<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X48n0804">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 804 百法明門論贅言</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 804 百法明門論贅言</title>
			<author>唐 窺基解　明 明昱贅言</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">48</idno>.<idno type="no">804</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">百法明門論贅言</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00985">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00985</charName>
				<mapping cb:dec="984025" type="PUA">U+F03D9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2039D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>愆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[億-音+(夫*夫)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01043">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01043</charName>
				<mapping cb:dec="984083" type="PUA">U+F0413</mapping>
			<mapping type="unicode">U+45A7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[虫*旦]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01115">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01115</charName>
				<mapping cb:dec="984155" type="PUA">U+F045B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+23799</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[壴*桑]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02549">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02549</charName>
				<mapping cb:dec="985589" type="PUA">U+F09F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+445B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>舐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舌*氐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15151">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName>
				<mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>惛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[惛-氏+(尤-尢+氏)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-13T09:07:12">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0328c" n="0328c"/>
<lb ed="X" n="0328c01"/>
<lb ed="X" n="0328c02"/>
<lb ed="X" n="0328c03"/>
<lb ed="X" n="0328c04"/>
<lb ed="X" n="0328c05"/><cb:docNumber>No. 804</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0328c06"/><lb ed="R076" n="0892a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘百法明門論<note place="inline">本地分中略錄名數</note>贅言</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0328c07"/>
<lb ed="X" n="0328c08"/><lb ed="R076" n="0892a02"/><byline cb:type="other">天親菩薩　造</byline>
<lb ed="X" n="0328c09"/><lb ed="R076" n="0892a03"/><byline cb:type="other">唐三藏法師　<name role="" type="person">玄奘</name>奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0328c10"/><lb ed="R076" n="0892a04"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">慈恩寺</name>三藏法師　窺基　解</byline>
