<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X45n0765">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 765 大乘起信論疏略</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 765 大乘起信論疏略</title>
			<author>唐 法藏造疏　明 德淸纂略</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">765</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-29 18:11:22 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大乘起信論疏略</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12345">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12345</charName>
				<mapping cb:dec="995385" type="PUA">U+F3039</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2267C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>悻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+巠]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18608">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18608</charName>
				<mapping cb:dec="1001648" type="PUA">U+F48B0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+8A41</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[言*故]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18627">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18627</charName>
				<mapping cb:dec="1001667" type="PUA">U+F48C3</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[(傘-(企-止+十))/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18846">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18846</charName>
				<mapping cb:dec="1001886" type="PUA">U+F499E</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>大⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-17T16:29:15">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0443b" n="0443b"/>
<lb ed="X" n="0443b01"/>
<lb ed="X" n="0443b02"/>
<lb ed="X" n="0443b03"/>
<lb ed="X" n="0443b04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 765-A 起信論疏略序</cb:mulu><head>No. 765-A
<lb ed="X" n="0443b05"/> 起信論疏略序</head>
<lb ed="X" n="0443b06"/>
<lb ed="X" n="0443b07"/><p xml:id="pX45p0443b0701">一心印萬法萬法攝一心故一多無礙生佛不二而
<lb ed="X" n="0443b08"/>尙匪筆墨之所形容焉蓋摽月者可假指渡海者非
<lb ed="X" n="0443b09"/>無筏所以一切聖賢知娑婆敎體乘音聲輪以如幻
<lb ed="X" n="0443b10"/>三昧談摩訶衍乃經乃論沄沄然興焉積而成大藏
<lb ed="X" n="0443b11"/>靡踰詮一心也<name role="" type="person">中印度</name><name role="" type="person">馬鳴</name>大士應婆伽之懸讖倒
<lb ed="X" n="0443b12"/>波旬之赤幡推本實相作爲斯論所謂開二門於一
<lb ed="X" n="0443b13"/>心衆典之要一以貫之不亦宜哉梁承聖年中三藏
<lb ed="X" n="0443b14"/>眞諦譯成一卷今此譯是也論文幽邃雖高師碩德
<lb ed="X" n="0443b15"/>猶難之故訓<g ref="#CB18608">詁</g>之家無慮不多矣方今其傳者疏無
<lb ed="X" n="0443b16"/>核於賢首記無博於長水蓋垂千載亦復無媿焉近
<lb ed="X" n="0443b17"/>明憨山大師撮精要於二家參互後譯發明隱微間
<lb ed="X" n="0443b18"/>出一言冷冷喚醒使學者優柔反覆是憨師之用心
<lb ed="X" n="0443b19"/>勤哉餘友龍湫每有禪寂之餘栖心乎竺墳適得憨
<lb ed="X" n="0443b20"/>師之疏略以爲奇秘也今歲丙午夏餘客自東尾避
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0443c" n="0443c"/>
<lb ed="X" n="0443c01"/>暑於智山白鷺水嘗見龍之帳中別無餘長唯疏略
<lb ed="X" n="0443c02"/>一篇而已龍旣謂余曰吾得此疏蓋亦有年言不繁
<lb ed="X" n="0443c03"/>理已穩尤便於初學乃授梓人廣布海內請子爲之
<lb ed="X" n="0443c04"/>序余曰於戱叔末之弊人才益謭書籍益多雖戶誦
<lb ed="X" n="0443c05"/>家說靡得而通焉負笈之士病諸且起信一論也賢
<lb ed="X" n="0443c06"/>首長水二家窮源盡委無復餘蘊也以此疏略監諸
<lb ed="X" n="0443c07"/>二家存什一於千百恐人以爲有遺漏乎龍師曰吁
<lb ed="X" n="0443c08"/>否若子之言憨師此疏無益於學者耶刪繁從略此
<lb ed="X" n="0443c09"/>疏之所以興也今之人力淺才謭無以通貫者非書
<lb ed="X" n="0443c10"/>籍之過矣面牆之徒<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c1001" n="0443c1001"/><anchor xml:id="beg0443c1001" n="0443c1001"/>肹<anchor xml:id="end0443c1001"/>蠁競馳謾執性癈書是效少
<lb ed="X" n="0443c11"/>林遣著之顰取大方無礙之笑者也蓋雖焚靑龍之
<lb ed="X" n="0443c12"/>新疏無白馬之舊<g ref="#CB00501">䭾</g>則法何仗傳哉子思之乎余立
<lb ed="X" n="0443c13"/>癈卷唯<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c1301" n="0443c1301"/><anchor xml:id="beg0443c1301" n="0443c1301"/>唯<anchor xml:id="end0443c1301"/>退遂出書林壽木繕刻三閱月竣旣而又
<lb ed="X" n="0443c14"/>請余之言顧龍師之言也雖出一時之言確然不可
<lb ed="X" n="0443c15"/>闕蓋讀此疏莫以略爲不足以前一言記徧端矣。</p>
<lb ed="X" n="0443c16"/><p xml:id="pX45p0443c1601">時寬文丙午仲秋日東尾沙門覃思熏沐合十書于
<lb ed="X" n="0443c17"/>般若山空諦室</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0443c18"/>
<lb ed="X" n="0443c19"/>
<lb ed="X" n="0443c20"/>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0444a" n="0444a"/>
<lb ed="X" n="0444a01"/>
<lb ed="X" n="0444a02"/>
<lb ed="X" n="0444a03"/>
<lb ed="X" n="0444a04"/>
<lb ed="X" n="0444a05"/>
<lb ed="X" n="0444a06"/>
<lb ed="X" n="0444a07"/>
<lb ed="X" n="0444a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘起信論疏略</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0444a09"/><cb:docNumber>No. 765</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0444a10"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信論疏略卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0444a11"/>
<lb ed="X" n="0444a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444a1201">此論之題目乃一論之綱宗也言大乘起信者爲
<lb ed="X" n="0444a13"/>欲發起大乘正信故言大乘者卽所信之法體所
<lb ed="X" n="0444a14"/>言法者謂衆生心是心卽攝一切世間出世間法
<lb ed="X" n="0444a15"/>具有體相用三大之義故乘者運載之義謂諸佛
<lb ed="X" n="0444a16"/>乘此而證菩提般涅槃菩薩乘此而趣果海衆生
<lb ed="X" n="0444a17"/>乘之而輪轉生死以此心是一切聖凡迷悟因果
<lb ed="X" n="0444a18"/>之總相故故下文云卽一法界大總相法門體今
<lb ed="X" n="0444a19"/>欲諦信此心卽是大乘正解不謬故云大乘起信
<lb ed="X" n="0444a20"/>以佛入滅六百年中小乘心外取法不信唯心多
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0444b" n="0444b"/>
<lb ed="X" n="0444b01"/>起諍論外道邪見破壞正法故論主興悲特造此
<lb ed="X" n="0444b02"/>論故下因緣云爲欲除疑捨邪執故以疑與信友
<lb ed="X" n="0444b03"/>今信此心則疑自除矣論者決擇是非發明正理
<lb ed="X" n="0444b04"/>揀非經律故以論名賢首本疏精詳但科叚少隔
<lb ed="X" n="0444b05"/>故刪繁從略間會記義不別出文貴成一貫故云
<lb ed="X" n="0444b06"/>疏略。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444b0701"><name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩造</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444b0801">此造論人也<name role="" type="person">馬鳴</name>者以此菩薩初生之時感群馬
<lb ed="X" n="0444b09"/>悲鳴故以爲名及說法時諸馬聞之亦皆悲鳴疏
<lb ed="X" n="0444b10"/>引摩訶摩耶經云如來滅後六百歲<anchor xml:id="nkr_note_add_0444b1001" n="0444b1001"/><anchor xml:id="beg0444b1001" n="0444b1001"/>已<anchor xml:id="end0444b1001"/>諸外道等
<lb ed="X" n="0444b11"/>邪見競興毀滅佛法有一比丘名曰<name role="" type="person">馬鳴</name>善說法
<lb ed="X" n="0444b12"/>要降伏一切諸外道輩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444b1301">眞諦三藏譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444b1401">此譯人名也論有二譯一西印土<name role="" type="person">優禪尼國</name>沙門
<lb ed="X" n="0444b15"/>波羅末陀此云眞諦梁元帝承聖三年於衡州建
<lb ed="X" n="0444b16"/>興寺譯成一卷二十四紙一于闐國沙門實叉難
<lb ed="X" n="0444b17"/>陀此云喜學大周則天時於東都佛授記寺譯成
<lb ed="X" n="0444b18"/>兩卷亦二十四紙今行前譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444b19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444b1901">西京太原寺沙門法藏造疏</p>
<lb ed="X" n="0444b20"/><p xml:id="pX45p0444b2001">明南嶽沙門　　德淸纂略</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0444c" n="0444c"/>
<lb ed="X" n="0444c01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444c0101">將著論文先歸敬述意。</p><p xml:id="pX45p0444c0110" cb:place="inline">後述正論文。</p><p xml:id="pX45p0444c0115" cb:place="inline">且初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444c02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444c0201">歸命盡十方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444c03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444c0301">將造斯論先須歸命三寶請求加被所以然者以
<lb ed="X" n="0444c04"/>造論釋經經乃佛說佛智甚深非情可測故請三
<lb ed="X" n="0444c05"/>寶威力加被攝受故使論義印契佛心且示法有
<lb ed="X" n="0444c06"/>所宗以三寶是所宗依故今云歸命乃能皈之心
<lb ed="X" n="0444c07"/>也欲入法性先忘我相命以統攝六根今以命歸
<lb ed="X" n="0444c08"/>則身心俱亡能歸之至也十方乃所歸分際意謂
<lb ed="X" n="0444c09"/>所著論義乃法界之宗故須皈命盡十方之三寶
<lb ed="X" n="0444c10"/>以心無分限故境亦無量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444c11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0444c1101">最勝業徧知色無礙自在救世大悲者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444c12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0444c1201">此歸佛寶也佛以三輪應物今所歸三輪皆最上
<lb ed="X" n="0444c13"/>殊勝者意顯非應化身乃從法垂報之身也徧知
<lb ed="X" n="0444c14"/>意業最勝也凡夫不知外道邪知聲聞偏知菩薩
<lb ed="X" n="0444c15"/>分知唯佛徧知以實智證理理無不徹權智鑒機
<lb ed="X" n="0444c16"/>機無不宜故色無礙自在身業最勝也華嚴佛有
<lb ed="X" n="0444c17"/>無量相相有無量好根根圓融周徧自在又十身
<lb ed="X" n="0444c18"/>歷然無壞無雜故救世大悲者語業最勝也佛以
<lb ed="X" n="0444c19"/>音聲輪應機說法世乃衆生世間所救之處大悲
<lb ed="X" n="0444c20"/>能救之心萬德之中如來唯用大悲爲力故者指
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0445a" n="0445a"/>
<lb ed="X" n="0445a01"/>歸其人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445a0201">及彼身體相法性眞如海無量功德藏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445a0301">此歸法寶也及者謂不但歸佛亦歸法也彼身指
<lb ed="X" n="0445a04"/>上佛也佛以法爲身謂眞如所流敎法卽是法身
<lb ed="X" n="0445a05"/>常住以此中<anchor xml:id="nkr_note_add_0445a0501" n="0445a0501"/><anchor xml:id="beg0445a0501" n="0445a0501"/>已<anchor xml:id="end0445a0501"/>有如來全身故意顯此法卽佛之
<lb ed="X" n="0445a06"/>體相本無二故法性眞如海正指法體也謂眞如
<lb ed="X" n="0445a07"/>法性卽法身眞體徧與一切染淨諸法爲體性故
<lb ed="X" n="0445a08"/>以隨緣不變不變隨緣故喩如海遇風起諸波浪
<lb ed="X" n="0445a09"/>濕性無二故如來藏中含攝衆德故云功德藏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445a1001">如實修行等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445a1101">此歸僧寶也僧通凡聖聖通大小如實修行乃地
<lb ed="X" n="0445a12"/>上菩薩也據後譯云無邊德藏僧勤求正覺者則
<lb ed="X" n="0445a13"/>上句歎德人能攝德故名爲藏。</p>
