>離故四者現色不相應染依色自在地能離故五者
<lb ed="X" n="0380c09"/><lb ed="R072" n="0028b18"/>能見心不相應染依心自在地能離故六者根本業
<lb ed="X" n="0380c10"/><lb ed="R072" n="0029a01"/>不相應染依菩薩盡地得入如來地能離故不了一
<lb ed="X" n="0380c11"/><lb ed="R072" n="0029a02"/>法界義者從信相應地觀察學斷入淨心地隨分得
<lb ed="X" n="0380c12"/><lb ed="R072" n="0029a03"/>離乃至如來地能究竟離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0380c13"/><lb ed="R072" n="0029a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0380c1301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0380c1301" n="0380c1301"/><anchor xml:id="beg0380c1301" n="0380c1301"/>已<anchor xml:id="end0380c1301"/>上明生因緣竟此正釋滅因緣也此中所滅者
<lb ed="X" n="0380c14"/><lb ed="R072" n="0029a05"/>乃無明染因境界妄緣而能使因緣滅者是以眞
<lb ed="X" n="0380c15"/><lb ed="R072" n="0029a06"/>如內熏爲因諸佛菩薩爲緣也明滅因緣者卽推
<lb ed="X" n="0380c16"/><lb ed="R072" n="0029a07"/>明覺義三賢十聖及等覺菩薩所斷麤細惑也旣
<lb ed="X" n="0380c17"/><lb ed="R072" n="0029a08"/>明前義乃合三細六麤之相理該九種此開六種
<lb ed="X" n="0380c18"/><lb ed="R072" n="0029a09"/>者以六麤中後三種乃凡夫所離雖復名覺卽是
<lb ed="X" n="0380c19"/><lb ed="R072" n="0029a10"/>不覺故此不列亦依生因緣中意有五種及意識
<lb ed="X" n="0380c20"/><lb ed="R072" n="0029a11"/>一種生滅對顯故名爲六一者執相應染卽執取
<lb ed="X" n="0380c21"/><lb ed="R072" n="0029a12"/>相也此執取相卽分別我執在意識中起自心相
<lb ed="X" n="0380c22"/><lb ed="R072" n="0029a13"/>分別計度執爲寔我二乘解脫我執<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c2201" n="0380c2201"/><anchor xml:id="beg0380c2201" n="0380c2201"/>已<anchor xml:id="end0380c2201"/>證眞空故
<lb ed="X" n="0380c23"/><lb ed="R072" n="0029a14"/>捨此相乃至菩薩十信<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c2301" n="0380c2301"/><anchor xml:id="beg0380c2301" n="0380c2301"/>已<anchor xml:id="end0380c2301"/>圓發心觀察以奢摩他
<lb ed="X" n="0380c24"/><lb ed="R072" n="0029a15"/>觀不起遍計執性故亦能離二者不斷相應染卽
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0381a" n="0381a"/>
<lb ed="X" n="0381a01"/><lb ed="R072" n="0029a16"/>相續相也此相續相卽分別法執在意地中起自
<lb ed="X" n="0381a02"/><lb ed="R072" n="0029a17"/>心相分別計度執爲寔法從初正信乃至加行位
<lb ed="X" n="0381a03"/><lb ed="R072" n="0029a18"/>中作法空觀漸伏漸除入初地初心究竟離故淨
<lb ed="X" n="0381a04"/><lb ed="R072" n="0029b01"/>心地卽初地也以入初地時六七二識皆轉下品
<lb ed="X" n="0381a05"/><lb ed="R072" n="0029b02"/>之智分別我法二執皆離所謂分別二障極喜無
<lb ed="X" n="0381a06"/><lb ed="R072" n="0029b03"/>也三者分別智相應染卽智相也此智相卽俱生
<lb ed="X" n="0381a07"/><lb ed="R072" n="0029b04"/>我執在意地中微細思量從二地至八地初心入
<lb ed="X" n="0381a08"/><lb ed="R072" n="0029b05"/>生空眞如數數除滅所謂無功用行我恒摧也具
<lb ed="X" n="0381a09"/><lb ed="R072" n="0029b06"/>戒地卽二地也無相方便地卽八地也四者現色
<lb ed="X" n="0381a10"/><lb ed="R072" n="0029b07"/>不相應染卽境界相也此境界相卽俱生法執在
<lb ed="X" n="0381a11"/><lb ed="R072" n="0029b08"/>意地中任運起故九地菩薩純入法空眞如了法
<lb ed="X" n="0381a12"/><lb ed="R072" n="0029b09"/>如幻得法自在方能離故五者能見心不相應染
<lb ed="X" n="0381a13"/><lb ed="R072" n="0029b10"/>卽能見相也此能見相亦名智障在意地中微細
<lb ed="X" n="0381a14"/><lb ed="R072" n="0029b11"/>起故十地菩薩法空圓成修習畢功慈陰妙雲覆
<lb ed="X" n="0381a15"/><lb ed="R072" n="0029b12"/>涅槃海成就一切種智得心目在永得離故六者
<lb ed="X" n="0381a16"/><lb ed="R072" n="0029b13"/>根本業不相應染卽無明業相也此業相卽俱生
<lb ed="X" n="0381a17"/><lb ed="R072" n="0029b14"/>二執種子在意地中微細熏習異熟識體恒得住
<lb ed="X" n="0381a18"/><lb ed="R072" n="0029b15"/>持至等覺後心金剛智起異熟識空一念相應慧
<lb ed="X" n="0381a19"/><lb ed="R072" n="0029b16"/>斷彼根本無明直入妙覺果海究竟離故不了一
<lb ed="X" n="0381a20"/><lb ed="R072" n="0029b17"/>法界下總結成上意也由不了一法界故有此六
<lb ed="X" n="0381a21"/><lb ed="R072" n="0029b18"/>種染心今從賢位依相似覺漸漸學斷至十聖位
<lb ed="X" n="0381a22"/><lb ed="R072" n="0030a01"/>隨分覺離乃至入如來地方能究竟永滅固知因
<lb ed="X" n="0381a23"/><lb ed="R072" n="0030a02"/>染心而安立聖位若離染心聖亦何有所謂聖名
<lb ed="X" n="0381a24"/><lb ed="R072" n="0030a03"/>凡號總是虗聲殊相劣形皆爲幻色。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0381b" n="0381b"/>
<lb ed="X" n="0381b01"/><lb ed="R072" n="0030a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0381b0101">言相應義者謂心念法異依染淨差別而知相緣相