<lb ed="X" n="0328c11"/><lb ed="R076" n="0892a05"/><byline cb:type="author">明蜀輔慈沙門　明昱　贅言</byline>
<lb ed="X" n="0328c12"/><lb ed="R076" n="0892a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0328c1201">註　大者揀小爲義。乘者運載得名<note place="inline">名義互言</note>。百。數也。
<lb ed="X" n="0328c13"/><lb ed="R076" n="0892a07"/>法。謂世出世之法。故心法八。心所五十有一。色乃
<lb ed="X" n="0328c14"/><lb ed="R076" n="0892a08"/>十一。不相應二十有四。無爲法六。故爲大乘百法
<lb ed="X" n="0328c15"/><lb ed="R076" n="0892a09"/>也。明。乃菩薩無漏之慧。以能破暗故。門。以開通無
<lb ed="X" n="0328c16"/><lb ed="R076" n="0892a10"/>壅滯爲言。論。乃揀擇性相。敎誡學徒之稱。本地分
<lb ed="X" n="0328c17"/><lb ed="R076" n="0892a11"/>中者。乃瑜伽論五分之一。略錄名數者。於六百六
<lb ed="X" n="0328c18"/><lb ed="R076" n="0892a12"/>十法中。提綱挈領。取此百法名件數目。此論主急
<lb ed="X" n="0328c19"/><lb ed="R076" n="0892a13"/>於爲人。而欲學者知要也。</p>
<lb ed="X" n="0328c20"/><lb ed="R076" n="0892a14"/><p xml:id="pX48p0328c2001">贅　論以所詮立題。法師釋題中義。及數目名件。
<lb ed="X" n="0328c21"/><lb ed="R076" n="0892a15"/>一一如釋。然引瑜伽<note place="inline">梵語瑜伽。此云相應。卽本論名也</note>。五分之一
<lb ed="X" n="0328c22"/><lb ed="R076" n="0892a16"/>者。瑜伽釋云。今此論體總有五分。一本地分。略廣
<lb ed="X" n="0328c23"/><lb ed="R076" n="0892a17"/>分別十七地義。二攝決擇分。略攝決擇十七地中
<lb ed="X" n="0328c24"/><lb ed="R076" n="0892a18"/>深隱要義。三攝釋分。略攝解釋諸經儀則。四攝異
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0329a" n="0329a"/>
<lb ed="X" n="0329a01"/><lb ed="R076" n="0892b01"/>門分。略攝經中所有諸法名義差別。五攝事分。略
<lb ed="X" n="0329a02"/><lb ed="R076" n="0892b02"/>攝三藏衆要事義。故云本地分者。乃瑜伽五分之
<lb ed="X" n="0329a03"/><lb ed="R076" n="0892b03"/>一也。六百六十法者。本地分中。廣明根塵識等。本
<lb ed="X" n="0329a04"/><lb ed="R076" n="0892b04"/>末全數。且如六種塵相。於一色塵。有二十五種。謂
<lb ed="X" n="0329a05"/><lb ed="R076" n="0892b05"/>靑黃赤白等。於一聲塵。有十二種。謂可意不可意
<lb ed="X" n="0329a06"/><lb ed="R076" n="0892b06"/>等。於一香塵。有六種。謂好香惡香等。於一味塵。有
<lb ed="X" n="0329a07"/><lb ed="R076" n="0892b07"/>十二種。謂苦酸鹹淡等。於一觸塵。有二十六種。謂
<lb ed="X" n="0329a08"/><lb ed="R076" n="0892b08"/>地水火風輕重等。於一法處所攝色。有五種。謂極
<lb ed="X" n="0329a09"/><lb ed="R076" n="0892b09"/>略極逈等。據此六種塵相。開出末數。有八十六種。
<lb ed="X" n="0329a10"/><lb ed="R076" n="0892b10"/>餘數可知矣。故此百法。名爲略錄。又頌百法云。色
<lb ed="X" n="0329a11"/><lb ed="R076" n="0892b11"/>法十一心法八。五十一箇心所法。二十四種不相
<lb ed="X" n="0329a12"/><lb ed="R076" n="0892b12"/>應。六箇無爲成百法。</p>
<lb ed="X" n="0329a13"/><lb ed="R076" n="0892b13"/><p xml:id="pX48p0329a1301">註　又會六釋云。大乘者。是能詮敎。唯聲名句文
<lb ed="X" n="0329a14"/><lb ed="R076" n="0892b14"/>四法故劣。百法乃所詮事理。通一百法故勝。將勝
<lb ed="X" n="0329a15"/><lb ed="R076" n="0892b15"/>就劣。以劣顯勝。云大乘之百法。依士釋也。又百法
<lb ed="X" n="0329a16"/><lb ed="R076" n="0892b16"/>是所緣。乃擧全數故勝。明是能緣之慧。卽別境五
<lb ed="X" n="0329a17"/><lb ed="R076" n="0892b17"/>中之一法耳。故劣。將劣就勝。以勝顯劣。云百法之
<lb ed="X" n="0329a18"/><lb ed="R076" n="0892b18"/>明。依主釋也。又明是能緣。卽別境中慧故劣。門是
<lb ed="X" n="0329a19"/><lb ed="R076" n="0893a01"/>所緣。通擧百法故勝。將勝就劣。以劣顯勝。云明之
<lb ed="X" n="0329a20"/><lb ed="R076" n="0893a02"/>門依士釋也。又門是所詮事理。乃通指百法故勝。
<lb ed="X" n="0329a21"/><lb ed="R076" n="0893a03"/>論是能詮敎。唯聲名句文故劣。將劣就勝。以勝顯