<lb ed="X" n="0445a14"/><p xml:id="pX45p0445a1401">下述造論意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445a1501">爲欲令衆生除疑捨邪執起大乘正信佛種不斷故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445a1601">此述造論意也法不虛設必有所爲今有四意一
<lb ed="X" n="0445a17"/>以二乘不信唯心故顯示正義令除疑惑二以外
<lb ed="X" n="0445a18"/>道邪執故對治邪執令捨邪見三以修行者未起
<lb ed="X" n="0445a19"/>正行故分別發趣道相令起正信以爲行本四爲
<lb ed="X" n="0445a20"/>使信成滿入住不退堪受佛果故云佛種不斷爲
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0445b" n="0445b"/>
<lb ed="X" n="0445b01"/>此多意所以造論。</p>
<lb ed="X" n="0445b02"/><p xml:id="pX45p0445b0201">下正述論文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445b0301">論曰有法能起摩訶衍信根是故應說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445b0401">首標論者揀異經律非佛親說法者卽論所依宗
<lb ed="X" n="0445b05"/>本謂一心法具二門三大義故正示所宗摩訶衍
<lb ed="X" n="0445b06"/>此云大乘謂所宗心法卽是大乘能信此心爲大
<lb ed="X" n="0445b07"/>乘根本有此勝益是故須說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445b0801">說有五分云何爲五一者因緣分二者立義分三者
<lb ed="X" n="0445b09"/>解釋分四者修行信心分五者勸修利益分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445b1001">此標製作之規也分章析義故名爲分將述此論
<lb ed="X" n="0445b11"/>先立五分以爲次第法不孤起必有因由故首因
<lb ed="X" n="0445b12"/>緣由致旣興必標宗本故次立義宗本修然非釋
<lb ed="X" n="0445b13"/>不解故次解釋旣解法義非行不階故次修行信
<lb ed="X" n="0445b14"/>心解行雖陳鈍根懈進故次勸修此一論之大節
<lb ed="X" n="0445b15"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0445b16"/><p xml:id="pX45p0445b1601">下列釋因緣分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445b1701">初說因緣分問曰有何因緣而造此論答曰是因緣
<lb ed="X" n="0445b18"/>有八種云何爲八。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445b1901">徵釋因緣略有八種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445b2001">一者因緣總相所謂爲令衆生離一切苦得究竟樂
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0445c" n="0445c"/>
<lb ed="X" n="0445c01"/>非求世間名利恭敬故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445c0201">此八因緣中第一總相與一論爲發起之由故以
<lb ed="X" n="0445c03"/>凡夫外道迷此一心以招苦苦壞苦行苦分叚生
<lb ed="X" n="0445c04"/>死之苦二乘菩薩尙有變易生死之苦謂佛證得
<lb ed="X" n="0445c05"/>菩提覺法樂涅槃寂靜樂今爲令衆生離苦得樂
<lb ed="X" n="0445c06"/>非求世間名利恭敬故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445c0701">二者爲欲解釋如來根本之義令諸衆生正解不謬
<lb ed="X" n="0445c08"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445c0901">此與立義分及解釋分中顯示正義對治邪執作
<lb ed="X" n="0445c10"/>發起因緣也以彼文中說依一心法有二種門各
<lb ed="X" n="0445c11"/>攝一切法卽是如來所說法門之根本又生滅門
<lb ed="X" n="0445c12"/>中本覺名如始覺名來始本不二名曰如來今以
<lb ed="X" n="0445c13"/>如來依此心成故名此心爲如來根本之義具釋
<lb ed="X" n="0445c14"/>此義令地前三賢比觀相應故云正解卽顯示正
<lb ed="X" n="0445c15"/>義也比觀離倒故名不謬卽對治邪執也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0445c1601">三者爲令善根成熟衆生於摩訶衍法堪任不退信
<lb ed="X" n="0445c17"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0445001" n="0445001"/>心故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0445c1801">此卽下分別發趣道相也以彼文云令利根者發
<lb ed="X" n="0445c19"/>決定信進趣大道堪任住於不退信故此當十信
<lb ed="X" n="0445c20"/>終心自分滿足故云成熟進入住正定聚中使前
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0446a" n="0446a"/>
<lb ed="X" n="0446a01"/>信心堪任不退。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a0201">四者爲令善根微少衆生修習信心故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446a0301">卽下修行信心分初四種信心及四種修行也以
<lb ed="X" n="0446a04"/>彼文云令信未滿者修行信心使滿足故以信未
<lb ed="X" n="0446a05"/>滿故云微少令進向滿故云修習信心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a0601">五者爲示方便消惡業障善護其心遠離癡慢出邪
<lb ed="X" n="0446a07"/>網故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446a0801">此中根劣易退賴多方便故有四也四中前三爲
<lb ed="X" n="0446a09"/>下中上三品後一策以勸修今當初下品也卽下
<lb ed="X" n="0446a10"/>修行信心中第四修行末文云令業重惑多者善
<lb ed="X" n="0446a11"/>根難發衆生以禮懺等方便消惡業障障輕故內
<lb ed="X" n="0446a12"/>離頑嚚癡慢外出邪魔骨網。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a1301">六者爲示修習止觀對治凡夫二乘心過故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446a1401">當中品也卽下第五修習止觀門文中雙明止觀
<lb ed="X" n="0446a15"/>遣凡小二執故云對治也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a1601">七者爲示專念方便生於佛前必定不退信心故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446a1701">當上品也卽下修行信心末勸生淨土門等文云
<lb ed="X" n="0446a18"/>擧勝方便令彼觀解分得相應衆生恐後報遷遇
<lb ed="X" n="0446a19"/>緣成退故令往生淨土成不退也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446a2001">八者爲示利益勸修行故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0446b" n="0446b"/>
<lb ed="X" n="0446b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446b0101">卽下勸修利益分也文云擧彼損益勸令修捨卽
<lb ed="X" n="0446b02"/>總策成前諸行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446b0301">有如是等因緣所以造論問曰修多羅中具有此法
<lb ed="X" n="0446b04"/>何須重說答曰修多羅中雖有此法以衆生根行不
<lb ed="X" n="0446b05"/>等受解緣別所謂如來在世衆生利根能說之人色
<lb ed="X" n="0446b06"/>心業勝圓音一演異類等解則不須論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446b0701">此下難明須論不須論也此言當正法時佛現住
<lb ed="X" n="0446b08"/>世以有如來親爲說法故不須論也色心圓音卽
<lb ed="X" n="0446b09"/>佛三業殊勝一音圓音有二義華嚴經云如來於
<lb ed="X" n="0446b10"/>一語言中演說無邊契經海如來同一切音故云
<lb ed="X" n="0446b11"/>圓音又云一切衆生語言法一言演說盡無餘以
<lb ed="X" n="0446b12"/>一切音卽一音一音卽一切音一一語言徧窮生
<lb ed="X" n="0446b13"/>界而其音韻恒不雜亂若音不徧則是音非圓若
<lb ed="X" n="0446b14"/>音徧而無韻曲則是圓非音今不壞曲而等徧不
<lb ed="X" n="0446b15"/>動徧而差韻此是如來圓音非是心識思量境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446b1601">若如來滅後或有衆生能以自力廣聞而取解者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446b1701">聞廣經文得解佛意不須他論故云自力此具文
<lb ed="X" n="0446b18"/>持義持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446b19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446b1901">或有衆生亦以自力少聞而多解者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446b20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446b2001">亦以自力尋略經文而能深解佛意故亦不須論
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0446c" n="0446c"/>
<lb ed="X" n="0446c01"/>此有義持無文持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c0201">或有衆生無自心力因於廣論而得解者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446c0301">此但依經文不能解意因他廣論而得解了故云
<lb ed="X" n="0446c04"/>無自心力此有文持無義持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c0501">自有衆生復以廣論文多爲煩心樂總持少文而攝
<lb ed="X" n="0446c06"/>多義能取解者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446c0701">此明當機也不須廣論有二義一根利不假二心
<lb ed="X" n="0446c08"/>煩不耐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c0901">如是此論爲欲總攝如來廣大深法無邊義故應說
<lb ed="X" n="0446c10"/>此論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446c1101">此明論義深廣也以一心法爲一法界大總相法
<lb ed="X" n="0446c12"/>門體徹法界源故云深攝法無邊故云廣深者如
<lb ed="X" n="0446c13"/>理智廣者如量智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0446c1401" n="0446c1401"/><anchor xml:id="beg0446c1401" n="0446c1401"/>已<anchor xml:id="end0446c1401"/>說因緣分次說立義分摩訶衍者總說有二種云
<lb ed="X" n="0446c15"/>何爲二一者法二者義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0446c1601">此標立義分也法者出大乘體卽宗本法也大位
<lb ed="X" n="0446c17"/>在因通於染淨在果唯取於淨義者辨大乘名義
<lb ed="X" n="0446c18"/>何故此心是大乘耶謂此心具三大義故名爲大
<lb ed="X" n="0446c19"/>有二運轉故名爲乘是故先顯法體後釋義理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0446c2001">所言法者謂衆生心是心則攝一切世間出世間法
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0447a" n="0447a"/>
<lb ed="X" n="0447a01"/>依於此心顯示摩訶衍義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447a0201">此標宗顯義也出其法體言衆生心者謂如來藏
<lb ed="X" n="0447a03"/>心具和合不和合二門以在衆生位就隨染故得
<lb ed="X" n="0447a04"/>具二門若在佛地則無和合義以始覺同本唯一
<lb ed="X" n="0447a05"/>眞如以此心體相無礙染淨同依隨流返流唯轉
<lb ed="X" n="0447a06"/>此心故隨染不覺則攝世間法約不變之本覺於
<lb ed="X" n="0447a07"/>返流之始覺則攝出世間法此猶約生滅門辨若
<lb ed="X" n="0447a08"/>約眞如門則融鎔含攝染淨不殊依此一心宗本
<lb ed="X" n="0447a09"/>法上顯示大乘三大之義故名此心以爲法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447a1001">何以故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447a1101">此徵明法義也徵有二意一心通染淨大乘唯淨
<lb ed="X" n="0447a12"/>如何此心能顯彼義二心法是一大乘義廣如何
<lb ed="X" n="0447a13"/>一心能示彼義下釋義中以心含染淨故能顯大
<lb ed="X" n="0447a14"/>乘心具三大故能顯乘義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447a1501">是心眞如相卽示摩訶衍體故是心生滅因緣相能
<lb ed="X" n="0447a16"/>示摩訶衍自體相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447a1701">此標擧二門爲起下文張本也擧眞如門起下卽
<lb ed="X" n="0447a18"/>是一法界等文眞如相起下復次眞如者依言說
<lb ed="X" n="0447a19"/>分別等文此相者是義相卽性也擧生滅門起下
<lb ed="X" n="0447a20"/>依如來藏有生滅心等文生滅者隨熏變動也因
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0447b" n="0447b"/>
<lb ed="X" n="0447b01"/>緣者生滅緣由起下復次生滅因緣等文相者生
<lb ed="X" n="0447b02"/>滅之狀起下復次生滅相者等文眞如門中云卽
<lb ed="X" n="0447b03"/>示者以與彼所顯詮旨不別故云卽示以是不起
<lb ed="X" n="0447b04"/>故唯示體生滅門中云能示者以染淨旣異詮旨
<lb ed="X" n="0447b05"/>又分能所不同故不云卽而云能此中體謂生滅
<lb ed="X" n="0447b06"/>門中本覺之義是生滅之自體以是生滅之因故
<lb ed="X" n="0447b07"/>故下釋生滅文具顯所示三大之義以眞如是不
<lb ed="X" n="0447b08"/>起門故唯直示體生滅是起動門起含不起故具
<lb ed="X" n="0447b09"/>示三大之義。</p>
<lb ed="X" n="0447b10"/><p xml:id="pX45p0447b1001">上示法。</p><p xml:id="pX45p0447b1004" cb:place="inline">下示義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447b1101">所言義者則有三種云何爲三一者體大謂一切法
<lb ed="X" n="0447b12"/>眞如平等不增減故二者相大謂如來藏具足無量
<lb ed="X" n="0447b13"/>性功德故三者用大能生一切世間出世間善因果
<lb ed="X" n="0447b14"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447b1501">此標列義門以起下復次眞如自體相者等文也
<lb ed="X" n="0447b16"/>言體大者眞性深廣凡聖染淨皆以爲依故受大
<lb ed="X" n="0447b17"/>名以眞如是一切法平等體故不增減者謂隨流
<lb ed="X" n="0447b18"/>加染不增缺淨不減返流除染不減加淨不增染
<lb ed="X" n="0447b19"/>淨之所不虧始終之所不易故相大者卽二種如
<lb ed="X" n="0447b20"/>來藏中不空之義以不異體之相故云性德用大
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0447c" n="0447c"/>
<lb ed="X" n="0447c01"/>者謂隨染業行然此用大是報化二身麤細之用
<lb ed="X" n="0447c02"/>令諸衆生始成世善終成出世善也。</p>
