<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X48n0803">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 803 百法明門論纂</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 803 百法明門論纂</title>
			<author>明 廣益纂釋</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">48</idno>.<idno type="no">803</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">百法明門論纂</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01043">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01043</charName>
				<mapping cb:dec="984083" type="PUA">U+F0413</mapping>
			<mapping type="unicode">U+45A7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[虫*旦]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02549">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02549</charName>
				<mapping cb:dec="985589" type="PUA">U+F09F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+445B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>舐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舌*氐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02712">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02712</charName>
				<mapping cb:dec="985752" type="PUA">U+F0A98</mapping>
			<mapping type="unicode">U+205E6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[馮-(烈-列)+廾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04974">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04974</charName>
				<mapping cb:dec="988014" type="PUA">U+F136E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9E81</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[夕/鹿]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15151">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName>
				<mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>惛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[惛-氏+(尤-尢+氏)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-13T09:07:12">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0312b" n="0312b"/>
<lb ed="X" n="0312b01"/>
<lb ed="X" n="0312b02"/>
<lb ed="X" n="0312b03"/>
<lb ed="X" n="0312b04"/>
<lb ed="X" n="0312b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 803-A</cb:mulu><head>No. 803-A</head>
<lb ed="X" n="0312b06"/>
<lb ed="X" n="0312b07"/><lb ed="R076" n="0860a01"/><p xml:id="pX48p0312b0701">此百法論。以門稱者。乃入大乘之門。是知此乃性相
<lb ed="X" n="0312b08"/><lb ed="R076" n="0860a02"/>二宗之關要。凡義學者未有不明此法而能窮諸法
<lb ed="X" n="0312b09"/><lb ed="R076" n="0860a03"/>門者。以古補註。但直取論文爲註。是則以論解論。豈
<lb ed="X" n="0312b10"/><lb ed="R076" n="0860a04"/>初心所能入耶。以不知所本故也。以向來本論無釋。
<lb ed="X" n="0312b11"/><lb ed="R076" n="0860a05"/>故從前相沿至今耳。今識論雖有註釋。而百法行相
<lb ed="X" n="0312b12"/><lb ed="R076" n="0860a06"/>具在論中。而註隨本論。故此百法竟莫能通。以師承
<lb ed="X" n="0312b13"/><lb ed="R076" n="0860a07"/>槩視。故學者不知其要耳。老人每示學人。凡入佛法
<lb ed="X" n="0312b14"/><lb ed="R076" n="0860a08"/>必從此始。侍者廣益初苦其難。老人敎以探討本論
<lb ed="X" n="0312b15"/><lb ed="R076" n="0860a09"/>故遂錄論文爲釋者。仍取三家疏義。參合以釋論。纂
<lb ed="X" n="0312b16"/><lb ed="R076" n="0860a10"/>成一貫。則了然易見。是以此纂尤爲入百法之初步
<lb ed="X" n="0312b17"/><lb ed="R076" n="0860a11"/>也。其疏義有所不備者。則取直解或問。取<note place="inline">予</note>補義云。</p>
<lb ed="X" n="0312b18"/><lb ed="R076" n="0860a12"/><p xml:id="pX48p0312b1801">天啓壬戌夏日　七十七翁憨山老人手批</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312b19"/>
<lb ed="X" n="0312b20"/>
<lb ed="X" n="0312b21"/>
<lb ed="X" n="0312b22"/>
<lb ed="X" n="0312b23"/>
<lb ed="X" n="0312b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0312c" n="0312c"/>
<lb ed="X" n="0312c01"/>
<lb ed="X" n="0312c02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 803-B 大乘百法規矩纂釋序</cb:mulu><head>No. 803-B
<lb ed="X" n="0312c03"/><lb ed="R076" n="0860a14"/> 大乘百法規矩纂釋序</head>
<lb ed="X" n="0312c04"/>
<lb ed="X" n="0312c05"/><lb ed="R076" n="0860a15"/><p xml:id="pX48p0312c0501">大師之釋經論也。不逞新不炫奇。直就本文宗趣上。
<lb ed="X" n="0312c06"/><lb ed="R076" n="0860a16"/>一眼覰透。先得言外之旨。便于融會貫穿中。平寔妥
<lb ed="X" n="0312c07"/><lb ed="R076" n="0860a17"/>貼。銷文顯義。務得佛意而止。故不特振中興祖道。寔
<lb ed="X" n="0312c08"/><lb ed="R076" n="0860a18"/>朗義日于性天。誠末法一大光明幢也。在昔弟子中。
<lb ed="X" n="0312c09"/><lb ed="R076" n="0860b01"/>最號入室師資道合者。有若<g ref="#CB02712">𠗦</g>孝廉啓南先生。而
<lb ed="X" n="0312c10"/><lb ed="R076" n="0860b02"/>　大師于時日不暇給法道。猶有待也。今著述且大備。
<lb ed="X" n="0312c11"/><lb ed="R076" n="0860b03"/>而前人往矣。我輩何幸與一時諸上足親承座下。豈
<lb ed="X" n="0312c12"/><lb ed="R076" n="0860b04"/>不亦人人生尊重難遭之想。惟時虗中益公年最少
<lb ed="X" n="0312c13"/><lb ed="R076" n="0860b05"/>悟最蚤。士稱三日當刮目。不侫與公。菩提樹下一別
<lb ed="X" n="0312c14"/><lb ed="R076" n="0860b06"/>如昨日耳。而公之丰神學問。脫體非昔人也。其攻苦
<lb ed="X" n="0312c15"/><lb ed="R076" n="0860b07"/>鑽研。猶曰事在勉強而<anchor xml:id="nkr_note_add_0312c1501" n="0312c1501"/><anchor xml:id="beg0312c1501" n="0312c1501"/>已<anchor xml:id="end0312c1501"/>。若夫圍繞一會之頃。微言
<lb ed="X" n="0312c16"/><lb ed="R076" n="0860b08"/>奧義。如野鴈無人之態。兔起鶻落之機。他人拙以滯
<lb ed="X" n="0312c17"/><lb ed="R076" n="0860b09"/>者。公偏迎刃而劃然解也。會于心而傳于口。能令聽
<lb ed="X" n="0312c18"/><lb ed="R076" n="0860b10"/>者精神飛躍恍若聆圓音于再演。有莫知其然者。嗟
<lb ed="X" n="0312c19"/><lb ed="R076" n="0860b11"/>夫虎嘯而風烈。龍興而致雲。有窺基而弉師之道益
<lb ed="X" n="0312c20"/><lb ed="R076" n="0860b12"/>光。有生肇而童壽之義愈贍。意公其殆乘願輪。以續
<lb ed="X" n="0312c21"/><lb ed="R076" n="0860b13"/>慧命者歟。不然。何夙悟之若此。嗣是而虗以大之。謙
<lb ed="X" n="0312c22"/><lb ed="R076" n="0860b14"/>以光之。行以寔之。證以臻之。皆公之能事也。當家種
<lb ed="X" n="0312c23"/><lb ed="R076" n="0860b15"/>草何俟於人。百法規矩纂註。具見公之苦心。然亦微
<lb ed="X" n="0312c24"/><lb ed="R076" n="0860b16"/>露一班耳。　大師<anchor xml:id="nkr_note_add_0312c2401" n="0312c2401"/><anchor xml:id="beg0312c2401" n="0312c2401"/>已<anchor xml:id="end0312c2401"/>有題詞。茲不敢贅。但公謙欲韞
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0313a" n="0313a"/>
<lb ed="X" n="0313a01"/><lb ed="R076" n="0860b17"/>之匱。不侫願宜公諸衆。故<anchor xml:id="nkr_note_add_0313a0101" n="0313a0101"/><anchor xml:id="beg0313a0101" n="0313a0101"/>僭<anchor xml:id="end0313a0101"/>叙數語。以爲勸請如此。</p>
<lb ed="X" n="0313a02"/><lb ed="R076" n="0860b18"/><p xml:id="pX48p0313a0201">天啓二年歲次壬戌夏至日
<lb ed="X" n="0313a03" type="honorific"/><lb ed="R076" n="0861a01"/>嶺南仲安劉起相和南拜撰</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313a04"/>
<lb ed="X" n="0313a05"/>
<lb ed="X" n="0313a06"/>
<lb ed="X" n="0313a07"/>
<lb ed="X" n="0313a08"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 803-C 題百法明門八識規矩纂釋後</cb:mulu><head>No. 803-C
<lb ed="X" n="0313a09"/><lb ed="R076" n="0861a03"/> 題百法明門八識規矩纂釋後</head>
<lb ed="X" n="0313a10"/>
<lb ed="X" n="0313a11"/><lb ed="R076" n="0861a04"/><p xml:id="pX48p0313a1101">余不敏天黜其形。自信有尊形者存。故夙抱超然之
<lb ed="X" n="0313a12"/><lb ed="R076" n="0861a05"/>志。在齠齓。卽聞我　大師法雷起蟄時。則躍然歸依。
<lb ed="X" n="0313a13"/><lb ed="R076" n="0861a06"/>結想有年。往癸丑歲。從先人宦遊於衡。適禮　大師
<lb ed="X" n="0313a14"/><lb ed="R076" n="0861a07"/>於靈湖。卽蒙攝受。時見虗中益公其精敏機警。知爲
<lb ed="X" n="0313a15"/><lb ed="R076" n="0861a08"/>法器。然未識所志向。及丁巳夏。　大師歸老匡廬之
<lb ed="X" n="0313a16"/><lb ed="R076" n="0861a09"/>五乳峰下。余以二親見背。乃決志依歸。求出世業。於
<lb ed="X" n="0313a17"/><lb ed="R076" n="0861a10"/>辛酉春。始判然入山。大師憐之。從入室後。得聞法要
<lb ed="X" n="0313a18"/><lb ed="R076" n="0861a11"/>朝夕與公商確奧義。洞徹言外。余躍然喜也。不唯與
<lb ed="X" n="0313a19"/><lb ed="R076" n="0861a12"/>之忘形。抑忘心矣。食息靡間。一日見公案頭百法規
<lb ed="X" n="0313a20"/><lb ed="R076" n="0861a13"/>矩纂釋展卷。同劉孝廉仲安氏閱之。一讀三歎曰。公
<lb ed="X" n="0313a21"/><lb ed="R076" n="0861a14"/>之精義入神之如此也。心雖不閑於宗案。習聞此論。
<lb ed="X" n="0313a22"/><lb ed="R076" n="0861a15"/>雖老師宿學。亦苦于難入。葢以論釋論。文簡義幽。且
<lb ed="X" n="0313a23"/><lb ed="R076" n="0861a16"/>斷章不備。況舊無解。故多面墻。近則本論釋有數家
<lb ed="X" n="0313a24"/><lb ed="R076" n="0861a17"/>又未參合。於此猶然。故吾此末學所以泣岐也。今公
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0313b" n="0313b"/>
<lb ed="X" n="0313b01"/><lb ed="R076" n="0861a18"/>詳論文。於名相之下。取古今諸疏。會通一貫。且得親
<lb ed="X" n="0313b02"/><lb ed="R076" n="0861b01"/>聞　大師之心印。而折衷之。故文如析薪。義若觀火。
<lb ed="X" n="0313b03"/><lb ed="R076" n="0861b02"/>不勞旁搜曲討。而洞達法相之源。不異三車執筆也。
<lb ed="X" n="0313b04"/><lb ed="R076" n="0861b03"/>意別數載。何公超悟之蚤。而入法之精如此。詎非拔
<lb ed="X" n="0313b05"/><lb ed="R076" n="0861b04"/>靈根於虗壤者。未易易也。顧予與公大有夙契。愧不
<lb ed="X" n="0313b06"/><lb ed="R076" n="0861b05"/>能讚其萬一。聊述此以紀法緣之始末云。</p>
<lb ed="X" n="0313b07"/><lb ed="R076" n="0861b06"/><p xml:id="pX48p0313b0701">天啓二年歲在壬戌之秋七月旣望
<lb ed="X" n="0313b08" type="honorific"/><lb ed="R076" n="0861b07"/>秣陵遺民方遠題于五乳峰下之谿上閣</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313b09"/>
<lb ed="X" n="0313b10"/>
<lb ed="X" n="0313b11"/>
<lb ed="X" n="0313b12"/>
<lb ed="X" n="0313b13"/>
<lb ed="X" n="0313b14"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 803-D 百法規矩纂釋後叙</cb:mulu><head>No. 803-D
<lb ed="X" n="0313b15"/><lb ed="R076" n="0861b09"/> 百法規矩纂釋後叙</head>
<lb ed="X" n="0313b16"/>
<lb ed="X" n="0313b17"/><lb ed="R076" n="0861b10"/><p xml:id="pX48p0313b1701">余自降心白業。歸命佛乘。時抱出塵之志。切喜依敎
<lb ed="X" n="0313b18"/><lb ed="R076" n="0861b11"/>尋源。惟以如來法海汪洋義天廣愽。於奢摩他路。未
<lb ed="X" n="0313b19"/><lb ed="R076" n="0861b12"/>能下手。每開卷未甞不望涯而嘆也。及詢諸尊宿。咸
<lb ed="X" n="0313b20"/><lb ed="R076" n="0861b13"/>敎以先明起信百法諸論。云此乃一大藏之關鍵。如
<lb ed="X" n="0313b21"/><lb ed="R076" n="0861b14"/>欲萬里之行。始於足下。未有足下之步不移而能之
<lb ed="X" n="0313b22"/><lb ed="R076" n="0861b15"/>萬里者。是知百法規矩乃足下之步也。故曰明得百
<lb ed="X" n="0313b23"/><lb ed="R076" n="0861b16"/>法。可入大乘之門矣。余卽簡魯菴補注。見其文約義
<lb ed="X" n="0313b24"/><lb ed="R076" n="0861b17"/>幽猶然。故吾罕得其要。丙寅秋。適匡山虗公來遊黃
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0313c" n="0313c"/>
<lb ed="X" n="0313c01"/><lb ed="R076" n="0861b18"/>山。錫過白嶽。余與家仲兄。遇於汶上。首請楞嚴三觀。
<lb ed="X" n="0313c02"/><lb ed="R076" n="0862a01"/>次及圓覺起信。而師每發一言。義出常見。酧一難。理
<lb ed="X" n="0313c03"/><lb ed="R076" n="0862a02"/>徹玄微。所謂獅兒哮吼。自與羣獸別也。一日於師囊
<lb ed="X" n="0313c04"/><lb ed="R076" n="0862a03"/>中。搜得此纂。與仲兄捧覽三復。不覺從前滯礙。劃然
<lb ed="X" n="0313c05"/><lb ed="R076" n="0862a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0313c0501" n="0313c0501"/><anchor xml:id="beg0313c0501" n="0313c0501"/>已<anchor xml:id="end0313c0501"/>解。百法則詳而備。規矩則簡而明。使初學之士一
<lb ed="X" n="0313c06"/><lb ed="R076" n="0862a05"/>見了然。無復泣岐之歎矣。持斯鑰而竟探寶藏。頓獲
<lb ed="X" n="0313c07"/><lb ed="R076" n="0862a06"/>家珍。豈不快哉。余曰此希有之法。曷不公諸宇內。師
<lb ed="X" n="0313c08"/><lb ed="R076" n="0862a07"/>謙而秘之。余堅請得壽諸梓。以廣法施。願諸學者因
<lb ed="X" n="0313c09"/><lb ed="R076" n="0862a08"/>言得義。了義明心。庶不負虗師。亦不負自<anchor xml:id="nkr_note_add_0313c0901" n="0313c0901"/><anchor xml:id="beg0313c0901" n="0313c0901"/>己<anchor xml:id="end0313c0901"/>。是爲叙。</p>
<lb ed="X" n="0313c10"/><lb ed="R076" n="0862a09"/><p xml:id="pX48p0313c1001">旹
<lb ed="X" n="0313c11" type="honorific"/><lb ed="R076" n="0862a10"/>崇禎四年歲次辛未花朝</p>
<lb ed="X" n="0313c12"/><lb ed="R076" n="0862a11"/><p xml:id="pX48p0313c1201">天都弟子在新程開裕拜撰幷書</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313c13"/>
<lb ed="X" n="0313c14"/>
<lb ed="X" n="0313c15"/>
<lb ed="X" n="0313c16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘百法明門論纂</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0313c17"/><cb:docNumber>No. 803</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0313c18"/><lb ed="R076" n="0862b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘百法明門論</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0313c19"/>
<lb ed="X" n="0313c20"/><lb ed="R076" n="0862b02"/><byline cb:type="author">明　匡山五乳　廣益　纂釋</byline>
<lb ed="X" n="0313c21"/><lb ed="R076" n="0862b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0313c2101">言大者。揀小爲義。謂揀小乘唯是七十五法。大乘
<lb ed="X" n="0313c22"/><lb ed="R076" n="0862b04"/>則有百法。乘者。運載得名。謂如世舟車。可以運重
<lb ed="X" n="0313c23"/><lb ed="R076" n="0862b05"/>致遠。以喩菩薩乘此大法。越生死河。到菩提鄕。登
<lb ed="X" n="0313c24"/><lb ed="R076" n="0862b06"/>涅槃岸。名義互言。亦可說揀小得名。運載爲義。百
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0314a" n="0314a"/>
<lb ed="X" n="0314a01"/><lb ed="R076" n="0862b07"/>者。數目也。法者。模範也。謂世間法九十四種。出世
<lb ed="X" n="0314a02"/><lb ed="R076" n="0862b08"/>間法六種。其數有百。謂心法有八。心所有法五十
<lb ed="X" n="0314a03"/><lb ed="R076" n="0862b09"/>一。色法有十一。不相應行法有二十四。無爲法有
<lb ed="X" n="0314a04"/><lb ed="R076" n="0862b10"/>六。此爲大乘之百法。明者。乃菩薩無漏之慧。以能
<lb ed="X" n="0314a05"/><lb ed="R076" n="0862b11"/>破無明暗。故爲智明。以揀凡夫有漏慧。不能破煩
<lb ed="X" n="0314a06"/><lb ed="R076" n="0862b12"/>惱也。門者。以開通無壅滯義。謂此百法乃凡聖共
<lb ed="X" n="0314a07"/><lb ed="R076" n="0862b13"/>由之門。又明此百法卽是入大乘之門也。論者。決
<lb ed="X" n="0314a08"/><lb ed="R076" n="0862b14"/>擇義。謂揀擇性相。敎誡後學。決斷疑惑。故以爲論。
<lb ed="X" n="0314a09"/><lb ed="R076" n="0862b15"/>乃天親菩薩。於瑜伽本地分中六百六十法內提
<lb ed="X" n="0314a10"/><lb ed="R076" n="0862b16"/>綱挈領。略錄此百法名數以示後學。使知其萬法
<lb ed="X" n="0314a11"/><lb ed="R076" n="0862b17"/>之大要也。攝此百法。世出世間一切聖凡皆執有
<lb ed="X" n="0314a12"/><lb ed="R076" n="0862b18"/>我。故招分段變易二種生死。若能分明了悟悉皆
<lb ed="X" n="0314a13"/><lb ed="R076" n="0863a01"/>無我。則超二死。聖凡情盡。卽此便是入大乘之門
<lb ed="X" n="0314a14"/><lb ed="R076" n="0863a02"/>故云大乘百法明門。又明字乃能觀之智。百法卽
<lb ed="X" n="0314a15"/><lb ed="R076" n="0863a03"/>所觀之境。此智此境皆入大乘之門也。又論者。決
<lb ed="X" n="0314a16"/><lb ed="R076" n="0863a04"/>擇境智分明無惑而<anchor xml:id="nkr_note_add_0314a1601" n="0314a1601"/><anchor xml:id="beg0314a1601" n="0314a1601"/>已<anchor xml:id="end0314a1601"/>。以心境皆空法門。殊非小
<lb ed="X" n="0314a17"/><lb ed="R076" n="0863a05"/>根可受。故此理觀皆屬大乘。故標云。乃大乘之百
<lb ed="X" n="0314a18"/><lb ed="R076" n="0863a06"/>法明門。依主釋也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a19"/><lb ed="R076" n="0863a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0314a1901">天親菩薩造。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a20"/><lb ed="R076" n="0863a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0314a2001">此造論人名也。論中百法。乃佛所說。一大藏中所
<lb ed="X" n="0314a21"/><lb ed="R076" n="0863a09"/>演。通名萬法。佛滅度後。<name role="" type="person">慈氏菩薩</name>愍念邪見衆生。
<lb ed="X" n="0314a22"/><lb ed="R076" n="0863a10"/>難入正法。故從<name role="" type="person">兜率天</name>降神中印土阿瑜陀國。爲
<lb ed="X" n="0314a23"/><lb ed="R076" n="0863a11"/>無著菩薩。說瑜伽論。統收萬法。括爲六百六十法。
<lb ed="X" n="0314a24"/><lb ed="R076" n="0863a12"/>名理殆盡。論文百卷。大約五分。一本地分。二攝決
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0314b" n="0314b"/>
<lb ed="X" n="0314b01"/><lb ed="R076" n="0863a13"/>擇分。三攝識分。四攝義門分。五攝事分。後天親菩
<lb ed="X" n="0314b02"/><lb ed="R076" n="0863a14"/>薩因見文繁。仍於此論本地分中。略錄百法名數。
<lb ed="X" n="0314b03"/><lb ed="R076" n="0863a15"/>使萬法根宗歸於指掌。若疏九河導萬派而歸於
<lb ed="X" n="0314b04"/><lb ed="R076" n="0863a16"/>海。最簡最要。其實祖述先哲。以條然成章。故亦云
<lb ed="X" n="0314b05"/><lb ed="R076" n="0863a17"/>造菩薩氏族具如別傳。茲不繁錄。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b06"/><lb ed="R076" n="0863a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0314b0601">唐三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>奉　詔譯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b07"/><lb ed="R076" n="0863b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0314b0701">此譯師名也。<name role="" type="person">玄奘</name>初至西域。首于那蘭陀寺。親誡
<lb ed="X" n="0314b08"/><lb ed="R076" n="0863b02"/>賢論師。習相宗法門。而唯識宗旨獨得其傳。折伏
<lb ed="X" n="0314b09"/><lb ed="R076" n="0863b03"/>異見。制諸外道。聲振五天。故持此論歸大唐。奉太
<lb ed="X" n="0314b10"/><lb ed="R076" n="0863b04"/>宗之詔而譯之。譯者。易也。易梵語而爲華言。故云
<lb ed="X" n="0314b11"/><lb ed="R076" n="0863b05"/>譯也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b12"/><lb ed="R076" n="0863b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0314b1201">如世尊言。一切法無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b13"/><lb ed="R076" n="0863b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0314b1301">如世尊言者。原爲佛說。乃論主推尊法有所自。一
<lb ed="X" n="0314b14"/><lb ed="R076" n="0863b08"/>切法無我者。謂百法及二無我也。世尊乃說法之
<lb ed="X" n="0314b15"/><lb ed="R076" n="0863b09"/>主一切法乃所說之法。而云無我者。則說無所說
<lb ed="X" n="0314b16"/><lb ed="R076" n="0863b10"/>矣。何也。以佛本無法可說。亦無實法與人。但就衆
<lb ed="X" n="0314b17"/><lb ed="R076" n="0863b11"/>生所執之情。隨宜而擊破之耳。且一切法者。乃世
<lb ed="X" n="0314b18"/><lb ed="R076" n="0863b12"/>出世間一切聖凡之法也。以凡夫妄執五蘊身心
<lb ed="X" n="0314b19"/><lb ed="R076" n="0863b13"/>假我爲我。外道妄執神我等爲我。小乘妄執所取
<lb ed="X" n="0314b20"/><lb ed="R076" n="0863b14"/>涅槃偏見爲我。菩薩妄見有生可度。有佛可求。非
<lb ed="X" n="0314b21"/><lb ed="R076" n="0863b15"/>我不能。於所證眞如。有證有得。亦未忘我。斯則世
<lb ed="X" n="0314b22"/><lb ed="R076" n="0863b16"/>間凡夫外道。出世三乘。皆是有我執者。故佛總以
<lb ed="X" n="0314b23"/><lb ed="R076" n="0863b17"/>一箇無字破之。曰。一切法無我。謂一切法本來無
<lb ed="X" n="0314b24"/><lb ed="R076" n="0863b18"/>我。故知一切法者。乃衆生所執之法。非佛說也。以
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0314c" n="0314c"/>
<lb ed="X" n="0314c01"/><lb ed="R076" n="0864a01"/>衆生妄執爲有。佛但云無之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0314c0101" n="0314c0101"/><anchor xml:id="beg0314c0101" n="0314c0101"/>已<anchor xml:id="end0314c0101"/>。豈有法耶。此一