<lb ed="X" n="0329a22"/><lb ed="R076" n="0893a04"/>劣。云門之論依主釋也。又論爲體。乃聲名句文。門
<lb ed="X" n="0329a23"/><lb ed="R076" n="0893a05"/>爲用。於論上有不壅滯之功能。以體就用。攝用歸
<lb ed="X" n="0329a24"/><lb ed="R076" n="0893a06"/>體。云門卽論。持業釋也。又論乃體。則取聲名句文
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0329b" n="0329b"/>
<lb ed="X" n="0329b01"/><lb ed="R076" n="0893a07"/>四法。大乘爲用。此論體上有揀小運載二義。故云
<lb ed="X" n="0329b02"/><lb ed="R076" n="0893a08"/>大乘。以體就用。攝用歸體。云大乘卽論。持業釋也。
<lb ed="X" n="0329b03"/><lb ed="R076" n="0893a09"/>又大乘通敎理行果。是所詮故勝。論是能詮唯敎
<lb ed="X" n="0329b04"/><lb ed="R076" n="0893a10"/>故劣。將劣就勝。以勝顯劣。云大乘之論。依主釋也。
<lb ed="X" n="0329b05"/><lb ed="R076" n="0893a11"/>又大等六字是所詮故勝。論是能詮唯敎故劣。將
<lb ed="X" n="0329b06"/><lb ed="R076" n="0893a12"/>劣就勝。以勝顯劣。云大乘百法明門之論。依主釋
<lb ed="X" n="0329b07"/><lb ed="R076" n="0893a13"/>也<note place="inline">亦可謂帶數依主</note>。又大乘等五字。通一百法。屬所詮故
<lb ed="X" n="0329b08"/><lb ed="R076" n="0893a14"/>勝。門論二字。乃能詮故劣。將劣就勝。以勝顯劣。云
<lb ed="X" n="0329b09"/><lb ed="R076" n="0893a15"/>大乘百法明之門論。依主釋也<note place="inline">亦帶數依主釋也</note>。又大乘
<lb ed="X" n="0329b10"/><lb ed="R076" n="0893a16"/>是能詮敎體。門論是用。此敎體上有妙旨悟入之
<lb ed="X" n="0329b11"/><lb ed="R076" n="0893a17"/>義門。決擇性相。敎誡學徒。斷惡生善之功用。故名
<lb ed="X" n="0329b12"/><lb ed="R076" n="0893a18"/>論。將體就用。攝用歸體。云大乘卽門論。持業釋也
<lb ed="X" n="0329b13"/><lb ed="R076" n="0893b01"/><note place="inline">作十釋竟</note>。</p>
<lb ed="X" n="0329b14"/><lb ed="R076" n="0893b02"/><p xml:id="pX48p0329b1401">贅　此中依論題。作十種釋。二依士。五依主。三持
<lb ed="X" n="0329b15"/><lb ed="R076" n="0893b03"/>業。初二釋中。旣兼百法二字。亦當作帶數依士。帶
<lb ed="X" n="0329b16"/><lb ed="R076" n="0893b04"/>數依主。凡言依士。皆以之上劣而之下勝。凡言依
<lb ed="X" n="0329b17"/><lb ed="R076" n="0893b05"/>主。以之上勝而之下劣。或之上所而之下能。凡言
<lb ed="X" n="0329b18"/><lb ed="R076" n="0893b06"/>持業。以卽上用而卽下體。今最後持業。以卽上體
<lb ed="X" n="0329b19"/><lb ed="R076" n="0893b07"/>而卽下用。似不合式。前以論字爲體。大乘爲用。今
<lb ed="X" n="0329b20"/><lb ed="R076" n="0893b08"/>以大乘爲體。論字爲用。令學者莫之所從。且六離
<lb ed="X" n="0329b21"/><lb ed="R076" n="0893b09"/>合釋法式中。以藏識爲持業釋。藏是用。識是體。則
<lb ed="X" n="0329b22"/><lb ed="R076" n="0893b10"/>體在下而用在上。又以五蘊二諦爲持業帶數。亦
<lb ed="X" n="0329b23"/><lb ed="R076" n="0893b11"/>以五字二字爲數量之用。蘊字諦字爲體。亦是體
<lb ed="X" n="0329b24"/><lb ed="R076" n="0893b12"/>在下而用在上。雖則體用互相上下。然於法式似
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0329c" n="0329c"/>
<lb ed="X" n="0329c01"/><lb ed="R076" n="0893b13"/>不可違。惟同志者。宜詳之。</p>
<lb ed="X" n="0329c02"/><lb ed="R076" n="0893b14"/><p xml:id="pX48p0329c0201">註　天親菩薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0329001" n="0329001"/>者。<name role="" type="person">北天竺</name>富婁沙富羅。此云丈夫
<lb ed="X" n="0329c03"/><lb ed="R076" n="0893b15"/>國。有國師婆羅門姓憍尸迦。生三子。同名婆藪盤
<lb ed="X" n="0329c04"/><lb ed="R076" n="0893b16"/>豆。此云天親。乃帝釋之弟毗搜紐天王之後。雖同
<lb ed="X" n="0329c05"/><lb ed="R076" n="0893b17"/>一名。復有別號。長曰阿僧迦。此云無著。乃菩薩根
<lb ed="X" n="0329c06"/><lb ed="R076" n="0893b18"/>性。季子別名比隣持<g ref="#CB02494">䟦</g>婆。此云母兒。盖比隣持。此