<lb ed="X" n="0447c03"/><p xml:id="pX45p0447c0301">上釋大。</p><p xml:id="pX45p0447c0304" cb:place="inline">下釋乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447c04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447c0401">一切諸佛本所乘故一切菩薩皆乘此法到如來地
<lb ed="X" n="0447c05"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447c06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447c0601">此釋乘也諸佛者標果望因以解乘也菩薩者擧
<lb ed="X" n="0447c07"/>因望果以成運也始覺之智是能乘本覺之理爲
<lb ed="X" n="0447c08"/>所乘故攝論云乘大性故名爲大乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447c0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0447c0901" n="0447c0901"/><anchor xml:id="beg0447c0901" n="0447c0901"/>已<anchor xml:id="end0447c0901"/>說立義分次說解釋分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447c10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447c1001">此結前生後也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447c11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447c1101">解釋有三種云何爲三一者顕示正義二者對治邪
<lb ed="X" n="0447c12"/>執三者分別<anchor xml:id="nkr_note_orig_0447001" n="0447001"/>法趣道相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447c13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447c1301">此標列釋名也顯示者正釋所立大乘法義對治
<lb ed="X" n="0447c14"/>者旣明正體須遣異計發趣者趣正理之階降也
<lb ed="X" n="0447c15"/>列此三名卽下正宗一分有此三叚依義解釋。</p>
<lb ed="X" n="0447c16"/><p xml:id="pX45p0447c1601">且初顯正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447c17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0447c1701">顯示正義者依一心法有二種門云何爲二一者心
<lb ed="X" n="0447c18"/>眞如門二者心生滅門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447c19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0447c1901">此標宗本釋上立義分中衆生心攝一切等也謂
<lb ed="X" n="0447c20"/>如來藏含於二義一約體絕相義卽眞如門謂非
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0448a" n="0448a"/>
<lb ed="X" n="0448a01"/>染淨生滅不動不轉平等一味性無差別衆生卽
<lb ed="X" n="0448a02"/>涅槃不待滅也二隨緣起滅義卽生滅門謂隨熏
<lb ed="X" n="0448a03"/>轉動成於染淨染淨雖成性恒不動正由不動能
<lb ed="X" n="0448a04"/>成染淨是故不動亦在動門卽下文識中本覺及
<lb ed="X" n="0448a05"/>上文生滅門中自體是也故楞伽云如來藏名阿
<lb ed="X" n="0448a06"/>賴識而與無明七識共俱如大海波常無斷絕等
<lb ed="X" n="0448a07"/>並約生滅門說也然此二門擧體通融體相莫二
<lb ed="X" n="0448a08"/>此無二處諸法中實不同虛空性自神解故云一
<lb ed="X" n="0448a09"/>心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448a1001">是二種門皆各總攝一切法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448a1101">此結釋二門也上立義分中直云攝今釋中云各
<lb ed="X" n="0448a12"/>總攝者以一心含通別二門故今分通別又各攝
<lb ed="X" n="0448a13"/>故以眞如門是染淨通相通相之外無別染淨故
<lb ed="X" n="0448a14"/>得總攝一切諸法生滅門者別顯染淨染淨之法
<lb ed="X" n="0448a15"/>無所不該故亦總攝一切諸法通別雖殊齊無所
<lb ed="X" n="0448a16"/>遺故云各攝又以此卽是眞如隨緣和合變作諸
<lb ed="X" n="0448a17"/>法諸法卽無異體還攝眞如門也以此二門齊攝
<lb ed="X" n="0448a18"/>不二故得說爲一心也問二門旣齊攝者何故眞
<lb ed="X" n="0448a19"/>如門中唯示體生滅門中具顯三大耶答眞如是
<lb ed="X" n="0448a20"/>泯相顯實門不壞相而卽泯故得攝於生滅以泯
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0448b" n="0448b"/>
<lb ed="X" n="0448b01"/>相故而相不存但攝體也生滅是攬理成事門不
<lb ed="X" n="0448b02"/>壞理而成事故得攝於眞如以成事而理不失故
<lb ed="X" n="0448b03"/>具三大義也以生滅起必賴於眞故攬理理不失
<lb ed="X" n="0448b04"/>眞如未必藉生滅故泯相相不存相不存故唯示
<lb ed="X" n="0448b05"/>體理不失故示於三大是故攝義是齊示義別也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448b0601">此義云何以是二門不相離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448b0701">此結二門義也責義云若二門各別不可相從若
<lb ed="X" n="0448b08"/>本唯一心未容影攝答云以體不相離故如金莊
<lb ed="X" n="0448b09"/>嚴具思之可見。</p>
<lb ed="X" n="0448b10"/><p xml:id="pX45p0448b1001">下別辨二門。</p><p xml:id="pX45p0448b1006" cb:place="inline">初眞如門分二義。</p><p xml:id="pX45p0448b1013" cb:place="inline">初顯體離言
<lb ed="X" n="0448b11"/>以明觀智境。</p><p xml:id="pX45p0448b1106" cb:place="inline">二依言辨德以明生信境。</p><p xml:id="pX45p0448b1116" cb:place="inline">且初
<lb ed="X" n="0448b12"/>顯離言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448b1301">心眞如者卽是一法界大總相法門體所謂心性不
<lb ed="X" n="0448b14"/>生不滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448b1501">此標釋眞如門也顯體離言釋上立義分中眞如
<lb ed="X" n="0448b16"/>義也卽無二眞心爲一法界此非筭數之一謂如
<lb ed="X" n="0448b17"/>理虛融平等不二故稱爲一依生聖法故云法界
<lb ed="X" n="0448b18"/>中邊論云法界者聖法因義總相法門者二門之
<lb ed="X" n="0448b19"/>中不取別相但取總相然亦該收別盡故云大也
<lb ed="X" n="0448b20"/>此一法界生滅眞如皆擧全體故云體也軌生物
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0448c" n="0448c"/>
<lb ed="X" n="0448c01"/>解故曰法聖智通遊故云門不生不滅者釋上法
<lb ed="X" n="0448c02"/>體隨妄不生約治不滅又修起不生處染不滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448c0301">一切諸法唯依妄念而有差別若離心念則無一切
<lb ed="X" n="0448c04"/>境界之相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448c0501">此釋上不生滅之所以也妄執者云現見諸法差
<lb ed="X" n="0448c06"/>別遷流何言性無生滅釋云差別相者是汝徧計
<lb ed="X" n="0448c07"/>妄情所作本來無實如依病眼妄見空華疑者又
<lb ed="X" n="0448c08"/>云以何得知從妄念生釋云以諸聖人離妄念故
<lb ed="X" n="0448c09"/>旣無此境卽驗此境定從妄生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0448c1001">是故一切法從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0448c1001" n="0448c1001"/><anchor xml:id="beg0448c1001" n="0448c1001"/>已<anchor xml:id="end0448c1001"/>來離言說相離名字相離心緣
<lb ed="X" n="0448c11"/>相畢竟平等無有變異不可破壞唯是一心故名眞
<lb ed="X" n="0448c12"/>如。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0448c1301">此覈眞如得名也由一切法離念則無境界之相
<lb ed="X" n="0448c14"/>故皆卽眞如也非音聲之所說故離言說相非文
<lb ed="X" n="0448c15"/>句之所詮故離名字相此二句言語路絕非聞慧
<lb ed="X" n="0448c16"/>境也心行處滅故離心緣相非思慧境也以離妄
<lb ed="X" n="0448c17"/>名眞離異名如畢竟下三句以離世間非修慧境
<lb ed="X" n="0448c18"/>也平等者雖徧通染淨而性恒無二也所以得無
<lb ed="X" n="0448c19"/>二者以在緣時始終不改所以在緣不改者以不
<lb ed="X" n="0448c20"/>同有爲可破壞故此則在染不破治道不壞一心
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0449a" n="0449a"/>
<lb ed="X" n="0449a01"/>者結歸法體眞如者依義立名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449a0201">以一切言說假名無實但隨忘念不可得故言眞如
<lb ed="X" n="0449a03"/>者亦無有相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449a0401">此釋上離緣以雙遣名相也離言說相者以言敎
<lb ed="X" n="0449a05"/>非實不可如言取也但隨下釋成無實所以也疑
<lb ed="X" n="0449a06"/>云旣云離名字相何故復立此眞如名此自語相
<lb ed="X" n="0449a07"/>違也故今釋遣假名非實不相違也不但離名而
<lb ed="X" n="0449a08"/>亦離相以名依相立但是徧計所執故楞伽云相
<lb ed="X" n="0449a09"/>名常相隨而生請妄想故今名相雙遣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449a1001">謂言說之極因言遣言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449a1101">此釋疑也疑云旣絕名相但假客名者何故不立
<lb ed="X" n="0449a12"/>餘名而唯云眞如耶釋云眞如者是言說之極謂
<lb ed="X" n="0449a13"/>此名之後更無有名故攝論中十種名內眞如是
<lb ed="X" n="0449a14"/>第十究竟名故云極也因言遣言立名之意也立
<lb ed="X" n="0449a15"/>此極名爲遣於名故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449a1601">此眞如體無有可遣以一切法悉皆眞故亦無可立
<lb ed="X" n="0449a17"/>以一切法皆同如故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449a1801">此重拂妄計也恐難者見前雙遣眞如名相將謂
<lb ed="X" n="0449a19"/>眞如亦是可遣則生斷見故此釋云但遣虛妄名
<lb ed="X" n="0449a20"/>相不遣眞如實法以是妙智觀境故何以不遣以
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0449b" n="0449b"/>
<lb ed="X" n="0449b01"/>法悉眞無法可遣疑者旣聞眞理不遣則謂有法
<lb ed="X" n="0449b02"/>可立當情執取故釋云亦無可立以離妄情故何
<lb ed="X" n="0449b03"/>以不立以如故不可立也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449b0401">當知一切法不可說不可念故名爲眞如。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449b0501">此結離言絕慮也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449b0601">問曰若如是義者諸衆生等云何隨順而能得入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449b0701">隨順問方便觀得入問正觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449b0801">答曰若知一切法雖說無有能說可說雖念亦無能
<lb ed="X" n="0449b09"/>念可念是名隨順若離於念名爲得入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449b1001">此正明觀智境也說念皆無能所者明念卽無念
<lb ed="X" n="0449b11"/>非滅於念非滅念故故名雖念離於斷見也卽無
<lb ed="X" n="0449b12"/>念故皆無能所離於常見也於一念間離此二見
<lb ed="X" n="0449b13"/>無此二故故能稱順中道隨順法性無念亦離方
<lb ed="X" n="0449b14"/>入眞如。</p>
<lb ed="X" n="0449b15"/><p xml:id="pX45p0449b1501">上明離言以明觀智境竟。</p><p xml:id="pX45p0449b1511" cb:place="inline">下依言辨德以明生
<lb ed="X" n="0449b16"/>信境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449b1701">復次眞如者依言說分別有二種義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449b1801">以前標云是心眞如相此上釋眞如二字下釋相
<lb ed="X" n="0449b19"/>字相卽義也於眞體中開說二義故不標相字顯
<lb ed="X" n="0449b20"/>此二義者若離於言卽唯一味今旣依言故說有
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0449c" n="0449c"/>
<lb ed="X" n="0449c01"/>二卽顯不可隨言執取也但爲生物信解故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449c0201">云何爲二一者如實空以能究竟顯實故二者如實
<lb ed="X" n="0449c03"/>不空以有自體具足無漏性功德故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449c0401">此徵釋二義也如實空者此以如實之中空無妄
<lb ed="X" n="0449c05"/>染非謂如實自空此則如實之空也以妄空故遂
<lb ed="X" n="0449c06"/>能顕示眞理故云顯實不空有二義一異妄無體
<lb ed="X" n="0449c07"/>故二異恒沙有流煩惱故故云具足等也佛性論
<lb ed="X" n="0449c08"/>偈云由客塵空故與法界相離無上法不空與法
<lb ed="X" n="0449c09"/>界相隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449c1001">所言<anchor xml:id="nkr_note_orig_0449001" n="0449001"/>如實空者從<g ref="#CB18627">󴣃</g><anchor xml:id="nkr_note_add_0449c1001" n="0449c1001"/><anchor xml:id="beg0449c1001" n="0449c1001"/>已<anchor xml:id="end0449c1001"/>來一切染法不相應故謂離
<lb ed="X" n="0449c11"/>一切法差別之相以無虛妄心念故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449c1201">此略釋空義也以妄境從妄念生故釋顯空無也
<lb ed="X" n="0449c13"/>良以倒心妄境情有理無眞如之德理有情無故
<lb ed="X" n="0449c14"/>不相應也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0449c1501">當知眞如自性非有相非無相非非有相非非無相
<lb ed="X" n="0449c16"/>非有無俱相非一相非異相非非一相非非異相非
<lb ed="X" n="0449c17"/>一異俱相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0449c1801">此廣釋空義也非有相者明眞離妄有也惑者云
<lb ed="X" n="0449c19"/>旣其非有卽應是無故釋云非無也惑者聞上非