<lb ed="X" n="0314c02"/><lb ed="R076" n="0864a02"/>無字。亦不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0314c0201" n="0314c0201"/><anchor xml:id="beg0314c0201" n="0314c0201"/>已<anchor xml:id="end0314c0201"/>而爲破執之具耳。又何有實法與
<lb ed="X" n="0314c03"/><lb ed="R076" n="0864a03"/>人哉。噫。此吾佛說法之標旨。而爲萬法之宗本。故
<lb ed="X" n="0314c04"/><lb ed="R076" n="0864a04"/>論標以示人。意曰。當如世尊言。應知一切諸法無
<lb ed="X" n="0314c05"/><lb ed="R076" n="0864a05"/>我。學者苟達無我。則於大乘法門思過半矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314c06"/><lb ed="R076" n="0864a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0314c0601">何等一切法。云何爲無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314c07"/><lb ed="R076" n="0864a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0314c0701">此設疑問。意在欲人了悟。知一切法本自無我也。
<lb ed="X" n="0314c08"/><lb ed="R076" n="0864a08"/>以問有五種。一利樂有情問。謂菩薩知一切無我
<lb ed="X" n="0314c09"/><lb ed="R076" n="0864a09"/>而衆生不知。爲欲利樂故問於佛。使其了悟革凡
<lb ed="X" n="0314c10"/><lb ed="R076" n="0864a10"/>成聖也。二不解問。謂自<anchor xml:id="nkr_note_add_0314c1001" n="0314c1001"/><anchor xml:id="beg0314c1001" n="0314c1001"/>己<anchor xml:id="end0314c1001"/>於一切事理不明。而問
<lb ed="X" n="0314c11"/><lb ed="R076" n="0864a11"/>於人也。三愚癡問。謂愚暗癡迷於理事不分。而問
<lb ed="X" n="0314c12"/><lb ed="R076" n="0864a12"/>於人也。四試驗問。謂以<anchor xml:id="nkr_note_add_0314c1201" n="0314c1201"/><anchor xml:id="beg0314c1201" n="0314c1201"/>己<anchor xml:id="end0314c1201"/>所知問於他人。以驗他
<lb ed="X" n="0314c13"/><lb ed="R076" n="0864a13"/>知不知也。五輕觸問。謂我慢無狀。而戲問於人也。
<lb ed="X" n="0314c14"/><lb ed="R076" n="0864a14"/>此菩薩設此一問。卽五問中利樂有情問也。設有
<lb ed="X" n="0314c15"/><lb ed="R076" n="0864a15"/>二問。先釋初問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314c16"/><lb ed="R076" n="0864a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0314c1601">一切法者。略有五種。一者心法。二者心所有法。三者
<lb ed="X" n="0314c17"/><lb ed="R076" n="0864a17"/>色法。四者心不相應行法。五者無爲法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314c18"/><lb ed="R076" n="0864a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0314c1801">此標數列名以釋疑也。以前問不知何等爲一切
<lb ed="X" n="0314c19"/><lb ed="R076" n="0864b01"/>法。又不知何者爲無我。故此答云。通而言之。以衆
<lb ed="X" n="0314c20"/><lb ed="R076" n="0864b02"/>生情欲無量。其實應機之法。亦無量。演爲三藏。共
<lb ed="X" n="0314c21"/><lb ed="R076" n="0864b03"/>有九部。今撮其綱宗。略有五種耳。然此五種。前四
<lb ed="X" n="0314c22"/><lb ed="R076" n="0864b04"/>乃答有爲法。後一乃出世間無爲法。且此五法。若
<lb ed="X" n="0314c23"/><lb ed="R076" n="0864b05"/>但有四。卽名凡夫外道。但見後一。卽名偏空小乘。
<lb ed="X" n="0314c24"/><lb ed="R076" n="0864b06"/>若卽有爲而便見無爲。乃卽世間而出世間。名爲
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0315a" n="0315a"/>
<lb ed="X" n="0315a01"/><lb ed="R076" n="0864b07"/>大乘菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0315a02"/><lb ed="R076" n="0864b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0315a0201">一者最勝故。二與此相應故。三所現影故。四分位差
<lb ed="X" n="0315a03"/><lb ed="R076" n="0864b09"/>別故。五所顯示故。如是次第。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0315a04"/><lb ed="R076" n="0864b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0315a0401">此釋前列名次第所以也。一列心法爲首者。以三
<lb ed="X" n="0315a05"/><lb ed="R076" n="0864b11"/>界上下法唯是一心作。一切聖凡染淨因果。依心
<lb ed="X" n="0315a06"/><lb ed="R076" n="0864b12"/>而立。此爲最勝。故列爲首。二與此相應者。乃前心
<lb ed="X" n="0315a07"/><lb ed="R076" n="0864b13"/>所有法也。然心王本無善惡。不能獨造。必假隨從
<lb ed="X" n="0315a08"/><lb ed="R076" n="0864b14"/>方有勢力。而從者必叶和於主。方得內外相應。堪
<lb ed="X" n="0315a09"/><lb ed="R076" n="0864b15"/>成事業。故心家所有之法。乃心使也。與心相應。方
<lb ed="X" n="0315a10"/><lb ed="R076" n="0864b16"/>能造業。故列其次。三所現影者。卽前色法也。謂此
<lb ed="X" n="0315a11"/><lb ed="R076" n="0864b17"/>色法。本非外來。乃八識之相分。卽自心之影像。八
<lb ed="X" n="0315a12"/><lb ed="R076" n="0864b18"/>識如鏡。而此色法如鏡中像。以色不自色。因心變
<lb ed="X" n="0315a13"/><lb ed="R076" n="0865a01"/>現。以八識通爲能變。相分爲所變。要顯色本唯心。
<lb ed="X" n="0315a14"/><lb ed="R076" n="0865a02"/>云所現影。故列第三。四分位差別者。卽前心不相
<lb ed="X" n="0315a15"/><lb ed="R076" n="0865a03"/>應行法也。此雖心家所有。但不與心相應。總前三
<lb ed="X" n="0315a16"/><lb ed="R076" n="0865a04"/>位妄計法中分位之差別耳。故又次之。此上四位
<lb ed="X" n="0315a17"/><lb ed="R076" n="0865a05"/>乃有爲法也。造論之意。要卽此有爲便欲顯示無
<lb ed="X" n="0315a18"/><lb ed="R076" n="0865a06"/>爲。以所顯示者本無爲故。故終繫之以此。故云如
<lb ed="X" n="0315a19"/><lb ed="R076" n="0865a07"/>是次第。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0315a20"/><lb ed="R076" n="0865a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0315a2001">第一心法。略有八種。一眼識。二耳識。三鼻識。四舌識
<lb ed="X" n="0315a21"/><lb ed="R076" n="0865a09"/>五身識。六意識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0315a22"/><lb ed="R076" n="0865a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0315a2201">此列前六識之名。皆從所依之根而立也。具有五
<lb ed="X" n="0315a23"/><lb ed="R076" n="0865a11"/>義。謂依。發。屬。助。如。除根發之識餘四皆依根之識
<lb ed="X" n="0315a24"/><lb ed="R076" n="0865a12"/>依主也。根所發之識。依士也。經云。元依一精明。分
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0315b" n="0315b"/>
<lb ed="X" n="0315b01"/><lb ed="R076" n="0865a13"/>成六和合。精明。乃八識之體也。本唯眞心。迷之而
<lb ed="X" n="0315b02"/><lb ed="R076" n="0865a14"/>成八識。今於六門而了境。故有六種之名。以映眼
<lb ed="X" n="0315b03"/><lb ed="R076" n="0865a15"/>時能分別色。卽名眼之識等。譬如一室中藏一箇
<lb ed="X" n="0315b04"/><lb ed="R076" n="0865a16"/>獼猴。六處有人隨呼而應。故有別耳。且前五識。依
<lb ed="X" n="0315b05"/><lb ed="R076" n="0865a17"/>五根得名。但有照用。最初一念照境元無分別。然
<lb ed="X" n="0315b06"/><lb ed="R076" n="0865a18"/>第二念有分別者。卽屬意識。是則前五乃依五色
<lb ed="X" n="0315b07"/><lb ed="R076" n="0865b01"/>根之識。第六乃意所發之識。以第七意爲六之根
<lb ed="X" n="0315b08"/><lb ed="R076" n="0865b02"/>故。補註云。雖六識身。皆依意轉。此隨不共意識。名
<lb ed="X" n="0315b09"/><lb ed="R076" n="0865b03"/>依發等。故五識身無相濫矣。或唯依意。故名意識。
<lb ed="X" n="0315b10"/><lb ed="R076" n="0865b04"/>辨識得名。心意非例。補義云。此辨六識依根得名
<lb ed="X" n="0315b11"/><lb ed="R076" n="0865b05"/>也。問曰。前六識身。皆依意轉。應俱名意識。何故第
<lb ed="X" n="0315b12"/><lb ed="R076" n="0865b06"/>六獨得意識之名耶。況敎說心意意識轉。此則明
<lb ed="X" n="0315b13"/><lb ed="R076" n="0865b07"/>知前六同名意識。今言意識。豈不與前五濫同一
<lb ed="X" n="0315b14"/><lb ed="R076" n="0865b08"/>名耶。論答曰。雖六識身。皆依意轉。但此隨根立名。
<lb ed="X" n="0315b15"/><lb ed="R076" n="0865b09"/>如前五識。各有所依之根。今此第六識。則不共前
<lb ed="X" n="0315b16"/><lb ed="R076" n="0865b10"/>五。以獨依意爲根。立意識名。乃意之識。如五識身。
<lb ed="X" n="0315b17"/><lb ed="R076" n="0865b11"/>依色等根。以唯依意。故名意之識。依主釋也。此中
<lb ed="X" n="0315b18"/><lb ed="R076" n="0865b12"/>正是辨識得名。不可執前六。共爲一意爲相濫也。
<lb ed="X" n="0315b19"/><lb ed="R076" n="0865b13"/>此言各從所依根立名。故不相濫耳。若言前六共
<lb ed="X" n="0315b20"/><lb ed="R076" n="0865b14"/>依意轉。則六與前五濫而爲一。今辨各有所依之
<lb ed="X" n="0315b21"/><lb ed="R076" n="0865b15"/>根。而六唯依意爲根。故名意識。豈與前五相濫耶。
<lb ed="X" n="0315b22"/><lb ed="R076" n="0865b16"/>謂轉則共。而依根則不共矣。此乃辨識依根得名。
<lb ed="X" n="0315b23"/><lb ed="R076" n="0865b17"/>敎說心意識轉。別是一義。故結云。心意非例。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0315b24"/><lb ed="R076" n="0865b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0315b2401">七末那識。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0315c" n="0315c"/>
<lb ed="X" n="0315c01"/><lb ed="R076" n="0866a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0315c0101">此第七識。乃相應立號也。具足應云。訖利瑟吒耶
<lb ed="X" n="0315c02"/><lb ed="R076" n="0866a02"/>末那。此翻染汚意。謂貪嗔見慢。四惑常俱。故名染
<lb ed="X" n="0315c03"/><lb ed="R076" n="0866a03"/>汚。恒審思量。名之爲意。恒常審察思量。計第八爲
<lb ed="X" n="0315c04"/><lb ed="R076" n="0866a04"/>我。如是思量。唯第七有。餘識所無。故獨得名意。復
<lb ed="X" n="0315c05"/><lb ed="R076" n="0866a05"/>能了別。名之爲識。問。前第六名意識。今此識亦名
<lb ed="X" n="0315c06"/><lb ed="R076" n="0866a06"/>意。何也。曰。第六識依根得名。此識當體立號。第六
<lb ed="X" n="0315c07"/><lb ed="R076" n="0866a07"/>識雖能分別五塵好惡。而由此識傳送相續執取。
<lb ed="X" n="0315c08"/><lb ed="R076" n="0866a08"/>依根者。根乃第七識也。當體。卽分別之體也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0315c09"/><lb ed="R076" n="0866a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0315c0901">八阿賴耶識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0315c10"/><lb ed="R076" n="0866a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0315c1001">此第八識。乃功能受稱也。由具三藏義故。名爲阿
<lb ed="X" n="0315c11"/><lb ed="R076" n="0866a11"/>賴耶。眞諦的體翻爲無沒。以眞如隨生死遷流而
<lb ed="X" n="0315c12"/><lb ed="R076" n="0866a12"/>不失不壞。故云無沒。奘師就義翻爲藏識。謂能含
<lb ed="X" n="0315c13"/><lb ed="R076" n="0866a13"/>藏諸法種故。藏有三義。謂能藏。所藏我愛執藏。以
<lb ed="X" n="0315c14"/><lb ed="R076" n="0866a14"/>能含藏善惡種子。歷劫不壞。約持種義邊。名爲能
<lb ed="X" n="0315c15"/><lb ed="R076" n="0866a15"/>藏。又此識是前根身器界善惡種子所藏之處。約
<lb ed="X" n="0315c16"/><lb ed="R076" n="0866a16"/>受熏義邊。名爲所藏。又此藏識是末那堅執爲自
<lb ed="X" n="0315c17"/><lb ed="R076" n="0866a17"/>內我。故云我愛執藏。由斯三義。而得藏名。藏卽識
<lb ed="X" n="0315c18"/><lb ed="R076" n="0866a18"/>也。乃持業釋。故曰功能受稱。楞伽云。識藏如來藏
<lb ed="X" n="0315c19"/><lb ed="R076" n="0866b01"/>以此識乃眞如在纏之名。卽衆生之佛性。萬法之
<lb ed="X" n="0315c20"/><lb ed="R076" n="0866b02"/>根宗。善惡之本元。聖凡之歸宅。以世出世間染淨
<lb ed="X" n="0315c21"/><lb ed="R076" n="0866b03"/>諸法。皆依此識之所變現。故云萬法惟識者。此也
<lb ed="X" n="0315c22"/><lb ed="R076" n="0866b04"/>此上八識。名異體同。總名心王。其次五十一心所
<lb ed="X" n="0315c23"/><lb ed="R076" n="0866b05"/>法。皆心王之使。但各具多寡之不同。故奘師作八
<lb ed="X" n="0315c24"/><lb ed="R076" n="0866b06"/>識頌以規矩之。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0316a" n="0316a"/>
<lb ed="X" n="0316a01"/><lb ed="R076" n="0866b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0316a0101">第二心所有法。略有五十一種。分爲六位。一遍行有
<lb ed="X" n="0316a02"/><lb ed="R076" n="0866b08"/>五。二別境有五。三善有十一。四煩惱有六。五隨煩惱
<lb ed="X" n="0316a03"/><lb ed="R076" n="0866b09"/>有二十。六不定有四。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316a04"/><lb ed="R076" n="0866b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0316a0401">此列五十一心所法之分位也。心所者。心家所有
<lb ed="X" n="0316a05"/><lb ed="R076" n="0866b11"/>之法也。恒依心起。與心相應。繫屬於心。具此三義。
<lb ed="X" n="0316a06"/><lb ed="R076" n="0866b12"/>故名心所。如屬我物。得我所名。然此心所隨善惡
<lb ed="X" n="0316a07"/><lb ed="R076" n="0866b13"/>境起憎愛等。助成心事。故得心所之名。以凡起心
<lb ed="X" n="0316a08"/><lb ed="R076" n="0866b14"/>動念。不出善惡二途。故有六位之差耳。其遍行者。
<lb ed="X" n="0316a09"/><lb ed="R076" n="0866b15"/>卽心無故。所起之念。乃習氣內熏而發者也。別境
<lb ed="X" n="0316a10"/><lb ed="R076" n="0866b16"/>者。乃各別緣境而得生故。惟此二門不出善惡之
<lb ed="X" n="0316a11"/><lb ed="R076" n="0866b17"/>間。其善心所止有十一。而惡心所則有根本煩惱
<lb ed="X" n="0316a12"/><lb ed="R076" n="0866b18"/>六。隨煩惱二十。此則善習少而惡習多。宜乎善人
<lb ed="X" n="0316a13"/><lb ed="R076" n="0867a01"/>少。而不善者多也。其不定四法。則善惡皆有。此上
<lb ed="X" n="0316a14"/><lb ed="R076" n="0867a02"/>總標名位。向下隨次別釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316a15"/><lb ed="R076" n="0867a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0316a1501">一遍行五者。謂意。觸。受。想。思。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316a16"/><lb ed="R076" n="0867a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0316a1601">此釋心所法初中名義也。言遍行者。遍乃周遍。所
<lb ed="X" n="0316a17"/><lb ed="R076" n="0867a05"/>謂無處不至也。行乃心行。卽能緣之心。其境乃心
<lb ed="X" n="0316a18"/><lb ed="R076" n="0867a06"/>行之處。爲所緣耳。此五心所。以遍有四一切。謂遍
<lb ed="X" n="0316a19"/><lb ed="R076" n="0867a07"/>一切善惡之性。遍一切三界九地。遍一切長短之
<lb ed="X" n="0316a20"/><lb ed="R076" n="0867a08"/>時。遍一切識。於八個識中同時俱起。不問何心。但
<lb ed="X" n="0316a21"/><lb ed="R076" n="0867a09"/>起便有。故得此名。謂凡在有情分中。未能離念者。
<lb ed="X" n="0316a22"/><lb ed="R076" n="0867a10"/>皆具此也。然此雖列五名。總爲一心。以此五法具
<lb ed="X" n="0316a23"/><lb ed="R076" n="0867a11"/>足。取境之識。一念方成。此下先引本論。後用新疏
<lb ed="X" n="0316a24"/><lb ed="R076" n="0867a12"/>釋之。義不足者。補之。</p><p xml:id="pX48p0316a2409" cb:place="inline">補義。瑜伽以作意爲首。識
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0316b" n="0316b"/>
<lb ed="X" n="0316b01"/><lb ed="R076" n="0867a13"/>論以觸爲首。以瑜伽約二乘。及權敎菩薩觀行皆
<lb ed="X" n="0316b02"/><lb ed="R076" n="0867a14"/>依作意而修。此通凡聖。識論以觸爲首。直就三和
<lb ed="X" n="0316b03"/><lb ed="R076" n="0867a15"/>生觸。乃以境爲先。是單就識說。但屬凡夫。有此不
<lb ed="X" n="0316b04"/><lb ed="R076" n="0867a16"/>同。從來未辨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316b05"/><lb ed="R076" n="0867a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0316b0501">一作意者。謂能警心爲性<note place="inline">體也</note>。於所緣境引心爲業<note place="inline">用也</note>。
<lb ed="X" n="0316b06"/><lb ed="R076" n="0867a18"/>謂此警覺應起心種。引令趣境。故名作意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316b07"/><lb ed="R076" n="0867b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0316b0701">作意者。謂生心動念之始也。謂警心令起。引心趣
<lb ed="X" n="0316b08"/><lb ed="R076" n="0867b02"/>境。是其體用。警覺有二義。一令心未起而起。二令
<lb ed="X" n="0316b09"/><lb ed="R076" n="0867b03"/>心<anchor xml:id="nkr_note_add_0316b0901" n="0316b0901"/><anchor xml:id="beg0316b0901" n="0316b0901"/>已<anchor xml:id="end0316b0901"/>起者。令引趣境。問。作意爲在種位警心。爲在
<lb ed="X" n="0316b10"/><lb ed="R076" n="0867b04"/>現行。答。在種位。以彼自性明利。雖在種位。若有境
<lb ed="X" n="0316b11"/><lb ed="R076" n="0867b05"/>至而能警心。令生現行。喩如多人同宿一室。外有
<lb ed="X" n="0316b12"/><lb ed="R076" n="0867b06"/>賊至。中有一人其性少睡。便能警覺餘人。此人自
<lb ed="X" n="0316b13"/><lb ed="R076" n="0867b07"/>身雖未曾起。而能警覺餘人令起。作意種子。旣能
<lb ed="X" n="0316b14"/><lb ed="R076" n="0867b08"/>警彼諸心種生現行。又能令心現行趣所緣境。初
<lb ed="X" n="0316b15"/><lb ed="R076" n="0867b09"/>是體性。次是業用。</p><p xml:id="pX48p0316b1508" cb:place="inline">補義。謂八識湛淵之體。本來
<lb ed="X" n="0316b16"/><lb ed="R076" n="0867b10"/>無念。因種子內熏皷動。便有作意。此時未分善惡。
<lb ed="X" n="0316b17"/><lb ed="R076" n="0867b11"/>但有動念。故不引心所。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316b18"/><lb ed="R076" n="0867b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0316b1801">二觸者。爲三和分別變異。令心心所觸境爲性。受想
<lb ed="X" n="0316b19"/><lb ed="R076" n="0867b13"/>思等所依爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316b20"/><lb ed="R076" n="0867b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0316b2001">補義。觸謂三和分別變異者。此言觸有實自性。是
<lb ed="X" n="0316b21"/><lb ed="R076" n="0867b15"/>實非假也。言三和者。謂根境識也。言分別者。謂三
<lb ed="X" n="0316b22"/><lb ed="R076" n="0867b16"/>和時。尙未生心所。以和而未取。猶屬似現量。尙居
<lb ed="X" n="0316b23"/><lb ed="R076" n="0867b17"/>本位故。今觸卽取境之念。纔一取著。則粘動湛體。
<lb ed="X" n="0316b24"/><lb ed="R076" n="0867b18"/>遂生美惡之心所。故云分別。謂此取之一念。亦似
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0316c" n="0316c"/>
<lb ed="X" n="0316c01"/><lb ed="R076" n="0868a01"/>前三。有順生心所功能。故論以相似釋分別也。變
<lb ed="X" n="0316c02"/><lb ed="R076" n="0868a02"/>異者。謂由取著。則令前三變異。失其本體。則爲比
<lb ed="X" n="0316c03"/><lb ed="R076" n="0868a03"/>量矣。令心心所觸境爲性者。此言觸之功能。謂心
<lb ed="X" n="0316c04"/><lb ed="R076" n="0868a04"/>心所。全仗觸力方能引令觸境也。受想思等所依
<lb ed="X" n="0316c05"/><lb ed="R076" n="0868a05"/>爲業者。言心雖觸境。境復觸心。心境和合引起善
<lb ed="X" n="0316c06"/><lb ed="R076" n="0868a06"/>惡習氣。將生心所。但含而未發。故云爲受想思等
<lb ed="X" n="0316c07"/><lb ed="R076" n="0868a07"/>所依也。經云。自心取自心。非幻成幻法。不取無非
<lb ed="X" n="0316c08"/><lb ed="R076" n="0868a08"/>幻。甚言取之一法爲患甚大。故今論說根境識三。
<lb ed="X" n="0316c09"/><lb ed="R076" n="0868a09"/>縱和一處。非觸不能起善惡行。故觸有實體用也。
<lb ed="X" n="0316c10"/><lb ed="R076" n="0868a10"/>此觸義最微。非一取字無以發明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316c11"/><lb ed="R076" n="0868a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0316c1101">三受者。謂領納違順俱非境相爲性。起愛爲業。能起
<lb ed="X" n="0316c12"/><lb ed="R076" n="0868a12"/>合離非二欲故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316c13"/><lb ed="R076" n="0868a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0316c1301">受者。謂領納也。領謂收領。納謂容納。若領納違境。
<lb ed="X" n="0316c14"/><lb ed="R076" n="0868a14"/>則起心欲離。若領納順境。則起心欲合。若領納非
<lb ed="X" n="0316c15"/><lb ed="R076" n="0868a15"/>違非順境。則起平平。雖不欲合。亦不欲離。此受性
<lb ed="X" n="0316c16"/><lb ed="R076" n="0868a16"/>也。爲欲所依。故能起愛。是受用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316c17"/><lb ed="R076" n="0868a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0316c1701">四想者。謂於境取相爲性。施設種種名言爲業。謂要
<lb ed="X" n="0316c18"/><lb ed="R076" n="0868a18"/>安立境分齊相。方能隨起種種名言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316c19"/><lb ed="R076" n="0868b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0316c1901">想者。謂境風飄鼓。安立自境。施設名言。是其體用。
<lb ed="X" n="0316c20"/><lb ed="R076" n="0868b02"/>安立者。卽取像義。謂此意想。先於色聲等境安立
<lb ed="X" n="0316c21"/><lb ed="R076" n="0868b03"/>分齊而取像。由取像故後起名言。此是色是聲等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316c22"/><lb ed="R076" n="0868b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0316c2201">五思者。令心造作爲性。於善品等役心爲業。謂能取
<lb ed="X" n="0316c23"/><lb ed="R076" n="0868b05"/>境正因等相。驅役自心。令造善等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0316c24"/><lb ed="R076" n="0868b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0316c2401">思者。能取正因邪因籌量可行不可行。是其體性。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0317a" n="0317a"/>
<lb ed="X" n="0317a01"/><lb ed="R076" n="0868b07"/>驅役自心造善造惡成邪成正是其業用。問。作意
<lb ed="X" n="0317a02"/><lb ed="R076" n="0868b08"/>與思何異。答。作意如馬行。思如騎馬者。馬<anchor xml:id="nkr_note_add_0317a0201" n="0317a0201"/><anchor xml:id="beg0317a0201" n="0317a0201"/>但<anchor xml:id="end0317a0201"/>直行。
