<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X45n0768">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 768 起信論疏記會閱</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 768 起信論疏記會閱</title>
			<author>淸 續法會編</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>10卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">768</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">起信論疏記會閱</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04590">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04590</charName>
				<mapping cb:dec="987630" type="PUA">U+F11EE</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7F64</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/弟]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05334">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05334</charName>
				<mapping cb:dec="988374" type="PUA">U+F14D6</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D11</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>溯</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[濂-兼+(朔-月)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07411">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07411</charName>
				<mapping cb:dec="990451" type="PUA">U+F1CF3</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27DE4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>賾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[丨*臣*責]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10215">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10215</charName>
				<mapping cb:dec="993255" type="PUA">U+F27E7</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+8E77</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蹶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厥/足]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15210">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName>
				<mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[懨-猒+火]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-17T16:29:17">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0546a" n="0546a"/>
<lb ed="X" n="0546a01"/>
<lb ed="X" n="0546a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 768-A 起信論疏記會閱序</cb:mulu><head>No. 768-A
<lb ed="X" n="0546a03"/><lb ed="R072" n="0259a01"/> 起信論疏記會閱序</head>
<lb ed="X" n="0546a04"/>
<lb ed="X" n="0546a05"/><lb ed="R072" n="0259a02"/><p xml:id="pX45p0546a0501">如來稱性說經。卽萬法以明一心。經<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a0501" n="0546a0501"/><anchor xml:id="beg0546a0501" n="0546a0501"/>已<anchor xml:id="end0546a0501"/>妙矣。菩薩依
<lb ed="X" n="0546a06"/><lb ed="R072" n="0259a03"/>經造論。從一心而啓萬法。論何深焉。欲證自性者。莫
<lb ed="X" n="0546a07"/><lb ed="R072" n="0259a04"/>若愽究乎百部之經。欲通經義者。莫若專持乎五分
<lb ed="X" n="0546a08"/><lb ed="R072" n="0259a05"/>之論。其立理也。標一心之法。開二諦之門。列三大之
<lb ed="X" n="0546a09"/><lb ed="R072" n="0259a06"/>義。轉二運之乘。其釋敎也。眞如則無言而言。逈超於
<lb ed="X" n="0546a10"/><lb ed="R072" n="0259a07"/>四句百非之外。藏心則不覺而覺。徧通於三乘六趣
<lb ed="X" n="0546a11"/><lb ed="R072" n="0259a08"/>之中。言無言也。不空而空。五敎之旨歸。莫過是矣。覺
<lb ed="X" n="0546a12"/><lb ed="R072" n="0259a09"/>不覺也。無異而異。十界之殊致。豈有他哉。由是眞妄
<lb ed="X" n="0546a13"/><lb ed="R072" n="0259a10"/>交熏。習以成性。因緣互具。得以辦心。雖三細六麤。隨
<lb ed="X" n="0546a14"/><lb ed="R072" n="0259a11"/>染緣之生起。心原不動。四位六離。依淨緣之還滅。性
<lb ed="X" n="0546a15"/><lb ed="R072" n="0259a12"/>本凝然。性凝然處。豈礙發十善三心。若波騰於智海。
<lb ed="X" n="0546a16"/><lb ed="R072" n="0259a13"/>心不動時。無妨破五執二見。如雲散於義天。苟非會
<lb ed="X" n="0546a17"/><lb ed="R072" n="0259a14"/>相入實。烏能稱體起用。其行行也。不壞信三寶於自
<lb ed="X" n="0546a18"/><lb ed="R072" n="0259a15"/>心。堅固修五行於法界。止觀二門。並運於一行三昧。
<lb ed="X" n="0546a19"/><lb ed="R072" n="0259a16"/>事理二念。交徹於諸佛十身。其修果也。頃持祕藏。定
<lb ed="X" n="0546a20"/><lb ed="R072" n="0259a17"/>紹佛種。縱虗空爲口。萬象爲舌。不能美順性之功。化
<lb ed="X" n="0546a21"/><lb ed="R072" n="0259a18"/>道之德。如是立理。理<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a2101" n="0546a2101"/><anchor xml:id="beg0546a2101" n="0546a2101"/>已<anchor xml:id="end0546a2101"/>至矣。如是釋敎。敎<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a2102" n="0546a2102"/><anchor xml:id="beg0546a2102" n="0546a2102"/>已<anchor xml:id="end0546a2102"/>備矣。如
<lb ed="X" n="0546a22"/><lb ed="R072" n="0259b01"/>是行行。行<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a2201" n="0546a2201"/><anchor xml:id="beg0546a2201" n="0546a2201"/>已<anchor xml:id="end0546a2201"/>周矣。如是修果。果<anchor xml:id="nkr_note_add_0546a2202" n="0546a2202"/><anchor xml:id="beg0546a2202" n="0546a2202"/>已<anchor xml:id="end0546a2202"/>極矣。非大乘無以
<lb ed="X" n="0546a23"/><lb ed="R072" n="0259b02"/>起其信。非起信無以大其乘。信不盡於此者。亦非究
<lb ed="X" n="0546a24"/><lb ed="R072" n="0259b03"/>竟信也。大不徧於此者。亦非眞正大也。前之因緣。因
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0546b" n="0546b"/>
<lb ed="X" n="0546b01"/><lb ed="R072" n="0259b04"/>爲此也。後之勸益。勸行此也。佛佛說者。說此法也。經
<lb ed="X" n="0546b02"/><lb ed="R072" n="0259b05"/>經詮者。詮此義也。是知此論。爲諸佛之指標。作羣經
<lb ed="X" n="0546b03"/><lb ed="R072" n="0259b06"/>之眼目。賢聖之道途。因果之龜鏡也。故我賢首大師。
<lb ed="X" n="0546b04"/><lb ed="R072" n="0259b07"/>不以帝師稱尊。釋經爲貴。一出譯場。再思茲論。遂以
<lb ed="X" n="0546b05"/><lb ed="R072" n="0259b08"/>白毫之口。廣明絕相之文。金獅之辨。懸叙離言之義。
<lb ed="X" n="0546b06"/><lb ed="R072" n="0259b09"/>豎約五種眞如。創立始終頓圓之敎相。橫依五重生
<lb ed="X" n="0546b07"/><lb ed="R072" n="0259b10"/>法。分開小大性相之宗乘。能詮體判若彌天。所被機
<lb ed="X" n="0546b08"/><lb ed="R072" n="0259b11"/>定如劫石。四釋以辨法寶。三覺以揀地位。在二門而
<lb ed="X" n="0546b09"/><lb ed="R072" n="0259b12"/>示不二。卽非異以明非一。法性統該乎佛性。智身不
<lb ed="X" n="0546b10"/><lb ed="R072" n="0259b13"/>外乎色身。始覺有四相一念。本覺有隨染性淨。卽淨
<lb ed="X" n="0546b11"/><lb ed="R072" n="0259b14"/>恒染。雖不變而隨緣。卽染恒淨。雖成事而體空。或迷
<lb ed="X" n="0546b12"/><lb ed="R072" n="0259b15"/>眞爲似。或執似爲眞。那知法體無初。生死之妄染違
<lb ed="X" n="0546b13"/><lb ed="R072" n="0259b16"/>於理也。則有終而無始。法體無盡。涅槃之眞淨順於
<lb ed="X" n="0546b14"/><lb ed="R072" n="0259b17"/>理也。則有始而無終。若起卽止之觀。體眞如於生滅。
<lb ed="X" n="0546b15"/><lb ed="R072" n="0259b18"/>卽觀之止。會生滅於眞如。自然翻無量惱而成塵沙
<lb ed="X" n="0546b16"/><lb ed="R072" n="0260a01"/>德。轉衆生心而成如來藏。不唯寂妄。亦且離眞。眞妄
<lb ed="X" n="0546b17"/><lb ed="R072" n="0260a02"/>雙亡。唯一心在。此實蓮界分身。故能智辨若爾。疏旣
<lb ed="X" n="0546b18"/><lb ed="R072" n="0260a03"/>曠遠。獨逗利機。神非寂照。叵測淵源。圭山大師。爲中
<lb ed="X" n="0546b19"/><lb ed="R072" n="0260a04"/>下之根。更搜精要。直錄於論。石壁法師。因簡奧之註。
<lb ed="X" n="0546b20"/><lb ed="R072" n="0260a05"/>採集部函。詳解其疏。長水大師。悟淸淨本然之後。驗
<lb ed="X" n="0546b21"/><lb ed="R072" n="0260a06"/>佛祖心口之餘。慶斯論疏。猶豫釋文。審句義之繁約。
<lb ed="X" n="0546b22"/><lb ed="R072" n="0260a07"/>勘述作之利弊。詳者略其詳。自不煩於神思略者詳
<lb ed="X" n="0546b23"/><lb ed="R072" n="0260a08"/>其略。則不昧於源流。細爲折衷。命名筆削。然又疏記
<lb ed="X" n="0546b24"/><lb ed="R072" n="0260a09"/>別行。未曾總帙。復齋先生。憫後進之難通。重請分會。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0546c" n="0546c"/>
<lb ed="X" n="0546c01"/><lb ed="R072" n="0260a10"/>不慧<note place="inline">續法</note>念前賢之心苦。敢逆雅懷。雖不仍而不竄。
<lb ed="X" n="0546c02"/><lb ed="R072" n="0260a11"/>亦無損而無增。遂得論註同條。竊比管絃之合。疏記
<lb ed="X" n="0546c03"/><lb ed="R072" n="0260a12"/>共貫。宛如水乳之和。以今之視昔。莫不從此法界流。
<lb ed="X" n="0546c04"/><lb ed="R072" n="0260a13"/>一爲無量。以昔之視今。莫不還歸此法界。無量爲一。
<lb ed="X" n="0546c05"/><lb ed="R072" n="0260a14"/>如是本末圓融。闔開不二。非夫悟入佛祖意也。孰能
<lb ed="X" n="0546c06"/><lb ed="R072" n="0260a15"/>信受於此法乎。欲窮理者。宜盡心焉。</p>
<lb ed="X" n="0546c07"/><lb ed="R072" n="0260a16"/><p xml:id="pX45p0546c0701">康凞庚申七月十九灌頂行者<note place="inline">續法</note>題於慈雲丈室</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546c08"/>
<lb ed="X" n="0546c09"/>
<lb ed="X" n="0546c10"/>
<lb ed="X" n="0546c11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘起信論疏筆削記會閱</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0546c12"/><cb:docNumber>No. 768</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0546c13"/><lb ed="R072" n="0261a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信論疏筆削記會閱卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0546c14"/>
<lb ed="X" n="0546c15"/><lb ed="R072" n="0261a02"/><byline cb:type="other">唐　西京太原沙門　法藏　述疏</byline>
<lb ed="X" n="0546c16" type="honorific"/><lb ed="R072" n="0261a03"/><byline cb:type="other">　　終南草堂沙門　宗密　錄註</byline>
<lb ed="X" n="0546c17"/><lb ed="R072" n="0261a04"/><byline cb:type="other">宋　秀州長水沙門　子璿　修記</byline>
<lb ed="X" n="0546c18"/><lb ed="R072" n="0261a05"/><byline cb:type="editor">淸　錢塘慈雲沙門　續法　會編</byline>
<lb ed="X" n="0546c19" type="honorific"/><lb ed="R072" n="0261a06"/><byline cb:type="other">　　<name role="" type="person">順天府</name>府丞　戴京曾　閱定</byline>
<lb ed="X" n="0546c20"/><lb ed="R072" n="0261a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0546c2001">大乘起信論疏</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0546c21"/><lb ed="R072" n="0261a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0546c2101">【記】初。標論疏題目也。題是一部大綱。不得不預知
<lb ed="X" n="0546c22"/><lb ed="R072" n="0261a09"/>悉。故須略解。題中五字。可對天台五重玄義。天
<lb ed="X" n="0546c23"/><lb ed="R072" n="0261a10"/>台凡解經題。皆約五義。今言大者。體也。乘者。宗也
<lb ed="X" n="0546c24"/><lb ed="R072" n="0261a11"/>起信。用也。論者。敎也。一論所詮。唯體宗用。五字合
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0547a" n="0547a"/>
<lb ed="X" n="0547a01"/><lb ed="R072" n="0261a12"/>故。卽是名也。大謂體者。此有總別。總以一心爲體。
<lb ed="X" n="0547a02"/><lb ed="R072" n="0261a13"/>論之主質。無出於斯。謂信所緣故。解所了故。行所
<lb ed="X" n="0547a03"/><lb ed="R072" n="0261a14"/>趣故。證所入故。因所感故。果所顯故。故論初標以
<lb ed="X" n="0547a04"/><lb ed="R072" n="0261a15"/>爲法體。文云。摩訶衍者。一法。二義。所言法者。謂衆
<lb ed="X" n="0547a05"/><lb ed="R072" n="0261a16"/>生心。是心卽攝一切世間出世間法。依於此心。顯
<lb ed="X" n="0547a06"/><lb ed="R072" n="0261a17"/>示摩訶衍義等。此是直目其法。名之爲大。謂豎窮
<lb ed="X" n="0547a07"/><lb ed="R072" n="0261a18"/>橫徧。無礙圓融。當體受名。不因待小。故涅槃云。不
<lb ed="X" n="0547a08"/><lb ed="R072" n="0261b01"/>因小空。名爲大空。涅槃亦爾。不因小相。名大涅槃。</p>
<lb ed="X" n="0547a09"/><lb ed="R072" n="0261b02"/><p xml:id="pX45p0547a0901">別者。約義所論。卽有三種。謂體。相。用。卽開前一心
<lb ed="X" n="0547a10"/><lb ed="R072" n="0261b03"/>以爲三義。卽大涅槃三德。是也。如下文云。所言義
<lb ed="X" n="0547a11"/><lb ed="R072" n="0261b04"/>者。則有三種。一者體大。謂一切法。眞如平等不增
<lb ed="X" n="0547a12"/><lb ed="R072" n="0261b05"/>減故。二者相大。謂如來藏。具足無漏性功德故。三
<lb ed="X" n="0547a13"/><lb ed="R072" n="0261b06"/>者用大。能生一切世間出世間善因果故。故大之
<lb ed="X" n="0547a14"/><lb ed="R072" n="0261b07"/>一字。通於三也。乘謂宗者。卽從因至果以取體故。
<lb ed="X" n="0547a15"/><lb ed="R072" n="0261b08"/>乘者。就喩彰名。運載爲義。如世舟車。可以運重致
<lb ed="X" n="0547a16"/><lb ed="R072" n="0261b09"/>遠也。卽喩菩薩。乘此大法。越生死野。度煩惱河。到
<lb ed="X" n="0547a17"/><lb ed="R072" n="0261b10"/>菩提鄕。登涅槃岸。故下文云。一切諸佛。本所乘故。
<lb ed="X" n="0547a18"/><lb ed="R072" n="0261b11"/>一切菩薩。皆乘此法。到如來地故。此中能乘。是始
<lb ed="X" n="0547a19"/><lb ed="R072" n="0261b12"/>覺。所乘。是本覺。能所冥符。始本不二。名究竟覺。卽
<lb ed="X" n="0547a20"/><lb ed="R072" n="0261b13"/>是所至之處。一相一味。究竟平等。更無三異。於一
<lb ed="X" n="0547a21"/><lb ed="R072" n="0261b14"/>體中。義分能所爾。亦名一乘。亦名無上乘也。起信
<lb ed="X" n="0547a22"/><lb ed="R072" n="0261b15"/>謂用者。以此論中。能破疑執。生正信故。起。卽顯發。
<lb ed="X" n="0547a23"/><lb ed="R072" n="0261b16"/>信。謂忍樂。謂於前大乘一心三義境上。顯發忍樂
<lb ed="X" n="0547a24"/><lb ed="R072" n="0261b17"/>之心。名爲起信。故論云。爲欲令衆生。除疑捨邪執。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0547b" n="0547b"/>
<lb ed="X" n="0547b01"/><lb ed="R072" n="0261b18"/>起大乘正信。佛種不斷故。此信起時。必內由本覺
<lb ed="X" n="0547b02"/><lb ed="R072" n="0262a01"/>爲因。外由師敎爲緣。因緣和合。內外相資。故能顯
<lb ed="X" n="0547b03"/><lb ed="R072" n="0262a02"/>發。下論云。因緣具足者。所謂自有熏習之力。又爲
<lb ed="X" n="0547b04"/><lb ed="R072" n="0262a03"/>諸佛菩薩等慈悲願護故。能起厭苦之心。信有涅
<lb ed="X" n="0547b05"/><lb ed="R072" n="0262a04"/>槃。修習善根等。然信之一法。爲衆善之緣。萬行之
<lb ed="X" n="0547b06"/><lb ed="R072" n="0262a05"/>始。解行修證。皆悉由之。證極之處。名得涅槃。苟非
<lb ed="X" n="0547b07"/><lb ed="R072" n="0262a06"/>其信。焉辦斯事。故華嚴云。信爲道源功德母。長養
<lb ed="X" n="0547b08"/><lb ed="R072" n="0262a07"/>一切諸善法。斷除疑網出愛河。開示涅槃無上道。
<lb ed="X" n="0547b09"/><lb ed="R072" n="0262a08"/>然此論中。不唯起信。亦兼解行。謂五分論文二三
<lb ed="X" n="0547b10"/><lb ed="R072" n="0262a09"/>是解。四五是行。旣含多義。普恊輿情。欲令自淺之
<lb ed="X" n="0547b11"/><lb ed="R072" n="0262a10"/>深。是故但標起信。</p><p xml:id="pX45p0547b1108" cb:place="inline">論謂敎者。敎卽聖人被下之言。
<lb ed="X" n="0547b12"/><lb ed="R072" n="0262a11"/>敎愚成智。敎凡爲聖故。論。議論也。卽假立賓主。自
<lb ed="X" n="0547b13"/><lb ed="R072" n="0262a12"/>問自答。循環研覈。究暢眞宗。謂商議論量如上法
<lb ed="X" n="0547b14"/><lb ed="R072" n="0262a13"/>義。敎誡學徒也。然論有宗釋之異。此宗論也。以馬
<lb ed="X" n="0547b15"/><lb ed="R072" n="0262a14"/>鳴大士。宗法華涅槃楞伽思益等百餘部實敎大
<lb ed="X" n="0547b16"/><lb ed="R072" n="0262a15"/>乘之所造故。眞可謂義豐文約。無法不收。故下文
<lb ed="X" n="0547b17"/><lb ed="R072" n="0262a16"/>云。如是此論。爲欲總攝如來廣大深法無邊義故。
<lb ed="X" n="0547b18"/><lb ed="R072" n="0262a17"/>應說此論。又云。如是摩訶衍。諸佛秘藏。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0547b1801" n="0547b1801"/><anchor xml:id="beg0547b1801" n="0547b1801"/>已<anchor xml:id="end0547b1801"/>總說。
<lb ed="X" n="0547b19"/><lb ed="R072" n="0262a18"/>又云。諸佛甚深廣大義。我今隨順總持說等。然此
<lb ed="X" n="0547b20"/><lb ed="R072" n="0262b01"/>論文。是證眞大士後得智中宗經所造。後人不思
<lb ed="X" n="0547b21"/><lb ed="R072" n="0262b02"/>綆短。却謂泉枯。往往謗之。言非圓實。下文勸信。非
<lb ed="X" n="0547b22"/><lb ed="R072" n="0262b03"/>不殷勤。聞思修益。備彰功利。不信毀謗。受苦彌劫。
<lb ed="X" n="0547b23"/><lb ed="R072" n="0262b04"/>豈不勉哉。如上五字。卽法喩因果。解行理智。能化
<lb ed="X" n="0547b24"/><lb ed="R072" n="0262b05"/>所化。能詮所詮。無不具足。括盡一論。以立此名也。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0547c" n="0547c"/>
<lb ed="X" n="0547c01"/><lb ed="R072" n="0262b06"/>疏者。踈也。決也。謂踈理法義旨趣。決擇文言章句。
<lb ed="X" n="0547c02"/><lb ed="R072" n="0262b07"/>令悉通暢也。然上大等六字。約六釋分別。總成五
<lb ed="X" n="0547c03"/><lb ed="R072" n="0262b08"/>對一。能乘所乘對。謂人爲能乘。大爲所乘。所乘卽
<lb ed="X" n="0547c04"/><lb ed="R072" n="0262b09"/>大。能乘之大。大之乘故。持業。依士。依主。三釋兼通。
<lb ed="X" n="0547c05"/><lb ed="R072" n="0262b10"/>二。能起所起對。謂大乘爲能起。信爲所起。卽大乘
<lb ed="X" n="0547c06"/><lb ed="R072" n="0262b11"/>之起信。依主釋。三。能。信所信對。謂信爲能信。大乘
<lb ed="X" n="0547c07"/><lb ed="R072" n="0262b12"/>爲所信。所信卽大乘。大乘之能信。持業。依主二釋。
<lb ed="X" n="0547c08"/><lb ed="R072" n="0262b13"/>四。所詮能詮對。謂大乘起信爲所詮。論爲能詮。五。
<lb ed="X" n="0547c09"/><lb ed="R072" n="0262b14"/>能釋所釋對。謂疏爲能釋。上五爲所釋。二皆依主
<lb ed="X" n="0547c10"/><lb ed="R072" n="0262b15"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c11"/><lb ed="R072" n="0262b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0547c1101">筆削記</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c12"/><lb ed="R072" n="0262b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0547c1201">【記】次。出記。家。題。目也。此文之作。本乎石壁。石壁慈
<lb ed="X" n="0547c13"/><lb ed="R072" n="0262b18"/>甚。蔓於章句。凡伸一義。皆先問發。次擧疏答。後方
<lb ed="X" n="0547c14"/><lb ed="R072" n="0263a01"/>委釋。雖不妄本母之體。而有太過與不及焉。講者
<lb ed="X" n="0547c15"/><lb ed="R072" n="0263a02"/>用之。未至穩暢。今就其文。取要當者。筆而存之。其
<lb ed="X" n="0547c16"/><lb ed="R072" n="0263a03"/>繁緩者。削以去之。仍加添改。取其得中。俾後學者。
<lb ed="X" n="0547c17"/><lb ed="R072" n="0263a04"/>不虗勞神智照無昧也。故曰筆則筆。削則削。因以
<lb ed="X" n="0547c18"/><lb ed="R072" n="0263a05"/>筆削命題云爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c19"/><lb ed="R072" n="0263a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0547c1901">西太原寺沙門法藏述疏</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0547c20"/><lb ed="R072" n="0263a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0547c2001">【記】後。詳疏記人名。先疏主也。</p><p xml:id="pX45p0547c2012" cb:place="inline">西太原寺者。卽長安
<lb ed="X" n="0547c21"/><lb ed="R072" n="0263a08"/><name role="" type="person">崇福寺</name>也。以天下有五寺。俱名太原。爲揀餘四。故
<lb ed="X" n="0547c22"/><lb ed="R072" n="0263a09"/>言西也。東卽揚州。南卽荆南府。西卽長安。北卽太
<lb ed="X" n="0547c23"/><lb ed="R072" n="0263a10"/>原<note place="inline">亦名崇福</note>。中卽東都<note place="inline">今之福先</note>。俱稱太原者。以則天生于
<lb ed="X" n="0547c24"/><lb ed="R072" n="0263a11"/>太原。此旣皆彼捨宅所置。爲敬生處。故以爲名。沙
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0548a" n="0548a"/>
<lb ed="X" n="0548a01"/><lb ed="R072" n="0263a12"/>門者。釋衆之通號。此云勤息。謂勤修戒定慧。息滅
<lb ed="X" n="0548a02"/><lb ed="R072" n="0263a13"/>惑業苦。故受斯稱。法藏者。俗姓康氏。華嚴第三祖。
<lb ed="X" n="0548a03"/><lb ed="R072" n="0263a14"/>勅<anchor xml:id="nkr_note_add_0548a0301" n="0548a0301"/><anchor xml:id="beg0548a0301" n="0548a0301"/>諡<anchor xml:id="end0548a0301"/>賢首大師。德業<g ref="#CB15210">恢</g>隆。廣如傳錄。述者。明非造
<lb ed="X" n="0548a04"/><lb ed="R072" n="0263a15"/>作也。如仲尼云。述而不作。信而好古。明<anchor xml:id="nkr_note_add_0548a0401" n="0548a0401"/><anchor xml:id="beg0548a0401" n="0548a0401"/>已<anchor xml:id="end0548a0401"/>勞謙。故
