<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X45n0764">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 764 起信論續疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 764 起信論續疏</title>
			<author>明 通潤述疏</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">764</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-12-13 10:42:56 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">起信論續疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00832">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00832</charName>
				<mapping cb:dec="983872" type="PUA">U+F0340</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4A31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[雨/復]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01186">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01186</charName>
				<mapping cb:dec="984226" type="PUA">U+F04A2</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EAF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+曲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02133">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02133</charName>
				<mapping cb:dec="985173" type="PUA">U+F0855</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E214</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[糸*系]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15155">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15155</charName>
				<mapping cb:dec="998195" type="PUA">U+F3B33</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20665</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>憑</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(馮-(烈-列)+廾)/几]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15164">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName>
				<mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((旣-旡)-日+口))*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15167">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15167</charName>
				<mapping cb:dec="998207" type="PUA">U+F3B3F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2C094</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>朦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[朦-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-17T16:29:15">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0402a" n="0402a"/>
<lb ed="X" n="0402a01"/>
<lb ed="X" n="0402a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 764-A 大乘起信論續疏自序</cb:mulu><head>No. 764-A
<lb ed="X" n="0402a03"/><lb ed="R072" n="0070a01"/> 大乘起信論續疏自序</head>
<lb ed="X" n="0402a04"/>
<lb ed="X" n="0402a05"/><lb ed="R072" n="0070a02"/><p xml:id="pX45p0402a0501">大雄氏現相人中。雖說無量法門。若統其歸趣。唯
<lb ed="X" n="0402a06"/><lb ed="R072" n="0070a03"/>是一心。若滙其流派。則有三宗。曰法相。曰破相。曰
<lb ed="X" n="0402a07"/><lb ed="R072" n="0070a04"/>法性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0402a0701" n="0402a0701"/><anchor xml:id="beg0402a0701" n="0402a0701"/>已<anchor xml:id="end0402a0701"/>。言法相者。謂依生滅八識。建五位。開百
<lb ed="X" n="0402a08"/><lb ed="R072" n="0070a05"/>法。立三性。分二我。行必資於漸滿。惑必期乎漸斷。
<lb ed="X" n="0402a09"/><lb ed="R072" n="0070a06"/>果必立乎三祇。故有六度可修。有無明可克。有菩
<lb ed="X" n="0402a10"/><lb ed="R072" n="0070a07"/>提可證。其于敎也爲漸。此法相之大旨也。</p><p xml:id="pX45p0402a1017" cb:place="inline">言破相
<lb ed="X" n="0402a11"/><lb ed="R072" n="0070a08"/>者。謂依寂滅一心。直顯眞性。不說法相。一切所有。
<lb ed="X" n="0402a12"/><lb ed="R072" n="0070a09"/>唯是妄想。一切法界。唯是絕言。五法三自性俱空。
<lb ed="X" n="0402a13"/><lb ed="R072" n="0070a10"/>八識二無我悉遣。訶敎勸離。毀相泯心。生心卽妄。
<lb ed="X" n="0402a14"/><lb ed="R072" n="0070a11"/>不生卽佛。無六度可修。無無明可克。無菩提可證。
<lb ed="X" n="0402a15"/><lb ed="R072" n="0070a12"/>其于敎也無頓。此破相之大旨也。</p><p xml:id="pX45p0402a1514" cb:place="inline">若夫法性者。統
<lb ed="X" n="0402a16"/><lb ed="R072" n="0070a13"/>依寂滅一心。而有六粗三細。故開眞如門以顯空
<lb ed="X" n="0402a17"/><lb ed="R072" n="0070a14"/>諸所有。立生滅門以明實諸所無。雖眞如廓爾。而
<lb ed="X" n="0402a18"/><lb ed="R072" n="0070a15"/>果報不失。雖惑業紛綸。而法性不動。卽性卽相。卽
<lb ed="X" n="0402a19"/><lb ed="R072" n="0070a16"/>空卽有。卽妄卽眞。其于敎也爲頓悟漸修。此法性
<lb ed="X" n="0402a20"/><lb ed="R072" n="0070a17"/>之大旨也。</p><p xml:id="pX45p0402a2005" cb:place="inline">故宗法相者。謂眞如不變。不許隨緣。但
<lb ed="X" n="0402a21"/><lb ed="R072" n="0070a18"/>說萬法皆從識變。而事事俱有。其獘也流而爲常。
<lb ed="X" n="0402a22"/><lb ed="R072" n="0070b01"/>爲執著宗。</p><p xml:id="pX45p0402a2205" cb:place="inline">破相者。謂緣生之法。不入法性。故說三
<lb ed="X" n="0402a23"/><lb ed="R072" n="0070b02"/>界唯是一心。而法法皆空。其獘也流而爲斷。爲莽
<lb ed="X" n="0402a24"/><lb ed="R072" n="0070b03"/>蕩宗。</p><p xml:id="pX45p0402a2403" cb:place="inline">法性者。謂眞如不變。隨緣而能成一切法。故
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0402b" n="0402b"/>
<lb ed="X" n="0402b01"/><lb ed="R072" n="0070b04"/>無法法俱空之獘。由眞如隨緣不變。而能泯一切
<lb ed="X" n="0402b02"/><lb ed="R072" n="0070b05"/>法。故無事事俱有之偏。此則空有迭彰。執蕩雙遣。
<lb ed="X" n="0402b03"/><lb ed="R072" n="0070b06"/>故知卽萬法以顯有者爲妙有。離萬法以顯空者
<lb ed="X" n="0402b04"/><lb ed="R072" n="0070b07"/>爲眞空。不卽不離以顯中者。卽眞空以顯妙有。故
<lb ed="X" n="0402b05"/><lb ed="R072" n="0070b08"/>雖空而不空。卽妙有以顯眞空。故雖有而不有。然
<lb ed="X" n="0402b06"/><lb ed="R072" n="0070b09"/>前之二宗。雖建立不同。各有妙旨。而<name role="" type="person">馬鳴</name>總以一
<lb ed="X" n="0402b07"/><lb ed="R072" n="0070b10"/>心九識統之。若鼎之三足。伊之三點。不縱不橫。不
<lb ed="X" n="0402b08"/><lb ed="R072" n="0070b11"/>離不卽。實與楞嚴一心三觀之旨。並行不悖。此馬
<lb ed="X" n="0402b09"/><lb ed="R072" n="0070b12"/>鳴一論。尤爲圓通無礙。獨出無對者也。</p><p xml:id="pX45p0402b0916" cb:place="inline">是論之作。
<lb ed="X" n="0402b10"/><lb ed="R072" n="0070b13"/>菩薩有釋。賢首有疏。永明主此論而作宗鏡。故集
<lb ed="X" n="0402b11"/><lb ed="R072" n="0070b14"/>宗鏡中互相發明者作續疏。言續疏者。是續賢首
<lb ed="X" n="0402b12"/><lb ed="R072" n="0070b15"/>之疏。以顯不外賢首。亦不盡賢首也。其中以有法
<lb ed="X" n="0402b13"/><lb ed="R072" n="0070b16"/>立總別三量爲一論提綱。智者卽量以通論。則不
<lb ed="X" n="0402b14"/><lb ed="R072" n="0070b17"/>唯了法性一宗。倂可了法相破相二宗也<anchor xml:id="nkr_note_add_0402b1401" n="0402b1401"/><anchor xml:id="beg0402b1401" n="0402b1401"/>已<anchor xml:id="end0402b1401"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0402b15"/>
<lb ed="X" n="0402b16"/>
<lb ed="X" n="0402b17"/>
<lb ed="X" n="0402b18"/>
<lb ed="X" n="0402b19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 764-B 大乘起信論主<name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩略傳</cb:mulu><head>No. 764-B
<lb ed="X" n="0402b20"/><lb ed="R072" n="0071a01"/> 大乘起信論主<name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩略傳</head>
<lb ed="X" n="0402b21"/>
<lb ed="X" n="0402b22"/><lb ed="R072" n="0071a02"/><p xml:id="pX45p0402b2201"><name role="" type="person">馬鳴</name>大士者。波羅奈國人也。昔爲毗舍利國王。以
<lb ed="X" n="0402b23"/><lb ed="R072" n="0071a03"/>其國有一類裸人。如馬裸露。王遂運神通。分身爲
<lb ed="X" n="0402b24"/><lb ed="R072" n="0071a04"/>蠶以衣之。後生中印土。馬人感戀悲鳴。故號<name role="" type="person">馬鳴</name>。
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0402c" n="0402c"/>
<lb ed="X" n="0402c01"/><lb ed="R072" n="0071a05"/>亦名功勝。以有作無作諸功德。最爲殊勝。故名焉。
<lb ed="X" n="0402c02"/><lb ed="R072" n="0071a06"/>時十一祖<name role="" type="person">富那夜奢</name>尊者至其國。有一長者來趣
<lb ed="X" n="0402c03"/><lb ed="R072" n="0071a07"/>法會。祖謂衆曰。汝等識此來者耶。佛記聖者<name role="" type="person">馬鳴</name>
<lb ed="X" n="0402c04"/><lb ed="R072" n="0071a08"/>紹吾法者也。於是<name role="" type="person">馬鳴</name>致禮。問曰。我欲識佛。何者
<lb ed="X" n="0402c05"/><lb ed="R072" n="0071a09"/>卽是。祖曰。汝欲識佛。不識者是。彼曰。佛旣不識。焉
<lb ed="X" n="0402c06"/><lb ed="R072" n="0071a10"/>知是乎。祖曰。旣不識佛。焉知不是。曰。此是鋸義。祖
<lb ed="X" n="0402c07"/><lb ed="R072" n="0071a11"/>曰。彼是木義。祖問鋸義者何。曰。與師平出。鳴却問
<lb ed="X" n="0402c08"/><lb ed="R072" n="0071a12"/>木義者何。祖曰。汝被我解。<name role="" type="person">馬鳴</name>豁然省悟。遂求剃
<lb ed="X" n="0402c09"/><lb ed="R072" n="0071a13"/>度。祖謂衆曰。如來懸記滅度後六百年。<name role="" type="person">馬鳴</name>當於
<lb ed="X" n="0402c10"/><lb ed="R072" n="0071a14"/>波羅奈國摧伏外道。度人無量。遂得付法。後於華
<lb ed="X" n="0402c11"/><lb ed="R072" n="0071a15"/>氏國轉妙法輪。顯諸神力。降伏魔事。時有外道索
<lb ed="X" n="0402c12"/><lb ed="R072" n="0071a16"/>師論義。集王大臣及四衆。俱會論場。師曰。汝義以
<lb ed="X" n="0402c13"/><lb ed="R072" n="0071a17"/>何爲宗。曰。凡有言說。我皆能破。師乃指國王曰。當
<lb ed="X" n="0402c14"/><lb ed="R072" n="0071a18"/>今國王康寧。大王長壽。請汝破之。外道屈服。後造
<lb ed="X" n="0402c15"/><lb ed="R072" n="0071b01"/>甘蔗論十萬偈。復集百部大乘經義以造斯論。可
<lb ed="X" n="0402c16"/><lb ed="R072" n="0071b02"/>謂于羣藥中。但取阿陀之妙。向衆寶內。唯探如意
<lb ed="X" n="0402c17"/><lb ed="R072" n="0071b03"/>之珠。擧一蔽諸。以本攝末矣。</p>
<lb ed="X" n="0402c18"/><lb ed="R072" n="0071b04"/><p xml:id="pX45p0402c1801">大乘起信論主<name role="" type="person">馬鳴</name>大士略傳<note place="inline">終</note><note place="inline">詳在大士本傳</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0402c19"/>
<lb ed="X" n="0402c20"/>
<lb ed="X" n="0402c21"/>
<lb ed="X" n="0402c22"/>
<lb ed="X" n="0402c23"/>
<lb ed="X" n="0402c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0403a" n="0403a"/>
<lb ed="X" n="0403a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘起信論續疏</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0403a02"/><cb:docNumber>No. 764</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0403a03"/><lb ed="R072" n="0072a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信論續疏卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0403a04"/>
<lb ed="X" n="0403a05"/><lb ed="R072" n="0072a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩　造</byline>
<lb ed="X" n="0403a06"/><lb ed="R072" n="0072a03"/><byline cb:type="other">梁三藏法師　譯</byline>
<lb ed="X" n="0403a07"/><lb ed="R072" n="0072a04"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">月氏國</name>婆首那王子譯語沙門智</byline>
<lb ed="X" n="0403a08"/><lb ed="R072" n="0072a05"/><byline cb:type="author">明雜華林釋　通潤　述疏</byline>
<lb ed="X" n="0403a09"/><lb ed="R072" n="0072a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0403a0901">大乘二字。是指無名無相不滅不生靈明絕待之
<lb ed="X" n="0403a10"/><lb ed="R072" n="0072a07"/>心體言也。以此心周遍含容。故曰大。運載一切。故
<lb ed="X" n="0403a11"/><lb ed="R072" n="0072a08"/>曰乘。</p><p xml:id="pX45p0403a1103" cb:place="inline">若據文論義。大以法言。以此法具有體。相。用。
<lb ed="X" n="0403a12"/><lb ed="R072" n="0072a09"/>三大故。乘以人言。以此法是諸佛菩薩所乘故。</p><p xml:id="pX45p0403a1219" cb:place="inline">若
<lb ed="X" n="0403a13"/><lb ed="R072" n="0072a10"/>據義論文。則大乘二字。人法皆通。如有人發大心。
<lb ed="X" n="0403a14"/><lb ed="R072" n="0072a11"/>修大因。證大果。此人則爲大乘人。此法則名大乘
<lb ed="X" n="0403a15"/><lb ed="R072" n="0072a12"/>法。由所乘之法大。故能乘之人亦稱大也。起信者。
<lb ed="X" n="0403a16"/><lb ed="R072" n="0072a13"/>謂此大乘法。一切衆生平等具足。由無信力。故不
<lb ed="X" n="0403a17"/><lb ed="R072" n="0072a14"/>肯乘。道亦不載。所以長淪苦海。沒溺邪河。今論中
<lb ed="X" n="0403a18"/><lb ed="R072" n="0072a15"/>發明此義。欲人起正信而乘此大法也。上四字是
<lb ed="X" n="0403a19"/><lb ed="R072" n="0072a16"/>所詮。論是能詮。謂審明二本詳定指歸。令初心人
<lb ed="X" n="0403a20"/><lb ed="R072" n="0072a17"/>易信易入。故曰論也。問云。初心學人。信此大乘。有
<lb ed="X" n="0403a21"/><lb ed="R072" n="0072a18"/>何勝力。答。若正解圓明。決定信入。有超劫之功。獲
<lb ed="X" n="0403a22"/><lb ed="R072" n="0072b01"/>成聖之力。雖居生死。常入涅槃。恒處塵勞。不離淨
<lb ed="X" n="0403a23"/><lb ed="R072" n="0072b02"/>界。現具肉眼而開慧眼之光明。匪易凡心。便同佛
<lb ed="X" n="0403a24"/><lb ed="R072" n="0072b03"/>心之知見。</p><p xml:id="pX45p0403a2405" cb:place="inline">如太子具眞王之相。迦陵超衆鳥之音。
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0403b" n="0403b"/>
<lb ed="X" n="0403b01"/><lb ed="R072" n="0072b04"/>將師子筋爲琴絃。餘音斷響。以善見藥而治病。衆
<lb ed="X" n="0403b02"/><lb ed="R072" n="0072b05"/>患潛消。若那羅箭之功。勢穿銕鼓。似金剛鎚之力。
<lb ed="X" n="0403b03"/><lb ed="R072" n="0072b06"/>擬碎金山。則煩惱塵勞。不待斷而自滅。菩提妙果。
<lb ed="X" n="0403b04"/><lb ed="R072" n="0072b07"/>勿假修而自成。乃至等冤親。和諍論。齊凡聖。泯自
<lb ed="X" n="0403b05"/><lb ed="R072" n="0072b08"/>他。一去來。印同異。融延促。混中邊。世出世法。不可
<lb ed="X" n="0403b06"/><lb ed="R072" n="0072b09"/>說不可說之力。無能過者。佛藏經云。譬如有人。嚼
<lb ed="X" n="0403b07"/><lb ed="R072" n="0072b10"/><name role="" type="person">須彌山</name>。飛行虗空。石筏渡海。負四天下。及<name role="" type="person">須彌山</name>。
<lb ed="X" n="0403b08"/><lb ed="R072" n="0072b11"/>蚊脚爲梯。登至梵宮。劫盡燒時。一唾劫火頓滅。一
<lb ed="X" n="0403b09"/><lb ed="R072" n="0072b12"/>吹世界頓成。以藕<g ref="#CB02133">𮈔</g>懸<name role="" type="person">須彌山</name>手接四天下雨。雖
<lb ed="X" n="0403b10"/><lb ed="R072" n="0072b13"/>則如是。亦未爲難。如來所說無相無爲無生無滅
<lb ed="X" n="0403b11"/><lb ed="R072" n="0072b14"/>一味大乘平等法相。令人信解。是則爲難。</p><p xml:id="pX45p0403b1117" cb:place="inline">以發此
<lb ed="X" n="0403b12"/><lb ed="R072" n="0072b15"/>心者。能翻一切塵勞門。成八萬四千三昧門故。乃
<lb ed="X" n="0403b13"/><lb ed="R072" n="0072b16"/>至云。此心是大中大。上中上。圓中圓。滿中滿。眞中
<lb ed="X" n="0403b14"/><lb ed="R072" n="0072b17"/>眞。實中實。不可思議中不可思議。纔肯信入。如師
<lb ed="X" n="0403b15"/><lb ed="R072" n="0072b18"/>子奮迅。威猛最雄。象王蹴蹋。勢力無等。故欲入此
<lb ed="X" n="0403b16"/><lb ed="R072" n="0073a01"/>門者。非信力不能。是故此論標大乘起信也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403b17"/><lb ed="R072" n="0073a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0403b1701">歸命盡十方。最勝業徧知。色無礙自在。救世大悲者。</p>
<lb ed="X" n="0403b18"/><lb ed="R072" n="0073a03"/><p xml:id="pX45p0403b1801">及彼身體相。法性眞如海。</p><p xml:id="pX45p0403b1811" cb:place="inline">無量功德藏。如實修行等。</p>
<lb ed="X" n="0403b19"/><lb ed="R072" n="0073a04"/><p xml:id="pX45p0403b1901">爲欲令衆生。除疑捨邪執。起大乘正信。佛種不斷故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403b20"/><lb ed="R072" n="0073a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0403b2001">將欲造論。故先致敬三寶。陳造論之由。首四句。皈
<lb ed="X" n="0403b21"/><lb ed="R072" n="0073a06"/>命佛寶。卽報化佛也。衆聖不能及。故曰最。能超一
<lb ed="X" n="0403b22"/><lb ed="R072" n="0073a07"/>切聖。故曰勝。業。謂三輪業用。卽不思議業也。遍知。
<lb ed="X" n="0403b23"/><lb ed="R072" n="0073a08"/>是意業最勝。色無礙自在。是身業最勝。救世。是口
<lb ed="X" n="0403b24"/><lb ed="R072" n="0073a09"/>業最勝。如來無意。以衆生之意爲意。故能遍知。如
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0403c" n="0403c"/>
<lb ed="X" n="0403c01"/><lb ed="R072" n="0073a10"/>來無身。以衆生之身爲身。故得色無礙自在。如來
<lb ed="X" n="0403c02"/><lb ed="R072" n="0073a11"/>無語。隨衆生根器說法而有語。故能救世。此最勝
<lb ed="X" n="0403c03"/><lb ed="R072" n="0073a12"/>三業。皆是如來同體大悲所成。悉隨衆生心之所
<lb ed="X" n="0403c04"/><lb ed="R072" n="0073a13"/>現。故總曰大悲也。者字結德屬人。</p><p xml:id="pX45p0403c0414" cb:place="inline">及彼下二句。歸
<lb ed="X" n="0403c05"/><lb ed="R072" n="0073a14"/>命法寶。及彼者。牒指報化二佛也。身體相者。蓋指
<lb ed="X" n="0403c06"/><lb ed="R072" n="0073a15"/>報化二身之體相爲法身。卽以法身爲法寶。所謂
<lb ed="X" n="0403c07"/><lb ed="R072" n="0073a16"/>法性身。眞如體也。法性者。卽諸法自性。眞如者。不
<lb ed="X" n="0403c08"/><lb ed="R072" n="0073a17"/>妄不變之稱。由深廣無涯。故以海喩。佛之所以爲
<lb ed="X" n="0403c09"/><lb ed="R072" n="0073a18"/>佛。僧之所以爲僧。皆藉此法。故下文云。一切諸佛
<lb ed="X" n="0403c10"/><lb ed="R072" n="0073b01"/>本所乘故。一切菩薩皆乘此法到如來地故。</p><p xml:id="pX45p0403c1018" cb:place="inline">無量
<lb ed="X" n="0403c11"/><lb ed="R072" n="0073b02"/>二句。是歸命僧寶。謂法性海中。具足無量功德。入
<lb ed="X" n="0403c12"/><lb ed="R072" n="0073b03"/>初地時。得證此性。從性起修。行如實行。名如寶修
<lb ed="X" n="0403c13"/><lb ed="R072" n="0073b04"/>行。等者。等諸地也。以三賢位依法熏習。未證法身。
<lb ed="X" n="0403c14"/><lb ed="R072" n="0073b05"/>不名如實故。有以無量功德藏一句屬上文者。若
<lb ed="X" n="0403c15"/><lb ed="R072" n="0073b06"/>據後譯云。無邊德藏僧。勤求正覺者。則屬下句爲
<lb ed="X" n="0403c16"/><lb ed="R072" n="0073b07"/>順。</p><p xml:id="pX45p0403c1602" cb:place="inline">爲欲下。出造論之由。由衆生不信眞如是一法
<lb ed="X" n="0403c17"/><lb ed="R072" n="0073b08"/>界大總相法門體。而妄生異計。又不知如來藏是
<lb ed="X" n="0403c18"/><lb ed="R072" n="0073b09"/>善不善因。而橫起邪思。故論中先示正義者。令其
<lb ed="X" n="0403c19"/><lb ed="R072" n="0073b10"/>除疑也。對治邪執者。令其捨執也。分別發趣道相
<lb ed="X" n="0403c20"/><lb ed="R072" n="0073b11"/>者。令其起信根而乘大法也。有正信。乘大法。方能
<lb ed="X" n="0403c21"/><lb ed="R072" n="0073b12"/>紹隆三寶慧命不絕故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403c22"/><lb ed="R072" n="0073b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0403c2201">論曰。有法<note place="interlinear">心</note>。能<note place="interlinear">功能</note>起摩訶衍信根。是故應說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403c23"/><lb ed="R072" n="0073b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0403c2301">此一論綱宗也。有法者。卽本有法。若據下文。雙含
<lb ed="X" n="0403c24"/><lb ed="R072" n="0073b15"/>二義。一是體本法。卽一體摩訶衍法。常恒不變。不
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0404a" n="0404a"/>
<lb ed="X" n="0404a01"/><lb ed="R072" n="0073b16"/>假修成。屬眞如門。</p><p xml:id="pX45p0404a0108" cb:place="inline">二是自本法。卽自體自相自用
<lb ed="X" n="0404a02"/><lb ed="R072" n="0073b17"/>摩訶衍法。迷覺覺迷。悉由熏習。屬阿賴耶。由諸衆
<lb ed="X" n="0404a03"/><lb ed="R072" n="0073b18"/>生。旣不知眞如爲淸淨覺。又不知黎耶爲迷悟關。
<lb ed="X" n="0404a04"/><lb ed="R072" n="0074a01"/>妄起邪執別生異端。故論主先標有法二字爲宗
<lb ed="X" n="0404a05"/><lb ed="R072" n="0074a02"/>本。次將有法於立義分中總立量云。衆生心是有
<lb ed="X" n="0404a06"/><lb ed="R072" n="0074a03"/>法。顯示摩訶衍義是宗。因云。眞如生滅互相攝故。
<lb ed="X" n="0404a07"/><lb ed="R072" n="0074a04"/>同喩如金莊嚴具。又于眞如門別立量云。眞如是
<lb ed="X" n="0404a08"/><lb ed="R072" n="0074a05"/>有法。卽是一法界大總相法門體是宗。因云。不生
<lb ed="X" n="0404a09"/><lb ed="R072" n="0074a06"/>不滅故。同喩如虗空。又於生滅門別立量云。阿黎
<lb ed="X" n="0404a10"/><lb ed="R072" n="0074a07"/>耶識是有法。不生不滅與生滅和合是宗。因云非
<lb ed="X" n="0404a11"/><lb ed="R072" n="0074a08"/>一非異故。同喩如微塵瓦器。立此總別三比量爲
<lb ed="X" n="0404a12"/><lb ed="R072" n="0074a09"/>一論之綱。要人先向<anchor xml:id="nkr_note_add_0404a1201" n="0404a1201"/><anchor xml:id="beg0404a1201" n="0404a1201"/>己<anchor xml:id="end0404a1201"/>躬下頓悟眞如。次于生滅
<lb ed="X" n="0404a13"/><lb ed="R072" n="0074a10"/>門中漸修漸證故。摩訶衍。此翻大乘。以是二門。皆
<lb ed="X" n="0404a14"/><lb ed="R072" n="0074a11"/>是大根器人所修法故。信者。卽五根之一也。信有
<lb ed="X" n="0404a15"/><lb ed="R072" n="0074a12"/>三種。一信實有。謂于諸法實事理中。深信忍故。二
<lb ed="X" n="0404a16"/><lb ed="R072" n="0074a13"/>信有德。謂于三寶眞淨德中。深信樂故。三信有能。
<lb ed="X" n="0404a17"/><lb ed="R072" n="0074a14"/>謂于一切世出世善法。深信有力。能得能成。起希
<lb ed="X" n="0404a18"/><lb ed="R072" n="0074a15"/>望故。有此信根。方能得入。</p><p xml:id="pX45p0404a1811" cb:place="inline">昔嚴陽尊者問趙州云。
<lb ed="X" n="0404a19"/><lb ed="R072" n="0074a16"/>一物不將來時如何。州云。放下著。陽曰。一物不將
<lb ed="X" n="0404a20"/><lb ed="R072" n="0074a17"/>來。放下箇甚麼。州云。恁麼則擔取去。陽大悟。此從
<lb ed="X" n="0404a21"/><lb ed="R072" n="0074a18"/>眞如有法上起信根者。</p><p xml:id="pX45p0404a2110" cb:place="inline">羅山問岩頭云。起滅不停
<lb ed="X" n="0404a22"/><lb ed="R072" n="0074b01"/>時如何。頭曰。咄。是誰起滅。羅山大悟。此從黎耶有
<lb ed="X" n="0404a23"/><lb ed="R072" n="0074b02"/>法上起信根者。</p><p xml:id="pX45p0404a2307" cb:place="inline">故宗鏡云。佛祖正宗。則眞唯識。纔
<lb ed="X" n="0404a24"/><lb ed="R072" n="0074b03"/>有信處。皆可爲人。如華嚴經以信爲手。如人有手。
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0404b" n="0404b"/>
<lb ed="X" n="0404b01"/><lb ed="R072" n="0074b04"/>至於寶所。隨意採取。若當無手。空無所獲。如是入
<lb ed="X" n="0404b02"/><lb ed="R072" n="0074b05"/>佛法者。有信心手。隨意採取道法之寶。若無信心。