<lb ed="X" n="0317a03"/><lb ed="R076" n="0868b09"/>不能避險就平。以由騎者令其避就。思惟亦爾。令
<lb ed="X" n="0317a04"/><lb ed="R076" n="0868b10"/>彼作意不得漫行。脫邪就正。故曰。欲吾知爾本。意
<lb ed="X" n="0317a05"/><lb ed="R076" n="0868b11"/>以思想生。吾不思想爾。則爾而不生。又語云。思無
<lb ed="X" n="0317a06"/><lb ed="R076" n="0868b12"/>邪。又云。愼思之。又云。三思而行。</p><p xml:id="pX48p0317a0613" cb:place="inline">補義。由作意而
<lb ed="X" n="0317a07"/><lb ed="R076" n="0868b13"/>於思。則善惡之念<anchor xml:id="nkr_note_add_0317a0701" n="0317a0701"/><anchor xml:id="beg0317a0701" n="0317a0701"/>已<anchor xml:id="end0317a0701"/>成。決不能止。故下別境。乃必
<lb ed="X" n="0317a08"/><lb ed="R076" n="0868b14"/>作之心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317a09"/><lb ed="R076" n="0868b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0317a0901">二別境五。謂欲。解。念。定。慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317a10"/><lb ed="R076" n="0868b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0317a1001">言別境者。以五心所所緣之境。各各不同。非如遍
<lb ed="X" n="0317a11"/><lb ed="R076" n="0868b17"/>行同緣一境。謂別別緣境而得生故。以四境別名。
<lb ed="X" n="0317a12"/><lb ed="R076" n="0868b18"/>爲別境也。謂欲。所樂境。解。所決定境。念。曾所習境。
<lb ed="X" n="0317a13"/><lb ed="R076" n="0869a01"/>定。於所觀境。慧。則於四境揀擇爲性。故不同偏行
<lb ed="X" n="0317a14"/><lb ed="R076" n="0869a02"/>耳。</p><p xml:id="pX48p0317a1402" cb:place="inline">補義。此五心所乃必作之心也。善惡皆然。修
<lb ed="X" n="0317a15"/><lb ed="R076" n="0869a03"/>行亦爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317a16"/><lb ed="R076" n="0869a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0317a1601">一欲者。於所樂境希望爲性。勤依爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317a17"/><lb ed="R076" n="0869a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0317a1701">欲者。於所樂境希取冀望。是其體性。精進爲依。是
<lb ed="X" n="0317a18"/><lb ed="R076" n="0869a06"/>其業用。謂於所愛境。希望必合。於所惡境。希望必
<lb ed="X" n="0317a19"/><lb ed="R076" n="0869a07"/>離。所謂愛之欲生。惡之欲死。是知欣厭皆名欲也。
<lb ed="X" n="0317a20"/><lb ed="R076" n="0869a08"/>故世出世法。無不皆由。好樂而成。故好樂世間法。
<lb ed="X" n="0317a21"/><lb ed="R076" n="0869a09"/>成世間果。好樂出世法。成出世間果。甚矣好樂之
<lb ed="X" n="0317a22"/><lb ed="R076" n="0869a10"/>不可不正也。古人尅期求證無上菩提者。好樂之
<lb ed="X" n="0317a23"/><lb ed="R076" n="0869a11"/>力也。</p><p xml:id="pX48p0317a2303" cb:place="inline">補義。佛說衆生有種種欲。不獨菩提。下四
<lb ed="X" n="0317a24"/><lb ed="R076" n="0869a12"/>皆然。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0317b" n="0317b"/>
<lb ed="X" n="0317b01"/><lb ed="R076" n="0869a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0317b0101">二勝解者。謂於決定境印持爲性。不可引轉爲業。謂
<lb ed="X" n="0317b02"/><lb ed="R076" n="0869a14"/>邪正等敎理證力。於所取境審決印持。由此異緣不
<lb ed="X" n="0317b03"/><lb ed="R076" n="0869a15"/>能引轉。故猶豫境。勝解全無。非審決心。亦無勝解。由
<lb ed="X" n="0317b04"/><lb ed="R076" n="0869a16"/>斯勝解非遍行攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317b05"/><lb ed="R076" n="0869a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0317b0501">勝解者。謂於境決知其可作。不能引轉也。言決定
<lb ed="X" n="0317b06"/><lb ed="R076" n="0869a18"/>印持不可引轉者。謂藉邪敎正敎邪理正理。據證
<lb ed="X" n="0317b07"/><lb ed="R076" n="0869b01"/>之力。故於所取之境。詳審明決。印定持守。由此異
<lb ed="X" n="0317b08"/><lb ed="R076" n="0869b02"/>緣不能牽奪。故名勝解。如說色如聚<anchor xml:id="nkr_note_add_0317b0801" n="0317b0801"/><anchor xml:id="beg0317b0801" n="0317b0801"/>沫<anchor xml:id="end0317b0801"/>。受如水泡。
<lb ed="X" n="0317b09"/><lb ed="R076" n="0869b03"/>想如陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>。行如芭蕉。識如幻境。如是決定增勝不
<lb ed="X" n="0317b10"/><lb ed="R076" n="0869b04"/>可引轉。語云。三軍可奪帥。匹夫不可奪志。古德云
<lb ed="X" n="0317b11"/><lb ed="R076" n="0869b05"/>任爾非心非佛。我自卽心卽佛是也。若半疑半信。
<lb ed="X" n="0317b12"/><lb ed="R076" n="0869b06"/>若存若亡。名猶豫境。決無勝解。若雖印持而無一
<lb ed="X" n="0317b13"/><lb ed="R076" n="0869b07"/>刀兩段審決之心。亦無勝解。由此勝解非遍行攝
<lb ed="X" n="0317b14"/><lb ed="R076" n="0869b08"/>也。又此欲解性攝善惡無記三性。如後懈怠中說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317b15"/><lb ed="R076" n="0869b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0317b1501">三念者。於曾習境。令心明記不忘爲性。定依爲業。謂
<lb ed="X" n="0317b16"/><lb ed="R076" n="0869b10"/>數憶持曾所受境。令不忘失。能引定故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317b17"/><lb ed="R076" n="0869b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0317b1701">念者。謂於可作境。令心分明記取不忘也。曾習者
<lb ed="X" n="0317b18"/><lb ed="R076" n="0869b12"/>卽串習事也。明記不忘定依爲業者。謂惺惺不昧。
<lb ed="X" n="0317b19"/><lb ed="R076" n="0869b13"/>歷歷分明。念茲在茲。不暫忘失。如此用功。亂想自
<lb ed="X" n="0317b20"/><lb ed="R076" n="0869b14"/>定。名爲正念。古人云。一念萬年。<name role="" type="person">萬年一</name>念是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317b21"/><lb ed="R076" n="0869b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0317b2101">四定者。於所觀境令心專注不散爲性。智依爲業。謂
<lb ed="X" n="0317b22"/><lb ed="R076" n="0869b16"/>觀得失俱非境中。由定令心專注不散。依斯便有決
<lb ed="X" n="0317b23"/><lb ed="R076" n="0869b17"/>定智生。心專注言。顯所欲住卽便能住。非唯一境也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317b24"/><lb ed="R076" n="0869b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0317b2401">定者。謂於所觀境。專注一心也。言所觀境者。謂五
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0317c" n="0317c"/>
<lb ed="X" n="0317c01"/><lb ed="R076" n="0870a01"/>蘊等。無常苦空等。專注不散。定依爲業者。謂日用
<lb ed="X" n="0317c02"/><lb ed="R076" n="0870a02"/>尋常境中。用心觀察。何者爲色。何者爲受。色是甚
<lb ed="X" n="0317c03"/><lb ed="R076" n="0870a03"/>麼。受是甚麼等。如此專注一心不亂。自然有個入
<lb ed="X" n="0317c04"/><lb ed="R076" n="0870a04"/>處。由斯本明自露。決擇智生。言心專注者。表顯此
<lb ed="X" n="0317c05"/><lb ed="R076" n="0870a05"/>心欲何境。卽能令心住於此境。非是獨指一境言
<lb ed="X" n="0317c06"/><lb ed="R076" n="0870a06"/>也。</p><p xml:id="pX48p0317c0602" cb:place="inline">補義。此解但依禪定而言。未通世間法。如注
<lb ed="X" n="0317c07"/><lb ed="R076" n="0870a07"/>瓦承蜩皆定力也。何獨參禪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317c08"/><lb ed="R076" n="0870a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0317c0801">五慧者。於所觀境簡擇爲性。斷疑爲業。謂觀得失俱
<lb ed="X" n="0317c09"/><lb ed="R076" n="0870a09"/>非境中。由慧推求得決定故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317c10"/><lb ed="R076" n="0870a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0317c1001">慧者。謂於所作境。了然不疑也。言簡擇斷疑者。謂
<lb ed="X" n="0317c11"/><lb ed="R076" n="0870a11"/>於諸法得失境中。由以慧心推求簡別。後方決定
<lb ed="X" n="0317c12"/><lb ed="R076" n="0870a12"/>心無疑惑。此慧從定而發。所謂因定生慧。善惡皆
<lb ed="X" n="0317c13"/><lb ed="R076" n="0870a13"/>然。故定與慧。如車兩輪。如鳥兩翼。缺一不可。必由
<lb ed="X" n="0317c14"/><lb ed="R076" n="0870a14"/>定而發慧。由此得決定。故云一心不動。名入諸禪。
<lb ed="X" n="0317c15"/><lb ed="R076" n="0870a15"/>了境無生名爲般若。</p><p xml:id="pX48p0317c1509" cb:place="inline">補義。世智辯聰。亦名黠慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317c16"/><lb ed="R076" n="0870a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0317c1601">三善十一者。謂一信。二精進。三慚。四愧。五無貪。六無
<lb ed="X" n="0317c17"/><lb ed="R076" n="0870a17"/>嗔。七無癡。八輕安。九不放逸。十行捨。十一不害。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317c18"/><lb ed="R076" n="0870a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0317c1801">此列善法之名也。下論釋其相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0317c19"/><lb ed="R076" n="0870b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0317c1901">一信者。於實德能深忍樂欲。心淨爲性。對治不信樂
<lb ed="X" n="0317c20"/><lb ed="R076" n="0870b02"/>善爲業。然信差別略有三種。一信實有。謂於諸法實
<lb ed="X" n="0317c21"/><lb ed="R076" n="0870b03"/>事理中。深信忍故。二信有德。謂於三寶眞淨德中。深
<lb ed="X" n="0317c22"/><lb ed="R076" n="0870b04"/>信樂故。三信有能。謂於一切世出世善。深信有力。能
<lb ed="X" n="0317c23"/><lb ed="R076" n="0870b05"/>得能起希望故。由斯對治不信。彼心愛樂修證世出
<lb ed="X" n="0317c24"/><lb ed="R076" n="0870b06"/>世善。忍。謂勝解。此卽信因。樂欲。謂欲。卽是信果。確陳
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0318a" n="0318a"/>
<lb ed="X" n="0318a01"/><lb ed="R076" n="0870b07"/>此信自相是何。豈不適言心淨爲性。此信澄淸能淨
<lb ed="X" n="0318a02"/><lb ed="R076" n="0870b08"/>心等。以心勝故。立心淨名。如水淸珠。能淸濁水。又諸
<lb ed="X" n="0318a03"/><lb ed="R076" n="0870b09"/>染法。各別有相。唯有不信自相渾濁。復能渾濁餘心
<lb ed="X" n="0318a04"/><lb ed="R076" n="0870b10"/>心所。如極穢物自穢穢他。信正翻彼。故淨爲相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318a05"/><lb ed="R076" n="0870b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0318a0501">此下釋信十一心所也。言信者。乃誠信不疑也。一
<lb ed="X" n="0318a06"/><lb ed="R076" n="0870b12"/>信實有者。謂於諸佛所說世出世間實事實理。正
<lb ed="X" n="0318a07"/><lb ed="R076" n="0870b13"/>因正果。皆能深信而能忍可于心。不爲謬事謬理。
<lb ed="X" n="0318a08"/><lb ed="R076" n="0870b14"/>邪因邪果之所引轉。此是信因。二信有德者。謂於
<lb ed="X" n="0318a09"/><lb ed="R076" n="0870b15"/>三寶有法身般若。解脫。眞淨之德。深信好樂。不爲
<lb ed="X" n="0318a10"/><lb ed="R076" n="0870b16"/>數論三德。勝論十四德等之所惑亂。三信有能者
<lb ed="X" n="0318a11"/><lb ed="R076" n="0870b17"/>謂於一切有漏善。及無漏善深信。凡肯用力於此
<lb ed="X" n="0318a12"/><lb ed="R076" n="0870b18"/>者。皆能得果。能成道業。於是生希有心。而求必得
<lb ed="X" n="0318a13"/><lb ed="R076" n="0871a01"/>此二是信果。由斯信力。對治不信。愛樂修證世出
<lb ed="X" n="0318a14"/><lb ed="R076" n="0871a02"/>世善而爲業用。故曰。信爲道源功德母。信能必到
<lb ed="X" n="0318a15"/><lb ed="R076" n="0871a03"/>如來地。問。深忍樂欲是信因果。如何是信之自體。
<lb ed="X" n="0318a16"/><lb ed="R076" n="0871a04"/>答。前豈不言心淨爲性。然信之自性澄淸。能淨染
<lb ed="X" n="0318a17"/><lb ed="R076" n="0871a05"/>汚心心所法。以心勝故。立心淨名。不及心所。如水
<lb ed="X" n="0318a18"/><lb ed="R076" n="0871a06"/>淸珠入水一寸。水淸一寸。入水一尺。水淸一尺。故
<lb ed="X" n="0318a19"/><lb ed="R076" n="0871a07"/>曰。淸珠投於濁水。濁水不得不淸。淨信投於穢心。
<lb ed="X" n="0318a20"/><lb ed="R076" n="0871a08"/>穢心不得不淨矣。</p><p xml:id="pX48p0318a2008" cb:place="inline">補義。信如水淸珠。人雜亂之
<lb ed="X" n="0318a21"/><lb ed="R076" n="0871a09"/>心如濁水。若見佛像。一起信敬之心。心便淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318a22"/><lb ed="R076" n="0871a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0318a2201">二精進者。謂於善惡品修斷事中。勇悍爲性。對治懈
<lb ed="X" n="0318a23"/><lb ed="R076" n="0871a11"/>怠滿善爲業。勇表精進。簡諸染法。悍表精純。簡淨無
<lb ed="X" n="0318a24"/><lb ed="R076" n="0871a12"/>記。卽顯精進唯善性攝。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0318b" n="0318b"/>
<lb ed="X" n="0318b01"/><lb ed="R076" n="0871a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0318b0101">言精進者。謂勇於改惡遷善也。善惡修斷事者。卽
<lb ed="X" n="0318b02"/><lb ed="R076" n="0871a14"/>未生善令生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0318b0201" n="0318b0201"/><anchor xml:id="beg0318b0201" n="0318b0201"/>已<anchor xml:id="end0318b0201"/>生善令廣。未生惡遏令不生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0318b0202" n="0318b0202"/><anchor xml:id="beg0318b0202" n="0318b0202"/>已<anchor xml:id="end0318b0202"/>生
<lb ed="X" n="0318b03"/><lb ed="R076" n="0871a15"/>惡斷令不續。言勇表勝進者。謂念念高勝增進不
<lb ed="X" n="0318b04"/><lb ed="R076" n="0871a16"/>退也。若行染法。設雖增長。望諸善品皆名爲退。不
<lb ed="X" n="0318b05"/><lb ed="R076" n="0871a17"/>得名進故。捍表精純者。如浣垢衣以潔白爲主。故
<lb ed="X" n="0318b06"/><lb ed="R076" n="0871a18"/>斷惡以純善爲主。故此精純屬善法。以用力故淨。
<lb ed="X" n="0318b07"/><lb ed="R076" n="0871b01"/>不同無覆無記之自性淨故。由此二義。顯此精進。
<lb ed="X" n="0318b08"/><lb ed="R076" n="0871b02"/>是善性攝故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318b09"/><lb ed="R076" n="0871b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0318b0901">三慚者。依自法力崇重賢善爲性。對治無慚。止息惡
<lb ed="X" n="0318b10"/><lb ed="R076" n="0871b04"/>行爲業。謂於自法尊貴增上。羞恥過惡對治無慚。息
<lb ed="X" n="0318b11"/><lb ed="R076" n="0871b05"/>諸惡行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318b12"/><lb ed="R076" n="0871b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0318b1201">言慚者。乃羞慚也。謂依自身生尊重增上。又於大
<lb ed="X" n="0318b13"/><lb ed="R076" n="0871b07"/>法起貴重增上。謂我有此巍巍堂堂七尺之軀。又
<lb ed="X" n="0318b14"/><lb ed="R076" n="0871b08"/>具得昭昭靈靈之佛性。不爲善事。乃作諸惡。不亦
<lb ed="X" n="0318b15"/><lb ed="R076" n="0871b09"/>慚乎。由此二種增上力故。凡見一切賢善有德之
<lb ed="X" n="0318b16"/><lb ed="R076" n="0871b10"/>人。皆生尊敬。心生隆重想。待之如父。事之如師。復
<lb ed="X" n="0318b17"/><lb ed="R076" n="0871b11"/>羞自<anchor xml:id="nkr_note_add_0318b1701" n="0318b1701"/><anchor xml:id="beg0318b1701" n="0318b1701"/>己<anchor xml:id="end0318b1701"/>之過。有過必改。恥自<anchor xml:id="nkr_note_add_0318b1702" n="0318b1702"/><anchor xml:id="beg0318b1702" n="0318b1702"/>己<anchor xml:id="end0318b1702"/>之惡。有惡必改。故
<lb ed="X" n="0318b18"/><lb ed="R076" n="0871b12"/>能對治無慚諸惡不作也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318b19"/><lb ed="R076" n="0871b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0318b1901">四愧者。依世間力。輕拒暴惡爲性。對治無愧。止息惡
<lb ed="X" n="0318b20"/><lb ed="R076" n="0871b14"/>行爲業。謂依世間訶厭增上。輕拒暴惡。羞恥過罪。對
<lb ed="X" n="0318b21"/><lb ed="R076" n="0871b15"/>治無愧。息諸惡業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318b22"/><lb ed="R076" n="0871b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0318b2201">言愧者。自恥之心也。謂依世間譏訶增上。及他人
<lb ed="X" n="0318b23"/><lb ed="R076" n="0871b17"/>厭惡增上。言如此人。作如此事。可增可厭。我今爲
<lb ed="X" n="0318b24"/><lb ed="R076" n="0871b18"/>人如此憎厭。不亦愧乎。由此二種增上之力。見暴
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0318c" n="0318c"/>
<lb ed="X" n="0318c01"/><lb ed="R076" n="0872a01"/>戾之人。輕而不近。見作惡之人。拒而不親。復羞昔
<lb ed="X" n="0318c02"/><lb ed="R076" n="0872a02"/>日之無知。恥曾犯之過惡。故能對治無愧。息諸惡
<lb ed="X" n="0318c03"/><lb ed="R076" n="0872a03"/>行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318c04"/><lb ed="R076" n="0872a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0318c0401">五無貪者。於有有具無著爲性。對治貪著作善爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318c05"/><lb ed="R076" n="0872a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0318c0501">此下無貪等三法名根者。以生善之功最勝故。如
<lb ed="X" n="0318c06"/><lb ed="R076" n="0872a06"/>草木之有根祇。而後生幹生莖。生枝生葉故。近能
<lb ed="X" n="0318c07"/><lb ed="R076" n="0872a07"/>對治三不善根故。有者。三有果。有具者。三有因。言
<lb ed="X" n="0318c08"/><lb ed="R076" n="0872a08"/>無貪者。謂於三界因果厭離而無愛著。是其體性
<lb ed="X" n="0318c09"/><lb ed="R076" n="0872a09"/>對治愛著作善。是其業用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318c10"/><lb ed="R076" n="0872a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0318c1001">六無瞋者。於苦苦具無恚爲性。對治瞋恚。作善爲業。
<lb ed="X" n="0318c11"/><lb ed="R076" n="0872a11"/>善心起時。隨緣何境。皆於有等無著無恚。觀有等立。
<lb ed="X" n="0318c12"/><lb ed="R076" n="0872a12"/>非要緣彼。如前慚愧。觀善惡立。故此二種俱遍善心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318c13"/><lb ed="R076" n="0872a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0318c1301">言無瞋者。謂於三界苦果。及三界苦因。不生瞋恚
<lb ed="X" n="0318c14"/><lb ed="R076" n="0872a14"/>是其體性。正對治瞋。作善是其業用。問。此無貪瞋
<lb ed="X" n="0318c15"/><lb ed="R076" n="0872a15"/>二善根。所緣之境有異。應不俱有。不遍善心。答善
<lb ed="X" n="0318c16"/><lb ed="R076" n="0872a16"/>心起時。隨緣遇何境。皆於有有具。苦苦具。但於境
<lb ed="X" n="0318c17"/><lb ed="R076" n="0872a17"/>上無著無恚而<anchor xml:id="nkr_note_add_0318c1701" n="0318c1701"/><anchor xml:id="beg0318c1701" n="0318c1701"/>已<anchor xml:id="end0318c1701"/>。是觀有等苦等。以觀心立此二
<lb ed="X" n="0318c18"/><lb ed="R076" n="0872a18"/>名。不是要緣彼有等苦等爲境也。如前慚愧二法
<lb ed="X" n="0318c19"/><lb ed="R076" n="0872b01"/>亦是觀善惡而立二名。亦非緣彼善惡爲境也。故
<lb ed="X" n="0318c20"/><lb ed="R076" n="0872b02"/>此二法俱遍善心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318c21"/><lb ed="R076" n="0872b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0318c2101">七無癡者。於諸事理明解爲性。對治愚癡作善爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318c22"/><lb ed="R076" n="0872b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0318c2201">言癡者。卽無明。今於諸事理分明解了。故云無癡
<lb ed="X" n="0318c23"/><lb ed="R076" n="0872b05"/>以明解爲無癡體。諸事理者。略卽四諦。廣卽十二
<lb ed="X" n="0318c24"/><lb ed="R076" n="0872b06"/>因緣於彼起加行。故能明解。對治無明。作善是其
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0319a" n="0319a"/>
<lb ed="X" n="0319a01"/><lb ed="R076" n="0872b07"/>業用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319a02"/><lb ed="R076" n="0872b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0319a0201">八輕安者。謂遠離麤重。調暢身心堪任爲性。對治<g ref="#CB15151">惛</g>
<lb ed="X" n="0319a03"/><lb ed="R076" n="0872b09"/>沉轉依爲業。謂此伏除能障定法。令所依止轉安適
<lb ed="X" n="0319a04"/><lb ed="R076" n="0872b10"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319a05"/><lb ed="R076" n="0872b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0319a0501">言輕安者。言貪癡麤重。故令身心昏沉。今遠離麤
<lb ed="X" n="0319a06"/><lb ed="R076" n="0872b12"/>重<g ref="#CB15151">惛</g>沉故輕。能令身心調適暢悅故安。使行人能
<lb ed="X" n="0319a07"/><lb ed="R076" n="0872b13"/>堪任事而爲其性。對治昏沉。轉依而爲業用。次轉
<lb ed="X" n="0319a08"/><lb ed="R076" n="0872b14"/>釋。謂此伏除昏沉障定之法。令所依止麤重身心。
<lb ed="X" n="0319a09"/><lb ed="R076" n="0872b15"/>轉爲輕安暢適故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319a10"/><lb ed="R076" n="0872b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0319a1001">九不放逸者。精進三根。於所斷修防修爲性。對治放
<lb ed="X" n="0319a11"/><lb ed="R076" n="0872b17"/>逸。成滿一切世出世間善事爲業。謂卽四法於斷修
<lb ed="X" n="0319a12"/><lb ed="R076" n="0872b18"/>事。皆能防修。名不放逸。非別有體。無異相故。於防惡
<lb ed="X" n="0319a13"/><lb ed="R076" n="0873a01"/>事修善事中。離四功能。無別用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319a14"/><lb ed="R076" n="0873a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0319a1401">言不放逸者。卽是精進三根上。防修之功能。謂於