<lb ed="X" n="0449c20"/>有非無則謂雙非是眞如法釋云因汝執有我說
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0450a" n="0450a"/>
<lb ed="X" n="0450a01"/>非有非謂法體是非有因汝執無我說非無非謂
<lb ed="X" n="0450a02"/>法體是非無故又非却雙非也惑者云我上立有
<lb ed="X" n="0450a03"/>立無汝立雙非雙非若存卽有無隨喪今雙非旣
<lb ed="X" n="0450a04"/>非我有無還立釋云因汝執雙非故我說非非非
<lb ed="X" n="0450a05"/>許雙是如何復執俱相以惑者執四句爲眞如法
<lb ed="X" n="0450a06"/>特以非字破之所謂四句旣離百非俱遣也一異
<lb ed="X" n="0450a07"/>等四句準前可知然執取雖多總攝不過此二四
<lb ed="X" n="0450a08"/>句故廣百論云復次爲顯世間所執諸法皆非眞
<lb ed="X" n="0450a09"/>實及顯外道所執不同故偈云有非有俱非一非
<lb ed="X" n="0450a10"/>一雙泯隨次而配屬智者達非眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450a1101">乃至總說依一切衆生以有妄心念念分別皆不相
<lb ed="X" n="0450a12"/>應故說爲空若離妄心實無可空故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450a1301">此結空義也妄計塵沙難可徧歷故今總攝辨不
<lb ed="X" n="0450a14"/>相應此順結也離妄者反結也以對染無說眞爲
<lb ed="X" n="0450a15"/>空非無如體以爲空也亦可此文是釋疑疑者聞
<lb ed="X" n="0450a16"/>上眞空則撥無眞體及恒沙功德故爲此釋是則
<lb ed="X" n="0450a17"/>聞空不異不空也。</p>
<lb ed="X" n="0450a18"/><p xml:id="pX45p0450a1801">上釋空義竟。</p><p xml:id="pX45p0450a1806" cb:place="inline">下釋不空義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450a1901">所言不空者<anchor xml:id="nkr_note_add_0450a1901" n="0450a1901"/><anchor xml:id="beg0450a1901" n="0450a1901"/>已<anchor xml:id="end0450a1901"/>顯法體空無妄故卽是眞心常恒不
<lb ed="X" n="0450a20"/>變淨法滿足則名不空。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0450b" n="0450b"/>
<lb ed="X" n="0450b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450b0101">此顯不空義也常恒不變者竪顯眞體三際無窮
<lb ed="X" n="0450b02"/>釋前以有自體也淨法滿足者橫顯淨德十方無
<lb ed="X" n="0450b03"/>盡顯前具足無漏等也自體旣常不變復具無漏
<lb ed="X" n="0450b04"/>功德法體若然豈是空耶故結不空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450b0501">亦無有相可取以離念境界唯證相應故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450b0601">此釋疑也惑者聞淨法不空則謂同於情執之有
<lb ed="X" n="0450b07"/>故此釋也是則不空不異於空以離下釋離相所
<lb ed="X" n="0450b08"/>以也若妄念可緣則是有相旣唯眞智之境明知
<lb ed="X" n="0450b09"/>無妄執之相也故云唯證相應。</p>
<lb ed="X" n="0450b10"/><p xml:id="pX45p0450b1001">上釋心眞如門竟。</p><p xml:id="pX45p0450b1008" cb:place="inline">下釋心生滅門有二大科。</p>
<lb ed="X" n="0450b11"/><p xml:id="pX45p0450b1101">初釋生滅心法。</p><p xml:id="pX45p0450b1107" cb:place="inline">二辨所示之義。</p><p xml:id="pX45p0450b1113" cb:place="inline">初中又二
<lb ed="X" n="0450b12"/>初染淨生滅。</p><p xml:id="pX45p0450b1206" cb:place="inline">二染淨相貲。</p><p xml:id="pX45p0450b1211" cb:place="inline">且初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450b1301">心生滅者依如來藏故有生滅心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450b1401">此下釋生滅心初標體也謂不生滅心因無明風
<lb ed="X" n="0450b15"/>動作生滅故說生滅心依不生滅心然此二心竟
<lb ed="X" n="0450b16"/>無二體但約二義以說相依如不動之水爲風所
<lb ed="X" n="0450b17"/>吹而作動水動靜雖殊而水體是一謂自性淸淨
<lb ed="X" n="0450b18"/>心名如來藏因無明風動作生滅故云依如來藏
<lb ed="X" n="0450b19"/>有生滅心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450b2001">所謂不生不滅與生滅和合非一非異。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0450c" n="0450c"/>
<lb ed="X" n="0450c01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0450c0101">此辨生滅相也是上如來藏自性淸淨心動作生
<lb ed="X" n="0450c02"/>滅不相離故故云和合非謂別有生滅來與眞如
<lb ed="X" n="0450c03"/>合謂生滅之心心之生滅無二相故心之不生滅
<lb ed="X" n="0450c04"/>因無明成生滅心從本覺起而無二體不相捨離
<lb ed="X" n="0450c05"/>故下文云如大海水因風波動水相風相不相捨
<lb ed="X" n="0450c06"/>離謂眞心擧體成生滅之相生滅之相莫非神解
<lb ed="X" n="0450c07"/>不離眞心如是不離名爲和合非一非異者眞如
<lb ed="X" n="0450c08"/>全體動故心與生滅非異而恒不變眞性故與生
<lb ed="X" n="0450c09"/>滅不一依楞伽經以七識染法爲生滅以如來藏
<lb ed="X" n="0450c10"/>淨法爲不生滅此二和合爲阿黎耶識以和合故
<lb ed="X" n="0450c11"/>非一非異以若一則無和合若異亦無和合以非
<lb ed="X" n="0450c12"/>一非異故得和合也如經云譬如泥團微塵非異
<lb ed="X" n="0450c13"/>非不異金莊嚴具亦復如是若泥團微塵異者非
<lb ed="X" n="0450c14"/>彼所成而實彼成是故非異若不異者泥團微塵
<lb ed="X" n="0450c15"/>應無差別如是轉識藏識眞相若異者藏識非因
<lb ed="X" n="0450c16"/>若不異者轉識滅藏識亦應滅而自眞相實不滅
<lb ed="X" n="0450c17"/>是故非自眞相滅但業相滅解云此中眞相是如
<lb ed="X" n="0450c18"/>來藏轉識是七識藏識是黎耶今此論主總括彼
<lb ed="X" n="0450c19"/>經上下文義作此安立故云非一非異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450c20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0450c2001">名爲阿黎耶識。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0451a" n="0451a"/>
<lb ed="X" n="0451a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451a0101">此出生滅名也此生滅不生滅卽之義不一辨之
<lb ed="X" n="0451a02"/>心不異目此二義不二之心名阿黎耶識或云阿
<lb ed="X" n="0451a03"/>黎耶者但梵音楚憂耳梁眞諦三藏就名翻爲無
<lb ed="X" n="0451a04"/>沒識今奘法師就義翻爲藏識藏是攝藏義無沒
<lb ed="X" n="0451a05"/>是不失義義一名異也所攝名藏謂諸衆生取爲
<lb ed="X" n="0451a06"/>我故良以眞心不守自性隨熏和合似一似常故
<lb ed="X" n="0451a07"/>諸愚者以似爲實執爲內我我見所攝故名爲藏
<lb ed="X" n="0451a08"/>由是義故二種我見永不起位失賴耶名也又能
<lb ed="X" n="0451a09"/>藏自體於諸法中又能藏諸法於自體內論云能
<lb ed="X" n="0451a10"/>藏所藏我愛執藏此之謂也依此義立名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451a1101">此識有二種義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451a1201">此辨義也二義者謂此識體原是眞妄和合而成
<lb ed="X" n="0451a13"/>故今在迷具含二義謂眞如有二義一不變義二
<lb ed="X" n="0451a14"/>隨緣義無明亦二義一無體卽空義二有用成事
<lb ed="X" n="0451a15"/>義此則眞妄二義中各含二義由初義成上眞如
<lb ed="X" n="0451a16"/>門由後義成此生滅門也就此識在生滅門中亦
<lb ed="X" n="0451a17"/>含二義謂覺義不覺二義於覺義中有本覺始覺
<lb ed="X" n="0451a18"/>不覺中有根本不覺枝末不覺以上眞妄各二義
<lb ed="X" n="0451a19"/>具在本識中故云此識有二種義舊疏以爲難故
<lb ed="X" n="0451a20"/>有多解大約就隨流返流之別故有多義耳問此
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0451b" n="0451b"/>
<lb ed="X" n="0451b01"/>中一識有二義與上一心有二門何別耶答上一
<lb ed="X" n="0451b02"/>心中含於二義謂不守自性隨緣義及不變自性
<lb ed="X" n="0451b03"/>絕相義今此但就隨緣門中染淨事理無二之相
<lb ed="X" n="0451b04"/>明此識也是則前一心義寬該收於二門此一識
<lb ed="X" n="0451b05"/>義陿局在於一門問此中本覺與上眞如何別答
<lb ed="X" n="0451b06"/>眞如約體絕相說本覺約性功德說謂大智慧光
<lb ed="X" n="0451b07"/>明義等名本覺相本者是性義覺者是智慧義以
<lb ed="X" n="0451b08"/>此皆爲翻妄染顯故在生滅門中攝以眞如門中
<lb ed="X" n="0451b09"/>無翻染等義故與此不同也是故體相二大俱名
<lb ed="X" n="0451b10"/>本覺並在生滅門中故得具三大也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451b1101">能攝一切法生一切法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451b1201">此顯識勝能也上二門中云皆各總攝此中不云
<lb ed="X" n="0451b13"/>各者以此二義陿於二門故但明一識由含二義
<lb ed="X" n="0451b14"/>故攝一切不言二義各攝一切又上文中但云攝
<lb ed="X" n="0451b15"/>而不云生者以眞如門無能生義故此識之中以
<lb ed="X" n="0451b16"/>不覺熏本覺故生諸染法流轉生死以本覺熏不
<lb ed="X" n="0451b17"/>覺故生諸淨法返流出纏成於始覺依此二義徧
<lb ed="X" n="0451b18"/>生一切染淨法故云能生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451b1901">云何爲二一者覺義二者不覺義所言覺義者謂心
<lb ed="X" n="0451b20"/>體離念離念相者等虛空界無所不徧法界一相卽
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0451c" n="0451c"/>
<lb ed="X" n="0451c01"/>是如來平等法身依此法身說名本覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451c0201">此下依名辨釋也覺有本始先釋本覺離於妄念
<lb ed="X" n="0451c03"/>顯無不覺非唯無不覺之暗乃有大智慧光明義
<lb ed="X" n="0451c04"/>等故也虛空有二義以況於本覺一周徧義謂橫
<lb ed="X" n="0451c05"/>徧三際竪通凡聖二無差別義謂在纏出障性恒
<lb ed="X" n="0451c06"/>無二故如來法身者欲明覺義出纏相顯故旣是
<lb ed="X" n="0451c07"/>法身之覺理非新成故云本也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451c0801">何以故本覺義者對始覺義說以始覺者卽同本覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451c0901">以覈本覺得名責有二意也謂前開章中直云覺
<lb ed="X" n="0451c10"/>義今何云本覺二謂今旣云本覺何故前但云覺
<lb ed="X" n="0451c11"/>故此答云以對始故說之爲本答初意也以本覺
<lb ed="X" n="0451c12"/>隨染要待始覺方名本覺覺至心源本無二相是
<lb ed="X" n="0451c13"/>故上文但云其覺答後意也又始覺是本覺所成
<lb ed="X" n="0451c14"/>還契心源融成一體方名始覺。</p>
<lb ed="X" n="0451c15"/><p xml:id="pX45p0451c1501">上明本覺。</p><p xml:id="pX45p0451c1505" cb:place="inline">下明始覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0451c1601">始覺義者依本覺故而有不覺依不覺故說有始覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0451c1701">此明起始覺之所由也依本覺者謂卽此心體隨
<lb ed="X" n="0451c18"/>無明緣作妄念故依不覺者本覺內熏力故漸有
<lb ed="X" n="0451c19"/>微覺厭求乃至究竟還同本覺故下文云本覺隨
<lb ed="X" n="0451c20"/>染生智淨相者卽此始覺也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0452a" n="0452a"/>
<lb ed="X" n="0452a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452a0101">又以覺心源故名究竟覺不覺心源故非究竟覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452a0201">染心之源謂性淨也麤相之源謂生相也覺此者
<lb ed="X" n="0452a03"/>始覺道圓同於本覺此在佛地不了其源始未同
<lb ed="X" n="0452a04"/>本此在金剛<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0401" n="0452a0401"/><anchor xml:id="beg0452a0401" n="0452a0401"/>已<anchor xml:id="end0452a0401"/>還。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452a0501">此義云何。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452a0601">此徵明究竟不究竟義也此下將四相麤細寄顯
<lb ed="X" n="0452a07"/>返流四位以明始覺分際前三相釋不究竟覺後
<lb ed="X" n="0452a08"/>一相釋究竟覺然此四相約眞心隨熏麤細差別
<lb ed="X" n="0452a09"/>寄說爲四非約一刹那心明四相也從細至麤約
<lb ed="X" n="0452a10"/>三細六麤以明四相分齊生相唯一卽業相住相
<lb ed="X" n="0452a11"/>有四卽轉相現相智相相續相異相有二卽執取
<lb ed="X" n="0452a12"/>相計名字相滅相唯一者卽起業相下約返流寄
<lb ed="X" n="0452a13"/>位從麤至細先覺滅相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452a1401">如凡夫人覺知前念起惡故能止後念令其不起雖
<lb ed="X" n="0452a15"/>復名覺卽是不覺故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452a1601">此下寄位辨始覺也未入十信<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a1601" n="0452a1601"/><anchor xml:id="beg0452a1601" n="0452a1601"/>已<anchor xml:id="end0452a1601"/>前廣造身口意
<lb ed="X" n="0452a17"/>業而不覺知今入信<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a1701" n="0452a1701"/><anchor xml:id="beg0452a1701" n="0452a1701"/>已<anchor xml:id="end0452a1701"/>能知惡業定招苦報故言
<lb ed="X" n="0452a18"/>覺知此明覺於滅相義也以但能止惡故云雖覺
<lb ed="X" n="0452a19"/>未覺煩惱故云不覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452a2001">如二乘觀智初發意菩薩等覺於念異念無異相以
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0452b" n="0452b"/>