<lb ed="X" n="0404b03"/><lb ed="R072" n="0074b06"/>空無所得。有此利益。故造此論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b04"/><lb ed="R072" n="0074b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0404b0401">說有五分。云何爲五。一者因緣分<note place="interlinear">因同</note>。二者立義分<note place="interlinear">略標大義</note>。三者
<lb ed="X" n="0404b05"/><lb ed="R072" n="0074b08"/>解釋分<note place="interlinear">廣釋令人生解</note>。四者修行信心分<note place="interlinear">依解起行</note>。五者勸修利益分<note place="interlinear">辯法不修如貧人數他寶故勸</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b06"/><lb ed="R072" n="0074b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0404b0601">因緣分。出造論之所由。立義分。立此論之大義。解
<lb ed="X" n="0404b07"/><lb ed="R072" n="0074b10"/>釋分。析立義之隱微。修行信心分。爲信未滿者。修
<lb ed="X" n="0404b08"/><lb ed="R072" n="0074b11"/>習信心故。勸修利益分。勸人進修必獲利益故。</p><p xml:id="pX45p0404b0819" cb:place="inline">若
<lb ed="X" n="0404b09"/><lb ed="R072" n="0074b12"/>當例經之三分。初一是序分。次三是正宗分。後一
<lb ed="X" n="0404b10"/><lb ed="R072" n="0074b13"/>是流通分也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b11"/><lb ed="R072" n="0074b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0404b1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0404001" n="0404001"/>初說因緣分。問曰。有何因緣而造此論。答曰。是因緣
<lb ed="X" n="0404b12"/><lb ed="R072" n="0074b15"/>有八種。云何爲八。一者<note place="interlinear">大事</note>因緣總相。所謂爲令衆生離
<lb ed="X" n="0404b13"/><lb ed="R072" n="0074b16"/>一切苦。得究竟樂。非求世間名利恭敬故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b14"/><lb ed="R072" n="0074b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0404b1401">造論因緣。有總有別。言總者。統言造論之所由。別
<lb ed="X" n="0404b15"/><lb ed="R072" n="0074b18"/>者。別顯此論之所爲。苦有三苦。八苦。及二死苦。樂
<lb ed="X" n="0404b16"/><lb ed="R072" n="0075a01"/>有人天。二乘。及寂滅樂。今言離一切苦。是離分段
<lb ed="X" n="0404b17"/><lb ed="R072" n="0075a02"/>變易二死苦也。今言得究竟樂。是得無上菩提及
<lb ed="X" n="0404b18"/><lb ed="R072" n="0075a03"/>大涅槃樂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b19"/><lb ed="R072" n="0075a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0404b1901">二者爲欲解釋如來根本之義。令諸衆生正解不謬
<lb ed="X" n="0404b20"/><lb ed="R072" n="0075a05"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b21"/><lb ed="R072" n="0075a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0404b2101">根本有二。一眞如。是菩提涅槃根本。二無明。是三
<lb ed="X" n="0404b22"/><lb ed="R072" n="0075a07"/>細六麤根本。今但言如來根本者。欲人向無明根
<lb ed="X" n="0404b23"/><lb ed="R072" n="0075a08"/>本邊入如來根本故。下文云。其旨趣者。無非離念
<lb ed="X" n="0404b24"/><lb ed="R072" n="0075a09"/>歸于眞如是也。正解。卽勝解。于決定境。印持爲性。
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0404c" n="0404c"/>
<lb ed="X" n="0404c01"/><lb ed="R072" n="0075a10"/>不可引轉爲業。五別境之一也。有正信可起正解。
<lb ed="X" n="0404c02"/><lb ed="R072" n="0075a11"/>故前云正信。而此復言正解也。有此正解。則見理
<lb ed="X" n="0404c03"/><lb ed="R072" n="0075a12"/>不謬。亦能正人之謬。故此當下文顯示正義。對治
<lb ed="X" n="0404c04"/><lb ed="R072" n="0075a13"/>邪執也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404c05"/><lb ed="R072" n="0075a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0404c0501">三者爲令善根成熟衆生。于摩訶衍法。堪任不退信
<lb ed="X" n="0404c06"/><lb ed="R072" n="0075a15"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404c07"/><lb ed="R072" n="0075a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0404c0701">成熟者。謂熟處<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c0701" n="0404c0701"/><anchor xml:id="beg0404c0701" n="0404c0701"/>已<anchor xml:id="end0404c0701"/>生。生處<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c0702" n="0404c0702"/><anchor xml:id="beg0404c0702" n="0404c0702"/>已<anchor xml:id="end0404c0702"/>熟。堪任者。謂擔當此
<lb ed="X" n="0404c08"/><lb ed="R072" n="0075a17"/>事。永無退失。故下文云。所謂依不定聚衆生。有熏
<lb ed="X" n="0404c09"/><lb ed="R072" n="0075a18"/>習善根力故。信業果報。能起十善。厭生死苦。欲求
<lb ed="X" n="0404c10"/><lb ed="R072" n="0075b01"/>無上菩提。修行信心。經一萬劫。信心成就。入正定
<lb ed="X" n="0404c11"/><lb ed="R072" n="0075b02"/>聚。畢竟不退。卽住如來種中。名信成就。此當分別
<lb ed="X" n="0404c12"/><lb ed="R072" n="0075b03"/>發趣道相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404c13"/><lb ed="R072" n="0075b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0404c1301">四者爲令善根微少衆生。修習信心故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404c14"/><lb ed="R072" n="0075b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0404c1401">信心雖發。而現惑未除。心志不定。日用尋常爲惑
<lb ed="X" n="0404c15"/><lb ed="R072" n="0075b06"/>所轉。未能純一。故云善根微少。信未滿足。未能擔
<lb ed="X" n="0404c16"/><lb ed="R072" n="0075b07"/>荷大法。故令修習信心。下文云。若有衆生善根微
<lb ed="X" n="0404c17"/><lb ed="R072" n="0075b08"/>少。久遠<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c1701" n="0404c1701"/><anchor xml:id="beg0404c1701" n="0404c1701"/>已<anchor xml:id="end0404c1701"/>來。煩惱深厚。雖値于佛。或起人天二乘
<lb ed="X" n="0404c18"/><lb ed="R072" n="0075b09"/>種子。設求大乘。根則不定。遇惡因緣。卽便退失。墮
<lb ed="X" n="0404c19"/><lb ed="R072" n="0075b10"/>二乘地。故說修行信心分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404c20"/><lb ed="R072" n="0075b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0404c2001">五者爲示方便。消惡業障。善護其心。遠離癡慢。出邪
<lb ed="X" n="0404c21"/><lb ed="R072" n="0075b12"/>網故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404c22"/><lb ed="R072" n="0075b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0404c2201">雖發信心。而爲惡業所障。魔鬼所侵。若不能守護
<lb ed="X" n="0404c23"/><lb ed="R072" n="0075b14"/>卽受群邪。未得謂得。自生癡慢。故示方便。令護持
<lb ed="X" n="0404c24"/><lb ed="R072" n="0075b15"/>信心不退失故。故下文云。若人雖修行信心。以有
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0405a" n="0405a"/>
<lb ed="X" n="0405a01"/><lb ed="R072" n="0075b16"/>重障。或爲魔鬼病苦所惱。或爲世務牽纏。應當勇
<lb ed="X" n="0405a02"/><lb ed="R072" n="0075b17"/>猛精進。禮佛。懺悔。勸請。隨喜。迴向菩提。常不休息。
<lb ed="X" n="0405a03"/><lb ed="R072" n="0075b18"/>得免諸障。善根增長。故曰爲示方便。善護其心。或
<lb ed="X" n="0405a04"/><lb ed="R072" n="0076a01"/>修三昧。爲彼諸魔現形惑亂。當令觀察。勿墮邪網。
<lb ed="X" n="0405a05"/><lb ed="R072" n="0076a02"/>故曰遠離癡慢出邪網也。此當下品修。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a06"/><lb ed="R072" n="0076a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0405a0601">六者爲示修習止觀。對治凡夫二乘心過故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a07"/><lb ed="R072" n="0076a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0405a0701">信心雖發。若無止觀對治。則墮凡夫及二乘地。故
<lb ed="X" n="0405a08"/><lb ed="R072" n="0076a05"/>令修習止觀。下文云。若修止者。對治凡夫住著世
<lb ed="X" n="0405a09"/><lb ed="R072" n="0076a06"/>間。能捨二乘怯弱之見。若修觀者。對治二乘不起
<lb ed="X" n="0405a10"/><lb ed="R072" n="0076a07"/>大悲狹劣心過。遠離凡夫不修善根。此當中品修。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a11"/><lb ed="R072" n="0076a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0405a1101">七者爲示專念<note place="interlinear">一心觀佛</note>方便<note place="interlinear">淨土</note>。生于佛前。必定不退信心故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a12"/><lb ed="R072" n="0076a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0405a1201">此以專心念佛攝護信心。令不退失也。下文云。衆
<lb ed="X" n="0405a13"/><lb ed="R072" n="0076a10"/>生初學是法。欲求正信。其心怯弱。自謂不能値佛。
<lb ed="X" n="0405a14"/><lb ed="R072" n="0076a11"/>親承供養。懼謂信心難可成就。意欲退者。謂以念
<lb ed="X" n="0405a15"/><lb ed="R072" n="0076a12"/>佛因緣。隨順得生他方佛土。以常攝護信心。終無
<lb ed="X" n="0405a16"/><lb ed="R072" n="0076a13"/>有退。此當上品修。</p><p xml:id="pX45p0405a1608" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0405a1601" n="0405a1601"/><anchor xml:id="beg0405a1601" n="0405a1601"/>已<anchor xml:id="end0405a1601"/>上三種。皆是修習信心方便。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a17"/><lb ed="R072" n="0076a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0405a1701">八者爲示利益勸修行故。</p><p xml:id="pX45p0405a1711" cb:place="inline">有如是等因緣。所以造論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a18"/><lb ed="R072" n="0076a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0405a1801">由勸修<g ref="#CB15081">䇿</g>發。成前諸行故。此當勸修利益分。</p><p xml:id="pX45p0405a1818" cb:place="inline">有如
<lb ed="X" n="0405a19"/><lb ed="R072" n="0076a16"/>下。結前八種爲造論之由也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a20"/><lb ed="R072" n="0076a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0405a2001">門曰。修多羅中具有此法。何須重說答曰。修多羅中
<lb ed="X" n="0405a21"/><lb ed="R072" n="0076a18"/>雖有此法。以衆生根行不等。受解緣別<note place="interlinear">領納于心生慧爲解</note>。所謂如來在
<lb ed="X" n="0405a22"/><lb ed="R072" n="0076b01"/>世。衆生利根<note place="interlinear">指菩薩言</note>。能說之人<note place="interlinear">指如來</note>。色心業勝。圓音一演<note place="interlinear">指口業</note>。異類等
<lb ed="X" n="0405a23"/><lb ed="R072" n="0076b02"/>解。則不須論。若如來滅後。或有衆生能以自力廣聞
<lb ed="X" n="0405a24"/><lb ed="R072" n="0076b03"/>而取解者。或有衆生亦能以自力少聞而多解者。或
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0405b" n="0405b"/>
<lb ed="X" n="0405b01"/><lb ed="R072" n="0076b04"/>有衆生無自心力。因<note place="interlinear">覽敎</note>于廣論而得解者。自有衆生復
<lb ed="X" n="0405b02"/><lb ed="R072" n="0076b05"/>以廣論文多爲煩。心樂總持。少文<note place="interlinear">文約</note>而攝多義能取解
<lb ed="X" n="0405b03"/><lb ed="R072" n="0076b06"/>者。如是此論<note place="interlinear">指起信論</note>。爲欲總攝如來廣大深法無邊義故。應
<lb ed="X" n="0405b04"/><lb ed="R072" n="0076b07"/>說此論。<anchor xml:id="nkr_note_add_0405b0401" n="0405b0401"/><anchor xml:id="beg0405b0401" n="0405b0401"/>已<anchor xml:id="end0405b0401"/>說因緣分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405b05"/><lb ed="R072" n="0076b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0405b0501">此設難通妨也。難曰。如上所說八種因緣。如來契
<lb ed="X" n="0405b06"/><lb ed="R072" n="0076b09"/>經。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0405b0601" n="0405b0601"/><anchor xml:id="beg0405b0601" n="0405b0601"/>已<anchor xml:id="end0405b0601"/>道過。何故復造斯論。答。由諸衆生根器心
<lb ed="X" n="0405b07"/><lb ed="R072" n="0076b10"/>行。利鈍不同。故領受解會。或經或論。其緣亦別。若
<lb ed="X" n="0405b08"/><lb ed="R072" n="0076b11"/>如來在世。師勝資強。故圓音一演。卽異類衆生。一
<lb ed="X" n="0405b09"/><lb ed="R072" n="0076b12"/>觸耳根。隨機解悟。當爾之時。旣有契經。又何須論。
<lb ed="X" n="0405b10"/><lb ed="R072" n="0076b13"/>若夫如來滅後。說者旣無圓音。聽者不能等解。若
<lb ed="X" n="0405b11"/><lb ed="R072" n="0076b14"/>此契經。不立大義。不加詳釋。恐中下之機。終無解
<lb ed="X" n="0405b12"/><lb ed="R072" n="0076b15"/>入。所以契經之後復有論文。是則經有經功。論有
<lb ed="X" n="0405b13"/><lb ed="R072" n="0076b16"/>論益。隨時設敎。各有所宜。非無謂也。言自力廣聞
<lb ed="X" n="0405b14"/><lb ed="R072" n="0076b17"/>而取解者。是自有識見。復樂廣尋經義。採取多聞。
<lb ed="X" n="0405b15"/><lb ed="R072" n="0076b18"/>以資性識者。自力少聞而多解者。亦是自有心力。
<lb ed="X" n="0405b16"/><lb ed="R072" n="0077a01"/>欲略尋經義。卽知其要者。無自心力因廣論得解
<lb ed="X" n="0405b17"/><lb ed="R072" n="0077a02"/>者。是水母元無眼。求食須賴鰕者。復以廣論爲繁。
<lb ed="X" n="0405b18"/><lb ed="R072" n="0077a03"/>樂總持者。是畏繁好簡。欲得一而得一切者。如是
<lb ed="X" n="0405b19"/><lb ed="R072" n="0077a04"/>下。正顯此論正爲最後一等機設也。言廣大法者。
<lb ed="X" n="0405b20"/><lb ed="R072" n="0077a05"/>是暗指眞如。深法者。是暗指黎耶。無邊義者。是暗
<lb ed="X" n="0405b21"/><lb ed="R072" n="0077a06"/>指二門之義。下文云。一者法。二者義是也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0405b2101" n="0405b2101"/><anchor xml:id="beg0405b2101" n="0405b2101"/>已<anchor xml:id="end0405b2101"/>說因
<lb ed="X" n="0405b22"/><lb ed="R072" n="0077a07"/>緣分結也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405b23"/><lb ed="R072" n="0077a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0405b2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0405001" n="0405001"/>次說立義分<note place="interlinear">大乘宗本</note>。摩訶衍者。總說有二種。云何爲二。一者
<lb ed="X" n="0405b24"/><lb ed="R072" n="0077a09"/>法<note place="interlinear">本論體</note>。二者義<note place="interlinear">體相用</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0405c" n="0405c"/>
<lb ed="X" n="0405c01"/><lb ed="R072" n="0077a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0405c0101">此卽將前有法以立摩訶衍義。法謂軌則。指一心
<lb ed="X" n="0405c02"/><lb ed="R072" n="0077a11"/>言。以一心爲萬形軌則故。義謂宗趣。指三大言。以
<lb ed="X" n="0405c03"/><lb ed="R072" n="0077a12"/>一心法具有三大爲宗趣故。所謂能立門也。昔南
<lb ed="X" n="0405c04"/><lb ed="R072" n="0077a13"/>陽忠國師與紫璘供奉論義。奉曰。請師立義。某甲
<lb ed="X" n="0405c05"/><lb ed="R072" n="0077a14"/>破。師曰。立義竟。奉曰。是甚麼義。師曰。果然不見。非
<lb ed="X" n="0405c06"/><lb ed="R072" n="0077a15"/>公境界。故知未開口時。立義<anchor xml:id="nkr_note_add_0405c0601" n="0405c0601"/><anchor xml:id="beg0405c0601" n="0405c0601"/>已<anchor xml:id="end0405c0601"/>竟。纔說有法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0405c0602" n="0405c0602"/><anchor xml:id="beg0405c0602" n="0405c0602"/>已<anchor xml:id="end0405c0602"/>是
<lb ed="X" n="0405c07"/><lb ed="R072" n="0077a16"/>葛藤徧地。況復刀刀。秖爲婆心不覺多口。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405c08"/><lb ed="R072" n="0077a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0405c0801">所言法者<note place="interlinear">不出于心</note>。謂衆生心。是心則攝<note place="interlinear">眞如隨緣</note>一切世間<note place="interlinear">三細六粗</note>出世間<note place="interlinear">本如二覺</note>法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405c09"/><lb ed="R072" n="0077a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0405c0901">法身流轉于六道。名曰衆生。故以衆生心爲有法
<lb ed="X" n="0405c10"/><lb ed="R072" n="0077b01"/>也。是心則攝一切世間出世間法者。此釋心之所
<lb ed="X" n="0405c11"/><lb ed="R072" n="0077b02"/>以名法也。心之一字。是包眞妄言。謂此心能總攝
<lb ed="X" n="0405c12"/><lb ed="R072" n="0077b03"/>一切眞如門淸淨法。又總攝一切生滅門中染汙
<lb ed="X" n="0405c13"/><lb ed="R072" n="0077b04"/>法。由包眞包妄。故總攝二門。大經云。心如工畫師。
<lb ed="X" n="0405c14"/><lb ed="R072" n="0077b05"/>畫出諸形像。五蘊悉從生。無法而不造。古德云。百
<lb ed="X" n="0405c15"/><lb ed="R072" n="0077b06"/>千法門。同歸方寸。河沙性德。總在心原。是故一心
<lb ed="X" n="0405c16"/><lb ed="R072" n="0077b07"/>能攝萬法也。宗鏡問云。諸佛方便敎門。皆依衆生
<lb ed="X" n="0405c17"/><lb ed="R072" n="0077b08"/>根起。根旣不等。法乃塵沙。何故唯立一心以爲宗
<lb ed="X" n="0405c18"/><lb ed="R072" n="0077b09"/>旨。答。此一心法。理事圓備。是大悲父。般若母。法寶
<lb ed="X" n="0405c19"/><lb ed="R072" n="0077b10"/>藏。萬行原。以一切法界諸佛菩薩緣覺聲聞。及一
<lb ed="X" n="0405c20"/><lb ed="R072" n="0077b11"/>切衆生。皆同此心。諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0405c2001" n="0405c2001"/><anchor xml:id="beg0405c2001" n="0405c2001"/>已<anchor xml:id="end0405c2001"/>覺。衆生不知。今爲未知
<lb ed="X" n="0405c21"/><lb ed="R072" n="0077b12"/>者方便直指。以本具故。以應得故。是以若了自心。
<lb ed="X" n="0405c22"/><lb ed="R072" n="0077b13"/>頓成佛慧。可謂合百川爲一水。摶衆香爲一丸。融
<lb ed="X" n="0405c23"/><lb ed="R072" n="0077b14"/>鐶釧爲一金。變酥酪爲一味。故經云。若不了自心。
<lb ed="X" n="0405c24"/><lb ed="R072" n="0077b15"/>云何知佛慧。是以向外別求。從他妄學者。喩如鑽
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0406a" n="0406a"/>
<lb ed="X" n="0406a01"/><lb ed="R072" n="0077b16"/>氷覓火。壓沙出油。欲求濟用。徒勞功力。若能諦了
<lb ed="X" n="0406a02"/><lb ed="R072" n="0077b17"/>自心。不妄外求者。如從木出火。從麻出油。不壞正
<lb ed="X" n="0406a03"/><lb ed="R072" n="0077b18"/>因。速得成辦。故立一心以爲宗旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0406a04"/><lb ed="R072" n="0078a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0406a0401">依於此心。顯示摩訶衍義。何以故。是心眞如相。卽示
<lb ed="X" n="0406a05"/><lb ed="R072" n="0078a02"/>摩訶衍體<note place="interlinear">當體大乘種</note>故。是心生滅因緣相。能示摩訶衍自體相
<lb ed="X" n="0406a06"/><lb ed="R072" n="0078a03"/>用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0406a07"/><lb ed="R072" n="0078a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0406a0701">此明依一心法建立二種摩訶衍門也。難云。衆生
<lb ed="X" n="0406a08"/><lb ed="R072" n="0078a05"/>心法。旣包眞妄。通染淨。大乘是諸佛菩薩所乘眞
<lb ed="X" n="0406a09"/><lb ed="R072" n="0078a06"/>淨法。豈諸佛菩薩所乘者亦通染妄耶。答。大乘雖
<lb ed="X" n="0406a10"/><lb ed="R072" n="0078a07"/>是眞淨。要在衆生妄染中顯。以衆生心法。具有染
<lb ed="X" n="0406a11"/><lb ed="R072" n="0078a08"/>淨二分故。今立衆生心中一分常恒不變者。名眞
<lb ed="X" n="0406a12"/><lb ed="R072" n="0078a09"/>如相。此眞如者。卽是大乘淸淨法體。又立衆生心
<lb ed="X" n="0406a13"/><lb ed="R072" n="0078a10"/>中一分染淨因緣熏習者。名生滅相。此生滅者。復
<lb ed="X" n="0406a14"/><lb ed="R072" n="0078a11"/>能顯示自體。自相。自用故。故知大乘法本非妄染。
<lb ed="X" n="0406a15"/><lb ed="R072" n="0078a12"/>今隨妄染熏習。故卽妄染以顯示也。問。何故眞如
<lb ed="X" n="0406a16"/><lb ed="R072" n="0078a13"/>門中云卽示。生滅門中云能示。答。言卽示者。以眞
<lb ed="X" n="0406a17"/><lb ed="R072" n="0078a14"/>如相全體卽是大乘。若離眞如。別無大乘之體。故
<lb ed="X" n="0406a18"/><lb ed="R072" n="0078a15"/>曰卽示也。言能示者。謂此眞如體中。具足無邊相
<lb ed="X" n="0406a19"/><lb ed="R072" n="0078a16"/>用。此相用者。不離衆生日用生滅。故卽在此滅邊。
<lb ed="X" n="0406a20"/><lb ed="R072" n="0078a17"/>復能顯示眞如自體相用。故云能示也。古德云。欲
<lb ed="X" n="0406a21"/><lb ed="R072" n="0078a18"/>識諸佛師。向無明心內薦取。欲識萬物不凋性。向
<lb ed="X" n="0406a22"/><lb ed="R072" n="0078b01"/>萬物遷變處薦取是也。問。何故依眞如門所趣入
<lb ed="X" n="0406a23"/><lb ed="R072" n="0078b02"/>之摩訶衍法。唯立體名。依生滅門所趣入之摩訶
<lb ed="X" n="0406a24"/><lb ed="R072" n="0078b03"/>衍法。立自名。答。眞如是泯相顯性門。不與萬法爲
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0406b" n="0406b"/>
<lb ed="X" n="0406b01"/><lb ed="R072" n="0078b04"/>侶。不與諸塵作對。由無他相。亦無自相。以自他不
<lb ed="X" n="0406b02"/><lb ed="R072" n="0078b05"/>立。故獨示其體。他者。謂一切不善法。自者。謂一切
<lb ed="X" n="0406b03"/><lb ed="R072" n="0078b06"/>淸淨法也。生滅是攬理成事門。其體全依眞如。其
<lb ed="X" n="0406b04"/><lb ed="R072" n="0078b07"/>相用者。實由眞如自體具足。但是爲他染法所覆。
<lb ed="X" n="0406b05"/><lb ed="R072" n="0078b08"/>不能顯示。然要破他。方能顯自。故曰能示自體。自
<lb ed="X" n="0406b06"/><lb ed="R072" n="0078b09"/>相。自用也。立量可知。故大經云。唯心佛亦爾。唯佛
<lb ed="X" n="0406b07"/><lb ed="R072" n="0078b10"/>衆生然。心佛與衆生。是三無差別。古德云。具足凡
<lb ed="X" n="0406b08"/><lb ed="R072" n="0078b11"/>夫法。凡夫不知。具足聖人法。聖人不會。凡夫若知。
<lb ed="X" n="0406b09"/><lb ed="R072" n="0078b12"/>卽是聖人。聖人若會。卽是凡夫。正此義也。問。一心
<lb ed="X" n="0406b10"/><lb ed="R072" n="0078b13"/>開眞如生滅二門。有何所以。答。一心起大乘之信。
<lb ed="X" n="0406b11"/><lb ed="R072" n="0078b14"/>二門破邪見之執。約眞如門。信妙理決定。約生滅
<lb ed="X" n="0406b12"/><lb ed="R072" n="0078b15"/>門。信業用不亡。可謂理事圓融。眞俗無礙。</p><p xml:id="pX45p0406b1217" cb:place="inline">釋摩訶
<lb ed="X" n="0406b13"/><lb ed="R072" n="0078b16"/>衍論云。心眞如門有十種名。一者名爲如來藏門。
<lb ed="X" n="0406b14"/><lb ed="R072" n="0078b17"/>無雜亂故。二者名爲不二平等門。無差別故。三者
<lb ed="X" n="0406b15"/><lb ed="R072" n="0078b18"/>名爲一道淸淨門。無異岐故。四者名爲不起不動
<lb ed="X" n="0406b16"/><lb ed="R072" n="0079a01"/>門。離作業故。五者名爲無斷無縛門。無治障故。六
<lb ed="X" n="0406b17"/><lb ed="R072" n="0079a02"/>者名爲無去無來門。無上下故。七者名爲出世間
<lb ed="X" n="0406b18"/><lb ed="R072" n="0079a03"/>門。無四相故。八者名爲寂滅門。無向往故。九者名
<lb ed="X" n="0406b19"/><lb ed="R072" n="0079a04"/>爲大總相門。無別相故。十者名爲眞如門。無虗僞
<lb ed="X" n="0406b20"/><lb ed="R072" n="0079a05"/>故。如是十名。總攝一切諸佛法藏平等義理法門
<lb ed="X" n="0406b21"/><lb ed="R072" n="0079a06"/>名字。生滅門有十種名。一者名爲藏識門。攝持一
<lb ed="X" n="0406b22"/><lb ed="R072" n="0079a07"/>切染淨法故。二者名爲如來藏門。覆藏如來法身
<lb ed="X" n="0406b23"/><lb ed="R072" n="0079a08"/>故。三者名爲多相多異門。染淨之法過恒沙故。四
<lb ed="X" n="0406b24"/><lb ed="R072" n="0079a09"/>者名爲起動門。相續作業故。五者名爲有斷有縛
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0406c" n="0406c"/>