<lb ed="X" n="0319a15"/><lb ed="R076" n="0873a03"/>所斷惡。防令不起。於所修善事。引令增長。故云功
<lb ed="X" n="0319a16"/><lb ed="R076" n="0873a04"/>能。卽此防修是其體性。對治放逸。成就圓滿一切
<lb ed="X" n="0319a17"/><lb ed="R076" n="0873a05"/>善事是其業用。演義云。勤智守心。不犯塵境。名不
<lb ed="X" n="0319a18"/><lb ed="R076" n="0873a06"/>放逸。又云。不放逸根。深固難拔。因不放逸。一切善
<lb ed="X" n="0319a19"/><lb ed="R076" n="0873a07"/>根皆得增長。次釋。此不放逸。別無體性。卽是精進
<lb ed="X" n="0319a20"/><lb ed="R076" n="0873a08"/>三根。於斷惡修善事中皆能防修。卽此防修一分
<lb ed="X" n="0319a21"/><lb ed="R076" n="0873a09"/>功能。名不放逸。非離四法別有不放逸體。以與四
<lb ed="X" n="0319a22"/><lb ed="R076" n="0873a10"/>法無異根故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319a23"/><lb ed="R076" n="0873a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0319a2301">十行捨者。精進三根令心平等正直。無功用住爲性。
<lb ed="X" n="0319a24"/><lb ed="R076" n="0873a12"/>對治掉擧靜住爲業。謂卽四法令心遠離掉擧等障。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0319b" n="0319b"/>
<lb ed="X" n="0319b01"/><lb ed="R076" n="0873a13"/>靜住名捨。平等正直無功用住。初中後位辨捨差別。
<lb ed="X" n="0319b02"/><lb ed="R076" n="0873a14"/>由不放逸先除雜染。捨復令心寂靜而住。此無別體。
<lb ed="X" n="0319b03"/><lb ed="R076" n="0873a15"/>如不放逸。離彼四法無相用故。能令寂靜卽四法故。
<lb ed="X" n="0319b04"/><lb ed="R076" n="0873a16"/>所令寂靜卽心等故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319b05"/><lb ed="R076" n="0873a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0319b0501">言行捨者。卽是精進三根。能令自心平等正直。不
<lb ed="X" n="0319b06"/><lb ed="R076" n="0873a18"/>假功用自然安住。以此爲體。由此能令心遠離掉
<lb ed="X" n="0319b07"/><lb ed="R076" n="0873b01"/>擧等障而得靜住。是其業用。故名爲捨。以其能捨
<lb ed="X" n="0319b08"/><lb ed="R076" n="0873b02"/>麁重沉掉。故心得靜住。此卽四禪之捨定也。是善
<lb ed="X" n="0319b09"/><lb ed="R076" n="0873b03"/>性攝。非是無記。言平等正直無功用行。初中後位
<lb ed="X" n="0319b10"/><lb ed="R076" n="0873b04"/>辨捨差別者。謂初捨掉擧行。心得平等。中捨邪曲
<lb ed="X" n="0319b11"/><lb ed="R076" n="0873b05"/>行。心得正直。後捨有功用行。心得無功用住。此捨
<lb ed="X" n="0319b12"/><lb ed="R076" n="0873b06"/>之差別相也然此行捨離四法外。亦無別體。如不
<lb ed="X" n="0319b13"/><lb ed="R076" n="0873b07"/>放逸。離四無有別相用故。</p><p xml:id="pX48p0319b1311" cb:place="inline">補義。言此行蘊中捨。
<lb ed="X" n="0319b14"/><lb ed="R076" n="0873b08"/>謂衆生念念攀緣者。乃貪瞋癡也。以此三法令心
<lb ed="X" n="0319b15"/><lb ed="R076" n="0873b09"/>掉擧。今旣捨彼三。則心不掉擧。故心平等。以精進
<lb ed="X" n="0319b16"/><lb ed="R076" n="0873b10"/>力。故增進至無功用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319b17"/><lb ed="R076" n="0873b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0319b1701">十一不害者。於諸有情不爲損惱。無嗔爲性。能對治
<lb ed="X" n="0319b18"/><lb ed="R076" n="0873b12"/>害。悲愍爲業。謂卽無嗔。於有情所不爲損惱。假名不
<lb ed="X" n="0319b19"/><lb ed="R076" n="0873b13"/>害。無嗔翻對斷物命嗔。不害正違損惱物害。無嗔與
<lb ed="X" n="0319b20"/><lb ed="R076" n="0873b14"/>樂。不害拔苦。是謂此二麤相差別。理實無嗔實有自
<lb ed="X" n="0319b21"/><lb ed="R076" n="0873b15"/>體。不害依彼一分假立。爲顯慈悲二相別故。利樂有
<lb ed="X" n="0319b22"/><lb ed="R076" n="0873b16"/>情。彼二勝故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319b23"/><lb ed="R076" n="0873b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0319b2301">言不害者。卽是無嗔。於有情處不爲傷損。不爲觸
<lb ed="X" n="0319b24"/><lb ed="R076" n="0873b18"/>惱。假立此名。問。何故一體而立二名。答。以對治有
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0319c" n="0319c"/>
<lb ed="X" n="0319c01"/><lb ed="R076" n="0874a01"/>異故。無嗔翻對傷物命之瞋。不害正違損物命之
<lb ed="X" n="0319c02"/><lb ed="R076" n="0874a02"/>害。無嗔是慈。故能與樂。不害是悲。故能拔苦。是顯
<lb ed="X" n="0319c03"/><lb ed="R076" n="0874a03"/>無嗔與不害<g ref="#CB04974">麁</g>相之差別也。以嗔則現行身口。甚
<lb ed="X" n="0319c04"/><lb ed="R076" n="0874a04"/>則能傷物命故。今若以理細推。無嗔有體。不害但
<lb ed="X" n="0319c05"/><lb ed="R076" n="0874a05"/>不損惱未必現於行事。故爲假立。問。不害旣卽是。
<lb ed="X" n="0319c06"/><lb ed="R076" n="0874a06"/>無嗔。何須別立。答。爲顯慈悲二相有別。亦顯利益
<lb ed="X" n="0319c07"/><lb ed="R076" n="0874a07"/>彼二勝故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319c08"/><lb ed="R076" n="0874a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0319c0801">四根本煩惱六者。謂貪。嗔。癡。慢。疑。惡見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319c09"/><lb ed="R076" n="0874a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0319c0901">此六種。乃一切煩惱之根本。煩惱皆由此而生長
<lb ed="X" n="0319c10"/><lb ed="R076" n="0874a10"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319c11"/><lb ed="R076" n="0874a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0319c1101">一貪者。謂於有有具染著爲性。能障無貪生苦爲業。
<lb ed="X" n="0319c12"/><lb ed="R076" n="0874a12"/>謂由愛力取蘊生故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319c13"/><lb ed="R076" n="0874a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0319c1301">言貪者。於五取蘊躭染愛著爲性。輪廻三界能生
<lb ed="X" n="0319c14"/><lb ed="R076" n="0874a14"/>苦果爲業。謂由此貪愛爲因。於三界取蘊苦果生
<lb ed="X" n="0319c15"/><lb ed="R076" n="0874a15"/>生不斷所謂愛欲爲因。愛命爲果。又云。有。謂後有。
<lb ed="X" n="0319c16"/><lb ed="R076" n="0874a16"/>三有異熟之果。有具。謂彼惑業所感中有。及器世
<lb ed="X" n="0319c17"/><lb ed="R076" n="0874a17"/>間也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319c18"/><lb ed="R076" n="0874a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0319c1801">二嗔者。謂於苦苦具憎恚爲性。能障無嗔。不安隱性。
<lb ed="X" n="0319c19"/><lb ed="R076" n="0874b01"/>惡行所依爲業。謂嗔必令身心熱惱。起諸惡業。不善
<lb ed="X" n="0319c20"/><lb ed="R076" n="0874b02"/>性故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0319c21"/><lb ed="R076" n="0874b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0319c2101">言嗔者。謂忿怒也。苦。謂生老等八苦。苦具。謂一切
<lb ed="X" n="0319c22"/><lb ed="R076" n="0874b04"/>有漏但能生苦者。皆名苦具。以憎嫉忿恚而爲自
<lb ed="X" n="0319c23"/><lb ed="R076" n="0874b05"/>體。謂由憎嫉而起嗔恚。故以憎恚爲體。能障無嗔
<lb ed="X" n="0319c24"/><lb ed="R076" n="0874b06"/>心不安隱。及諸惡行所依而爲業用。謂嗔一起擧
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0320a" n="0320a"/>
<lb ed="X" n="0320a01"/><lb ed="R076" n="0874b07"/>身燥熱。心復惱悶。諸所惡業皆從此起諸不善心
<lb ed="X" n="0320a02"/><lb ed="R076" n="0874b08"/>皆從此出。故曰一念嗔心起。八萬障門開。又云嗔
<lb ed="X" n="0320a03"/><lb ed="R076" n="0874b09"/>於羣生損害爲性。住不安隱。及惡行所依爲業。不
<lb ed="X" n="0320a04"/><lb ed="R076" n="0874b10"/>安隱者。謂損害他。自生苦故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320a05"/><lb ed="R076" n="0874b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320a0501">三癡者。謂於諸事理迷闇爲性。能障無癡。一切雜染
<lb ed="X" n="0320a06"/><lb ed="R076" n="0874b12"/>所依爲業。謂由無明起疑。邪見貪等煩惱隨煩惱業。
<lb ed="X" n="0320a07"/><lb ed="R076" n="0874b13"/>能招後生雜染法故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320a08"/><lb ed="R076" n="0874b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320a0801">言癡者。謂無明也。有二種。一根本無明。多迷諦理。
<lb ed="X" n="0320a09"/><lb ed="R076" n="0874b15"/>二枝末無明。多迷事相。謂於理事不能明了。昏迷
<lb ed="X" n="0320a10"/><lb ed="R076" n="0874b16"/>暗昧。而爲體性。能障無癡善根。生煩惱業。故云一
<lb ed="X" n="0320a11"/><lb ed="R076" n="0874b17"/>切雜染所依也。次轉釋。謂由無明能起根本煩惱。
<lb ed="X" n="0320a12"/><lb ed="R076" n="0874b18"/>隨煩惱業。又能招感後生苦果。故知一切染法皆
<lb ed="X" n="0320a13"/><lb ed="R076" n="0875a01"/>依無明而有。若離無明。無有起處故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320a14"/><lb ed="R076" n="0875a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320a1401">四慢者。謂恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0320a1401" n="0320a1401"/><anchor xml:id="beg0320a1401" n="0320a1401"/>己<anchor xml:id="end0320a1401"/>於他高擧爲性。能障不慢生苦爲業。
<lb ed="X" n="0320a15"/><lb ed="R076" n="0875a03"/>謂若慢於有德。有德心不謙下。由此生死輪轉無窮。
<lb ed="X" n="0320a16"/><lb ed="R076" n="0875a04"/>受諸苦故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320a17"/><lb ed="R076" n="0875a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320a1701">言慢者。謂我慢也。以恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0320a1701" n="0320a1701"/><anchor xml:id="beg0320a1701" n="0320a1701"/>己<anchor xml:id="end0320a1701"/>尊勝。貢高輕擧。藐視一
<lb ed="X" n="0320a18"/><lb ed="R076" n="0875a06"/>切。是其自體。生苦是用。次轉釋。謂彼平生不以德
<lb ed="X" n="0320a19"/><lb ed="R076" n="0875a07"/>業爲事。故慢於有德。以於一切有尊德者。不生謙
<lb ed="X" n="0320a20"/><lb ed="R076" n="0875a08"/>恭。不自卑下。自高自大。輕陵蔑裂。由此生死無窮。
<lb ed="X" n="0320a21"/><lb ed="R076" n="0875a09"/>受苦不盡故。慢有七種。皆以我慢爲主故。此單說
<lb ed="X" n="0320a22"/><lb ed="R076" n="0875a10"/>我慢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320a23"/><lb ed="R076" n="0875a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320a2301">五疑者。謂於諸諦理猶豫爲性。能障不疑善品爲業。
<lb ed="X" n="0320a24"/><lb ed="R076" n="0875a12"/>謂猶豫者。善不生故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0320b" n="0320b"/>
<lb ed="X" n="0320b01"/><lb ed="R076" n="0875a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320b0101">言疑者。無決定見也。謂於無我諦實之理。無決定
<lb ed="X" n="0320b02"/><lb ed="R076" n="0875a14"/>見。狐疑不信。不能決意直前修諸善業。故善不生。
<lb ed="X" n="0320b03"/><lb ed="R076" n="0875a15"/>此疑依六事而生。一聞不正法。二見師邪行。三見
<lb ed="X" n="0320b04"/><lb ed="R076" n="0875a16"/>所信受意見差別。四性自愚魯。五甚深法性。六廣
<lb ed="X" n="0320b05"/><lb ed="R076" n="0875a17"/>大敎法。由此六種疑方生故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320b06"/><lb ed="R076" n="0875a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320b0601">六不正見者。謂於諸諦理顚倒推求。染慧爲性。能障
<lb ed="X" n="0320b07"/><lb ed="R076" n="0875b01"/>善見。招苦爲業。謂邪見者。多受苦故。此見差別復有
<lb ed="X" n="0320b08"/><lb ed="R076" n="0875b02"/>五種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320b09"/><lb ed="R076" n="0875b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320b0901">言不正見爲顚倒者。謂以正爲邪。以邪爲正。染慧
<lb ed="X" n="0320b10"/><lb ed="R076" n="0875b04"/>而爲體性。招感積集一切苦事。而爲業用。謂惡見
<lb ed="X" n="0320b11"/><lb ed="R076" n="0875b05"/>者。以苦捨苦。此世他世多受苦故。此一惡見行相
<lb ed="X" n="0320b12"/><lb ed="R076" n="0875b06"/>差別。復有五種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320b13"/><lb ed="R076" n="0875b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320b1301">一薩迦耶見。謂於五取蘊執我我所。一切見趣所依
<lb ed="X" n="0320b14"/><lb ed="R076" n="0875b08"/>爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320b15"/><lb ed="R076" n="0875b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320b1501">薩迦耶者。此云身見。執身爲我。起諸見故。謂於五
<lb ed="X" n="0320b16"/><lb ed="R076" n="0875b10"/>取蘊法。執我我所。由此身見。一切見趣依之而起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320b17"/><lb ed="R076" n="0875b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320b1701">二邊執見。謂卽於彼隨執斷常。障處中行。出離爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320b18"/><lb ed="R076" n="0875b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320b1801">邊見者。謂此邊執。皆是薩迦耶見增上之力。隨彼
<lb ed="X" n="0320b19"/><lb ed="R076" n="0875b13"/>所執起斷常見。障處中道出離。而爲業用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320b20"/><lb ed="R076" n="0875b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320b2001">三邪見。謂謗因果作用實事。及非四見。諸餘邪執。如
<lb ed="X" n="0320b21"/><lb ed="R076" n="0875b15"/>增上緣。名義遍故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320b22"/><lb ed="R076" n="0875b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320b2201">邪見者。謂謗無因果。破壞正見也。此見如增上緣。
<lb ed="X" n="0320b23"/><lb ed="R076" n="0875b17"/>四見所不攝者。皆此見攝。謂一切惡見。皆依此起
<lb ed="X" n="0320b24"/><lb ed="R076" n="0875b18"/>也。謗因果作用實事者。瑜伽云。謂依世間諸靜慮
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0320c" n="0320c"/>
<lb ed="X" n="0320c01"/><lb ed="R076" n="0876a01"/>故。見世施主一期壽命。恒行布施。無有斷絕。從此
<lb ed="X" n="0320c02"/><lb ed="R076" n="0876a02"/>命終生下賤家。貧窮匱乏。彼作是思。定無施與愛
<lb ed="X" n="0320c03"/><lb ed="R076" n="0876a03"/>養祠祀故。意謂作善而無好報。此乃謗無因果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320c04"/><lb ed="R076" n="0876a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320c0401">四見取。謂於諸見及所依蘊執爲最勝。能得淸淨。一
<lb ed="X" n="0320c05"/><lb ed="R076" n="0876a05"/>切鬪諍所依爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320c06"/><lb ed="R076" n="0876a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320c0601">見取者。謂取他見爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0320c0601" n="0320c0601"/><anchor xml:id="beg0320c0601" n="0320c0601"/>己<anchor xml:id="end0320c0601"/>見。謂於前三見。及自所依
<lb ed="X" n="0320c07"/><lb ed="R076" n="0876a07"/>蘊。隨執一端。以爲最爲勝。卽其所執。爲能得淸淨。
<lb ed="X" n="0320c08"/><lb ed="R076" n="0876a08"/>由是各各互執爲勝。一切鬪諍依之而起。故曰一
<lb ed="X" n="0320c09"/><lb ed="R076" n="0876a09"/>切鬪諍所依爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320c10"/><lb ed="R076" n="0876a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0320c1001">五戒禁取。謂於隨順諸見戒禁。及所依蘊執爲最勝。
<lb ed="X" n="0320c11"/><lb ed="R076" n="0876a11"/>能得淸淨。無利勤苦。所依爲業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0320c12"/><lb ed="R076" n="0876a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0320c1201">戒禁者。謂持牛狗等戒。及自拔髮薰鼻。僧佉定慧
<lb ed="X" n="0320c13"/><lb ed="R076" n="0876a13"/>等。由執彼因果皆爲最勝。爲淸淨。爲解脫。爲出離
<lb ed="X" n="0320c14"/><lb ed="R076" n="0876a14"/>依此進修。毫無利益。枉受勤苦。故曰。無利勤苦也。
<lb ed="X" n="0320c15"/><lb ed="R076" n="0876a15"/>昔有二外道。一名布剌拏雉迦。受持牛戒。二名額
<lb ed="X" n="0320c16"/><lb ed="R076" n="0876a16"/>剃剌羅棲儞迦。受持狗戒。二人異時往佛所。種種
<lb ed="X" n="0320c17"/><lb ed="R076" n="0876a17"/>愛語相慰問<anchor xml:id="nkr_note_add_0320c1701" n="0320c1701"/><anchor xml:id="beg0320c1701" n="0320c1701"/>已<anchor xml:id="end0320c1701"/>。時布剌拏問世尊曰。此棲你持狗
<lb ed="X" n="0320c18"/><lb ed="R076" n="0876a18"/>戒。修道<anchor xml:id="nkr_note_add_0320c1801" n="0320c1801"/><anchor xml:id="beg0320c1801" n="0320c1801"/>已<anchor xml:id="end0320c1801"/>滿。當生何處。世尊吿曰。汝止莫問。再三
<lb ed="X" n="0320c19"/><lb ed="R076" n="0876b01"/>請佛。佛乃吿言。受持狗戒。若無缺犯。當生狗中。若
<lb ed="X" n="0320c20"/><lb ed="R076" n="0876b02"/>有缺犯。當墮地獄。彼聞佛言。悲泣哽咽。不能自勝。
<lb ed="X" n="0320c21"/><lb ed="R076" n="0876b03"/>世尊吿曰。吾先吿言。止不須問。今果懷恨。時布剌
<lb ed="X" n="0320c22"/><lb ed="R076" n="0876b04"/>拏言。不意此人當生狗趣。故我悲泣。然我長夜受
<lb ed="X" n="0320c23"/><lb ed="R076" n="0876b05"/>持牛戒。將來亦當爾耶。唯願大慈。爲我宣說。世尊。
<lb ed="X" n="0320c24"/><lb ed="R076" n="0876b06"/>吿曰。准前狗戒。此等皆由不了眞道。妄執邪因。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0321a" n="0321a"/>
<lb ed="X" n="0321a01"/><lb ed="R076" n="0876b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0321a0101">五隨煩惱二十者。謂忿。恨。惱。覆。誑。<anchor xml:id="nkr_note_add_0321a0101" n="0321a0101"/><anchor xml:id="beg0321a0101" n="0321a0101"/>諂<anchor xml:id="end0321a0101"/>。憍。害。嫉。慳<note place="inline">此十爲小
<lb ed="X" n="0321a02"/><lb ed="R076" n="0876b08"/>隨</note>無慚。與無愧<note place="inline">此二爲中隨</note>不信。及懈怠。放逸。幷<g ref="#CB15151">惛</g>沉。掉
<lb ed="X" n="0321a03"/><lb ed="R076" n="0876b09"/>擧。失正念。不正知。散亂<note place="inline">此八爲大隨</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321a04"/><lb ed="R076" n="0876b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0321a0401">言隨煩惱者。以隨他根本煩惱而生故。言小中大
<lb ed="X" n="0321a05"/><lb ed="R076" n="0876b11"/>者。以隨有三義。謂自類俱起。徧不善性。徧諸染心
<lb ed="X" n="0321a06"/><lb ed="R076" n="0876b12"/>具三名大。具二名中。俱無名小。以行相麤猛各自
<lb ed="X" n="0321a07"/><lb ed="R076" n="0876b13"/>爲主。然忿等十法。唯於不善心中各別而起。若一
<lb ed="X" n="0321a08"/><lb ed="R076" n="0876b14"/>生時。必無第二。故名爲小。其無慚無愧。乃自類俱
<lb ed="X" n="0321a09"/><lb ed="R076" n="0876b15"/>起。但遍不善性。不通有覆。<anchor xml:id="nkr_note_add_0321a0901" n="0321a0901"/><anchor xml:id="beg0321a0901" n="0321a0901"/>但<anchor xml:id="end0321a0901"/>得名中。其不信等八。
<lb ed="X" n="0321a10"/><lb ed="R076" n="0876b16"/>自類俱起。遍染二性。不可名小。染心皆遍。不得名
<lb ed="X" n="0321a11"/><lb ed="R076" n="0876b17"/>中。二義旣殊。故名爲大也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321a12"/><lb ed="R076" n="0876b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0321a1201">一忿者。謂依對現前不饒益境。憤發爲性。能障不忿
<lb ed="X" n="0321a13"/><lb ed="R076" n="0877a01"/>執仗爲業。謂懷忿者。多發暴惡。身表業故。此卽瞋恚
<lb ed="X" n="0321a14"/><lb ed="R076" n="0877a02"/>一分爲體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321a15"/><lb ed="R076" n="0877a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0321a1501">忿者。怒發也。謂依對目前不饒益境。憤怒發起。是
<lb ed="X" n="0321a16"/><lb ed="R076" n="0877a04"/>其體性。執持器仗是其業用。謂忿怒多發暴惡。身
<lb ed="X" n="0321a17"/><lb ed="R076" n="0877a05"/>表業故。瑜伽云。若瞋恚纏。能令面貌慘烈奮發。若
<lb ed="X" n="0321a18"/><lb ed="R076" n="0877a06"/>煩惱纏。能令發起執刀仗鬪訟違諍。故名憤發。瞋
<lb ed="X" n="0321a19"/><lb ed="R076" n="0877a07"/>一分攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321a20"/><lb ed="R076" n="0877a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0321a2001">二恨者。謂由忿爲先。懷惡不捨。結怨爲性。能障不恨。
<lb ed="X" n="0321a21"/><lb ed="R076" n="0877a09"/>熱惱爲業。謂結恨者不能含忍。恒熱惱故。此亦瞋恚
<lb ed="X" n="0321a22"/><lb ed="R076" n="0877a10"/>一分爲體。離瞋無別恨相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321a23"/><lb ed="R076" n="0877a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0321a2301">恨者。由先有忿懷惡不捨。遂成冤結。每一思之身
<lb ed="X" n="0321a24"/><lb ed="R076" n="0877a12"/>熱心惱。以結恨者。皆由不能含容忍耐。如火燒心。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0321b" n="0321b"/>