<lb ed="X" n="0329c07"/><lb ed="R076" n="0894a01"/>云母。<g ref="#CB02494">䟦</g>婆云子。亦云兒。中子博學多聞。遍通墳籍。
<lb ed="X" n="0329c08"/><lb ed="R076" n="0894a02"/>神才儁朗。戒行淸白。無與儔匹。兄弟皆兼別號。故
<lb ed="X" n="0329c09"/><lb ed="R076" n="0894a03"/>法師但名婆藪盤豆。不相濫也。依瑜伽論。廣造諸
<lb ed="X" n="0329c10"/><lb ed="R076" n="0894a04"/>論。以釋大乘。發揮非空非有中道之敎。</p>
<lb ed="X" n="0329c11"/><lb ed="R076" n="0894a05"/><p xml:id="pX48p0329c1101">贅　婆藪盤豆傳云。毗搜紐天王。是帝釋之弟。帝
<lb ed="X" n="0329c12"/><lb ed="R076" n="0894a06"/>釋遣生<name role="" type="person">閻浮提</name>作王。爲降阿修羅故。修羅有妹名
<lb ed="X" n="0329c13"/><lb ed="R076" n="0894a07"/>明妃。甚有容貌。天王見之。卽取爲婦。修羅問曰。云
<lb ed="X" n="0329c14"/><lb ed="R076" n="0894a08"/>何輙取我妹爲婦。天王報曰。我是丈夫無婦。汝妹
<lb ed="X" n="0329c15"/><lb ed="R076" n="0894a09"/>童女無夫。理所當取。何致嫌責。修羅曰。汝有何能。
<lb ed="X" n="0329c16"/><lb ed="R076" n="0894a10"/>自稱丈夫。若是丈夫。戰必得勝。天王曰。當共決之
<lb ed="X" n="0329c17"/><lb ed="R076" n="0894a11"/>卽各執器仗。互相斫刺。天是那羅延身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0329c1701" n="0329c1701"/><anchor xml:id="beg0329c1701" n="0329c1701"/>刺<anchor xml:id="end0329c1701"/>不能入
<lb ed="X" n="0329c18"/><lb ed="R076" n="0894a12"/>天斫修羅頭手身分。斷卽還復。從旦至暮。斫<anchor xml:id="nkr_note_add_0329c1801" n="0329c1801"/><anchor xml:id="beg0329c1801" n="0329c1801"/>刺<anchor xml:id="end0329c1801"/>修
<lb ed="X" n="0329c19"/><lb ed="R076" n="0894a13"/>羅。無有死狀。天力稍盡。轉就疲困。修羅至夜。力轉
<lb ed="X" n="0329c20"/><lb ed="R076" n="0894a14"/>強勝。明妃恐夫不如。取<g ref="#CB15106">鬱</g>波羅華劈爲兩片。各擲
<lb ed="X" n="0329c21"/><lb ed="R076" n="0894a15"/>一邊。明妃於中。行去復來。天解其意。卽斫修羅身
<lb ed="X" n="0329c22"/><lb ed="R076" n="0894a16"/>爲兩片。各擲一邊。天王於中。行去復來。由此失命。
<lb ed="X" n="0329c23"/><lb ed="R076" n="0894a17"/>天居此地。顯丈夫能。因此立名丈夫國也。婆羅門
<lb ed="X" n="0329c24"/><lb ed="R076" n="0894a18"/>者。此云淨行。設衛自居。潔白其操者。四姓之一也。
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0330a" n="0330a"/>
<lb ed="X" n="0330a01"/><lb ed="R076" n="0894b01"/>矯尸迦。元是帝釋之姓。故云帝釋之弟毗搜紐天
<lb ed="X" n="0330a02"/><lb ed="R076" n="0894b02"/>王之後。言無著者。因解大乘空義。空無所著。故此
<lb ed="X" n="0330a03"/><lb ed="R076" n="0894b03"/>名焉。廣造諸論者。天親菩薩始學小乘。毀大乘敎。
<lb ed="X" n="0330a04"/><lb ed="R076" n="0894b04"/>後歸大乘。廣造諸論。讚歎大乘。以雪前尤。非空非
<lb ed="X" n="0330a05"/><lb ed="R076" n="0894b05"/>有者。唯遮境有。識簡心空。故云非空非有。顯唯識
<lb ed="X" n="0330a06"/><lb ed="R076" n="0894b06"/>爲中道。以小乘執境有心空。大乘立唯識破之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0330a07"/><lb ed="R076" n="0894b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0330a0701">如世尊言。一切法無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0330a08"/><lb ed="R076" n="0894b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0330a0801">註　如世尊言原爲佛說。乃論主推尊法有所自。
<lb ed="X" n="0330a09"/><lb ed="R076" n="0894b09"/>一切法等者。總標百法。及二無我。以爲宗旨。乃一
<lb ed="X" n="0330a10"/><lb ed="R076" n="0894b10"/>論之綱領也。若究所宗。總一代聖敎淺深爲次。分
<lb ed="X" n="0330a11"/><lb ed="R076" n="0894b11"/>而爲八。一我法俱有宗。此宗攝二十部五部之義。
<lb ed="X" n="0330a12"/><lb ed="R076" n="0894b12"/>謂犢子部。法上部。賢胄部。正量部。密林山部。或亦