<lb ed="X" n="0406c01"/><lb ed="R072" n="0079a10"/>門。有治障故。六者名爲有去有來門。有上下故。七
<lb ed="X" n="0406c02"/><lb ed="R072" n="0079a11"/>者名爲世間門。四相俱轉故。八者名爲流轉還滅
<lb ed="X" n="0406c03"/><lb ed="R072" n="0079a12"/>門。具足生死涅槃故。九者名爲相待俱成門。無自
<lb ed="X" n="0406c04"/><lb ed="R072" n="0079a13"/>成法故。十者名爲生滅門。表無常相故。如是十名。
<lb ed="X" n="0406c05"/><lb ed="R072" n="0079a14"/>總攝一切法藏種種差別法門名字。故知總立一
<lb ed="X" n="0406c06"/><lb ed="R072" n="0079a15"/>心。別含多義。眞如門內。無自無他。生滅門中。有善
<lb ed="X" n="0406c07"/><lb ed="R072" n="0079a16"/>有惡。隨緣開合雖異。約性一理無差。如上十門。義
<lb ed="X" n="0406c08"/><lb ed="R072" n="0079a17"/>味方足。又開則無量無邊之義爲宗。合則二門一
<lb ed="X" n="0406c09"/><lb ed="R072" n="0079a18"/>心之法爲要。二門之義。容萬義而不亂。無邊之義。
<lb ed="X" n="0406c10"/><lb ed="R072" n="0079b01"/>同一心而混融。是以開合自在。立破無礙。開而不
<lb ed="X" n="0406c11"/><lb ed="R072" n="0079b02"/>繁。合而不狹。立而無得。破而無失。是爲<name role="" type="person">馬鳴</name>之妙
<lb ed="X" n="0406c12"/><lb ed="R072" n="0079b03"/>術。起信之宗體也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0406c13"/><lb ed="R072" n="0079b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0406c1301">所言義者。則有三種。云何爲三一者體大<note place="interlinear">眞如</note>。謂一切<note place="interlinear">凡夫聖人</note>
<lb ed="X" n="0406c14"/><lb ed="R072" n="0079b05"/><note place="interlinear">諸</note>法。眞如<note place="interlinear">全徧</note>平等。不增<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c1401" n="0406c1401"/><anchor xml:id="beg0406c1401" n="0406c1401"/>減<anchor xml:id="end0406c1401"/>故。二者相<note place="interlinear">眞如所現爲相</note>大。謂如來藏。具足無
<lb ed="X" n="0406c15"/><lb ed="R072" n="0079b06"/>量性功德故。三者用大<note place="interlinear">根化身妙用不可思議故爲用大</note>。能生一切世間<note place="interlinear">五戒人天善因</note>出世間<note place="interlinear">六度梵行成佛善因</note>善因
<lb ed="X" n="0406c16"/><lb ed="R072" n="0079b07"/>果故<note place="interlinear">以上顯用字大意</note>。一切諸佛本所乘故。一切菩薩皆乘此法到如
<lb ed="X" n="0406c17"/><lb ed="R072" n="0079b08"/>來地故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c1701" n="0406c1701"/><anchor xml:id="beg0406c1701" n="0406c1701"/>已<anchor xml:id="end0406c1701"/>說立義分<note place="interlinear">文不可不立義觀立義又不可不解釋</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0406c18"/><lb ed="R072" n="0079b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0406c1801">此釋摩訶衍義也。</p><p xml:id="pX45p0406c1808" cb:place="inline">言體大者。謂衆生心體。與四聖
<lb ed="X" n="0406c19"/><lb ed="R072" n="0079b10"/>六凡。平等無二。名曰眞如。此眞如性。遍一切處。卽
<lb ed="X" n="0406c20"/><lb ed="R072" n="0079b11"/>局在衆生黎耶窟中。其體未嘗不大也。</p><p xml:id="pX45p0406c2016" cb:place="inline">相大者。謂
<lb ed="X" n="0406c21"/><lb ed="R072" n="0079b12"/>衆生心。具有如來智慧德相。名如來藏。此藏不空。
<lb ed="X" n="0406c22"/><lb ed="R072" n="0079b13"/>具攝無量性德不少剩故。雖爲無明業相所<g ref="#CB00832">䨱</g>。其
<lb ed="X" n="0406c23"/><lb ed="R072" n="0079b14"/>相未嘗不大也。</p><p xml:id="pX45p0406c2307" cb:place="inline">用大者。謂衆生心具大作用。隨其
<lb ed="X" n="0406c24"/><lb ed="R072" n="0079b15"/>作用。皆能出生世間出世間善因善果。故雖在生
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0407a" n="0407a"/>
<lb ed="X" n="0407a01"/><lb ed="R072" n="0079b16"/>死業用。而用未嘗不大也。</p><p xml:id="pX45p0407a0111" cb:place="inline">然二乘凡夫。具此大體。
<lb ed="X" n="0407a02"/><lb ed="R072" n="0079b17"/>背之而不知。有此大相。遺之而不顧。有此大用。棄
<lb ed="X" n="0407a03"/><lb ed="R072" n="0079b18"/>之而不用。</p><p xml:id="pX45p0407a0305" cb:place="inline">唯諸佛。乘此而坐道場。唯菩薩。乘此而
<lb ed="X" n="0407a04"/><lb ed="R072" n="0080a01"/>登覺岸。由此一心具是三義。故立一心之義名大
<lb ed="X" n="0407a05"/><lb ed="R072" n="0080a02"/>乘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0407a06"/><lb ed="R072" n="0080a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0407a0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0407001" n="0407001"/>次說解釋分。解釋有三種。云何爲三。一者顯示正義<note place="interlinear">指上言義大乘法義</note>。
<lb ed="X" n="0407a07"/><lb ed="R072" n="0080a04"/>二者對治邪執。三者分別發趣道相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0407a08"/><lb ed="R072" n="0080a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0407a0801">前分略示其源。此分廣疏其派。故曰解釋。</p><p xml:id="pX45p0407a0817" cb:place="inline">顯示正
<lb ed="X" n="0407a09"/><lb ed="R072" n="0080a06"/>義者。是能立門。對治邪執者。是能破門。分別發趣
<lb ed="X" n="0407a10"/><lb ed="R072" n="0080a07"/>道相者。是進修門。旣明邪正。不涉枝岐。方進修故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0407a11"/><lb ed="R072" n="0080a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0407a1101">顯示正義者。依一心法。有二種門。云何爲二。一者心
<lb ed="X" n="0407a12"/><lb ed="R072" n="0080a09"/>眞如門。二者心生滅門。是二種門。皆各總攝一切法。
<lb ed="X" n="0407a13"/><lb ed="R072" n="0080a10"/>此義云何。以是二門。不相離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0407a14"/><lb ed="R072" n="0080a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0407a1401">此總釋立義分一心中眞如生滅二種義也。</p><p xml:id="pX45p0407a1418" cb:place="inline">心眞
<lb ed="X" n="0407a15"/><lb ed="R072" n="0080a12"/>如門者。謂本住性。非染非淨。非生非滅。不動不轉。
<lb ed="X" n="0407a16"/><lb ed="R072" n="0080a13"/>平等一味。性無差別。此以淸淨覺地爲根本。</p><p xml:id="pX45p0407a1618" cb:place="inline">心生
<lb ed="X" n="0407a17"/><lb ed="R072" n="0080a14"/>滅門者。謂熏習性。隨熏轉變。成于染淨。染淨雖成。
<lb ed="X" n="0407a18"/><lb ed="R072" n="0080a15"/>性恒不變。只由不動。能成染淨。是故不動。亦在動
<lb ed="X" n="0407a19"/><lb ed="R072" n="0080a16"/>中。此以發業無明爲根本。</p><p xml:id="pX45p0407a1911" cb:place="inline">問。此眞妄二心。以何爲
<lb ed="X" n="0407a20"/><lb ed="R072" n="0080a17"/>心。以何爲體。以何爲相。答。眞如以靈知寂照爲心。
<lb ed="X" n="0407a21"/><lb ed="R072" n="0080a18"/>不空無住爲體。實相爲相。妄心以六塵緣影爲心。
<lb ed="X" n="0407a22"/><lb ed="R072" n="0080b01"/>無性爲體。思慮爲相。是二種門。皆各總攝一切法
<lb ed="X" n="0407a23"/><lb ed="R072" n="0080b02"/>者。謂眞如門。攝一切世間出世間法。生滅門亦攝
<lb ed="X" n="0407a24"/><lb ed="R072" n="0080b03"/>一切世間出世間法。難云。眞如是不變門。何故攝
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0407b" n="0407b"/>
<lb ed="X" n="0407b01"/><lb ed="R072" n="0080b04"/>世間法。生滅是隨緣門。何故亦攝出世間法。答。以
<lb ed="X" n="0407b02"/><lb ed="R072" n="0080b05"/>是二門不相離故。以眞。有不變隨緣義。妄。有體空
<lb ed="X" n="0407b03"/><lb ed="R072" n="0080b06"/>成事義。由眞不變。故妄體空。爲眞如門。由眞隨緣。
<lb ed="X" n="0407b04"/><lb ed="R072" n="0080b07"/>故妄成事。爲生滅門。以生滅卽眞如。故經說衆生
<lb ed="X" n="0407b05"/><lb ed="R072" n="0080b08"/>本來涅槃常寂滅相。以眞如卽生滅。故經說法身
<lb ed="X" n="0407b06"/><lb ed="R072" n="0080b09"/>流轉于六道名曰衆生。旣知一心具此二門。故于
<lb ed="X" n="0407b07"/><lb ed="R072" n="0080b10"/>此中具彰二相。問。眞如生滅各攝諸法。未知攝義
<lb ed="X" n="0407b08"/><lb ed="R072" n="0080b11"/>爲同爲異。答。生滅門中名爲該攝。眞如門中名爲
<lb ed="X" n="0407b09"/><lb ed="R072" n="0080b12"/>融攝。該攝故染淨俱有。融攝故染淨俱亡。俱亡故
<lb ed="X" n="0407b10"/><lb ed="R072" n="0080b13"/>一味不分。俱有故歷然差別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0407b11"/><lb ed="R072" n="0080b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0407b1101">心眞如者。卽是一法界大總相法門體。所謂心性<note place="interlinear">眞如法體</note>不
<lb ed="X" n="0407b12"/><lb ed="R072" n="0080b15"/>生不滅。一切諸法。唯依妄念而有差別。若離心念。則
<lb ed="X" n="0407b13"/><lb ed="R072" n="0080b16"/>無一切境界之相。是故一切法。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0407b1301" n="0407b1301"/><anchor xml:id="beg0407b1301" n="0407b1301"/>已<anchor xml:id="end0407b1301"/>來。離言說相。
<lb ed="X" n="0407b14"/><lb ed="R072" n="0080b17"/>離名字相。離心緣相。畢究平等。無有變異。不可破壞。
<lb ed="X" n="0407b15"/><lb ed="R072" n="0080b18"/>唯是一心。故名眞如<note place="interlinear">依義立名</note>。以一切言說。假名無實。但隨妄
<lb ed="X" n="0407b16"/><lb ed="R072" n="0081a01"/>念。不可得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0407b17"/><lb ed="R072" n="0081a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0407b1701">此別釋眞如常恒不變門也。立量可知。言此眞如
<lb ed="X" n="0407b18"/><lb ed="R072" n="0081a03"/>卽是華嚴一法界大總相緣起法門體。此一法門。
<lb ed="X" n="0407b19"/><lb ed="R072" n="0081a04"/>擧體全是不生滅。亦擧體全作生滅。故禪原集云。
<lb ed="X" n="0407b20"/><lb ed="R072" n="0081a05"/>謂一切聖凡根本。悉是一法界心。性覺寶光。各各
<lb ed="X" n="0407b21"/><lb ed="R072" n="0081a06"/>圓滿。本不名諸佛。亦不名衆生。秖以此心靈妙自
<lb ed="X" n="0407b22"/><lb ed="R072" n="0081a07"/>在。不守自性。隨迷悟之緣。成聖凡之事。故曰眞如。
<lb ed="X" n="0407b23"/><lb ed="R072" n="0081a08"/>楞嚴名爲性一切心。圓覺名爲大陀羅尼。是也。難
<lb ed="X" n="0407b24"/><lb ed="R072" n="0081a09"/>云。現見諸法。各各差別。何得却言是一法界。答。宗
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0407c" n="0407c"/>
<lb ed="X" n="0407c01"/><lb ed="R072" n="0081a10"/>鏡云。一切諸法。原是一法。實無二相。因生妄念。遂
<lb ed="X" n="0407c02"/><lb ed="R072" n="0081a11"/>見差別。且如現見靑白物時。物本自虗。不言我靑
<lb ed="X" n="0407c03"/><lb ed="R072" n="0081a12"/>我白。皆是眼識自性任運分別。與同時意識計度
<lb ed="X" n="0407c04"/><lb ed="R072" n="0081a13"/>分別爲靑爲白。以意辯爲色。以言說爲靑。皆是意
<lb ed="X" n="0407c05"/><lb ed="R072" n="0081a14"/>言自妄安置。且如六塵性鈍。體不自立。名不自呼。
<lb ed="X" n="0407c06"/><lb ed="R072" n="0081a15"/>悉無自性。皆是意言。故曰。萬法本閒。而人自閙。是
<lb ed="X" n="0407c07"/><lb ed="R072" n="0081a16"/>以有心起處。萬境皆有。空心起處。萬境皆空。空不
<lb ed="X" n="0407c08"/><lb ed="R072" n="0081a17"/>自空。因心故空。有不自有。因心故有。旣非有非空。
<lb ed="X" n="0407c09"/><lb ed="R072" n="0081a18"/>則唯識唯心。若無于心。萬法安寄。先德亦云。一切
<lb ed="X" n="0407c10"/><lb ed="R072" n="0081b01"/>諸法。本自不言色。亦不言空。亦不言是非垢淨。但
<lb ed="X" n="0407c11"/><lb ed="R072" n="0081b02"/>人自虗妄計著。作種種解會。起若干知見。生若干
<lb ed="X" n="0407c12"/><lb ed="R072" n="0081b03"/>愛畏。若了諸法不自生。皆從自<anchor xml:id="nkr_note_add_0407c1201" n="0407c1201"/><anchor xml:id="beg0407c1201" n="0407c1201"/>己<anchor xml:id="end0407c1201"/>一念顚倒而有。
<lb ed="X" n="0407c13"/><lb ed="R072" n="0081b04"/>知心與境。本不相到。當處解脫。當處寂滅。當處道
<lb ed="X" n="0407c14"/><lb ed="R072" n="0081b05"/>場。故知一切法從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0407c1401" n="0407c1401"/><anchor xml:id="beg0407c1401" n="0407c1401"/>已<anchor xml:id="end0407c1401"/>來。下口不得。故離言說相。
<lb ed="X" n="0407c15"/><lb ed="R072" n="0081b06"/>安名不得。故離名字相。著意不得。故離心緣相。性
<lb ed="X" n="0407c16"/><lb ed="R072" n="0081b07"/>各滿足。故畢竟平等。各住本位。故無有變異。本無
<lb ed="X" n="0407c17"/><lb ed="R072" n="0081b08"/>造作。故不可破壞。更無二法。故唯是一心。卽此一
<lb ed="X" n="0407c18"/><lb ed="R072" n="0081b09"/>心。是一法界。故名眞如。以一切法唯是意言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0407c1801" n="0407c1801"/><anchor xml:id="beg0407c1801" n="0407c1801"/>但<anchor xml:id="end0407c1801"/>有
<lb ed="X" n="0407c19"/><lb ed="R072" n="0081b10"/>假名。都無實義。不可得故。故大珠云。世間一切生
<lb ed="X" n="0407c20"/><lb ed="R072" n="0081b11"/>滅法。無有一法不歸如。宗鏡問云。何謂眞心。何謂
<lb ed="X" n="0407c21"/><lb ed="R072" n="0081b12"/>妄念。答。妄念者。從能所生。因分別起。發浮根之暫
<lb ed="X" n="0407c22"/><lb ed="R072" n="0081b13"/>用。成對境之妄知。若離前塵。此心無體。因境起照。
<lb ed="X" n="0407c23"/><lb ed="R072" n="0081b14"/>境滅照亡。隨念生塵。念空塵謝。若將此影事而爲
<lb ed="X" n="0407c24"/><lb ed="R072" n="0081b15"/>佛事。旣爲虗妄之因。只成斷滅之果。眞心者。湛然
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0408a" n="0408a"/>
<lb ed="X" n="0408a01"/><lb ed="R072" n="0081b16"/>寂照。不從境生。含虗任緣。未甞作意。明明不昧。了
<lb ed="X" n="0408a02"/><lb ed="R072" n="0081b17"/>了常知。舒之無蹤。卷之無跡。如澄潭瑩野。明鏡懸
<lb ed="X" n="0408a03"/><lb ed="R072" n="0081b18"/>空。萬像森羅。豁然虗鑑。不出不入。非有非無。斯則
<lb ed="X" n="0408a04"/><lb ed="R072" n="0082a01"/>千聖冥歸。萬靈交會。信之者徹大道之原。體之者
<lb ed="X" n="0408a05"/><lb ed="R072" n="0082a02"/>成常住之德。諸佛同證此心。名成正覺。亦名天眞
<lb ed="X" n="0408a06"/><lb ed="R072" n="0082a03"/>佛。法性佛。法身佛。如如佛。名雖種種。總是此心之
<lb ed="X" n="0408a07"/><lb ed="R072" n="0082a04"/>別號也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0408a08"/><lb ed="R072" n="0082a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0408a0801">言眞如者亦無有相。謂言說之極。因言遣言。此眞如
<lb ed="X" n="0408a09"/><lb ed="R072" n="0082a06"/>體。無有可遣<note place="interlinear">所遣者名相耳</note>。以一切法悉皆眞故。亦無可立。以一切
<lb ed="X" n="0408a10"/><lb ed="R072" n="0082a07"/>法皆同如故。當知一切法。不可說<note place="interlinear">離言</note>。不可念<note place="interlinear">絕慮</note>。故名爲眞
<lb ed="X" n="0408a11"/><lb ed="R072" n="0082a08"/>如。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0408a12"/><lb ed="R072" n="0082a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0408a1201">難云。眞心絕朕。理出有無。旣曰眞如。豈非墮名字
<lb ed="X" n="0408a13"/><lb ed="R072" n="0082a10"/>言說相乎。答。一心之門。微妙難究。知解罕窮。分別
<lb ed="X" n="0408a14"/><lb ed="R072" n="0082a11"/>不及。名爲眞如。不過借言遣言。非謂眞如寔墮言
<lb ed="X" n="0408a15"/><lb ed="R072" n="0082a12"/>說名字相也。問。旣一切言說皆可遣。而眞如之名
<lb ed="X" n="0408a16"/><lb ed="R072" n="0082a13"/>獨不可遣乎。答。然眞如之名可遣。而眞如之體寔
<lb ed="X" n="0408a17"/><lb ed="R072" n="0082a14"/>不可遣。以一切法皆是一眞。無餘剩故。問。旣不可
<lb ed="X" n="0408a18"/><lb ed="R072" n="0082a15"/>遣。則眞如之體定可立乎。答。亦不可立。以一切法
<lb ed="X" n="0408a19"/><lb ed="R072" n="0082a16"/>皆同一如。不欠少故。當知一切法。取不得。捨不得。
<lb ed="X" n="0408a20"/><lb ed="R072" n="0082a17"/>擬議不得。近傍不得。不可名目。強名眞如。故玄沙
<lb ed="X" n="0408a21"/><lb ed="R072" n="0082a18"/>云。如如向上。沒可安排。恰似<g ref="#CB08504">𦦨</g>爐。不藏蚊蚋。此理
<lb ed="X" n="0408a22"/><lb ed="R072" n="0082b01"/>本來平坦。何用剗除。道不強爲。建立乖眞。若到這
<lb ed="X" n="0408a23"/><lb ed="R072" n="0082b02"/>裡。纖毫不受。措意則差。便是千聖出頭來。也安他
<lb ed="X" n="0408a24"/><lb ed="R072" n="0082b03"/>一字不得。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0408b" n="0408b"/>
<lb ed="X" n="0408b01"/><lb ed="R072" n="0082b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0408b0101">問曰。若如是義者。諸衆生等。云何隨順。而能得入。答
<lb ed="X" n="0408b02"/><lb ed="R072" n="0082b05"/>曰。若知一切法。雖說無有能說可說。雖念無有能念
<lb ed="X" n="0408b03"/><lb ed="R072" n="0082b06"/>可念。是名隨順。若離于念。名爲得入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0408b04"/><lb ed="R072" n="0082b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0408b0401">難曰。旣眞如法不落言詮。不墮思惟。諸衆生等。如
<lb ed="X" n="0408b05"/><lb ed="R072" n="0082b08"/>何著力。方能隨順。如何用心。方能得入。答。若知一
<lb ed="X" n="0408b06"/><lb ed="R072" n="0082b09"/>切法。本不可說。不可念。則無處著力。亦無處用心。
<lb ed="X" n="0408b07"/><lb ed="R072" n="0082b10"/>若就日用開口動舌說一切法處。而反觀能說法
<lb ed="X" n="0408b08"/><lb ed="R072" n="0082b11"/>者。本無一字可說。又就日用東攀西緣念一切法
<lb ed="X" n="0408b09"/><lb ed="R072" n="0082b12"/>處。而反觀能念法者。本無一念可著。如此著力。如
<lb ed="X" n="0408b10"/><lb ed="R072" n="0082b13"/>此用心。則不隨順于物。而能隨順眞如矣。然雖如
<lb ed="X" n="0408b11"/><lb ed="R072" n="0082b14"/>是。尙存窠臼。猶未忘緣。未能得入。以現前猶存少
<lb ed="X" n="0408b12"/><lb ed="R072" n="0082b15"/>物故。若工夫挨拶到無可用心處。一念緣起無生
<lb ed="X" n="0408b13"/><lb ed="R072" n="0082b16"/>時。便能得入。渾身住在眞如門中矣。故宗鏡云。若
<lb ed="X" n="0408b14"/><lb ed="R072" n="0082b17"/>入此門。則佛法皆平等顯現。不用記一字。念盡一
<lb ed="X" n="0408b15"/><lb ed="R072" n="0082b18"/>切經。不用解一法。會盡無邊義。不用說一字。常轉
<lb ed="X" n="0408b16"/><lb ed="R072" n="0083a01"/>正法輪。不用擧一步。徧參法界友。何者。若記得。是
<lb ed="X" n="0408b17"/><lb ed="R072" n="0083a02"/>想邊際。若解得。落意根中。若說得。是辯才門。若參
<lb ed="X" n="0408b18"/><lb ed="R072" n="0083a03"/>得。墮外道地。並不中自<anchor xml:id="nkr_note_add_0408b1801" n="0408b1801"/><anchor xml:id="beg0408b1801" n="0408b1801"/>己<anchor xml:id="end0408b1801"/>地。此中不收。如手撮虗
<lb ed="X" n="0408b19"/><lb ed="R072" n="0083a04"/>空。徒勞心力。所以道。迎之不見其首。隨之不見其
<lb ed="X" n="0408b20"/><lb ed="R072" n="0083a05"/>後。存之一一皆空。亡之處處咸有。第一不得于一
<lb ed="X" n="0408b21"/><lb ed="R072" n="0083a06"/>機一境上守文作解。實無定法如來可說。此法門
<lb ed="X" n="0408b22"/><lb ed="R072" n="0083a07"/>中不論此事。但知自心卽休。不更思前慮後。</p><p xml:id="pX45p0408b2218" cb:place="inline">昔長
<lb ed="X" n="0408b23"/><lb ed="R072" n="0083a08"/>慶初參靈雲。問。如何是佛法大意。雲云。驢事未去。
<lb ed="X" n="0408b24"/><lb ed="R072" n="0083a09"/>馬事到來。師如是參究二十年。坐破七個蒲團。不
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0408c" n="0408c"/>
<lb ed="X" n="0408c01"/><lb ed="R072" n="0083a10"/>明此事。一日捲簾。忽然大悟。乃有頌曰。也大差也
<lb ed="X" n="0408c02"/><lb ed="R072" n="0083a11"/>大差。捲起簾來見天下。有人問我解何宗。拈起拂
<lb ed="X" n="0408c03"/><lb ed="R072" n="0083a12"/>子劈口打。如長慶七破蒲團時。便是隨順。捲簾時。
<lb ed="X" n="0408c04"/><lb ed="R072" n="0083a13"/>便是得入也。問云。入此門時。有何功德。答。眞心自
<lb ed="X" n="0408c05"/><lb ed="R072" n="0083a14"/>體證入之時。非言所詮。湛如無際之虗空。瑩若圓
<lb ed="X" n="0408c06"/><lb ed="R072" n="0083a15"/>明之淨鏡。毀讚不及。義理難追。以功德過患二門
<lb ed="X" n="0408c07"/><lb ed="R072" n="0083a16"/>絕對待故。故經云。心處無在。無在之心。唯是一心。
<lb ed="X" n="0408c08"/><lb ed="R072" n="0083a17"/>一心之體。本來寂滅。不可以有無處所窮其跡。不
<lb ed="X" n="0408c09"/><lb ed="R072" n="0083a18"/>可以識智詮量指其體。唯有入者。只在心知。如擣
<lb ed="X" n="0408c10"/><lb ed="R072" n="0083b01"/>萬種香爲丸。爇一塵而具足衆氣。似入大海水中
<lb ed="X" n="0408c11"/><lb ed="R072" n="0083b02"/>浴。掬微滴而<anchor xml:id="nkr_note_add_0408c1101" n="0408c1101"/><anchor xml:id="beg0408c1101" n="0408c1101"/>已<anchor xml:id="end0408c1101"/>用百川。執礫而盡成眞金。攬草而
<lb ed="X" n="0408c12"/><lb ed="R072" n="0083b03"/>無非妙藥。空器悉盈甘露之味。滿室唯聞簷蔔之
<lb ed="X" n="0408c13"/><lb ed="R072" n="0083b04"/>香。衆義同歸。千途兢入。若論一心性起功德。無盡
<lb ed="X" n="0408c14"/><lb ed="R072" n="0083b05"/>無邊。若以有量之心。讚無爲之德。任盡神力。一毫
<lb ed="X" n="0408c15"/><lb ed="R072" n="0083b06"/>難述。以信入之人。悉皆現證。卽凡卽聖。感應非虗。
<lb ed="X" n="0408c16"/><lb ed="R072" n="0083b07"/>堅信不移。法空之虗聲自息。明誠可驗。靈潤之野
<lb ed="X" n="0408c17"/><lb ed="R072" n="0083b08"/>焰俄消。豈假神通。心魔頓絕。匪<g ref="#CB15155">𠙥</g>他術。識火自消。
<lb ed="X" n="0408c18"/><lb ed="R072" n="0083b09"/>除不肖人。不明斯旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0408c19"/><lb ed="R072" n="0083b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0408c1901">復次眞如者。依言說分別有二種義。云何爲二。一者
<lb ed="X" n="0408c20"/><lb ed="R072" n="0083b11"/>如實空。以能究竟顯實故。二者如實不空。以有自體。
<lb ed="X" n="0408c21"/><lb ed="R072" n="0083b12"/>具足無漏性功德故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0408c22"/><lb ed="R072" n="0083b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0408c2201">此釋立義分中眞如相之相字。以空不空。是眞如
<lb ed="X" n="0408c23"/><lb ed="R072" n="0083b14"/>之相故。言如實空者。以如來藏。空無妄染。不立一
<lb ed="X" n="0408c24"/><lb ed="R072" n="0083b15"/>法故。如寔不空者。以如來藏。萬德皆備。不捨一法
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0409a" n="0409a"/>
<lb ed="X" n="0409a01"/><lb ed="R072" n="0083b16"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0409a02"/><lb ed="R072" n="0083b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0409a0201">所言空者。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0409a0201" n="0409a0201"/><anchor xml:id="beg0409a0201" n="0409a0201"/>已<anchor xml:id="end0409a0201"/>來。一切染法不相應故。謂離一切
<lb ed="X" n="0409a03"/><lb ed="R072" n="0083b18"/>法差別之相。以無虗妄心念故。當知眞如自性。非有
<lb ed="X" n="0409a04"/><lb ed="R072" n="0084a01"/>相。非無相。非非有相。非非無相。非有無俱相。非一相。
<lb ed="X" n="0409a05"/><lb ed="R072" n="0084a02"/>非異相。非非一相。非非異相。非一異俱相。乃至總說。
<lb ed="X" n="0409a06"/><lb ed="R072" n="0084a03"/>依一切衆生以有妄心。念念分別。皆不相應。故說爲
<lb ed="X" n="0409a07"/><lb ed="R072" n="0084a04"/>空。若離妄心。實無可空故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0409a08"/><lb ed="R072" n="0084a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0409a0801">此釋眞如空相也。一切染法不相應者。謂一切染
<lb ed="X" n="0409a09"/><lb ed="R072" n="0084a06"/>法不與眞如相應。故曰空也。差別相。卽有無一異
<lb ed="X" n="0409a10"/><lb ed="R072" n="0084a07"/>等言說相也。虗忘心。卽分別相也。此二染法。卽徧
<lb ed="X" n="0409a11"/><lb ed="R072" n="0084a08"/>計執也。謂眞如雖在語言分別中。而眞如寔不與