<lb ed="X" n="0321b01"/><lb ed="R076" n="0877a13"/>恒熱惱故。瞋一分攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321b02"/><lb ed="R076" n="0877a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0321b0201">三惱者。謂忿恨爲先。追觸暴熱狼戾爲性。能障不惱。
<lb ed="X" n="0321b03"/><lb ed="R076" n="0877a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0321b0301" n="0321b0301"/><anchor xml:id="beg0321b0301" n="0321b0301"/><g ref="#CB01043">䖧</g><anchor xml:id="end0321b0301"/>螫爲業。謂追往惡。觸現違緣。心便狼戾。多發囂暴
<lb ed="X" n="0321b04"/><lb ed="R076" n="0877a16"/>凶鄙麤言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0321b0401" n="0321b0401"/><anchor xml:id="beg0321b0401" n="0321b0401"/><g ref="#CB01043">䖧</g><anchor xml:id="end0321b0401"/>螫他故。此亦瞋恚一分爲體。離瞋無別
<lb ed="X" n="0321b05"/><lb ed="R076" n="0877a17"/>惱相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321b06"/><lb ed="R076" n="0877a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0321b0601">惱者。由忿恨在先。於是追思往惡。觸現違緣。心發
<lb ed="X" n="0321b07"/><lb ed="R076" n="0877b01"/>暴熱。兇狼乖戾。多出喧囂。暴惡麤。俗鄙陋之言。螫
<lb ed="X" n="0321b08"/><lb ed="R076" n="0877b02"/>他人故。蛆謂蝍蛆。卽蜈蚣也。螫謂奮毒傷人也。此
<lb ed="X" n="0321b09"/><lb ed="R076" n="0877b03"/>亦瞋一分攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321b10"/><lb ed="R076" n="0877b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0321b1001">四覆者。謂於自作罪恐失利譽。隱藏爲性。能障不覆
<lb ed="X" n="0321b11"/><lb ed="R076" n="0877b05"/>悔惱爲業。謂覆罪者。後必悔惱。不安隱故。此覆癡一
<lb ed="X" n="0321b12"/><lb ed="R076" n="0877b06"/>分攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321b13"/><lb ed="R076" n="0877b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0321b1301">覆者。藏護也。謂平生所作過惡。恐失利養名譽。隱
<lb ed="X" n="0321b14"/><lb ed="R076" n="0877b08"/>藏遮護。唯恐人知。是其性也。若覆罪而發露。後時
<lb ed="X" n="0321b15"/><lb ed="R076" n="0877b09"/>必自悔惱。不得安隱。故悔惱是業用。是以大人之
<lb ed="X" n="0321b16"/><lb ed="R076" n="0877b10"/>心光風霽月。毫無藏護。有過則人人皆見。改過則
<lb ed="X" n="0321b17"/><lb ed="R076" n="0877b11"/>人人皆仰。若爲人隱惡。此覆不可無也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321b18"/><lb ed="R076" n="0877b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0321b1801">五誑者。謂爲獲利譽矯現有德。詭詐爲性。能障不誑。
<lb ed="X" n="0321b19"/><lb ed="R076" n="0877b13"/>邪命爲業。謂矯誑者。心懷異謀。多現不實邪命事故
<lb ed="X" n="0321b20"/><lb ed="R076" n="0877b14"/>此卽貪癡一分爲體。離二無別誑相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321b21"/><lb ed="R076" n="0877b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0321b2101">誑者。以詐欺人也。矯現者。假現也。詭謂詭譎。詐謂
<lb ed="X" n="0321b22"/><lb ed="R076" n="0877b16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0321b2201" n="0321b2201"/><anchor xml:id="beg0321b2201" n="0321b2201"/>狙<anchor xml:id="end0321b2201"/>詐。惑亂於他。現不實事。心詭爲體。邪命爲業者。
<lb ed="X" n="0321b23"/><lb ed="R076" n="0877b17"/>謂以虗誑求利以資養身命。非正命食。故曰邪命。
<lb ed="X" n="0321b24"/><lb ed="R076" n="0877b18"/>比丘乞士。淸淨活命故。此亦貪癡各一分攝。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0321c" n="0321c"/>
<lb ed="X" n="0321c01"/><lb ed="R076" n="0878a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0321c0101">六<anchor xml:id="nkr_note_add_0321c0101" n="0321c0101"/><anchor xml:id="beg0321c0101" n="0321c0101"/>諂<anchor xml:id="end0321c0101"/>者。謂爲罔他故。矯設異儀。險曲爲性。能障不<anchor xml:id="nkr_note_add_0321c0102" n="0321c0102"/><anchor xml:id="beg0321c0102" n="0321c0102"/>諂<anchor xml:id="end0321c0102"/>
<lb ed="X" n="0321c02"/><lb ed="R076" n="0878a02"/>敎誨爲業。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0321c0201" n="0321c0201"/><anchor xml:id="beg0321c0201" n="0321c0201"/>諂<anchor xml:id="end0321c0201"/>曲者。爲罔冐他。曲順時宜。矯設方便。
<lb ed="X" n="0321c03"/><lb ed="R076" n="0878a03"/>爲取他意。或藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0321c0301" n="0321c0301"/><anchor xml:id="beg0321c0301" n="0321c0301"/>己<anchor xml:id="end0321c0301"/>失。不任師友正敎誨故。此亦貪癡
<lb ed="X" n="0321c04"/><lb ed="R076" n="0878a04"/>一分爲體。離二無別<anchor xml:id="nkr_note_add_0321c0401" n="0321c0401"/><anchor xml:id="beg0321c0401" n="0321c0401"/>諂<anchor xml:id="end0321c0401"/>相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321c05"/><lb ed="R076" n="0878a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0321c0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0321c0501" n="0321c0501"/><anchor xml:id="beg0321c0501" n="0321c0501"/>諂<anchor xml:id="end0321c0501"/>者。巧言令色。阿諛於人也罔他者。欺其不知不
<lb ed="X" n="0321c06"/><lb ed="R076" n="0878a06"/>見。而罔冐之也。矯設異儀者。假現奇特威儀。動止
<lb ed="X" n="0321c07"/><lb ed="R076" n="0878a07"/>不與人同也。險。謂險惡。曲。謂邪曲。罔冐者。欺人不
<lb ed="X" n="0321c08"/><lb ed="R076" n="0878a08"/>知。而羅織人也。欺人不見。而葢覆人成。曲順時宜
<lb ed="X" n="0321c09"/><lb ed="R076" n="0878a09"/>者。奴顏婢膝。隨風倒柂也。爲取他意者。務以悅人
<lb ed="X" n="0321c10"/><lb ed="R076" n="0878a10"/>而逢迎之也。或藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0321c1001" n="0321c1001"/><anchor xml:id="beg0321c1001" n="0321c1001"/>己<anchor xml:id="end0321c1001"/>失者。掩其不善。而著其善也。
<lb ed="X" n="0321c11"/><lb ed="R076" n="0878a11"/>直心是道場。是佛誠言。行諂曲心是違師友正敎
<lb ed="X" n="0321c12"/><lb ed="R076" n="0878a12"/>悔也。此亦貪癡各一分攝。</p><p xml:id="pX48p0321c1211" cb:place="inline">補義諂乃曲媚於人。
<lb ed="X" n="0321c13"/><lb ed="R076" n="0878a13"/>人皆以爲好。所謂鄕原德之賊也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321c14"/><lb ed="R076" n="0878a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0321c1401">七憍者。謂於自盛事深生染著。醉傲爲性。能障不憍。
<lb ed="X" n="0321c15"/><lb ed="R076" n="0878a15"/>染依爲業。謂憍醉者。生長一切雜染法故。此亦貪愛
<lb ed="X" n="0321c16"/><lb ed="R076" n="0878a16"/>一分爲體。離貪無別憍相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0321c17"/><lb ed="R076" n="0878a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0321c1701">憍者。矜高自恃也。於自盛事謂足於<anchor xml:id="nkr_note_add_0321c1701" n="0321c1701"/><anchor xml:id="beg0321c1701" n="0321c1701"/>己<anchor xml:id="end0321c1701"/>者。如富貴。
<lb ed="X" n="0321c18"/><lb ed="R076" n="0878a18"/>才能。言語。政事文學。名勢之類。由此數者。深生染
<lb ed="X" n="0321c19"/><lb ed="R076" n="0878b01"/>著。或以富貴凌人傲物。乃至或以文學名勢等凌
<lb ed="X" n="0321c20"/><lb ed="R076" n="0878b02"/>人傲物。眼空四海。傍若無人。如醉酒人。爲酒所弄。
<lb ed="X" n="0321c21"/><lb ed="R076" n="0878b03"/>故曰醉傲爲性一切染法依之而起。語曰如有周
<lb ed="X" n="0321c22"/><lb ed="R076" n="0878b04"/>公之才之美。使憍且吝。其餘不足觀也<anchor xml:id="nkr_note_add_0321c2201" n="0321c2201"/><anchor xml:id="beg0321c2201" n="0321c2201"/>已<anchor xml:id="end0321c2201"/>。憍傲正
<lb ed="X" n="0321c23"/><lb ed="R076" n="0878b05"/>障謙卑。此亦貪一分攝。由愛自盛事。方生傲故。瑜
<lb ed="X" n="0321c24"/><lb ed="R076" n="0878b06"/>伽云。此有七種。謂無病憍。少年憍。族姓憍。色力憍。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0322a" n="0322a"/>
<lb ed="X" n="0322a01"/><lb ed="R076" n="0878b07"/>富貴憍。多聞憍等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322a02"/><lb ed="R076" n="0878b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0322a0201">八害者。謂於諸有情心無悲愍。損惱爲性。能障不害。
<lb ed="X" n="0322a03"/><lb ed="R076" n="0878b09"/>逼惱爲業。謂有害者。逼惱他故。此亦瞋恚一分爲體。
<lb ed="X" n="0322a04"/><lb ed="R076" n="0878b10"/>離瞋無別害相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322a05"/><lb ed="R076" n="0878b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0322a0501">害者。逼惱有情。無悲無愍。無哀無憐。無惻爲體。能
<lb ed="X" n="0322a06"/><lb ed="R076" n="0878b12"/>障不害爲業。謂有害者。逼惱他故。瞋一分攝。問。害
<lb ed="X" n="0322a07"/><lb ed="R076" n="0878b13"/>與瞋差別之義。答害障不害。正障於悲。瞋障無瞋
<lb ed="X" n="0322a08"/><lb ed="R076" n="0878b14"/>正障於慈。又瞋能斷命。害但損他。故別也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322a09"/><lb ed="R076" n="0878b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0322a0901">九嫉者。謂殉自名利。不耐他榮。妬忌爲性。能障不嫉。
<lb ed="X" n="0322a10"/><lb ed="R076" n="0878b16"/>憂慼爲業。謂嫉妬者。聞見他榮。深懷憂慼。不安隱故。
<lb ed="X" n="0322a11"/><lb ed="R076" n="0878b17"/>此亦瞋一分爲體。離瞋無別嫉相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322a12"/><lb ed="R076" n="0878b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0322a1201">嫉者。忌妬也。亡身從物曰殉。如俗說貪利貪名。命
<lb ed="X" n="0322a13"/><lb ed="R076" n="0879a01"/>亦不顧。故曰亡身殉物。謂嫉妬之人。聞見他人榮
<lb ed="X" n="0322a14"/><lb ed="R076" n="0879a02"/>貴。深裏常懷憂慼。不得安隱。故多方以害之。故曰
<lb ed="X" n="0322a15"/><lb ed="R076" n="0879a03"/>女無妍醜。入宮見妬。士無賢不肖。入朝見嫉。此亦
<lb ed="X" n="0322a16"/><lb ed="R076" n="0879a04"/>瞋一分攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322a17"/><lb ed="R076" n="0879a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0322a1701">十慳者。謂躭著財法。不能慧捨。秘悋爲性。能障不慳。
<lb ed="X" n="0322a18"/><lb ed="R076" n="0879a06"/>鄙畜爲業謂慳悋者。心多鄙澁。畜積財法不能捨故。
<lb ed="X" n="0322a19"/><lb ed="R076" n="0879a07"/>此卽貪愛一分爲體。離貪無別慳相用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322a20"/><lb ed="R076" n="0879a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0322a2001">慳者。吝惜也。躭。謂沉湎。著。謂固執。財。謂資財。法謂
<lb ed="X" n="0322a21"/><lb ed="R076" n="0879a09"/>道法。有財不捨謂之守錢虜。有法不施謂之啞羊
<lb ed="X" n="0322a22"/><lb ed="R076" n="0879a10"/>僧。秘。謂藏於密處。悋。謂執吝不放手。鄙畜者。唯鄙
<lb ed="X" n="0322a23"/><lb ed="R076" n="0879a11"/>澁故能畜積也。</p><p xml:id="pX48p0322a2307" cb:place="inline">此上十法。唯是不善。名爲小隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322a24"/><lb ed="R076" n="0879a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0322a2401">十一無慚者。謂不顧自法。輕拒賢善爲性。能障礙慚。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0322b" n="0322b"/>
<lb ed="X" n="0322b01"/><lb ed="R076" n="0879a13"/>生長惡行爲業。謂於自法無所顧者。輕拒賢善。不恥
<lb ed="X" n="0322b02"/><lb ed="R076" n="0879a14"/>過惡。障慚生長諸惡行故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322b03"/><lb ed="R076" n="0879a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0322b0301">無慙者。不自羞恥也。不顧自法者。人至於無羞恥。
<lb ed="X" n="0322b04"/><lb ed="R076" n="0879a16"/>則<anchor xml:id="nkr_note_add_0322b0401" n="0322b0401"/><anchor xml:id="beg0322b0401" n="0322b0401"/>己<anchor xml:id="end0322b0401"/>身不顧。何況道法。故於一切不仁不義之事。
<lb ed="X" n="0322b05"/><lb ed="R076" n="0879a17"/>了無忌憚。靡不爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0322b0501" n="0322b0501"/><anchor xml:id="beg0322b0501" n="0322b0501"/>己<anchor xml:id="end0322b0501"/>。於是見賢有德之人。則輕易
<lb ed="X" n="0322b06"/><lb ed="R076" n="0879a18"/>而拒絕之。不相往來。此無慚之性也。旣不親重有
<lb ed="X" n="0322b07"/><lb ed="R076" n="0879b01"/>德。則必狎近無知朋黨。而成惡行。此無慚之用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322b08"/><lb ed="R076" n="0879b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0322b0801">十二無愧者。謂不顧世間。崇重暴惡爲性。能障礙愧。
<lb ed="X" n="0322b09"/><lb ed="R076" n="0879b03"/>生長惡行爲業。謂於世間無所顧者。崇重暴惡。不恥
<lb ed="X" n="0322b10"/><lb ed="R076" n="0879b04"/>過罪。障愧生長諸惡行故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322b11"/><lb ed="R076" n="0879b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0322b1101">無愧者。不羞於人也。不顧世間者。謂甘心爲惡之
<lb ed="X" n="0322b12"/><lb ed="R076" n="0879b06"/>人。尙不顧自身。何暇復顧世人譏訶彈斥。故經云。
<lb ed="X" n="0322b13"/><lb ed="R076" n="0879b07"/>有二白法能救衆生。一慚二愧。慚者自不作罪。愧
<lb ed="X" n="0322b14"/><lb ed="R076" n="0879b08"/>者。不敎他作。慙者內自羞恥。愧者發露向人。慙者。
<lb ed="X" n="0322b15"/><lb ed="R076" n="0879b09"/>羞天。愧者羞人。有慚愧者可名爲人。若無慚愧與
<lb ed="X" n="0322b16"/><lb ed="R076" n="0879b10"/>諸禽獸不相異也。</p><p xml:id="pX48p0322b1608" cb:place="inline">此二自類俱起。<anchor xml:id="nkr_note_add_0322b1601" n="0322b1601"/><anchor xml:id="beg0322b1601" n="0322b1601"/>但<anchor xml:id="end0322b1601"/>遍不善。故
<lb ed="X" n="0322b17"/><lb ed="R076" n="0879b11"/>名中隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322b18"/><lb ed="R076" n="0879b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0322b1801">十三不信者。謂於實德能。不忍樂故。心穢爲性。能障
<lb ed="X" n="0322b19"/><lb ed="R076" n="0879b13"/>淨信。墮依爲業。謂不信者多懈怠故。不信三相。翻信
<lb ed="X" n="0322b20"/><lb ed="R076" n="0879b14"/>應知。然諸染法各有別相。唯此不信自相渾濁。復能
<lb ed="X" n="0322b21"/><lb ed="R076" n="0879b15"/>渾濁餘心心所。如極穢物。是故說此心穢爲性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322b22"/><lb ed="R076" n="0879b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0322b2201">不信者。謂無誠信也。旣無眞實之信。則於一切實
<lb ed="X" n="0322b23"/><lb ed="R076" n="0879b17"/>事實理。不能忍可。於眞淨德不生好樂。於善功能
<lb ed="X" n="0322b24"/><lb ed="R076" n="0879b18"/>不起。樂欲。又不信自心。可以作佛。自心可以爲堯
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0322c" n="0322c"/>
<lb ed="X" n="0322c01"/><lb ed="R076" n="0880a01"/>舜。唯不信故不勤修治。鹵莽滅裂。故令心田日益
<lb ed="X" n="0322c02"/><lb ed="R076" n="0880a02"/>荒穢。如狼莠蓬蒿充。塞田中故曰人而無信不知
<lb ed="X" n="0322c03"/><lb ed="R076" n="0880a03"/>其可也然忿等諸所。皆名穢法。而不信一法爲穢
<lb ed="X" n="0322c04"/><lb ed="R076" n="0880a04"/>尤甚。非唯自穢。兼又穢人。謂自不信。又壞他之信
<lb ed="X" n="0322c05"/><lb ed="R076" n="0880a05"/>心。又於十一善法中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0322c0501" n="0322c0501"/><anchor xml:id="beg0322c0501" n="0322c0501"/>但<anchor xml:id="end0322c0501"/>只無信心一法。則餘一切
<lb ed="X" n="0322c06"/><lb ed="R076" n="0880a06"/>法皆渾濁不成。故云濁餘心心所。是故說此心穢
<lb ed="X" n="0322c07"/><lb ed="R076" n="0880a07"/>爲性也。</p><p xml:id="pX48p0322c0704" cb:place="inline">此下八法。自類俱起。遍不善性。遍諸染
<lb ed="X" n="0322c08"/><lb ed="R076" n="0880a08"/>心。三義日具。故名大隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322c09"/><lb ed="R076" n="0880a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0322c0901">十四懈怠者。謂於善惡品修斷事中。懶惰爲性。能障
<lb ed="X" n="0322c10"/><lb ed="R076" n="0880a10"/>精進。增染爲業。謂懈怠者。滋長染故。於諸染事而<g ref="#CB15081">䇿</g>
<lb ed="X" n="0322c11"/><lb ed="R076" n="0880a11"/>勤者。亦名懈怠。退善法故。於無記事而<g ref="#CB15081">䇿</g>勤者。於諸
<lb ed="X" n="0322c12"/><lb ed="R076" n="0880a12"/>善品無進退故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322c13"/><lb ed="R076" n="0880a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0322c1301">懈怠者。無精進力也。於善不修。於惡不斷。百體俱
<lb ed="X" n="0322c14"/><lb ed="R076" n="0880a14"/>懈。百事俱癈之謂。故曰懶惰爲性。唯其日用不肯
<lb ed="X" n="0322c15"/><lb ed="R076" n="0880a15"/>奮力於善。故令諸染漸漸增長。故曰增染爲業。故
<lb ed="X" n="0322c16"/><lb ed="R076" n="0880a16"/>瑜伽云。謂執睡眠偃臥爲樂。晝夜唐捐。捨衆善品。
<lb ed="X" n="0322c17"/><lb ed="R076" n="0880a17"/>問。戴星而出。戴星而入。孳孳於利。汲汲於名者。豈
<lb ed="X" n="0322c18"/><lb ed="R076" n="0880a18"/>非精進。答。此雖<g ref="#CB15081">䇿</g>勤染事。亦是懈怠。勤於染而怠
<lb ed="X" n="0322c19"/><lb ed="R076" n="0880b01"/>於善故。染法進而善法退故。唯日用孳孳爲善。方
<lb ed="X" n="0322c20"/><lb ed="R076" n="0880b02"/>名<g ref="#CB15081">䇿</g>勤。無記沒要緊事。於善品中。無進無退者。亦
<lb ed="X" n="0322c21"/><lb ed="R076" n="0880b03"/>名懈怠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0322c22"/><lb ed="R076" n="0880b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0322c2201">十五放逸者。謂於染淨品不能防修。縱蕩爲性。障不
<lb ed="X" n="0322c23"/><lb ed="R076" n="0880b05"/>放逸。增惡損善所依爲業。謂由懈怠。及貪瞋癡不能
<lb ed="X" n="0322c24"/><lb ed="R076" n="0880b06"/>防修染淨品法。總名放逸。非別有體。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0323a" n="0323a"/>
<lb ed="X" n="0323a01"/><lb ed="R076" n="0880b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0323a0101">放逸者。放。謂放蕩。逸。謂縱逸。不簡束也。集論云。依
<lb ed="X" n="0323a02"/><lb ed="R076" n="0880b08"/>止懈怠。及貪瞋癡。不修善法。於有漏法。心不防護
<lb ed="X" n="0323a03"/><lb ed="R076" n="0880b09"/>爲體。增惡損善所依爲業。由縱蕩故。惡業增長。故
<lb ed="X" n="0323a04"/><lb ed="R076" n="0880b10"/>善根損壞。問。此放逸以何爲體。答。懈怠三根。不能
<lb ed="X" n="0323a05"/><lb ed="R076" n="0880b11"/>防修染淨法。總名放逸。離上四法。別無體性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323a06"/><lb ed="R076" n="0880b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0323a0601">十六<g ref="#CB15151">惛</g>沉者。謂令心於境無堪任爲性。能障輕安毗
<lb ed="X" n="0323a07"/><lb ed="R076" n="0880b13"/>婆舍那爲業。惛沉別相者。謂卽懵重。令俱生法無堪
<lb ed="X" n="0323a08"/><lb ed="R076" n="0880b14"/>任故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323a09"/><lb ed="R076" n="0880b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0323a0901"><g ref="#CB15151">惛</g>沉者。謂<g ref="#CB15151">惛</g>昧沉重。謂此心所能令昭靈不昧之
<lb ed="X" n="0323a10"/><lb ed="R076" n="0880b16"/>體。漸漸昏昧。漸漸沉沒。無所堪能。無所肩任。是其
<lb ed="X" n="0323a11"/><lb ed="R076" n="0880b17"/>性也。此昏沉一法使身不得輕安。而心不得入觀
<lb ed="X" n="0323a12"/><lb ed="R076" n="0880b18"/>矣。昏沉別有自性者。謂卽懵重。問。懵重與癡有何
<lb ed="X" n="0323a13"/><lb ed="R076" n="0881a01"/>別異。答。癡以迷闇爲相。昏沉以懵重爲相。迷闇爲
<lb ed="X" n="0323a14"/><lb ed="R076" n="0881a02"/>相者。謂一總不知不覺。懵重爲相者。雖非一總不
<lb ed="X" n="0323a15"/><lb ed="R076" n="0881a03"/>知不覺。而由<g ref="#CB15151">惛</g>昧沉重。能使身心不得輕安自在。
<lb ed="X" n="0323a16"/><lb ed="R076" n="0881a04"/>是故此二有差別。懵。訓昏。重。訓沉也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323a17"/><lb ed="R076" n="0881a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0323a1701">十七掉擧者。謂令心於境不寂靜爲性。能障行捨奢
<lb ed="X" n="0323a18"/><lb ed="R076" n="0881a06"/>摩他爲業。由憶昔樂。事生故。掉擧別相。謂卽囂動。令
<lb ed="X" n="0323a19"/><lb ed="R076" n="0881a07"/>俱生法不寂靜故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323a20"/><lb ed="R076" n="0881a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0323a2001">掉擧者。謂掉弄輕擧。俛仰四海。頃刻九州。令心不
<lb ed="X" n="0323a21"/><lb ed="R076" n="0881a09"/>得暫時寂靜。是其體性。能障行捨及止。是其業用。