<lb ed="X" n="0548a05"/><lb ed="R072" n="0263a16"/>云述也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a06"/><lb ed="R072" n="0263a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0548a0601">草堂沙門宗密錄註</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a07"/><lb ed="R072" n="0263a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0548a0701">【記】次。錄。主。也。草堂。寺名。在<name role="" type="person">終南山</name>。宗密者。姓何氏。
<lb ed="X" n="0548a08"/><lb ed="R072" n="0263b01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0548a0801" n="0548a0801"/><anchor xml:id="beg0548a0801" n="0548a0801"/>諡<anchor xml:id="end0548a0801"/>爲定慧禪師。是乃學窮內外。道映古今。盛德大
<lb ed="X" n="0548a09"/><lb ed="R072" n="0263b02"/>業。備所聞見。錄註者。先以論疏二本別行。致其學
<lb ed="X" n="0548a10"/><lb ed="R072" n="0263b03"/>者。不能周覽。旣成互闕。功進難前。今列疏文以就
<lb ed="X" n="0548a11"/><lb ed="R072" n="0263b04"/>於論。旣論下有疏。論上有科。文義昭然。章段備矣。
<lb ed="X" n="0548a12"/><lb ed="R072" n="0263b05"/>學者披繹。得不荷其優賜乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a13"/><lb ed="R072" n="0263b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0548a1301">長水沙門子璿修記</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548a14"/><lb ed="R072" n="0263b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0548a1401">【會】後。記。主。也。長水。地名。子璿。諱也。修者。古記多種。
<lb ed="X" n="0548a15"/><lb ed="R072" n="0263b08"/>未免有繁簡之失。故大師重爲修定。名筆削記。令
<lb ed="X" n="0548a16"/><lb ed="R072" n="0263b09"/>得其中也。</p>
<lb ed="X" n="0548a17"/><lb ed="R072" n="0263b10"/><p xml:id="pX45p0548a1701">△將釋論疏。大分爲二初。總叙宗旨。二開章釋文。</p>
<lb ed="X" n="0548a18"/><lb ed="R072" n="0263b11"/><p xml:id="pX45p0548a1801">初總叙宗旨。</p>
<lb ed="X" n="0548a19"/><lb ed="R072" n="0263b12"/><p xml:id="pX45p0548a1901">【記】<name role="" type="person">中印度</name>境。有噳羅尾儞者。此方翻爲<name role="" type="person">馬鳴</name>。於佛
<lb ed="X" n="0548a20"/><lb ed="R072" n="0263b13"/>滅後六百年內。破邪見幢。樹正法寶。宗諸實敎。造
<lb ed="X" n="0548a21"/><lb ed="R072" n="0263b14"/>茲一論。名曰大乘起信。說有五分。大判爲三。初因
<lb ed="X" n="0548a22"/><lb ed="R072" n="0263b15"/>緣分。卽序分也。明論發起。由八因緣。非同率爾。無
<lb ed="X" n="0548a23"/><lb ed="R072" n="0263b16"/>利益故。後之一分。勸修利益。卽流通也。勸於此論。
<lb ed="X" n="0548a24"/><lb ed="R072" n="0263b17"/>生信思惟修習。得大利樂。流至後代。益衆生故。中
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0548b" n="0548b"/>
<lb ed="X" n="0548b01"/><lb ed="R072" n="0263b18"/>間三分。卽是正宗。謂立義一分。略標綱要。立一心
<lb ed="X" n="0548b02"/><lb ed="R072" n="0264a01"/>法。列二種門。擧三大義。因果俱運。略爲下文而張
<lb ed="X" n="0548b03"/><lb ed="R072" n="0264a02"/>本故。解釋一分。由前略標。義理未暢。是宜廣釋。令
<lb ed="X" n="0548b04"/><lb ed="R072" n="0264a03"/>義昭然。以生解故。信心一分。說四種信五種修行。
<lb ed="X" n="0548b05"/><lb ed="R072" n="0264a04"/>令諸衆生。信根成熟。入不退故。此上三分。是前因
<lb ed="X" n="0548b06"/><lb ed="R072" n="0264a05"/>緣所起。是後一分所勸。由是俱號正宗。<anchor xml:id="nkr_note_add_0548b0601" n="0548b0601"/><anchor xml:id="beg0548b0601" n="0548b0601"/>已<anchor xml:id="end0548b0601"/>知論文
<lb ed="X" n="0548b07"/><lb ed="R072" n="0264a06"/>三分大節。應知能解疏文若何。以疏前有序爲序
<lb ed="X" n="0548b08"/><lb ed="R072" n="0264a07"/>分。開章<anchor xml:id="nkr_note_add_0548b0801" n="0548b0801"/><anchor xml:id="beg0548b0801" n="0548b0801"/>已<anchor xml:id="end0548b0801"/>下爲正宗分。後文旣無申述迴向。乃闕
<lb ed="X" n="0548b09"/><lb ed="R072" n="0264a08"/>流通。旣而三分不具。卽分爲二。初總叙宗旨。二開
<lb ed="X" n="0548b10"/><lb ed="R072" n="0264a09"/>章釋文。今初總叙也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548b11"/><lb ed="R072" n="0264a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0548b1101">序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548b12"/><lb ed="R072" n="0264a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0548b1201">【記】此卽疏主所撰也。序有二義。序者。叙也。謂叙述
<lb ed="X" n="0548b13"/><lb ed="R072" n="0264a12"/>一論之大意故。又訓緖也。卽製疏入作之端緖故。
<lb ed="X" n="0548b14"/><lb ed="R072" n="0264a13"/>今是初一義也。</p>
<lb ed="X" n="0548b15"/><lb ed="R072" n="0264a14"/><p xml:id="pX45p0548b1501">△序中分二。初叙論大意。二造論因由。</p><p xml:id="pX45p0548b1516" cb:place="inline">初叙論
<lb ed="X" n="0548b16"/><lb ed="R072" n="0264a15"/>大意<note place="inline">四</note>。初叙一心法。二顯眞如門。三明生滅門。四
<lb ed="X" n="0548b17"/><lb ed="R072" n="0264a16"/>二門不二。</p>
<lb ed="X" n="0548b18"/><lb ed="R072" n="0264a17"/><p xml:id="pX45p0548b1801">【記】所以列此四者。葢叙一論之大意。莫越於斯。從
<lb ed="X" n="0548b19"/><lb ed="R072" n="0264a18"/>始至末。攝無不盡。</p>
<lb ed="X" n="0548b20"/><lb ed="R072" n="0264b01"/><p xml:id="pX45p0548b2001">△初叙一心法。</p>
<lb ed="X" n="0548b21"/><lb ed="R072" n="0264b02"/><p xml:id="pX45p0548b2101">【記】初叙一心法者。立義文云。所言法者。謂衆生心。
<lb ed="X" n="0548b22"/><lb ed="R072" n="0264b03"/>是心則攝一切世間出世間法。依於此心。顯示摩
<lb ed="X" n="0548b23"/><lb ed="R072" n="0264b04"/>訶衍義。解釋文云。顯示正義者。依一心法。有二種
<lb ed="X" n="0548b24"/><lb ed="R072" n="0264b05"/>門。乃至二門不相捨離等。故此叙之也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0548c" n="0548c"/>
<lb ed="X" n="0548c01"/><lb ed="R072" n="0264b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0548c0101">夫眞心寥廓。絕言象於筌<g ref="#CB04590">罤</g>。沖漠希夷。忘境智於能
<lb ed="X" n="0548c02"/><lb ed="R072" n="0264b07"/>所。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0548c03"/><lb ed="R072" n="0264b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0548c0301">【記】夫者。發語之詞也。如云。夫孝。德之本。敎之所由
<lb ed="X" n="0548c04"/><lb ed="R072" n="0264b09"/>生。又云。夫易。廣矣大矣。或句中句下。皆助語詞也。
<lb ed="X" n="0548c05"/><lb ed="R072" n="0264b10"/>眞心二字。正指法體。眞。謂眞實。揀非僞忘。心謂靈
<lb ed="X" n="0548c06"/><lb ed="R072" n="0264b11"/>鑒。要妙中實。凡言於心。然有其四。一者。梵語訖利
<lb ed="X" n="0548c07"/><lb ed="R072" n="0264b12"/><g ref="#CB00501">䭾</g>耶。此云肉團心。卽人之心藏也。其色赤。形如蓮
<lb ed="X" n="0548c08"/><lb ed="R072" n="0264b13"/>華。上有七葉。色法所攝。二者。質多。此云集起。卽第
<lb ed="X" n="0548c09"/><lb ed="R072" n="0264b14"/>八阿賴耶識。以能集諸種子。起現行故。三者。緣慮
<lb ed="X" n="0548c10"/><lb ed="R072" n="0264b15"/>心。此通八識心王。以各能緣慮自分境故。四者。乾
<lb ed="X" n="0548c11"/><lb ed="R072" n="0264b16"/>栗<g ref="#CB00501">䭾</g>。此云堅實心。謂如來藏。自性淸淨不生不滅
<lb ed="X" n="0548c12"/><lb ed="R072" n="0264b17"/>心也。今所明者。正是此爾。所言眞者。揀餘心故。若
<lb ed="X" n="0548c13"/><lb ed="R072" n="0264b18"/>稱實言之。但是一心。貫於眞妄。以論標立爲大乘
<lb ed="X" n="0548c14"/><lb ed="R072" n="0265a01"/>法體。卽總相心也。於一心中。方開二門。今雖云眞。
<lb ed="X" n="0548c15"/><lb ed="R072" n="0265a02"/>乃是以別顯總。此心若在初門。但名眞如。若在後
<lb ed="X" n="0548c16"/><lb ed="R072" n="0265a03"/>門。但名本覺。應知眞心是總。眞如是別。</p><p xml:id="pX45p0548c1616" cb:place="inline">寥。謂空寂。
<lb ed="X" n="0548c17"/><lb ed="R072" n="0265a04"/>廓。謂曠大。空卽中無妄染。寂乃其性湛然。曠謂德
<lb ed="X" n="0548c18"/><lb ed="R072" n="0265a05"/>用無邊。大則體周法界。故下文云。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0548c1801" n="0548c1801"/><anchor xml:id="beg0548c1801" n="0548c1801"/>已<anchor xml:id="end0548c1801"/>來。一切
<lb ed="X" n="0548c19"/><lb ed="R072" n="0265a06"/>染法不相應故。此心之空義也。又經云。妙覺湛然。
<lb ed="X" n="0548c20"/><lb ed="R072" n="0265a07"/>周徧法界。斯寂義也。又經云。覺性徧滿圓無際故。
<lb ed="X" n="0548c21"/><lb ed="R072" n="0265a08"/>當知六根徧滿法界。乃至八萬四千陀羅尼門徧
<lb ed="X" n="0548c22"/><lb ed="R072" n="0265a09"/>滿法界。斯曠義也。又下論云。是一法界大總相法
<lb ed="X" n="0548c23"/><lb ed="R072" n="0265a10"/>門體等。則大義也。旣而淸淨本然。周徧法界。湛然
<lb ed="X" n="0548c24"/><lb ed="R072" n="0265a11"/>常住。妙德無邊。由是乃云眞心寥廓。故華嚴疏云。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0549a" n="0549a"/>
<lb ed="X" n="0549a01"/><lb ed="R072" n="0265a12"/>寂寥虗曠。沖深包博。總該萬有。卽是一心也。問。太
<lb ed="X" n="0549a02"/><lb ed="R072" n="0265a13"/>虗空界。亦空寂。亦曠大。與心何異。答。太虗則以無
<lb ed="X" n="0549a03"/><lb ed="R072" n="0265a14"/>爲體。故云空。一向凝然。故云寂。闕其德用。曠義不
<lb ed="X" n="0549a04"/><lb ed="R072" n="0265a15"/>成。爲心所包。大義無準。豈同眞心。彌滿淸淨。中不
<lb ed="X" n="0549a05"/><lb ed="R072" n="0265a16"/>容他。德用無邊。性起爲相。冲虗妙粹。炳煥靈明。越
<lb ed="X" n="0549a06"/><lb ed="R072" n="0265a17"/>彼太虗。方之海印耶。此上則顯。心。之。德。相。也。絕言
<lb ed="X" n="0549a07"/><lb ed="R072" n="0265a18"/>下。明。心。之。離。過。絕。謂斷絕於辭也。言。謂語言。卽聞
<lb ed="X" n="0549a08"/><lb ed="R072" n="0265b01"/>慧境。象。謂似像。屬於義也。卽思慧境。故繫辭云。聖
<lb ed="X" n="0549a09"/><lb ed="R072" n="0265b02"/>人有以見天下之<g ref="#CB07411">𧷤</g>。而擬諸形容。象其物宜。是故
<lb ed="X" n="0549a10"/><lb ed="R072" n="0265b03"/>謂之象。筌。是捕魚之器。<g ref="#CB04590">罤</g>。卽網兔之具。此二卽言
<lb ed="X" n="0549a11"/><lb ed="R072" n="0265b04"/>象喩也。今顯眞心。不可思議。言語道斷。心行處滅。
<lb ed="X" n="0549a12"/><lb ed="R072" n="0265b05"/>故云絕也。謂心體離言。非可以言語取。心體離念。
<lb ed="X" n="0549a13"/><lb ed="R072" n="0265b06"/>不可以識情求。口談詞喪。心緣慮亡。故下文云。從
<lb ed="X" n="0549a14"/><lb ed="R072" n="0265b07"/>本<anchor xml:id="nkr_note_add_0549a1401" n="0549a1401"/><anchor xml:id="beg0549a1401" n="0549a1401"/>已<anchor xml:id="end0549a1401"/>來。離言說相。離心緣相。又云。非色非心。非智
<lb ed="X" n="0549a15"/><lb ed="R072" n="0265b08"/>非識。非有非無。畢竟不可說相等。皆明心離過也。
<lb ed="X" n="0549a16"/><lb ed="R072" n="0265b09"/>筌<g ref="#CB04590">罤</g>喩言象者。<g ref="#CB04590">罤</g>能網兔。喩言能取象。筌能捕魚。
<lb ed="X" n="0549a17"/><lb ed="R072" n="0265b10"/>喩象能取意。今法喩雙擧者。爲成文故。然筌<g ref="#CB04590">罤</g>之
<lb ed="X" n="0549a18"/><lb ed="R072" n="0265b11"/>語。是周易略例正文。故彼文云。言生於象。故可尋
<lb ed="X" n="0549a19"/><lb ed="R072" n="0265b12"/>言以觀象。象生於意。故可尋象以觀意。意以象盡。
<lb ed="X" n="0549a20"/><lb ed="R072" n="0265b13"/>象以言著。故得意忘象。得象忘言。猶<g ref="#CB04590">罤</g>者所以在
<lb ed="X" n="0549a21"/><lb ed="R072" n="0265b14"/>兔。得兔而忘<g ref="#CB04590">罤</g>。筌者所以在魚。得魚而忘筌。然則
<lb ed="X" n="0549a22"/><lb ed="R072" n="0265b15"/>言者。象之<g ref="#CB04590">罤</g>也。象者。意之筌也。存言者。非得象。存
<lb ed="X" n="0549a23"/><lb ed="R072" n="0265b16"/>象者。非得意。象生於意。而存象焉。則所存者。乃非
<lb ed="X" n="0549a24"/><lb ed="R072" n="0265b17"/>其象也。言生於象。而存言焉。則所存者。乃非其言
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0549b" n="0549b"/>
<lb ed="X" n="0549b01"/><lb ed="R072" n="0265b18"/>也。然易中擧此。明尋言得象。尋象得意。得意須忘
<lb ed="X" n="0549b02"/><lb ed="R072" n="0266a01"/>象。得象須忘言。苟不能忘。皆非得旨。此乃約人以
<lb ed="X" n="0549b03"/><lb ed="R072" n="0266a02"/>明。勸人捨筌。今文但約本性。直就法體。說離言象。
<lb ed="X" n="0549b04"/><lb ed="R072" n="0266a03"/>非約勸修。雖借彼文。不同彼意。沖漠下。別約橫豎
<lb ed="X" n="0549b05"/><lb ed="R072" n="0266a04"/>以顯心。之。德。相。沖。謂深也。此明心之體性。豎窮三
<lb ed="X" n="0549b06"/><lb ed="R072" n="0266a05"/>際而洞然無底。故經云。甚深法性。諸佛行處。又云。
<lb ed="X" n="0549b07"/><lb ed="R072" n="0266a06"/>幽<g ref="#CB15035">䆳</g>深遠等。漠。謂沙漠。此顯心之德相。橫徧十方
<lb ed="X" n="0549b08"/><lb ed="R072" n="0266a07"/>而曠然無邊。故經云。覺徧十方界。本性圓滿故。此
<lb ed="X" n="0549b09"/><lb ed="R072" n="0266a08"/>乃窮三際而三際不遷。徧十方而十方無外。又沖。
<lb ed="X" n="0549b10"/><lb ed="R072" n="0266a09"/>謂剛柔得所。漠。謂名目難及。以此心性。雖體離相
<lb ed="X" n="0549b11"/><lb ed="R072" n="0266a10"/>而隨緣成事。雖隨緣起而本性不變。此隨緣不變
<lb ed="X" n="0549b12"/><lb ed="R072" n="0266a11"/>之體。不可以智知識識名言名目。故云沖漠也。經
<lb ed="X" n="0549b13"/><lb ed="R072" n="0266a12"/>云。不染而染。難可了知。染而不染。難可了知。希。謂
<lb ed="X" n="0549b14"/><lb ed="R072" n="0266a13"/>無聲。夷。謂無色。老子云。聽之不聞曰希。視之不見
<lb ed="X" n="0549b15"/><lb ed="R072" n="0266a14"/>曰夷。此乃重顯深廣之相。深故聽之不聞。廣故視
<lb ed="X" n="0549b16"/><lb ed="R072" n="0266a15"/>之不見。謂此心體。唯證相應。非是見聞之所及故。
<lb ed="X" n="0549b17"/><lb ed="R072" n="0266a16"/>忘境等者。此亦顯心。離。過。忘。謂於法不記。斯亦絕
<lb ed="X" n="0549b18"/><lb ed="R072" n="0266a17"/>無之義。境。謂所證之理。智。謂能證之心。凡言境智
<lb ed="X" n="0549b19"/><lb ed="R072" n="0266a18"/>能所者。葢約反迷從悟。對染說淨。皆屬生滅。今此
<lb ed="X" n="0549b20"/><lb ed="R072" n="0266b01"/>顯示非染淨之一心。絕迷悟之極致。尙不可立眞
<lb ed="X" n="0549b21"/><lb ed="R072" n="0266b02"/>妄之名。豈存乎能所境智。故楞伽云。無有佛涅槃。
<lb ed="X" n="0549b22"/><lb ed="R072" n="0266b03"/>亦無涅槃佛。遠離覺所覺。又圓覺云。覺所覺者。不
<lb ed="X" n="0549b23"/><lb ed="R072" n="0266b04"/>離塵故。以一心之體。絕凡聖。亡因果。離性離相。不
<lb ed="X" n="0549b24"/><lb ed="R072" n="0266b05"/>有不無。焉可更言境智能所。故云忘也。楞嚴云。性
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0549c" n="0549c"/>
<lb ed="X" n="0549c01"/><lb ed="R072" n="0266b06"/>眞常中。求於去來迷悟生死。了無所得。斯之謂歟。</p>
<lb ed="X" n="0549c02"/><lb ed="R072" n="0266b07"/><p xml:id="pX45p0549c0201">△二顯眞如門。</p>
<lb ed="X" n="0549c03"/><lb ed="R072" n="0266b08"/><p xml:id="pX45p0549c0301">【記】前門但約絕待。亡詮旨。離性相。故云寥廓沖漠
<lb ed="X" n="0549c04"/><lb ed="R072" n="0266b09"/>等。今門約對生滅。顯不生滅。待妄立眞。故云眞如
<lb ed="X" n="0549c05"/><lb ed="R072" n="0266b10"/>門卽下立義文云。是心眞如相。卽示摩訶衍體故。
<lb ed="X" n="0549c06"/><lb ed="R072" n="0266b11"/>解釋文云。心眞如者。卽一法界大總相法門體。所
<lb ed="X" n="0549c07"/><lb ed="R072" n="0266b12"/>謂心性不生不滅乃至云。以離念境界。唯證相應
<lb ed="X" n="0549c08"/><lb ed="R072" n="0266b13"/>故。今疏叙彼也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c09"/><lb ed="R072" n="0266b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0549c0901">非生非滅。四相之所不遷。無去無來。三際莫之能易。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0549c10"/><lb ed="R072" n="0266b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0549c1001">【記】非。無也。不也。然生滅與不生滅。須約三性分別。
<lb ed="X" n="0549c11"/><lb ed="R072" n="0266b16"/>且約三性自相說者。謂徧計妄法。一向生滅。圓成
<lb ed="X" n="0549c12"/><lb ed="R072" n="0266b17"/>實性。一向不生滅。依他假法。相同徧計。似生似滅。
<lb ed="X" n="0549c13"/><lb ed="R072" n="0266b18"/>性是圓成。不生不滅。若稱實言之。則三性皆無生
<lb ed="X" n="0549c14"/><lb ed="R072" n="0267a01"/>滅。雖然。且無義不同。何則。謂徧計。卽無法可生。無
<lb ed="X" n="0549c15"/><lb ed="R072" n="0267a02"/>法可滅。如繩上蛇。依他。乃卽生無生。卽滅無滅。如
<lb ed="X" n="0549c16"/><lb ed="R072" n="0267a03"/>麻上繩。圓成。卽中無前二生滅之法。如麻上無繩
<lb ed="X" n="0549c17"/><lb ed="R072" n="0267a04"/>無蛇。唯識頌云。初卽相無性。次無自然性。後由遠
<lb ed="X" n="0549c18"/><lb ed="R072" n="0267a05"/>離前。所執我法性。圓成實性。卽是眞如。故云非生
<lb ed="X" n="0549c19"/><lb ed="R072" n="0267a06"/>滅也。然此但明圓成。當體不生不滅。亦不和會泯
<lb ed="X" n="0549c20"/><lb ed="R072" n="0267a07"/>於生滅之法。故圓覺云。如來寂滅性。未曾有始終。
<lb ed="X" n="0549c21"/><lb ed="R072" n="0267a08"/>故下文云。所謂心性不生不滅。又云。非前際生。非
<lb ed="X" n="0549c22"/><lb ed="R072" n="0267a09"/>後際滅。畢竟恒常等。此卽顯眞心不變也。四相等
<lb ed="X" n="0549c23"/><lb ed="R072" n="0267a10"/>者。四相有三種。一。微細四相。謂一刹那有九百生
<lb ed="X" n="0549c24"/><lb ed="R072" n="0267a11"/>滅。但是有爲。皆爲所遷。卽生住異滅也。二。果報四
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0550a" n="0550a"/>
<lb ed="X" n="0550a01"/><lb ed="R072" n="0267a12"/>相。卽生老病死。涅槃經中。名爲四山。如彼經云。有
<lb ed="X" n="0550a02"/><lb ed="R072" n="0267a13"/>四大山。從四方來。欲害人民。當有何計而能免彼。
<lb ed="X" n="0550a03"/><lb ed="R072" n="0267a14"/>波斯匿言。設有此來。無逃避處。唯當專念持戒布
<lb ed="X" n="0550a04"/><lb ed="R072" n="0267a15"/>施。佛讚善哉。我說四山。卽是衆生生老病死。常來
<lb ed="X" n="0550a05"/><lb ed="R072" n="0267a16"/>逼切人等。三。一期四相。謂始從迷眞。終至造業。八
<lb ed="X" n="0550a06"/><lb ed="R072" n="0267a17"/>相生滅。通束爲四。謂生相有一。住相有四。異相有
<lb ed="X" n="0550a07"/><lb ed="R072" n="0267a18"/>二。滅相有一。若反迷斷時。始從初信止滅相。終至
<lb ed="X" n="0550a08"/><lb ed="R072" n="0267b01"/>十地斷生相。如下具明。今言不遷者。卽微細四相。
<lb ed="X" n="0550a09"/><lb ed="R072" n="0267b02"/>兼於餘二。以四相<anchor xml:id="nkr_note_add_0550a0901" n="0550a0901"/><anchor xml:id="beg0550a0901" n="0550a0901"/>但<anchor xml:id="end0550a0901"/>遷有爲之法。心是無爲。非所
<lb ed="X" n="0550a10"/><lb ed="R072" n="0267b03"/>作性。故不能遷。文中略擧初後以攝中間。故云非
<lb ed="X" n="0550a11"/><lb ed="R072" n="0267b04"/>生滅也。無去來者。謂此眞心。不向前際去。不從後
<lb ed="X" n="0550a12"/><lb ed="R072" n="0267b05"/>際來。亦不現在住。現在住者。卽是諸有爲法。故唯
<lb ed="X" n="0550a13"/><lb ed="R072" n="0267b06"/>識云。住表此法蹔有用。今不同彼。故云無也。三際
<lb ed="X" n="0550a14"/><lb ed="R072" n="0267b07"/>等者。際。時限也。莫。無也。易。謂變改。三際雖是能易
<lb ed="X" n="0550a15"/><lb ed="R072" n="0267b08"/>之法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0550a1501" n="0550a1501"/><anchor xml:id="beg0550a1501" n="0550a1501"/>但<anchor xml:id="end0550a1501"/>能遷變有爲。令其改易。心非有爲。故不能
<lb ed="X" n="0550a16"/><lb ed="R072" n="0267b09"/>易。淨名云。但以文字數。故說有三世。非謂菩提。有
<lb ed="X" n="0550a17"/><lb ed="R072" n="0267b10"/>去來今。</p>
<lb ed="X" n="0550a18"/><lb ed="R072" n="0267b11"/><p xml:id="pX45p0550a1801">△三明生滅門。</p>
<lb ed="X" n="0550a19"/><lb ed="R072" n="0267b12"/><p xml:id="pX45p0550a1901">【記】叙生滅者。卽下立義文云。是心生滅因緣相。能
<lb ed="X" n="0550a20"/><lb ed="R072" n="0267b13"/>示摩訶衍自體相用故。解釋文云。心生滅者。依如
<lb ed="X" n="0550a21"/><lb ed="R072" n="0267b14"/>來藏。有生滅心。所謂不生不滅。與生滅和合。乃至
<lb ed="X" n="0550a22"/><lb ed="R072" n="0267b15"/>此非心識分別能知。以眞如自在用義故。今叙之
<lb ed="X" n="0550a23"/><lb ed="R072" n="0267b16"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550a24"/><lb ed="R072" n="0267b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0550a2401">但以無住爲性。隨派分岐。逐迷悟而升沉。任因緣而
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0550b" n="0550b"/>
<lb ed="X" n="0550b01"/><lb ed="R072" n="0267b18"/>起滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550b02"/><lb ed="R072" n="0268a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0550b0201">【記】文中初句標生。滅。所。以。餘句釋生。滅。之。相。但者。
<lb ed="X" n="0550b03"/><lb ed="R072" n="0268a02"/>語詞也。以。由也。此性雖寂寥虗曠。冲深包博。非生