<lb ed="X" n="0409a12"/><lb ed="R072" n="0084a09"/>語言分別相應。卽語言分別。未嘗染汚眞如也。喩
<lb ed="X" n="0409a13"/><lb ed="R072" n="0084a10"/>如太淸。雖爲雲霧點染。而太淸實不與雲霧相應。
<lb ed="X" n="0409a14"/><lb ed="R072" n="0084a11"/>卽雲霧點染初未嘗汚太淸也。當知眞如是離念
<lb ed="X" n="0409a15"/><lb ed="R072" n="0084a12"/>境界。不可以有無思。不可以一異說。若定有有無。
<lb ed="X" n="0409a16"/><lb ed="R072" n="0084a13"/>遮彼有無。有俱非句。今有卽無。何有非有。今無卽
<lb ed="X" n="0409a17"/><lb ed="R072" n="0084a14"/>有。何有非無。故雙非亦寂。若有無有二。可名俱有。
<lb ed="X" n="0409a18"/><lb ed="R072" n="0084a15"/>今有卽無。則有外無無可與有俱。今無卽有。則無
<lb ed="X" n="0409a19"/><lb ed="R072" n="0084a16"/>外無有可與無俱。故俱有亦不得立。故古德云。離
<lb ed="X" n="0409a20"/><lb ed="R072" n="0084a17"/>言說者。不可以言談。離心緣者。不可以心度。實謂
<lb ed="X" n="0409a21"/><lb ed="R072" n="0084a18"/>心言路絕。唯證相應耳。且夫言說者。從覺觀生。是
<lb ed="X" n="0409a22"/><lb ed="R072" n="0084b01"/>共相和合而起。分別者。因意識生。由計度比量而
<lb ed="X" n="0409a23"/><lb ed="R072" n="0084b02"/>起。以要言之。皆由不覺。名相隨生。若無不覺之心。
<lb ed="X" n="0409a24"/><lb ed="R072" n="0084b03"/>一切諸法。悉無自相可說。故知說有。是增益謗。說
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0409b" n="0409b"/>
<lb ed="X" n="0409b01"/><lb ed="R072" n="0084b04"/>無。是減損謗。說非有非無。是相違謗。說亦有亦無。
<lb ed="X" n="0409b02"/><lb ed="R072" n="0084b05"/>是戲論謗。有無旣爾。一異亦然。四句旣離。百非自
<lb ed="X" n="0409b03"/><lb ed="R072" n="0084b06"/>遣。古德云。般若如大火聚。四面不可入。又云。若有
<lb ed="X" n="0409b04"/><lb ed="R072" n="0084b07"/>一法。不名法身。若無一法。不名法身。若剩一法。不
<lb ed="X" n="0409b05"/><lb ed="R072" n="0084b08"/>名法身。若欠一法。不名法身。若于法法上求空。便
<lb ed="X" n="0409b06"/><lb ed="R072" n="0084b09"/>于門門中解脫。故曰太末虫。處處能緣。獨不能緣
<lb ed="X" n="0409b07"/><lb ed="R072" n="0084b10"/>于火聚。衆生心。處處能緣。獨不能緣于般若。今對
<lb ed="X" n="0409b08"/><lb ed="R072" n="0084b11"/>妄染是無。故說爲空。非離妄心外。實有可空也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0409b09"/><lb ed="R072" n="0084b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0409b0901">所言不空者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0409b0901" n="0409b0901"/><anchor xml:id="beg0409b0901" n="0409b0901"/>已<anchor xml:id="end0409b0901"/>顯法體空無妄故。卽是眞心常恒不
<lb ed="X" n="0409b10"/><lb ed="R072" n="0084b13"/>變。淨法滿足。則名不空。亦無有相可取。以離念境界。
<lb ed="X" n="0409b11"/><lb ed="R072" n="0084b14"/>唯證相應故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0409b12"/><lb ed="R072" n="0084b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0409b1201">此釋眞如不空相也。如本有檀德。今爲慳貪。本有
<lb ed="X" n="0409b13"/><lb ed="R072" n="0084b16"/>尸德。今隨五欲等。是以卽妄之空。藏不空之萬德。
<lb ed="X" n="0409b14"/><lb ed="R072" n="0084b17"/>由妄染旣除。眞心獨露。淨法滿足。故曰不空。所謂
<lb ed="X" n="0409b15"/><lb ed="R072" n="0084b18"/>垢盡明現也。故經云。知妄本自眞。見佛則淸淨。先
<lb ed="X" n="0409b16"/><lb ed="R072" n="0085a01"/>德云。靈光獨耀。逈脫根塵。體露眞常。不拘文字。心
<lb ed="X" n="0409b17"/><lb ed="R072" n="0085a02"/>性無染。卽是圓成。但離妄緣。卽如如佛。問。上云眞
<lb ed="X" n="0409b18"/><lb ed="R072" n="0085a03"/>如離相。一切皆空。若淨法滿足。亦應有相可取。何
<lb ed="X" n="0409b19"/><lb ed="R072" n="0085a04"/>得言離一切相。答。雖有淨法。寔無可取。以此淨法。
<lb ed="X" n="0409b20"/><lb ed="R072" n="0085a05"/>是智色不空之性。是離念境界。唯親證者始得相
<lb ed="X" n="0409b21"/><lb ed="R072" n="0085a06"/>應。向人吐露不得。豈分別心所可取哉。故先德云。
<lb ed="X" n="0409b22"/><lb ed="R072" n="0085a07"/><g ref="#CB15164">𮨇</g>此法是衆生之本原。諸佛之所證。超一切理。離
<lb ed="X" n="0409b23"/><lb ed="R072" n="0085a08"/>一切相。不可以言語分別有無推求而得。但心心
<lb ed="X" n="0409b24"/><lb ed="R072" n="0085a09"/>相卽。印印相契。便自證知。光明受用而<anchor xml:id="nkr_note_add_0409b2401" n="0409b2401"/><anchor xml:id="beg0409b2401" n="0409b2401"/>已<anchor xml:id="end0409b2401"/>。故宗鏡
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0409c" n="0409c"/>
<lb ed="X" n="0409c01"/><lb ed="R072" n="0085a10"/>云。如群盲眼開。分別照境。驗其眞體。終不摸其爪
<lb ed="X" n="0409c02"/><lb ed="R072" n="0085a11"/>牙。見乳正色。豈在談其鵠雪。實見月人。終不觀指。
<lb ed="X" n="0409c03"/><lb ed="R072" n="0085a12"/>親到家者。自息問程。唯證相應。不俟言說。又云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c0301" n="0409c0301"/><anchor xml:id="beg0409c0301" n="0409c0301"/>但<anchor xml:id="end0409c0301"/>
<lb ed="X" n="0409c04"/><lb ed="R072" n="0085a13"/>了妄念無生。卽是眞如不動。此不動外。更無毫釐
<lb ed="X" n="0409c05"/><lb ed="R072" n="0085a14"/>法可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0409c06"/><lb ed="R072" n="0085a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0409c0601">心生滅者。依如來藏。故有生滅心。所謂不生不滅與
<lb ed="X" n="0409c07"/><lb ed="R072" n="0085a16"/>生滅和合。非一非異。名爲阿黎耶識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0409c08"/><lb ed="R072" n="0085a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0409c0801">此別釋生滅隨緣熏染門也。立量可知。依如來藏
<lb ed="X" n="0409c09"/><lb ed="R072" n="0085a18"/>故有生滅心者。正顯生滅妄心。本無有體。是依不
<lb ed="X" n="0409c10"/><lb ed="R072" n="0085b01"/>生不滅如來藏性而起。故說生滅依如來藏。此卽
<lb ed="X" n="0409c11"/><lb ed="R072" n="0085b02"/>如來藏爲可依。生滅爲能依也。生滅心。卽指最初
<lb ed="X" n="0409c12"/><lb ed="R072" n="0085b03"/>生相無明也。不生不滅。卽眞如也。良由如來藏性。
<lb ed="X" n="0409c13"/><lb ed="R072" n="0085b04"/>寔本眞淨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c1301" n="0409c1301"/><anchor xml:id="beg0409c1301" n="0409c1301"/>但<anchor xml:id="end0409c1301"/>爲最初不覺。忽起動心。遂轉此如來
<lb ed="X" n="0409c14"/><lb ed="R072" n="0085b05"/>藏。名爲識藏。更無別體。故楞伽云。如來藏爲無始
<lb ed="X" n="0409c15"/><lb ed="R072" n="0085b06"/>虗僞惡習所熏。名爲藏識是也。此阿黎耶識。卽藏
<lb ed="X" n="0409c16"/><lb ed="R072" n="0085b07"/>識也。具三藏義。謂能藏。所藏。我愛執藏也。言能藏
<lb ed="X" n="0409c17"/><lb ed="R072" n="0085b08"/>者。是能持義。猶如庫藏。能藏一切寶貝等物故。言
<lb ed="X" n="0409c18"/><lb ed="R072" n="0085b09"/>所藏者。是所依義。猶如庫藏。是寶貝等物所依故。
<lb ed="X" n="0409c19"/><lb ed="R072" n="0085b10"/>執藏者。堅守不捨。猶如金銀庫藏爲人堅守故。由
<lb ed="X" n="0409c20"/><lb ed="R072" n="0085b11"/>斯眞妄。非一非異。和合一處。則眞如不獨。生滅有
<lb ed="X" n="0409c21"/><lb ed="R072" n="0085b12"/>依。故能不變隨緣。隨緣不變。可凡可聖。可智可愚。
<lb ed="X" n="0409c22"/><lb ed="R072" n="0085b13"/>爲龍蛇混雜之鄕。作凡聖同居之地。迷者迷此。悟
<lb ed="X" n="0409c23"/><lb ed="R072" n="0085b14"/>者悟此。聖從此出。凡從此入。是知轉愚成智。革凡
<lb ed="X" n="0409c24"/><lb ed="R072" n="0085b15"/>成聖。要在此門著力。打破此門。便能闖入眞如門
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0410a" n="0410a"/>
<lb ed="X" n="0410a01"/><lb ed="R072" n="0085b16"/>矣。問。旣一心具有眞如生滅二義。不相捨離。何故
<lb ed="X" n="0410a02"/><lb ed="R072" n="0085b17"/>眞如門中不兼生滅。生滅門中必兼眞如。答。此有
<lb ed="X" n="0410a03"/><lb ed="R072" n="0085b18"/>深義。余甞于此會得周易陰陽奇偶之義。今借此
<lb ed="X" n="0410a04"/><lb ed="R072" n="0086a01"/>發明。乾陽爲奇。坤陰爲偶。夫乾陽者。卽眞如光明
<lb ed="X" n="0410a05"/><lb ed="R072" n="0086a02"/>藏也。坤陰者。卽無明也。然奇不藉偶而成奇。而偶
<lb ed="X" n="0410a06"/><lb ed="R072" n="0086a03"/>實藉奇而成偶。蓋孤陽不生。及其隨緣而與陰爲
<lb ed="X" n="0410a07"/><lb ed="R072" n="0086a04"/>偶。則變化出而萬物生矣。故乾卦內外三爻皆奇。
<lb ed="X" n="0410a08"/><lb ed="R072" n="0086a05"/>坤卦內外三爻皆偶也。此眞如門如乾奇。此生滅
<lb ed="X" n="0410a09"/><lb ed="R072" n="0086a06"/>門如坤偶。蓋眞如不待生滅成眞如。而生滅必待
<lb ed="X" n="0410a10"/><lb ed="R072" n="0086a07"/>眞如成生滅。由眞如本無生滅。一隨緣與生滅爲
<lb ed="X" n="0410a11"/><lb ed="R072" n="0086a08"/>偶。則三細六粗。變化百出。故在眞如門。則獨行無
<lb ed="X" n="0410a12"/><lb ed="R072" n="0086a09"/>侶。在生滅門。則眞妄和合。故知此門爲凡聖交錯
<lb ed="X" n="0410a13"/><lb ed="R072" n="0086a10"/>之地。一入眞如。盡成覺體矣。故楞伽云。如來藏者
<lb ed="X" n="0410a14"/><lb ed="R072" n="0086a11"/>名阿賴耶。而與無明七識共俱。如大海水。常無斷
<lb ed="X" n="0410a15"/><lb ed="R072" n="0086a12"/>絕。又密嚴經云。如來淸淨藏。世間阿賴耶。如金與
<lb ed="X" n="0410a16"/><lb ed="R072" n="0086a13"/>指鐶。展轉無差別。此言賴耶體卽如來藏。與妄染
<lb ed="X" n="0410a17"/><lb ed="R072" n="0086a14"/>合。名阿賴耶。更無別體。以眞如不守自性。變識之
<lb ed="X" n="0410a18"/><lb ed="R072" n="0086a15"/>時。此八識體卽是眞如隨緣之義。亦可衆生迷故。
<lb ed="X" n="0410a19"/><lb ed="R072" n="0086a16"/>成阿賴耶。如來悟故。成如來藏。如金隨工匠緣成
<lb ed="X" n="0410a20"/><lb ed="R072" n="0086a17"/>時。轉作指鐶。如指鐶隨爐火緣壞時。却復爲金。成
<lb ed="X" n="0410a21"/><lb ed="R072" n="0086a18"/>壞展轉。但是一金。更無差則。問。此法性宗與法相
<lb ed="X" n="0410a22"/><lb ed="R072" n="0086b01"/>宗。如何辯別。答。法相多說事相。法性唯談理性。如
<lb ed="X" n="0410a23"/><lb ed="R072" n="0086b02"/>法相宗。離八識無眼等諸識。若法性宗。離如來藏
<lb ed="X" n="0410a24"/><lb ed="R072" n="0086b03"/>無八識。又法性宗中。以第一義心。隨緣成有。卽爲
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0410b" n="0410b"/>
<lb ed="X" n="0410b01"/><lb ed="R072" n="0086b04"/>能作。所有心境。皆通所作。以不思議熏不思議變。
<lb ed="X" n="0410b02"/><lb ed="R072" n="0086b05"/>是現識因故。若法相宗。第一義心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0410b0201" n="0410b0201"/><anchor xml:id="beg0410b0201" n="0410b0201"/>但<anchor xml:id="end0410b0201"/>是所迷。非是
<lb ed="X" n="0410b03"/><lb ed="R072" n="0086b06"/>能作。有三能變。謂異熟思量。及了別境識。又云。法
<lb ed="X" n="0410b04"/><lb ed="R072" n="0086b07"/>相無體。是法性宗。法性有體。是法相宗。今此是約
<lb ed="X" n="0410b05"/><lb ed="R072" n="0086b08"/>法性圓敎以明正量。若法相宗。一向說有眞有妄。
<lb ed="X" n="0410b06"/><lb ed="R072" n="0086b09"/>若破相宗。一向說非眞非妄。皆著一邊。俱可思議。
<lb ed="X" n="0410b07"/><lb ed="R072" n="0086b10"/>今不染而染。則不變隨緣。染而不染。則隨緣不變。
<lb ed="X" n="0410b08"/><lb ed="R072" n="0086b11"/>斯乃不思議之宗趣。非情識之可知。然則分宗辯
<lb ed="X" n="0410b09"/><lb ed="R072" n="0086b12"/>相事則兩分若性相相成。理歸一義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0410b10"/><lb ed="R072" n="0086b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0410b1001">此識有二種義<note place="interlinear">眞如有二一不變義二隨緣義</note>。能攝一切法。生一切法。云何爲二。一
<lb ed="X" n="0410b11"/><lb ed="R072" n="0086b14"/>者覺義。二者不覺義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0410b12"/><lb ed="R072" n="0086b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0410b1201">前立衆生心爲有法。通攝二門。此以阿黎耶識爲
<lb ed="X" n="0410b13"/><lb ed="R072" n="0086b16"/>有法。別開覺不覺二義。若在覺義邊。則生一切淨
<lb ed="X" n="0410b14"/><lb ed="R072" n="0086b17"/>法。攝一切染法。若在不覺義邊。則生一切染法。攝
<lb ed="X" n="0410b15"/><lb ed="R072" n="0086b18"/>一切淨法。故曰攝一切法。生一切法也。此中覺卽
<lb ed="X" n="0410b16"/><lb ed="R072" n="0087a01"/>是悟。不覺卽是迷。以此門能成能壞故。成則頓成
<lb ed="X" n="0410b17"/><lb ed="R072" n="0087a02"/>天眞之佛。壞則壞滅諸功德門。故永嘉云。是以禪
<lb ed="X" n="0410b18"/><lb ed="R072" n="0087a03"/>門了却心。頓入無生慈忍力。又曰。損法財。滅功德。
<lb ed="X" n="0410b19"/><lb ed="R072" n="0087a04"/>莫不由斯心意識。迷悟關頭。正在此處。故分二義
<lb ed="X" n="0410b20"/><lb ed="R072" n="0087a05"/>也。昔有僧問雲菴禪師。如何是無明住地。卽是諸
<lb ed="X" n="0410b21"/><lb ed="R072" n="0087a06"/>佛不動智。適有童子掃地。菴喚云。童子。童子回首。
<lb ed="X" n="0410b22"/><lb ed="R072" n="0087a07"/>菴云。此便是如來不動智。又問童子。如何是汝佛
<lb ed="X" n="0410b23"/><lb ed="R072" n="0087a08"/>性。童子惘然。菴曰。此便是住地無明。故知或悟或
<lb ed="X" n="0410b24"/><lb ed="R072" n="0087a09"/>迷。不離當處。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0410c" n="0410c"/>
<lb ed="X" n="0410c01"/><lb ed="R072" n="0087a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0410c0101">所言覺義者。謂心體離念。離念相者。等虗空界。無所
<lb ed="X" n="0410c02"/><lb ed="R072" n="0087a11"/>不徧。法界一相。卽是如來平等法身<note place="interlinear">顯出纏相</note>。依此法身。說名
<lb ed="X" n="0410c03"/><lb ed="R072" n="0087a12"/>本覺。何以故。本覺義者。對始覺義說。以始覺者卽同
<lb ed="X" n="0410c04"/><lb ed="R072" n="0087a13"/>本覺。始覺義者。依本覺故而有不覺。依不覺故說有
<lb ed="X" n="0410c05"/><lb ed="R072" n="0087a14"/>始覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0410c06"/><lb ed="R072" n="0087a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0410c0601">此釋覺義。以心體離念爲覺。則知動念是迷。以離
<lb ed="X" n="0410c07"/><lb ed="R072" n="0087a16"/>念則徧。則知動念卽隔。以離念爲法界一相。則知
<lb ed="X" n="0410c08"/><lb ed="R072" n="0087a17"/>動念爲十法界差別相。以離念爲如來。則知動念
<lb ed="X" n="0410c09"/><lb ed="R072" n="0087a18"/>爲衆生。以離念爲平等。則知動念爲不平等。以離
<lb ed="X" n="0410c10"/><lb ed="R072" n="0087b01"/>念爲法身。則知動念爲業識身矣。是故一切衆生
<lb ed="X" n="0410c11"/><lb ed="R072" n="0087b02"/>皆依妄念。故謂之迷。若了妄念無有根本。非內非
<lb ed="X" n="0410c12"/><lb ed="R072" n="0087b03"/>外亦非中間。三世推求。悉不可得。便是智體。由此
<lb ed="X" n="0410c13"/><lb ed="R072" n="0087b04"/>智體。便證如來平等法身。卽此法身。卽是衆生本
<lb ed="X" n="0410c14"/><lb ed="R072" n="0087b05"/>來面目。亦名淸淨覺地。亦名本覺。問。旣曰本覺。原
<lb ed="X" n="0410c15"/><lb ed="R072" n="0087b06"/>是本有。卽不覺時亦未曾失。何故必待親見。始名
<lb ed="X" n="0410c16"/><lb ed="R072" n="0087b07"/>本覺。答。此雖本有。但一向爲無明所覆。由不知故。
<lb ed="X" n="0410c17"/><lb ed="R072" n="0087b08"/>不名本覺。今以自覺聖智照破無明。識得此物本
<lb ed="X" n="0410c18"/><lb ed="R072" n="0087b09"/>來舊有。不是新成。故名本覺。此本覺義。是對始覺
<lb ed="X" n="0410c19"/><lb ed="R072" n="0087b10"/>言也。問。本覺理有。始覺修生。此二覺心。是同是異。
<lb ed="X" n="0410c20"/><lb ed="R072" n="0087b11"/>答。本覺始覺本非二物。由自覺智。照惑無本。卽是
<lb ed="X" n="0410c21"/><lb ed="R072" n="0087b12"/>智體。照體無自。卽是證如。非有智外如爲智所證。
<lb ed="X" n="0410c22"/><lb ed="R072" n="0087b13"/>亦無如外智能證於如。是故本覺因始覺而得名。
<lb ed="X" n="0410c23"/><lb ed="R072" n="0087b14"/>始覺因本覺而立號。非有異也。故大經云。如因日
<lb ed="X" n="0410c24"/><lb ed="R072" n="0087b15"/>光照。還見于日輪。以佛智慧光。見佛所行道。以依
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0411a" n="0411a"/>
<lb ed="X" n="0411a01"/><lb ed="R072" n="0087b16"/>本覺而有不覺。由不覺故。復以聖智照破不覺而
<lb ed="X" n="0411a02"/><lb ed="R072" n="0087b17"/>合本覺。故名始覺。故知始本合一。名究竟覺。不然。
<lb ed="X" n="0411a03"/><lb ed="R072" n="0087b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0411a0301" n="0411a0301"/><anchor xml:id="beg0411a0301" n="0411a0301"/>但<anchor xml:id="end0411a0301"/>名相似隨分覺也。昔忠國師問紫璘供奉云。佛
<lb ed="X" n="0411a04"/><lb ed="R072" n="0088a01"/>是何義。答。是覺義。師曰。曾迷否。奉曰。不曾迷。師曰。
<lb ed="X" n="0411a05"/><lb ed="R072" n="0088a02"/>用覺作麼。故知對迷說覺。若無迷亦無覺也。問。始
<lb ed="X" n="0411a06"/><lb ed="R072" n="0088a03"/>本二覺。攝何等法。答。本覺所攝。卽大智慧光明義
<lb ed="X" n="0411a07"/><lb ed="R072" n="0088a04"/>等。始覺所攝。卽三明八解乃至十力四無畏十八
<lb ed="X" n="0411a08"/><lb ed="R072" n="0088a05"/>不共法等。又云。淨法之體屬本覺。淨法之用屬始
<lb ed="X" n="0411a09"/><lb ed="R072" n="0088a06"/>覺。問。本覺與眞如何別。答。本覺之名對始覺義說。
<lb ed="X" n="0411a10"/><lb ed="R072" n="0088a07"/>故在生滅門中收。非眞如門。殆至染緣旣盡。始本
<lb ed="X" n="0411a11"/><lb ed="R072" n="0088a08"/>不殊。平等絕言。卽眞如相矣。此中大意。明依本覺
<lb ed="X" n="0411a12"/><lb ed="R072" n="0088a09"/>而有不覺。因不覺故而成始覺。如因地而倒。因方
<lb ed="X" n="0411a13"/><lb ed="R072" n="0088a10"/>故迷。又因地而起。因方故悟。故直見者。如開藏取
<lb ed="X" n="0411a14"/><lb ed="R072" n="0088a11"/>寶。剖蚌得珠。光發襟懷。影含法界。如經頌云。如人
<lb ed="X" n="0411a15"/><lb ed="R072" n="0088a12"/>獲寶藏。永離貧窮苦。菩薩得佛法。離垢心淸淨。或
<lb ed="X" n="0411a16"/><lb ed="R072" n="0088a13"/>不悟者。自生障礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411a17"/><lb ed="R072" n="0088a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0411a1701">又以覺心源故。名究竟覺。不覺心源故。非究竟覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411a18"/><lb ed="R072" n="0088a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0411a1801">上以本始合一覺。此以究竟不究竟分二覺也。以
<lb ed="X" n="0411a19"/><lb ed="R072" n="0088a16"/>登峯造極。無可進步處。名究竟覺。以路途之樂。未
<lb ed="X" n="0411a20"/><lb ed="R072" n="0088a17"/>到家者。名相似隨分。總名不究竟覺。心源。是指心
<lb ed="X" n="0411a21"/><lb ed="R072" n="0088a18"/>之初起說。卽生相無明也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411a22"/><lb ed="R072" n="0088b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0411a2201">此義云何。如凡夫人覺知前念起惡故。能止後念。令
<lb ed="X" n="0411a23"/><lb ed="R072" n="0088b02"/>其不起。雖復名覺。卽是不覺故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411a24"/><lb ed="R072" n="0088b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0411a2401">問。究竟不究竟。約人約法。其義云何。如凡下。初顯
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0411b" n="0411b"/>
<lb ed="X" n="0411b01"/><lb ed="R072" n="0088b04"/>斷滅相無明。卽起業相。是在信位。非究竟覺也。謂
<lb ed="X" n="0411b02"/><lb ed="R072" n="0088b05"/>未入初信<anchor xml:id="nkr_note_add_0411b0201" n="0411b0201"/><anchor xml:id="beg0411b0201" n="0411b0201"/>已<anchor xml:id="end0411b0201"/>前。不信眞如是安身立命處。不信三
<lb ed="X" n="0411b03"/><lb ed="R072" n="0088b06"/>寶是歸依處。不知惡因。不識惡果。廣造惡業。今旣
<lb ed="X" n="0411b04"/><lb ed="R072" n="0088b07"/>創發信心。覺知前念所造惡業。定招果報。遂修十
<lb ed="X" n="0411b05"/><lb ed="R072" n="0088b08"/>善。能止後來惡念更不續生。此當滅六粗中起業
<lb ed="X" n="0411b06"/><lb ed="R072" n="0088b09"/>相也。然但止後來惡念不生。未能止其不著善相。
<lb ed="X" n="0411b07"/><lb ed="R072" n="0088b10"/>故雖名覺。猶然與不覺同。以未能伏惑故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411b08"/><lb ed="R072" n="0088b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0411b0801">如二乘觀智。初發意菩薩等。覺于念異。念無異相。以
<lb ed="X" n="0411b09"/><lb ed="R072" n="0088b12"/>捨粗分別執著相故。名相似覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411b10"/><lb ed="R072" n="0088b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0411b1001">二。顯斷異相無明。是相似覺。非究竟覺也。二乘觀
<lb ed="X" n="0411b11"/><lb ed="R072" n="0088b14"/>智。卽人空觀也。初發意。卽三賢位。此位菩薩雖未
<lb ed="X" n="0411b12"/><lb ed="R072" n="0088b15"/>同二乘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0411001" n="0411001"/>徧證人空。然於人空實得自在。故與二乘
<lb ed="X" n="0411b13"/><lb ed="R072" n="0088b16"/>同論也。異相無明。卽六粗中執取相計名字相也。
<lb ed="X" n="0411b14"/><lb ed="R072" n="0088b17"/>謂此無明。迷前染淨違順二境。更起六識人我見
<lb ed="X" n="0411b15"/><lb ed="R072" n="0088b18"/>愛。執種種差別名。計種種差別相。故名異相。今此
<lb ed="X" n="0411b16"/><lb ed="R072" n="0089a01"/>菩薩。旣覺種種異名異相。皆因妄念而有差別。故
<lb ed="X" n="0411b17"/><lb ed="R072" n="0089a02"/>捨此異念。而令此念不作異相也。以伏分別我法
<lb ed="X" n="0411b18"/><lb ed="R072" n="0089a03"/>二執。空名義自性差別。能捨分別事識現行。故曰
<lb ed="X" n="0411b19"/><lb ed="R072" n="0089a04"/>粗。然現行雖伏。種子猶在。依稀髣髴。見道不眞。正
<lb ed="X" n="0411b20"/><lb ed="R072" n="0089a05"/>如夢中將覺未覺。<g ref="#CB15167">𬂔</g><g ref="#CB15167">𬂔</g>朧朧。名相似覺。故唯識云。
<lb ed="X" n="0411b21"/><lb ed="R072" n="0089a06"/>現前立少物。爲是唯識性。以有所得故。非眞住唯
<lb ed="X" n="0411b22"/><lb ed="R072" n="0089a07"/>識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411b23"/><lb ed="R072" n="0089a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0411b2301">如法身菩薩等。覺于念住。念無住相。以離分別粗念
<lb ed="X" n="0411b24"/><lb ed="R072" n="0089a09"/>相故。名隨分覺。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0411c" n="0411c"/>
<lb ed="X" n="0411c01"/><lb ed="R072" n="0089a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0411c0101">三。顯斷住相無明。是隨分覺。亦非究竟覺也。住相
<lb ed="X" n="0411c02"/><lb ed="R072" n="0089a11"/>有四。由無明力。不覺動相。卽是不動。轉成能見。名
<lb ed="X" n="0411c03"/><lb ed="R072" n="0089a12"/>曰轉相。由無明力。依前能見。不了無相。遂令境界
<lb ed="X" n="0411c04"/><lb ed="R072" n="0089a13"/>妄現。名現相。由無明力。迷前自心所現之境。妄起
<lb ed="X" n="0411c05"/><lb ed="R072" n="0089a14"/>分別染淨之相。名智相。由無明力。不了前所分別
<lb ed="X" n="0411c06"/><lb ed="R072" n="0089a15"/>空無所有。復更起念相續不斷。名相續相。此位菩
<lb ed="X" n="0411c07"/><lb ed="R072" n="0089a16"/>薩。次第覺知四種無明。執著妄法。故初地覺相續
<lb ed="X" n="0411c08"/><lb ed="R072" n="0089a17"/>相。二地至七地覺智相。八地覺現相。九地覺轉相。
<lb ed="X" n="0411c09"/><lb ed="R072" n="0089a18"/>由常覺不住。故曰覺於念住。念無住相。前伏分別
<lb ed="X" n="0411c10"/><lb ed="R072" n="0089b01"/>現行。故曰捨。此斷分別種子。故曰離也。以初地雖
<lb ed="X" n="0411c11"/><lb ed="R072" n="0089b02"/>斷分別法執。證一分平等法身。尙有俱生法執。故
<lb ed="X" n="0411c12"/><lb ed="R072" n="0089b03"/>從二地乃至九地。隨<anchor xml:id="nkr_note_add_0411c1201" n="0411c1201"/><anchor xml:id="beg0411c1201" n="0411c1201"/>己<anchor xml:id="end0411c1201"/>分量。分斷分證。名隨分覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411c13"/><lb ed="R072" n="0089b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0411c1301">如菩薩地盡。滿足方便。一念相應。覺心初起。心無初