<lb ed="X" n="0381b02"/><lb ed="R072" n="0030a05"/>同故不相應義者謂卽心不覺常無別異不同知相
<lb ed="X" n="0381b03"/><lb ed="R072" n="0030a06"/>緣相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b04"/><lb ed="R072" n="0030a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0381b0401">此釋前六染心中三種相應三種不相應義也相
<lb ed="X" n="0381b05"/><lb ed="R072" n="0030a08"/>應義者雖心念法異而知相緣相同故心念者卽
<lb ed="X" n="0381b06"/><lb ed="R072" n="0030a09"/>智相相續相執取相也法者卽三細中境界相也
<lb ed="X" n="0381b07"/><lb ed="R072" n="0030a10"/>雖智相相續相執取相與境界相異不妨隨彼境
<lb ed="X" n="0381b08"/><lb ed="R072" n="0030a11"/>界染淨而起愛與不愛苦樂覺心故曰知相緣相
<lb ed="X" n="0381b09"/><lb ed="R072" n="0030a12"/>同故知相卽心念也緣相卽法也以明離緣無念
<lb ed="X" n="0381b10"/><lb ed="R072" n="0030a13"/>故名相應不相應義者以依本覺一念不覺說名
<lb ed="X" n="0381b11"/><lb ed="R072" n="0030a14"/>無明卽此一念無明頓現三細絕無外境爲緣故
<lb ed="X" n="0381b12"/><lb ed="R072" n="0030a15"/>云不同前知相緣相同故如是辨明相應不相應
<lb ed="X" n="0381b13"/><lb ed="R072" n="0030a16"/>者以顯麤細之相也言相應者以心境相向能所
<lb ed="X" n="0381b14"/><lb ed="R072" n="0030a17"/>對待故也故列六麤之中所以八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0381b1401" n="0381b1401"/><anchor xml:id="beg0381b1401" n="0381b1401"/>已<anchor xml:id="end0381b1401"/>前皆能斷
<lb ed="X" n="0381b15"/><lb ed="R072" n="0030a18"/>盡不相應者惟約卽心不覺頓現其相非有相待
<lb ed="X" n="0381b16"/><lb ed="R072" n="0030b01"/>故也故名三細所以八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0381b1601" n="0381b1601"/><anchor xml:id="beg0381b1601" n="0381b1601"/>已<anchor xml:id="end0381b1601"/>後至如來地始能斷
<lb ed="X" n="0381b17"/><lb ed="R072" n="0030b02"/>盡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b18"/><lb ed="R072" n="0030b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0381b1801">又染心義者名爲煩惱礙能障眞如根本智故無明
<lb ed="X" n="0381b19"/><lb ed="R072" n="0030b04"/>義者名爲智礙能障世間自然業智故此義云何以
<lb ed="X" n="0381b20"/><lb ed="R072" n="0030b05"/>依染心能見能現妄取境界違平等性故以一切法
<lb ed="X" n="0381b21"/><lb ed="R072" n="0030b06"/>常靜無有起相無明不覺妄與法違故不能得隨順
<lb ed="X" n="0381b22"/><lb ed="R072" n="0030b07"/>世間一切境界種種知故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0381b23"/><lb ed="R072" n="0030b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0381b2301">因上明自性淸淨而有無明爲無明所染有其染
<lb ed="X" n="0381b24"/><lb ed="R072" n="0030b09"/>心此正釋無明染心能障之義亦顯離六種染心
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0381c" n="0381c"/>
<lb ed="X" n="0381c01"/><lb ed="R072" n="0030b10"/>無非斷此二障證二種果也故唯識云由斷續生
<lb ed="X" n="0381c02"/><lb ed="R072" n="0030b11"/>煩惱障故證眞解脫由斷礙解所知障故得大菩
<lb ed="X" n="0381c03"/><lb ed="R072" n="0030b12"/>提染心名煩惱礙者卽見愛四住地煩惱能續分
<lb ed="X" n="0381c04"/><lb ed="R072" n="0030b13"/>段生死障我空眞如令涅槃之理永不現前故云
<lb ed="X" n="0381c05"/><lb ed="R072" n="0030b14"/>能障眞如根本智故根本智卽涅槃也以自性涅
<lb ed="X" n="0381c06"/><lb ed="R072" n="0030b15"/>槃本無生滅故名根本智無明名智礙者卽無明
<lb ed="X" n="0381c07"/><lb ed="R072" n="0030b16"/>住地能續變易生死障法空眞如令菩提之智永
<lb ed="X" n="0381c08"/><lb ed="R072" n="0030b17"/>不現前故曰能障世間自然業智故自然業智卽
<lb ed="X" n="0381c09"/><lb ed="R072" n="0030b18"/>菩提也以菩提智身雖現塵現刹皆是無作妙力
<lb ed="X" n="0381c10"/><lb ed="R072" n="0031a01"/>自在成就故名世間自然業智此義云何下雙徵
<lb ed="X" n="0381c11"/><lb ed="R072" n="0031a02"/>二義以依染心下釋煩惱礙也以一切法下釋智
<lb ed="X" n="0381c12"/><lb ed="R072" n="0031a03"/>礙也由能見能現妄取境界卽違眞如無見無現
<lb ed="X" n="0381c13"/><lb ed="R072" n="0031a04"/>無取平等法性故名煩惱礙以一切法常靜無有
<lb ed="X" n="0381c14"/><lb ed="R072" n="0031a05"/>起相卽智境也因無明不覺妄自動故與彼常靜
<lb ed="X" n="0381c15"/><lb ed="R072" n="0031a06"/>之法互相乖違故名智礙下自釋相違之意謂不
<lb ed="X" n="0381c16"/><lb ed="R072" n="0031a07"/>能隨順世間一切境界種種知故誠謂不如實知
<lb ed="X" n="0381c17"/><lb ed="R072" n="0031a08"/>眞如法一故耳言智礙者非智有礙以無明礙智
<lb ed="X" n="0381c18"/><lb ed="R072" n="0031a09"/>智用不顯故名智礙。</p><p xml:id="pX45p0381c1809" cb:place="inline">問六種染心初一種屬第
<lb ed="X" n="0381c19"/><lb ed="R072" n="0031a10"/>六意識次五種皆屬第七意根然斷盡六種染心
<lb ed="X" n="0381c20"/><lb ed="R072" n="0031a11"/>卽入如來之地寧得但轉六七二識五識八識不