<lb ed="X" n="0550b04"/><lb ed="R072" n="0268a03"/>非滅。不垢不淨。然不住此一向寂滅非染淨中。而
<lb ed="X" n="0550b05"/><lb ed="R072" n="0268a04"/>隨彼能熏。成一切法。隨染。卽九相生滅。隨淨。卽三
<lb ed="X" n="0550b06"/><lb ed="R072" n="0268a05"/>乘聖道。皆由眞如以無住爲其種性。亦由性是無
<lb ed="X" n="0550b07"/><lb ed="R072" n="0268a06"/>住。故能然也。淨名云。從無住本。立一切法。楞嚴云。
<lb ed="X" n="0550b08"/><lb ed="R072" n="0268a07"/>本此無住。以立世界及諸衆生。非同他宗明眞如
<lb ed="X" n="0550b09"/><lb ed="R072" n="0268a08"/>體。一向堅密。猶如玉石。不受熏習。不能隨緣。但說
<lb ed="X" n="0550b10"/><lb ed="R072" n="0268a09"/>賴耶爲染淨本。受熏持種也。隨派句。喩。明。也。水分
<lb ed="X" n="0550b11"/><lb ed="R072" n="0268a10"/>流。謂之派。路分徑。謂之岐。今取岐派。共爲一喩。謂
<lb ed="X" n="0550b12"/><lb ed="R072" n="0268a11"/>如一源之水。隨何岐路。分流成派。眞心亦爾。隨何
<lb ed="X" n="0550b13"/><lb ed="R072" n="0268a12"/>因緣。作凡聖等。如下卽明。逐迷下。正辨生。滅。之。相。
<lb ed="X" n="0550b14"/><lb ed="R072" n="0268a13"/>逐。隨也。任從也。迷則背覺合塵。悟則背塵合覺。然
<lb ed="X" n="0550b15"/><lb ed="R072" n="0268a14"/>其迷悟。各具因緣。迷中以無明爲因。境界爲緣。悟
<lb ed="X" n="0550b16"/><lb ed="R072" n="0268a15"/>中以本覺內熏爲因。師敎外熏爲緣。若隨從迷中
<lb ed="X" n="0550b17"/><lb ed="R072" n="0268a16"/>因緣。卽沉於生死。則一切有漏染法起。一切無漏
<lb ed="X" n="0550b18"/><lb ed="R072" n="0268a17"/>淨法滅<note place="inline">滅卽隱滅</note>若隨從悟中因緣。卽升於覺路。則一
<lb ed="X" n="0550b19"/><lb ed="R072" n="0268a18"/>切無漏淨法起。一切有漏染法滅<note place="inline">滅卽亡滅</note>。如下文說。
<lb ed="X" n="0550b20"/><lb ed="R072" n="0268b01"/>無明爲因生三細。境界爲緣生六麤。卽沉淪五道。
<lb ed="X" n="0550b21"/><lb ed="R072" n="0268b02"/>是爲逐迷也。本覺內熏爲因。師敎外熏爲緣。發解
<lb ed="X" n="0550b22"/><lb ed="R072" n="0268b03"/>起行。卽超升佛果。是爲從悟也。迷之與悟。皆是性
<lb ed="X" n="0550b23"/><lb ed="R072" n="0268b04"/>爲。迷悟雖殊。不思議一。故經云。無始時來性。一切
<lb ed="X" n="0550b24"/><lb ed="R072" n="0268b05"/>法依止。由此有諸趣。及證涅槃果。華嚴經中性起
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0550c" n="0550c"/>
<lb ed="X" n="0550c01"/><lb ed="R072" n="0268b06"/>法門。卽斯義也。又涅槃云。佛性隨流成衆味等。楞
<lb ed="X" n="0550c02"/><lb ed="R072" n="0268b07"/>嚴云。譬如虗空。體非羣相。而不拒彼諸相發揮。日
<lb ed="X" n="0550c03"/><lb ed="R072" n="0268b08"/>照則明。雲屯則暗等。皆顯眞如不住自性。隨緣成
<lb ed="X" n="0550c04"/><lb ed="R072" n="0268b09"/>法也。</p>
<lb ed="X" n="0550c05"/><lb ed="R072" n="0268b10"/><p xml:id="pX45p0550c0501">△四二門不二。</p>
<lb ed="X" n="0550c06"/><lb ed="R072" n="0268b11"/><p xml:id="pX45p0550c0601">【記】上說眞如生滅。其義迢然。雖行相不同。然理歸
<lb ed="X" n="0550c07"/><lb ed="R072" n="0268b12"/>一揆。二而不二。故有此門。卽下解釋文云。復次顯
<lb ed="X" n="0550c08"/><lb ed="R072" n="0268b13"/>示從生滅門卽入眞如門。所謂推求五陰色之與
<lb ed="X" n="0550c09"/><lb ed="R072" n="0268b14"/>心。六塵境界。畢竟無念。乃至若能觀察知心無念。
<lb ed="X" n="0550c10"/><lb ed="R072" n="0268b15"/>卽得隨順入眞如門。今此叙之也。</p>
<lb ed="X" n="0550c11"/><lb ed="R072" n="0268b16"/><p xml:id="pX45p0550c1101">△科中分三。初法。二喩。三結。</p><p xml:id="pX45p0550c1112" cb:place="inline">初法<note place="inline">二</note>先正明不
<lb ed="X" n="0550c12"/><lb ed="R072" n="0268b17"/>二。次釋成無礙。</p><p xml:id="pX45p0550c1207" cb:place="inline">先正明不二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c13"/><lb ed="R072" n="0268b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0550c1301">雖復繁興鼓躍。未始動於心源。靜謐虗凝。未嘗乖於
<lb ed="X" n="0550c14"/><lb ed="R072" n="0269a01"/>業果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0550c15"/><lb ed="R072" n="0269a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0550c1501">【記】文中四句。前二句明生。滅。不。礙。眞。如。後二句明
<lb ed="X" n="0550c16"/><lb ed="R072" n="0269a03"/>眞。如。不。礙。生。滅。旣互不相礙。卽不二之義也。今初。
<lb ed="X" n="0550c17"/><lb ed="R072" n="0269a04"/>明生。滅。不。礙。眞。如。雖復者。詞含縱奪。貫下二句。繁。
<lb ed="X" n="0550c18"/><lb ed="R072" n="0269a05"/>多。興。起。鼓。動。躍。跳也。繁則染淨多途。興則新新生
<lb ed="X" n="0550c19"/><lb ed="R072" n="0269a06"/>起。鼓則體非常住。躍則相不久停。以染淨因緣。繁
<lb ed="X" n="0550c20"/><lb ed="R072" n="0269a07"/>多興起。鼓動跳躍。念念生滅。未曾蹔住。雖不蹔住。
<lb ed="X" n="0550c21"/><lb ed="R072" n="0269a08"/>而其體不變。不變之性。卽是心源。心源卽未甞有
<lb ed="X" n="0550c22"/><lb ed="R072" n="0269a09"/>動。故下文云。覺心初起。心無初相。圓覺云。覺者如
<lb ed="X" n="0550c23"/><lb ed="R072" n="0269a10"/>虗空。平等不動轉。又下文云。雖念因緣善惡果報。
<lb ed="X" n="0550c24"/><lb ed="R072" n="0269a11"/>而亦卽念性不可得。故云未始等。</p><p xml:id="pX45p0550c2414" cb:place="inline">靜謐下。二。明。眞
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0551a" n="0551a"/>
<lb ed="X" n="0551a01"/><lb ed="R072" n="0269a12"/>如不礙生滅。謐。亦靜也。靜中之靜。故名爲謐。靜則
<lb ed="X" n="0551a02"/><lb ed="R072" n="0269a13"/>相非生滅。謐則體絕有無。虗乃無礙圓通。凝則寂
<lb ed="X" n="0551a03"/><lb ed="R072" n="0269a14"/>而常照。又無惑之喧煩曰靜。無業之遷流曰謐。離
<lb ed="X" n="0551a04"/><lb ed="R072" n="0269a15"/>色之質礙曰虗。非心之生滅曰凝。雖眞體若是。而
<lb ed="X" n="0551a05"/><lb ed="R072" n="0269a16"/>用常隨緣。隨緣之用。爲業爲果。善惡樂苦。形影不
<lb ed="X" n="0551a06"/><lb ed="R072" n="0269a17"/>差。故云未甞乖等。甞。曾也。乖。違也。業因果報。皆通
<lb ed="X" n="0551a07"/><lb ed="R072" n="0269a18"/>善惡漏與無漏。卽不動眞際而建立諸法。故淨名
<lb ed="X" n="0551a08"/><lb ed="R072" n="0269b01"/>云。無我無造無受者。所作之業亦不忘。下文云。雖
<lb ed="X" n="0551a09"/><lb ed="R072" n="0269b02"/>念諸法自性不生。而復卽念善惡苦樂等報不失
<lb ed="X" n="0551a10"/><lb ed="R072" n="0269b03"/>不壞。</p>
<lb ed="X" n="0551a11"/><lb ed="R072" n="0269b04"/><p xml:id="pX45p0551a1101">△次釋成無礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551a12"/><lb ed="R072" n="0269b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0551a1201">故使不變性而緣起。染淨恒殊。不捨緣而卽眞。凡聖
<lb ed="X" n="0551a13"/><lb ed="R072" n="0269b06"/>致一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551a14"/><lb ed="R072" n="0269b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0551a1401">【記】故下。先。釋眞如不礙生滅。故使者。因前起後之
<lb ed="X" n="0551a15"/><lb ed="R072" n="0269b08"/>詞。亦通下二句。故者。所以義。使。令也。由前眞如不
<lb ed="X" n="0551a16"/><lb ed="R072" n="0269b09"/>礙生滅。所以令其不變之眞體。任運隨緣。起成染
<lb ed="X" n="0551a17"/><lb ed="R072" n="0269b10"/>淨。染淨二字。無法不攝。從來不同。非適今也。故云
<lb ed="X" n="0551a18"/><lb ed="R072" n="0269b11"/>恒殊。然此染淨。全性所起。故下文云。譬如種種瓦
<lb ed="X" n="0551a19"/><lb ed="R072" n="0269b12"/>器。皆同微塵性相。如是無漏無明。皆同眞如性相。
<lb ed="X" n="0551a20"/><lb ed="R072" n="0269b13"/>不捨下。二釋生滅不礙眞如。由無礙故。所以令其
<lb ed="X" n="0551a21"/><lb ed="R072" n="0269b14"/>不捨差別妄緣。卽是一眞如性。妄緣差別。凡聖收
<lb ed="X" n="0551a22"/><lb ed="R072" n="0269b15"/>盡。凡聖相異。而體是一。一體之內。本無凡聖。故云
<lb ed="X" n="0551a23"/><lb ed="R072" n="0269b16"/>致一。致理趣遂也。故下文云。一切凡夫聲聞緣覺
<lb ed="X" n="0551a24"/><lb ed="R072" n="0269b17"/>菩薩諸佛。非前際生。非後際滅。畢竟恒常等。圓覺
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0551b" n="0551b"/>
<lb ed="X" n="0551b01"/><lb ed="R072" n="0269b18"/>云。於實相中。實無菩薩及諸衆生。又云。衆生國土。
<lb ed="X" n="0551b02"/><lb ed="R072" n="0270a01"/>同一法性。</p>
<lb ed="X" n="0551b03"/><lb ed="R072" n="0270a02"/><p xml:id="pX45p0551b0301">△二喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b04"/><lb ed="R072" n="0270a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0551b0401">其猶波無異濕之動。故卽水以辨於波。水無異動之
<lb ed="X" n="0551b05"/><lb ed="R072" n="0270a04"/>濕。故卽波以明於水。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b06"/><lb ed="R072" n="0270a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0551b0601">【記】此中前喩眞如不礙生滅。其者。指法之詞。猶。如
<lb ed="X" n="0551b07"/><lb ed="R072" n="0270a06"/>也。波動。喩生滅染淨不同。水濕。喩眞如一體無異。
<lb ed="X" n="0551b08"/><lb ed="R072" n="0270a07"/>波以動爲相。水以濕爲性。初句反顯。以喩生滅門
<lb ed="X" n="0551b09"/><lb ed="R072" n="0270a08"/>中。無有異眞如之染淨也。故云波無等。故卽下。順
<lb ed="X" n="0551b10"/><lb ed="R072" n="0270a09"/>喩。由不異故。遂能卽於一心而辨生滅。故云卽水
<lb ed="X" n="0551b11"/><lb ed="R072" n="0270a10"/>等。卽喩前文不變性而緣起。染淨恒殊也。水無下。
<lb ed="X" n="0551b12"/><lb ed="R072" n="0270a11"/>二喩生滅不礙眞如。初句。反顯。以喩眞如門中。無
<lb ed="X" n="0551b13"/><lb ed="R072" n="0270a12"/>有異染淨之一心也。故云水無等。次句。順喩。由不
<lb ed="X" n="0551b14"/><lb ed="R072" n="0270a13"/>異故。遂能卽彼生滅而顯眞如。故云卽波等。此喩
<lb ed="X" n="0551b15"/><lb ed="R072" n="0270a14"/>前文不捨緣而卽眞。凡聖致一也。</p>
<lb ed="X" n="0551b16"/><lb ed="R072" n="0270a15"/><p xml:id="pX45p0551b1601">△三結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b17"/><lb ed="R072" n="0270a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0551b1701">是以動靜交徹。眞俗雙融。生死涅槃。夷齊同貫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551b18"/><lb ed="R072" n="0270a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0551b1801">【記】是以二字。結指之詞。動靜等三對。說有通別。通
<lb ed="X" n="0551b19"/><lb ed="R072" n="0270a18"/>則不出眞如生滅兩義。謂動俗生死。卽生滅。餘皆
<lb ed="X" n="0551b20"/><lb ed="R072" n="0270b01"/>眞如。別則動靜約喩。眞俗約諦。生死涅槃約染淨。
<lb ed="X" n="0551b21"/><lb ed="R072" n="0270b02"/>此諸二法。本不相是。法相迢然。今以一性通之。令
<lb ed="X" n="0551b22"/><lb ed="R072" n="0270b03"/>動靜無別。眞俗不殊。染淨同體一無所異。良以性
<lb ed="X" n="0551b23"/><lb ed="R072" n="0270b04"/>起爲相。境智歷然。相得性融。身心廓爾。故下文云。
<lb ed="X" n="0551b24"/><lb ed="R072" n="0270b05"/>如大海水。因風波動。風相水相。不相捨離。又經云。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0551c" n="0551c"/>
<lb ed="X" n="0551c01"/><lb ed="R072" n="0270b06"/>二諦並非雙。恒乖未曾各。又大集云。生死涅槃。二
<lb ed="X" n="0551c02"/><lb ed="R072" n="0270b07"/>界平等。卽是佛界。此中交徹雙融夷齊一貫等。正
<lb ed="X" n="0551c03"/><lb ed="R072" n="0270b08"/>顯前二法不二之語。徹通融和夷平齊等貫。通也。
<lb ed="X" n="0551c04"/><lb ed="R072" n="0270b09"/>對文可見。然上四門。旨趣微妙。初則標本以彰末。
<lb ed="X" n="0551c05"/><lb ed="R072" n="0270b10"/>使萬有星羅於義天。後則攝末以歸本。俾羣象泯
<lb ed="X" n="0551c06"/><lb ed="R072" n="0270b11"/>同於性海。乍舒乍卷。或存或亡。法乃同時。義無前
<lb ed="X" n="0551c07"/><lb ed="R072" n="0270b12"/>後。由是阿鼻依正。全處極聖之自心。毗盧身土。不
<lb ed="X" n="0551c08"/><lb ed="R072" n="0270b13"/>逾下凡之一念。圓實之旨。在此顯焉。</p><p xml:id="pX45p0551c0815" cb:place="inline">問。初叙一心。
<lb ed="X" n="0551c09"/><lb ed="R072" n="0270b14"/>後辨二門不二。亦卽一心。初後何別。答。初之一心。
<lb ed="X" n="0551c10"/><lb ed="R072" n="0270b15"/>心當能起。後之一心。心當所歸。雖前後體同。且始
<lb ed="X" n="0551c11"/><lb ed="R072" n="0270b16"/>終義異。以本是一心。離名絕相。由其迷悟。萬法隨
<lb ed="X" n="0551c12"/><lb ed="R072" n="0270b17"/>生。生法本空。一切唯識。識如幻夢。但是一心。由是
<lb ed="X" n="0551c13"/><lb ed="R072" n="0270b18"/>論依法說。疏約論明。次第四門。故無所越。一論之
<lb ed="X" n="0551c14"/><lb ed="R072" n="0271a01"/>旨。其在茲焉。</p>
<lb ed="X" n="0551c15"/><lb ed="R072" n="0271a02"/><p xml:id="pX45p0551c1501">△二明造因由<note place="inline">二</note>。初反顯。二正明。</p><p xml:id="pX45p0551c1514" cb:place="inline">初反顯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551c16"/><lb ed="R072" n="0271a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0551c1601">但以如來在世。根熟易調。一稟尊言。無不懸契。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0551c17"/><lb ed="R072" n="0271a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0551c1701">【記】反顯者。欲顯菩薩造論。先明不假論時。如來在
<lb ed="X" n="0551c18"/><lb ed="R072" n="0271a05"/>世。卽時勝緣勝。根熟易調。卽根勝行勝。謂牟尼釋
<lb ed="X" n="0551c19"/><lb ed="R072" n="0271a06"/>尊。成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0551c1901" n="0551c1901"/><anchor xml:id="beg0551c1901" n="0551c1901"/>已<anchor xml:id="end0551c1901"/>來。未涅槃時。法化流行。聖賢輔贊。人根
<lb ed="X" n="0551c20"/><lb ed="R072" n="0271a07"/>成熟。性行調柔。非一佛所。種諸善根。於無量劫。久
<lb ed="X" n="0551c21"/><lb ed="R072" n="0271a08"/>植德本。一稟下。明根行勝相。不須再聞。故言一。承
<lb ed="X" n="0551c22"/><lb ed="R072" n="0271a09"/>順聖旨。故云稟。尊言者。八音四辨。金口親宣故。聞
<lb ed="X" n="0551c23"/><lb ed="R072" n="0271a10"/>而獲益。逮無生忍。故云懸契。又懸者。遠也。不必親
<lb ed="X" n="0551c24"/><lb ed="R072" n="0271a11"/>從金口。但展轉傳聞。如身子聞馬勝因緣。目連承
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0552a" n="0552a"/>
<lb ed="X" n="0552a01"/><lb ed="R072" n="0271a12"/>舍利轉敎。此之根性。尙不藉結集之經。豈假菩薩
<lb ed="X" n="0552a02"/><lb ed="R072" n="0271a13"/>造論。故下論云。若如來在世。衆生利根。能說之人。
<lb ed="X" n="0552a03"/><lb ed="R072" n="0271a14"/>色心業勝。圓音一演。異類等解。則不須論。</p>
<lb ed="X" n="0552a04"/><lb ed="R072" n="0271a15"/><p xml:id="pX45p0552a0401">△二正明<note place="inline">二</note>初序謬述迷。二興悲造論。</p><p xml:id="pX45p0552a0416" cb:place="inline">初序謬
<lb ed="X" n="0552a05"/><lb ed="R072" n="0271a16"/>述迷<note place="inline">二</note>。初總叙。二別顯。</p><p xml:id="pX45p0552a0510" cb:place="inline">初總叙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a06"/><lb ed="R072" n="0271a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0552a0601">大師沒後。異執紛綸。或趣邪途。或奔小徑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a07"/><lb ed="R072" n="0271a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0552a0701">【記】大師者。德業高勝。可軌可範。卽十號中天人師
<lb ed="X" n="0552a08"/><lb ed="R072" n="0271b01"/>一號也。緣終息化。佛日韜光。故云沒後。卽時緣俱
<lb ed="X" n="0552a09"/><lb ed="R072" n="0271b02"/>劣也。爾時則昏衢失照。世皆闇冥。正法陵遲。故名
<lb ed="X" n="0552a10"/><lb ed="R072" n="0271b03"/>爲劣。異執下。明根行俱劣。顚倒計著。名爲異執。亂
<lb ed="X" n="0552a11"/><lb ed="R072" n="0271b04"/>於正理。故曰紛綸。紛亂綸理也。此有三類執計不
<lb ed="X" n="0552a12"/><lb ed="R072" n="0271b05"/>同。故名爲異。一。凡夫依於鈍惑。執五蘊色心。計爲
<lb ed="X" n="0552a13"/><lb ed="R072" n="0271b06"/>常樂我淨。二。外道依於分別。於五蘊上。計其有我。
<lb ed="X" n="0552a14"/><lb ed="R072" n="0271b07"/>或卽蘊離蘊。著斷著常。起六十二見等。三。小乘雖
<lb ed="X" n="0552a15"/><lb ed="R072" n="0271b08"/>破我執而起法見。不知眞常而計無常等四。隨自
<lb ed="X" n="0552a16"/><lb ed="R072" n="0271b09"/>見解。各立<anchor xml:id="nkr_note_add_0552a1601" n="0552a1601"/><anchor xml:id="beg0552a1601" n="0552a1601"/>己<anchor xml:id="end0552a1601"/>宗。分爲二十餘部。互相是非。此卽俱
<lb ed="X" n="0552a17"/><lb ed="R072" n="0271b10"/>名異執。或趣下。明其劣相。或者。不定之詞。此等根
<lb ed="X" n="0552a18"/><lb ed="R072" n="0271b11"/>性旣劣。或隨利鈍使成凡外。或聞權淺敎爲小乘
<lb ed="X" n="0552a19"/><lb ed="R072" n="0271b12"/>也。凡夫外道。非佛正法。故名邪途。宗習歸向。名之
<lb ed="X" n="0552a20"/><lb ed="R072" n="0271b13"/>爲趣。小徑者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0552a2001" n="0552a2001"/><anchor xml:id="beg0552a2001" n="0552a2001"/>已<anchor xml:id="end0552a2001"/>離我執。不名爲邪。未得法空。不名
<lb ed="X" n="0552a21"/><lb ed="R072" n="0271b14"/>大道。趣理偏僻。猒心勤勞。切募化城。不求寶所。唯
<lb ed="X" n="0552a22"/><lb ed="R072" n="0271b15"/>貪自利。豈能運他。旣匪大途。故云小徑。</p>
<lb ed="X" n="0552a23"/><lb ed="R072" n="0271b16"/><p xml:id="pX45p0552a2301">△二別顯<note place="inline">二</note>。初迷理。二迷敎。</p><p xml:id="pX45p0552a2312" cb:place="inline">初迷理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552a24"/><lb ed="R072" n="0271b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0552a2401">遂使宅中寶藏。匿濟乏於孤窮。衣內明珠。弗解貧於
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0552b" n="0552b"/>
<lb ed="X" n="0552b01"/><lb ed="R072" n="0271b18"/>傭作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b02"/><lb ed="R072" n="0272a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0552b0201">【記】遂使者。躡前起後之詞。由前根緣旣劣。異執仍
<lb ed="X" n="0552b03"/><lb ed="R072" n="0272a02"/>繁。遂令迷本眞心。逐妄流轉。功德法寶。本有而無
<lb ed="X" n="0552b04"/><lb ed="R072" n="0272a03"/>用。圓解神珠。垢覆而不現。孤窮生死之路。傭賃涅
<lb ed="X" n="0552b05"/><lb ed="R072" n="0272a04"/>槃之門。動經塵劫。飄然浪迹。三德秘藏。莫之能入
<lb ed="X" n="0552b06"/><lb ed="R072" n="0272a05"/>也。此中二喩。各出一經。一貧家寶藏喩。卽如來藏
<lb ed="X" n="0552b07"/><lb ed="R072" n="0272a06"/>經九喩中之第五也。彼文云。譬如貧家。有珍寶藏。
<lb ed="X" n="0552b08"/><lb ed="R072" n="0272a07"/>寶不能言。我在此中。旣不自知。又無語者。不能開
<lb ed="X" n="0552b09"/><lb ed="R072" n="0272a08"/>發此珍寶藏。一切衆生。亦復如是。如來知見大法
<lb ed="X" n="0552b10"/><lb ed="R072" n="0272a09"/>寶藏。在其身內。不聞不知。躭惑五欲。輪轉生死。受
<lb ed="X" n="0552b11"/><lb ed="R072" n="0272a10"/>苦無量等。匿隱濟救乏闕也。少而無父曰孤。無財
<lb ed="X" n="0552b12"/><lb ed="R072" n="0272a11"/>之極曰窮。合法可知。</p><p xml:id="pX45p0552b1209" cb:place="inline">二。衣內明珠喩。卽法華五百
<lb ed="X" n="0552b13"/><lb ed="R072" n="0272a12"/>弟子受記之文。廣說如彼。賃力曰傭。給使曰作餘
<lb ed="X" n="0552b14"/><lb ed="R072" n="0272a13"/>文可解。</p>
<lb ed="X" n="0552b15"/><lb ed="R072" n="0272a14"/><p xml:id="pX45p0552b1501">△二迷敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b16"/><lb ed="R072" n="0272a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0552b1601">加以大乘深旨。沉貝葉而不尋。羣有盲徒。馳異路而
<lb ed="X" n="0552b17"/><lb ed="R072" n="0272a16"/>莫反。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552b18"/><lb ed="R072" n="0272a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0552b1801">【記】加下。初。明大敎綱頹。言如來滅度之後。雖不親
<lb ed="X" n="0552b19"/><lb ed="R072" n="0272a18"/>承金口。然有結集敎文。可以尋言見象。尋象得意。
<lb ed="X" n="0552b20"/><lb ed="R072" n="0272b01"/>衆生根性雖劣。多起異見。苟能聞於大法。自然改
<lb ed="X" n="0552b21"/><lb ed="R072" n="0272b02"/>正。今又不能尋繹。廢置敷宣。圓理旣而蔑聞。邪見
<lb ed="X" n="0552b22"/><lb ed="R072" n="0272b03"/>於焉離革。聖人旣滅。根行仍微。圓實之敎。抑又不
<lb ed="X" n="0552b23"/><lb ed="R072" n="0272b04"/>行。故云加以。敎非小道。運至無上。故曰大乘。終極
<lb ed="X" n="0552b24"/><lb ed="R072" n="0272b05"/>圓實。揀異權淺。故名深旨。貝葉者。卽多羅樹葉也。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0552c" n="0552c"/>
<lb ed="X" n="0552c01"/><lb ed="R072" n="0272b06"/>猶此方竹帛簡牘之類。載能詮文。可以披取。見所
<lb ed="X" n="0552c02"/><lb ed="R072" n="0272b07"/>詮理。如說而行。反迷歸悟。今隱廢不行。故云沉也。</p>
<lb ed="X" n="0552c03"/><lb ed="R072" n="0272b08"/><p xml:id="pX45p0552c0301">羣有下。二。明迷者難改。羣有者。卽前凡夫外道小