<lb ed="X" n="0411c14"/><lb ed="R072" n="0089b05"/>相。以遠離微細念故。得見心性。心卽常住。名究竟覺<note place="interlinear">佛果</note>。
<lb ed="X" n="0411c15"/><lb ed="R072" n="0089b06"/>是故修多羅說。若有衆生能觀無念者。則爲向佛智
<lb ed="X" n="0411c16"/><lb ed="R072" n="0089b07"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0411c17"/><lb ed="R072" n="0089b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0411c1701">四。顯斷生相無明。名究竟覺也。由無明力。不覺心
<lb ed="X" n="0411c18"/><lb ed="R072" n="0089b09"/>起。轉彼淨心而有其念。故名生相。亦名業相。然此
<lb ed="X" n="0411c19"/><lb ed="R072" n="0089b10"/>業相。相見未分。甚深微細。唯佛能知。今此菩薩學
<lb ed="X" n="0411c20"/><lb ed="R072" n="0089b11"/>窮行滿。無所事事。故將往昔求正覺心。至此一時
<lb ed="X" n="0411c21"/><lb ed="R072" n="0089b12"/>放下。名一念相應。始覺心初起處。以遠離生相無
<lb ed="X" n="0411c22"/><lb ed="R072" n="0089b13"/>明。故得瞥見父母未生<anchor xml:id="nkr_note_add_0411c2201" n="0411c2201"/><anchor xml:id="beg0411c2201" n="0411c2201"/>已<anchor xml:id="end0411c2201"/>前面孔。如忘忽憶。如醉
<lb ed="X" n="0411c23"/><lb ed="R072" n="0089b14"/>忽醍。名曰見性成佛。卽證佛地無生法忍。却將去
<lb ed="X" n="0411c24"/><lb ed="R072" n="0089b15"/>後來先作主公者。轉成常住眞心。名究竟覺。故經
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0412a" n="0412a"/>
<lb ed="X" n="0412a01"/><lb ed="R072" n="0089b16"/>云。菩薩知終不知始。如來始終皆知。始謂生相。終
<lb ed="X" n="0412a02"/><lb ed="R072" n="0089b17"/>謂餘相。是故下。結歸無念。言衆生雖未能離念。但
<lb ed="X" n="0412a03"/><lb ed="R072" n="0089b18"/>肯向日用中觀察。無念者。是何等物。如此用心。此
<lb ed="X" n="0412a04"/><lb ed="R072" n="0090a01"/>人漸與佛智相近。去佛不遠。卽爲向佛智矣。況親
<lb ed="X" n="0412a05"/><lb ed="R072" n="0090a02"/>證無念者哉。故宗鏡問云。佛稱覺義。覺何等法。答。
<lb ed="X" n="0412a06"/><lb ed="R072" n="0090a03"/>無法之法。是名眞法。無覺之覺。是名眞覺。則妙性
<lb ed="X" n="0412a07"/><lb ed="R072" n="0090a04"/>無寄。天眞朗然。華嚴經頌云。佛法不可覺。了此名
<lb ed="X" n="0412a08"/><lb ed="R072" n="0090a05"/>覺法。諸佛如是修。一法不可得。無字寶篋經云。爾
<lb ed="X" n="0412a09"/><lb ed="R072" n="0090a06"/>時勝思惟菩薩白佛言。何等一法是如來所覺。善
<lb ed="X" n="0412a10"/><lb ed="R072" n="0090a07"/>男子。無有一法如來所覺。善男子。于法無覺。是名
<lb ed="X" n="0412a11"/><lb ed="R072" n="0090a08"/>覺法。善男子。一切法不生。而如來證覺。一切法不
<lb ed="X" n="0412a12"/><lb ed="R072" n="0090a09"/>滅。而如來證覺。是以若不見一法。則常見諸佛。千
<lb ed="X" n="0412a13"/><lb ed="R072" n="0090a10"/>里同風。若見一法。卽不見諸佛。對面胡越。故知背
<lb ed="X" n="0412a14"/><lb ed="R072" n="0090a11"/>心合境。頓起塵勞。背境合心。圓照法界矣。問。華嚴
<lb ed="X" n="0412a15"/><lb ed="R072" n="0090a12"/>經云。初發心時。便成正覺。則一念相應在發心時。
<lb ed="X" n="0412a16"/><lb ed="R072" n="0090a13"/>何故此中却在最後。答言。最初者。猶如遠行。始於
<lb ed="X" n="0412a17"/><lb ed="R072" n="0090a14"/>初步。然初步之後。非謂無後步也。此取最後者。如
<lb ed="X" n="0412a18"/><lb ed="R072" n="0090a15"/>遠行以後步爲到。以因果相卽。同時相應故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0412a19"/><lb ed="R072" n="0090a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0412a1901">又心起者。無有初相可知。而言知初相者。卽謂無念。
<lb ed="X" n="0412a20"/><lb ed="R072" n="0090a17"/>是故一切衆生不名爲覺。以從本來念念相續。未曾
<lb ed="X" n="0412a21"/><lb ed="R072" n="0090a18"/>離念。故說無始無明。若得無念者。則知心相生住異
<lb ed="X" n="0412a22"/><lb ed="R072" n="0090b01"/>滅。以無念等故。而實無有始覺之異。以四相俱時而
<lb ed="X" n="0412a23"/><lb ed="R072" n="0090b02"/>有。皆無自立。本來平等。同一覺故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0412a24"/><lb ed="R072" n="0090b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0412a2401">問。心念初起之時。正由不覺。實無初相可知。而言
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0412b" n="0412b"/>
<lb ed="X" n="0412b01"/><lb ed="R072" n="0090b04"/>知初相者何也。答。卽謂無念。由無念故。卽知前念
<lb ed="X" n="0412b02"/><lb ed="R072" n="0090b05"/>是生相也。若以有念觀生相。則生相重重。又烏能
<lb ed="X" n="0412b03"/><lb ed="R072" n="0090b06"/>知。必無念而後知初相也。正如翳人。見空中花。必
<lb ed="X" n="0412b04"/><lb ed="R072" n="0090b07"/>無翳人。方見空中花不有也。故自十信以至菩薩
<lb ed="X" n="0412b05"/><lb ed="R072" n="0090b08"/>地盡。雖覺有相似隨分之不同。然總墮衆生數中。
<lb ed="X" n="0412b06"/><lb ed="R072" n="0090b09"/>皆名不覺。以未至離念境界。未出無明窟宅故。唯
<lb ed="X" n="0412b07"/><lb ed="R072" n="0090b10"/>佛一人。方得無念。獨證覺性。始得徧知一切衆生。
<lb ed="X" n="0412b08"/><lb ed="R072" n="0090b11"/>皆在淨覺心中亂起亂滅。正如野馬塵埃狂花幻
<lb ed="X" n="0412b09"/><lb ed="R072" n="0090b12"/>影之在太虗亂起亂滅也。問。何故得無念者。方知
<lb ed="X" n="0412b10"/><lb ed="R072" n="0090b13"/>衆生心指生滅。其餘不知。答。以得無念者。圓證眞
<lb ed="X" n="0412b11"/><lb ed="R072" n="0090b14"/>如平等法界大總相法門體。故得一覺一切覺。問。
<lb ed="X" n="0412b12"/><lb ed="R072" n="0090b15"/>必無念時。始得遍知生住異滅。然則始覺。亦先覺
<lb ed="X" n="0412b13"/><lb ed="R072" n="0090b16"/>滅住異而後覺生相乎。答。雖始覺知生住異滅。寔
<lb ed="X" n="0412b14"/><lb ed="R072" n="0090b17"/>非先知滅而後知生也。以四相之體。皆從本覺體
<lb ed="X" n="0412b15"/><lb ed="R072" n="0090b18"/>上一念不覺俱時而有。實無自體。卽此四相。本來
<lb ed="X" n="0412b16"/><lb ed="R072" n="0091a01"/>平等同一覺性。故知迷則俱迷。覺則齊覺。非謂始
<lb ed="X" n="0412b17"/><lb ed="R072" n="0091a02"/>覺有先後也。故圓覺云。離幻卽覺。亦無漸次。問。前
<lb ed="X" n="0412b18"/><lb ed="R072" n="0091a03"/>文言四相覺有先後。此言四相俱時齊覺者。何也。
<lb ed="X" n="0412b19"/><lb ed="R072" n="0091a04"/>答。四相流轉。總一夢心。處夢之時。謂爲先後。各各
<lb ed="X" n="0412b20"/><lb ed="R072" n="0091a05"/>隨其智力淺深。分分知覺。至于大覺。則知夢中四
<lb ed="X" n="0412b21"/><lb ed="R072" n="0091a06"/>相。唯一淨覺。無有體性可辯前後。故曰俱時而有。
<lb ed="X" n="0412b22"/><lb ed="R072" n="0091a07"/>皆無自立也。故攝論云。處夢謂經年。覺乃須臾頃。
<lb ed="X" n="0412b23"/><lb ed="R072" n="0091a08"/>故時雖無量。攝在一刹那。一刹那。卽無念也。楞伽
<lb ed="X" n="0412b24"/><lb ed="R072" n="0091a09"/>云。一切法不生。我說刹那義。以刹那流轉。必無自
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0412c" n="0412c"/>
<lb ed="X" n="0412c01"/><lb ed="R072" n="0091a10"/>性。無自性。卽是無生。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0412001" n="0412001"/>非無生。卽不流轉。是故契
<lb ed="X" n="0412c02"/><lb ed="R072" n="0091a11"/>無生者。方見刹那也。淨名云。不生不滅。是無常義。
<lb ed="X" n="0412c03"/><lb ed="R072" n="0091a12"/>楞伽云。七識不流轉。不受苦樂。非涅槃因。如來藏
<lb ed="X" n="0412c04"/><lb ed="R072" n="0091a13"/>者。受苦樂與因俱。若生若滅。此皆發明眞心隨緣
<lb ed="X" n="0412c05"/><lb ed="R072" n="0091a14"/>造作諸法。別無體性。唯是眞心。故知四相卽是眞
<lb ed="X" n="0412c06"/><lb ed="R072" n="0091a15"/>心。不覺全同本覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0412c07"/><lb ed="R072" n="0091a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0412c0701">復次本覺隨染分別生二種相。與彼本覺不相捨離。
<lb ed="X" n="0412c08"/><lb ed="R072" n="0091a17"/>云何爲二。一者智淨相。二者不思議業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0412c09"/><lb ed="R072" n="0091a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0412c0901">此言因本覺而隨不覺。因不覺而生始覺。因始覺
<lb ed="X" n="0412c10"/><lb ed="R072" n="0091b01"/>而發用也。本覺者。卽本有淸淨覺體也。染分別者。
<lb ed="X" n="0412c11"/><lb ed="R072" n="0091b02"/>卽熏習染汚不覺也。隨者。言本覺不變而能隨染
<lb ed="X" n="0412c12"/><lb ed="R072" n="0091b03"/>緣也。生二種相者。謂斷染成淨。顯出二相。非新生
<lb ed="X" n="0412c13"/><lb ed="R072" n="0091b04"/>也。不離本覺者。正顯二相。在染在淨。皆不離本覺
<lb ed="X" n="0412c14"/><lb ed="R072" n="0091b05"/>也。言智淨相者。卽始覺智隨染還淨之相也。言不
<lb ed="X" n="0412c15"/><lb ed="R072" n="0091b06"/>思議相者。是始覺智還淨起用之相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0412c16"/><lb ed="R072" n="0091b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0412c1601">智淨相者。謂依法力熏習。如實修行。滿足方便故。破
<lb ed="X" n="0412c17"/><lb ed="R072" n="0091b08"/>和合識相。滅相續心相。顯現法身智淳淨故。此義云
<lb ed="X" n="0412c18"/><lb ed="R072" n="0091b09"/>何。以一切心識之相。皆是無明。無明之相。不離覺性。
<lb ed="X" n="0412c19"/><lb ed="R072" n="0091b10"/>非可壞。非不可壞。如大海水。因風波動。水相風相。不
<lb ed="X" n="0412c20"/><lb ed="R072" n="0091b11"/>相捨離。而水非動性。若風止滅。動相則滅。濕性不壞
<lb ed="X" n="0412c21"/><lb ed="R072" n="0091b12"/>故。如是衆生自性淸淨心。因無明風動。心與無明。俱
<lb ed="X" n="0412c22"/><lb ed="R072" n="0091b13"/>無形相。不相捨離。而心非動性。若無明滅。相續則滅。
<lb ed="X" n="0412c23"/><lb ed="R072" n="0091b14"/>智性不壞故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0412c24"/><lb ed="R072" n="0091b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0412c2401">依法力熏習者。謂藉眞如內熏之力。及法界等流
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0413a" n="0413a"/>
<lb ed="X" n="0413a01"/><lb ed="R072" n="0091b16"/>敎法外熏之力。依此二種熏力。修習資粮位中加
<lb ed="X" n="0413a02"/><lb ed="R072" n="0091b17"/>行善根。至登地<anchor xml:id="nkr_note_add_0413a0201" n="0413a0201"/><anchor xml:id="beg0413a0201" n="0413a0201"/>已<anchor xml:id="end0413a0201"/>。證如實理。行如實行。以至十地
<lb ed="X" n="0413a03"/><lb ed="R072" n="0091b18"/>行中。方便滿足。方得破除心識。淨智現前也。和合
<lb ed="X" n="0413a04"/><lb ed="R072" n="0092a01"/>識。卽黎耶也。以生滅與不生滅和合故。相續心卽
<lb ed="X" n="0413a05"/><lb ed="R072" n="0092a02"/>微細意識名相續相故。摧碎之謂破。掃蕩之謂滅。
<lb ed="X" n="0413a06"/><lb ed="R072" n="0092a03"/>此在金剛無間道時。用金剛智。破滅心識。則平等
<lb ed="X" n="0413a07"/><lb ed="R072" n="0092a04"/>法身。從茲發現。大圓鏡智。亦得淳淨矣。問。此智旣
<lb ed="X" n="0413a08"/><lb ed="R072" n="0092a05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0413a0801" n="0413a0801"/><anchor xml:id="beg0413a0801" n="0413a0801"/>已<anchor xml:id="end0413a0801"/>隨染分別。若心識破滅。此智何故獨存。答。凡是
<lb ed="X" n="0413a09"/><lb ed="R072" n="0092a06"/>心識。皆是無明。而無明相。不離覺性。則知無明實
<lb ed="X" n="0413a10"/><lb ed="R072" n="0092a07"/>性。卽是佛性。故不可壞。以是心識屬無明故。又非
<lb ed="X" n="0413a11"/><lb ed="R072" n="0092a08"/>不可壞。故涅槃經云。因滅無明。得涅槃燈。故知無
<lb ed="X" n="0413a12"/><lb ed="R072" n="0092a09"/>明雖滅。覺性不壞。如大下喩明。海水喩覺性。風喩
<lb ed="X" n="0413a13"/><lb ed="R072" n="0092a10"/>無明。波喩心識遷流無常。水相風相不相捨離。喩
<lb ed="X" n="0413a14"/><lb ed="R072" n="0092a11"/>覺性無明和合一處。俱時而轉。以本覺心不自起
<lb ed="X" n="0413a15"/><lb ed="R072" n="0092a12"/>故。當資無明之力。方得生起。根本無明。不自轉故。
<lb ed="X" n="0413a16"/><lb ed="R072" n="0092a13"/>要因眞心之力。方得而轉。如水不自作波。當因風
<lb ed="X" n="0413a17"/><lb ed="R072" n="0092a14"/>力。風不自現動相。要資水方現動相。故經云。煩惱
<lb ed="X" n="0413a18"/><lb ed="R072" n="0092a15"/>大海。有圓滿如來宣說實相常住之理。本覺性體
<lb ed="X" n="0413a19"/><lb ed="R072" n="0092a16"/>有無明衆生。起無量無邊煩惱之波。風雖動而水
<lb ed="X" n="0413a20"/><lb ed="R072" n="0092a17"/>無動相者。喩無明動而覺性不動也。風滅則動相
<lb ed="X" n="0413a21"/><lb ed="R072" n="0092a18"/>滅。而濕性不壞者。喩無明滅而心識滅。智性不滅
<lb ed="X" n="0413a22"/><lb ed="R072" n="0092b01"/>也。昔有僧問大隨云。劫火洞然。大千俱壞。未審這
<lb ed="X" n="0413a23"/><lb ed="R072" n="0092b02"/>箇壞不壞。隨曰。壞。僧曰。甚麼則隨他去也。師曰。隨
<lb ed="X" n="0413a24"/><lb ed="R072" n="0092b03"/>他去。僧問龍濟。劫火洞然。大千俱壞。未審這箇壞
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0413b" n="0413b"/>
<lb ed="X" n="0413b01"/><lb ed="R072" n="0092b04"/>不壞。師曰。不壞。僧云爲甚麼不壞。師云。爲同大千。
<lb ed="X" n="0413b02"/><lb ed="R072" n="0092b05"/>亦是此意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413b03"/><lb ed="R072" n="0092b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0413b0301">不思議業相者。以依智淨相。能作一切勝妙境界。所
<lb ed="X" n="0413b04"/><lb ed="R072" n="0092b07"/>謂無量功德之相。常無斷絕。隨衆生根。自然相應種
<lb ed="X" n="0413b05"/><lb ed="R072" n="0092b08"/>種而現。得利益故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413b06"/><lb ed="R072" n="0092b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0413b0601">此言轉智而現報化二身也。下文云。以有如是大
<lb ed="X" n="0413b07"/><lb ed="R072" n="0092b10"/>方便智。除滅無明。見本法身。自然而有不思議業
<lb ed="X" n="0413b08"/><lb ed="R072" n="0092b11"/>用是也。能作一切勝妙境界者。下文云。謂諸佛如
<lb ed="X" n="0413b09"/><lb ed="R072" n="0092b12"/>來。唯是法身智相之身。第一義諦。無有世諦境界。
<lb ed="X" n="0413b10"/><lb ed="R072" n="0092b13"/>離於施作是也。實性論云。諸佛如來身。如虗空無
<lb ed="X" n="0413b11"/><lb ed="R072" n="0092b14"/>相。爲諸勝智者。作六根境界。示現微妙色。出於妙
<lb ed="X" n="0413b12"/><lb ed="R072" n="0092b15"/>音聲。令嗅佛戒香。與佛妙法味。使覺三昧觸。令知
<lb ed="X" n="0413b13"/><lb ed="R072" n="0092b16"/>深法性。是名妙境界。隨衆下。謂凡夫二乘身所見
<lb ed="X" n="0413b14"/><lb ed="R072" n="0092b17"/>者名應身。三賢十地所見者名報身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413b15"/><lb ed="R072" n="0092b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0413b1501">復次覺體相者。有四種大義與虗空等<note place="interlinear">言覺體無所不徧</note>。猶如淨鏡<note place="interlinear">言無所不顯</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413b16"/><lb ed="R072" n="0093a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0413b1601">此將上文眞如門中二義。及本覺門中二義。和合
<lb ed="X" n="0413b17"/><lb ed="R072" n="0093a02"/>一處。以顯生滅門中本始二覺。卽眞如故。蓋覺體
<lb ed="X" n="0413b18"/><lb ed="R072" n="0093a03"/>是如如理。覺相是如如智。故有如理如智之名。法
<lb ed="X" n="0413b19"/><lb ed="R072" n="0093a04"/>身智身之號。前雖各立宗因。未有喩合。至此總以
<lb ed="X" n="0413b20"/><lb ed="R072" n="0093a05"/>淨鏡爲同喩。以顯三支無過之宗。喩義旣明。則知
<lb ed="X" n="0413b21"/><lb ed="R072" n="0093a06"/>若聖若凡。說同說異。皆是鏡中影像故。先德云。若
<lb ed="X" n="0413b22"/><lb ed="R072" n="0093a07"/>言衆生心性。卽諸佛心性。是別敎義。圓敎心性。是
<lb ed="X" n="0413b23"/><lb ed="R072" n="0093a08"/>一寂光。無彼無此。極十方三世佛及衆生邊際。成
<lb ed="X" n="0413b24"/><lb ed="R072" n="0093a09"/>一大圓鏡。無有同異。佛及衆生。皆是鏡中影像故。
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0413c" n="0413c"/>
<lb ed="X" n="0413c01"/><lb ed="R072" n="0093a10"/>故曰。擧一心爲宗照萬法如鏡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413c02"/><lb ed="R072" n="0093a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0413c0201">云何爲四。一者如實空鏡<note place="interlinear">言本覺本來無妄</note>。遠離一切心境界相。無法
<lb ed="X" n="0413c03"/><lb ed="R072" n="0093a12"/>可現<note place="interlinear">本覺體空無妄</note>。非覺照義故<note place="interlinear">無物可照</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413c04"/><lb ed="R072" n="0093a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0413c0401">先以眞如二義立比量云。覺體如實是有法。空爲
<lb ed="X" n="0413c05"/><lb ed="R072" n="0093a14"/>宗。因云。遠離一切心境故。同喩如淨鏡。以鏡爲同
<lb ed="X" n="0413c06"/><lb ed="R072" n="0093a15"/>喩者。鏡中本無衆像故。無法可現者。遠離一切依
<lb ed="X" n="0413c07"/><lb ed="R072" n="0093a16"/>他法也。非覺照義者。遠離一切遍計心也。以依他
<lb ed="X" n="0413c08"/><lb ed="R072" n="0093a17"/>徧計。皆是鏡之塵垢。非鏡之光明故。正言一法不
<lb ed="X" n="0413c09"/><lb ed="R072" n="0093a18"/>存。一念不動。離遍計依他是如實覺體。名空如來
<lb ed="X" n="0413c10"/><lb ed="R072" n="0093b01"/>藏。圓覺云。虗空性故。常不動故。古德云。常了一切
<lb ed="X" n="0413c11"/><lb ed="R072" n="0093b02"/>空無物當情。是諸佛用心處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413c12"/><lb ed="R072" n="0093b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0413c1201">二者因<note place="interlinear">內現</note>熏習鏡。謂如實不空。一切世間境界悉於中
<lb ed="X" n="0413c13"/><lb ed="R072" n="0093b04"/>現。不出<note place="interlinear">本身淸淨故不出</note>。不入。不失不壞。常住一心。以一切法卽眞寔
<lb ed="X" n="0413c14"/><lb ed="R072" n="0093b05"/>性故。又一切染法。所不能染。智體不動。具足無漏熏
<lb ed="X" n="0413c15"/><lb ed="R072" n="0093b06"/>衆生故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413c16"/><lb ed="R072" n="0093b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0413c1601">量云。如實覺相是有法。不空爲宗。因云。因熏習故。
<lb ed="X" n="0413c17"/><lb ed="R072" n="0093b08"/>一切世間境界悉于中現。同喩如鏡。以鏡爲同喩
<lb ed="X" n="0413c18"/><lb ed="R072" n="0093b09"/>者。胡來現胡。漢來現漢故。一切世間。卽三世間也。
<lb ed="X" n="0413c19"/><lb ed="R072" n="0093b10"/>以三世間。不出本覺淸淨鏡故。問。若以鏡爲同喩
<lb ed="X" n="0413c20"/><lb ed="R072" n="0093b11"/>者。鏡亦有因熏習乎。答。此中言因熏習者。是覺體
<lb ed="X" n="0413c21"/><lb ed="R072" n="0093b12"/>中本來具足大智慧光明因。故能現三世間。如淨
<lb ed="X" n="0413c22"/><lb ed="R072" n="0093b13"/>鏡具足光明因。方能現群像也。此正顯覺性內因
<lb ed="X" n="0413c23"/><lb ed="R072" n="0093b14"/>熏習。如淨鏡光明。非若黎耶有染淨新熏因也。不
<lb ed="X" n="0413c24"/><lb ed="R072" n="0093b15"/>出等者。言此鏡中所現境界。非從內出。不從外入。
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0414a" n="0414a"/>
<lb ed="X" n="0414a01"/><lb ed="R072" n="0093b16"/>不因境界出而失其鏡。不因境界入而倂壞其鏡。
<lb ed="X" n="0414a02"/><lb ed="R072" n="0093b17"/>以此心鏡是常住故。以三科七大皆實性故。問。衆
<lb ed="X" n="0414a03"/><lb ed="R072" n="0093b18"/>生世間。是無明染法。若具足圓滿。何得言覺體不
<lb ed="X" n="0414a04"/><lb ed="R072" n="0094a01"/>染。故通云。一切染法所不能染。以智體不動。具足
<lb ed="X" n="0414a05"/><lb ed="R072" n="0094a02"/>無漏淸淨種子。熏習衆生世間。故得淨法滿足。染
<lb ed="X" n="0414a06"/><lb ed="R072" n="0094a03"/>法不能染也。言具足者。正顯不自外來也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0414a0601" n="0414a0601"/><anchor xml:id="beg0414a0601" n="0414a0601"/>已<anchor xml:id="end0414a0601"/>上二
<lb ed="X" n="0414a07"/><lb ed="R072" n="0094a04"/>義。約眞如門說。故無修證。下約生滅門說。故有修
<lb ed="X" n="0414a08"/><lb ed="R072" n="0094a05"/>證也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0414a09"/><lb ed="R072" n="0094a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0414a0901">三者法出離鏡。謂不空法出煩惱礙。智礙。離和合相。
<lb ed="X" n="0414a10"/><lb ed="R072" n="0094a07"/>淳淨明故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0414a11"/><lb ed="R072" n="0094a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0414a1101">次以本覺二義作比量云。不空法是有法。淳淨明
<lb ed="X" n="0414a12"/><lb ed="R072" n="0094a09"/>故是宗。因云。出離故。同喩如鏡。以鏡爲同喩者。鏡
<lb ed="X" n="0414a13"/><lb ed="R072" n="0094a10"/>體若爲塵封。則無現相之用。必鏡體淸淨。然後能
<lb ed="X" n="0414a14"/><lb ed="R072" n="0094a11"/>現相故。喩如衆生雖具大圓鏡智。然爲二障蒙蔽。
<lb ed="X" n="0414a15"/><lb ed="R072" n="0094a12"/>藏識蓋覆。不能出離。光明不發。故假磨拭之功。去
<lb ed="X" n="0414a16"/><lb ed="R072" n="0094a13"/>其重垢。令其明淨。然後照物也。煩惱礙智礙。卽二
<lb ed="X" n="0414a17"/><lb ed="R072" n="0094a14"/>障也。和合。卽阿黎耶識。離和合故淳。離煩惱故淨。
<lb ed="X" n="0414a18"/><lb ed="R072" n="0094a15"/>離智障故明。出離三過。圓滿三德。名法出離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0414a19"/><lb ed="R072" n="0094a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0414a1901">四者緣熏習鏡。謂依法出離故。遍照衆生之心。令修
<lb ed="X" n="0414a20"/><lb ed="R072" n="0094a17"/>善根。隨念示現故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0414a21"/><lb ed="R072" n="0094a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0414a2101">量云。出離法是有法。徧照衆生心是宗。因云緣熏
<lb ed="X" n="0414a22"/><lb ed="R072" n="0094b01"/>習故。同喩如鏡。以鏡爲同喩者。以能作增上緣遍
<lb ed="X" n="0414a23"/><lb ed="R072" n="0094b02"/>照衆生妍醜故。所言法者。謂衆生心。衆生之心<anchor xml:id="nkr_note_add_0414a2301" n="0414a2301"/><anchor xml:id="beg0414a2301" n="0414a2301"/>已<anchor xml:id="end0414a2301"/>
<lb ed="X" n="0414a24"/><lb ed="R072" n="0094b03"/>出二障。<anchor xml:id="nkr_note_add_0414a2401" n="0414a2401"/><anchor xml:id="beg0414a2401" n="0414a2401"/>已<anchor xml:id="end0414a2401"/>離和合。故能作增上緣遍照衆生之心。
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0414b" n="0414b"/>
<lb ed="X" n="0414b01"/><lb ed="R072" n="0094b04"/>隨彼心念現身說法。此卽自得此鏡。復將此鏡以
<lb ed="X" n="0414b02"/><lb ed="R072" n="0094b05"/>照人也。永嘉云。心鏡明。鑑無礙。廓然瑩徹周沙界。
<lb ed="X" n="0414b03"/><lb ed="R072" n="0094b06"/>萬像森羅影現中。一顆圓光非內外。所謂不思議
<lb ed="X" n="0414b04"/><lb ed="R072" n="0094b07"/>業用也。</p><p xml:id="pX45p0414b0404" cb:place="inline">釋覺義<anchor xml:id="nkr_note_add_0414b0401" n="0414b0401"/><anchor xml:id="beg0414b0401" n="0414b0401"/>已<anchor xml:id="end0414b0401"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0414b05"/><lb ed="R072" n="0094b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0414b0501">所言不覺義者。謂不如實知眞如法一故。不覺心起
<lb ed="X" n="0414b06"/><lb ed="R072" n="0094b09"/>而有其念。念無自相。不離本覺。猶如迷人。依方故迷。
<lb ed="X" n="0414b07"/><lb ed="R072" n="0094b10"/>若離于方。則無有迷。衆生亦爾。依覺故迷。若離覺性。
<lb ed="X" n="0414b08"/><lb ed="R072" n="0094b11"/>則無不覺。以有不覺妄想心故。能知名義。爲說眞覺。
<lb ed="X" n="0414b09"/><lb ed="R072" n="0094b12"/>若離不覺之心。則無眞覺自相可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0414b10"/><lb ed="R072" n="0094b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0414b1001">此下釋不覺義也。言不覺者。卽無明也。是事不知。