<lb ed="X" n="0330a13"/><lb ed="R076" n="0894b13"/>取經部根本一分之義。二法有我無宗。攝三部全。
<lb ed="X" n="0330a14"/><lb ed="R076" n="0894b14"/>謂一切有部。雪山部。多聞部。更兼化地部末計一
<lb ed="X" n="0330a15"/><lb ed="R076" n="0894b15"/>分之義。三法無去來宗。攝七全部。謂大衆部。鷄胤
<lb ed="X" n="0330a16"/><lb ed="R076" n="0894b16"/>部。<name role="" type="person">制多山</name>部。西山住部。北山住部。法藏部。飮光部。
<lb ed="X" n="0330a17"/><lb ed="R076" n="0894b17"/>兼取化地部根本一分之義。四現通假實宗。攝說
<lb ed="X" n="0330a18"/><lb ed="R076" n="0894b18"/>假部全。末經部一分之義。此上四宗。唯爲小乘。五
<lb ed="X" n="0330a19"/><lb ed="R076" n="0895a01"/>俗妄眞實宗。卽說出世部。六諸法但名宗。卽一說
<lb ed="X" n="0330a20"/><lb ed="R076" n="0895a02"/>部。此二通於大小乘。七勝義俱空宗。八應理圓實
<lb ed="X" n="0330a21"/><lb ed="R076" n="0895a03"/>宗。後二唯大。此論旨趣。卽第八宗。於深密三時。乃
<lb ed="X" n="0330a22"/><lb ed="R076" n="0895a04"/>第三時也。言三時者。初四阿含言有。第二時八部
<lb ed="X" n="0330a23"/><lb ed="R076" n="0895a05"/>般若言空。第三時卽解深密經。空有雙彰。中道敎
<lb ed="X" n="0330a24"/><lb ed="R076" n="0895a06"/>也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0330b" n="0330b"/>
<lb ed="X" n="0330b01"/><lb ed="R076" n="0895a07"/><p xml:id="pX48p0330b0101">贅　總標百法及二無我者。一論之旨也。百法。義如
<lb ed="X" n="0330b02"/><lb ed="R076" n="0895a08"/>前釋。二無我者。二卽我法。我是主義。謂我無主。及法
<lb ed="X" n="0330b03"/><lb ed="R076" n="0895a09"/>無主名二無我。淺深爲次者。自我法俱有宗。至應
<lb ed="X" n="0330b04"/><lb ed="R076" n="0895a10"/>理圓實宗。皆從淺以至深。故分爲八。二十部者。按
<lb ed="X" n="0330b05"/><lb ed="R076" n="0895a11"/>異部宗輪論云。佛涅槃後。百有餘年。<name role="" type="person">摩竭陀國</name>。俱
<lb ed="X" n="0330b06"/><lb ed="R076" n="0895a12"/>蘇摩城。王號無憂。統攝贍部。感一白盖。化洽人神。
<lb ed="X" n="0330b07"/><lb ed="R076" n="0895a13"/>是時佛法大衆初破<note place="inline">破卽分也</note>。謂因龍象。邊鄙。多聞。大
<lb ed="X" n="0330b08"/><lb ed="R076" n="0895a14"/>德四衆。共議無常。苦。空。無我。涅槃寂靜。五事不同。
<lb ed="X" n="0330b09"/><lb ed="R076" n="0895a15"/>分爲兩部。一大衆部<note place="inline">老小同會共集律部</note>。二上座部<note place="inline">唯老宿人同會
<lb ed="X" n="0330b10"/><lb ed="R076" n="0895a16"/>共出律部</note>。從大衆部流出八部。合有九部。一大衆部。二
<lb ed="X" n="0330b11"/><lb ed="R076" n="0895a17"/>一說部<note place="inline">所執與大衆部同。故云一也</note>。三說出世部<note place="inline">說諸佛世尊。皆是出世</note>。
<lb ed="X" n="0330b12"/><lb ed="R076" n="0895a18"/>四鷄胤部<note place="inline">是謂律主姓也</note>。五多聞部<note place="inline">謂律主有多聞智也</note>。六說假部
<lb ed="X" n="0330b13"/><lb ed="R076" n="0895b01"/><note place="inline">謂蘊處界。皆非實有</note>。七<name role="" type="person">制多山</name>部<note place="inline">律主居處也</note>。八西山住部<note place="inline">亦律主居
<lb ed="X" n="0330b14"/><lb ed="R076" n="0895b02"/>處也</note>。九北山住部<note place="inline">亦律主居處也</note>。從上座部分爲兩部。一說
<lb ed="X" n="0330b15"/><lb ed="R076" n="0895b03"/>一切有部<note place="inline">又名一切語言。謂律主執三世有。名一切語言也</note>。二卽上座部。
<lb ed="X" n="0330b16"/><lb ed="R076" n="0895b04"/>轉名雪山部<note place="inline">卽律主行處也</note>。從說一切有部。展轉流出九
<lb ed="X" n="0330b17"/><lb ed="R076" n="0895b05"/>部。共前根本兩部。成十一部。一說一切有部。二雪