<lb ed="X" n="0323a22"/><lb ed="R076" n="0881a10"/>掉擧之別相。卽是囂喧妄動。令俱生心心所法不
<lb ed="X" n="0323a23"/><lb ed="R076" n="0881a11"/>寂靜故。障捨摩他是其業用。奢摩他。此云止。卽寂
<lb ed="X" n="0323a24"/><lb ed="R076" n="0881a12"/>靜義。由有囂動。令不寂靜故以掉擧有三。身掉擧。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0323b" n="0323b"/>
<lb ed="X" n="0323b01"/><lb ed="R076" n="0881a13"/>亂動。口掉擧。亂言。意掉擧。亂思。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323b02"/><lb ed="R076" n="0881a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0323b0201">十八失正念者。謂於諸所緣不能明記爲性。能障正
<lb ed="X" n="0323b03"/><lb ed="R076" n="0881a15"/>念散亂所依爲業。謂失念者。心散亂故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323b04"/><lb ed="R076" n="0881a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0323b0401">失念者。忘失正念也。煩惱相應念爲體。散亂所依
<lb ed="X" n="0323b05"/><lb ed="R076" n="0881a17"/>爲業。何謂散亂所依耶。謂失念者。心散亂故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323b06"/><lb ed="R076" n="0881a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0323b0601">十九不正知者。謂所於觀境謬解爲性。能障正知。毀
<lb ed="X" n="0323b07"/><lb ed="R076" n="0881b01"/>犯爲業。謂不正知者。多所毀犯故。此不正知。慧與癡
<lb ed="X" n="0323b08"/><lb ed="R076" n="0881b02"/>各一分攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323b09"/><lb ed="R076" n="0881b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0323b0901">不正知者。謂於所觀境起邪謬解。卽是邪慧。亦名
<lb ed="X" n="0323b10"/><lb ed="R076" n="0881b04"/>惡慧。由此邪慧。故起不正知。身語心行毀犯所依
<lb ed="X" n="0323b11"/><lb ed="R076" n="0881b05"/>爲業者。謂於一切事不正觀察。以不了知應作不
<lb ed="X" n="0323b12"/><lb ed="R076" n="0881b06"/>應作。多所毀犯故。謬解如認賊爲子。以是爲非。以
<lb ed="X" n="0323b13"/><lb ed="R076" n="0881b07"/>非爲是。於是毀禁犯戒。無不爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0323b1301" n="0323b1301"/><anchor xml:id="beg0323b1301" n="0323b1301"/>己<anchor xml:id="end0323b1301"/>。如云酒肉不礙
<lb ed="X" n="0323b14"/><lb ed="R076" n="0881b08"/>菩提路等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323b15"/><lb ed="R076" n="0881b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0323b1501">二十散亂者。謂於諸所緣令心流蕩爲性。能障正定。
<lb ed="X" n="0323b16"/><lb ed="R076" n="0881b10"/>惡慧習衣爲業。謂用亂者。發惡慧故。散亂別相。謂卽
<lb ed="X" n="0323b17"/><lb ed="R076" n="0881b11"/>躁擾。令俱生法皆流蕩故。掉擧散亂二用何別。彼令
<lb ed="X" n="0323b18"/><lb ed="R076" n="0881b12"/>易解。此令易緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323b19"/><lb ed="R076" n="0881b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0323b1901">散亂者。馳散外緣故名流蕩。流蕩爲性者。謂如水
<lb ed="X" n="0323b20"/><lb ed="R076" n="0881b14"/>之流而亡反。如波之蕩而不息也。故能障正定。旣
<lb ed="X" n="0323b21"/><lb ed="R076" n="0881b15"/>無正定。惡慧依之而生也。別相謂躁擾者。由彼躁
<lb ed="X" n="0323b22"/><lb ed="R076" n="0881b16"/>動煩擾。故令俱生心心所法皆流蕩故。問。掉擧散
<lb ed="X" n="0323b23"/><lb ed="R076" n="0881b17"/>亂二用何別。答。掉擧令心易解。散亂令心易緣。易
<lb ed="X" n="0323b24"/><lb ed="R076" n="0881b18"/>者。念念遷變義。解以心言。緣以境心。如正坐禪時。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0323c" n="0323c"/>
<lb ed="X" n="0323c01"/><lb ed="R076" n="0882a01"/>心念紛飛。攀緣外境。失其正念。此爲散亂。此爲掉擧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323c02"/><lb ed="R076" n="0882a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0323c0201">六不定有四者。謂悔。眠。尋。伺。識論曰。悔眠尋伺於善
<lb ed="X" n="0323c03"/><lb ed="R076" n="0882a03"/>染等。皆不定故。非如觸等定遍心故。非如欲等定遍
<lb ed="X" n="0323c04"/><lb ed="R076" n="0882a04"/>地故。立不定名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323c05"/><lb ed="R076" n="0882a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0323c0501">此釋第六位不定心所也。言不定者。善等屬善位。
<lb ed="X" n="0323c06"/><lb ed="R076" n="0882a06"/>染等屬染位。觸等定遍心。欲等定遍地。此四於善。
<lb ed="X" n="0323c07"/><lb ed="R076" n="0882a07"/>染心地皆不定故。通三性故。立不定名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323c08"/><lb ed="R076" n="0882a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0323c0801">一悔者。謂惡作。惡所作業。追悔爲性。障止爲業。此卽
<lb ed="X" n="0323c09"/><lb ed="R076" n="0882a09"/>於果假立因名。先惡所作業。後方追悔故。悔先不作。
<lb ed="X" n="0323c10"/><lb ed="R076" n="0882a10"/>亦惡作攝。如追悔言。我先不作如是事業。是我惡作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323c11"/><lb ed="R076" n="0882a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0323c1101">追悔爲性者。有二義。一謂先不知<anchor xml:id="nkr_note_add_0323c1101" n="0323c1101"/><anchor xml:id="beg0323c1101" n="0323c1101"/>己<anchor xml:id="end0323c1101"/>造惡業。後方
<lb ed="X" n="0323c12"/><lb ed="R076" n="0882a12"/>追思懊悔。我何故作此耶。此悔不可無。二謂先不
<lb ed="X" n="0323c13"/><lb ed="R076" n="0882a13"/>曾造此惡業。後亦追悔。我何故不作此耶。此悔不
<lb ed="X" n="0323c14"/><lb ed="R076" n="0882a14"/>可有。悔善返此。故惡作以追悔爲性。問。頌卑言悔。
<lb ed="X" n="0323c15"/><lb ed="R076" n="0882a15"/>長行云。悔謂惡作。悔與惡作是一法耶。答。惡作是
<lb ed="X" n="0323c16"/><lb ed="R076" n="0882a16"/>因。悔是其體。以體卽因。故論云悔謂惡作也。問。體
<lb ed="X" n="0323c17"/><lb ed="R076" n="0882a17"/>與因何別。答。惡作是因。悔體是果。何以知之。先惡
<lb ed="X" n="0323c18"/><lb ed="R076" n="0882a18"/>所作業。後方追悔故。此是別理。問。惡先所作不善
<lb ed="X" n="0323c19"/><lb ed="R076" n="0882b01"/>爲惡作者。如悔先不作善亦可謂之惡作否。答。亦
<lb ed="X" n="0323c20"/><lb ed="R076" n="0882b02"/>惡作攝。以不作善。故追悔言。我先不作如是事業。
<lb ed="X" n="0323c21"/><lb ed="R076" n="0882b03"/>是我惡先不曾作故。瑜伽云。謂於<anchor xml:id="nkr_note_add_0323c2101" n="0323c2101"/><anchor xml:id="beg0323c2101" n="0323c2101"/>已<anchor xml:id="end0323c2101"/>作未作善不
<lb ed="X" n="0323c22"/><lb ed="R076" n="0882b04"/>善事。追變爲體。亦惟悔心。故多不定。障止爲業。今
<lb ed="X" n="0323c23"/><lb ed="R076" n="0882b05"/>言悔者。是借果以明因耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0323c24"/><lb ed="R076" n="0882b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0323c2401">二眠者。謂睡眠令身不自在。昧略爲性。障觀爲業。謂
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0324a" n="0324a"/>
<lb ed="X" n="0324a01"/><lb ed="R076" n="0882b07"/>睡眠位。身不自在。心極闇劣。一門轉故。昧簡在定。略
<lb ed="X" n="0324a02"/><lb ed="R076" n="0882b08"/>別寐時。今顯睡眠非無體用。有無心位假立此名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0324a03"/><lb ed="R076" n="0882b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0324a0301">睡眠者。意識昏熟。曰睡。五情暗冥。名眠。昧謂暗昧。
<lb ed="X" n="0324a04"/><lb ed="R076" n="0882b10"/>略謂簡略。言此心所一起之時。能令此身肢節廢
<lb ed="X" n="0324a05"/><lb ed="R076" n="0882b11"/>懈。坐亦睡眠。他搖動時亦不覺故。又令此心暗昧
<lb ed="X" n="0324a06"/><lb ed="R076" n="0882b12"/>簡略。不能明利精審。此睡眠之體也。由其昧略。故
<lb ed="X" n="0324a07"/><lb ed="R076" n="0882b13"/>能障觀而爲業用。言心極闇劣一門轉故者。闇劣
<lb ed="X" n="0324a08"/><lb ed="R076" n="0882b14"/>釋昧字。一門釋略字。謂意識於寤時。內外門轉。若
<lb ed="X" n="0324a09"/><lb ed="R076" n="0882b15"/>在此位。唯內門轉。故下復釋闇劣一門之義。謂睡
<lb ed="X" n="0324a10"/><lb ed="R076" n="0882b16"/>眠未起。此心正在定時。惺惺歷歷。未曾昏闇。睡眠
<lb ed="X" n="0324a11"/><lb ed="R076" n="0882b17"/>一起。則此心昧然不知矣。故曰昧簡在定。睡眠未
<lb ed="X" n="0324a12"/><lb ed="R076" n="0882b18"/>起。此心正在寤時。千聲萬色無不奔赴。睡眠一起。
<lb ed="X" n="0324a13"/><lb ed="R076" n="0883a01"/>則此心略然不能廣緣。故曰略簡寤時也。如此推
<lb ed="X" n="0324a14"/><lb ed="R076" n="0883a02"/>審。今顯睡眠非無體用。必依於心。雖立睡眠爲無
<lb ed="X" n="0324a15"/><lb ed="R076" n="0883a03"/>心位。此亦假借無心位以顯睡眠。非卽無心。而能
<lb ed="X" n="0324a16"/><lb ed="R076" n="0883a04"/>令彼從有心眠。以至無心。故曰有無心位假立此
<lb ed="X" n="0324a17"/><lb ed="R076" n="0883a05"/>名。非實睡眠無心也。以眠與心相應故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0324a18"/><lb ed="R076" n="0883a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0324a1801">三尋者。謂尋求。令心怱遽。於意言境麤轉爲性。四伺
<lb ed="X" n="0324a19"/><lb ed="R076" n="0883a07"/>者。謂伺察。令心怱遽。於意言境細轉爲性。此二俱以
<lb ed="X" n="0324a20"/><lb ed="R076" n="0883a08"/>安不安住身心分位所依爲業。並用思慧一分爲體。
<lb ed="X" n="0324a21"/><lb ed="R076" n="0883a09"/>於意言境不深推度。及深推度。義類別故。若離思慧。
<lb ed="X" n="0324a22"/><lb ed="R076" n="0883a10"/>尋伺二種體類差別。不可得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0324a23"/><lb ed="R076" n="0883a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0324a2301">尋求者。逐於外而麤求。伺察者。伺於內而細察。怱
<lb ed="X" n="0324a24"/><lb ed="R076" n="0883a12"/>遽者。草怱急遽也。意言者。意所取境多依名言故。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0324b" n="0324b"/>
<lb ed="X" n="0324b01"/><lb ed="R076" n="0883a13"/>麤轉細轉爲性者。麤者聊且之辭。細者綿密之謂。
<lb ed="X" n="0324b02"/><lb ed="R076" n="0883a14"/>言尋伺者。總於一境分麤細而立二性也。此二並
<lb ed="X" n="0324b03"/><lb ed="R076" n="0883a15"/>用思慧一分爲體。於意言境。深推曰伺。卽思。淺推
<lb ed="X" n="0324b04"/><lb ed="R076" n="0883a16"/>曰尋。則慧。深推則神凝。故身心擧安。淺推則躁動。
<lb ed="X" n="0324b05"/><lb ed="R076" n="0883a17"/>故身心不安。若離思慧。此二差別便不可得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0324b06"/><lb ed="R076" n="0883a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0324b0601">第三色法略有十一種。一眼根。二耳根。三鼻根。四舌
<lb ed="X" n="0324b07"/><lb ed="R076" n="0883b01"/>根。五身根。六色塵。七聲塵。八香塵。九味塵。十觸塵。十
<lb ed="X" n="0324b08"/><lb ed="R076" n="0883b02"/>一法塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0324b09"/><lb ed="R076" n="0883b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0324b0901">此列十一種色法也。言色者。有質礙之色。如木不
<lb ed="X" n="0324b10"/><lb ed="R076" n="0883b04"/>能入石。故名質礙。有顏色之色。謂靑黃等所顯之
<lb ed="X" n="0324b11"/><lb ed="R076" n="0883b05"/>色。識所依之根唯五。謂眼耳鼻舌身五根。乃八識
<lb ed="X" n="0324b12"/><lb ed="R076" n="0883b06"/>攬地水火風四大所成內身。爲有知色根也。識所
<lb ed="X" n="0324b13"/><lb ed="R076" n="0883b07"/>緣之境則六。謂色聲香味觸五塵。亦是四大能所
<lb ed="X" n="0324b14"/><lb ed="R076" n="0883b08"/>八法所造。爲所受用境。其法塵乃外五塵落謝影
<lb ed="X" n="0324b15"/><lb ed="R076" n="0883b09"/>子。屬六識所變。一半屬心。一半屬境。此十一法通
<lb ed="X" n="0324b16"/><lb ed="R076" n="0883b10"/>屬八識之相分境。以卽心心所二所現影。故下隨
<lb ed="X" n="0324b17"/><lb ed="R076" n="0883b11"/>次釋之。</p>
<lb ed="X" n="0324b18"/><lb ed="R076" n="0883b12"/><p xml:id="pX48p0324b1801">一眼根者。能照矚一切境之義。梵語斫蒭。此云行
<lb ed="X" n="0324b19"/><lb ed="R076" n="0883b13"/>盡。眼能行盡諸色境故。以遠近之境。一目皆見。是
<lb ed="X" n="0324b20"/><lb ed="R076" n="0883b14"/>名行盡。今不言行盡。而翻爲眼者。體<note place="inline">如蒲蔔朵</note>用<note place="inline">能行盡</note>
<lb ed="X" n="0324b21"/><lb ed="R076" n="0883b15"/>相當。依唐言也。</p>
<lb ed="X" n="0324b22"/><lb ed="R076" n="0883b16"/><p xml:id="pX48p0324b2201">二耳根者。能聞之義。梵語莎噌多羅戍縷多。此云
<lb ed="X" n="0324b23"/><lb ed="R076" n="0883b17"/>能聞聲。以處處能聞故。如十方擊鼓。十處齊聞。今
<lb ed="X" n="0324b24"/><lb ed="R076" n="0883b18"/>不言能聞聲。而翻爲耳者。體<note place="inline">如新卷葉</note>用<note place="inline">能聞聲</note>相當。依
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0324c" n="0324c"/>
<lb ed="X" n="0324c01"/><lb ed="R076" n="0884a01"/>唐言也。</p>
<lb ed="X" n="0324c02"/><lb ed="R076" n="0884a02"/><p xml:id="pX48p0324c0201">三鼻根者。能齅之義。梵語伽羅尼羯羅拏。此云能
<lb ed="X" n="0324c03"/><lb ed="R076" n="0884a03"/>齅。以能齅香臭故。今不言能齅。而翻爲鼻者。體<note place="inline">如雙
<lb ed="X" n="0324c04"/><lb ed="R076" n="0884a04"/>垂瓜</note>用<note place="inline">能齅香</note>兼之。依唐言也。</p>
<lb ed="X" n="0324c05"/><lb ed="R076" n="0884a05"/><p xml:id="pX48p0324c0501">四舌根者。能甞義。梵語<g ref="#CB02549">䑛</g>若時吃縛。此云能甞。論
<lb ed="X" n="0324c06"/><lb ed="R076" n="0884a06"/>云能除饑渴。能發言論。表彰呼召謂之舌。今不言
<lb ed="X" n="0324c07"/><lb ed="R076" n="0884a07"/>能甞。而翻爲舌者。體<note place="inline">如新偃月</note>用<note place="inline">能嘗味</note>兼之。依唐言也
<lb ed="X" n="0324c08"/><lb ed="R076" n="0884a08"/>五身根者積聚依止二義名身。謂積聚四大造眼
<lb ed="X" n="0324c09"/><lb ed="R076" n="0884a09"/>等諸根。皆依身根而住止故。梵語迦耶。此云積聚
<lb ed="X" n="0324c10"/><lb ed="R076" n="0884a10"/>身根。爲彼四肢百骸依止。諸根所隨一身周遍。謂
<lb ed="X" n="0324c11"/><lb ed="R076" n="0884a11"/>此身爲三十六物積聚之處。故名爲身。今不言積
<lb ed="X" n="0324c12"/><lb ed="R076" n="0884a12"/>聚。而翻爲身者。體<note place="inline">如腰鼓顙</note>義<note place="inline">積聚依止</note>相當。依唐言也。體
<lb ed="X" n="0324c13"/><lb ed="R076" n="0884a13"/>卽是根。以能造地水火風。及所造色香味觸。八法
<lb ed="X" n="0324c14"/><lb ed="R076" n="0884a14"/>爲體。乃五識所依之根也。有浮塵勝義之別。浮塵
<lb ed="X" n="0324c15"/><lb ed="R076" n="0884a15"/>根。乃四大麤色。勝義根。乃四大淨色。總名色蘊。以
<lb ed="X" n="0324c16"/><lb ed="R076" n="0884a16"/>有質礙。故爲五識所依。總是衆生之身分也。</p>
<lb ed="X" n="0324c17"/><lb ed="R076" n="0884a17"/><p xml:id="pX48p0324c1701">六色塵者。爲眼根所對之境故。謂靑黃赤白。長短
<lb ed="X" n="0324c18"/><lb ed="R076" n="0884a18"/>方圓。麤細高低。光影明暗之色。雖有多種。總名爲
<lb ed="X" n="0324c19"/><lb ed="R076" n="0884b01"/>色。爲眼根之所對。眼識之所取故。</p>
<lb ed="X" n="0324c20"/><lb ed="R076" n="0884b02"/><p xml:id="pX48p0324c2001">七聲塵者。四大所造之聲。爲耳根所對之境。一切
<lb ed="X" n="0324c21"/><lb ed="R076" n="0884b03"/>語言音聲。風雷鐘鼓。可意不可意之聲。雖有多種。
<lb ed="X" n="0324c22"/><lb ed="R076" n="0884b04"/>總名爲聲。是耳識之所取故。</p>
<lb ed="X" n="0324c23"/><lb ed="R076" n="0884b05"/><p xml:id="pX48p0324c2301">八香塵者。亦四大之所造。乃鼻根之所對。可齅義。
<lb ed="X" n="0324c24"/><lb ed="R076" n="0884b06"/>謂好惡。俱生。和合。變易等香。爲鼻識之所取故。</p>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0325a" n="0325a"/>
<lb ed="X" n="0325a01"/><lb ed="R076" n="0884b07"/><p xml:id="pX48p0325a0101">九味塵者。亦四大之所造。乃舌根之所對。可甞義。
<lb ed="X" n="0325a02"/><lb ed="R076" n="0884b08"/>謂鹹澹。甘辛。可意不可意。和合俱生。變易等味。爲
<lb ed="X" n="0325a03"/><lb ed="R076" n="0884b09"/>舌識之所取故。</p>
<lb ed="X" n="0325a04"/><lb ed="R076" n="0884b10"/><p xml:id="pX48p0325a0401">十觸塵者。亦四大所造。乃色塵之觸。身根所對。謂
<lb ed="X" n="0325a05"/><lb ed="R076" n="0884b11"/>輕重澀滑。冷煖饑渴等觸。爲身識之所緣故。</p>
<lb ed="X" n="0325a06"/><lb ed="R076" n="0884b12"/><p xml:id="pX48p0325a0601">十一法塵者。乃意根所對之色。謂緣過去五塵落
<lb ed="X" n="0325a07"/><lb ed="R076" n="0884b13"/>謝影子。及自識所變。有可緣義。此一是假境。亦有
<lb ed="X" n="0325a08"/><lb ed="R076" n="0884b14"/>多種。通名色法。爲意識之所緣故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0325a09"/><lb ed="R076" n="0884b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0325a0901">第四不相應行法。略有二十四種。一得。二命根。三衆
<lb ed="X" n="0325a10"/><lb ed="R076" n="0884b16"/>同分。四異生性。五無想定。六滅盡定。七無想報。八名
<lb ed="X" n="0325a11"/><lb ed="R076" n="0884b17"/>身。九句身。十文身。十一生。十二住。十三老。十四無常。
<lb ed="X" n="0325a12"/><lb ed="R076" n="0884b18"/>十五流轉。十六定異。十七相應。十八勢速。十九次第
<lb ed="X" n="0325a13"/><lb ed="R076" n="0885a01"/>二十時。二十一方。二十二數。二十三和合性。二十四
<lb ed="X" n="0325a14"/><lb ed="R076" n="0885a02"/>不和合性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0325a15"/><lb ed="R076" n="0885a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0325a1501">此列二十四種不相應行法也。此二十四法。言不
<lb ed="X" n="0325a16"/><lb ed="R076" n="0885a04"/>相應者。非能緣。故不與心心所相應。又非質礙。故
<lb ed="X" n="0325a17"/><lb ed="R076" n="0885a05"/>不與色法相應又有生滅。故不與無爲法相應。爲
<lb ed="X" n="0325a18"/><lb ed="R076" n="0885a06"/>揀四位。故名不相應。此二十四法。不如色心心所
<lb ed="X" n="0325a19"/><lb ed="R076" n="0885a07"/>實有體相。亦非異色心心所。一分一位假立得等
<lb ed="X" n="0325a20"/><lb ed="R076" n="0885a08"/>之名。言行法者。有二種。一相應。二不相應。此簡心
<lb ed="X" n="0325a21"/><lb ed="R076" n="0885a09"/>所乃相應行法。此乃不相應行法。以立其名。</p>
<lb ed="X" n="0325a22"/><lb ed="R076" n="0885a10"/><p xml:id="pX48p0325a2201">言得者。成就不失之義。謂色心生起未滅壞。是生
<lb ed="X" n="0325a23"/><lb ed="R076" n="0885a11"/>緣攝。受增盛之因。卽凡失有所得心。三乘有所得
<lb ed="X" n="0325a24"/><lb ed="R076" n="0885a12"/>果。如得金時金非時得。金乃是物。得非是金。有名
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0325b" n="0325b"/>
<lb ed="X" n="0325b01"/><lb ed="R076" n="0885a13"/>而無實。故云不相應也。</p>
<lb ed="X" n="0325b02"/><lb ed="R076" n="0885a14"/><p xml:id="pX48p0325b0201">言命根者。依六識能造之業。所引第八種上。連持
<lb ed="X" n="0325b03"/><lb ed="R076" n="0885a15"/>一期色心不斷功能。假立煖識爲命根耳。以識住
<lb ed="X" n="0325b04"/><lb ed="R076" n="0885a16"/>則命存。識去則命卸故。</p>
<lb ed="X" n="0325b05"/><lb ed="R076" n="0885a17"/><p xml:id="pX48p0325b0501">言衆同分者。類相似故。以萬物各有同類。有人法
<lb ed="X" n="0325b06"/><lb ed="R076" n="0885a18"/>之別。人同分者。如天同分。天與天是一類。人同分。
<lb ed="X" n="0325b07"/><lb ed="R076" n="0885b01"/>則人與人是一類。法同分者。如心同分。以心王心
<lb ed="X" n="0325b08"/><lb ed="R076" n="0885b02"/>所是一類。色同分。以十一色法是一類。故云依人
<lb ed="X" n="0325b09"/><lb ed="R076" n="0885b03"/>法假立此名。</p>
<lb ed="X" n="0325b10"/><lb ed="R076" n="0885b04"/><p xml:id="pX48p0325b1001">言異生性者。煩惱所知二障種子上。一分功能。令
<lb ed="X" n="0325b11"/><lb ed="R076" n="0885b05"/>六趣十二類之差別不同。故云異生性。此性非指
<lb ed="X" n="0325b12"/><lb ed="R076" n="0885b06"/>佛性。乃習與性成之性。如人輕躁從獼猴中來。如
<lb ed="X" n="0325b13"/><lb ed="R076" n="0885b07"/>人狼毒從蛇蝎中來。此乃習氣所使。故云異生性
<lb ed="X" n="0325b14"/><lb ed="R076" n="0885b08"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0325b15"/><lb ed="R076" n="0885b09"/><p xml:id="pX48p0325b1501">言無想定者。謂六識心王不行。令其身心定隱調
<lb ed="X" n="0325b16"/><lb ed="R076" n="0885b10"/>和。亦名定。想等心聚悉皆不行。而云無想者。何也
<lb ed="X" n="0325b17"/><lb ed="R076" n="0885b11"/>謂此外道厭想如病。忻求無想以爲微妙。以滅想
<lb ed="X" n="0325b18"/><lb ed="R076" n="0885b12"/>爲首。故立無想定名。非實滅也。</p>
<lb ed="X" n="0325b19"/><lb ed="R076" n="0885b13"/><p xml:id="pX48p0325b1901">言滅盡定者。六識王所<anchor xml:id="nkr_note_add_0325b1901" n="0325b1901"/><anchor xml:id="beg0325b1901" n="0325b1901"/>已<anchor xml:id="end0325b1901"/>滅。及七識染分心聚皆
<lb ed="X" n="0325b20"/><lb ed="R076" n="0885b14"/>悉滅盡。乃此定相。問。此二定差別如何。答。修無想
<lb ed="X" n="0325b21"/><lb ed="R076" n="0885b15"/>則作出離想。謂外道修有漏定。伏住想心不行。如
<lb ed="X" n="0325b22"/><lb ed="R076" n="0885b16"/>夾氷魚。如石壓草。不知微細生滅。命終生無想天。
<lb ed="X" n="0325b23"/><lb ed="R076" n="0885b17"/>得四百九十九劫中想心不行。此無想唯屬外道
<lb ed="X" n="0325b24"/><lb ed="R076" n="0885b18"/>所修。而滅盡。乃作止息想。謂二乘修無漏定。六識
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0325c" n="0325c"/>