<lb ed="X" n="0414b11"/><lb ed="R072" n="0094b14"/>號曰無明。以不覺故不知有。以不信故不肯承當。
<lb ed="X" n="0414b12"/><lb ed="R072" n="0094b15"/>故但起無明。只成倒想。如夜繩不動。疑之爲蛇。暗
<lb ed="X" n="0414b13"/><lb ed="R072" n="0094b16"/>室本空。怖之爲鬼。此衆生之迷根也。前以始覺契
<lb ed="X" n="0414b14"/><lb ed="R072" n="0094b17"/>本覺。名始本不二法界一相爲覺。此言無始覺契
<lb ed="X" n="0414b15"/><lb ed="R072" n="0094b18"/>本覺。不達法界一相。故迷淸淨覺體。有不覺心。瞥
<lb ed="X" n="0414b16"/><lb ed="R072" n="0095a01"/>然生起。遂轉此淸淨覺心。而成最初一念。名爲生
<lb ed="X" n="0414b17"/><lb ed="R072" n="0095a02"/>相無明。由此無明一迷。從迷積迷。空歷塵沙之劫。
<lb ed="X" n="0414b18"/><lb ed="R072" n="0095a03"/>因愛生愛。永昏長夜之中。然此無明。無有自相。不
<lb ed="X" n="0414b19"/><lb ed="R072" n="0095a04"/>能自立。皆依淸淨覺體而有。喩如迷人。以東爲西。
<lb ed="X" n="0414b20"/><lb ed="R072" n="0095a05"/>惑南爲北。其寔西北。不離東南。若離東南。別無西
<lb ed="X" n="0414b21"/><lb ed="R072" n="0095a06"/>北故。衆生下。法合可知。以有下。發明覺與不覺。是
<lb ed="X" n="0414b22"/><lb ed="R072" n="0095a07"/>對待立也。由對彼不覺。卽此如實知者。名眞覺也。
<lb ed="X" n="0414b23"/><lb ed="R072" n="0095a08"/>若無不覺。眞覺之名無處安立。故圓覺云。衆幻滅
<lb ed="X" n="0414b24"/><lb ed="R072" n="0095a09"/>無處。成道亦無得。故知覺與不覺。是兩頭語。眞如
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0414c" n="0414c"/>
<lb ed="X" n="0414c01"/><lb ed="R072" n="0095a10"/>門中。實無此事。首楞嚴云。妙性圓明。離諸名相。本
<lb ed="X" n="0414c02"/><lb ed="R072" n="0095a11"/>來無有世界衆生。因妄有生。因生有滅。生滅名妄。
<lb ed="X" n="0414c03"/><lb ed="R072" n="0095a12"/>滅妄名眞。又云。言妄顯諸眞。妄眞同二妄。故宗鏡
<lb ed="X" n="0414c04"/><lb ed="R072" n="0095a13"/>問云。不覺妄心。元無自體。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0414c0401" n="0414c0401"/><anchor xml:id="beg0414c0401" n="0414c0401"/>已<anchor xml:id="end0414c0401"/>覺悟妄心起時無
<lb ed="X" n="0414c05"/><lb ed="R072" n="0095a14"/>有初相。則全成眞覺。此眞覺相。爲復隨妄俱遣。爲
<lb ed="X" n="0414c06"/><lb ed="R072" n="0095a15"/>當始終建立。答。因妄說眞。眞無自相。從空起妄。妄
<lb ed="X" n="0414c07"/><lb ed="R072" n="0095a16"/>體本空。妄旣歸空。眞亦不立。大智度論云。若世諦
<lb ed="X" n="0414c08"/><lb ed="R072" n="0095a17"/>有如毫釐許有寔者。第一義諦亦應有實。故知凡
<lb ed="X" n="0414c09"/><lb ed="R072" n="0095a18"/>立眞妄。皆是隨他意語。化門中收。若頓見性人。誰
<lb ed="X" n="0414c10"/><lb ed="R072" n="0095b01"/>論斯事。洞山云。這個猶不是。何況張三李四。眞空
<lb ed="X" n="0414c11"/><lb ed="R072" n="0095b02"/>與非空。將來不相似。了了如目前。不容毫髮擬。只
<lb ed="X" n="0414c12"/><lb ed="R072" n="0095b03"/>如云這箇猶不是。豈況諸狂機謬解。所以云心不
<lb ed="X" n="0414c13"/><lb ed="R072" n="0095b04"/>繫道。亦不結業。道尙不繫。降茲可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0414c14"/><lb ed="R072" n="0095b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0414c1401">復次依不覺。故生三種相。與彼不覺。相應不離。云何
<lb ed="X" n="0414c15"/><lb ed="R072" n="0095b06"/>爲三。一者無明<note place="interlinear">本</note>業相<note place="interlinear">末</note>。以依不覺故心動。說名爲業。覺
<lb ed="X" n="0414c16"/><lb ed="R072" n="0095b07"/>則不動。動則有苦。果不離因故。二者能見相。以依動
<lb ed="X" n="0414c17"/><lb ed="R072" n="0095b08"/>故能見。不動則無見。三者境界相。以依能見故境界<note place="interlinear">六塵</note>
<lb ed="X" n="0414c18"/><lb ed="R072" n="0095b09"/>妄現。離見則無境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0414c19"/><lb ed="R072" n="0095b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0414c1901">前明依本覺而起不覺。此明依不覺而起三細。所
<lb ed="X" n="0414c20"/><lb ed="R072" n="0095b11"/>謂無明不覺生三細也。由前對眞如三大後對六
<lb ed="X" n="0414c21"/><lb ed="R072" n="0095b12"/>粗故立此三細也。由無明一動。迷體大而爲業識。
<lb ed="X" n="0414c22"/><lb ed="R072" n="0095b13"/>迷相大而爲能見。迷用大而爲現相也。言無明業
<lb ed="X" n="0414c23"/><lb ed="R072" n="0095b14"/>相者。謂此業相。從無明起。名根本發業無明。此中
<lb ed="X" n="0414c24"/><lb ed="R072" n="0095b15"/>業通因果。以心動是業因。故曰心動說名爲業。以
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0415a" n="0415a"/>
<lb ed="X" n="0415a01"/><lb ed="R072" n="0095b16"/>招報是業果。故曰動則有苦。果不離因者。正言粗
<lb ed="X" n="0415a02"/><lb ed="R072" n="0095b17"/>中業果。不離最初一念業因。所謂因果交徹也。先
<lb ed="X" n="0415a03"/><lb ed="R072" n="0095b18"/>德云。一翳在目。千花亂空。一妄在心。河沙生滅。反
<lb ed="X" n="0415a04"/><lb ed="R072" n="0096a01"/>顯覺心一發則不動。不動則證平等法身。故大經
<lb ed="X" n="0415a05"/><lb ed="R072" n="0096a02"/>云。初發心時。便成正覺。亦是因果交徹也。二者下。
<lb ed="X" n="0415a06"/><lb ed="R072" n="0096a03"/>釋轉相也。由無明覆蓋大智慧光。不能徧照。成能
<lb ed="X" n="0415a07"/><lb ed="R072" n="0096a04"/>見相。卽根性也。楞嚴指此爲見精聞精等是也。反
<lb ed="X" n="0415a08"/><lb ed="R072" n="0096a05"/>顯不動時。卽是無見頂相。三者下。釋境界相也。以
<lb ed="X" n="0415a09"/><lb ed="R072" n="0096a06"/>無明力。轉此第一義諦境界。爲世諦境界。卽器界
<lb ed="X" n="0415a10"/><lb ed="R072" n="0096a07"/>也。反顯無見則是第一義境界。攝論云。意識緣三
<lb ed="X" n="0415a11"/><lb ed="R072" n="0096a08"/>世境及非三世境。是卽可知。此識所緣境不可知。
<lb ed="X" n="0415a12"/><lb ed="R072" n="0096a09"/>由不可知。故曰細。此皆八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0415a1201" n="0415a1201"/><anchor xml:id="beg0415a1201" n="0415a1201"/>已<anchor xml:id="end0415a1201"/>上所知境界。非餘
<lb ed="X" n="0415a13"/><lb ed="R072" n="0096a10"/>所知故。問。此中立義。與唯識宗爲同爲異。答。亦同
<lb ed="X" n="0415a14"/><lb ed="R072" n="0096a11"/>亦異。唯識宗立四分。一相分。二見分。三自證分。四
<lb ed="X" n="0415a15"/><lb ed="R072" n="0096a12"/>證自證分。此中亦立四分。一眞如。二阿黎。三見分。
<lb ed="X" n="0415a16"/><lb ed="R072" n="0096a13"/>四相分。兩相符合。故同。然唯識以生滅業識爲根
<lb ed="X" n="0415a17"/><lb ed="R072" n="0096a14"/>本。相見爲依他。此中以眞如爲根本。卽後二分皆
<lb ed="X" n="0415a18"/><lb ed="R072" n="0096a15"/>屬依他。故異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0415a19"/><lb ed="R072" n="0096a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0415a1901">以有境界緣故。復生六種相。云何爲六。一者智相。依
<lb ed="X" n="0415a20"/><lb ed="R072" n="0096a17"/>於境界。心起分別。愛與不愛故。二者相續相。依於智
<lb ed="X" n="0415a21"/><lb ed="R072" n="0096a18"/>故。生其苦樂覺心。起念相應不斷故。三者執<note place="interlinear">著</note>取相。依
<lb ed="X" n="0415a22"/><lb ed="R072" n="0096b01"/>於相續。緣念境界。住持苦樂。心起著故。四者計名字
<lb ed="X" n="0415a23"/><lb ed="R072" n="0096b02"/>相。依於妄執。分別假名言相故。五者起業相。依于名
<lb ed="X" n="0415a24"/><lb ed="R072" n="0096b03"/>字。尋名取著。造種種業故。六者業繫苦相。以依業受
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0415b" n="0415b"/>
<lb ed="X" n="0415b01"/><lb ed="R072" n="0096b04"/>報。不自在故。當知無明。能生一切染法。以一切染法
<lb ed="X" n="0415b02"/><lb ed="R072" n="0096b05"/>皆是不覺相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0415b03"/><lb ed="R072" n="0096b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0415b0301">前以眞如爲因。無明爲緣。而生三細。此以無明爲
<lb ed="X" n="0415b04"/><lb ed="R072" n="0096b07"/>因。境界爲緣。復生六粗。楞伽云。譬如大海水。境界
<lb ed="X" n="0415b05"/><lb ed="R072" n="0096b08"/>風所動。種種諸識浪。騰躍而轉生是也。</p><p xml:id="pX45p0415b0516" cb:place="inline">言智相者。
<lb ed="X" n="0415b06"/><lb ed="R072" n="0096b09"/>由無明故。不了自心所現境界。依于境界。分別好
<lb ed="X" n="0415b07"/><lb ed="R072" n="0096b10"/>醜初起愛憎。名爲智相。</p><p xml:id="pX45p0415b0710" cb:place="inline">言相續者。謂依憎愛心生
<lb ed="X" n="0415b08"/><lb ed="R072" n="0096b11"/>苦樂受。覺心。卽覺受也。由苦樂受領憎愛境念念
<lb ed="X" n="0415b09"/><lb ed="R072" n="0096b12"/>不斷。名相續相。此二徧計。卽是六根對境而生。微
<lb ed="X" n="0415b10"/><lb ed="R072" n="0096b13"/>細意識。卽末那也。所以祖師云。不怕念起。唯慮覺
<lb ed="X" n="0415b11"/><lb ed="R072" n="0096b14"/>遲。又云。瞥起是病。不續是藥。以心生卽是罪生。是
<lb ed="X" n="0415b12"/><lb ed="R072" n="0096b15"/>以初心攝念爲先。是入道之階梯。禪原集云。攝心
<lb ed="X" n="0415b13"/><lb ed="R072" n="0096b16"/>一處。便是功德叢林。散慮片時。卽名煩惱羅刹。故
<lb ed="X" n="0415b14"/><lb ed="R072" n="0096b17"/>知不覺最初一念因成之假。寧免後念相續成事
<lb ed="X" n="0415b15"/><lb ed="R072" n="0096b18"/>之過乎。</p><p xml:id="pX45p0415b1504" cb:place="inline">言執取者。謂依苦樂二受。于六塵境。攀緣
<lb ed="X" n="0415b16"/><lb ed="R072" n="0097a01"/>不息。苦亦不捨。樂亦不離。愈苦愈執。愈樂愈取。名
<lb ed="X" n="0415b17"/><lb ed="R072" n="0097a02"/>執取相。故經云。衆生心性。猶如獼猴。獼猴之性。捨
<lb ed="X" n="0415b18"/><lb ed="R072" n="0097a03"/>一取一。衆生心性。亦復如是。取著六塵。無暫住時。</p>
<lb ed="X" n="0415b19"/><lb ed="R072" n="0097a04"/><p xml:id="pX45p0415b1901">計名字者。由執取故。復恐於六塵境忘其相狀。故
<lb ed="X" n="0415b20"/><lb ed="R072" n="0097a05"/>於彼境。安立種種名字。於是計著名字。分別不停
<lb ed="X" n="0415b21"/><lb ed="R072" n="0097a06"/>永無忘失。名計名字相。故經云。相名常相隨。而生
<lb ed="X" n="0415b22"/><lb ed="R072" n="0097a07"/>諸妄想。此二徧計。又從微細意識。引生粗意識也。</p>
<lb ed="X" n="0415b23"/><lb ed="R072" n="0097a08"/><p xml:id="pX45p0415b2301">此上四相。皆由不達境界是自心現。於境界上起
<lb ed="X" n="0415b24"/><lb ed="R072" n="0097a09"/>憎愛。生苦樂。取相計名。深生惑著。不肯放捨。此由
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0415c" n="0415c"/>
<lb ed="X" n="0415c01"/><lb ed="R072" n="0097a10"/>能見爲根。能現爲塵。由此根塵。生起四種惑相也。
<lb ed="X" n="0415c02"/><lb ed="R072" n="0097a11"/>下二相。是造業受報也。</p><p xml:id="pX45p0415c0210" cb:place="inline">言起業相者。由業習氣與
<lb ed="X" n="0415c03"/><lb ed="R072" n="0097a12"/>二取習氣。發動身口。造一切業。名起業相。卽業因
<lb ed="X" n="0415c04"/><lb ed="R072" n="0097a13"/>也。言業繫苦者。旣有業因。遂感異熟苦果。由業繫
<lb ed="X" n="0415c05"/><lb ed="R072" n="0097a14"/>縛。隨業輪轉。不得自在。名業繫苦。此二皆從無明
<lb ed="X" n="0415c06"/><lb ed="R072" n="0097a15"/>愛取三種煩惱生也。當知下。結顯無明爲因。生一
<lb ed="X" n="0415c07"/><lb ed="R072" n="0097a16"/>切染法。以三細六粗。總屬無明不了眞如而起故。
<lb ed="X" n="0415c08"/><lb ed="R072" n="0097a17"/>嗚呼。至德之世。耕而食。織而衣。同與鳥獸俱。族與
<lb ed="X" n="0415c09"/><lb ed="R072" n="0097a18"/>萬物並。山無蹊隧。澤無舟梁。民至老死。不相往來。
<lb ed="X" n="0415c10"/><lb ed="R072" n="0097b01"/>當此之際。含哺而嬉。果腹而遊。何愛何憎。何苦何
<lb ed="X" n="0415c11"/><lb ed="R072" n="0097b02"/>樂。何名字取著之有。故知太古之民。具有三細。六
<lb ed="X" n="0415c12"/><lb ed="R072" n="0097b03"/>粗未發。爰自中古。至德漸漓。淳風漸喪。而愛憎漸
<lb ed="X" n="0415c13"/><lb ed="R072" n="0097b04"/>起。苦樂漸生。然未至於計名著相也。殆至伏羲。造
<lb ed="X" n="0415c14"/><lb ed="R072" n="0097b05"/>書畫卦。名相斯興。雖是菩薩應時設化。對病設藥。
<lb ed="X" n="0415c15"/><lb ed="R072" n="0097b06"/>自茲以降。無論愚智。類皆墮在名相中。無以反其
<lb ed="X" n="0415c16"/><lb ed="R072" n="0097b07"/>性情。由是惑業習襲。報應綸輪。塵沙劫波。莫之遏
<lb ed="X" n="0415c17"/><lb ed="R072" n="0097b08"/>絕。故我釋迦世尊。乘悲願力。現相人中。直指本來
<lb ed="X" n="0415c18"/><lb ed="R072" n="0097b09"/>淸淨覺體。令人反情復性。得大受用。逍遙乎無爲
<lb ed="X" n="0415c19"/><lb ed="R072" n="0097b10"/>之宅。游戲乎寂滅之場。非三界四生同體之悲。肯
<lb ed="X" n="0415c20"/><lb ed="R072" n="0097b11"/>如是乎。故知聖人出世。必因其時。非漫然也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0415c21"/><lb ed="R072" n="0097b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0415c2101">復次覺與不覺有二種相。云何爲二。一者同相。二者
<lb ed="X" n="0415c22"/><lb ed="R072" n="0097b13"/>異相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0415c23"/><lb ed="R072" n="0097b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0415c2301">由前黎耶一量。但立宗因。未曾說喩。其於三支是
<lb ed="X" n="0415c24"/><lb ed="R072" n="0097b15"/>缺減性。故立喩以足之。方成眞能立也。立量云。阿
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0416a" n="0416a"/>
<lb ed="X" n="0416a01"/><lb ed="R072" n="0097b16"/>黎耶識是有法。不生不滅與生滅和合是宗。因云。
<lb ed="X" n="0416a02"/><lb ed="R072" n="0097b17"/>非一非異故。喩如微塵瓦器。言同相者。卽同喩也。
<lb ed="X" n="0416a03"/><lb ed="R072" n="0097b18"/>以不覺中同覺性故。喩如瓦器皆同微塵也。由同
<lb ed="X" n="0416a04"/><lb ed="R072" n="0098a01"/>相顯示一切諸法。唯一眞如。異相者。異喩也。由異
<lb ed="X" n="0416a05"/><lb ed="R072" n="0098a02"/>相顯示眞如。作一切法。謂不覺中雖同覺性。因四
<lb ed="X" n="0416a06"/><lb ed="R072" n="0098a03"/>聖六凡之相。各各有異而性亦有異。喩如瓦器雖
<lb ed="X" n="0416a07"/><lb ed="R072" n="0098a04"/>同是微塵。因瓦器之相各各有異。而微塵亦異也。
<lb ed="X" n="0416a08"/><lb ed="R072" n="0098a05"/>又云。以眞如故同。以無明故異。又云。以本有故同。
<lb ed="X" n="0416a09"/><lb ed="R072" n="0098a06"/>以新熏故異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0416a10"/><lb ed="R072" n="0098a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0416a1001">同相者。譬如種種瓦器。皆同微塵性相。如是無漏。無
<lb ed="X" n="0416a11"/><lb ed="R072" n="0098a08"/>明。種種業幻。皆同眞如性相。是故修多羅中。依於此
<lb ed="X" n="0416a12"/><lb ed="R072" n="0098a09"/>義。說一切衆生本來常住。入於涅槃。菩提之法。非可
<lb ed="X" n="0416a13"/><lb ed="R072" n="0098a10"/>修相。非可作相。畢竟無得。亦無色相可見。而有見色
<lb ed="X" n="0416a14"/><lb ed="R072" n="0098a11"/>相者。唯是隨染業幻所作。非是智色不空之性。以智
<lb ed="X" n="0416a15"/><lb ed="R072" n="0098a12"/>相無可見故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0416a16"/><lb ed="R072" n="0098a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0416a1601">瓦器皆同微塵性相者。喩無漏所發淨業。與無明
<lb ed="X" n="0416a17"/><lb ed="R072" n="0098a14"/>所發染業。皆悉是幻。總不離眞如一法界大總相
<lb ed="X" n="0416a18"/><lb ed="R072" n="0098a15"/>法門。以眞如不變。隨緣成一切法故。<name role="" type="person">文殊師利</name>答
<lb ed="X" n="0416a19"/><lb ed="R072" n="0098a16"/>第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416001" n="0416001"/>一經云。佛問文殊。汝久遠來普遊十方刹中。見
<lb ed="X" n="0416a20"/><lb ed="R072" n="0098a17"/>何殊事。答曰。我久遠來不見餘事。唯見微塵。佛言。
<lb ed="X" n="0416a21"/><lb ed="R072" n="0098a18"/>汝百年中居於輪家。不見種種瓦器相耶。答。我唯
<lb ed="X" n="0416a22"/><lb ed="R072" n="0098b01"/>見塵。不見瓦器。佛言。汝實不見地水火風山川林
<lb ed="X" n="0416a23"/><lb ed="R072" n="0098b02"/>樹種種相耶。答云。我實不見相。唯見微塵。佛言。汝
<lb ed="X" n="0416a24"/><lb ed="R072" n="0098b03"/>實見微塵耶。答云。我久遠不見微塵。佛言。善哉。汝
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0416b" n="0416b"/>
<lb ed="X" n="0416b01"/><lb ed="R072" n="0098b04"/>能覺一相。卽是無相。若仁者如是覺。依一相門。一
<lb ed="X" n="0416b02"/><lb ed="R072" n="0098b05"/>切衆生本來常住等。問。衆生本來是佛。應無衆生
<lb ed="X" n="0416b03"/><lb ed="R072" n="0098b06"/>色相可見。何故現見衆生色相。答。此所見者。是衆
<lb ed="X" n="0416b04"/><lb ed="R072" n="0098b07"/>生眞如隨其染業。幻作此相。寔非本具如來智身
<lb ed="X" n="0416b05"/><lb ed="R072" n="0098b08"/>也。以智身無相可見故。是知一切法界衆生。皆含
<lb ed="X" n="0416b06"/><lb ed="R072" n="0098b09"/>佛智。但以情塵自隔。不能內照。空埋金藏。枉蔽靈
<lb ed="X" n="0416b07"/><lb ed="R072" n="0098b10"/>臺。如鬬沒額珠。醉迷衣寶。不因指示。何以發明。但
<lb ed="X" n="0416b08"/><lb ed="R072" n="0098b11"/>能破塵出經。恒沙佛性一時皆了。是知水未入海
<lb ed="X" n="0416b09"/><lb ed="R072" n="0098b12"/>不鹹。薪未入火不燒。若入此門。皆同一照。無一心
<lb ed="X" n="0416b10"/><lb ed="R072" n="0098b13"/>而非佛心。無一事而非佛事。未見刹那頃。不是如
<lb ed="X" n="0416b11"/><lb ed="R072" n="0098b14"/>來得菩提時。無有芥子許。非是如來捨身命處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0416b12"/><lb ed="R072" n="0098b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0416b1201">異相者。如種種瓦器。各各不同。如是無漏無明隨染
<lb ed="X" n="0416b13"/><lb ed="R072" n="0098b16"/>幻差別。性染幻差別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0416b14"/><lb ed="R072" n="0098b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0416b1401">瓦器各各差別者。言生佛雖同一法界。以無漏所
<lb ed="X" n="0416b15"/><lb ed="R072" n="0098b18"/>起淨業。與無明所起染業。各各不同。故界界互別。
<lb ed="X" n="0416b16"/><lb ed="R072" n="0099a01"/>性性各異。故名異相。佛問舍利子。汝見此土。作何
<lb ed="X" n="0416b17"/><lb ed="R072" n="0099a02"/>心見。答曰。我見此土山川林樹砂礫土石日月宮
<lb ed="X" n="0416b18"/><lb ed="R072" n="0099a03"/>殿舍宅等種種相。各各不同。佛言。汝智慧力。下劣
<lb ed="X" n="0416b19"/><lb ed="R072" n="0099a04"/>狹少。心有高下。見如是異等。問。何故聖凡。皆屬生
<lb ed="X" n="0416b20"/><lb ed="R072" n="0099a05"/>滅門收。答。以眞如門。聖凡不立故。是故十方衆生。
<lb ed="X" n="0416b21"/><lb ed="R072" n="0099a06"/>全是佛體而無分劑。以不知故。甘稱眇劣。稟如來
<lb ed="X" n="0416b22"/><lb ed="R072" n="0099a07"/>之智德。自墮愚盲。具廣大之威神。反跧小器。所以
<lb ed="X" n="0416b23"/><lb ed="R072" n="0099a08"/>誌公云。法性量同太虗。衆生發心自小。由斯義故。
<lb ed="X" n="0416b24"/><lb ed="R072" n="0099a09"/>方見全佛之衆生。惺惺不昧。全衆生之佛。歷歷無
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0416c" n="0416c"/>
<lb ed="X" n="0416c01"/><lb ed="R072" n="0099a10"/>疑。悟本而自達家鄕。得用而如親手足。云何迷眞
<lb ed="X" n="0416c02"/><lb ed="R072" n="0099a11"/>抱幻。捨實<g ref="#CB15155">𠙥</g>虗。辜負<anchor xml:id="nkr_note_add_0416c0201" n="0416c0201"/><anchor xml:id="beg0416c0201" n="0416c0201"/>己<anchor xml:id="end0416c0201"/>靈。埋沒家寶。高推上聖。自
<lb ed="X" n="0416c03"/><lb ed="R072" n="0099a12"/>鄙下凡。都爲但誦空文。未窮實義。空記卽心卽佛
<lb ed="X" n="0416c04"/><lb ed="R072" n="0099a13"/>之旨。親省何年。高談萬法唯識之宗。誰當現證。旣
<lb ed="X" n="0416c05"/><lb ed="R072" n="0099a14"/>違敎觀。又闕明師。雖曰紹隆。但成自誑耳。</p><p xml:id="pX45p0416c0517" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0416c0501" n="0416c0501"/><anchor xml:id="beg0416c0501" n="0416c0501"/>已<anchor xml:id="end0416c0501"/>上釋
<lb ed="X" n="0416c06"/><lb ed="R072" n="0099a15"/>立義分中心生滅三字竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0416c07"/><lb ed="R072" n="0099a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0416c0701">復次生滅因緣者。所謂衆生依心意意識轉故。此義
<lb ed="X" n="0416c08"/><lb ed="R072" n="0099a17"/>云何。以依阿賴耶識。說有無明不覺。而起能見。能現。
<lb ed="X" n="0416c09"/><lb ed="R072" n="0099a18"/>能取境界。起念相續。故說爲意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0416c10"/><lb ed="R072" n="0099b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0416c1001">此釋立義分中生滅之因緣也。正謂淸淨心本無
<lb ed="X" n="0416c11"/><lb ed="R072" n="0099b02"/>生滅。而忽起生滅。恐人認爲自然。故說生滅皆隨
<lb ed="X" n="0416c12"/><lb ed="R072" n="0099b03"/>因緣。非自然也。衆生依心意意識轉者。衆生二字。
<lb ed="X" n="0416c13"/><lb ed="R072" n="0099b04"/>除佛一人。其餘自凡夫。以至十地菩薩悉在其中。
<lb ed="X" n="0416c14"/><lb ed="R072" n="0099b05"/>以前云。一切衆生不名覺故。依有能依所依。所依。
<lb ed="X" n="0416c15"/><lb ed="R072" n="0099b06"/>卽心意識。能依。卽衆生也。心意意識。若據相宗解。
<lb ed="X" n="0416c16"/><lb ed="R072" n="0099b07"/>集起名心。思量名意。分別名識。意謂自凡夫。以至
<lb ed="X" n="0416c17"/><lb ed="R072" n="0099b08"/>十地菩薩。生滅滅生。各各不同。統而言之。皆依心
<lb ed="X" n="0416c18"/><lb ed="R072" n="0099b09"/>意意識而轉覺爲迷。亦由心意意識而轉迷爲覺
<lb ed="X" n="0416c19"/><lb ed="R072" n="0099b10"/>也。如楞伽云。心如工技兒。意如和伎者。五識爲伴
<lb ed="X" n="0416c20"/><lb ed="R072" n="0099b11"/>侶。妄想觀衆伎。如歌舞工伎之人。隨他拍轉。拍緩
<lb ed="X" n="0416c21"/><lb ed="R072" n="0099b12"/>則步緩。拍急則步急。衆生亦如是。意地若生。身輪
<lb ed="X" n="0416c22"/><lb ed="R072" n="0099b13"/>動作。意地若息。根境寂然。故曰。身非念輪。隨念所
<lb ed="X" n="0416c23"/><lb ed="R072" n="0099b14"/>使。故知或迷或覺。皆從意轉。前文不立末那。此中
<lb ed="X" n="0416c24"/><lb ed="R072" n="0099b15"/>亦不明指末那。據下五種。俱名爲意。而以意識續
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0417a" n="0417a"/>
<lb ed="X" n="0417a01"/><lb ed="R072" n="0099b16"/>之。則末那意。實通三細六粗。以半分屬業識。半分
<lb ed="X" n="0417a02"/><lb ed="R072" n="0099b17"/>通意識故。問。衆生依心意意識而轉覺爲迷。此義
<lb ed="X" n="0417a03"/><lb ed="R072" n="0099b18"/>云何。答。以一切衆生皆以黎耶爲因。無明爲緣。由
<lb ed="X" n="0417a04"/><lb ed="R072" n="0100a01"/>此二種爲因緣故生五種意。謂不覺故心動名業
<lb ed="X" n="0417a05"/><lb ed="R072" n="0100a02"/>識。復從不覺而起能見能現能取。相續名意。復從
<lb ed="X" n="0417a06"/><lb ed="R072" n="0100a03"/>此意。計名著相名意識。是故一切衆生皆依心意
<lb ed="X" n="0417a07"/><lb ed="R072" n="0100a04"/>意識而轉覺爲迷也。問。前云依無明故而有黎耶。
<lb ed="X" n="0417a08"/><lb ed="R072" n="0100a05"/>何故此中說依黎耶而有無明。答。有二義。一由無
<lb ed="X" n="0417a09"/><lb ed="R072" n="0100a06"/>明動彼覺心成黎耶識。卽此黎耶。復與無明爲依
<lb ed="X" n="0417a10"/><lb ed="R072" n="0100a07"/>以不相離故。二卽此黎耶。具覺不覺。前就本覺說。
<lb ed="X" n="0417a11"/><lb ed="R072" n="0100a08"/>故曰依覺而有不覺。今依不覺說。故曰依黎耶而
<lb ed="X" n="0417a12"/><lb ed="R072" n="0100a09"/>有無明也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0417a13"/><lb ed="R072" n="0100a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0417a1301">此意復有五種名。云何爲五。一者名爲業識。謂無明
<lb ed="X" n="0417a14"/><lb ed="R072" n="0100a11"/>力。不覺心動故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0417a15"/><lb ed="R072" n="0100a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0417a1501">業識者。謂淸淨覺心。本來不動。因無明風鼓。不覺
<lb ed="X" n="0417a16"/><lb ed="R072" n="0100a13"/>心動。遂轉此本覺眞心而爲業識。爲二障之元。作