<lb ed="X" n="0452b01"/>捨麤分別執著相故名相似覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452b0201">此三賢菩薩覺異相也十解初心名發心住擧初
<lb ed="X" n="0452b03"/>等後以此菩薩雖留惑故不證人空然於人空實
<lb ed="X" n="0452b04"/>得自在故與二乘同一位論此中二乘不約人但
<lb ed="X" n="0452b05"/>約人空觀智與菩薩同故雙擧之起貪瞋等名麤
<lb ed="X" n="0452b06"/>分別著違順境名執著相異相夢破故能捨之未
<lb ed="X" n="0452b07"/>破住相故云相似覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452b0801">如法身菩薩等覺於念住念無住相以離分別麤念
<lb ed="X" n="0452b09"/>相故名隨分覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452b1001">此地上菩薩覺住相也初地至九地同證法身徧
<lb ed="X" n="0452b11"/>滿皆名法身菩薩覺念住者以此菩薩於無明念
<lb ed="X" n="0452b12"/>中次第覺於四種住相謂初地覺相續相從二地
<lb ed="X" n="0452b13"/>至七地覺智相八地覺現相九地覺轉相此四俱
<lb ed="X" n="0452b14"/>名爲住故云覺於念住然異前執著今但約心故
<lb ed="X" n="0452b15"/>云分別異彼根本生相故云麤念相以覺道未圓
<lb ed="X" n="0452b16"/>故云隨分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452b1701">如菩薩地盡滿足方便一念相應覺心初起心無初
<lb ed="X" n="0452b18"/>相以遠離微細念故得見心性心卽常住名究竟覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452b19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452b1901">此覺生相也十地學窮故云盡萬行<anchor xml:id="nkr_note_add_0452b1901" n="0452b1901"/><anchor xml:id="beg0452b1901" n="0452b1901"/>已<anchor xml:id="end0452b1901"/>圓故云滿
<lb ed="X" n="0452b20"/>足此明行滿卽方便道也一念相應卽無閒道無
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0452c" n="0452c"/>
<lb ed="X" n="0452c01"/>閒道以此爲初故云一念此則無念之念也覺心
<lb ed="X" n="0452c02"/>初起者以根本無明動彼靜心令起微念故云初
<lb ed="X" n="0452c03"/>起知動念本寂動念都盡唯一眞心故云心無初
<lb ed="X" n="0452c04"/>相業識動念念中最細名微細念謂生相也此相
<lb ed="X" n="0452c05"/>淨盡無餘故云遠離今遠離虛妄眞性顯現故云
<lb ed="X" n="0452c06"/>見心性也今生相卽盡無明風止性海湛然故云
<lb ed="X" n="0452c07"/>常住一心平等始本不異名究竟覺。</p>
<lb ed="X" n="0452c08"/><p xml:id="pX45p0452c0801">上約位以明四相。</p><p xml:id="pX45p0452c0808" cb:place="inline">下引經以釋心源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452c0901">是故修多羅說若有衆生能觀無念者則爲向佛智
<lb ed="X" n="0452c10"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452c1101">引證謂在因地時雖未離念能觀無念道理說此
<lb ed="X" n="0452c12"/>能觀爲向佛智佛智無念此擧因望果說也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452c1301">又心起者無有初相可知而言知初相者卽謂無念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452c1401">牒上覺心初起之言非謂覺時知有初相故也問
<lb ed="X" n="0452c15"/>旣無初相何故說言知初相耶故爲此答也覺心
<lb ed="X" n="0452c16"/>之時知初動念卽本來靜故云卽無念也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0452c1701">是故一切衆生不名爲覺以從本來念念相續未曾
<lb ed="X" n="0452c18"/>離念故說無始無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452c19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0452c1901">以前無念名覺卽顯有念不得名覺也以從下顯
<lb ed="X" n="0452c20"/>不覺所以卽金剛<anchor xml:id="nkr_note_add_0452c2001" n="0452c2001"/><anchor xml:id="beg0452c2001" n="0452c2001"/>已<anchor xml:id="end0452c2001"/>還一切衆生未離無始無明
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0453a" n="0453a"/>
<lb ed="X" n="0453a01"/>之念故不得名覺無始無明結成不覺義也無有
<lb ed="X" n="0453a02"/>染法始於無明故云無始。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453a0301">若得無念者則知心相生住異滅以無念等故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453a0401">若至心源得於無念則徧知一切衆生一心動轉
<lb ed="X" n="0453a05"/>四相差別以無念等者釋成上義以四相念中各
<lb ed="X" n="0453a06"/>卽無念故云以無念等也是故得無念者徧知四
<lb ed="X" n="0453a07"/>相諸念也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453a0801">而實無有始覺之異以四相俱時而有皆無自立本
<lb ed="X" n="0453a09"/>來平等同一覺故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453a1001">此明始不異本也此雖始得無念之覺然其所覺
<lb ed="X" n="0453a11"/>四相本來無起待何不覺而有始覺之異以四下
<lb ed="X" n="0453a12"/>釋成上義也以彼四相本一淨心無有前後離淨
<lb ed="X" n="0453a13"/>心外無別自體無自體故本來平等同一本覺然
<lb ed="X" n="0453a14"/>未至此位隨其智力前後而覺未稱法故不得同
<lb ed="X" n="0453a15"/>本今旣四相俱時平等覺知皆無自體同一本覺
<lb ed="X" n="0453a16"/>是故則無始覺之異。</p>
<lb ed="X" n="0453a17"/><p xml:id="pX45p0453a1701">上明始覺義竟。</p><p xml:id="pX45p0453a1707" cb:place="inline">下明本覺義有二。</p><p xml:id="pX45p0453a1714" cb:place="inline">初明隨緣
<lb ed="X" n="0453a18"/>本覺。</p><p xml:id="pX45p0453a1803" cb:place="inline">二明性淨本覺。</p><p xml:id="pX45p0453a1809" cb:place="inline">且初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453a1901">復次本覺隨染分別生二種相與彼本覺不相捨離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453a2001">此明本覺中隨染義也此二旣在隨染門中故云
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0453b" n="0453b"/>
<lb ed="X" n="0453b01"/>生也生<anchor xml:id="nkr_note_add_0453b0101" n="0453b0101"/><anchor xml:id="beg0453b0101" n="0453b0101"/>已<anchor xml:id="end0453b0101"/>不離不動覺體故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453b0201">云何爲二一者智淨相二者不思議業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453b0301">此標擧二相也一明本覺隨染還淨之相二明還
<lb ed="X" n="0453b04"/>淨本覺業用之相此之二相謂離染緣則不得成
<lb ed="X" n="0453b05"/>故云隨染。</p>
<lb ed="X" n="0453b06"/><p xml:id="pX45p0453b0601">初明智淨相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453b0701">智淨相者謂依法力熏習如實修行滿足方便故破
<lb ed="X" n="0453b08"/>和合識相滅相續心相顯現法身智淳淨故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453b0901">此明智淨相也眞如內熏之力及所流敎法外緣
<lb ed="X" n="0453b10"/>熏力此在地前依此熏力修習資糧加行善根也
<lb ed="X" n="0453b11"/>如實者登地<anchor xml:id="nkr_note_add_0453b1101" n="0453b1101"/><anchor xml:id="beg0453b1101" n="0453b1101"/>已<anchor xml:id="end0453b1101"/>上行契眞如滿足者十地行終此
<lb ed="X" n="0453b12"/>在金剛因位極也此明因也由滿足方便能破和
<lb ed="X" n="0453b13"/>合識內生滅之相顯不生滅之性此根本無明盡
<lb ed="X" n="0453b14"/>故心無所合卽顯本覺義此明果也卽於此時能
<lb ed="X" n="0453b15"/>滅染心之中業相等相續之相不滅相續心體故
<lb ed="X" n="0453b16"/>令隨染本覺之心遂卽還源成淳淨圓智成於報
<lb ed="X" n="0453b17"/>身始覺義也然此始覺無別始起卽是本覺隨染
<lb ed="X" n="0453b18"/>作也今染緣旣息始還同本故云淳淨淳淨智卽
<lb ed="X" n="0453b19"/>智德餘皆斷德也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453b20"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453b2001">此義云何。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0453c" n="0453c"/>
<lb ed="X" n="0453c01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453c0101">此疑問意云如所說動彼淨心成於起滅今旣盡
<lb ed="X" n="0453c02"/>生滅應滅淨心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453c0301">以一切心識之相皆是無明無明之相不離覺性非
<lb ed="X" n="0453c04"/>可壞非不可壞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453c0501">此答意也謂業等染心名諸識相此等皆是不覺
<lb ed="X" n="0453c06"/>之相非約心體轉難云旣言識相皆是無明故說
<lb ed="X" n="0453c07"/>滅者皆應別有體性離於眞如此眞妄別體難也
<lb ed="X" n="0453c08"/>答云如此諸識不覺之相不離本覺之性非一非
<lb ed="X" n="0453c09"/>異以非異故非可壞以非一故非不可壞以非可
<lb ed="X" n="0453c10"/>壞故無明卽明涅槃云明與無明其性無二無二
<lb ed="X" n="0453c11"/>之性卽是實性以非不可壞故無明可滅覺性不
<lb ed="X" n="0453c12"/>壞以惑體卽眞全覺之不覺故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0453c1301">如大海水因風波動水相風相不相捨離而水非動
<lb ed="X" n="0453c14"/>性若風止滅動相則滅濕性不壞故如是衆生自性
<lb ed="X" n="0453c15"/>淸淨心因無明風動心與無明俱無形相不相捨離
<lb ed="X" n="0453c16"/>而心非動性若無明滅相續則滅智性不壞故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0453c17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0453c1701">此以喩釋可壞不可壞義也以濕全動故無於水
<lb ed="X" n="0453c18"/>相以動全濕故無於風相心法亦爾眞心隨熏全
<lb ed="X" n="0453c19"/>作識浪故無心相然彼識浪本卽是眞故無無明
<lb ed="X" n="0453c20"/>相。</p>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0454a" n="0454a"/>
<lb ed="X" n="0454a01"/><p xml:id="pX45p0454a0101">上釋智淨相。</p><p xml:id="pX45p0454a0106" cb:place="inline">下釋不思議業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454a0201">不思議業相者以依智淨相能作一切勝妙境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454a0301">此依體總標也謂與衆生作六根境界故寶性論
<lb ed="X" n="0454a04"/>云諸佛如來身如虛空無相爲諸勝智者作六根
<lb ed="X" n="0454a05"/>境界示現微妙色出於妙音聲令齅佛戒香與佛
<lb ed="X" n="0454a06"/>妙法味使覺三昧觸令知深妙法故名妙境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454a0701">所謂無量功德之相常無斷絕隨衆生根自然相應
<lb ed="X" n="0454a08"/>種種而現得利益故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454a0901">此約用別辨也無量者橫顯常者竪顯自然者無
<lb ed="X" n="0454a10"/>功應機得益者利潤不虛報化二身眞如大用無
<lb ed="X" n="0454a11"/>始無終相續不絕故以始本不二故無始無終常
<lb ed="X" n="0454a12"/>化衆生是眞如之用故云不思議業也隨衆生根
<lb ed="X" n="0454a13"/>者以本覺與衆生心本來無二但不覺隨流用卽
<lb ed="X" n="0454a14"/>不現妄心厭求用則於彼心中穪根顯現而不作
<lb ed="X" n="0454a15"/>意我現差別故云隨根自然相應雖不作意現無
<lb ed="X" n="0454a16"/>不益。</p>
<lb ed="X" n="0454a17"/><p xml:id="pX45p0454a1701">上明隨染本覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0454a1701" n="0454a1701"/><anchor xml:id="beg0454a1701" n="0454a1701"/>已<anchor xml:id="end0454a1701"/>竟。</p><p xml:id="pX45p0454a1709" cb:place="inline">下明性淨本覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454a1801">復次覺體相者有四種大義與虛空等猶如淨鏡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454a1901">此標性淨覺體也以再標前本覺故云復次覺相
<lb ed="X" n="0454a20"/>有四種義一一皆徧法界故云大若單擧空喩則
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0454b" n="0454b"/>
<lb ed="X" n="0454b01"/>不顯四義若單擧鏡喩則不顯周徧遂擧二喩互
<lb ed="X" n="0454b02"/>相顯發然此雙標而單釋者以空隨鏡顯也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454b0301">云何爲四。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454b0401">四中初二體後二相故云覺體相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454b0501">一者如實空鏡遠離一切心鏡界相無法可現非覺
<lb ed="X" n="0454b06"/>照義故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454b0701">初顯空義也以眞如體中妄法本無故云如實空
<lb ed="X" n="0454b08"/>遠離二句正顯空義無法一句重辨所空倒心妄
<lb ed="X" n="0454b09"/>境元與覺體本不相應非謂有而不現但以妄法
<lb ed="X" n="0454b10"/>理無故無可現如鏡非不能現但以兔角無故無
<lb ed="X" n="0454b11"/>可現也非覺照義者如鏡於兔角無照燭之功此
<lb ed="X" n="0454b12"/>約徧計理無下約依他說故能現世閒境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454b1301">二者因熏習鏡謂如實不空一切世間境界悉於中
<lb ed="X" n="0454b14"/>現不出不入不失不壞常住一心以一切法卽眞實
<lb ed="X" n="0454b15"/>性故又一切染法所不能染智體不動具足無漏熏