<lb ed="X" n="0381c21"/><lb ed="R072" n="0031a12"/>轉耶答如唯識云分別俱生我法二執皆在六七
<lb ed="X" n="0381c22"/><lb ed="R072" n="0031a13"/>二識中起自心相分別計度執爲寔我寔法然我
<lb ed="X" n="0381c23"/><lb ed="R072" n="0031a14"/>執卽煩惱障法執卽智障固知斷此二障證二種
<lb ed="X" n="0381c24"/><lb ed="R072" n="0031a15"/>果只盡六七二識也且菩薩修三大阿僧祇劫無
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0382a" n="0382a"/>
<lb ed="X" n="0382a01"/><lb ed="R072" n="0031a16"/>非轉此六七二識修第一阿僧祇方入初地轉六
<lb ed="X" n="0382a02"/><lb ed="R072" n="0031a17"/>七二識下品智也脩第二阿僧祗入不動地轉六
<lb ed="X" n="0382a03"/><lb ed="R072" n="0031a18"/>七二識中品智也脩第三阿僧祇方盡等覺轉六
<lb ed="X" n="0382a04"/><lb ed="R072" n="0031b01"/>七二識上品智也然五識八識無法無人所緣性
<lb ed="X" n="0382a05"/><lb ed="R072" n="0031b02"/>境能緣現量非因中轉故云六七因中轉五八果
<lb ed="X" n="0382a06"/><lb ed="R072" n="0031b03"/>上圓以是之故生因緣中<anchor xml:id="nkr_note_add_0382a0601" n="0382a0601"/><anchor xml:id="beg0382a0601" n="0382a0601"/>但<anchor xml:id="end0382a0601"/>明意與意識滅因緣
<lb ed="X" n="0382a07"/><lb ed="R072" n="0031b04"/>中但滅意意識中六種染心非無意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a08"/><lb ed="R072" n="0031b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0382a0801">復次分別生滅相者有二種云何爲二一者麁與心
<lb ed="X" n="0382a09"/><lb ed="R072" n="0031b06"/>相應故二者細與心不相應故又麁中之<g ref="#CB04974">麁</g>凡夫境
<lb ed="X" n="0382a10"/><lb ed="R072" n="0031b07"/>界<g ref="#CB04974">麁</g>中之細及細中之麁菩薩境界細中之細是佛
<lb ed="X" n="0382a11"/><lb ed="R072" n="0031b08"/>境界此二種生滅依於無明熏習而有所謂依因依
<lb ed="X" n="0382a12"/><lb ed="R072" n="0031b09"/>緣依因者不覺義故依緣者妄作境界義故若因滅
<lb ed="X" n="0382a13"/><lb ed="R072" n="0031b10"/>則緣滅因滅故不相應心滅緣滅故相應心滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382a14"/><lb ed="R072" n="0031b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0382a1401">上雖明生滅因緣未曾簡別生滅之相此正釋明
<lb ed="X" n="0382a15"/><lb ed="R072" n="0031b12"/>以攝凡聖境界麁相與心相應細相與心不相應
<lb ed="X" n="0382a16"/><lb ed="R072" n="0031b13"/>解見上文言麁中之<g ref="#CB04974">麁</g>卽六麁中後四相也凡夫
<lb ed="X" n="0382a17"/><lb ed="R072" n="0031b14"/>依此執取尋言起業受報故名凡夫境界卽覺此
<lb ed="X" n="0382a18"/><lb ed="R072" n="0031b15"/>四相者亦名凡夫以不覺心源故麤中之細卽六
<lb ed="X" n="0382a19"/><lb ed="R072" n="0031b16"/>麤中前二相細中之麤卽三細中後二相菩薩在
<lb ed="X" n="0382a20"/><lb ed="R072" n="0031b17"/>三賢及八地以前離麤中之細八地以後了細中
<lb ed="X" n="0382a21"/><lb ed="R072" n="0031b18"/>之麤故名菩薩境界細中之細卽三細中之初無
<lb ed="X" n="0382a22"/><lb ed="R072" n="0032a01"/>明業相離此相者入如來地故名是佛境界詳明
<lb ed="X" n="0382a23"/><lb ed="R072" n="0032a02"/>離此麤細之相<anchor xml:id="nkr_note_add_0382a2301" n="0382a2301"/><anchor xml:id="beg0382a2301" n="0382a2301"/>已<anchor xml:id="end0382a2301"/>解見六種染心文中此二種生
<lb ed="X" n="0382a24"/><lb ed="R072" n="0032a03"/>滅下總結上意以明從因緣生滅也然諸法本自
<pb ed="X" xml:id="X45.0763.0382b" n="0382b"/>
<lb ed="X" n="0382b01"/><lb ed="R072" n="0032a04"/>無生依於無明熏習而有生滅所謂依因依緣依
<lb ed="X" n="0382b02"/><lb ed="R072" n="0032a05"/>因者不覺義故以不覺爲因而生三細之相依緣
<lb ed="X" n="0382b03"/><lb ed="R072" n="0032a06"/>者妄作境界義故以境界爲緣而長六麤之相如
<lb ed="X" n="0382b04"/><lb ed="R072" n="0032a07"/>楞伽云不思議熏及不思議變是現識流注生住
<lb ed="X" n="0382b05"/><lb ed="R072" n="0032a08"/>之因取種種塵及無始妄想熏是分別事識相生
<lb ed="X" n="0382b06"/><lb ed="R072" n="0032a09"/>住之因彼經流注生卽三細也相生卽六麤也固
<lb ed="X" n="0382b07"/><lb ed="R072" n="0032a10"/>知離無明則無三細生住之因滅境界則無六麤
<lb ed="X" n="0382b08"/><lb ed="R072" n="0032a11"/>增長之緣故云因滅故不相應心滅緣滅故相應
<lb ed="X" n="0382b09"/><lb ed="R072" n="0032a12"/>心滅亦如楞伽云若覆彼眞寔種種不寔諸虗妄
<lb ed="X" n="0382b10"/><lb ed="R072" n="0032a13"/>滅則一切根識滅是名相滅相續滅者相續所因
<lb ed="X" n="0382b11"/><lb ed="R072" n="0032a14"/>滅則相續滅當知彼經言相滅卽相應心滅相續
<lb ed="X" n="0382b12"/><lb ed="R072" n="0032a15"/>滅卽不相應心滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b13"/><lb ed="R072" n="0032a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0382b1301">問曰若心滅者云何相續若相續者云何說究竟滅
<lb ed="X" n="0382b14"/><lb ed="R072" n="0032a17"/>答曰所言滅者唯心相滅非心體滅如風依水而有