<lb ed="X" n="0417a17"/><lb ed="R072" n="0100a14"/>二死之本。故遠公云。本端竟何從。起滅有無際。一
<lb ed="X" n="0417a18"/><lb ed="R072" n="0100a15"/>微涉動境。成此頺山勢。明知三界別無理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0417a1801" n="0417a1801"/><anchor xml:id="beg0417a1801" n="0417a1801"/>但<anchor xml:id="end0417a1801"/>是妄
<lb ed="X" n="0417a19"/><lb ed="R072" n="0100a16"/>心生。爲八倒之根株。作四流之源穴。疾如掣電。猛
<lb ed="X" n="0417a20"/><lb ed="R072" n="0100a17"/>若狂風。撇起塵勞。速甚瀑川之水。欻生五欲。急過
<lb ed="X" n="0417a21"/><lb ed="R072" n="0100a18"/>旋火之輪。結搆四魔。驅馳十使。沉二死之河底。投
<lb ed="X" n="0417a22"/><lb ed="R072" n="0100b01"/>八苦之焰中。醉迷衣裡之珠。徒經艱險。鬪沒額中
<lb ed="X" n="0417a23"/><lb ed="R072" n="0100b02"/>之寶。空自悲嗟。皆由妄心。迷此眞覺。若欲塞煩惱
<lb ed="X" n="0417a24"/><lb ed="R072" n="0100b03"/>之窟穴。截生死之根株。但能內觀一念無生。則空
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0417b" n="0417b"/>
<lb ed="X" n="0417b01"/><lb ed="R072" n="0100b04"/>華三界。如風卷烟。幻境六塵。猶湯沃雪。廓然無際。
<lb ed="X" n="0417b02"/><lb ed="R072" n="0100b05"/>唯一眞如矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0417b03"/><lb ed="R072" n="0100b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0417b0301">二者名爲轉識。依於動心。能見相故。三者名爲現識。
<lb ed="X" n="0417b04"/><lb ed="R072" n="0100b07"/>所謂能現一切境界。猶如明鏡。現於色像。現識亦爾。
<lb ed="X" n="0417b05"/><lb ed="R072" n="0100b08"/>隨其五塵。對至卽現。無有前後。以一切時任運而起。
<lb ed="X" n="0417b06"/><lb ed="R072" n="0100b09"/>常在前故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0417b07"/><lb ed="R072" n="0100b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0417b0701">由依一念心動。轉此大智慧光而爲能見。名轉識。
<lb ed="X" n="0417b08"/><lb ed="R072" n="0100b11"/>有能見故。復轉第一義諦境界而爲世諦境界。名
<lb ed="X" n="0417b09"/><lb ed="R072" n="0100b12"/>現識也。隨其五塵對至卽現者。如楞嚴云。汝以空
<lb ed="X" n="0417b10"/><lb ed="R072" n="0100b13"/>明則有空現。乃至色來現色。聲來現聲。香來現香。
<lb ed="X" n="0417b11"/><lb ed="R072" n="0100b14"/>味來現味。故曰卽也。若據相宗解。五塵。卽性境也。
<lb ed="X" n="0417b12"/><lb ed="R072" n="0100b15"/>現者。卽是現在。顯現。現量之境。故曰卽現。不現過
<lb ed="X" n="0417b13"/><lb ed="R072" n="0100b16"/>未之境。故無前後。任運而起常在前者。是因緣變。
<lb ed="X" n="0417b14"/><lb ed="R072" n="0100b17"/>非若分別變之有生滅也。此三雖屬黎耶。然亦通
<lb ed="X" n="0417b15"/><lb ed="R072" n="0100b18"/>屬末那。以有賴耶。必有末那故。瑜伽云。賴耶識起。
<lb ed="X" n="0417b16"/><lb ed="R072" n="0101a01"/>必二識相應故。若據後文卽此相續識名爲意識。
<lb ed="X" n="0417b17"/><lb ed="R072" n="0101a02"/>有意識處必有末那。以意識緣境。必以末那爲染
<lb ed="X" n="0417b18"/><lb ed="R072" n="0101a03"/>淨依故。但此末那行相微細。故雖通意識。而凡夫
<lb ed="X" n="0417b19"/><lb ed="R072" n="0101a04"/>二乘皆所不知。是入地菩薩所知境故。此當相宗
<lb ed="X" n="0417b20"/><lb ed="R072" n="0101a05"/>從自證分而生見相二分也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0417b21"/><lb ed="R072" n="0101a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0417b2101">四者名爲智識。謂分別染淨法故。五者名爲相續識。
<lb ed="X" n="0417b22"/><lb ed="R072" n="0101a07"/>以念相應不斷故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0417b23"/><lb ed="R072" n="0101a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0417b2301">不了前境從自心現。本無染淨。而虗妄計度是染
<lb ed="X" n="0417b24"/><lb ed="R072" n="0101a09"/>是淨。生愛生憎。故名智識。言智識者。謂迷智體。初
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0417c" n="0417c"/>
<lb ed="X" n="0417c01"/><lb ed="R072" n="0101a10"/>起分別故。言相續者。謂旣生憎愛。復於染淨法中
<lb ed="X" n="0417c02"/><lb ed="R072" n="0101a11"/>念念攀緣。心心無間。名相續識也。此從相見二分
<lb ed="X" n="0417c03"/><lb ed="R072" n="0101a12"/>而起法徧計也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0417c04"/><lb ed="R072" n="0101a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0417c0401">住持過去無量世等善惡之業令不失故。復能成熟
<lb ed="X" n="0417c05"/><lb ed="R072" n="0101a14"/>現在未來苦樂等報無差違故。能令現在<anchor xml:id="nkr_note_add_0417c0501" n="0417c0501"/><anchor xml:id="beg0417c0501" n="0417c0501"/>已<anchor xml:id="end0417c0501"/>經之事
<lb ed="X" n="0417c06"/><lb ed="R072" n="0101a15"/>忽然而念。未來之事不覺妄慮。是故三界虗僞。唯心
<lb ed="X" n="0417c07"/><lb ed="R072" n="0101a16"/>所作。離心則無六塵境界。此義云何。以一切法。皆從
<lb ed="X" n="0417c08"/><lb ed="R072" n="0101a17"/>心起妄念而生。一切分別。卽分別自心。心不見心。無
<lb ed="X" n="0417c09"/><lb ed="R072" n="0101a18"/>相可得。當知世間一切境界。皆依衆生無明妄心而
<lb ed="X" n="0417c10"/><lb ed="R072" n="0101b01"/>得住持。是故一切法。如鏡中像。無體可得。唯心虗妄。
<lb ed="X" n="0417c11"/><lb ed="R072" n="0101b02"/>以心生則種種法生。心滅則種種法滅故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0417c12"/><lb ed="R072" n="0101b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0417c1201">謂無明旣發業<anchor xml:id="nkr_note_add_0417c1201" n="0417c1201"/><anchor xml:id="beg0417c1201" n="0417c1201"/>已<anchor xml:id="end0417c1201"/>。而此相續識有三種思爲業用。
<lb ed="X" n="0417c13"/><lb ed="R072" n="0101b04"/>能造善惡二業種。而令賴耶執持業種。常不斷絕。
<lb ed="X" n="0417c14"/><lb ed="R072" n="0101b05"/>此卽起業相也。楞伽云。心名採集業。意名廣採集
<lb ed="X" n="0417c15"/><lb ed="R072" n="0101b06"/>是也。</p><p xml:id="pX45p0417c1503" cb:place="inline">復能下。謂此識旣造善惡二業。復能令賴耶
<lb ed="X" n="0417c16"/><lb ed="R072" n="0101b07"/>識成熟苦樂二果。亦不斷絕。此卽業繫苦相也。</p><p xml:id="pX45p0417c1619" cb:place="inline">能
<lb ed="X" n="0417c17"/><lb ed="R072" n="0101b08"/>令下。謂此識妄慮過現未來三世之境。而令賴耶
<lb ed="X" n="0417c18"/><lb ed="R072" n="0101b09"/>念念受熏亦不斷絕。由因果受熏皆不斷絕。故名
<lb ed="X" n="0417c19"/><lb ed="R072" n="0101b10"/>相續識也。下總結云。是知三界虗僞。皆是衆生自
<lb ed="X" n="0417c20"/><lb ed="R072" n="0101b11"/>心所現。若離自心外。無片事可得。當知境由心起。
<lb ed="X" n="0417c21"/><lb ed="R072" n="0101b12"/>還逐心亡。但心生非境生。心滅非境滅。似魚母念
<lb ed="X" n="0417c22"/><lb ed="R072" n="0101b13"/>魚子。如蜂王攝衆蜂。魚母不念而魚子亡。蜂王不
<lb ed="X" n="0417c23"/><lb ed="R072" n="0101b14"/>攝而衆蜂散。是以有心緣境。萬境摐然。無念憶持。
<lb ed="X" n="0417c24"/><lb ed="R072" n="0101b15"/>纖毫不現。終無心外法。能與心爲緣。但是自心生。
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0418a" n="0418a"/>
<lb ed="X" n="0418a01"/><lb ed="R072" n="0101b16"/>還與心爲相。是以箭穿石虎。非功力之所能。醉吿
<lb ed="X" n="0418a02"/><lb ed="R072" n="0101b17"/>三軍。豈<g ref="#CB01186">麯</g>糵之所造。笋穿寒谷。非陽和之所生。魚
<lb ed="X" n="0418a03"/><lb ed="R072" n="0101b18"/>躍氷池。豈網羅之所致。悉爲心感。顯此靈通。故知
<lb ed="X" n="0418a04"/><lb ed="R072" n="0102a01"/>萬法施爲。皆自心之力也。問。現見六塵。森然滿目。
<lb ed="X" n="0418a05"/><lb ed="R072" n="0102a02"/>何故却說唯心。答。以一切法。本無所有。皆從最初
<lb ed="X" n="0418a06"/><lb ed="R072" n="0102a03"/>一念心動。轉心爲念。由此妄念。生種種法。復於種
<lb ed="X" n="0418a07"/><lb ed="R072" n="0102a04"/>種法上分染分淨。起愛起憎。妄生苦樂。殊不知總
<lb ed="X" n="0418a08"/><lb ed="R072" n="0102a05"/>是自心取自心。故知但有一法現前。皆是自心分
<lb ed="X" n="0418a09"/><lb ed="R072" n="0102a06"/>別。設當一念暫起。盡因幻境牽生。起滅同時。更無
<lb ed="X" n="0418a10"/><lb ed="R072" n="0102a07"/>前後。問。旣是法從心生。何故開眼但能見法。不見
<lb ed="X" n="0418a11"/><lb ed="R072" n="0102a08"/>自心。答。心不見心。以無形相可得見故。故金剛經
<lb ed="X" n="0418a12"/><lb ed="R072" n="0102a09"/>云。凡所有相。皆是虗妄。若見諸相非相。卽見如來。</p>
<lb ed="X" n="0418a13"/><lb ed="R072" n="0102a10"/><p xml:id="pX45p0418a1301">當知下。總結前文。無明。卽不覺也。妄心。卽業識也。
<lb ed="X" n="0418a14"/><lb ed="R072" n="0102a11"/>言不但五蘊身是無明業識住持。卽外洎山河虗
<lb ed="X" n="0418a15"/><lb ed="R072" n="0102a12"/>空大地。皆是無明業識住持也。以業識能住持三
<lb ed="X" n="0418a16"/><lb ed="R072" n="0102a13"/>類性境故。故知緣生之法。皆是無常。如鏡裡之形。
<lb ed="X" n="0418a17"/><lb ed="R072" n="0102a14"/>無體而全因外境。似水中之月。不實而虗現空輪。
<lb ed="X" n="0418a18"/><lb ed="R072" n="0102a15"/>以心下二句。正言流轉還滅。皆是自心。更無別法。
<lb ed="X" n="0418a19"/><lb ed="R072" n="0102a16"/>由二乘凡夫。不達三界唯心。故詳示之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0418a20"/><lb ed="R072" n="0102a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0418a2001">復次言意識者。卽此相續識。依諸凡夫。取著轉深。計
<lb ed="X" n="0418a21"/><lb ed="R072" n="0102a18"/>我我所<note place="interlinear">五蘊中妄執主宰爲我</note>。種種妄執。隨事攀緣。分別六塵。名爲<note place="interlinear">能依</note>意識。亦
<lb ed="X" n="0418a22"/><lb ed="R072" n="0102b01"/>名分離識。又復說名分別事識。此識依<note place="interlinear">貪不斷</note>見愛<note place="interlinear">所依</note>煩惱增
<lb ed="X" n="0418a23"/><lb ed="R072" n="0102b02"/>長義故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0418a24"/><lb ed="R072" n="0102b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0418a2401">此明從微細意識而生麤意識也。言卽此相續識
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0418b" n="0418b"/>
<lb ed="X" n="0418b01"/><lb ed="R072" n="0102b04"/>者。顯非別有。卽意所生也。依諸凡夫者。指人天乘
<lb ed="X" n="0418b02"/><lb ed="R072" n="0102b05"/>也。取著轉深者。執取相也。計我我所者。計名字相
<lb ed="X" n="0418b03"/><lb ed="R072" n="0102b06"/>也。由此二種虗妄徧計。於是見色取色。聞聲取聲。
<lb ed="X" n="0418b04"/><lb ed="R072" n="0102b07"/>乃至覺觸取觸。知法取法。故轉此意名爲意識。又
<lb ed="X" n="0418b05"/><lb ed="R072" n="0102b08"/>名分離識者。以獨緣法塵故。又名分別事識者。以
<lb ed="X" n="0418b06"/><lb ed="R072" n="0102b09"/>能兼緣前五塵故。此識依見愛煩惱增長者。卽見
<lb ed="X" n="0418b07"/><lb ed="R072" n="0102b10"/>思二惑也。由此二惑。故令相續益深。妄執愈熾。此
<lb ed="X" n="0418b08"/><lb ed="R072" n="0102b11"/>從二種法徧計上復生二種我徧計。所謂迷人者
<lb ed="X" n="0418b09"/><lb ed="R072" n="0102b12"/>必迷法也。此論以執法名意。執我名意識。非若識
<lb ed="X" n="0418b10"/><lb ed="R072" n="0102b13"/>論立意意識各有我法二執也。若據六粗次第。此
<lb ed="X" n="0418b11"/><lb ed="R072" n="0102b14"/>段當在起念相應不斷故之下。聯絡住持等文。則
<lb ed="X" n="0418b12"/><lb ed="R072" n="0102b15"/>前後相貫。讀者詳之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0418b13"/><lb ed="R072" n="0102b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0418b1301">依無明熏習所起識者。非凡夫所知。亦非二乘智慧
<lb ed="X" n="0418b14"/><lb ed="R072" n="0102b17"/>所覺。謂依菩薩從初正信。發心觀察。若證法身。得少
<lb ed="X" n="0418b15"/><lb ed="R072" n="0102b18"/>分知。乃至菩薩究竟地。不能盡知。唯佛窮了。何以故。
<lb ed="X" n="0418b16"/><lb ed="R072" n="0103a01"/>是心從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0418b1601" n="0418b1601"/><anchor xml:id="beg0418b1601" n="0418b1601"/>已<anchor xml:id="end0418b1601"/>來。自性淸淨。而有無明。爲無明所染。有
<lb ed="X" n="0418b17"/><lb ed="R072" n="0103a02"/>其染心。雖有染心。而常恒不變。是故此義唯佛能知。
<lb ed="X" n="0418b18"/><lb ed="R072" n="0103a03"/>所謂心性常無念故。名爲不變。以不達一法界故。心
<lb ed="X" n="0418b19"/><lb ed="R072" n="0103a04"/>不相應。忽然念起。名爲無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0418b20"/><lb ed="R072" n="0103a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0418b2001">此下明由心意意識轉迷而爲覺也。問云。上言一
<lb ed="X" n="0418b21"/><lb ed="R072" n="0103a06"/>切衆生心本淸淨。皆依無明一動。熏起覺心。轉成
<lb ed="X" n="0418b22"/><lb ed="R072" n="0103a07"/>業識。卽此最初無明。所熏之識。何人能知。答。凡夫
<lb ed="X" n="0418b23"/><lb ed="R072" n="0103a08"/>在五住煩惱中住。二乘雖斷四住。未達無明。所以
<lb ed="X" n="0418b24"/><lb ed="R072" n="0103a09"/>凡夫二乘悉皆無分。此之無明。要具大乘二種性
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0418c" n="0418c"/>
<lb ed="X" n="0418c01"/><lb ed="R072" n="0103a10"/>者。於初信位。發心觀察。於資粮位。修大乘順解脫
<lb ed="X" n="0418c02"/><lb ed="R072" n="0103a11"/>分。於四加行。復修大乘順決擇分。至通達位。入初
<lb ed="X" n="0418c03"/><lb ed="R072" n="0103a12"/>地時。斷一分無明。證一分法身。得少分知。乃至菩
<lb ed="X" n="0418c04"/><lb ed="R072" n="0103a13"/>薩地盡。不能盡知。秪名分覺。至佛果位。方能窮了。
<lb ed="X" n="0418c05"/><lb ed="R072" n="0103a14"/>名究竟覺。問。何故無明必待極果然後能知。答。是
<lb ed="X" n="0418c06"/><lb ed="R072" n="0103a15"/>心本來淸淨。毫無垢染。如淨明日。無所不照。由於
<lb ed="X" n="0418c07"/><lb ed="R072" n="0103a16"/>淸淨覺心。是初一念忽起動心。轉此光明淨覺而
<lb ed="X" n="0418c08"/><lb ed="R072" n="0103a17"/>成無明。所謂不思議熏。不思議變也。旣爲無明所
<lb ed="X" n="0418c09"/><lb ed="R072" n="0103a18"/>染。卽名染心。不名淨覺。所謂不染而染也。由此最
<lb ed="X" n="0418c10"/><lb ed="R072" n="0103b01"/>初一念微細甚深。唯佛一人獨能覺了。餘雖隨分。
<lb ed="X" n="0418c11"/><lb ed="R072" n="0103b02"/>實未能知。故曰。聲前一句。千聖不傳。未曾親近。如
<lb ed="X" n="0418c12"/><lb ed="R072" n="0103b03"/>隔大千。問。旣曰染心。則心<anchor xml:id="nkr_note_add_0418c1201" n="0418c1201"/><anchor xml:id="beg0418c1201" n="0418c1201"/>已<anchor xml:id="end0418c1201"/>變。何故又曰常恒不
<lb ed="X" n="0418c13"/><lb ed="R072" n="0103b04"/>變。答。由心性本來常寂。本無妄念。不與染法相應。
<lb ed="X" n="0418c14"/><lb ed="R072" n="0103b05"/>故雖隨染緣。實未曾變。喩如風起澄潭之浪。浪雖
<lb ed="X" n="0418c15"/><lb ed="R072" n="0103b06"/>動而常居不動之源。似翳生空界之華。華雖現而
<lb ed="X" n="0418c16"/><lb ed="R072" n="0103b07"/>匪離虗空之性。問。旣曰自性淸淨。本無有染。何故
<lb ed="X" n="0418c17"/><lb ed="R072" n="0103b08"/>忽起無明。此無明者。從何所來。答。心性本自常恒。
<lb ed="X" n="0418c18"/><lb ed="R072" n="0103b09"/>皆由背覺合塵。不與法界相應。瞥起一念。故轉淨
<lb ed="X" n="0418c19"/><lb ed="R072" n="0103b10"/>覺而爲無明。別無所來。實由不變。故隨染緣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0418c20"/><lb ed="R072" n="0103b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0418c2001">染心者有六種。云何爲六。一者執相應染。依二乘解
<lb ed="X" n="0418c21"/><lb ed="R072" n="0103b12"/>脫。及信相應地遠離故。</p><p xml:id="pX45p0418c2110" cb:place="inline">二者不斷相應染。依信相應
<lb ed="X" n="0418c22"/><lb ed="R072" n="0103b13"/>地修學方便。漸漸能捨。得淨心地。究竟離故。三者分
<lb ed="X" n="0418c23"/><lb ed="R072" n="0103b14"/>別智相應染。依具戒地漸離。乃至無相方便地究竟
<lb ed="X" n="0418c24"/><lb ed="R072" n="0103b15"/>離故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0419a" n="0419a"/>
<lb ed="X" n="0419a01"/><lb ed="R072" n="0103b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0419a0101">問。今此淨覺旣爲無明所染。不染而染。成此染心。
<lb ed="X" n="0419a02"/><lb ed="R072" n="0103b17"/>此染心復有幾種。何位方斷。答。有六種。</p><p xml:id="pX45p0419a0216" cb:place="inline">言執相應
<lb ed="X" n="0419a03"/><lb ed="R072" n="0103b18"/>染者。卽六粗中執取相。及計名字相。此卽意識徧
<lb ed="X" n="0419a04"/><lb ed="R072" n="0104a01"/>計執也。由意識見愛。煩惱所增長故。二乘至無學
<lb ed="X" n="0419a05"/><lb ed="R072" n="0104a02"/>位。斷見思惑。證生空理。得三解脫。方得遠離。若菩
<lb ed="X" n="0419a06"/><lb ed="R072" n="0104a03"/>薩從初發心觀察。至七信位。信根成就。永無退失。
<lb ed="X" n="0419a07"/><lb ed="R072" n="0104a04"/>名信相應地。然此菩薩。雖未得人空。由信力故。見
<lb ed="X" n="0419a08"/><lb ed="R072" n="0104a05"/>思煩惱不得現行。故云遠離。非約隨眠。以留惑故。
<lb ed="X" n="0419a09"/><lb ed="R072" n="0104a06"/>攝論云。若不斷現行。則不異凡夫。若不留惑種。則
<lb ed="X" n="0419a10"/><lb ed="R072" n="0104a07"/>不異二乘。此約終敎說。若約始敎。初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0419a1001" n="0419a1001"/><anchor xml:id="beg0419a1001" n="0419a1001"/>已<anchor xml:id="end0419a1001"/>上。方說
<lb ed="X" n="0419a11"/><lb ed="R072" n="0104a08"/>留惑。若約實敎菩薩。從初正信。便達眞如本有。無
<lb ed="X" n="0419a12"/><lb ed="R072" n="0104a09"/>明本空。隨順無念。於此地前。能修法空眞如三昧。
<lb ed="X" n="0419a13"/><lb ed="R072" n="0104a10"/>自然令彼法執不生。伏於無明。與眞如相應。卽能
<lb ed="X" n="0419a14"/><lb ed="R072" n="0104a11"/>學斷。故下文云。不了一法界義者。從信相應地觀
<lb ed="X" n="0419a15"/><lb ed="R072" n="0104a12"/>察學斷故。</p><p xml:id="pX45p0419a1505" cb:place="inline">不斷相應染者。卽六粗中第二相續相。
<lb ed="X" n="0419a16"/><lb ed="R072" n="0104a13"/>五意中相續識。卽分別法執也。此菩薩從初資粮
<lb ed="X" n="0419a17"/><lb ed="R072" n="0104a14"/>加行位中修唯識觀。現行<anchor xml:id="nkr_note_add_0419a1701" n="0419a1701"/><anchor xml:id="beg0419a1701" n="0419a1701"/>已<anchor xml:id="end0419a1701"/>伏。至通達位。究竟永
<lb ed="X" n="0419a18"/><lb ed="R072" n="0104a15"/>離。言淨心者。由入初地斷異生性障。證徧行眞如。
<lb ed="X" n="0419a19"/><lb ed="R072" n="0104a16"/>故唯識頌云。若時於所緣。智都無所得。爾時住唯
<lb ed="X" n="0419a20"/><lb ed="R072" n="0104a17"/>識。離二取相故。</p><p xml:id="pX45p0419a2007" cb:place="inline">分別智相應染者。卽六粗中智相。
<lb ed="X" n="0419a21"/><lb ed="R072" n="0104a18"/>五意中智識。此卽俱生法執也。具戒地者。卽離垢
<lb ed="X" n="0419a22"/><lb ed="R072" n="0104b01"/>地。具淨尸羅。遠離能起毀犯煩惱垢故。無相方便
<lb ed="X" n="0419a23"/><lb ed="R072" n="0104b02"/>地。卽第七遠行地也。前之五地。有相觀多。無相觀
<lb ed="X" n="0419a24"/><lb ed="R072" n="0104b03"/>少。至第六地。無相觀多。有相觀少。迨至第七地。純
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0419b" n="0419b"/>
<lb ed="X" n="0419b01"/><lb ed="R072" n="0104b04"/>無相觀。念念正受。但念空無相無作。故不起分別。
<lb ed="X" n="0419b02"/><lb ed="R072" n="0104b05"/>此意俱生法執。地地漸除。至此地。則意之徧計<anchor xml:id="nkr_note_add_0419b0201" n="0419b0201"/><anchor xml:id="beg0419b0201" n="0419b0201"/>已<anchor xml:id="end0419b0201"/>
<lb ed="X" n="0419b03"/><lb ed="R072" n="0104b06"/>空。故下破依他也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0419b04"/><lb ed="R072" n="0104b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0419b0401">四者現色不相應染。依色自在地能離故。五者能見
<lb ed="X" n="0419b05"/><lb ed="R072" n="0104b08"/>心不相應染。依心自在地能離故。六者根本業不相
<lb ed="X" n="0419b06"/><lb ed="R072" n="0104b09"/>應染。依菩薩盡地得入如來地能離故。不了一法界
<lb ed="X" n="0419b07"/><lb ed="R072" n="0104b10"/>義者。從信相應地。觀察學斷。入淨心地。隨分得離。乃
<lb ed="X" n="0419b08"/><lb ed="R072" n="0104b11"/>至如來地。能究竟離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0419b09"/><lb ed="R072" n="0104b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0419b0901">現色不相應染者。此卽三細中現境界相。五意中
<lb ed="X" n="0419b10"/><lb ed="R072" n="0104b13"/>現識也。此境界是依根本無明一動所現。微細難
<lb ed="X" n="0419b11"/><lb ed="R072" n="0104b14"/>知。至不動地。<anchor xml:id="nkr_note_add_0419b1101" n="0419b1101"/><anchor xml:id="beg0419b1101" n="0419b1101"/>已<anchor xml:id="end0419b1101"/>離業色。任運現身現土。名色自在。</p>
<lb ed="X" n="0419b12"/><lb ed="R072" n="0104b15"/><p xml:id="pX45p0419b1201">能見心不相應染者。卽三細中能見相。五意中轉
<lb ed="X" n="0419b13"/><lb ed="R072" n="0104b16"/>識也。此能見相。亦是根本無明一動所成。九地菩
<lb ed="X" n="0419b14"/><lb ed="R072" n="0104b17"/>薩。盡此業相。善知衆生十種稠林。以四無礙智現
<lb ed="X" n="0419b15"/><lb ed="R072" n="0104b18"/>身說法。名心自在。</p><p xml:id="pX45p0419b1508" cb:place="inline">根本業不相應染者。卽三細中
<lb ed="X" n="0419b16"/><lb ed="R072" n="0105a01"/>業相。五意中業識。此無明業相。至菩薩盡地。在無
<lb ed="X" n="0419b17"/><lb ed="R072" n="0105a02"/>間道。用金剛智。除滅無明。入如來地。得見心性。名
<lb ed="X" n="0419b18"/><lb ed="R072" n="0105a03"/>究竟覺。問。何故相宗但空徧計。不遣依他。答。相宗
<lb ed="X" n="0419b19"/><lb ed="R072" n="0105a04"/>立相。故不遣依他。唯空徧計。性宗顯性。故先除徧
<lb ed="X" n="0419b20"/><lb ed="R072" n="0105a05"/>計。亦遣依他。若空徧計而不遣依他。謂之半頭唯
<lb ed="X" n="0419b21"/><lb ed="R072" n="0105a06"/>識。若空徧計。復遣依他。方名具分唯識也。不了一
<lb ed="X" n="0419b22"/><lb ed="R072" n="0105a07"/>法界義者。卽最初一念生相無明。名不覺相。亦名
<lb ed="X" n="0419b23"/><lb ed="R072" n="0105a08"/>根本無明。此無明從三賢位學斷。乃至菩薩盡地
<lb ed="X" n="0419b24"/><lb ed="R072" n="0105a09"/>漸離。至如來地。方究竟離。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0419c" n="0419c"/>
<lb ed="X" n="0419c01"/><lb ed="R072" n="0105a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0419c0101">言相應義者。謂心念法異。依染淨差別。而知相緣相
<lb ed="X" n="0419c02"/><lb ed="R072" n="0105a11"/>同故。不相應義者。謂卽心不覺。常無別異。不同知相
<lb ed="X" n="0419c03"/><lb ed="R072" n="0105a12"/>緣相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0419c04"/><lb ed="R072" n="0105a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0419c0401">問。同一染心而有相應不相應者何故。答。言相應
<lb ed="X" n="0419c05"/><lb ed="R072" n="0105a14"/>者。謂此染心初起。以無力故。心王心所。不能自生。
<lb ed="X" n="0419c06"/><lb ed="R072" n="0105a15"/>必依染淨境界方生。以境有差別。心心所亦異。故
<lb ed="X" n="0419c07"/><lb ed="R072" n="0105a16"/>曰知相緣相同也。以二法同生。名曰相應。言不相
<lb ed="X" n="0419c08"/><lb ed="R072" n="0105a17"/>應者。謂無明初起。以有力故。不藉境生。由背淸淨
<lb ed="X" n="0419c09"/><lb ed="R072" n="0105a18"/>覺。不與淨覺相應。突起無明。卽成不覺。故自始至
<lb ed="X" n="0419c10"/><lb ed="R072" n="0105b01"/>終。從迷積迷。曾無別異。不同心境有別異故。名不
<lb ed="X" n="0419c11"/><lb ed="R072" n="0105b02"/>相應。是知待生者弱。突起者強。在外者粗。在內者
<lb ed="X" n="0419c12"/><lb ed="R072" n="0105b03"/>細。背覺者難除。合塵者易遣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0419c13"/><lb ed="R072" n="0105b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0419c1301">又染心義者。名爲煩惱礙。能障眞如根本智故。無明