<lb ed="X" n="0454b16"/>衆生故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454b1701">二顯不空義也因有二義一能作現法之因二能
<lb ed="X" n="0454b18"/>作內熏之因亦可初是因義後是熏習義故云因
<lb ed="X" n="0454b19"/>熏習也如實不空者總出因熏習法體謂有自體
<lb ed="X" n="0454b20"/>及性功德故下別釋二因初因云世境悉現者明
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0454c" n="0454c"/>
<lb ed="X" n="0454c01"/>一切法離此心外無別體性猶如鏡中能現影也
<lb ed="X" n="0454c02"/>不出者明心待熏故變現諸法非不待熏而自出
<lb ed="X" n="0454c03"/>也不入者離心無別能熏故不從外入不失者雖
<lb ed="X" n="0454c04"/>復不從內出外入緣起之法顯現不無不壞者謂
<lb ed="X" n="0454c05"/>諸法緣集起無所從不異眞如故不可壞如鏡中
<lb ed="X" n="0454c06"/>影非刃能傷以同鏡故常住一心者會相同體一
<lb ed="X" n="0454c07"/>切法卽眞實性者釋成同體所由以於心中顯現
<lb ed="X" n="0454c08"/>無出入等故卽無體性無體性故本來平等不異
<lb ed="X" n="0454c09"/>眞如故云常住一心後因云染法不染者以性淨
<lb ed="X" n="0454c10"/>故雖現染法非染所汚良由現染反顯淨也以雖
<lb ed="X" n="0454c11"/>現染不爲所染故云不動具足無漏者此本覺中
<lb ed="X" n="0454c12"/>恒沙性德無所少也又與衆生作內熏之因令厭
<lb ed="X" n="0454c13"/>生死苦樂求涅槃故勝鬘經云由有如來藏內厭
<lb ed="X" n="0454c14"/>生死苦樂求涅槃也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0454c1501">三者法出離鏡謂不空法出煩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0454001" n="0454001"/><g ref="#CB12345">𢙼</g>礙智礙離和合相
<lb ed="X" n="0454c16"/>淳淨明故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0454c17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0454c1701">三明離障出纏義也謂眞如之法出於二障離於
<lb ed="X" n="0454c18"/>和合故云出離前在纏性淨不空如來藏今明不
<lb ed="X" n="0454c19"/>空出纏離垢法身如宝性論云有二淨一自性淨
<lb ed="X" n="0454c20"/>以同相故二離垢淨以勝相故不空法者出法體
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0455a" n="0455a"/>
<lb ed="X" n="0455a01"/>也染心名煩惱礙無明名智礙智礙旣出業識等
<lb ed="X" n="0455a02"/>以心無所合故云離也離和合雜相故淳無惑染
<lb ed="X" n="0455a03"/>故淨出無明故明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455a0401">四者緣熏習鏡謂依法出離故徧照衆生之心令修
<lb ed="X" n="0455a05"/>善根隨念示現故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455a0601">四明外緣義卽彼本覺出障之時隨照物機示現
<lb ed="X" n="0455a07"/>萬化與彼衆生作外緣熏力故云依法乃至示現
<lb ed="X" n="0455a08"/>故問前隨染中智淨與此法出離何別前業用與
<lb ed="X" n="0455a09"/>此緣熏何別答前約隨染故還淨說爲智卽明彼
<lb ed="X" n="0455a10"/>智用俱就始覺說此約自性故離障顯法體卽明
<lb ed="X" n="0455a11"/>此法用俱就法體說是故前云智此云法前云業
<lb ed="X" n="0455a12"/>此云緣也然法智體一始本不二但今就義開故
<lb ed="X" n="0455a13"/>不同耳。</p>
<lb ed="X" n="0455a14"/><p xml:id="pX45p0455a1401">上釋生滅門中覺義<anchor xml:id="nkr_note_add_0455a1401" n="0455a1401"/><anchor xml:id="beg0455a1401" n="0455a1401"/>已<anchor xml:id="end0455a1401"/>竟。</p><p xml:id="pX45p0455a1411" cb:place="inline">此下釋不覺義。</p>
<lb ed="X" n="0455a15"/><p xml:id="pX45p0455a1501">此中有根本不覺枝末不覺。</p><p xml:id="pX45p0455a1512" cb:place="inline">且初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455a1601">所言不覺義者謂不如實知眞如法一故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455a1701">此釋根本不覺中初依覺成迷也不了如理一味
<lb ed="X" n="0455a18"/>故如迷正方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455a1901">不覺心起而有其念。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455a2001">業等相念卽邪方也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0455b" n="0455b"/>
<lb ed="X" n="0455b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b0101">念無自相不離本覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b0201">邪無別體不離正方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b0301">猶如迷人依方故迷若離於方則無有迷衆生亦爾
<lb ed="X" n="0455b04"/>依覺故迷若離覺性則無不覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b0501">喩合可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b0601">以有不覺妄。</p><p xml:id="pX45p0455b0606" cb:place="inline">心故能知名義爲說眞覺若離不覺
<lb ed="X" n="0455b07"/>之心則無眞覺自相可說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b0801">此明依迷顯覺也良以依眞之妄方能顯眞隨妄
<lb ed="X" n="0455b09"/>之眞還待妄顯旣待他有則自相不成自相旣無
<lb ed="X" n="0455b10"/>他亦不立以顯染淨無有自相皆不可得也。</p>
<lb ed="X" n="0455b11"/><p xml:id="pX45p0455b1101">上明根本不覺竟。</p><p xml:id="pX45p0455b1108" cb:place="inline">下明枝末不覺有二。</p><p xml:id="pX45p0455b1116" cb:place="inline">初無
<lb ed="X" n="0455b12"/>明不覺生三細。</p><p xml:id="pX45p0455b1207" cb:place="inline">二境界爲緣生六麤。</p><p xml:id="pX45p0455b1215" cb:place="inline">且初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b1301">復次依不覺故生三種相與彼不覺相應不離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b1401">此標無明爲因生三細也相不離體故末<anchor xml:id="nkr_note_orig_0455001" n="0455001"/>不離本
<lb ed="X" n="0455b15"/>故依無明起妄心依<anchor xml:id="nkr_note_add_0455b1501" n="0455b1501"/><anchor xml:id="beg0455b1501" n="0455b1501"/>妄<anchor xml:id="end0455b1501"/>心起無明故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455b1601">云何爲三一者無明業相以依不覺故心動說名爲
<lb ed="X" n="0455b17"/>業覺<anchor xml:id="nkr_note_orig_0455002" n="0455002"/>卽不動動<anchor xml:id="note_star_1" n="0455002" type="star"/>卽有苦果不離因故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455b1801">此標釋無明業相也以揀本覺隨染不思議業相
<lb ed="X" n="0455b19"/>故曰無明業相顯覺不覺皆有業相而眞妄不同
<lb ed="X" n="0455b20"/>此中業有二義一動作是業卽此心動是也不動
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0455c" n="0455c"/>
<lb ed="X" n="0455c01"/>者反擧釋成旣得始覺時卽無動念是知今動只
<lb ed="X" n="0455c02"/>是不覺二爲因是業義此旣招苦卽爲因也始得
<lb ed="X" n="0455c03"/>寂靜無念之時卽是涅槃妙樂故知今動則有生
<lb ed="X" n="0455c04"/>死苦患動因苦果旣無別時故云不離也此雖動
<lb ed="X" n="0455c05"/>念而極微細緣起一相能所不分卽當黎耶自體
<lb ed="X" n="0455c06"/>分也無相論云此識何相何境界答相及境界不
<lb ed="X" n="0455c07"/>可分別一體無異當知此約賴耶業相義說也下
<lb ed="X" n="0455c08"/>約本識見相二分爲一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455c0901">二者能見相以依動故能見不動則無見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455c1001">此標釋轉相也以依下謂依前業識轉成能見不
<lb ed="X" n="0455c11"/>動下謂若依性淨門則無能見也反顯能見必依
<lb ed="X" n="0455c12"/>動義如是轉相雖有能緣以境界微細故猶未辨
<lb ed="X" n="0455c13"/>之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0455c1401">三者境界相以依能見故境界妄現離見則無境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0455c15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0455c1501">此標釋現相也依前轉相能現境界離見下反釋
<lb ed="X" n="0455c16"/>三細屬賴耶六麤屬意識不顯末那者楞伽不說
<lb ed="X" n="0455c17"/>末那經云眞識現識分別事識現識卽三細中現
<lb ed="X" n="0455c18"/>相分別事識卽是下六麤又六麤智相相續相乃
<lb ed="X" n="0455c19"/>麤中之細七識<anchor xml:id="nkr_note_add_0455c1901" n="0455c1901"/><anchor xml:id="beg0455c1901" n="0455c1901"/>已<anchor xml:id="end0455c1901"/>含此中以義不便故不別說也
<lb ed="X" n="0455c20"/>古疏辨此有多義此不繁錄。</p>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0456a" n="0456a"/>
<lb ed="X" n="0456a01"/><p xml:id="pX45p0456a0101">上無明爲因生三細。</p><p xml:id="pX45p0456a0109" cb:place="inline">下境界爲緣生六麤。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a0201">以有境界緣故復生六種相云何爲六。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a0301">此標徵也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a0401">一者智相依於境界心起分別愛與不愛故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a0501">此釋六中起計也於前現識所現相上不了自心
<lb ed="X" n="0456a06"/>所現創起惠數分別染淨執起定性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a0701">二者相續相依於智故生其苦樂覺心起念相應不
<lb ed="X" n="0456a08"/>斷故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a0901">此釋生受也謂依前分別愛境起樂受覺不愛境
<lb ed="X" n="0456a10"/>起苦受覺數數起念相續現前此明自相續也又
<lb ed="X" n="0456a11"/>能起惑潤業引持生死卽令他相續也故下文云
<lb ed="X" n="0456a12"/>住持苦樂等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a1301">三者執取相依於相續緣念境界住持苦樂心起著
<lb ed="X" n="0456a14"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a1501">此釋取著也心起著者是此執取相也謂於前苦
<lb ed="X" n="0456a16"/>樂等境不了虛無深起取著故下文云卽此相續
<lb ed="X" n="0456a17"/>識依諸凡夫執取著轉深計我我所也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456a1801">四者計名字相依於妄執分別假名言相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456a19"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456a1901">此釋計名也依前顚倒所執相上更立假名是分
<lb ed="X" n="0456a20"/>別故楞伽經云相名常相隨而生諸妄想故云依
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0456b" n="0456b"/>
<lb ed="X" n="0456b01"/>於妄執等。</p>
<lb ed="X" n="0456b02"/><p xml:id="pX45p0456b0201">上起惑。</p><p xml:id="pX45p0456b0204" cb:place="inline">下造業受報。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b0301">五者起業相依於名字尋名取著造種種業故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456b0401">此釋造業也謂執相計名依此麤惑發動身口造
<lb ed="X" n="0456b05"/>一切業卽苦因也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b0601">六者業繫苦相以依業受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0456001" n="0456001"/>果不自在故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456b0701">此釋受報也業因<anchor xml:id="nkr_note_add_0456b0701" n="0456b0701"/><anchor xml:id="beg0456b0701" n="0456b0701"/>已<anchor xml:id="end0456b0701"/>成招果必然循環諸道生死
<lb ed="X" n="0456b08"/>長縛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b0901">當知無明能生一切染法以一切染法皆是不覺相
<lb ed="X" n="0456b10"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456b1101">此結歸也三細六麤總攝一切染法皆因根本無
<lb ed="X" n="0456b12"/>明不了眞如而起問染法多種差別不同如何根
<lb ed="X" n="0456b13"/>本唯一無明答染法雖多皆是無明之差別相故
<lb ed="X" n="0456b14"/>不異不覺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b1501">復次覺與不覺有二種相云何爲二一者同相二者
<lb ed="X" n="0456b16"/>異相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456b1701">此雙辨同異也要明眞妄不卽不離之旨故此辨
<lb ed="X" n="0456b18"/>之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456b19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0456002" n="0456002"/>言同相者譬如種種瓦器皆同微塵性相如是無漏
<lb ed="X" n="0456b20"/>無明種種業幻皆同眞如性相故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0456c" n="0456c"/>
<lb ed="X" n="0456c01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456c0101">此辨同相也染淨二法同以眞如爲性眞如以此