<lb ed="X" n="0552c04"/><lb ed="R072" n="0272b09"/>乘類各衆多。故云羣有。無正法眼。不見佛性。故曰
<lb ed="X" n="0552c05"/><lb ed="R072" n="0272b10"/>盲徒。</p><p xml:id="pX45p0552c0503" cb:place="inline">馳。謂奔趣。異路。卽邪途小徑也。旣不能就之
<lb ed="X" n="0552c06"/><lb ed="R072" n="0272b11"/>於有道。正之以圓乘。迷謬日深。習以成性。服藥不
<lb ed="X" n="0552c07"/><lb ed="R072" n="0272b12"/>瞑眩。厥疾何瘳。還復無因。故云莫反。</p>
<lb ed="X" n="0552c08"/><lb ed="R072" n="0272b13"/><p xml:id="pX45p0552c0801">△二興悲造論<note place="inline">三</note>。初悲歎人法。二述造論意。三正
<lb ed="X" n="0552c09"/><lb ed="R072" n="0272b14"/>造諸論。</p><p xml:id="pX45p0552c0904" cb:place="inline">初悲歎人法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c10"/><lb ed="R072" n="0272b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0552c1001">爰有大士。厥號<name role="" type="person">馬鳴</name>。慨此頹綱。悼斯淪溺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0552c11"/><lb ed="R072" n="0272b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0552c1101">【記】初二句。能歎。爰。曰也。謂如來滅度。<anchor xml:id="nkr_note_add_0552c1101" n="0552c1101"/><anchor xml:id="beg0552c1101" n="0552c1101"/>已<anchor xml:id="end0552c1101"/>六百年。人
<lb ed="X" n="0552c12"/><lb ed="R072" n="0272b17"/>根雖劣。正法尙存。聖人示生。興我眞敎。故云爰有。
<lb ed="X" n="0552c13"/><lb ed="R072" n="0272b18"/>大士。謂<name role="" type="person">馬鳴</name>論主本成正覺。號大光明。迹居八地。
<lb ed="X" n="0552c14"/><lb ed="R072" n="0273a01"/>爲法身菩薩。發大心。信大法。解大義。修大行。證大
<lb ed="X" n="0552c15"/><lb ed="R072" n="0273a02"/>道。趣大果。非其小流。故云大士也。<name role="" type="person">馬鳴</name>者。謂此菩
<lb ed="X" n="0552c16"/><lb ed="R072" n="0273a03"/>薩。生時及說法時。感衆馬悲鳴。故受斯稱。如下廣
<lb ed="X" n="0552c17"/><lb ed="R072" n="0273a04"/>釋。慨此下二句。所歎初句。歎敎。無聲之歎曰慨。頹
<lb ed="X" n="0552c18"/><lb ed="R072" n="0273a05"/>綱者。喩也。圓實之敎。尋繹旣罕。沉廢不行。如大綱
<lb ed="X" n="0552c19"/><lb ed="R072" n="0273a06"/>旣頹。綱目何整。人天魚無其澇漉。佛彼岸何由得
<lb ed="X" n="0552c20"/><lb ed="R072" n="0273a07"/>到。游泳苦海。無能出期。道之不行。職由斯也。悼斯
<lb ed="X" n="0552c21"/><lb ed="R072" n="0273a08"/>句。傷迷。悼傷淪沉溺沒也。大士見敎網綱沉頹而
<lb ed="X" n="0552c22"/><lb ed="R072" n="0273a09"/>不擧。知彼迷途沒溺而不升。歎之傷之。寧不思救。
<lb ed="X" n="0552c23"/><lb ed="R072" n="0273a10"/>故經云。我以佛眼觀。見六道衆生。貧窮無福慧。入
<lb ed="X" n="0552c24"/><lb ed="R072" n="0273a11"/>生死險道。相續苦不斷。乃至不求大勢佛。及以斷
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0553a" n="0553a"/>
<lb ed="X" n="0553a01"/><lb ed="R072" n="0273a12"/>苦法。爲是衆生故。而起大悲心等。</p>
<lb ed="X" n="0553a02"/><lb ed="R072" n="0273a13"/><p xml:id="pX45p0553a0201">△二述造論意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a03"/><lb ed="R072" n="0273a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553a0301">將欲啓深經之妙旨。再曜昏衢。斥邪見之顚眸。令歸
<lb ed="X" n="0553a04"/><lb ed="R072" n="0273a15"/>正趣。使還源可卽。反本非遙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553a05"/><lb ed="R072" n="0273a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553a0501">【記】文中六句。初二句。明敎顯理。將者。當也。且也。欲。
<lb ed="X" n="0553a06"/><lb ed="R072" n="0273a17"/>謂希願啓。謂開發。了義大乘。名爲深經。終實圓理。
<lb ed="X" n="0553a07"/><lb ed="R072" n="0273a18"/>故曰妙旨。佛親說時。利根者得入。如人有目。日光
<lb ed="X" n="0553a08"/><lb ed="R072" n="0273b01"/>明照。見種種色。滅度之後。昏鈍性障諸阿顚迦。其
<lb ed="X" n="0553a09"/><lb ed="R072" n="0273b02"/>猶昏衢。昏衢之體。是謂二障。大士思欲發揮圓實
<lb ed="X" n="0553a10"/><lb ed="R072" n="0273b03"/>旨趣。令彼迷者。去無明闇。佛昔曾破。今更重明。故
<lb ed="X" n="0553a11"/><lb ed="R072" n="0273b04"/>云再曜。次二句。破邪歸正。斥。謂指破。心行理外。總
<lb ed="X" n="0553a12"/><lb ed="R072" n="0273b05"/>名邪見。非但不信因果而<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a1201" n="0553a1201"/><anchor xml:id="beg0553a1201" n="0553a1201"/>已<anchor xml:id="end0553a1201"/>。此乃凡夫外道二乘。
<lb ed="X" n="0553a13"/><lb ed="R072" n="0273b06"/>俱名爲邪。故迦葉言。我等自此<anchor xml:id="nkr_note_add_0553a1301" n="0553a1301"/><anchor xml:id="beg0553a1301" n="0553a1301"/>已<anchor xml:id="end0553a1301"/>前。皆名邪見人
<lb ed="X" n="0553a14"/><lb ed="R072" n="0273b07"/>也。顚。頂也。以頭向下。故名顚倒。或顚者。病也。眸。卽
<lb ed="X" n="0553a15"/><lb ed="R072" n="0273b08"/>目瞳。此擧喩也。如人眼之有病。妄見空華毛輪二
<lb ed="X" n="0553a16"/><lb ed="R072" n="0273b09"/>月等。又顚。卽心狂。由心狂故。目覩諸物。皆悉不正。
<lb ed="X" n="0553a17"/><lb ed="R072" n="0273b10"/>謂非親見親等。彼邪見者。亦復如是。於性空處。見
<lb ed="X" n="0553a18"/><lb ed="R072" n="0273b11"/>生死涅槃。於妙明中。成分別見妄。正趣者。眞菩提
<lb ed="X" n="0553a19"/><lb ed="R072" n="0273b12"/>路也。往而却還曰歸。衆生迷見。不依正道。旁行五
<lb ed="X" n="0553a20"/><lb ed="R072" n="0273b13"/>趣。縱出三界。亦落無爲坑中。今欲令彼不循異轍。
<lb ed="X" n="0553a21"/><lb ed="R072" n="0273b14"/>還向直道。無諸委曲也。後二句。結成頓益。初喩。次
<lb ed="X" n="0553a22"/><lb ed="R072" n="0273b15"/>法。水初出可以濫觴曰源。卽者。人也。如人<g ref="#CB05334">㴑</g>洄。窮
<lb ed="X" n="0553a23"/><lb ed="R072" n="0273b16"/>其水本。名爲還源。以喩行者。反生死流。歸於本際
<lb ed="X" n="0553a24"/><lb ed="R072" n="0273b17"/>也。得本際者。名覺心源。故下文云。覺心源者。名究
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0553b" n="0553b"/>
<lb ed="X" n="0553b01"/><lb ed="R072" n="0273b18"/>竟覺。若準他宗說。三無數劫。修習廣大行願。方成
<lb ed="X" n="0553b02"/><lb ed="R072" n="0274a01"/>正覺如挹流討源也。今言可卽非遙者。謂只於生
<lb ed="X" n="0553b03"/><lb ed="R072" n="0274a02"/>滅之處。示彼因緣無性。四相本自不生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0553001" n="0553001"/>處卽眞實。
<lb ed="X" n="0553b04"/><lb ed="R072" n="0274a03"/>如下論云。四相本來平等。唯一覺故。又云。一切法
<lb ed="X" n="0553b05"/><lb ed="R072" n="0274a04"/>悉皆眞故。皆同如故。圓覺云。知幻卽離。不作方便。
<lb ed="X" n="0553b06"/><lb ed="R072" n="0274a05"/>離幻卽覺。亦無漸次。又南嶽云。道源不遠。性海非
<lb ed="X" n="0553b07"/><lb ed="R072" n="0274a06"/>遙。肇公亦云。道遠乎哉。觸事而眞。聖遠乎哉。體之
<lb ed="X" n="0553b08"/><lb ed="R072" n="0274a07"/>卽神。斯皆可卽非遙之義也。如示萬派之水。卽是
<lb ed="X" n="0553b09"/><lb ed="R072" n="0274a08"/>本源之水。無二別也。如是。則一念契眞。卽名爲佛。
<lb ed="X" n="0553b10"/><lb ed="R072" n="0274a09"/>豈待多劫而遠求耶。頓益之義。昭然可見。</p>
<lb ed="X" n="0553b11"/><lb ed="R072" n="0274a10"/><p xml:id="pX45p0553b1101">△三正造諸論<note place="inline">二</note>。初廣論。二略論。</p><p xml:id="pX45p0553b1114" cb:place="inline">初廣論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b12"/><lb ed="R072" n="0274a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553b1201">造廣論於當時。遐益羣品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b13"/><lb ed="R072" n="0274a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553b1301">【記】廣論者。謂甘蔗論。釋中本楞伽經。義味豐美。故
<lb ed="X" n="0553b14"/><lb ed="R072" n="0274a13"/>立斯稱。又造一心徧滿論。融俗歸眞論。眞如三昧
<lb ed="X" n="0553b15"/><lb ed="R072" n="0274a14"/>論等。一百餘部。如來滅度。方六百載。人根稍利。堪
<lb ed="X" n="0553b16"/><lb ed="R072" n="0274a15"/>受廣說。故云當時。遐遠羣衆品類也。卽普該衆類。
<lb ed="X" n="0553b17"/><lb ed="R072" n="0274a16"/>遠及未來。凡是當機。皆獲斯利。故云遐益羣品。</p>
<lb ed="X" n="0553b18"/><lb ed="R072" n="0274a17"/><p xml:id="pX45p0553b1801">△二略論<note place="inline">三</note>。初出所以。二正造論。三彰功益。</p><p xml:id="pX45p0553b1818" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0553b19"/><lb ed="R072" n="0274a18"/>出所以。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b20"/><lb ed="R072" n="0274b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553b2001">旣文多義邈。非淺識所闚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553b21"/><lb ed="R072" n="0274b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553b2101">【記】卽者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0553b2101" n="0553b2101"/><anchor xml:id="beg0553b2101" n="0553b2101"/>已<anchor xml:id="end0553b2101"/>也。卽印前之詞。文多。諸甘蔗論六百卷。
<lb ed="X" n="0553b22"/><lb ed="R072" n="0274b03"/>或云一百卷。此方無本。難定是非。邈。遠也。文句旣
<lb ed="X" n="0553b23"/><lb ed="R072" n="0274b04"/>多。義又深遠。後代雖有圓頓根性。心力劣者。於此
<lb ed="X" n="0553b24"/><lb ed="R072" n="0274b05"/>文義廣博之論。不能備覽。非謂一向權小之機。名
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0553c" n="0553c"/>
<lb ed="X" n="0553c01"/><lb ed="R072" n="0274b06"/>爲淺識。以此略論。正爲大乘頓根。令悟入故。故下
<lb ed="X" n="0553c02"/><lb ed="R072" n="0274b07"/>文云。自有衆生。復以廣論文多爲煩。心樂總持。少
<lb ed="X" n="0553c03"/><lb ed="R072" n="0274b08"/>文而攝多義。能取解者。又云。爲欲解釋如來根本
<lb ed="X" n="0553c04"/><lb ed="R072" n="0274b09"/>之義。令諸衆生。正解不謬故。爲令善根成熟衆生。
<lb ed="X" n="0553c05"/><lb ed="R072" n="0274b10"/>於摩訶衍法。堪任不退信故等。斯則正爲大乘信
<lb ed="X" n="0553c06"/><lb ed="R072" n="0274b11"/>解位人而作因緣。反知於此廣中。但無心力。名爲
<lb ed="X" n="0553c07"/><lb ed="R072" n="0274b12"/>淺識。</p>
<lb ed="X" n="0553c08"/><lb ed="R072" n="0274b13"/><p xml:id="pX45p0553c0801">△二正造論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c09"/><lb ed="R072" n="0274b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553c0901">悲末葉之迷倫。又造斯論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c10"/><lb ed="R072" n="0274b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553c1001">【記】悲。謂菩薩造論之心。菩薩發心。體有三種。謂大
<lb ed="X" n="0553c11"/><lb ed="R072" n="0274b16"/>悲。大智。大願。悲則度生。智則求證。願則總攝。今爲
<lb ed="X" n="0553c12"/><lb ed="R072" n="0274b17"/>拔衆生苦與究竟樂而造斯論。故須悲也。下論云。
<lb ed="X" n="0553c13"/><lb ed="R072" n="0274b18"/>所謂爲令衆生離一切苦得究竟樂。非求世間名
<lb ed="X" n="0553c14"/><lb ed="R072" n="0275a01"/>利恭敬故。末葉。約時。迷倫。約類。以佛滅後二千五
<lb ed="X" n="0553c15"/><lb ed="R072" n="0275a02"/>百年去。解脫。智慧。多聞。禪定。俱不牢固。但隨迷見。
<lb ed="X" n="0553c16"/><lb ed="R072" n="0275a03"/>唯起諍論。如斯類也。誠堪慜之故造此論。令其悟
<lb ed="X" n="0553c17"/><lb ed="R072" n="0275a04"/>入葉。世也。倫。類也。</p>
<lb ed="X" n="0553c18"/><lb ed="R072" n="0275a05"/><p xml:id="pX45p0553c1801">△三彰功益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c19"/><lb ed="R072" n="0275a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0553c1901">可謂義豐文約。解行俱兼。中下之流。因茲悟入者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0553c20"/><lb ed="R072" n="0275a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0553c2001">【記】文有二。初。略能含廣。可謂者。印歎之詞。論唯一
<lb ed="X" n="0553c21"/><lb ed="R072" n="0275a08"/>軸。二十四紙。故云文約。約略也。所詮之法。義備河
<lb ed="X" n="0553c22"/><lb ed="R072" n="0275a09"/>沙。故云義豐。豐。多也。斯則攝盡十方三世諸佛法
<lb ed="X" n="0553c23"/><lb ed="R072" n="0275a10"/>藏。故下文云。諸佛甚深廣大義。我今隨順總持說。
<lb ed="X" n="0553c24"/><lb ed="R072" n="0275a11"/>又云。如是摩訶衍諸佛秘藏。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0553c2401" n="0553c2401"/><anchor xml:id="beg0553c2401" n="0553c2401"/>已<anchor xml:id="end0553c2401"/>總說。解行等者。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0554a" n="0554a"/>
<lb ed="X" n="0554a01"/><lb ed="R072" n="0275a12"/>解。卽立義解釋二分所詮。令生解故。行。卽修行信
<lb ed="X" n="0554a02"/><lb ed="R072" n="0275a13"/>心及勸修利益所詮。令起行故。又云。於眞如法中。
<lb ed="X" n="0554a03"/><lb ed="R072" n="0275a14"/>深解現前。所修離相。又云。知心妄動。無前境界。修
<lb ed="X" n="0554a04"/><lb ed="R072" n="0275a15"/>遠離法等。俱卽是兼。義意無別。解行兩足。故曰俱
<lb ed="X" n="0554a05"/><lb ed="R072" n="0275a16"/>兼。亦可俱則具於解行。兼則解中有行。行中有解。
<lb ed="X" n="0554a06"/><lb ed="R072" n="0275a17"/>目足更資。方到<name role="" type="person">淸涼池</name>爾。中下。二。巧被根緣。謂中
<lb ed="X" n="0554a07"/><lb ed="R072" n="0275a18"/>根<anchor xml:id="nkr_note_add_0554a0701" n="0554a0701"/><anchor xml:id="beg0554a0701" n="0554a0701"/>已<anchor xml:id="end0554a0701"/>下之類。皆由此論開示而得悟入佛之知見。
<lb ed="X" n="0554a08"/><lb ed="R072" n="0275b01"/>若約位說。悟當信解。入當行證。若依天台。兼於開
<lb ed="X" n="0554a09"/><lb ed="R072" n="0275b02"/>示。總對圓敎四十位人。卽住行向地。如次以配開
<lb ed="X" n="0554a10"/><lb ed="R072" n="0275b03"/>示悟入也。今以深該淺。故云悟入。然此中下之言。
<lb ed="X" n="0554a11"/><lb ed="R072" n="0275b04"/>非謂對大指小。名爲中下。以大乘圓頓之根。自有
<lb ed="X" n="0554a12"/><lb ed="R072" n="0275b05"/>上中下別。今是圓根之中下也。如圓覺經三根之
<lb ed="X" n="0554a13"/><lb ed="R072" n="0275b06"/>義。正同於此。今言中下悟入。以讓上根。廣論被故。</p>
<lb ed="X" n="0554a14"/><lb ed="R072" n="0275b07"/><p xml:id="pX45p0554a1401">△二開章釋文<note place="inline">二</note>。初懸叙義門。二隨文註解。</p><p xml:id="pX45p0554a1418" cb:place="inline">初
<lb ed="X" n="0554a15"/><lb ed="R072" n="0275b08"/>懸叙義門<note place="inline">二</note>。先略標。次詳釋。</p><p xml:id="pX45p0554a1512" cb:place="inline">先略標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a16"/><lb ed="R072" n="0275b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0554a1601">將解此論。文分二章。</p><p xml:id="pX45p0554a1609" cb:place="inline">初。懸叙義門。二。隨文註解。義門
<lb ed="X" n="0554a17"/><lb ed="R072" n="0275b10"/>有六。一。辨敎起因緣。二。約諸藏所攝。三。顯敎義分齊。
<lb ed="X" n="0554a18"/><lb ed="R072" n="0275b11"/>四。明敎所被機。五。論能詮敎體。六。示所詮宗趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554a19"/><lb ed="R072" n="0275b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0554a1901">【記】懸叙六門。葢有綸緖。何者。夫聖人所作。必不徒
<lb ed="X" n="0554a20"/><lb ed="R072" n="0275b13"/>然。茲論發興。有何所以。故受之以敎起因緣也。名
<lb ed="X" n="0554a21"/><lb ed="R072" n="0275b14"/>敎旣興。<anchor xml:id="nkr_note_add_0554a2101" n="0554a2101"/><anchor xml:id="beg0554a2101" n="0554a2101"/>已<anchor xml:id="end0554a2101"/>知由漸。釋氏之學。三藏統收。約法約人。
<lb ed="X" n="0554a22"/><lb ed="R072" n="0275b15"/>如何攝屬。故受之以諸藏所攝也。論藏通乎大小。
<lb ed="X" n="0554a23"/><lb ed="R072" n="0275b16"/>菩薩有其權實。不以義求。罔知旨趣。此論詮法。分
<lb ed="X" n="0554a24"/><lb ed="R072" n="0275b17"/>齊至何。故受之以敎義分齊也。</p><p xml:id="pX45p0554a2413" cb:place="inline">敎所詮義。以知至
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0554b" n="0554b"/>
<lb ed="X" n="0554b01"/><lb ed="R072" n="0275b18"/>極。未委何等機宜。於此悟入。故受之以敎所被機
<lb ed="X" n="0554b02"/><lb ed="R072" n="0276a01"/>也。所詮所被。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0554b0201" n="0554b0201"/><anchor xml:id="beg0554b0201" n="0554b0201"/>已<anchor xml:id="end0554b0201"/>昭然。未審能詮。以何爲體。故受
<lb ed="X" n="0554b03"/><lb ed="R072" n="0276a02"/>之以能詮敎體也。敎體旣明。敎下所詮。宗於何事。
<lb ed="X" n="0554b04"/><lb ed="R072" n="0276a03"/>宗之畢竟。趣向於何。故受之以所詮宗趣也。凡是
<lb ed="X" n="0554b05"/><lb ed="R072" n="0276a04"/>敎興。悉須具此。故今懸叙。止斯六門。謂論所因故。
<lb ed="X" n="0554b06"/><lb ed="R072" n="0276a05"/>論所攝故。論所詮故。論所被故。論所依故。論宗歸
<lb ed="X" n="0554b07"/><lb ed="R072" n="0276a06"/>故。然原本疏中開章。具列十門。前六同此。但於此
<lb ed="X" n="0554b08"/><lb ed="R072" n="0276a07"/>後。更列四門。謂釋論題目。造論時代。翻譯年月。隨
<lb ed="X" n="0554b09"/><lb ed="R072" n="0276a08"/>文解釋。如次至十也。今錄本疏中。不依彼列者。以
<lb ed="X" n="0554b10"/><lb ed="R072" n="0276a09"/>是懸叙義門。不欲雜於別解文義。故將後四。合在
<lb ed="X" n="0554b11"/><lb ed="R072" n="0276a10"/>隨文註解之中。由是懸叙。<anchor xml:id="nkr_note_add_0554b1101" n="0554b1101"/><anchor xml:id="beg0554b1101" n="0554b1101"/>但<anchor xml:id="end0554b1101"/>有六段。</p>
<lb ed="X" n="0554b12"/><lb ed="R072" n="0276a11"/><p xml:id="pX45p0554b1201">△次詳釋<note place="inline">六</note>初起因。二藏攝。三敎義。四被機。五能
<lb ed="X" n="0554b13"/><lb ed="R072" n="0276a12"/>詮。六宗趣。</p><p xml:id="pX45p0554b1305" cb:place="inline">初起因<note place="inline">二</note>。初總標。次別釋。</p><p xml:id="pX45p0554b1315" cb:place="inline">初總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b14"/><lb ed="R072" n="0276a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0554b1401">初辨敎起因緣者。有十徵釋。以顯十因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b15"/><lb ed="R072" n="0276a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0554b1501">【記】十徵釋者。十段之中。皆初一句是徵。餘皆釋也。
<lb ed="X" n="0554b16"/><lb ed="R072" n="0276a15"/>顯十因者。謂有十翻。先問後答。以顯造論十種緣
<lb ed="X" n="0554b17"/><lb ed="R072" n="0276a16"/>起也。</p>
<lb ed="X" n="0554b18"/><lb ed="R072" n="0276a17"/><p xml:id="pX45p0554b1801">△次別釋<note place="inline">十</note>。初智辯。二法化。三巧示。四顯明。五依
<lb ed="X" n="0554b19"/><lb ed="R072" n="0276a18"/>本。六藉力。七爲義。八因緣。九由起。十機益。</p><p xml:id="pX45p0554b1917" cb:place="inline">初智
<lb ed="X" n="0554b20"/><lb ed="R072" n="0276b01"/>辯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b21"/><lb ed="R072" n="0276b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0554b2101">一。依何智。謂依論主洞契心源之智。隨機巧妙之辯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0554b22"/><lb ed="R072" n="0276b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0554b2201">【記】一句。徵也。依何智者。起論之體。莫先於智。無智
<lb ed="X" n="0554b23"/><lb ed="R072" n="0276b04"/>不能起論。故佛法中。智爲根本也。斯則因明論。六
<lb ed="X" n="0554b24"/><lb ed="R072" n="0276b05"/>因之中智生因也。以有智故有義。有義故立言。故
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0554c" n="0554c"/>
<lb ed="X" n="0554c01"/><lb ed="R072" n="0276b06"/>此十中。先責其智。謂依下。釋也。然菩薩之智。有權。
<lb ed="X" n="0554c02"/><lb ed="R072" n="0276b07"/>有實。實智詣理。虗通往來。符會眞體。名洞契心源。
<lb ed="X" n="0554c03"/><lb ed="R072" n="0276b08"/>心源。卽無相眞理也。契此理故。名無生忍。卽根本
<lb ed="X" n="0554c04"/><lb ed="R072" n="0276b09"/>智也。權智幹事。建立佛法。成就衆生。隨其根性。授
<lb ed="X" n="0554c05"/><lb ed="R072" n="0276b10"/>與法藥。令得服行。名隨機巧妙之辯。謂順其根欲
<lb ed="X" n="0554c06"/><lb ed="R072" n="0276b11"/>上中下品。故曰隨機。言無疎拙。曲成萬物而不遺。
<lb ed="X" n="0554c07"/><lb ed="R072" n="0276b12"/>故名之爲巧。巧無巧相。不可以言議思度。故名妙
<lb ed="X" n="0554c08"/><lb ed="R072" n="0276b13"/>也。此智騰之於口。故名爲辯。此辯有四有七。四謂
<lb ed="X" n="0554c09"/><lb ed="R072" n="0276b14"/>四無礙辯。卽法。義。詞。樂說也。亦名四無礙智。但在