<lb ed="X" n="0419c14"/><lb ed="R072" n="0105b05"/>義者。名爲智礙。能障世間自在業智故。此義云何。以
<lb ed="X" n="0419c15"/><lb ed="R072" n="0105b06"/>依染心。能見能現。妄取境界。違平等性故。以一切法
<lb ed="X" n="0419c16"/><lb ed="R072" n="0105b07"/>常靜。無有起相。無明不覺。妄與法違故。不能得隨順
<lb ed="X" n="0419c17"/><lb ed="R072" n="0105b08"/>世間一切境界種種知故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0419c18"/><lb ed="R072" n="0105b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0419c1801">上以無明染心分根本枝末。此以染心配煩惱所
<lb ed="X" n="0419c19"/><lb ed="R072" n="0105b10"/>知。以染心爲煩惱障者。由彼染心。昏煩惱亂。障礙
<lb ed="X" n="0419c20"/><lb ed="R072" n="0105b11"/>靜心。不能契合根本如理智故。根本智。卽智淨相
<lb ed="X" n="0419c21"/><lb ed="R072" n="0105b12"/>也。以無明爲所知障者。由彼無明。愚癡暗昧。障礙
<lb ed="X" n="0419c22"/><lb ed="R072" n="0105b13"/>淨用。不能證得自然業智故。自然業。卽不思議業
<lb ed="X" n="0419c23"/><lb ed="R072" n="0105b14"/>用也。所以下徵釋。以染心爲煩惱礙者。由彼染心
<lb ed="X" n="0419c24"/><lb ed="R072" n="0105b15"/>於六根門頭。見色聞聲。妄生取著。分染分淨。生愛
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0420a" n="0420a"/>
<lb ed="X" n="0420a01"/><lb ed="R072" n="0105b16"/>生憎。障平等理。故以染心爲煩惱障也。以無明爲
<lb ed="X" n="0420a02"/><lb ed="R072" n="0105b17"/>所知障者。以一切法本自寂滅。無有動相。由無明
<lb ed="X" n="0420a03"/><lb ed="R072" n="0105b18"/>一起。妄與法違。故開眼時。不達性空。皆成法礙。故
<lb ed="X" n="0420a04"/><lb ed="R072" n="0106a01"/>以無明爲所知障也。是知心外無法。法外無心。但
<lb ed="X" n="0420a05"/><lb ed="R072" n="0106a02"/>了一心。諸塵自寂。起心背法。卽乖法體。旣與相違。
<lb ed="X" n="0420a06"/><lb ed="R072" n="0106a03"/>卽不通達。若能順法界性。合眞如心。則般若無知
<lb ed="X" n="0420a07"/><lb ed="R072" n="0106a04"/>無所不知矣。</p><p xml:id="pX45p0420a0706" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0420a0701" n="0420a0701"/><anchor xml:id="beg0420a0701" n="0420a0701"/>已<anchor xml:id="end0420a0701"/>上釋生滅因緣竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0420a08"/><lb ed="R072" n="0106a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0420a0801">復次分別生滅相者有二種。云何爲二。一者粗。與心
<lb ed="X" n="0420a09"/><lb ed="R072" n="0106a06"/>相應故。</p><p xml:id="pX45p0420a0904" cb:place="inline">二者細。與心不相應故。</p><p xml:id="pX45p0420a0913" cb:place="inline">又粗中之粗。凡夫境
<lb ed="X" n="0420a10"/><lb ed="R072" n="0106a07"/>界。</p><p xml:id="pX45p0420a1002" cb:place="inline">粗中之細。及細中之粗。菩薩境界。</p><p xml:id="pX45p0420a1015" cb:place="inline">細中之細。是佛
<lb ed="X" n="0420a11"/><lb ed="R072" n="0106a08"/>境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0420a12"/><lb ed="R072" n="0106a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0420a1201">此釋立義分中生滅相之相字也。因生滅之相有
<lb ed="X" n="0420a13"/><lb ed="R072" n="0106a10"/>粗細。故特明之。</p><p xml:id="pX45p0420a1307" cb:place="inline">言粗者。卽六染中前三染。與境相
<lb ed="X" n="0420a14"/><lb ed="R072" n="0106a11"/>應而起。其相粗顯。人所易了故。</p><p xml:id="pX45p0420a1413" cb:place="inline">此卽相生滅也。</p><p xml:id="pX45p0420a1419" cb:place="inline">言
<lb ed="X" n="0420a15"/><lb ed="R072" n="0106a12"/>細者。卽六染中後三染。是背覺而突起。其相微細。
<lb ed="X" n="0420a16"/><lb ed="R072" n="0106a13"/>人所難了故。此卽流注生滅也。</p><p xml:id="pX45p0420a1613" cb:place="inline">又粗下復詳分麤
<lb ed="X" n="0420a17"/><lb ed="R072" n="0106a14"/>細。麤中粗者。謂三染心雖俱名粗。就中第一執相
<lb ed="X" n="0420a18"/><lb ed="R072" n="0106a15"/>應染爲尤粗。二乘三賢皆能覺察此染故。以是粗
<lb ed="X" n="0420a19"/><lb ed="R072" n="0106a16"/>意識徧計故。</p><p xml:id="pX45p0420a1906" cb:place="inline">粗中細者。卽前三染中後二染。謂不
<lb ed="X" n="0420a20"/><lb ed="R072" n="0106a17"/>斷相應染。及分別智相應染也。此於粗中稍細。是
<lb ed="X" n="0420a21"/><lb ed="R072" n="0106a18"/>初地以至七地菩薩所知故。以是微細意識所徧
<lb ed="X" n="0420a22"/><lb ed="R072" n="0106b01"/>計故。</p><p xml:id="pX45p0420a2203" cb:place="inline">細中粗者。謂後三染心。雖俱名細。就中前二
<lb ed="X" n="0420a23"/><lb ed="R072" n="0106b02"/>稍粗。謂現色不相應染。及能見心不相應染。此是
<lb ed="X" n="0420a24"/><lb ed="R072" n="0106b03"/>賴耶所緣相分。及能緣見分。是八地九地菩薩所
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0420b" n="0420b"/>
<lb ed="X" n="0420b01"/><lb ed="R072" n="0106b04"/>知故。</p><p xml:id="pX45p0420b0103" cb:place="inline">細中之細。卽最後根本業不相應染。以能所
<lb ed="X" n="0420b02"/><lb ed="R072" n="0106b05"/>未分。行相微細。唯佛能了故。古德云。學道之人細
<lb ed="X" n="0420b03"/><lb ed="R072" n="0106b06"/>識心。細中之細最難尋。可中尋到無尋處。方信凡
<lb ed="X" n="0420b04"/><lb ed="R072" n="0106b07"/>心卽佛心。正此意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0420b05"/><lb ed="R072" n="0106b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0420b0501">此二種<note place="interlinear">就粗細</note>生滅。依于無明熏習而有。所謂依因依緣。依
<lb ed="X" n="0420b06"/><lb ed="R072" n="0106b09"/>因者。不覺義故。依緣者。妄作境界義故。若因滅則緣
<lb ed="X" n="0420b07"/><lb ed="R072" n="0106b10"/>滅。因滅故不相應心滅。緣滅故相應心滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0420b08"/><lb ed="R072" n="0106b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0420b0801">此明由因緣而有生滅相。以見生不自生。由因緣
<lb ed="X" n="0420b09"/><lb ed="R072" n="0106b12"/>生。滅不自滅。由因緣滅也。若統言生。三細六粗。皆
<lb ed="X" n="0420b10"/><lb ed="R072" n="0106b13"/>依無明熏習而生。故曰依於無明熏習而有也。若
<lb ed="X" n="0420b11"/><lb ed="R072" n="0106b14"/>別言生。依無明因。生三種不相應心。依境界緣。生
<lb ed="X" n="0420b12"/><lb ed="R072" n="0106b15"/>三種相應心。故曰依因依緣也。若統言滅。則無明
<lb ed="X" n="0420b13"/><lb ed="R072" n="0106b16"/>滅時。無明所起現識境界亦滅。故曰若因滅則緣
<lb ed="X" n="0420b14"/><lb ed="R072" n="0106b17"/>滅。若別顯滅。三細因無明生。無明滅時。三細亦滅。
<lb ed="X" n="0420b15"/><lb ed="R072" n="0106b18"/>三粗從境界緣生。故境界滅時。三粗亦滅也。此約
<lb ed="X" n="0420b16"/><lb ed="R072" n="0107a01"/>生佛始終言生滅。非約刹那生滅義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0420b17"/><lb ed="R072" n="0107a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0420b1701">問曰。若心滅者。云何相續。若相續者。云何說究竟<note place="interlinear">無明</note>滅。
<lb ed="X" n="0420b18"/><lb ed="R072" n="0107a03"/>答曰。所言滅者。唯心相滅<note place="interlinear">滅心上生滅相</note>。非心體滅。</p><p xml:id="pX45p0420b1821" cb:place="inline">如風依水而有
<lb ed="X" n="0420b19"/><lb ed="R072" n="0107a04"/>動相。</p><p xml:id="pX45p0420b1903" cb:place="inline">若水滅者。則風相斷絕。無所依止。以水不滅。風
<lb ed="X" n="0420b20"/><lb ed="R072" n="0107a05"/>相相續。</p><p xml:id="pX45p0420b2004" cb:place="inline">唯風滅故。動相隨滅。非是水滅。</p><p xml:id="pX45p0420b2016" cb:place="inline">無明亦爾。依
<lb ed="X" n="0420b21"/><lb ed="R072" n="0107a06"/>心體而動。</p><p xml:id="pX45p0420b2105" cb:place="inline">若心體滅者。則衆生斷絕無所依止。以體
<lb ed="X" n="0420b22"/><lb ed="R072" n="0107a07"/>不滅。心得相續。</p><p xml:id="pX45p0420b2207" cb:place="inline">唯癡<note place="interlinear">無明</note>滅故。心相隨滅。非心智滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0420b23"/><lb ed="R072" n="0107a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0420b2301">此約粗細二心滅有先後以興難也。意謂境界緣
<lb ed="X" n="0420b24"/><lb ed="R072" n="0107a09"/>滅。則相應心<anchor xml:id="nkr_note_add_0420b2401" n="0420b2401"/><anchor xml:id="beg0420b2401" n="0420b2401"/>已<anchor xml:id="end0420b2401"/>滅。不應復有不相應心相續。若謂
<pb ed="X" xml:id="X45.0764.0420c" n="0420c"/>
<lb ed="X" n="0420c01"/><lb ed="R072" n="0107a10"/>尙有不相應心相續者。卽此便是不滅之相。云何
<lb ed="X" n="0420c02"/><lb ed="R072" n="0107a11"/>復說究竟滅。答。謂境界緣滅。唯相應心粗相滅。非
<lb ed="X" n="0420c03"/><lb ed="R072" n="0107a12"/>心體滅。無明滅時。亦唯不相應細相滅。非心體滅
<lb ed="X" n="0420c04"/><lb ed="R072" n="0107a13"/>也。</p><p xml:id="pX45p0420c0402" cb:place="inline">如風下喩明。如風依水而有動相者。立喩本也。</p>
<lb ed="X" n="0420c05"/><lb ed="R072" n="0107a14"/><p xml:id="pX45p0420c0501">若水下。先喩相應心也。以境滅時相應心相雖滅。
<lb ed="X" n="0420c06"/><lb ed="R072" n="0107a15"/>心體不滅。以不滅故。三細相續。正如猛風滅故。粗
<lb ed="X" n="0420c07"/><lb ed="R072" n="0107a16"/>浪相滅。非水體滅也。</p><p xml:id="pX45p0420c0709" cb:place="inline">唯風下。次喩不相應心也。以
<lb ed="X" n="0420c08"/><lb ed="R072" n="0107a17"/>心非動性。故無明滅而染相滅。而心不滅。正如微
<lb ed="X" n="0420c09"/><lb ed="R072" n="0107a18"/>風滅故。細波亦滅。非水體滅也。無明下法合。無明
<lb ed="X" n="0420c10"/><lb ed="R072" n="0107b01"/>依心而動。合喩本也。</p><p xml:id="pX45p0420c1009" cb:place="inline">若心下。合相應心滅而心體
<lb ed="X" n="0420c11"/><lb ed="R072" n="0107b02"/>不滅也。此衆生。是依業轉二相之衆生也。斯卽八
<lb ed="X" n="0420c12"/><lb ed="R072" n="0107b03"/>地<anchor xml:id="nkr_note_add_0420c1201" n="0420c1201"/><anchor xml:id="beg0420c1201" n="0420c1201"/>已<anchor xml:id="end0420c1201"/>上菩薩皆依業轉得名。以粗染滅時。細染不
<lb ed="X" n="0420c13"/><lb ed="R072" n="0107b04"/>滅。故八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0420c1301" n="0420c1301"/><anchor xml:id="beg0420c1301" n="0420c1301"/>已<anchor xml:id="end0420c1301"/>上菩薩。尙在生滅。流注不斷。未得成
<lb ed="X" n="0420c14"/><lb ed="R072" n="0107b05"/>佛。</p><p xml:id="pX45p0420c1402" cb:place="inline">唯癡下。合不相應心滅而心智不滅也。以無明
<lb ed="X" n="0420c15"/><lb ed="R072" n="0107b06"/>滅時。細染方盡。而如來大圓鏡智淳淨明故。故曰
<lb ed="X" n="0420c16"/><lb ed="R072" n="0107b07"/>非心智滅。</p><p xml:id="pX45p0420c1605" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0420c1601" n="0420c1601"/><anchor xml:id="beg0420c1601" n="0420c1601"/>已<anchor xml:id="end0420c1601"/>上釋心相竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0420c17"/><lb ed="R072" n="0107b08"/>
<lb ed="X" n="0420c18"/><lb ed="R072" n="0107b09"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信論續疏卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0402a0701" to="#end0402a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0402b1401" to="#end0402b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404a1201" to="#end0404a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c0701" to="#end0404c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c0702" to="#end0404c0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c1701" to="#end0404c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405a1601" to="#end0405a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405b0401" to="#end0405b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405b0601" to="#end0405b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405b2101" to="#end0405b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405c0601" to="#end0405c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405c0602" to="#end0405c0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405c2001" to="#end0405c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0406c1401" to="#end0406c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">減</lem><rdg wit="#wit.orig">滅</rdg></app>
<app from="#beg0406c1701" to="#end0406c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407b1301" to="#end0407b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407c1201" to="#end0407c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407c1401" to="#end0407c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407c1801" to="#end0407c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0408b1801" to="#end0408b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0408c1101" to="#end0408c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409a0201" to="#end0409a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409b0901" to="#end0409b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409b2401" to="#end0409b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409c0301" to="#end0409c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0409c1301" to="#end0409c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0410b0201" to="#end0410b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0411a0301" to="#end0411a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0411b0201" to="#end0411b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0411c1201" to="#end0411c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0411c2201" to="#end0411c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0413a0201" to="#end0413a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0413a0801" to="#end0413a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0414a0601" to="#end0414a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0414a2301" to="#end0414a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0414a2401" to="#end0414a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0414b0401" to="#end0414b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0414c0401" to="#end0414c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0415a1201" to="#end0415a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416c0201" to="#end0416c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416c0501" to="#end0416c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0417a1801" to="#end0417a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0417c0501" to="#end0417c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0417c1201" to="#end0417c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0418b1601" to="#end0418b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0418c1201" to="#end0418c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0419a1001" to="#end0419a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0419a1701" to="#end0419a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0419b0201" to="#end0419b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0419b1101" to="#end0419b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0420a0701" to="#end0420a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0420b2401" to="#end0420b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0420c1201" to="#end0420c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0420c1301" to="#end0420c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0420c1601" to="#end0420c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0404001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0404001">因緣分第一</note>
<note n="0405001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0405001">立義分第二</note>
<note n="0407001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0407001">解釋分第三</note>
<note n="0411001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0411001">徧疑偏</note>
<note n="0412001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412001">非疑是</note>
<note n="0416001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416001">一下疑脫義字</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0402a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0402a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0402b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0402b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0404a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0404c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0404c0702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0404c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405c0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405c0602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0406c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406c1401">減【CB】，滅【卍續】</note>
<note n="0406c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407c1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0408b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0408b1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0408c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0408c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409c0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0409c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409c1301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0410b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410b0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0411a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0411a0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0411b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0411b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0411c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0411c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0411c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0411c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0413a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0413a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0413a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0413a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0414a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0414a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0414a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0414b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0414c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0415a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0415a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0416c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0416c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0417a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0417a1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0417c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0417c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0417c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0417c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0418b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0418b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0418c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0418c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0419a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0419a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0419a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0419a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0419b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0419b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0419b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0419b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0420a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0420a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0420b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0420b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0420c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0420c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0420c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0420c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0420c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0420c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>