<lb ed="X" n="0456c02"/>二法爲相瓦器喩染淨二法器以塵爲性塵以器
<lb ed="X" n="0456c03"/>爲相無漏者本始二覺無明者本末二不覺此二
<lb ed="X" n="0456c04"/>皆有業用顯現而非實有故云幻以動眞如門作
<lb ed="X" n="0456c05"/>生滅門中染淨二法更無別體故云性也眞如亦
<lb ed="X" n="0456c06"/>以此二法爲相淨相可知其染相者下文云但以
<lb ed="X" n="0456c07"/>無明而熏習故卽有染相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456c08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0456c0801">是故修多羅中依於此義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0456003" n="0456003"/>故說一切衆生本來常住
<lb ed="X" n="0456c09"/>入於涅槃菩提之法非可修相非可作相畢竟無得
<lb ed="X" n="0456c10"/>亦無色相可見而有見色相者唯是隨染業幻所作
<lb ed="X" n="0456c11"/>非是智色不空之性以智相無可見故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456c12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0456c1201">此釋同相義也此有二義一依此同相門如上本
<lb ed="X" n="0456c13"/>末二不覺本來卽眞如故說一切衆生自性涅槃
<lb ed="X" n="0456c14"/>不更滅度故淨名經云一切衆生卽涅槃相不復
<lb ed="X" n="0456c15"/>更滅二依此同相門如上始本二覺卽眞如故諸
<lb ed="X" n="0456c16"/>佛菩提非修等也又前義約不覺卽如故衆生舊
<lb ed="X" n="0456c17"/>來入涅槃次約覺智卽眞故諸佛菩提無新得也
<lb ed="X" n="0456c18"/>疑云若衆生<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c1801" n="0456c1801"/><anchor xml:id="beg0456c1801" n="0456c1801"/>已<anchor xml:id="end0456c1801"/>入涅槃更無新滅者卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c1802" n="0456c1802"/><anchor xml:id="beg0456c1802" n="0456c1802"/>己<anchor xml:id="end0456c1802"/>同諸佛
<lb ed="X" n="0456c19"/>何故不能顯報化等色身釋云法性自體本無色
<lb ed="X" n="0456c20"/>相可見如何更現色等耶又疑云若以法性非是
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0457a" n="0457a"/>
<lb ed="X" n="0457a01"/>色相可見法故不現色者諸佛何故現報化等種
<lb ed="X" n="0457a02"/>種色耶釋云彼見諸佛種種色等者並是隨衆生
<lb ed="X" n="0457a03"/>染幻心中變異顯現屬後異相門非是同相門中
<lb ed="X" n="0457a04"/>本覺不空以恒沙德中亦無此色故也問何以得
<lb ed="X" n="0457a05"/>知彼法體中無色相耶答云以本覺智非是可見
<lb ed="X" n="0457a06"/>之法故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457a0701">言異相者如種種瓦器各各不同如是無漏無明隨
<lb ed="X" n="0457a08"/>染幻差別性染幻差別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457a0901">此釋異相義也以彼無明迷平等理是故其性自
<lb ed="X" n="0457a10"/>是差別故下文云如是無明自性差別故也諸無
<lb ed="X" n="0457a11"/>漏法順平等性直論其性則無差別但隨染法差
<lb ed="X" n="0457a12"/>別相故說無漏法有差別耳如下文中對業識等
<lb ed="X" n="0457a13"/>差別染法故說本覺恒沙性德又由對治彼染法
<lb ed="X" n="0457a14"/>差別故成始覺萬德差別也如是染淨皆是眞如
<lb ed="X" n="0457a15"/>隨緣顯現似有而無體故通名幻也上所說同異
<lb ed="X" n="0457a16"/>之義卽是眞如生滅二門不相離義約生滅門卽
<lb ed="X" n="0457a17"/>同而異約眞如門卽異而同苟得一心二門之旨
<lb ed="X" n="0457a18"/>卽無惑於此。</p>
<lb ed="X" n="0457a19"/><p xml:id="pX45p0457a1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0457a1901" n="0457a1901"/><anchor xml:id="beg0457a1901" n="0457a1901"/>已<anchor xml:id="end0457a1901"/>前釋生滅心竟。</p><p xml:id="pX45p0457a1908" cb:place="inline">下釋生滅因緣有二。</p><p xml:id="pX45p0457a1916" cb:place="inline">初明
<lb ed="X" n="0457a20"/>生滅因緣。</p><p xml:id="pX45p0457a2005" cb:place="inline">二重顯所依緣體。</p><p xml:id="pX45p0457a2012" cb:place="inline">且初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0457b" n="0457b"/>
<lb ed="X" n="0457b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457b0101">復次生滅因緣者所謂衆生依心意意識轉故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457b0201">此下釋生滅之因緣也黎耶心體不守自性是生
<lb ed="X" n="0457b03"/>滅因根本無明熏動心體是生滅緣此能生三細
<lb ed="X" n="0457b04"/>之因緣也又無明住地諸染根本是生滅因外妄
<lb ed="X" n="0457b05"/>境界動起識浪是生滅緣此能生六麤之因緣也
<lb ed="X" n="0457b06"/>然此兩重但有三法謂眞如唯因境界局緣無明
<lb ed="X" n="0457b07"/>則望眞爲緣望境爲因諸識生滅相集而生故名
<lb ed="X" n="0457b08"/>衆生而無別體唯依心體故言依心卽是黎耶自
<lb ed="X" n="0457b09"/>相心也能依衆生卽是心意意識依心體起故云
<lb ed="X" n="0457b10"/>轉轉者起也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457b1101">此義云何。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457b1201">此徵心作衆生義云何。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457b1301">以依阿黎耶識說有無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457b1401">此釋所依心也黎耶者是上所說心卽是生滅之
<lb ed="X" n="0457b15"/>因無明者於黎耶二義中此是不覺義卽生滅之
<lb ed="X" n="0457b16"/>緣欲明依此因緣意意識轉故故言以依等也上
<lb ed="X" n="0457b17"/>總中略指其因故但言依心此別釋中具顯因緣
<lb ed="X" n="0457b18"/>故說依心及無明也問上說依覺有不覺由此不
<lb ed="X" n="0457b19"/>覺力故動彼心體令起滅和合方有黎耶業相等
<lb ed="X" n="0457b20"/>識何故此中說依黎耶有無明乎答此有三釋一
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0457c" n="0457c"/>
<lb ed="X" n="0457c01"/>由此黎耶有二種義故謂由無明動彼眞心成此
<lb ed="X" n="0457c02"/>黎耶又卽此黎耶還却與彼無明爲依以不相離
<lb ed="X" n="0457c03"/>故二云依黎耶有二義謂覺不覺前別就本說故
<lb ed="X" n="0457c04"/>云依覺有不覺今就都位論故云依黎耶有無明
<lb ed="X" n="0457c05"/>也此卽二義中不覺之義正在黎耶中故說依也
<lb ed="X" n="0457c06"/>三云此中正意唯取眞心隨緣之義此隨緣義難
<lb ed="X" n="0457c07"/>名目故或就未起說依眞如有無明或約成就起
<lb ed="X" n="0457c08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0457c0801" n="0457c0801"/><anchor xml:id="beg0457c0801" n="0457c0801"/>已<anchor xml:id="end0457c0801"/>說依黎耶有無明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457c0901">不覺而起能見能現能取境界起念相續故說爲意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457c10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457c1001">此釋意轉也所依心體由無明熏擧體而動卽是
<lb ed="X" n="0457c11"/>業識也前依黎耶有無明卽依似起迷今熏淨心
<lb ed="X" n="0457c12"/>成黎耶卽依迷起似此二義一時說有前後耳卽
<lb ed="X" n="0457c13"/>彼心體轉成能見是轉識也卽彼心體復成能現
<lb ed="X" n="0457c14"/>是現識也能取現識所現境界是爲智識前以取
<lb ed="X" n="0457c15"/>境起諸麤念是相續識依此五義次第轉成依止
<lb ed="X" n="0457c16"/>依止此義而生意識等故說爲意攝論云意以能
<lb ed="X" n="0457c17"/>生依止爲義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457c18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0457c1801">此意復有五種名云何爲五一者名爲業識謂無明
<lb ed="X" n="0457c19"/>力不覺心動故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457c20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0457c2001">此下釋五意中業相也根本無明卽所依緣也明
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0458a" n="0458a"/>
<lb ed="X" n="0458a01"/>心不自起起必由緣正明起相釋成業義起動是
<lb ed="X" n="0458a02"/>業義故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458a0301">二者名爲轉識依於動心能見相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458a0401">此釋轉識見相也依前業識之動轉成能見之相
<lb ed="X" n="0458a05"/>轉識有二若就無明所動轉成能見者在本識中
<lb ed="X" n="0458a06"/>若其境界所動轉成能見者在事識中此中轉相
<lb ed="X" n="0458a07"/>約初義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458a0801">三者名爲現識所謂能現一切境界猶如明鏡現於
<lb ed="X" n="0458a09"/>色像現識亦爾隨其五塵對至卽現無有前後以一
<lb ed="X" n="0458a10"/>切時任運而起常在前故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458a1101">此釋現識當現相也依前轉識之見起此能現之
<lb ed="X" n="0458a12"/>功故云現境界以其心體與無明合熏習力故現
<lb ed="X" n="0458a13"/>於種種無邊境界故也非如六七識有時斷滅故
<lb ed="X" n="0458a14"/>云常在前又爲諸法本故明此識在諸法之先以
<lb ed="X" n="0458a15"/>是諸法所依故揀異末那識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458a1601">四者名爲智識謂分別染淨法故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458a1701">此釋六麤中智相也此卽事識內細分謂不了前
<lb ed="X" n="0458a18"/>心所現境故起染淨微細分別故云智識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458a1901">五者名爲相續識以念相應不斷故住持過去無量
<lb ed="X" n="0458a20"/>世等善惡之業令不失故復能成熟現在未來苦樂
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0458b" n="0458b"/>
<lb ed="X" n="0458b01"/>等報無差違故能令現在<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b0101" n="0458b0101"/><anchor xml:id="beg0458b0101" n="0458b0101"/>已<anchor xml:id="end0458b0101"/>經之事忽然而念未來
<lb ed="X" n="0458b02"/>之事不覺妄慮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458b0301">此釋六麤中相續相也此亦事識中細分以法執
<lb ed="X" n="0458b04"/>相應得長相續此約自體不斷釋相續義從住持
<lb ed="X" n="0458b05"/>下總辨前五意功能初住持業果是前三細功能
<lb ed="X" n="0458b06"/>屬黎耶後念<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b0601" n="0458b0601"/><anchor xml:id="beg0458b0601" n="0458b0601"/>已<anchor xml:id="end0458b0601"/>未之境是後二功能屬事識細分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458b0701">是故三界虛僞唯心所作離心則無六塵境界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458b0801">此結歸一心也以一心隨無明動作五種識故故
<lb ed="X" n="0458b09"/>說三界唯心轉也此心隨熏現似曰虛隱其虛體
<lb ed="X" n="0458b10"/>詐現實狀曰僞虛僞之狀雖有種種然窮其因緣
<lb ed="X" n="0458b11"/>唯心所作離彼現識則無境界反驗六塵唯是一
<lb ed="X" n="0458b12"/>心。</p>
<lb ed="X" n="0458b13"/><p xml:id="pX45p0458b1301">下釋疑廣辨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458b1401">此義云何。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458b1501">此疑現有塵境云何唯心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458b1601">以一切法皆從心起妄念而生一切分別卽分別自
<lb ed="X" n="0458b17"/>心心不見心無相可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458b1801">此釋疑也以一切法皆是此心隨熏而起更無異
<lb ed="X" n="0458b19"/>體故說唯心疑云何以此心作諸法耶釋云由妄
<lb ed="X" n="0458b20"/>念熏故生起諸法疑云是法旣無云何分別釋云
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0458c" n="0458c"/>
<lb ed="X" n="0458c01"/>一切分別卽分別自心又云若如是者卽應見心
<lb ed="X" n="0458c02"/>故釋云心不見心反明分別悉皆是妄又云如何
<lb ed="X" n="0458c03"/>心不見心釋云無相可得斯則能所俱寂唯一心
<lb ed="X" n="0458c04"/>在經云諸幻滅盡覺心不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458c05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458c0501">當知世間一切境界皆依衆生無明妄心而得住持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458c06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458c0601">此結相屬心也無明根本也妄心業識也以一切
<lb ed="X" n="0458c07"/>境界由此而成卽現識等也若無明未盡<anchor xml:id="nkr_note_add_0458c0701" n="0458c0701"/><anchor xml:id="beg0458c0701" n="0458c0701"/>已<anchor xml:id="end0458c0701"/>還此
<lb ed="X" n="0458c08"/>識住持境界不息。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458c09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0458c0901">是故一切法如鏡中像無體可得唯心虛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0458001" n="0458001"/>妄心生則