<lb ed="X" n="0554c10"/><lb ed="R072" n="0276b15"/>心在口用處不同。故得智辯之名。其體一也。七辯
<lb ed="X" n="0554c11"/><lb ed="R072" n="0276b16"/>者。一。捷辯。卒答不思。須卽言故。二。無斷辯。相續連
<lb ed="X" n="0554c12"/><lb ed="R072" n="0276b17"/>環而無竭故。三。迅辯。明於理事。心無癡闇。言音迅
<lb ed="X" n="0554c13"/><lb ed="R072" n="0276b18"/>疾。如懸河故。四。隨應辯。應於時機。無差異故。五。無
<lb ed="X" n="0554c14"/><lb ed="R072" n="0277a01"/>疎謬辯。所說契理。無差失故。六豐義味辯。名數理
<lb ed="X" n="0554c15"/><lb ed="R072" n="0277a02"/>事。皆無量故。七。一切世間最上妙辯。此辯有五德。
<lb ed="X" n="0554c16"/><lb ed="R072" n="0277a03"/>一。甚深如雷。二。淸徹遠聞。三。其聲哀雅。如迦陵頻
<lb ed="X" n="0554c17"/><lb ed="R072" n="0277a04"/>伽。四。能令衆生。入心愛敬。五。若有聞者。歡喜無厭
<lb ed="X" n="0554c18"/><lb ed="R072" n="0277a05"/>具此五者。名最上也。此上四七之辯。皆因本智證
<lb ed="X" n="0554c19"/><lb ed="R072" n="0277a06"/>理而後得故。名後得智。巧妙之相。在三四兩門。然
<lb ed="X" n="0554c20"/><lb ed="R072" n="0277a07"/>聖智圓通。必須理事雙照。隨闕一種。則非圓智。今
<lb ed="X" n="0554c21"/><lb ed="R072" n="0277a08"/>論主迹居八地。正證無生。入眞如門。卽根本實智
<lb ed="X" n="0554c22"/><lb ed="R072" n="0277a09"/>照生滅門。隨彼事量。一一觀察。知機設化。應根巧
<lb ed="X" n="0554c23"/><lb ed="R072" n="0277a10"/>說。卽後得權智。權實二智。隨用雖殊。然體無二。依
<lb ed="X" n="0554c24"/><lb ed="R072" n="0277a11"/>此一體圓智而建立論文。故十地論。稱歎說者。有
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0555a" n="0555a"/>
<lb ed="X" n="0555a01"/><lb ed="R072" n="0277a12"/>三辯才智。謂眞實智。體性智。果智。前二卽根本後
<lb ed="X" n="0555a02"/><lb ed="R072" n="0277a13"/>得。後一卽後得之用。謂依體性。起巧妙說。故言果
<lb ed="X" n="0555a03"/><lb ed="R072" n="0277a14"/>也。今此所明。通前三智也。</p>
<lb ed="X" n="0555a04"/><lb ed="R072" n="0277a15"/><p xml:id="pX45p0555a0401">△二法化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a05"/><lb ed="R072" n="0277a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0555a0501">二。示何法。謂一心。二門。三大。四信。五行等法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555a06"/><lb ed="R072" n="0277a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0555a0601">【記】示何法者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0555a0601" n="0555a0601"/><anchor xml:id="beg0555a0601" n="0555a0601"/>已<anchor xml:id="end0555a0601"/>知論主所依。非是下凡有漏之識。
<lb ed="X" n="0555a07"/><lb ed="R072" n="0277a18"/>但依二智無漏建立。凡所有言。盡合眞理。契會時
<lb ed="X" n="0555a08"/><lb ed="R072" n="0277b01"/>機。必無過矣。如其所示。是何法門。令彼信解修斷
<lb ed="X" n="0555a09"/><lb ed="R072" n="0277b02"/>入證耶。故此徵之。謂一心下。釋也。然大乘法體。是
<lb ed="X" n="0555a10"/><lb ed="R072" n="0277b03"/>衆生諸佛無二眞源。不分染淨眞妄差別。而能具
<lb ed="X" n="0555a11"/><lb ed="R072" n="0277b04"/>攝一切諸法。寂焉不動。靈鑒無昧。故名一心。而此
<lb ed="X" n="0555a12"/><lb ed="R072" n="0277b05"/>心體。非眞非妄。能眞能妄。故開二門。門者無壅。虗
<lb ed="X" n="0555a13"/><lb ed="R072" n="0277b06"/>通往來。出入自在。開闔無妨之謂也。依心無相。立
<lb ed="X" n="0555a14"/><lb ed="R072" n="0277b07"/>眞如門。依心具法。立生滅門。二門互通。開闔自在。
<lb ed="X" n="0555a15"/><lb ed="R072" n="0277b08"/>俱以一心爲源。故云心眞如心生滅也。</p><p xml:id="pX45p0555a1516" cb:place="inline">三大者。卽
<lb ed="X" n="0555a16"/><lb ed="R072" n="0277b09"/>二門下所示之義。謂眞如門。唯示體大。生滅門。具
<lb ed="X" n="0555a17"/><lb ed="R072" n="0277b10"/>示三大。故下論云。是心眞如相。卽示摩訶衍體故。
<lb ed="X" n="0555a18"/><lb ed="R072" n="0277b11"/>是心生滅因緣相。能示摩訶衍自體相用故。四信
<lb ed="X" n="0555a19"/><lb ed="R072" n="0277b12"/>者。謂信眞如及三寶也。信心是一。信境有四。故成
<lb ed="X" n="0555a20"/><lb ed="R072" n="0277b13"/>四信。故下論云。一者。信根本。所謂樂念眞如法故。
<lb ed="X" n="0555a21"/><lb ed="R072" n="0277b14"/>乃至佛法僧。常念親近修習如實行故。五行。謂行
<lb ed="X" n="0555a22"/><lb ed="R072" n="0277b15"/>布施。持戒。忍辱。精進。止觀之法。成就前來四種信
<lb ed="X" n="0555a23"/><lb ed="R072" n="0277b16"/>心。令成根不退。入正道故。如下廣明。所言等者。法
<lb ed="X" n="0555a24"/><lb ed="R072" n="0277b17"/>相至多。今疏從一至五增數略列。不及多云。故言
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0555b" n="0555b"/>
<lb ed="X" n="0555b01"/><lb ed="R072" n="0277b18"/>等也。若具言之。卽二覺。四位。四相。四鏡。三細。六麤
<lb ed="X" n="0555b02"/><lb ed="R072" n="0278a01"/>等。不能廣引。然疏列雖少。無法不該。以生滅一門。
<lb ed="X" n="0555b03"/><lb ed="R072" n="0278a02"/>具明世出世間一切法故。此等皆是所示之法。雖
<lb ed="X" n="0555b04"/><lb ed="R072" n="0278a03"/>通云示。然示義有別。謂於上諸法。示令信解行斷
<lb ed="X" n="0555b05"/><lb ed="R072" n="0278a04"/>證等。配文可見。由是疏中通云示也。</p>
<lb ed="X" n="0555b06"/><lb ed="R072" n="0278a05"/><p xml:id="pX45p0555b0601">△三巧示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b07"/><lb ed="R072" n="0278a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0555b0701">三。云何示。謂以巧便。開一味大乘。作法義二種。分一
<lb ed="X" n="0555b08"/><lb ed="R072" n="0278a07"/>心法。復作二門。析一義理。復爲三大。由此善巧而得
<lb ed="X" n="0555b09"/><lb ed="R072" n="0278a08"/>開示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b10"/><lb ed="R072" n="0278a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0555b1001">【記】云何示者。上之所列。但是所示之法。未知作何
<lb ed="X" n="0555b11"/><lb ed="R072" n="0278a10"/>方便而顯示之。巧。謂權巧。便。謂方便。此屬論主能
<lb ed="X" n="0555b12"/><lb ed="R072" n="0278a11"/>示之智。一味大乘。卽一心眞理。不分染淨因果凡
<lb ed="X" n="0555b13"/><lb ed="R072" n="0278a12"/>聖空有等異。故云一味。揀對二乘。故名大乘。此之
<lb ed="X" n="0555b14"/><lb ed="R072" n="0278a13"/>法體。以智冥符。離諸分別。乃云一味。若依言說示。
<lb ed="X" n="0555b15"/><lb ed="R072" n="0278a14"/>卽開爲二。謂法。義也。故論云。摩訶衍者。總說有二
<lb ed="X" n="0555b16"/><lb ed="R072" n="0278a15"/>種。一者法。二者義。</p><p xml:id="pX45p0555b1608" cb:place="inline">仍開法爲二門。演義爲三大。故
<lb ed="X" n="0555b17"/><lb ed="R072" n="0278a16"/>論云。依一心法。有二種門。一者心眞如門。二者心
<lb ed="X" n="0555b18"/><lb ed="R072" n="0278a17"/>生滅門。又云。所言義者。則有體相用三種等。備如
<lb ed="X" n="0555b19"/><lb ed="R072" n="0278a18"/>前引。由此下。結指善權。謂論主以一實智。證無分
<lb ed="X" n="0555b20"/><lb ed="R072" n="0278b01"/>別一味眞理。以方便力。爲衆生故。善用巧便。而開
<lb ed="X" n="0555b21"/><lb ed="R072" n="0278b02"/>一味成多法門。多無多相。不違一味。故名善巧。開
<lb ed="X" n="0555b22"/><lb ed="R072" n="0278b03"/>卽演一爲多。示卽顯令生解也。</p>
<lb ed="X" n="0555b23"/><lb ed="R072" n="0278b04"/><p xml:id="pX45p0555b2301">△四顯明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555b24"/><lb ed="R072" n="0278b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0555b2401">四。以何顯。謂妙音善字。譬喩宗因。能令義理明了顯
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0555c" n="0555c"/>
<lb ed="X" n="0555c01"/><lb ed="R072" n="0278b06"/>現。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0555c02"/><lb ed="R072" n="0278b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0555c0201">【記】以何顯者。意責前之善巧。乃是展彼義門。令一
<lb ed="X" n="0555c03"/><lb ed="R072" n="0278b08"/>成多。今欲令此義理。皎然可見。由何方便而得顯
<lb ed="X" n="0555c04"/><lb ed="R072" n="0278b09"/>明。以。由。顯。明也。音卽音聲。字。卽文字。聲無聲相。字
<lb ed="X" n="0555c05"/><lb ed="R072" n="0278b10"/>無字相。故云妙善。謂論主於權實無礙智上。流演
<lb ed="X" n="0555c06"/><lb ed="R072" n="0278b11"/>聲名句文。是無漏善性所攝。不同凡夫屬於無記。
<lb ed="X" n="0555c07"/><lb ed="R072" n="0278b12"/>故淨名云。夫說法者。無說無示。斯則唯爲開導利
<lb ed="X" n="0555c08"/><lb ed="R072" n="0278b13"/>益衆生。不依文字也。華嚴十地品中。喩空中風畵
<lb ed="X" n="0555c09"/><lb ed="R072" n="0278b14"/>等。皆顯聲名句文。非有非無也。斯皆謂之妙音善
<lb ed="X" n="0555c10"/><lb ed="R072" n="0278b15"/>字。譬。比也。喩。曉也。卽以近事比類。令於深法得曉
<lb ed="X" n="0555c11"/><lb ed="R072" n="0278b16"/>了故。無著云。喩者。見邊義。謂以所見邊。與未所見
<lb ed="X" n="0555c12"/><lb ed="R072" n="0278b17"/>邊。和合正說。名之爲喩。師子覺云。所見邊者。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0555c1201" n="0555c1201"/><anchor xml:id="beg0555c1201" n="0555c1201"/>已<anchor xml:id="end0555c1201"/>
<lb ed="X" n="0555c13"/><lb ed="R072" n="0278b18"/>顯了分。未所見邊者。謂未顯了分。以顯了分。顯未
<lb ed="X" n="0555c14"/><lb ed="R072" n="0279a01"/>顯了分。令義平等。所有正說。名爲立喩。然有二種。
<lb ed="X" n="0555c15"/><lb ed="R072" n="0279a02"/>一者同法。二者異法。同法者。若於是處。顯因同品。
<lb ed="X" n="0555c16"/><lb ed="R072" n="0279a03"/>決定有性。謂若所作。見彼無常。譬如缾等。異法者。
<lb ed="X" n="0555c17"/><lb ed="R072" n="0279a04"/>若於是處。說所立無。因偏非有。謂若是常。見非所
<lb ed="X" n="0555c18"/><lb ed="R072" n="0279a05"/>作。如虗空等。然離十過。方爲正喩。同喩五過。謂能
<lb ed="X" n="0555c19"/><lb ed="R072" n="0279a06"/>立法不成。所立法不成。俱不成。無合。倒合。異喩五
<lb ed="X" n="0555c20"/><lb ed="R072" n="0279a07"/>過。謂所立法不遣。能立法不遣。俱不遣。不離。倒離。</p>
<lb ed="X" n="0555c21"/><lb ed="R072" n="0279a08"/><p xml:id="pX45p0555c2101">宗。謂所成立法。因。卽宗家因由所以。與前譬喩。皆
<lb ed="X" n="0555c22"/><lb ed="R072" n="0279a09"/>爲能立。故因明論云。由宗因喩多言。開示諸有問
<lb ed="X" n="0555c23"/><lb ed="R072" n="0279a10"/>者未了義故。然宗者。有體。有依。依有能別所別。依
<lb ed="X" n="0555c24"/><lb ed="R072" n="0279a11"/>體之上。共離九過。方爲正宗。謂現量相違。比量相
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0556a" n="0556a"/>
<lb ed="X" n="0556a01"/><lb ed="R072" n="0279a12"/>違。世間相違。自敎相違。自語相違。能別不極成。所
<lb ed="X" n="0556a02"/><lb ed="R072" n="0279a13"/>別不極成。俱不極成。相符極成。因有三相。謂徧是
<lb ed="X" n="0556a03"/><lb ed="R072" n="0279a14"/>宗法性。同品定有性。異品徧無性。然因有二種。謂
<lb ed="X" n="0556a04"/><lb ed="R072" n="0279a15"/>生因。了因。生因如種生芽。了因如燈照物。然此二
<lb ed="X" n="0556a05"/><lb ed="R072" n="0279a16"/>因。各有三種。生因三者。一。言生因。二。智生因。三。義
<lb ed="X" n="0556a06"/><lb ed="R072" n="0279a17"/>生因。了因三者。一。智了因。二。言了因。三。義了因。廣
<lb ed="X" n="0556a07"/><lb ed="R072" n="0279a18"/>如彼疏。然此因支。離十四過。方爲正因。謂兩俱不
<lb ed="X" n="0556a08"/><lb ed="R072" n="0279b01"/>成。隨一不成。所依不成。猶豫不成。共不定。不共不
<lb ed="X" n="0556a09"/><lb ed="R072" n="0279b02"/>定。同品一分轉異品徧轉。異品一分轉同品徧轉。
<lb ed="X" n="0556a10"/><lb ed="R072" n="0279b03"/>俱品一分轉。決定相違。法自相相違。法差別相違。
<lb ed="X" n="0556a11"/><lb ed="R072" n="0279b04"/>有法自相相違。有法差別相違。然此三支。共離三
<lb ed="X" n="0556a12"/><lb ed="R072" n="0279b05"/>十三過。幷諸闕減等。今非正意。不能具陳。然今論
<lb ed="X" n="0556a13"/><lb ed="R072" n="0279b06"/>中。雖說宗因譬喩。不同因明三事合集。成於比量。
<lb ed="X" n="0556a14"/><lb ed="R072" n="0279b07"/>但今文中。或單擧宗義。或雙擧宗因。或擧宗喩。或
<lb ed="X" n="0556a15"/><lb ed="R072" n="0279b08"/>擧因喩。如下論云。一者法。二者義。此之法義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0556a1501" n="0556a1501"/><anchor xml:id="beg0556a1501" n="0556a1501"/>但<anchor xml:id="end0556a1501"/>是
<lb ed="X" n="0556a16"/><lb ed="R072" n="0279b09"/>因明前陳後說。有法及法。如立量云。一心是有法。
<lb ed="X" n="0556a17"/><lb ed="R072" n="0279b10"/>定具三大故爲宗。因云以有眞如生滅二相故。此
<lb ed="X" n="0556a18"/><lb ed="R072" n="0279b11"/>但擧其宗因而不引喩。或云。眞如是有法。定不可
<lb ed="X" n="0556a19"/><lb ed="R072" n="0279b12"/>立不可遣故爲宗。因云以一切法悉皆眞故皆同
<lb ed="X" n="0556a20"/><lb ed="R072" n="0279b13"/>如故。此亦但擧宗因也。餘皆例知。若以此論對五
<lb ed="X" n="0556a21"/><lb ed="R072" n="0279b14"/>性宗。具足三支。應立量云。一眞如性是有法。定能
<lb ed="X" n="0556a22"/><lb ed="R072" n="0279b15"/>隨緣故爲宗。因云是有爲法平等所依故。同喩如
<lb ed="X" n="0556a23"/><lb ed="R072" n="0279b16"/>虗空。</p><p xml:id="pX45p0556a2303" cb:place="inline">能令下。結指。謂前妙音等爲能顯。法義理趣
<lb ed="X" n="0556a24"/><lb ed="R072" n="0279b17"/>爲所顯。由前巧便。遂令義理明顯可見也。此上二
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0556b" n="0556b"/>
<lb ed="X" n="0556b01"/><lb ed="R072" n="0279b18"/>段。卽前洞契巧妙之相。上之巧便。卽前智也。同記
<lb ed="X" n="0556b02"/><lb ed="R072" n="0280a01"/>心輪。此之音顯。卽前辯也。同佛正敎神通輪矣。</p>
<lb ed="X" n="0556b03"/><lb ed="R072" n="0280a02"/><p xml:id="pX45p0556b0301">△五依本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b04"/><lb ed="R072" n="0280a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0556b0401">五。依何本。</p><p xml:id="pX45p0556b0405" cb:place="inline">謂依佛聖言。及正道理。定量爲本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b05"/><lb ed="R072" n="0280a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0556b0501">【記】依何本者。此徵菩薩造論。必有所憑。若無依據。
<lb ed="X" n="0556b06"/><lb ed="R072" n="0280a05"/>便同虗誕。佛聖言。卽至敎量。正道理。卽比量。定量。
<lb ed="X" n="0556b07"/><lb ed="R072" n="0280a06"/>卽現量。</p><p xml:id="pX45p0556b0704" cb:place="inline">至敎者。謂一切智人。無所不鑒。具足五語。
<lb ed="X" n="0556b08"/><lb ed="R072" n="0280a07"/>言必誠諦。依此立論。決定可信。無有虗妄。故取爲
<lb ed="X" n="0556b09"/><lb ed="R072" n="0280a08"/>本。聖言之語。通於三乘。餘人有所不知。由是揀之。
<lb ed="X" n="0556b10"/><lb ed="R072" n="0280a09"/>故言佛也。次先標比量者。以論宗經故。比量者。謂
<lb ed="X" n="0556b11"/><lb ed="R072" n="0280a10"/>藉衆相而觀於義。衆相者。謂因三相。由彼爲因。於
<lb ed="X" n="0556b12"/><lb ed="R072" n="0280a11"/>所比宗義。有正智生。了知有火。或無常等。今言正
<lb ed="X" n="0556b13"/><lb ed="R072" n="0280a12"/>道理者。爲簡一切邪謬因故。若因不正。宗義亦邪。
<lb ed="X" n="0556b14"/><lb ed="R072" n="0280a13"/>由是故言正道理也。</p><p xml:id="pX45p0556b1409" cb:place="inline">現量者。謂無分別。若有正智。
<lb ed="X" n="0556b15"/><lb ed="R072" n="0280a14"/>於色等義。離名種等所有分別。現現別轉。故名現
<lb ed="X" n="0556b16"/><lb ed="R072" n="0280a15"/>量。此有四類。一。五識身。二。五俱意。三。諸自證。四。一
<lb ed="X" n="0556b17"/><lb ed="R072" n="0280a16"/>切定心。此上四種。皆現量也。今言定量者。以此四
<lb ed="X" n="0556b18"/><lb ed="R072" n="0280a17"/>義。緣色等境。是決定故。亦可前正道理中。具含二
<lb ed="X" n="0556b19"/><lb ed="R072" n="0280a18"/>量。謂比度生解及自證知。俱無謬妄。咸正道理。定
<lb ed="X" n="0556b20"/><lb ed="R072" n="0280b01"/>量一句。總指三量。俱是決定。取此爲本。可信從故。</p>
<lb ed="X" n="0556b21"/><lb ed="R072" n="0280b02"/><p xml:id="pX45p0556b2101">△六藉力。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b22"/><lb ed="R072" n="0280b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0556b2201">六。藉何力。謂歸命三寶。請加承力。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556b23"/><lb ed="R072" n="0280b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0556b2301">【記】藉何力者。此責論主依經造論。上欲契聖。下欲
<lb ed="X" n="0556b24"/><lb ed="R072" n="0280b05"/>利凡。流至後代。破邪立正。俾世世不絕。燈燈無盡。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0556c" n="0556c"/>
<lb ed="X" n="0556c01"/><lb ed="R072" n="0280b06"/>爲用自力。爲假他威耶。歸三寶者。謂三寶吉祥。一
<lb ed="X" n="0556c02"/><lb ed="R072" n="0280b07"/>切衆生最勝良田。有歸依者。能辦大事。生諸福智。
<lb ed="X" n="0556c03"/><lb ed="R072" n="0280b08"/>能離生死。得涅槃樂。故佛滅度。凡諸弟子所有著
<lb ed="X" n="0556c04"/><lb ed="R072" n="0280b09"/>述。皆歸三寶。示學有宗。不自專<anchor xml:id="nkr_note_add_0556c0401" n="0556c0401"/><anchor xml:id="beg0556c0401" n="0556c0401"/>己<anchor xml:id="end0556c0401"/>。離過失故。今乞
<lb ed="X" n="0556c05"/><lb ed="R072" n="0280b10"/>威加。承力而作。必至後代。人無不信。然加有二種。
<lb ed="X" n="0556c06"/><lb ed="R072" n="0280b11"/>一。顯加。謂現身說法。二。冥加。但闇增智慧。今通此
<lb ed="X" n="0556c07"/><lb ed="R072" n="0280b12"/>二也。能歸所歸。如下廣釋。</p>
<lb ed="X" n="0556c08"/><lb ed="R072" n="0280b13"/><p xml:id="pX45p0556c0801">△七爲義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c09"/><lb ed="R072" n="0280b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0556c0901">七。爲何義。謂助佛揚化。摧邪顯正。護持遺法。令久住
<lb ed="X" n="0556c10"/><lb ed="R072" n="0280b15"/>世。報如來恩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0556c11"/><lb ed="R072" n="0280b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0556c1101">【記】爲何義者。此責旣假三寶威加。造立茲論。有何
<lb ed="X" n="0556c12"/><lb ed="R072" n="0280b17"/>義意。切慕此耶。</p><p xml:id="pX45p0556c1207" cb:place="inline">助揚化者。如助謂贊輔。揚。謂發揮。化。
<lb ed="X" n="0556c13"/><lb ed="R072" n="0280b18"/>謂敎導。是則贊輔如來。發揮法門。敎導羣品。以十
<lb ed="X" n="0556c14"/><lb ed="R072" n="0281a01"/>方諸佛。迭爲師資。互相贊弼。令法道流行。衆生受
<lb ed="X" n="0556c15"/><lb ed="R072" n="0281a02"/>化。今論主示居因位。師我牟尼。宗經造論。故云助
<lb ed="X" n="0556c16"/><lb ed="R072" n="0281a03"/>化。摧邪顯正者。謂如來在日。邪見者佛自調伏。佛
<lb ed="X" n="0556c17"/><lb ed="R072" n="0281a04"/>滅度後。苟有斯類。人無制止。今論主爲摧彼邪徒。
<lb ed="X" n="0556c18"/><lb ed="R072" n="0281a05"/>令邪敎不興。立我正法。令生正見故。下論中顯示
<lb ed="X" n="0556c19"/><lb ed="R072" n="0281a06"/>正義。對治邪執。是也。護持遺法者。謂佛所說法門。
<lb ed="X" n="0556c20"/><lb ed="R072" n="0281a07"/>至滅度後。總名遺法。今造論發揚。令無墜地者。名
<lb ed="X" n="0556c21"/><lb ed="R072" n="0281a08"/>爲護持。展轉弘傳。燈燈不絕。以至來劫。名久住世。</p>
<lb ed="X" n="0556c22"/><lb ed="R072" n="0281a09"/><p xml:id="pX45p0556c2201">報如來恩者。佛留敎法。意在傳弘。展轉度人。令至
<lb ed="X" n="0556c23"/><lb ed="R072" n="0281a10"/>大果。若不傳演。逆佛本懷。是謂辜恩。苟能顯發妙
<lb ed="X" n="0556c24"/><lb ed="R072" n="0281a11"/>門。光昭大敎。衆生獲益。不絕大猷。斯則順合佛心。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0557a" n="0557a"/>
<lb ed="X" n="0557a01"/><lb ed="R072" n="0281a12"/>雅稱宗祖。名爲報恩也。故智論云。假使頂戴經塵
<lb ed="X" n="0557a02"/><lb ed="R072" n="0281a13"/>劫。身爲牀座徧三千。若不傳法利衆生。畢竟無能
<lb ed="X" n="0557a03"/><lb ed="R072" n="0281a14"/>報恩者。若有傳持正法藏。宣揚敎理度羣生。修習
<lb ed="X" n="0557a04"/><lb ed="R072" n="0281a15"/>一念契眞如。此是眞報如來者。然上五句。說有二
<lb ed="X" n="0557a05"/><lb ed="R072" n="0281a16"/>意。一則各自別說。一句是一意。謂助佛揚化故。摧
<lb ed="X" n="0557a06"/><lb ed="R072" n="0281a17"/>邪故。顯正故等。二則躡迹通論。從一至五。展轉相
<lb ed="X" n="0557a07"/><lb ed="R072" n="0281a18"/>由。卽助佛揚化者。爲摧邪故。摧邪爲顯正故。乃至
<lb ed="X" n="0557a08"/><lb ed="R072" n="0281b01"/>報如來恩故。</p>
<lb ed="X" n="0557a09"/><lb ed="R072" n="0281b02"/><p xml:id="pX45p0557a0901">△八因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a10"/><lb ed="R072" n="0281b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557a1001">八。以何因緣。謂令衆生。離一切苦。得究竟樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a11"/><lb ed="R072" n="0281b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557a1101">【記】以何緣者。此責如上所爲。本緣何事耶。令衆生
<lb ed="X" n="0557a12"/><lb ed="R072" n="0281b05"/>者。三聚五性一切衆生也。離一切苦者。離三苦八