<lb ed="X" n="0330b18"/><lb ed="R076" n="0895b06"/>山部。三犢子部<note place="inline">律主姓也</note>。四法上部<note place="inline">律主名也</note>。五賢胄部<note place="inline">律主
<lb ed="X" n="0330b19"/><lb ed="R076" n="0895b07"/>名也</note>。六正量部<note place="inline">又名一切所貴。律主爲通人所重也</note>。七密林山部<note place="inline">律主居處
<lb ed="X" n="0330b20"/><lb ed="R076" n="0895b08"/>也</note>。八化地部<note place="inline">名能射。又名不可棄。律主初生。母棄於井。父追尋之。雖墜不夭。故云不可
<lb ed="X" n="0330b21"/><lb ed="R076" n="0895b09"/>棄</note>。九法藏部<note place="inline">律主名也</note>。十飮光部<note place="inline">又名迦葉律主姓也</note>。十一經量
<lb ed="X" n="0330b22"/><lb ed="R076" n="0895b10"/>部<note place="inline">又名修妬路。律主執修妬路義也</note>。共前九部。成二十部。一我法
<lb ed="X" n="0330b23"/><lb ed="R076" n="0895b11"/>俱有宗攝五部之義者。因釋一頌。我法俱有執義。
<lb ed="X" n="0330b24"/><lb ed="R076" n="0895b12"/>不同前二部意。從犢子部。流出法上等四部。由此
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0330c" n="0330c"/>
<lb ed="X" n="0330c01"/><lb ed="R076" n="0895b13"/>五部執義皆同。所釋頌者。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0330c0101" n="0330c0101"/><anchor xml:id="beg0330c0101" n="0330c0101"/>已<anchor xml:id="end0330c0101"/>解脫更墮。墮由貪
<lb ed="X" n="0330c02"/><lb ed="R076" n="0895b14"/>復還。獲安喜所樂。隨樂行至樂。是明我法俱有之
<lb ed="X" n="0330c03"/><lb ed="R076" n="0895b15"/>義。前二句。釋有我。後二句。釋有法。二法有我無宗
<lb ed="X" n="0330c04"/><lb ed="R076" n="0895b16"/>攝三部者。說一切有部云。諸是有者。皆二所攝。一
<lb ed="X" n="0330c05"/><lb ed="R076" n="0895b17"/>名。二色<note place="inline">彼以名色爲法</note>。又云無轉變諸蘊。有出世靜慮。是
<lb ed="X" n="0330c06"/><lb ed="R076" n="0895b18"/>以諸蘊爲我。故云我無。靜慮爲法。故云法有。更兼
<lb ed="X" n="0330c07"/><lb ed="R076" n="0896a01"/>化地部末一分者。諸部皆有。本宗同義。末宗異義。
<lb ed="X" n="0330c08"/><lb ed="R076" n="0896a02"/>有相合處。故亦取之。三法無去來宗攝七全部者。
<lb ed="X" n="0330c09"/><lb ed="R076" n="0896a03"/>大衆部云。過去未來非實有體。餘部皆同。故亦攝
<lb ed="X" n="0330c10"/><lb ed="R076" n="0896a04"/>之。四現通假實宗攝說假部者。彼云諸行相待。展
<lb ed="X" n="0330c11"/><lb ed="R076" n="0896a05"/>轉和合。假名爲苦。由福故得聖道。道不可修。道不
<lb ed="X" n="0330c12"/><lb ed="R076" n="0896a06"/>可壞。是以苦諦爲假。道諦爲實。經部末一分。義同
<lb ed="X" n="0330c13"/><lb ed="R076" n="0896a07"/>此部。五俗妄眞實宗卽說出世部者。彼云。道因聲
<lb ed="X" n="0330c14"/><lb ed="R076" n="0896a08"/>起。苦能引道。是以苦諦爲俗妄。道諦爲眞實。六諸
<lb ed="X" n="0330c15"/><lb ed="R076" n="0896a09"/>法但名宗卽一說部者。彼云。佛一切時不說名等。
<lb ed="X" n="0330c16"/><lb ed="R076" n="0896a10"/>常在定故。然諸有情。爲說名等。歡喜踴躍。一刹那
<lb ed="X" n="0330c17"/><lb ed="R076" n="0896a11"/>心。了一切法。一刹那心。相應般若。知一切法。是謂
<lb ed="X" n="0330c18"/><lb ed="R076" n="0896a12"/>諸法但有其名。七八兩宗不攝部者。唯屬大乘故。
<lb ed="X" n="0330c19"/><lb ed="R076" n="0896a13"/>此論旨趣。卽第八宗者。謂此論題。雖名百法。是唯
<lb ed="X" n="0330c20"/><lb ed="R076" n="0896a14"/>識義。唯識之理。卽圓成實。故與應理圓實宗同。深
<lb ed="X" n="0330c21"/><lb ed="R076" n="0896a15"/>密三時者。解深密經。乃第三時說。所詮之旨。空有
<lb ed="X" n="0330c22"/><lb ed="R076" n="0896a16"/>雙彰。中道敎也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0330c23"/><lb ed="R076" n="0896a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0330c2301">何等一切法。云何爲無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0330c24"/><lb ed="R076" n="0896a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0330c2401">註　問有五種。謂利樂有情問。不解問。愚癡問。試