<lb ed="X" n="0382b15"/><lb ed="R072" n="0032a18"/>動相若水滅者則風相斷絕無所依止以水不滅風
<lb ed="X" n="0382b16"/><lb ed="R072" n="0032b01"/>相相續唯風滅故動相隨滅非是水滅無明亦爾依
<lb ed="X" n="0382b17"/><lb ed="R072" n="0032b02"/>心體而動若心體滅者則衆生斷絕無所依止以體
<lb ed="X" n="0382b18"/><lb ed="R072" n="0032b03"/>不滅心得相續唯癡滅故心相隨滅非心智滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b19"/><lb ed="R072" n="0032b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0382b1901">因上明因滅則緣滅因緣旣滅則相應心與不相
<lb ed="X" n="0382b20"/><lb ed="R072" n="0032b05"/>應心俱滅似乎斷滅之相故此假設問答以顯無
<lb ed="X" n="0382b21"/><lb ed="R072" n="0032b06"/>明心相滅非心體智相滅也其中以水喩心體以
<lb ed="X" n="0382b22"/><lb ed="R072" n="0032b07"/>風喩無明以動相喩三細六麤法喩自顯如文可
<lb ed="X" n="0382b23"/><lb ed="R072" n="0032b08"/>知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0382b24"/><lb ed="R072" n="0032b10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信論捷要卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0367a1601" to="#end0367a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368b0701" to="#end0368b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368c0401" to="#end0368c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0368c0601" to="#end0368c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369a0901" to="#end0369a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0369a1601" to="#end0369a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370a0301" to="#end0370a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370b1201" to="#end0370b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0370b1401" to="#end0370b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371a1101" to="#end0371a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371a1301" to="#end0371a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371a1801" to="#end0371a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0371c0401" to="#end0371c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0372b0501" to="#end0372b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0372b1401" to="#end0372b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0372c0101" to="#end0372c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0372c0901" to="#end0372c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0372c1501" to="#end0372c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0373a0201" to="#end0373a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0373a0601" to="#end0373a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0373a1101" to="#end0373a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0373b0201" to="#end0373b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0374b1201" to="#end0374b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0374b1801" to="#end0374b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0374b2001" to="#end0374b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0374c1201" to="#end0374c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0375b0201" to="#end0375b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0375c2301" to="#end0375c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376b0901" to="#end0376b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376b2001" to="#end0376b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0376c0601" to="#end0376c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0377c2301" to="#end0377c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0378c1601" to="#end0378c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0378c1701" to="#end0378c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0378c2401" to="#end0378c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379b0401" to="#end0379b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379b1801" to="#end0379b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0379b2101" to="#end0379b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380a2401" to="#end0380a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380b1201" to="#end0380b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380b1601" to="#end0380b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380c1301" to="#end0380c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380c2201" to="#end0380c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0380c2301" to="#end0380c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381b1401" to="#end0381b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0381b1601" to="#end0381b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0382a0601" to="#end0382a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0382a2301" to="#end0382a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0371001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0371001">寔與實同下準之</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0367a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0367a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368c0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0368c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0368c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0369a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0369a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0370b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0370b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0371c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0371c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0372b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0372b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372b1401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0372c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0372c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0372c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0372c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0373a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0373a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0373a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373a1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0373b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0374b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0374b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0374b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0374c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0375b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0375b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0375c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0375c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0376c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376c0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0377c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0377c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0378c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0378c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0378c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0379b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0380c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0381b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0381b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0381b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0382a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382a0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0382a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>