<lb ed="X" n="0325c01"/><lb ed="R076" n="0886a01"/>不恒行心聚。與七識染分恒行心聚。皆悉不行。故
<lb ed="X" n="0325c02"/><lb ed="R076" n="0886a02"/>滅盡唯屬四果聖人。故不同耳。問。此二定從何建
<lb ed="X" n="0325c03"/><lb ed="R076" n="0886a03"/>立。答。皆於厭心種上。遮礙轉識不生功能。若於厭
<lb ed="X" n="0325c04"/><lb ed="R076" n="0886a04"/>心但伏六識王所不行。名無想定。若於厭心使六
<lb ed="X" n="0325c05"/><lb ed="R076" n="0886a05"/>識王所。七識染分恒行心聚滅盡。名滅盡定也。</p>
<lb ed="X" n="0325c06"/><lb ed="R076" n="0886a06"/><p xml:id="pX48p0325c0601">言無想報者。由在欲界修彼無想定。故感彼無想
<lb ed="X" n="0325c07"/><lb ed="R076" n="0886a07"/>天果。名無想報。</p>
<lb ed="X" n="0325c08"/><lb ed="R076" n="0886a08"/><p xml:id="pX48p0325c0801">言名身者。乃諸法各有其名。能詮自體。單名爲名
<lb ed="X" n="0325c09"/><lb ed="R076" n="0886a09"/>如爐甁等。二名<anchor xml:id="nkr_note_add_0325c0901" n="0325c0901"/><anchor xml:id="beg0325c0901" n="0325c0901"/>已<anchor xml:id="end0325c0901"/>上。方名名身。如香爐華甁等。三
<lb ed="X" n="0325c10"/><lb ed="R076" n="0886a10"/>名<anchor xml:id="nkr_note_add_0325c1001" n="0325c1001"/><anchor xml:id="beg0325c1001" n="0325c1001"/>已<anchor xml:id="end0325c1001"/>上。名多名身。如銅香爐錫華甁等。乃詮別名
<lb ed="X" n="0325c11"/><lb ed="R076" n="0886a11"/>之身也。</p>
<lb ed="X" n="0325c12"/><lb ed="R076" n="0886a12"/><p xml:id="pX48p0325c1201">言句身者。單句爲句。如菩薩等。二句爲句身。如大
<lb ed="X" n="0325c13"/><lb ed="R076" n="0886a13"/>菩薩等。三句以上爲多句身。如文殊菩薩普賢菩
<lb ed="X" n="0325c14"/><lb ed="R076" n="0886a14"/>薩等。以名詮自性。句詮差別故。</p>
<lb ed="X" n="0325c15"/><lb ed="R076" n="0886a15"/><p xml:id="pX48p0325c1501">言文身者。文卽是字。能爲名句二所依故。若不帶
<lb ed="X" n="0325c16"/><lb ed="R076" n="0886a16"/>詮只名字。如字母及等韻之類。但只訓字。不能詮
<lb ed="X" n="0325c17"/><lb ed="R076" n="0886a17"/>理。若帶前名文。則如經書字。能詮之文帶所詮之
<lb ed="X" n="0325c18"/><lb ed="R076" n="0886a18"/>義理故。</p>
<lb ed="X" n="0325c19"/><lb ed="R076" n="0886b01"/><p xml:id="pX48p0325c1901">言生者。先無今有。</p>
<lb ed="X" n="0325c20"/><lb ed="R076" n="0886b02"/><p xml:id="pX48p0325c2001">言住者。有位暫停。或五十六十年間也。</p>
<lb ed="X" n="0325c21"/><lb ed="R076" n="0886b03"/><p xml:id="pX48p0325c2101">言老者。住別前後。不同前生後死。自少而壯。壯而
<lb ed="X" n="0325c22"/><lb ed="R076" n="0886b04"/>老。曰衰變名老。</p>
<lb ed="X" n="0325c23"/><lb ed="R076" n="0886b05"/><p xml:id="pX48p0325c2301">言無常者。今有後無。以生滅故。乃死之異名。葢生
<lb ed="X" n="0325c24"/><lb ed="R076" n="0886b06"/>名爲有。有必後無。故有非恒有。以有生必有死故。
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0326a" n="0326a"/>
<lb ed="X" n="0326a01"/><lb ed="R076" n="0886b07"/>不如寂莫常住之無爲。是恒有也。滅名爲無。無非
<lb ed="X" n="0326a02"/><lb ed="R076" n="0886b08"/>恒無。如人死此生彼。不如兔角之常無也。以不同
<lb ed="X" n="0326a03"/><lb ed="R076" n="0886b09"/>無爲之常有。不同兔角之常無。故曰無常。</p>
<lb ed="X" n="0326a04"/><lb ed="R076" n="0886b10"/><p xml:id="pX48p0326a0401">言流轉者。謂因果相續。由因感果。果續於因。前後
<lb ed="X" n="0326a05"/><lb ed="R076" n="0886b11"/>不斷。故曰流轉。</p>
<lb ed="X" n="0326a06"/><lb ed="R076" n="0886b12"/><p xml:id="pX48p0326a0601">言定異者。謂善惡因果。互相差別。以善因必感樂
<lb ed="X" n="0326a07"/><lb ed="R076" n="0886b13"/>果。惡因必感苦果。一定永異。故云定異。</p>
<lb ed="X" n="0326a08"/><lb ed="R076" n="0886b14"/><p xml:id="pX48p0326a0801">言相應者。謂因果事業和合而起。以因能感果。果
<lb ed="X" n="0326a09"/><lb ed="R076" n="0886b15"/>必應因。不相違故。或問。此之總名不相應行法。如
<lb ed="X" n="0326a10"/><lb ed="R076" n="0886b16"/>何別中又名相應耶。答此總中名不相應者。乃不
<lb ed="X" n="0326a11"/><lb ed="R076" n="0886b17"/>與前心心所相應而<anchor xml:id="nkr_note_add_0326a1101" n="0326a1101"/><anchor xml:id="beg0326a1101" n="0326a1101"/>已<anchor xml:id="end0326a1101"/>。此別中相應者。乃前心王
<lb ed="X" n="0326a12"/><lb ed="R076" n="0886b18"/>心所與色三法事業。和合恰好之義。豈相濫耶。</p>
<lb ed="X" n="0326a13"/><lb ed="R076" n="0887a01"/><p xml:id="pX48p0326a1301">言勢速者。謂有爲法上遊行迅疾之義。如日月往
<lb ed="X" n="0326a14"/><lb ed="R076" n="0887a02"/>來。無情變壞。有情遷謝。自少而壯。壯而老。心念生
<lb ed="X" n="0326a15"/><lb ed="R076" n="0887a03"/>滅。鳥之飛。獸之走。月運電奔。皆此所攝故。</p>
<lb ed="X" n="0326a16"/><lb ed="R076" n="0887a04"/><p xml:id="pX48p0326a1601">言次第者。謂編列有叙。如甲乙丙丁令不紊亂。君
<lb ed="X" n="0326a17"/><lb ed="R076" n="0887a05"/>則尊。臣則卑。父則上。子則下。而有左右前後之類
<lb ed="X" n="0326a18"/><lb ed="R076" n="0887a06"/>言時者。謂過現未來。成住壞空。年月日夜之類。</p>
<lb ed="X" n="0326a19"/><lb ed="R076" n="0887a07"/><p xml:id="pX48p0326a1901">言方者。謂色之分齊。在東方則曰東方之色等。故
<lb ed="X" n="0326a20"/><lb ed="R076" n="0887a08"/>曰色之分齊。如四方六合十方上下之類。</p>
<lb ed="X" n="0326a21"/><lb ed="R076" n="0887a09"/><p xml:id="pX48p0326a2101">言數者。度量諸法之名。如權衡升斗丈尺等。或一
<lb ed="X" n="0326a22"/><lb ed="R076" n="0887a10"/>十百千之類。</p>
<lb ed="X" n="0326a23"/><lb ed="R076" n="0887a11"/><p xml:id="pX48p0326a2301">言和合者。謂於諸法不相乖反。和如水乳和。合如
<lb ed="X" n="0326a24"/><lb ed="R076" n="0887a12"/>函葢合也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0326b" n="0326b"/>
<lb ed="X" n="0326b01"/><lb ed="R076" n="0887a13"/><p xml:id="pX48p0326b0101">言不和合者。謂於諸法相乖反故。如眼與耳了不
<lb ed="X" n="0326b02"/><lb ed="R076" n="0887a14"/>相觸。前諸法和合。如相順因。此諸法不和合。如相
<lb ed="X" n="0326b03"/><lb ed="R076" n="0887a15"/>違因。或問曰。此二十四法。於前三位。則以何法當
<lb ed="X" n="0326b04"/><lb ed="R076" n="0887a16"/>何位。答。大略而言。命根一法唯屬心王。乃第八種
<lb ed="X" n="0326b05"/><lb ed="R076" n="0887a17"/>上。連持一期色心不斷功能故。異生性一法。唯屬
<lb ed="X" n="0326b06"/><lb ed="R076" n="0887a18"/>心所。以根隨煩惱是惡心所故。乃二障種上令趣
<lb ed="X" n="0326b07"/><lb ed="R076" n="0887b01"/>類差別功能故。無想滅盡定及無想報。乃王所上
<lb ed="X" n="0326b08"/><lb ed="R076" n="0887b02"/>假立。以王所想受等<anchor xml:id="nkr_note_add_0326b0801" n="0326b0801"/><anchor xml:id="beg0326b0801" n="0326b0801"/>已<anchor xml:id="end0326b0801"/>滅。名無想等。餘十九種。通
<lb ed="X" n="0326b09"/><lb ed="R076" n="0887b03"/>色及心心所法三位上假立。如衆同分乃根身世
<lb ed="X" n="0326b10"/><lb ed="R076" n="0887b04"/>界五塵等。爲色同分。同依同緣。爲心同分。同起善
<lb ed="X" n="0326b11"/><lb ed="R076" n="0887b05"/>惡爲所同分。如勢速乃色心心所遷流不停。如定
<lb ed="X" n="0326b12"/><lb ed="R076" n="0887b06"/>異一法。色不是心。心王不是心所。善因惡果等定
<lb ed="X" n="0326b13"/><lb ed="R076" n="0887b07"/>不互感故。此上諸法。雖不造業。乃分位唯識。故云
<lb ed="X" n="0326b14"/><lb ed="R076" n="0887b08"/>分位差別。故名不相應行法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0326b15"/><lb ed="R076" n="0887b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0326b1501">第五無爲法者。略有六種。一虗空無爲。二擇滅無爲。
<lb ed="X" n="0326b16"/><lb ed="R076" n="0887b10"/>三非擇滅無爲。四不動無爲。五想受滅無爲。六眞如
<lb ed="X" n="0326b17"/><lb ed="R076" n="0887b11"/>無爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0326b18"/><lb ed="R076" n="0887b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0326b1801">此列六種無爲之名也。言無爲者。乃前四位眞實
<lb ed="X" n="0326b19"/><lb ed="R076" n="0887b13"/>之性。故云識實性。乃第五實性唯識。識實性故。以
<lb ed="X" n="0326b20"/><lb ed="R076" n="0887b14"/>六位心所。則識之相應。乃第二相應唯識。識相應
<lb ed="X" n="0326b21"/><lb ed="R076" n="0887b15"/>故。十一色法。乃識之所緣。卽第三所緣唯識。識所
<lb ed="X" n="0326b22"/><lb ed="R076" n="0887b16"/>緣故。二十四不相應。卽識之分位。乃第四分位唯
<lb ed="X" n="0326b23"/><lb ed="R076" n="0887b17"/>識。識分位故。識是其四位之體。故總云識實性也。
<lb ed="X" n="0326b24"/><lb ed="R076" n="0887b18"/>前九十四種。謂有爲法。屬凡夫生死法。以有所作
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0326c" n="0326c"/>
<lb ed="X" n="0326c01"/><lb ed="R076" n="0888a01"/>爲故。今此六種。謂無爲法。屬三乘出世法。以無所
<lb ed="X" n="0326c02"/><lb ed="R076" n="0888a02"/>作爲故。前名煩惱障。此名所知障。此六無爲。雖云
<lb ed="X" n="0326c03"/><lb ed="R076" n="0888a03"/>出世。然亦兼凡夫。<anchor xml:id="nkr_note_add_0326c0301" n="0326c0301"/><anchor xml:id="beg0326c0301" n="0326c0301"/>但<anchor xml:id="end0326c0301"/>約無所作爲。義說無爲耳。蓋
<lb ed="X" n="0326c04"/><lb ed="R076" n="0888a04"/>虗空。非擇滅。眞如。此三無爲。乃大乘菩薩所證。擇
<lb ed="X" n="0326c05"/><lb ed="R076" n="0888a05"/>滅。乃二乘所得。不動。乃四禪天人所修捨定。苦樂
<lb ed="X" n="0326c06"/><lb ed="R076" n="0888a06"/>不動故。想受滅。乃四空天人。想受不行。有此不同
<lb ed="X" n="0326c07"/><lb ed="R076" n="0888a07"/>耳。</p>
<lb ed="X" n="0326c08"/><lb ed="R076" n="0888a08"/><p xml:id="pX48p0326c0801">一虗空無爲者。此從觀得名。謂由修無我觀所顯
<lb ed="X" n="0326c09"/><lb ed="R076" n="0888a09"/>眞理。似虗空相。離一切色心等諸法障礙。故云虗
<lb ed="X" n="0326c10"/><lb ed="R076" n="0888a10"/>空。</p><p xml:id="pX48p0326c1002" cb:place="inline">補義。此依識變。故屬有我。正起信之我見也
<lb ed="X" n="0326c11"/><lb ed="R076" n="0888a11"/>二擇滅無爲者。擇謂揀擇。乃能擇之智。滅謂斷滅
<lb ed="X" n="0326c12"/><lb ed="R076" n="0888a12"/>乃所滅之根隨煩惱。謂由無漏智。擇揀諸惑。能顯
<lb ed="X" n="0326c13"/><lb ed="R076" n="0888a13"/>滅理。以斷諸障染。因擇力所得滅理。故云擇滅。乃
<lb ed="X" n="0326c14"/><lb ed="R076" n="0888a14"/>二乘析色明空。所證涅槃耳。</p>
<lb ed="X" n="0326c15"/><lb ed="R076" n="0888a15"/><p xml:id="pX48p0326c1501">三非擇滅無爲者。非由擇力滅惑所得。但本性淸
<lb ed="X" n="0326c16"/><lb ed="R076" n="0888a16"/>淨。及緣闕所顯故。緣闕者。俱舍云。永礙當生。得非
<lb ed="X" n="0326c17"/><lb ed="R076" n="0888a17"/>擇滅。當生者。當來生法。緣會則生。緣闕不生。謂能
<lb ed="X" n="0326c18"/><lb ed="R076" n="0888a18"/>永害未來法生。得滅異前。以得不由擇。但由緣闕。
<lb ed="X" n="0326c19"/><lb ed="R076" n="0888b01"/>名非擇滅。如眼與意專一色時。餘色聲香味觸等
<lb ed="X" n="0326c20"/><lb ed="R076" n="0888b02"/>謝。緣彼境界五識身等。住未來世畢竟不生。由彼
<lb ed="X" n="0326c21"/><lb ed="R076" n="0888b03"/>不能緣過去境。緣不具故。得非擇滅。釋云。謂眼緣
<lb ed="X" n="0326c22"/><lb ed="R076" n="0888b04"/>色時。耳等亦合緣聲等。以專注色。故耳不緣色等
<lb ed="X" n="0326c23"/><lb ed="R076" n="0888b05"/>同時聲等刹那<anchor xml:id="nkr_note_add_0326c2301" n="0326c2301"/><anchor xml:id="beg0326c2301" n="0326c2301"/>已<anchor xml:id="end0326c2301"/>謝。故令緣聲等識更不復生。以
<lb ed="X" n="0326c24"/><lb ed="R076" n="0888b06"/>前五識唯緣現量。不緣過未故。</p>
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0327a" n="0327a"/>
<lb ed="X" n="0327a01"/><lb ed="R076" n="0888b07"/><p xml:id="pX48p0327a0101">四不動無爲者。雖前三定。至第四禪。永離三災。謂
<lb ed="X" n="0327a02"/><lb ed="R076" n="0888b08"/>火燒初禪。水渰二禪。風刮三禪。出八難。謂憂。苦。喜
<lb ed="X" n="0327a03"/><lb ed="R076" n="0888b09"/>樂。尋。伺。出。入。息故。無喜樂動搖身心所顯眞理。故
<lb ed="X" n="0327a04"/><lb ed="R076" n="0888b10"/>云不動。</p><p xml:id="pX48p0327a0404" cb:place="inline">補義。此正四禪天定。亦屬五那含天。</p>
<lb ed="X" n="0327a05"/><lb ed="R076" n="0888b11"/><p xml:id="pX48p0327a0501">五想受滅無爲者。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0327a0501" n="0327a0501"/><anchor xml:id="beg0327a0501" n="0327a0501"/>已<anchor xml:id="end0327a0501"/>離無所有處。欲超過有頂。
<lb ed="X" n="0327a06"/><lb ed="R076" n="0888b12"/>暫止息想。作意爲先故。諸不恒行心心所滅。及恒
<lb ed="X" n="0327a07"/><lb ed="R076" n="0888b13"/>行一分心心所滅。以想受不行所顯眞理。故云想
<lb ed="X" n="0327a08"/><lb ed="R076" n="0888b14"/>受滅。</p>
<lb ed="X" n="0327a09"/><lb ed="R076" n="0888b15"/><p xml:id="pX48p0327a0901">六眞如無爲者。謂言說之極。無有可說故強名眞
<lb ed="X" n="0327a10"/><lb ed="R076" n="0888b16"/>如。言眞如者。離外道之倒。及二乘之妄。不妄不變。
<lb ed="X" n="0327a11"/><lb ed="R076" n="0888b17"/>理非倒妄。故名眞如。前五無爲。皆依眞如體上假
<lb ed="X" n="0327a12"/><lb ed="R076" n="0888b18"/>立名空等。</p>
<lb ed="X" n="0327a13"/><lb ed="R076" n="0889a01"/><p xml:id="pX48p0327a1301">此六種無爲。識論說略有二種。一依識變。假施設
<lb ed="X" n="0327a14"/><lb ed="R076" n="0889a02"/>有。二依法性假施設有。言依識變假施設有者。謂
<lb ed="X" n="0327a15"/><lb ed="R076" n="0889a03"/>曾聞佛說如虗空等名。隨起分別作虗空等相。復
<lb ed="X" n="0327a16"/><lb ed="R076" n="0889a04"/>假觀法數數熏習力故。則於觀心中有似虗空等
<lb ed="X" n="0327a17"/><lb ed="R076" n="0889a05"/>相現。此所現無爲相。變帶而起。前後相似。無有變
<lb ed="X" n="0327a18"/><lb ed="R076" n="0889a06"/>易。假說爲常。以唯識變。故非眞常。此該六種無爲。
<lb ed="X" n="0327a19"/><lb ed="R076" n="0889a07"/>乃地前比觀所修。當屬有漏。若地上後得智變。卽
<lb ed="X" n="0327a20"/><lb ed="R076" n="0889a08"/>無漏也。二依法性假施設有者。謂空無我所顯眞
<lb ed="X" n="0327a21"/><lb ed="R076" n="0889a09"/>如。有無俱非。心言路絕。與一切法。非一切法。是法
<lb ed="X" n="0327a22"/><lb ed="R076" n="0889a10"/>眞實之理。故名法性。離諸障礙。故名虗空。是則前
<lb ed="X" n="0327a23"/><lb ed="R076" n="0889a11"/>五無爲。皆依眞如實德也。此體須證人法二空無
<lb ed="X" n="0327a24"/><lb ed="R076" n="0889a12"/>我之後。方得顯故。乃地上所證。今言皆無我者。乃
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0327b" n="0327b"/>
<lb ed="X" n="0327b01"/><lb ed="R076" n="0889a13"/>約前識變者。故說有我。其依法性眞如修所顯者。
<lb ed="X" n="0327b02"/><lb ed="R076" n="0889a14"/>爲眞眞如性。若依性宗。圓覺經云。乃至證得無上
<lb ed="X" n="0327b03"/><lb ed="R076" n="0889a15"/>涅槃。皆名我相。故亦屬有我。今論六種。但說依識
<lb ed="X" n="0327b04"/><lb ed="R076" n="0889a16"/>變者。</p>
<lb ed="X" n="0327b05"/><lb ed="R076" n="0889a17"/><p xml:id="pX48p0327b0501">論初標云。如世尊言。一切法無我。設有二問。何等
<lb ed="X" n="0327b06"/><lb ed="R076" n="0889a18"/>一切法。云何爲無我。以上乃明一切法。乃答初問
<lb ed="X" n="0327b07"/><lb ed="R076" n="0889b01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0327b0701" n="0327b0701"/><anchor xml:id="beg0327b0701" n="0327b0701"/>已<anchor xml:id="end0327b0701"/>竟。下答次問。云何爲無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0327b08"/><lb ed="R076" n="0889b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0327b0801">言無我者。略有二種。一補特伽羅無我。二者法無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0327b09"/><lb ed="R076" n="0889b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0327b0901">一補特伽羅無我者。卽我無我也。我者主宰義。自
<lb ed="X" n="0327b10"/><lb ed="R076" n="0889b04"/>在義。若實有我。應當人常在世爲人。天常在天爲
<lb ed="X" n="0327b11"/><lb ed="R076" n="0889b05"/>天。不流轉諸趣受生死。纔是自在實用。今見起惑。
<lb ed="X" n="0327b12"/><lb ed="R076" n="0889b06"/>造業。則有生滅往來遷變。則知都無主宰自在實
<lb ed="X" n="0327b13"/><lb ed="R076" n="0889b07"/>用矣。又梵語補特伽羅。此云數取趣。謂諸有情數
<lb ed="X" n="0327b14"/><lb ed="R076" n="0889b08"/>數起惑造業。名爲能取之因。當來五趣受生。名爲
<lb ed="X" n="0327b15"/><lb ed="R076" n="0889b09"/>所取之果。此葢就凡夫所執分別五蘊假我。及外
<lb ed="X" n="0327b16"/><lb ed="R076" n="0889b10"/>道所執之神我。以取分段生死之苦者而言也。若
<lb ed="X" n="0327b17"/><lb ed="R076" n="0889b11"/>二乘所執。蘊卽離我。及涅槃我。亦屬分別。若凡夫
<lb ed="X" n="0327b18"/><lb ed="R076" n="0889b12"/>俱生。及地上菩薩。未破藏識。七地<anchor xml:id="nkr_note_add_0327b1801" n="0327b1801"/><anchor xml:id="beg0327b1801" n="0327b1801"/>已<anchor xml:id="end0327b1801"/>前所斷俱生
<lb ed="X" n="0327b19"/><lb ed="R076" n="0889b13"/>我執。如論所言。無始虗妄熏習內因力故。葢指習
<lb ed="X" n="0327b20"/><lb ed="R076" n="0889b14"/>氣而言也。今論云一切無我。以聖敎量盡皆破之。
<lb ed="X" n="0327b21"/><lb ed="R076" n="0889b15"/>方盡大乘之意也。</p>
<lb ed="X" n="0327b22"/><lb ed="R076" n="0889b16"/><p xml:id="pX48p0327b2201">二法無我者。謂我所執之法也。言法者。軌生物解。
<lb ed="X" n="0327b23"/><lb ed="R076" n="0889b17"/>任持自性之義。謂眞如而爲衆生自性故。今言眞
<lb ed="X" n="0327b24"/><lb ed="R076" n="0889b18"/>如衆生卽解。以有自性軌持令生解故。又諸法各
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0327c" n="0327c"/>
<lb ed="X" n="0327c01"/><lb ed="R076" n="0890a01"/>有自體不失。而能軌物令生解故。只如香爐。不作
<lb ed="X" n="0327c02"/><lb ed="R076" n="0890a02"/>花甁之解。是有軌則之義。故得法之名。雖復任持
<lb ed="X" n="0327c03"/><lb ed="R076" n="0890a03"/>軌生物解。而亦無勝性實自在用故。若實有我。則
<lb ed="X" n="0327c04"/><lb ed="R076" n="0890a04"/>萬物應無生滅成壞。今見國土遷壞。萬物生滅無
<lb ed="X" n="0327c05"/><lb ed="R076" n="0890a05"/>常。故知諸法亦無我也。然凡夫法執者。卽根身器
<lb ed="X" n="0327c06"/><lb ed="R076" n="0890a06"/>界六塵依報也。外道所執各有多種。本出西域。有
<lb ed="X" n="0327c07"/><lb ed="R076" n="0890a07"/>六家七宗。各立異見。以爲所安。此乃外道法執。二
<lb ed="X" n="0327c08"/><lb ed="R076" n="0890a08"/>乘法執。卽所取偏空涅槃。此通名分別法執也。菩
<lb ed="X" n="0327c09"/><lb ed="R076" n="0890a09"/>薩所執取證眞如。論曰。現前立少物。謂是唯識性
<lb ed="X" n="0327c10"/><lb ed="R076" n="0890a10"/>以有所得故。非實住唯識。以有證得。是爲微細法
<lb ed="X" n="0327c11"/><lb ed="R076" n="0890a11"/>執。所謂存我覺我俱名障礙。故八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0327c1101" n="0327c1101"/><anchor xml:id="beg0327c1101" n="0327c1101"/>已<anchor xml:id="end0327c1101"/>證平等眞
<lb ed="X" n="0327c12"/><lb ed="R076" n="0890a12"/>如。尙起貪著。是謂微細法執。乃菩薩俱生法執也
<lb ed="X" n="0327c13"/><lb ed="R076" n="0890a13"/>此執未空。故未盡異熟。異屬因。熟屬果。故尙屬因
<lb ed="X" n="0327c14"/><lb ed="R076" n="0890a14"/>果。直至金剛道後。異熟空時。卽入果海。卽起信云。
<lb ed="X" n="0327c15"/><lb ed="R076" n="0890a15"/>菩薩地盡。覺心初起。心無初相。遠離微細念故。得
<lb ed="X" n="0327c16"/><lb ed="R076" n="0890a16"/>見心性。心卽常住。名究竟覺。是則按此百法。前九
<lb ed="X" n="0327c17"/><lb ed="R076" n="0890a17"/>十四種。乃凡夫外道所執人法二我。六種無爲。乃
<lb ed="X" n="0327c18"/><lb ed="R076" n="0890a18"/>二乘菩薩所執人法二我。以雖證涅槃眞如。猶屬
<lb ed="X" n="0327c19"/><lb ed="R076" n="0890b01"/>迷悟對待。總屬生滅邊收。正起信中對生滅之眞
<lb ed="X" n="0327c20"/><lb ed="R076" n="0890b02"/>如也。故今生滅情忘。聖凡不立。方極一心之源。故
<lb ed="X" n="0327c21"/><lb ed="R076" n="0890b03"/>皆無之。此實卽相歸性之極則也。葢我法二執。有
<lb ed="X" n="0327c22"/><lb ed="R076" n="0890b04"/>麤。有細。麤者名分別我法二執。細者名俱生我法
<lb ed="X" n="0327c23"/><lb ed="R076" n="0890b05"/>二執。此麤細二種執。返妄歸眞。從麤至細。始從凡
<lb ed="X" n="0327c24"/><lb ed="R076" n="0890b06"/>夫作生空觀。熏修至七信位。斷分別我執。從八信
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0328a" n="0328a"/>
<lb ed="X" n="0328a01"/><lb ed="R076" n="0890b07"/>位。作法空觀。熏修歷三賢。至初地初心。斷分別法
<lb ed="X" n="0328a02"/><lb ed="R076" n="0890b08"/>執。故云分別二障極喜無。從二地作眞如觀。至七
<lb ed="X" n="0328a03"/><lb ed="R076" n="0890b09"/>地斷俱生我執。從八地至等覺金剛心中。斷俱生
<lb ed="X" n="0328a04"/><lb ed="R076" n="0890b10"/>法執。故云六七俱生地地除。第七修道除種現。金
<lb ed="X" n="0328a05"/><lb ed="R076" n="0890b11"/>剛道後總皆無。到此方纔破盡。淨此二執。卽證一
<lb ed="X" n="0328a06"/><lb ed="R076" n="0890b12"/>心。是名爲佛。今此二無我。則麤細二種。皆在其中
<lb ed="X" n="0328a07"/><lb ed="R076" n="0890b13"/>矣。</p>
<lb ed="X" n="0328a08"/><lb ed="R076" n="0890b14"/><p xml:id="pX48p0328a0801">按識論云。然諸我執。略有二種。一者俱生。二者分
<lb ed="X" n="0328a09"/><lb ed="R076" n="0890b15"/>別。俱生我執。無始時來虗妄熏習。內因力故。恒與