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0331a" n="0331a"/>
<lb ed="X" n="0331a01"/><lb ed="R076" n="0896b01"/>騐問。輕觸問。此卽利樂有情問也。</p>
<lb ed="X" n="0331a02"/><lb ed="R076" n="0896b02"/><p xml:id="pX48p0331a0201">贅　不解愚癡。是本分問。試驗輕觸。是慢彼問。利
<lb ed="X" n="0331a03"/><lb ed="R076" n="0896b03"/>樂有情。方便問也。此中發問。唯利樂有情。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0331a04"/><lb ed="R076" n="0896b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0331a0401">一切法者。略有五種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0331a05"/><lb ed="R076" n="0896b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0331a0501">註　此總標諸法也。稱理言之。實有無量。以衆生
<lb ed="X" n="0331a06"/><lb ed="R076" n="0896b06"/>性欲無量。是以瑜伽始五識身。歷至法界六百六
<lb ed="X" n="0331a07"/><lb ed="R076" n="0896b07"/>十等法。今言五位百法。豈非要略乎。故云略有五
<lb ed="X" n="0331a08"/><lb ed="R076" n="0896b08"/>種。自此至眞如無爲。總答初問。</p>
<lb ed="X" n="0331a09"/><lb ed="R076" n="0896b09"/><p xml:id="pX48p0331a0901">贅　始五識身。歷至法界六百六十等法者。擧十
<lb ed="X" n="0331a10"/><lb ed="R076" n="0896b10"/>七地中首尾。以攝中間諸地。十七地者。一五識身
<lb ed="X" n="0331a11"/><lb ed="R076" n="0896b11"/>相應地。二意地。三有尋有伺地。四無尋唯伺地。五
<lb ed="X" n="0331a12"/><lb ed="R076" n="0896b12"/>無尋無伺地。六三摩呬多地。七非三摩呬多地。八
<lb ed="X" n="0331a13"/><lb ed="R076" n="0896b13"/>有心地。九無心地。十聞所成地。十一思所成地。十
<lb ed="X" n="0331a14"/><lb ed="R076" n="0896b14"/>二修所成地。十三聲聞地。十四獨覺地。十五菩薩
<lb ed="X" n="0331a15"/><lb ed="R076" n="0896b15"/>地。十六有餘依地。十七無餘依地。此無餘依地。唯
<lb ed="X" n="0331a16"/><lb ed="R076" n="0896b16"/>有淸淨眞如。名爲法界。故云歷至法界也。以十七
<lb ed="X" n="0331a17"/><lb ed="R076" n="0896b17"/>地中所攝諸數太廣。今取百法。故名爲略。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0331a18"/><lb ed="R076" n="0896b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0331a1801">一者心法。二者心所有法。三者色法。四者心不相應
<lb ed="X" n="0331a19"/><lb ed="R076" n="0897a01"/>行法。五者無爲法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0331a20"/><lb ed="R076" n="0897a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0331a2001">註　心法者。總有六義。一集起名心。唯屬第八。集
<lb ed="X" n="0331a21"/><lb ed="R076" n="0897a03"/>諸種子。起現行故。二積集名心。屬前七轉識。能熏
<lb ed="X" n="0331a22"/><lb ed="R076" n="0897a04"/>積集諸法種故。或集起屬前七轉。現行共集熏起
<lb ed="X" n="0331a23"/><lb ed="R076" n="0897a05"/>種故。或積集名心。屬於第八。含藏積集諸法種故。
<lb ed="X" n="0331a24"/><lb ed="R076" n="0897a06"/>三緣慮名心。俱能緣慮自分境故。四或名爲識。了
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0331b" n="0331b"/>
<lb ed="X" n="0331b01"/><lb ed="R076" n="0897a07"/>別義故。五或名爲意。等無間故。六或第八名心。第
<lb ed="X" n="0331b02"/><lb ed="R076" n="0897a08"/>七名意。前六名識。斯皆心分也。</p>
<lb ed="X" n="0331b03"/><lb ed="R076" n="0897a09"/><p xml:id="pX48p0331b0301">贅　集起積集。雖於第八前七兩轉互說。而於實
<lb ed="X" n="0331b04"/><lb ed="R076" n="0897a10"/>義。各有所長。緣於積者藏義。集者會義。故集起在
<lb ed="X" n="0331b05"/><lb ed="R076" n="0897a11"/>現行上說。積集在種子上說。今言集起名心屬第