<lb ed="X" n="0557a13"/><lb ed="R072" n="0281b06"/>苦分段變易二生死苦也。得究竟樂者。謂得無上
<lb ed="X" n="0557a14"/><lb ed="R072" n="0281b07"/>菩提覺法樂。無上涅槃寂靜樂。一得永得。更無退
<lb ed="X" n="0557a15"/><lb ed="R072" n="0281b08"/>者。揀異人天二乘。故云究竟。</p>
<lb ed="X" n="0557a16"/><lb ed="R072" n="0281b09"/><p xml:id="pX45p0557a1601">△九由起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a17"/><lb ed="R072" n="0281b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557a1701">九。由何起。謂由菩薩大悲。愍物迷謬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557a18"/><lb ed="R072" n="0281b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557a1801">【記】由何起者。此責菩薩造論之心。因何而起。大悲
<lb ed="X" n="0557a19"/><lb ed="R072" n="0281b12"/>者。卽同體無緣。揀非愛見。故云大也。</p><p xml:id="pX45p0557a1915" cb:place="inline">愍。謂哀愍。卽
<lb ed="X" n="0557a20"/><lb ed="R072" n="0281b13"/>能悲之心。物。謂衆生。卽所悲之境。凡夫戀生死。執
<lb ed="X" n="0557a21"/><lb ed="R072" n="0281b14"/>常樂我淨。故云迷。二乘愛涅槃。著無常等四。非其
<lb ed="X" n="0557a22"/><lb ed="R072" n="0281b15"/>正趣。認以爲正。故名爲謬。造論爲彼。令反迷爲悟。
<lb ed="X" n="0557a23"/><lb ed="R072" n="0281b16"/>捨偏入圓也。</p>
<lb ed="X" n="0557a24"/><lb ed="R072" n="0281b17"/><p xml:id="pX45p0557a2401">△十機益。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0557b" n="0557b"/>
<lb ed="X" n="0557b01"/><lb ed="R072" n="0281b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557b0101">十。機何益。</p><p xml:id="pX45p0557b0105" cb:place="inline">謂令生信。得聞思修慧。證入因滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557b02"/><lb ed="R072" n="0282a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557b0201">【記】機何益者。旣爲衆生造論。其有被此化者。得何
<lb ed="X" n="0557b03"/><lb ed="R072" n="0282a02"/>利益。</p><p xml:id="pX45p0557b0303" cb:place="inline">謂令下。有四益。信。謂十信。聞思修慧。卽三賢。
<lb ed="X" n="0557b04"/><lb ed="R072" n="0282a03"/>證入。卽十地。因滿。卽究竟位。此則未信者令信。未
<lb ed="X" n="0557b05"/><lb ed="R072" n="0282a04"/>解者令解。未行者令行。未證者令證。未涅槃者令
<lb ed="X" n="0557b06"/><lb ed="R072" n="0282a05"/>得涅槃。始從凡夫。終至等覺。受斯化者。咸得利益。
<lb ed="X" n="0557b07"/><lb ed="R072" n="0282a06"/>本疏則云六益。謂信。及三慧。證入。因滿。大同小異。
<lb ed="X" n="0557b08"/><lb ed="R072" n="0282a07"/>開合兩通。然上十因。意義相續。若不料簡。寧免混
<lb ed="X" n="0557b09"/><lb ed="R072" n="0282a08"/>然。今近取譬。令無所惑。如構大廈。先。要有解<note place="inline">起造之解。
<lb ed="X" n="0557b10"/><lb ed="R072" n="0282a09"/>合二智也</note>。次。列所造<note place="inline">廳堂痒序等。合一心二門三大等</note>。三。明其相<note place="inline">間架向背
<lb ed="X" n="0557b11"/><lb ed="R072" n="0282a10"/>等。合分三大等</note>。四。能造器<note place="inline">斤斧墨尺等。合妙音善字等</note>。五。有所憑準<note place="inline">依經
<lb ed="X" n="0557b12"/><lb ed="R072" n="0282a11"/>依匠。合三量等</note>。六。旁藉陰功<note place="inline">禴祭先靈。合三寶加祐</note>。七。上安所尊<note place="inline">父母
<lb ed="X" n="0557b13"/><lb ed="R072" n="0282a12"/>等。合報佛恩</note>。八。下癊來裔<note place="inline">子孫男女。合爲衆生</note>。九。念情深厚<note place="inline">有恩有愛。
<lb ed="X" n="0557b14"/><lb ed="R072" n="0282a13"/>合大悲愍物</note>。十。各得所安<note place="inline">隨彼穩便。合信解入證</note>。如上配合。顯然
<lb ed="X" n="0557b15"/><lb ed="R072" n="0282a14"/>不同。由是十文。無相濫矣。又此十中。有因有緣。有
<lb ed="X" n="0557b16"/><lb ed="R072" n="0282a15"/>通有別。通則因緣不分。謂此十段。總是造論因由
<lb ed="X" n="0557b17"/><lb ed="R072" n="0282a16"/>緣起故。別則第九爲因。第八爲緣。前六則因緣所
<lb ed="X" n="0557b18"/><lb ed="R072" n="0282a17"/>資。七十則因緣之果。又此十中。不出悲智。謂第一
<lb ed="X" n="0557b19"/><lb ed="R072" n="0282a18"/>是智。第九是悲。二三四五六七。是智之相。八十二
<lb ed="X" n="0557b20"/><lb ed="R072" n="0282b01"/>門。是悲之相也。然論文之中。自有八種因緣。與此
<lb ed="X" n="0557b21"/><lb ed="R072" n="0282b02"/>有同有異。同則疏論兩文。不出悲智二種。異則論
<lb ed="X" n="0557b22"/><lb ed="R072" n="0282b03"/>中但直述自<anchor xml:id="nkr_note_add_0557b2201" n="0557b2201"/><anchor xml:id="beg0557b2201" n="0557b2201"/>己<anchor xml:id="end0557b2201"/>所懷。爲法利物。疏則具叙論主化
<lb ed="X" n="0557b23"/><lb ed="R072" n="0282b04"/>智巧便。妙權開示。承力護法。上報下化。</p><p xml:id="pX45p0557b2316" cb:place="inline">問。論中何
<lb ed="X" n="0557b24"/><lb ed="R072" n="0282b05"/>故不具叙耶。答。疏叙他意。故可具陳。論主述<anchor xml:id="nkr_note_add_0557b2401" n="0557b2401"/><anchor xml:id="beg0557b2401" n="0557b2401"/>已<anchor xml:id="end0557b2401"/>。但
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0557c" n="0557c"/>
<lb ed="X" n="0557c01"/><lb ed="R072" n="0282b06"/>明所爲。若同疏中。便成自伐。故不具叙。</p>
<lb ed="X" n="0557c02"/><lb ed="R072" n="0282b07"/><p xml:id="pX45p0557c0201">△二藏攝。二初標門。二釋義。</p><p xml:id="pX45p0557c0212" cb:place="inline">初標門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c03"/><lb ed="R072" n="0282b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557c0301">二。約諸藏所攝者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c04"/><lb ed="R072" n="0282b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557c0401">【記】三二不一。故云諸。皆能含攝。故名藏。謂明此論。
<lb ed="X" n="0557c05"/><lb ed="R072" n="0282b10"/>於三二中。攝屬何藏。</p>
<lb ed="X" n="0557c06"/><lb ed="R072" n="0282b11"/><p xml:id="pX45p0557c0601">△二釋義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c07"/><lb ed="R072" n="0282b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0557c0701">三藏之中。對法藏攝。</p><p xml:id="pX45p0557c0709" cb:place="inline">二藏之中。菩薩藏攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0557c08"/><lb ed="R072" n="0282b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0557c0801">【記】三藏者。經。律。論也。此約所詮戒定慧學增勝而
<lb ed="X" n="0557c09"/><lb ed="R072" n="0282b14"/>立。謂詮定增勝。名爲經藏。詮戒增勝。名爲律藏。詮
<lb ed="X" n="0557c10"/><lb ed="R072" n="0282b15"/>慧增勝。名謂論藏。言增勝者。以一一藏。通餘二故。</p>
<lb ed="X" n="0557c11"/><lb ed="R072" n="0282b16"/><p xml:id="pX45p0557c1101">第一經藏者。梵云欲底修多羅。或云修妬路。素呾
<lb ed="X" n="0557c12"/><lb ed="R072" n="0282b17"/>纜。此云契經。契。謂契當所詮法義。契合所化機心。
<lb ed="X" n="0557c13"/><lb ed="R072" n="0282b18"/>經。謂貫穿所說義理。令無散失。攝持所化物機。使
<lb ed="X" n="0557c14"/><lb ed="R072" n="0283a01"/>無顚墜。故佛地論云。貫穿攝持所應說義。及所被
<lb ed="X" n="0557c15"/><lb ed="R072" n="0283a02"/>機。故契經卽藏。持業釋也。第二律藏者。梵語毗奈
<lb ed="X" n="0557c16"/><lb ed="R072" n="0283a03"/>耶。或云毗尼。或云毗那耶。義翻爲律。以明持犯法
<lb ed="X" n="0557c17"/><lb ed="R072" n="0283a04"/>則軌度。有如此方條法之制。取此類也。律。法也。古
<lb ed="X" n="0557c18"/><lb ed="R072" n="0283a05"/>翻爲調伏。謂調鍊三業。制伏過非。調鍊則通於止
<lb ed="X" n="0557c19"/><lb ed="R072" n="0283a06"/>作。制伏則唯明止惡。或翻爲滅。謂身語意惡。焚燒
<lb ed="X" n="0557c20"/><lb ed="R072" n="0283a07"/>行人。義同火然。戒能止滅故。或云淸涼。以能息惡
<lb ed="X" n="0557c21"/><lb ed="R072" n="0283a08"/>炎熾相故。此則俱就所詮之行彰名。調伏之藏等。
<lb ed="X" n="0557c22"/><lb ed="R072" n="0283a09"/>依主釋也。第三論藏者。梵語阿毗達磨。此云對法。
<lb ed="X" n="0557c23"/><lb ed="R072" n="0283a10"/>法則所對之境。謂無爲涅槃。及四眞諦。對卽能對
<lb ed="X" n="0557c24"/><lb ed="R072" n="0283a11"/>之心。謂理量二智。此二對彼。妙盡理源。揀擇法相。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0558a" n="0558a"/>
<lb ed="X" n="0558a01"/><lb ed="R072" n="0283a12"/>分明指掌。如對目前。名爲對法。卽對法之藏。依主
<lb ed="X" n="0558a02"/><lb ed="R072" n="0283a13"/>釋也。</p><p xml:id="pX45p0558a0203" cb:place="inline">此論屬彼。定非經律。故云對法藏攝。問。瑜伽
<lb ed="X" n="0558a03"/><lb ed="R072" n="0283a14"/>論說。謂諸一切了義經典。循環研覈摩呾哩迦。據
<lb ed="X" n="0558a04"/><lb ed="R072" n="0283a15"/>此。則對法藏攝。亦是佛說。此論旣是佛滅度後。菩
<lb ed="X" n="0558a05"/><lb ed="R072" n="0283a16"/>薩所造。何得亦入對法藏耶。答。佛所說法。有其三
<lb ed="X" n="0558a06"/><lb ed="R072" n="0283a17"/>種。一。佛自說。二。加他說。三。懸記說。今則後說也。故
<lb ed="X" n="0558a07"/><lb ed="R072" n="0283a18"/>摩耶經云。佛記<name role="" type="person">馬鳴</name>。然正法炬。滅邪見幢。善說法
<lb ed="X" n="0558a08"/><lb ed="R072" n="0283b01"/>要。旣蒙懸記。卽同佛言。故得此攝。問。若言懸記。故
<lb ed="X" n="0558a09"/><lb ed="R072" n="0283b02"/>得入論藏者。豈佛滅後。一切造論菩薩。盡是懸記
<lb ed="X" n="0558a10"/><lb ed="R072" n="0283b03"/>耶。由斯難故。今助一解。以佛所說。雖有論議。並屬
<lb ed="X" n="0558a11"/><lb ed="R072" n="0283b04"/>經藏。以十二部。俱名經故。菩薩造者。但名爲論。或
<lb ed="X" n="0558a12"/><lb ed="R072" n="0283b05"/>宗彼經。或隨解釋。故此所攝。亦不相違。</p><p xml:id="pX45p0558a1216" cb:place="inline">二藏者。此
<lb ed="X" n="0558a13"/><lb ed="R072" n="0283b06"/>則約人所立也。謂於三藏之中。詮示大乘理行果
<lb ed="X" n="0558a14"/><lb ed="R072" n="0283b07"/>故。名菩薩藏。詮示小乘理行果故。名聲聞藏。故莊
<lb ed="X" n="0558a15"/><lb ed="R072" n="0283b08"/>嚴論。及攝大乘說。由上下乘差別。故有聲聞及菩
<lb ed="X" n="0558a16"/><lb ed="R072" n="0283b09"/>薩藏。</p><p xml:id="pX45p0558a1603" cb:place="inline">然約人說。人有三乘。合分三藏。以緣覺人。多
<lb ed="X" n="0558a17"/><lb ed="R072" n="0283b10"/>不藉敎。出無佛世。或出佛世。卽攝屬聲聞。以四法
<lb ed="X" n="0558a18"/><lb ed="R072" n="0283b11"/>之中。理果同故。由是但立二種藏也。若據敎行有
<lb ed="X" n="0558a19"/><lb ed="R072" n="0283b12"/>別。亦可開爲三藏。故普超三昧經。及入大乘論說。
<lb ed="X" n="0558a20"/><lb ed="R072" n="0283b13"/>以約別義。開爲三藏。今依莊嚴等論。約於同義。合
<lb ed="X" n="0558a21"/><lb ed="R072" n="0283b14"/>爲二藏。開之與合。各隨一意耳。然三藏之中。各具
<lb ed="X" n="0558a22"/><lb ed="R072" n="0283b15"/>二藏。二藏之內。各有三藏。但約人約法。分此二三。
<lb ed="X" n="0558a23"/><lb ed="R072" n="0283b16"/>廣如圓覺疏所辨。菩薩藏攝者。以是大乘。非詮小
<lb ed="X" n="0558a24"/><lb ed="R072" n="0283b17"/>故。故此所攝。</p>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0558b" n="0558b"/>
<lb ed="X" n="0558b01"/><lb ed="R072" n="0283b18"/><p xml:id="pX45p0558b0101">△三敎義<note place="inline">二</note>。初總標。二別列。</p><p xml:id="pX45p0558b0112" cb:place="inline">初總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b02"/><lb ed="R072" n="0284a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0558b0201">三。顯敎義分齊者。有二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b03"/><lb ed="R072" n="0284a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0558b0301">【記】敎是能詮。義卽所詮。以所詮義。顯能詮敎。卽知
<lb ed="X" n="0558b04"/><lb ed="R072" n="0284a03"/>此敎分齊所至也。</p>
<lb ed="X" n="0558b05"/><lb ed="R072" n="0284a04"/><p xml:id="pX45p0558b0501">△二別列<note place="inline">二</note>。初敎。二法。</p><p xml:id="pX45p0558b0510" cb:place="inline">初敎<note place="inline">二</note>。先開章。次釋義。</p>
<lb ed="X" n="0558b06"/><lb ed="R072" n="0284a05"/><p xml:id="pX45p0558b0601">先開章。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b07"/><lb ed="R072" n="0284a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0558b0701">一。約敎詮法通局顯分齊。</p><p xml:id="pX45p0558b0711" cb:place="inline">謂以義分敎。敎類有五。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b08"/><lb ed="R072" n="0284a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0558b0801">【記】詮法通局者。通則大乘終頓圓。以被機廣故。詮
<lb ed="X" n="0558b09"/><lb ed="R072" n="0284a08"/>義深故。局卽小乘及大乘始敎。以詮法淺故。被機
<lb ed="X" n="0558b10"/><lb ed="R072" n="0284a09"/>狹故。又深必該淺。故云通。淺不至深。故云局。又一
<lb ed="X" n="0558b11"/><lb ed="R072" n="0284a10"/>經能含多敎。故云通。一經唯詮一敎。故云局。</p><p xml:id="pX45p0558b1118" cb:place="inline">以義
<lb ed="X" n="0558b12"/><lb ed="R072" n="0284a11"/>分敎者。由諸家多約時分敎。有所未允。遂招諍論。
<lb ed="X" n="0558b13"/><lb ed="R072" n="0284a12"/>叙彼如別所明。今以義分。故無舛謬。此則義爲能
<lb ed="X" n="0558b14"/><lb ed="R072" n="0284a13"/>分。敎爲所分。得知敎之淺深者。由所詮義。有近遠
<lb ed="X" n="0558b15"/><lb ed="R072" n="0284a14"/>故。</p>
<lb ed="X" n="0558b16"/><lb ed="R072" n="0284a15"/><p xml:id="pX45p0558b1601">△次釋義<note place="inline">二</note>。初總叙諸敎。二與論相攝。</p><p xml:id="pX45p0558b1616" cb:place="inline">初總叙
<lb ed="X" n="0558b17"/><lb ed="R072" n="0284a16"/>諸敎<note place="inline">五</note>。初小敎。二始敎。三終敎。四頓敎。五圓敎
<lb ed="X" n="0558b18"/><lb ed="R072" n="0284a17"/>初小敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b19"/><lb ed="R072" n="0284a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0558b1901">一。小乘敎。</p><p xml:id="pX45p0558b1905" cb:place="inline">但說我空。縱少說法空。亦不明顯。但依六
<lb ed="X" n="0558b20"/><lb ed="R072" n="0284b01"/>識三毒。建立染淨根本。未盡法源。故多諍論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558b21"/><lb ed="R072" n="0284b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0558b2101">【記】小乘者。運小根至小果故。如羊鹿車。但能引輕。
<lb ed="X" n="0558b22"/><lb ed="R072" n="0284b03"/>不能致遠。故名小也。</p><p xml:id="pX45p0558b2209" cb:place="inline">但說下。釋相也。卽正辨所詮。
<lb ed="X" n="0558b23"/><lb ed="R072" n="0284b04"/>之理。但。猶獨也。唯也。我空者。此敎所明。凡有所爲。
<lb ed="X" n="0558b24"/><lb ed="R072" n="0284b05"/>皆因緣力。中無主宰。故爲我空。縱少說者。阿含經
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0558c" n="0558c"/>
<lb ed="X" n="0558c01"/><lb ed="R072" n="0284b06"/>云。無是老死。無誰老死。旣言無是老死。卽是法空
<lb ed="X" n="0558c02"/><lb ed="R072" n="0284b07"/>之義。雖有此說。以百無一分。故云少說。但標而<anchor xml:id="nkr_note_add_0558c0201" n="0558c0201"/><anchor xml:id="beg0558c0201" n="0558c0201"/>已<anchor xml:id="end0558c0201"/>。
<lb ed="X" n="0558c03"/><lb ed="R072" n="0284b08"/>更不解釋。故不明顯。以非敎之正意故。今望大乘
<lb ed="X" n="0558c04"/><lb ed="R072" n="0284b09"/>分明顯了義邊。故名爲但。如河少水。亦名無水故。</p>
<lb ed="X" n="0558c05"/><lb ed="R072" n="0284b10"/><p xml:id="pX45p0558c0501">但依下。所依根本。六識者。卽前六識。彼敎三宗。所
<lb ed="X" n="0558c06"/><lb ed="R072" n="0284b11"/>說有異。謂經部無別心所。有部有別心所。覺天所
<lb ed="X" n="0558c07"/><lb ed="R072" n="0284b12"/>說。唯一意識。隨六根轉。無別六異。三毒者。貪瞋癡
<lb ed="X" n="0558c08"/><lb ed="R072" n="0284b13"/>使。害物最深。能損法身慧命。故受毒稱。</p><p xml:id="pX45p0558c0816" cb:place="inline">染淨者。若
<lb ed="X" n="0558c09"/><lb ed="R072" n="0284b14"/>以此三爲能熏。現在色心爲所熏。造業受生。輪轉
<lb ed="X" n="0558c10"/><lb ed="R072" n="0284b15"/>三界。此爲染根本。若以無貪等三爲能熏。現在色
<lb ed="X" n="0558c11"/><lb ed="R072" n="0284b16"/>心爲所熏。斷煩惱。出三界。此爲淨根本。染之與淨。
<lb ed="X" n="0558c12"/><lb ed="R072" n="0284b17"/>由三有無。除此更無所依。故云但也。未盡下。結成
<lb ed="X" n="0558c13"/><lb ed="R072" n="0284b18"/>不了。不達如來藏心。本具無漏功德。故未盡淨法
<lb ed="X" n="0558c14"/><lb ed="R072" n="0285a01"/>之源。不了根本不覺。是有漏因。故未盡染法之源。
<lb ed="X" n="0558c15"/><lb ed="R072" n="0285a02"/>此敎尙不詮七八二識。豈況無明法性耶。故云未
<lb ed="X" n="0558c16"/><lb ed="R072" n="0285a03"/>盡等。多諍論者。二十部分宗。各不相與。如羣盲摸
<lb ed="X" n="0558c17"/><lb ed="R072" n="0285a04"/>象。紛然是非。故云諍論。苟盡其源。安見如此。</p>
<lb ed="X" n="0558c18"/><lb ed="R072" n="0285a05"/><p xml:id="pX45p0558c1801">△二始敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558c19"/><lb ed="R072" n="0285a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0558c1901">二。大乘始敎。亦名分敎。於中但說諸法皆空。未盡大
<lb ed="X" n="0558c20"/><lb ed="R072" n="0285a07"/>乘法理。故名爲始。但說一切法相。有不成佛。故名爲
<lb ed="X" n="0558c21"/><lb ed="R072" n="0285a08"/>分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0558c22"/><lb ed="R072" n="0285a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0558c2201">【記】大乘者。運大根至大果故。如牛車引重。可以致
<lb ed="X" n="0558c23"/><lb ed="R072" n="0285a10"/>遠。故名大乘。下四雖權實有異。以通對小乘。故總
<lb ed="X" n="0558c24"/><lb ed="R072" n="0285a11"/>名大乘也。始分二敎者。且標兩名。此中二敎。各詮
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0559a" n="0559a"/>
<lb ed="X" n="0559a01"/><lb ed="R072" n="0285a12"/>一義。是謂空。相。非謂一敎而有二名。但說下。明所
<lb ed="X" n="0559a02"/><lb ed="R072" n="0285a13"/>詮理。卽諸部般若。明心境染淨等並空。始自色心。
<lb ed="X" n="0559a03"/><lb ed="R072" n="0285a14"/>終乎種智。無不如幻。故云皆空。般若云。無色無受
<lb ed="X" n="0559a04"/><lb ed="R072" n="0285a15"/>想行識。乃至無智亦無得等。又經云。若有一法勝
<lb ed="X" n="0559a05"/><lb ed="R072" n="0285a16"/>過涅槃。我亦說爲如夢幻等。未盡下。判爲不了。大
<lb ed="X" n="0559a06"/><lb ed="R072" n="0285a17"/>乘法理。不空不有。而空而有。旣但說空。當知未盡。
<lb ed="X" n="0559a07"/><lb ed="R072" n="0285a18"/>故法鼓經云。一切空經。是有餘說。中論云。空是大
<lb ed="X" n="0559a08"/><lb ed="R072" n="0285b01"/>乘初門。故言始也。又云。以有空義故。一切法得成。
<lb ed="X" n="0559a09"/><lb ed="R072" n="0285b02"/>但說下。卽分敎也。一切法相者。明所詮。法。然一切
<lb ed="X" n="0559a10"/><lb ed="R072" n="0285b03"/>言。不出五位一百法。謂一者心法。有八。二者心所
<lb ed="X" n="0559a11"/><lb ed="R072" n="0285b04"/>有法。有五十一。三者色法。有十一。四者不相應行
<lb ed="X" n="0559a12"/><lb ed="R072" n="0285b05"/>法。有二十四。五者無爲法。有六。縱說眞如無爲。是
<lb ed="X" n="0559a13"/><lb ed="R072" n="0285b06"/>諸法性。亦墮法相之數。故云<anchor xml:id="nkr_note_add_0559a1301" n="0559a1301"/><anchor xml:id="beg0559a1301" n="0559a1301"/>但<anchor xml:id="end0559a1301"/>說。有不成佛下。判
<lb ed="X" n="0559a14"/><lb ed="R072" n="0285b07"/>爲不了。謂五性之中。定性二乘。無性闡提。及不定
<lb ed="X" n="0559a15"/><lb ed="R072" n="0285b08"/>性中三分之二。必不成佛。旣不皆成。卽名爲分。</p>
<lb ed="X" n="0559a16"/><lb ed="R072" n="0285b09"/><p xml:id="pX45p0559a1601">△三終敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a17"/><lb ed="R072" n="0285b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0559a1701">三。終敎。亦名實敎。說如來藏。隨緣成阿賴耶識。緣起
<lb ed="X" n="0559a18"/><lb ed="R072" n="0285b11"/>無性。一切皆如。定性二乘。無性闡提。悉當成佛。方盡
<lb ed="X" n="0559a19"/><lb ed="R072" n="0285b12"/>大乘至極之說。故名爲終。以稱實理。故名爲實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559a20"/><lb ed="R072" n="0285b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0559a2001">【記】終實二敎者。標名也。此只一敎。以對前二。故立
<lb ed="X" n="0559a21"/><lb ed="R072" n="0285b14"/>二名。非同於前二敎異也。說如來下。順明緣起。卽
<lb ed="X" n="0559a22"/><lb ed="R072" n="0285b15"/>生滅門。故下論云。心生滅者。依如來藏故。有生滅
<lb ed="X" n="0559a23"/><lb ed="R072" n="0285b16"/>心。所謂不生不滅。與生滅和合。非一非異。名阿黎