<lb ed="X" n="0328a10"/><lb ed="R076" n="0890b16"/>身俱。不待邪敎。及邪分別。任運而轉。故名俱生。此
<lb ed="X" n="0328a11"/><lb ed="R076" n="0890b17"/>復二種。一常相續。在第七識。緣第八識起自心相。
<lb ed="X" n="0328a12"/><lb ed="R076" n="0890b18"/>執爲實我。二有間斷。在第六識。緣識所變五取蘊
<lb ed="X" n="0328a13"/><lb ed="R076" n="0891a01"/>相。或總或別。起自心相。此二我執。細故難斷。後修
<lb ed="X" n="0328a14"/><lb ed="R076" n="0891a02"/>道中數數修習勝生空觀。方能除滅。分別我執。亦
<lb ed="X" n="0328a15"/><lb ed="R076" n="0891a03"/>由現在外緣力故。非與身俱。要待邪敎及邪分別。
<lb ed="X" n="0328a16"/><lb ed="R076" n="0891a04"/>然後方起。故名分別。唯在第六意識中有。此亦二
<lb ed="X" n="0328a17"/><lb ed="R076" n="0891a05"/>種。一緣邪敎所說蘊相。起自心相。分別計度。執爲
<lb ed="X" n="0328a18"/><lb ed="R076" n="0891a06"/>實我。二緣邪敎分說我相。起自心相。分別計度。執
<lb ed="X" n="0328a19"/><lb ed="R076" n="0891a07"/>爲實我。此二我執麤故易斷。初見道時。觀一切法
<lb ed="X" n="0328a20"/><lb ed="R076" n="0891a08"/>生空眞如。卽能除滅。</p>
<lb ed="X" n="0328a21"/><lb ed="R076" n="0891a09"/><p xml:id="pX48p0328a2101">補義曰。按識論所說。俱生二種我執單屬凡夫。分
<lb ed="X" n="0328a22"/><lb ed="R076" n="0891a10"/>別我執屬外道小乘。且凡夫我執。招分段生死者。
<lb ed="X" n="0328a23"/><lb ed="R076" n="0891a11"/>故云數取趣。謂數數造業取五趣生死也。如是若
<lb ed="X" n="0328a24"/><lb ed="R076" n="0891a12"/>言登地乃斷。豈三賢未離分段生死耶。此與斷證
<pb ed="X" xml:id="X48.0803.0328b" n="0328b"/>
<lb ed="X" n="0328b01"/><lb ed="R076" n="0891a13"/>位中。大難會合。從來所未明也。若約斷證。從初發
<lb ed="X" n="0328b02"/><lb ed="R076" n="0891a14"/>心至七信位。同除四住。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0328b0201" n="0328b0201"/><anchor xml:id="beg0328b0201" n="0328b0201"/>已<anchor xml:id="end0328b0201"/>離分段生死。證我空
<lb ed="X" n="0328b03"/><lb ed="R076" n="0891a15"/>矣。楞伽云。須陀洹俱生身見斷。何待登地。是則從
<lb ed="X" n="0328b04"/><lb ed="R076" n="0891a16"/>八信<anchor xml:id="nkr_note_add_0328b0401" n="0328b0401"/><anchor xml:id="beg0328b0401" n="0328b0401"/>已<anchor xml:id="end0328b0401"/>後。皆屬變易生死。豈有未得我空而能變
<lb ed="X" n="0328b05"/><lb ed="R076" n="0891a17"/>易生死耶。此又大難會合也。然據論明文。豈敢妄
<lb ed="X" n="0328b06"/><lb ed="R076" n="0891a18"/>議。但難會通。不無其說。然經論共說分段生死煩
<lb ed="X" n="0328b07"/><lb ed="R076" n="0891b01"/>惱障招。變易生死所知障招。故今論云。數取趣者。
<lb ed="X" n="0328b08"/><lb ed="R076" n="0891b02"/>是約煩惱障說。卽憎愛煩惱。正屬分別二執。乃凡
<lb ed="X" n="0328b09"/><lb ed="R076" n="0891b03"/>夫不了無我。於心外妄起分別。實有諸法。又執此
<lb ed="X" n="0328b10"/><lb ed="R076" n="0891b04"/>法有實主宰。則與外道二乘邪分別同。是則論以
<lb ed="X" n="0328b11"/><lb ed="R076" n="0891b05"/>俱生單在地上。分別單屬外道二乘。約多分說。其
<lb ed="X" n="0328b12"/><lb ed="R076" n="0891b06"/>實分別二執凡夫不無。今言登地斷者。論云。由內
<lb ed="X" n="0328b13"/><lb ed="R076" n="0891b07"/>因力。是單約二執習氣種子而言。其凡夫分別。乃
<lb ed="X" n="0328b14"/><lb ed="R076" n="0891b08"/>煩惱耳。故論略之。又曰。梵語補特伽羅。此云數取
<lb ed="X" n="0328b15"/><lb ed="R076" n="0891b09"/>趣。然此正明我無我。而云數取趣者。此非敵體而
<lb ed="X" n="0328b16"/><lb ed="R076" n="0891b10"/>翻。乃約義而翻者也。應的體云我。因執我故數數
<lb ed="X" n="0328b17"/><lb ed="R076" n="0891b11"/>造業。以取未來諸趣生死。葢約我能造業。因我以
<lb ed="X" n="0328b18"/><lb ed="R076" n="0891b12"/>取未來生死耳。今人但只講數取趣義。竟失我之
<lb ed="X" n="0328b19"/><lb ed="R076" n="0891b13"/>名。故使學人難明也。然五趣生死。乃煩惱障招。若
<lb ed="X" n="0328b20"/><lb ed="R076" n="0891b14"/>說此爲俱生我執。豈地上菩薩又招五趣生死耶。
<lb ed="X" n="0328b21"/><lb ed="R076" n="0891b15"/>故予所言難會合者此也。然云修道位中除種現。
<lb ed="X" n="0328b22"/><lb ed="R076" n="0891b16"/>是知俱生<anchor xml:id="nkr_note_add_0328b2201" n="0328b2201"/><anchor xml:id="beg0328b2201" n="0328b2201"/>但<anchor xml:id="end0328b2201"/>約習氣。而煩惱障猶屬分別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0328b23"/><lb ed="R076" n="0891b17"/>
<lb ed="X" n="0328b24"/><lb ed="R076" n="0891b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>百法明門論纂<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0312c1501" to="#end0312c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0312c2401" to="#end0312c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0313a0101" to="#end0313a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
<app from="#beg0313c0501" to="#end0313c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0313c0901" to="#end0313c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0314a1601" to="#end0314a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0314c0101" to="#end0314c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0314c0201" to="#end0314c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0314c1001" to="#end0314c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0314c1201" to="#end0314c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0316b0901" to="#end0316b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0317a0201" to="#end0317a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0317a0701" to="#end0317a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0317b0801" to="#end0317b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">沫</lem><rdg wit="#wit.orig">沬</rdg></app>
<app from="#beg0318b0201" to="#end0318b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0318b0202" to="#end0318b0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0318b1701" to="#end0318b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0318b1702" to="#end0318b1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0318c1701" to="#end0318c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0320a1401" to="#end0320a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0320a1701" to="#end0320a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0320c0601" to="#end0320c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0320c1701" to="#end0320c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0320c1801" to="#end0320c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0321a0101" to="#end0321a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂<note type="cf1">X11n0267_p0114b23</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0321a0901" to="#end0321a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0321b0301" to="#end0321b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="趙文平 (2021-07-27)"><g ref="#CB01043">䖧</g></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app>
<app from="#beg0321b0401" to="#end0321b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="趙文平 (2021-07-27)"><g ref="#CB01043">䖧</g></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app>
<app from="#beg0321b2201" to="#end0321b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">狙<note type="cf1">T54n2128_p0866b17</note><note type="cf2">T54n2128_p0916c14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">狚</rdg></app>
<app from="#beg0321c0101" to="#end0321c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂<note type="cf1">T31n1585_p0033c08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0321c0102" to="#end0321c0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂<note type="cf1">T31n1585_p0033c09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0321c0201" to="#end0321c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂<note type="cf1">T31n1585_p0033c10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0321c0301" to="#end0321c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0321c0401" to="#end0321c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂<note type="cf1">T31n1585_p0033c12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0321c0501" to="#end0321c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂<note type="cf1">X20n0361_p0496a01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0321c1001" to="#end0321c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0321c1701" to="#end0321c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0321c2201" to="#end0321c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0322b0401" to="#end0322b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0322b0501" to="#end0322b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0322b1601" to="#end0322b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0322c0501" to="#end0322c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0323b1301" to="#end0323b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0323c1101" to="#end0323c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0323c2101" to="#end0323c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0325b1901" to="#end0325b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0325c0901" to="#end0325c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0325c1001" to="#end0325c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0326a1101" to="#end0326a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0326b0801" to="#end0326b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0326c0301" to="#end0326c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0326c2301" to="#end0326c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0327a0501" to="#end0327a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0327b0701" to="#end0327b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0327b1801" to="#end0327b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0327c1101" to="#end0327c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0328b0201" to="#end0328b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0328b0401" to="#end0328b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0328b2201" to="#end0328b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0312c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0312c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0312c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0312c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0313a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313a0101">僭【CB】，僣【卍續】</note>
<note n="0313c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0313c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0314a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0314a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0314c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0314c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0314c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0314c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0314c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0314c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0314c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0314c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0316b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0316b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0317a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0317a0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0317a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0317a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0317b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0317b0801">沫【CB】，沬【卍續】</note>
<note n="0318b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0318b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0318b0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0318b0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0318b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0318b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0318b1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0318b1702">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0318c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0318c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0320a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0320a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0320a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0320a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0320c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0320c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0320c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0320c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0320c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0320c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0321a0101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321a01.14" target="#nkr_note_add_0321a0101">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0321a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0321a0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0321b0301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321b03.01" target="#nkr_note_add_0321b0301"><g ref="#CB01043">䖧</g>【CB】，蛆【卍續】</note>
<note n="0321b0401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321b04.05" target="#nkr_note_add_0321b0401"><g ref="#CB01043">䖧</g>【CB】，蛆【卍續】</note>
<note n="0321b2201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321b22.01" target="#nkr_note_add_0321b2201">狙【CB】，狚【卍續】</note>
<note n="0321c0101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321c01.02" target="#nkr_note_add_0321c0101">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0321c0102" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321c01.20" target="#nkr_note_add_0321c0102">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0321c0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321c02.06" target="#nkr_note_add_0321c0201">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0321c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0321c0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0321c0401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321c04.09" target="#nkr_note_add_0321c0401">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0321c0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X48.0321c05.01" target="#nkr_note_add_0321c0501">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0321c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0321c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0321c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0321c1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0321c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0321c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0322b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0322b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0322b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0322b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0322b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0322b1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0322c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0322c0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0323b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0323b1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0323c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0323c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0323c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0323c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0325b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0325b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0325c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0325c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0325c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0325c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0326a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0326a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0326b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0326b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0326c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0326c0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0326c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0326c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0327a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0327a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0327b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0327b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0327b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0327b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0327c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0327c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0328b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0328b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0328b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0328b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0328b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0328b2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>