<lb ed="X" n="0458c10"/>種種法生心滅則種種法滅故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0458c11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0458c1101">此喩顯屬心也法屬心者以無體故謂此境離心
<lb ed="X" n="0458c12"/>之外無體又卽心故無體如像離鏡之外無形鏡
<lb ed="X" n="0458c13"/>內復無其體疑云旣無其體何以宛然顯現釋云
<lb ed="X" n="0458c14"/>此並眞心之上虛妄顯現何處有體而可得耶又
<lb ed="X" n="0458c15"/>問何以得知心上顯現答云以心生法生等故知
<lb ed="X" n="0458c16"/>也此中以無明力不覺心動乃至能現一切境界
<lb ed="X" n="0458c17"/>等故言心生種種法生此則心隨熏動故云生也
<lb ed="X" n="0458c18"/>若無明滅境界隨滅諸識分別皆滅無餘故言心
<lb ed="X" n="0458c19"/>滅則種種法滅此則心源還淨故云滅也問上說
<lb ed="X" n="0458c20"/>生滅過屬無明此辨因緣如何結屬心也答前以
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0459a" n="0459a"/>
<lb ed="X" n="0459a01"/>無明動彼靜心令心生滅故此生滅功在無明今
<lb ed="X" n="0459a02"/>此因緣和合道理成辨諸法無性義顯不住義彰
<lb ed="X" n="0459a03"/>故結和合屬於心也。</p>
<lb ed="X" n="0459a04"/><p xml:id="pX45p0459a0401">上釋意轉。</p><p xml:id="pX45p0459a0405" cb:place="inline">下釋意識轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459a0501">復次言意識者卽此相續識依諸凡夫取著轉深。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459a0601">此下釋意識轉也此生起識麤細雖殊同是一識
<lb ed="X" n="0459a07"/>更無別體故卽指前第五識也但前就細分法執
<lb ed="X" n="0459a08"/>分別相應依止義門則說爲意此中約其能起見
<lb ed="X" n="0459a09"/>愛麤惑相應從前起門說名爲意識謂意之識故
<lb ed="X" n="0459a10"/>名意識今約凡夫顯其麤也取著者以無對治追
<lb ed="X" n="0459a11"/>著妄境故云深也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459a1201">計我我所種種妄執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459a1301">此出其惑體正釋取著之相也非但心外計境爲
<lb ed="X" n="0459a14"/>塵亦復於身計我於塵計所妄執者顯計我之相
<lb ed="X" n="0459a15"/>也或執卽蘊或執離蘊如是衆多故云種種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459a1601">隨事攀緣分別六塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459a1701">此明執所依也但緣於倒境之事不了正理故名
<lb ed="X" n="0459a18"/>隨事等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a19"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459a1901">名爲意識亦名分離識又復說名分別事識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a20"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459a2001">此制立其名也此論就一意識義分出五識故說
<pb ed="X" xml:id="X45.0765.0459b" n="0459b"/>
<lb ed="X" n="0459b01"/>意識分別六塵分離者依於六根別別取六塵故
<lb ed="X" n="0459b02"/>分別事識者又能分別去來內外種種事相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0459b0301">此識依見愛煩惱增長義故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0459b0401">此明識起所依也見謂見一切處住地卽見道惑
<lb ed="X" n="0459b05"/>愛謂欲色有三愛卽修道惑以此見修二惑熏於
<lb ed="X" n="0459b06"/>本識令生此分別事識上六麤中執取計名及起
<lb ed="X" n="0459b07"/>業相並相從入此意識中及後六染中執相應染
<lb ed="X" n="0459b08"/>亦入此攝。</p>
<lb ed="X" n="0459b09"/><p xml:id="pX45p0459b0901">上釋生滅因緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0459b0901" n="0459b0901"/><anchor xml:id="beg0459b0901" n="0459b0901"/>已<anchor xml:id="end0459b0901"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459b10"/>
<lb ed="X" n="0459b11"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信論疏略卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0443c1001" to="#end0443c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">肹</lem><rdg wit="#wit.orig">胯</rdg></app>
<app from="#beg0443c1301" to="#end0443c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">唯</lem><rdg wit="#wit.orig">々</rdg></app>
<app from="#beg0444b1001" to="#end0444b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0445a0501" to="#end0445a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0446c1401" to="#end0446c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0447c0901" to="#end0447c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0448c1001" to="#end0448c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0449c1001" to="#end0449c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0450a1901" to="#end0450a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452a0401" to="#end0452a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452a1601" to="#end0452a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452a1701" to="#end0452a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452b1901" to="#end0452b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0452c2001" to="#end0452c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453b0101" to="#end0453b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453b1101" to="#end0453b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0454a1701" to="#end0454a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0455a1401" to="#end0455a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0455b1501" to="#end0455b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">忘</rdg></app>
<app from="#beg0455c1901" to="#end0455c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456b0701" to="#end0456b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456c1801" to="#end0456c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456c1802" to="#end0456c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0457a1901" to="#end0457a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0457c0801" to="#end0457c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458b0101" to="#end0458b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458b0601" to="#end0458b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458c0701" to="#end0458c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0459b0901" to="#end0459b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0445001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0445001">大正藏経第44卷所収，「大乘起信論義記」ニオケル法藏依用ノ起信論本文ト照合ス。已下ソノ異同ヲ註ス。心ノ字ナシ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･249中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0447001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0447001">法ハ發ニツクル。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･251中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0449001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0449001">如實ノ二字ナツ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･253下。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0454001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0454001"><g ref="#CB12345">𢙼</g>ハ惱ニツクル。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･261下。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0455001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0455001">不離ノ間ニ相ノ字アリ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･262中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0455002" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0455002 #note_star_1">卽ハ則ニツクル。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･262中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0456001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0456001">果ハ報ニツクル。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･263中。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0456002" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0456002">言ノ字ナシ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･263下。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0456003" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0456003">故ノ字ナシ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･263下。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
<note n="0458001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0458001">妄心ノ間ニ以ノ字アリ。<g ref="#CB18846">󴦞</g>44･266上。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0443c1001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X45.0443c10.09" target="#nkr_note_add_0443c1001">肹【CB】，胯【卍續】</note>
<note n="0443c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0443c1301">唯【CB】，々【卍續】</note>
<note n="0444b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0444b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0445a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0445a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0446c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0446c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0447c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0447c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0448c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0448c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0449c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0449c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0450a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0450a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0452c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0454a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0455a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0455b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455b1501">妄【CB】，忘【卍續】</note>
<note n="0455c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c1802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0457a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0457a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0457c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0457c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0459b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>