<lb ed="X" n="0559a24"/><lb ed="R072" n="0285b17"/>耶識等。卽前云不變性而緣起。緣起下。逆明緣性。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0559b" n="0559b"/>
<lb ed="X" n="0559b01"/><lb ed="R072" n="0285b18"/>卽眞如門。故論云。心眞如者。卽是一法界大總相
<lb ed="X" n="0559b02"/><lb ed="R072" n="0286a01"/>法門體。所謂心性不生不滅。乃至一切法不可說
<lb ed="X" n="0559b03"/><lb ed="R072" n="0286a02"/>不可念。故名眞如。卽前云不捨緣而卽眞也斯則
<lb ed="X" n="0559b04"/><lb ed="R072" n="0286a03"/>從本起末。故云隨緣。末卽同本。故云無性。如範金
<lb ed="X" n="0559b05"/><lb ed="R072" n="0286a04"/>爲器。器卽是金。定性等者。三聚五性一切衆生。皆
<lb ed="X" n="0559b06"/><lb ed="R072" n="0286a05"/>有如來藏心。總皆成佛。故涅槃經云。凡有心者。定
<lb ed="X" n="0559b07"/><lb ed="R072" n="0286a06"/>當作佛。圓覺云。有性無性。齊成佛道。上皆明所詮
<lb ed="X" n="0559b08"/><lb ed="R072" n="0286a07"/>之法。方盡下。判爲了義。詮法窮源。故云至極也。對
<lb ed="X" n="0559b09"/><lb ed="R072" n="0286a08"/>前未盡。終於始故。名爲終敎。非同法相。故云實理。
<lb ed="X" n="0559b10"/><lb ed="R072" n="0286a09"/>分敎不了。乃屬於權。此中了義。故云實敎。</p>
<lb ed="X" n="0559b11"/><lb ed="R072" n="0286a10"/><p xml:id="pX45p0559b1101">△四頓敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559b12"/><lb ed="R072" n="0286a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0559b1201">四。頓敎。</p><p xml:id="pX45p0559b1204" cb:place="inline">總不說法相。唯辨眞性。亦無八識差別之相。
<lb ed="X" n="0559b13"/><lb ed="R072" n="0286a12"/>訶敎勸離。毀相泯心。但一念不生。卽名爲佛。不依地
<lb ed="X" n="0559b14"/><lb ed="R072" n="0286a13"/>位漸次。故說爲頓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559b15"/><lb ed="R072" n="0286a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0559b1501">【記】頓敎者。標名也。一直而談。更無委曲。不歷階漸。
<lb ed="X" n="0559b16"/><lb ed="R072" n="0286a15"/>唯指本源。故稱爲頓。總不下。釋相也。法相者。謂徧
<lb ed="X" n="0559b17"/><lb ed="R072" n="0286a16"/>計。依他。色心。假。實。法相雖廣。不出於斯。此旣不說。
<lb ed="X" n="0559b18"/><lb ed="R072" n="0286a17"/>故名爲總不說。卽揀分敎但說法相。唯辨眞性者。
<lb ed="X" n="0559b19"/><lb ed="R072" n="0286a18"/>此揀始敎但說諸法皆空。今說不空妙有。卽圓成
<lb ed="X" n="0559b20"/><lb ed="R072" n="0286b01"/>實性也。此性圓滿成就。凡聖因果。平等所依。只談
<lb ed="X" n="0559b21"/><lb ed="R072" n="0286b02"/>此法。故云唯辨。此二句且略標揀也。下卽廣示。亦
<lb ed="X" n="0559b22"/><lb ed="R072" n="0286b03"/>無等者。釋不說法相也。八識。是法相之源。一切最
<lb ed="X" n="0559b23"/><lb ed="R072" n="0286b04"/>勝。以勝攝劣。故唯擧此。然識如幻夢。唯是一心。故
<lb ed="X" n="0559b24"/><lb ed="R072" n="0286b05"/>云亦無。此中擧識。以影所緣也。請敎者。斥其無實。
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0559c" n="0559c"/>
<lb ed="X" n="0559c01"/><lb ed="R072" n="0286b06"/>肇公云。名無得物之功。故圓覺云。修多羅者。如標
<lb ed="X" n="0559c02"/><lb ed="R072" n="0286b07"/>月指。若復見月。了知所標。畢竟非月。下文亦云。一
<lb ed="X" n="0559c03"/><lb ed="R072" n="0286b08"/>切言說。假名無實。但隨妄念。不可得故。勸離者。令
<lb ed="X" n="0559c04"/><lb ed="R072" n="0286b09"/>不執敎。使其捨詮也。故下文云。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0559c0401" n="0559c0401"/><anchor xml:id="beg0559c0401" n="0559c0401"/>已<anchor xml:id="end0559c0401"/>來。離言說
<lb ed="X" n="0559c05"/><lb ed="R072" n="0286b10"/>相。離名字相。淨名云。乃至無有文字語言。是眞入
<lb ed="X" n="0559c06"/><lb ed="R072" n="0286b11"/>不二法門。又云。至於智者。不著文字。文字性離。卽
<lb ed="X" n="0559c07"/><lb ed="R072" n="0286b12"/>是解脫。達磨云。我法以心傳心。不立文字等。</p><p xml:id="pX45p0559c0718" cb:place="inline">能詮
<lb ed="X" n="0559c08"/><lb ed="R072" n="0286b13"/>敎旣亡。所詮義亦遣。故但訶敎勸離也。毀相者。凡
<lb ed="X" n="0559c09"/><lb ed="R072" n="0286b14"/>所有相。皆虛妄故。此則亡所證境也。泯心者。心生
<lb ed="X" n="0559c10"/><lb ed="R072" n="0286b15"/>則種種法生故。此卽亡能證智也。經云。幻塵滅故。
<lb ed="X" n="0559c11"/><lb ed="R072" n="0286b16"/>幻滅亦滅。又云。亦無能證者。此乃妄識妄緣。能詮
<lb ed="X" n="0559c12"/><lb ed="R072" n="0286b17"/>所詮。能證所證。一切都泯。故下文云。一切法從本
<lb ed="X" n="0559c13"/><lb ed="R072" n="0286b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0559c1301" n="0559c1301"/><anchor xml:id="beg0559c1301" n="0559c1301"/>已<anchor xml:id="end0559c1301"/>來。非色非心。非智非識。非有非無。畢竟不可說
<lb ed="X" n="0559c14"/><lb ed="R072" n="0287a01"/>相。但一念等者。念生旣是凡夫。相現性隱。不生宜
<lb ed="X" n="0559c15"/><lb ed="R072" n="0287a02"/>名爲佛。性顯相亡。是故刹那登妙覺。等佛於一朝。
<lb ed="X" n="0559c16"/><lb ed="R072" n="0287a03"/>故觀師云。一念不生。前後際斷。照體獨立。物我皆
<lb ed="X" n="0559c17"/><lb ed="R072" n="0287a04"/>如。更不假餘方便。故云但也。此則釋前唯辨眞性。</p>
<lb ed="X" n="0559c18"/><lb ed="R072" n="0287a05"/><p xml:id="pX45p0559c1801">不依下。結成頓義。旣一念成佛。豈立位焉。位旣不
<lb ed="X" n="0559c19"/><lb ed="R072" n="0287a06"/>存。不亦頓乎。故思益經云。得諸法正性。不從一地
<lb ed="X" n="0559c20"/><lb ed="R072" n="0287a07"/>至於一地。圓覺云。知幻卽離。不作方便。離幻卽覺。
<lb ed="X" n="0559c21"/><lb ed="R072" n="0287a08"/>亦無漸次。</p>
<lb ed="X" n="0559c22"/><lb ed="R072" n="0287a09"/><p xml:id="pX45p0559c2201">△五圓敎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0559c23"/><lb ed="R072" n="0287a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0559c2301">五。圓敎。</p><p xml:id="pX45p0559c2304" cb:place="inline">所說唯是法界。性海圓融。緣起無礙。相卽相
<lb ed="X" n="0559c24"/><lb ed="R072" n="0287a11"/>入。帝網重重。主伴無盡。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0560a" n="0560a"/>
<lb ed="X" n="0560a01"/><lb ed="R072" n="0287a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0560a0101">【記】圓敎者。謂此敎中。該收前四。圓滿具足。性相俱
<lb ed="X" n="0560a02"/><lb ed="R072" n="0287a13"/>融。刹海塵毛。交徧互入。卽華嚴宗也。所說下。一眞
<lb ed="X" n="0560a03"/><lb ed="R072" n="0287a14"/>法界也。謂所說理事心境人法聖凡染淨等法。以
<lb ed="X" n="0560a04"/><lb ed="R072" n="0287a15"/>要言之。未有一法。離於法界。故云所說唯是法界。
<lb ed="X" n="0560a05"/><lb ed="R072" n="0287a16"/>或可此句是總標。下皆別列。</p><p xml:id="pX45p0560a0512" cb:place="inline">性海圓融者。理法界。
<lb ed="X" n="0560a06"/><lb ed="R072" n="0287a17"/>謂理性深廣。故如海也。理體周徧。無有一法而不
<lb ed="X" n="0560a07"/><lb ed="R072" n="0287a18"/>融攝。故云圓融。緣起者。事法界。謂衆緣所造心境
<lb ed="X" n="0560a08"/><lb ed="R072" n="0287b01"/>染淨情器因果大小一多。各不同故。無礙者。理事
<lb ed="X" n="0560a09"/><lb ed="R072" n="0287b02"/>無礙法界也。謂緣起事法。皆是理之所成。緣起無
<lb ed="X" n="0560a10"/><lb ed="R072" n="0287b03"/>性。不礙於理。理能隨緣。不礙於事。故得理事二無
<lb ed="X" n="0560a11"/><lb ed="R072" n="0287b04"/>障礙。</p><p xml:id="pX45p0560a1103" cb:place="inline">相卽相入下。事事無礙法界也。謂諸事法。各
<lb ed="X" n="0560a12"/><lb ed="R072" n="0287b05"/>全攝理。卽理之事。互不相礙。故得一一事法。相卽
<lb ed="X" n="0560a13"/><lb ed="R072" n="0287b06"/>相入。一卽一切。一切卽一。一入一切。一切入一。互
<lb ed="X" n="0560a14"/><lb ed="R072" n="0287b07"/>爲主伴。重重無盡。如天網珠。光影互入。無礙無盡
<lb ed="X" n="0560a15"/><lb ed="R072" n="0287b08"/>也。</p><p xml:id="pX45p0560a1502" cb:place="inline">然上五敎所詮。不出性相。性相相望料揀。應成
<lb ed="X" n="0560a16"/><lb ed="R072" n="0287b09"/>六句。一。唯相非性。小乘敎也。但說法相。不言性故。
<lb ed="X" n="0560a17"/><lb ed="R072" n="0287b10"/>二。唯性非相。卽頓敎也。唯辨眞性。毀相泯心故。三。
<lb ed="X" n="0560a18"/><lb ed="R072" n="0287b11"/>相多性少。卽分敎。多說法相。少說性故。四。性多相
<lb ed="X" n="0560a19"/><lb ed="R072" n="0287b12"/>少。卽終敎。多說法性。少說法相。縱說法相。亦不離
<lb ed="X" n="0560a20"/><lb ed="R072" n="0287b13"/>性故。五。非相非性。卽始敎。但說諸法皆空。未顯眞
<lb ed="X" n="0560a21"/><lb ed="R072" n="0287b14"/>如性故。六。全相全性。圓敎也。謂說一眞法界。全體
<lb ed="X" n="0560a22"/><lb ed="R072" n="0287b15"/>而起成染淨法。卽全相也。染淨起時。性體不隱。全
<lb ed="X" n="0560a23"/><lb ed="R072" n="0287b16"/>是眞如。卽全性也。</p><p xml:id="pX45p0560a2308" cb:place="inline">又此五敎。與天台化法四敎相
<lb ed="X" n="0560a24"/><lb ed="R072" n="0287b17"/>望。但開合有異。而大況是同。彼則開前合後。此則
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0560b" n="0560b"/>
<lb ed="X" n="0560b01"/><lb ed="R072" n="0287b18"/>開後合前。四敎者。謂藏。通。別。圓也。且如此中初小
<lb ed="X" n="0560b02"/><lb ed="R072" n="0288a01"/>乘敎。卽彼藏敎。第二始敎。此有二類。一始敎。但說
<lb ed="X" n="0560b03"/><lb ed="R072" n="0288a02"/>諸法皆空。卽彼通敎也。二分敎。但說一切法相。卽
<lb ed="X" n="0560b04"/><lb ed="R072" n="0288a03"/>別敎也。第三終敎。明如來藏。隨緣成諸染淨。緣起
<lb ed="X" n="0560b05"/><lb ed="R072" n="0288a04"/>無性。一切皆如。卽彼圓中雙照義也。第四頓敎。唯
<lb ed="X" n="0560b06"/><lb ed="R072" n="0288a05"/>辨眞性。卽彼圓中雙遮義也。第五圓敎。明性相俱
<lb ed="X" n="0560b07"/><lb ed="R072" n="0288a06"/>融。卽彼圓中遮照同時義。以此三敎所詮。唯是一
<lb ed="X" n="0560b08"/><lb ed="R072" n="0288a07"/>心具一切法。卽彼圓敎不思議中道也。故此三敎。
<lb ed="X" n="0560b09"/><lb ed="R072" n="0288a08"/>皆屬圓收。此卽合彼通別爲一始敎。開彼圓敎爲
<lb ed="X" n="0560b10"/><lb ed="R072" n="0288a09"/>終頓圓三。彼卽開此始敎爲通別二。合此終等爲
<lb ed="X" n="0560b11"/><lb ed="R072" n="0288a10"/>一圓敎。雖開合有異。而法無異也。然彼更約化儀
<lb ed="X" n="0560b12"/><lb ed="R072" n="0288a11"/>論四。約時論五。廣說如彼。</p>
<lb ed="X" n="0560b13"/><lb ed="R072" n="0288a12"/><p xml:id="pX45p0560b1301">△二與論相攝<note place="inline">二</note>。初定分齊。二明相攝。</p><p xml:id="pX45p0560b1316" cb:place="inline">初定分
<lb ed="X" n="0560b14"/><lb ed="R072" n="0288a13"/>齊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560b15"/><lb ed="R072" n="0288a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0560b1501">若於五中。顯此論之分齊。正唯終敎。亦兼於頓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560b16"/><lb ed="R072" n="0288a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0560b1601">【記】正唯終敎者。以有生滅門。說如來藏。隨緣作阿
<lb ed="X" n="0560b17"/><lb ed="R072" n="0288a16"/>賴耶。成諸染淨義故。兼於頓者。以有眞如門。顯體
<lb ed="X" n="0560b18"/><lb ed="R072" n="0288a17"/>離言。依言辨德故。然雖說兩門。以眞如門中。但略
<lb ed="X" n="0560b19"/><lb ed="R072" n="0288a18"/>顯法體而<anchor xml:id="nkr_note_add_0560b1901" n="0560b1901"/><anchor xml:id="beg0560b1901" n="0560b1901"/>已<anchor xml:id="end0560b1901"/>。如其生滅門中。說迷悟。辨聖凡。論染。
<lb ed="X" n="0560b20"/><lb ed="R072" n="0288b01"/>則二礙三細五意六麤。論淨。則二身三大四信五
<lb ed="X" n="0560b21"/><lb ed="R072" n="0288b02"/>行。具辨染淨熏習。廣明四位階降。說斷證。明解行。
<lb ed="X" n="0560b22"/><lb ed="R072" n="0288b03"/>但是一切世出世法。皆在生滅門中所明。旣而廣
<lb ed="X" n="0560b23"/><lb ed="R072" n="0288b04"/>略不同。故於二敎以判兼正也。</p>
<lb ed="X" n="0560b24"/><lb ed="R072" n="0288b05"/><p xml:id="pX45p0560b2401">△二明相攝。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0560c" n="0560c"/>
<lb ed="X" n="0560c01"/><lb ed="R072" n="0288b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX45p0560c0101">若將此論。與五敎互相攝者。五唯後三攝此。此唯攝
<lb ed="X" n="0560c02"/><lb ed="R072" n="0288b07"/>五前四。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560c03"/><lb ed="R072" n="0288b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX45p0560c0301">【記】五唯下。以敎攝論。五敎爲能攝。此論爲所攝也。
<lb ed="X" n="0560c04"/><lb ed="R072" n="0288b09"/>後三攝此者。終頓圓也。謂此論中。說如來藏緣起。
<lb ed="X" n="0560c05"/><lb ed="R072" n="0288b10"/>是終敎。說眞如門。是頓敎。又眞如門。是理法界。生
<lb ed="X" n="0560c06"/><lb ed="R072" n="0288b11"/>滅門。是事法界。二門不二。理事無礙法界。一心。是
<lb ed="X" n="0560c07"/><lb ed="R072" n="0288b12"/>一眞法界。此卽圓敎。故後三敎。攝得此論。若以理
<lb ed="X" n="0560c08"/><lb ed="R072" n="0288b13"/>推。此論亦有前二敎義。亦應前二攝得此論。此唯
<lb ed="X" n="0560c09"/><lb ed="R072" n="0288b14"/>下。以論攝敎。此論爲能攝。五敎爲所攝也。攝前四
<lb ed="X" n="0560c10"/><lb ed="R072" n="0288b15"/>者。此論備有前四義故。不攝圓者。以四法界中。唯
<lb ed="X" n="0560c11"/><lb ed="R072" n="0288b16"/>有三種。而不明事事無礙。以圓敎宗於事事無礙。
<lb ed="X" n="0560c12"/><lb ed="R072" n="0288b17"/>義旣不全。故非攝彼。然以義推。亦合攝彼。彼文四
<lb ed="X" n="0560c13"/><lb ed="R072" n="0288b18"/>種。統唯一眞法界。今論一心之體。正是一眞法界。
<lb ed="X" n="0560c14"/><lb ed="R072" n="0289a01"/>是彼圓敎之宗耳。又彼事事得無礙者。皆由眞如
<lb ed="X" n="0560c15"/><lb ed="R072" n="0289a02"/>隨緣故也。故知眞如隨緣。是彼事事無礙之由。故
<lb ed="X" n="0560c16"/><lb ed="R072" n="0289a03"/>得攝也。若以前科望於此義。前文合云。正唯終敎。
<lb ed="X" n="0560c17"/><lb ed="R072" n="0289a04"/>兼於頓圓也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0560c18"/><lb ed="R072" n="0289a05"/>
<lb ed="X" n="0560c19"/><lb ed="R072" n="0289a06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信論疏筆削記會閱卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0560c20"/><lb ed="R072" n="0289a07"/>
<lb ed="X" n="0560c21"/><lb ed="R072" n="0289a08"/><cb:div type="w"><head>音釋</head>
<lb ed="X" n="0560c22"/><lb ed="R072" n="0289a09"/><cb:div type="note"><entry><form>恊</form><cb:def><p xml:id="pX45p0560c2202" cb:place="inline">音亦。合也。又和於十衆也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0560c23"/><lb ed="R072" n="0289a10"/><entry><form>研</form><cb:def><p xml:id="pX45p0560c2302" cb:place="inline">音年。磋。磨。竆。究也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0560c24"/><lb ed="R072" n="0289a11"/><entry><form>覈</form><cb:def><p xml:id="pX45p0560c2402" cb:place="inline">音核。考校也。</p></cb:def></entry>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0561a" n="0561a"/>
<lb ed="X" n="0561a01"/><lb ed="R072" n="0289a12"/><entry><form>綆</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0102" cb:place="inline">音梗。汲水繩也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a02"/><lb ed="R072" n="0289a13"/><entry><form>謚</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0202" cb:place="inline">音益。應用諡。音示。誄行立號以易名也。謚非。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a03"/><lb ed="R072" n="0289a14"/><entry><form><g ref="#CB15210">恢</g></form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0302" cb:place="inline">音魁。寬大貌。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a04"/><lb ed="R072" n="0289a15"/><entry><form>繹</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0402" cb:place="inline">音亦。解也。又繙閱經書尋究之也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a05"/><lb ed="R072" n="0289a16"/><entry><form>璿</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0502" cb:place="inline">音前。美玉。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a06"/><lb ed="R072" n="0289a17"/><entry><form>印度</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0603" cb:place="inline">此云月氏。國名。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a07"/><lb ed="R072" n="0289a18"/><entry><form>噳</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0702" cb:place="inline">音語。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a08"/><lb ed="R072" n="0289b01"/><entry><form>儞</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0802" cb:place="inline">同你。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a09"/><lb ed="R072" n="0289b02"/><entry><form>緖</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a0902" cb:place="inline">音序。綸緖也。頭緖也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a10"/><lb ed="R072" n="0289b03"/><entry><form>筌</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1002" cb:place="inline">音詮。捕魚器。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a11"/><lb ed="R072" n="0289b04"/><entry><form><g ref="#CB04590">罤</g></form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1102" cb:place="inline">音弟。兔網。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a12"/><lb ed="R072" n="0289b05"/><entry><form>陀羅尼</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1204" cb:place="inline">此云總持。咒名。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a13"/><lb ed="R072" n="0289b06"/><entry><form>粹</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1302" cb:place="inline">音瑞。精純也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a14"/><lb ed="R072" n="0289b07"/><entry><form><g ref="#CB07411">𧷤</g></form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1402" cb:place="inline">責宅二音。深也。雜也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a15"/><lb ed="R072" n="0289b08"/><entry><form>冲</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1502" cb:place="inline">音充。深也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a16"/><lb ed="R072" n="0289b09"/><entry><form><g ref="#CB15035">䆳</g></form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1602" cb:place="inline">音遂。幽深貌。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a17"/><lb ed="R072" n="0289b10"/><entry><form>波斯匿</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1704" cb:place="inline">翻勝君。王名。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a18"/><lb ed="R072" n="0289b11"/><entry><form>岐</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1802" cb:place="inline">音其。路旁出也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a19"/><lb ed="R072" n="0289b12"/><entry><form>屯</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a1902" cb:place="inline">音豚。聚也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a20"/><lb ed="R072" n="0289b13"/><entry><form>迢</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2002" cb:place="inline">音條。相遠各別也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a21"/><lb ed="R072" n="0289b14"/><entry><form>揆</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2102" cb:place="inline">音葵。等齊也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a22"/><lb ed="R072" n="0289b15"/><entry><form>謐</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2202" cb:place="inline">音密。靜也。安也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a23"/><lb ed="R072" n="0289b16"/><entry><form>躍</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2302" cb:place="inline">音藥。擧其身而上也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561a24"/><lb ed="R072" n="0289b17"/><entry><form>跳</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561a2402" cb:place="inline">糶迢二音。並足<g ref="#CB10215">蹷</g>起也。</p></cb:def></entry>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0561b" n="0561b"/>
<lb ed="X" n="0561b01"/><lb ed="R072" n="0289b18"/><entry><form>韜</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0102" cb:place="inline">音叨。藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0561b0101" n="0561b0101"/><anchor xml:id="beg0561b0101" n="0561b0101"/>斂<anchor xml:id="end0561b0101"/>也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b02"/><lb ed="R072" n="0290a01"/><entry><form>傭賃</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0203" cb:place="inline">音庸任。僱役於人也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b03"/><lb ed="R072" n="0290a02"/><entry><form>瞑眩</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0303" cb:place="inline">音冥衒。飮藥之毒而閉目也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b04"/><lb ed="R072" n="0290a03"/><entry><form>瘳</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0402" cb:place="inline">音抽。病痊也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b05"/><lb ed="R072" n="0290a04"/><entry><form>悼</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0502" cb:place="inline">音道。歎也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b06"/><lb ed="R072" n="0290a05"/><entry><form>爰</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0602" cb:place="inline">音元。曰也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b07"/><lb ed="R072" n="0290a06"/><entry><form>慨</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0702" cb:place="inline">開。上聲。無聲之歎也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b08"/><lb ed="R072" n="0290a07"/><entry><form>罕</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0802" cb:place="inline">音喊希有也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b09"/><lb ed="R072" n="0290a08"/><entry><form>撈漉</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b0903" cb:place="inline">音牢六。同撈摝。沉取之也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b10"/><lb ed="R072" n="0290a09"/><entry><form>泳</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1002" cb:place="inline">音永。游也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b11"/><lb ed="R072" n="0290a10"/><entry><form>眸</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1102" cb:place="inline">音牟。目瞳也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b12"/><lb ed="R072" n="0290a11"/><entry><form>阿顚迦</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1204" cb:place="inline">此翻無善心。斷善根者。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b13"/><lb ed="R072" n="0290a12"/><entry><form>觴</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1302" cb:place="inline">音傷。杯名。濫觴者。謂泉之始流。不過杯水泛
<lb ed="X" n="0561b14"/><lb ed="R072" n="0290a13"/>溢而<anchor xml:id="nkr_note_add_0561b1401" n="0561b1401"/><anchor xml:id="beg0561b1401" n="0561b1401"/>已<anchor xml:id="end0561b1401"/>。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b15"/><lb ed="R072" n="0290a14"/><entry><form><g ref="#CB05334">㴑</g>洄</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1503" cb:place="inline">音素回。逆流而上也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b16"/><lb ed="R072" n="0290a15"/><entry><form>挹</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1602" cb:place="inline">音邑。酌也。抒也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b17"/><lb ed="R072" n="0290a16"/><entry><form>蔗</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1702" cb:place="inline">音遮。甘蔗。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b18"/><lb ed="R072" n="0290a17"/><entry><form>邈</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1802" cb:place="inline">音渺。高遠也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b19"/><lb ed="R072" n="0290a18"/><entry><form>幹</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b1902" cb:place="inline">音干。辦也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b20"/><lb ed="R072" n="0290b01"/><entry><form>拙</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2002" cb:place="inline">音執。鈍也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b21"/><lb ed="R072" n="0290b02"/><entry><form>捷</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2102" cb:place="inline">音夕。敏也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b22"/><lb ed="R072" n="0290b03"/><entry><form>迅</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2202" cb:place="inline">音信。速。疾也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b23"/><lb ed="R072" n="0290b04"/><entry><form>迦陵頻迦</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2305" cb:place="inline">此云妙聲。仙禽也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561b24"/><lb ed="R072" n="0290b05"/><entry><form>壅</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561b2402" cb:place="inline">音雍。堆塞也。</p></cb:def></entry>
<pb ed="X" xml:id="X45.0768.0561c" n="0561c"/>
<lb ed="X" n="0561c01"/><lb ed="R072" n="0290b06"/><entry><form>闔</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0102" cb:place="inline">音合。閉也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c02"/><lb ed="R072" n="0290b07"/><entry><form>析</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0202" cb:place="inline">音息。分剖也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c03"/><lb ed="R072" n="0290b08"/><entry><form>誕</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0302" cb:place="inline">音但。虗妄也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c04"/><lb ed="R072" n="0290b09"/><entry><form>揮</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0402" cb:place="inline">音輝。發揮。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c05"/><lb ed="R072" n="0290b10"/><entry><form>迭</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0502" cb:place="inline">音狄。遞。代也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c06"/><lb ed="R072" n="0290b11"/><entry><form>弼</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0602" cb:place="inline">音鼻。輔佐也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c07"/><lb ed="R072" n="0290b12"/><entry><form>辜</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0702" cb:place="inline">音孤。負也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c08"/><lb ed="R072" n="0290b13"/><entry><form>猷</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0802" cb:place="inline">音猶。道也。謀也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c09"/><lb ed="R072" n="0290b14"/><entry><form>構</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c0902" cb:place="inline">音姤。造也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c10"/><lb ed="R072" n="0290b15"/><entry><form>廈</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1002" cb:place="inline">音夏。房舍也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c11"/><lb ed="R072" n="0290b16"/><entry><form>庠</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1102" cb:place="inline">音祥。序也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c12"/><lb ed="R072" n="0290b17"/><entry><form>架</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1202" cb:place="inline">音駕。屋之間架也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c13"/><lb ed="R072" n="0290b18"/><entry><form>斧</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1302" cb:place="inline">音府。斧鉞。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c14"/><lb ed="R072" n="0291a01"/><entry><form>禴</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1402" cb:place="inline">音藥。祭祀名。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c15"/><lb ed="R072" n="0291a02"/><entry><form>廕</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1502" cb:place="inline">音蔭。覆庇也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c16"/><lb ed="R072" n="0291a03"/><entry><form>裔</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1602" cb:place="inline">音衣。後嗣也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c17"/><lb ed="R072" n="0291a04"/><entry><form>呾</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1702" cb:place="inline">音怛。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c18"/><lb ed="R072" n="0291a05"/><entry><form>哩</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1802" cb:place="inline">音里。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c19"/><lb ed="R072" n="0291a06"/><entry><form>舛</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c1902" cb:place="inline">音喘。差錯也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c20"/><lb ed="R072" n="0291a07"/><entry><form>摸</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c2002" cb:place="inline">音模。手摩也。</p></cb:def></entry>
<lb ed="X" n="0561c21"/><lb ed="R072" n="0291a08"/><entry><form>闡提</form><cb:def><p xml:id="pX45p0561c2103" cb:place="inline">華言信不具。無信心者。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0546a0501" to="#end0546a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0546a2101" to="#end0546a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0546a2102" to="#end0546a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0546a2201" to="#end0546a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0546a2202" to="#end0546a2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0547b1801" to="#end0547b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0548a0301" to="#end0548a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0548a0401" to="#end0548a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0548a0801" to="#end0548a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0548b0601" to="#end0548b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0548b0801" to="#end0548b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0548c1801" to="#end0548c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0549a1401" to="#end0549a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0550a0901" to="#end0550a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0550a1501" to="#end0550a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0551c1901" to="#end0551c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0552a1601" to="#end0552a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0552a2001" to="#end0552a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0552c1101" to="#end0552c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553a1201" to="#end0553a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553a1301" to="#end0553a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553b2101" to="#end0553b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0553c2401" to="#end0553c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0554a0701" to="#end0554a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0554a2101" to="#end0554a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0554b0201" to="#end0554b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0554b1101" to="#end0554b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0555a0601" to="#end0555a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0555c1201" to="#end0555c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0556a1501" to="#end0556a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0556c0401" to="#end0556c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0557b2201" to="#end0557b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0557b2401" to="#end0557b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0558c0201" to="#end0558c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0559a1301" to="#end0559a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0559c0401" to="#end0559c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0559c1301" to="#end0559c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0560b1901" to="#end0560b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0561b0101" to="#end0561b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0561b1401" to="#end0561b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0553001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0553001">處一作元</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0546a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0546a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0546a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0546a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0546a2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0546a2202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0547b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0547b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0548a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a0301">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0548a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0548a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548a0801">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0548b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0548b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0548c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0548c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0549a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0549a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0550a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550a0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0550a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0550a1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0551c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0551c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0552a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0552a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0552c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0552c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0553c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0553c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0554a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0554a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0554b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0554b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0554b1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0555a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0555a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0555c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0555c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0556a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556a1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0556c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0556c0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0557b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0557b2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0557b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0557b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0558c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0558c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0559a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559a1301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0559c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0559c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0559c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0560b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0560b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0561b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0561b0101">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0561b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0561b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>