<lb ed="X" n="0331b06"/><lb ed="R076" n="0897a12"/>八者。以能生起諸現行也。積集名心屬前七者。以
<lb ed="X" n="0331b07"/><lb ed="R076" n="0897a13"/>能熏成諸法種也。又說集起屬前七者。是說現行
<lb ed="X" n="0331b08"/><lb ed="R076" n="0897a14"/>共集爲能熏也。積集名心屬第八者。說彼含藏積
<lb ed="X" n="0331b09"/><lb ed="R076" n="0897a15"/>集種也。或名爲意者。意有恒轉等無間意。故將八
<lb ed="X" n="0331b10"/><lb ed="R076" n="0897a16"/>識前滅後生時。兩頭相等。中間無間。依意立名耳。
<lb ed="X" n="0331b11"/><lb ed="R076" n="0897a17"/>餘如文釋。</p>
<lb ed="X" n="0331b12"/><lb ed="R076" n="0897a18"/><p xml:id="pX48p0331b1201">註　言心所有法者。具三義故。一恒依心起。二與
<lb ed="X" n="0331b13"/><lb ed="R076" n="0897b01"/>心相應。三繫屬於心。具此三義。名爲心所。要心爲
<lb ed="X" n="0331b14"/><lb ed="R076" n="0897b02"/>依。方得起故。觸等恒與心相應故。旣云與心相應。
<lb ed="X" n="0331b15"/><lb ed="R076" n="0897b03"/>盖心不與心自相應故。心非心所故。他性相應。非
<lb ed="X" n="0331b16"/><lb ed="R076" n="0897b04"/>自性故。相應之義有四。謂時。依。所緣。及事。皆同。乃
<lb ed="X" n="0331b17"/><lb ed="R076" n="0897b05"/>相應也。觸等看與何心生時。便屬彼心之觸等故。
<lb ed="X" n="0331b18"/><lb ed="R076" n="0897b06"/>如次爲三義也。</p>
<lb ed="X" n="0331b19"/><lb ed="R076" n="0897b07"/><p xml:id="pX48p0331b1901">贅　此釋心所與心相應義。相應之義有四者。謂
<lb ed="X" n="0331b20"/><lb ed="R076" n="0897b08"/>心王心所同時起。同所依根。同所緣境。同一自證
<lb ed="X" n="0331b21"/><lb ed="R076" n="0897b09"/>分體事。故名相應。言如次爲三義者。從要心爲依
<lb ed="X" n="0331b22"/><lb ed="R076" n="0897b10"/>下。是一者恒依心起義。觸等恒與下。是第二與心
<lb ed="X" n="0331b23"/><lb ed="R076" n="0897b11"/>相應義。觸等看與下。是第三繫屬於心義。故云如
<lb ed="X" n="0331b24"/><lb ed="R076" n="0897b12"/>次。</p>
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0331c" n="0331c"/>
<lb ed="X" n="0331c01"/><lb ed="R076" n="0897b13"/><p xml:id="pX48p0331c0101">註　色法者。識之所依所緣。乃五根五境質礙之
<lb ed="X" n="0331c02"/><lb ed="R076" n="0897b14"/>色。亦名有對色。以能所造八法而成。乃十有色也。
<lb ed="X" n="0331c03"/><lb ed="R076" n="0897b15"/>無對色。卽法處色也。</p>
<lb ed="X" n="0331c04"/><lb ed="R076" n="0897b16"/><p xml:id="pX48p0331c0401">贅　能所八法者。能造地水火風四法。所造色香
<lb ed="X" n="0331c05"/><lb ed="R076" n="0897b17"/>味觸四法。能所共成。故有所依五根。所緣五境。名
<lb ed="X" n="0331c06"/><lb ed="R076" n="0897b18"/>十有色。法處色者。意識所緣法塵。唯影無質。故云
<lb ed="X" n="0331c07"/><lb ed="R076" n="0898a01"/>無對。</p>
<lb ed="X" n="0331c08"/><lb ed="R076" n="0898a02"/><p xml:id="pX48p0331c0801">註　言不相應行法者。行蘊有二。一相應行。卽心
<lb ed="X" n="0331c09"/><lb ed="R076" n="0898a03"/>所法。二不相應行。卽始自得。終至不和合性。二十
<lb ed="X" n="0331c10"/><lb ed="R076" n="0898a04"/>四法是也。</p>
<lb ed="X" n="0331c11"/><lb ed="R076" n="0898a05"/><p xml:id="pX48p0331c1101">贅　行蘊有二者。一相應行。卽諸心所。二不相應
<lb ed="X" n="0331c12"/><lb ed="R076" n="0898a06"/>行。卽此得等。謂五十一心所法中。除去受想二蘊。
<lb ed="X" n="0331c13"/><lb ed="R076" n="0898a07"/>有四十九數。共得等二十四法。則有七十三法。總
<lb ed="X" n="0331c14"/><lb ed="R076" n="0898a08"/>名行蘊。故說行蘊有二。又名不相應者。以非能緣。
<lb ed="X" n="0331c15"/><lb ed="R076" n="0898a09"/>不與心相應。無質礙故。不與色相應。有生滅故。不
<lb ed="X" n="0331c16"/><lb ed="R076" n="0898a10"/>與無爲相應。</p>
<lb ed="X" n="0331c17"/><lb ed="R076" n="0898a11"/><p xml:id="pX48p0331c1701">註　言無爲法者。卽不生不滅。無去無來。非彼非
<lb ed="X" n="0331c18"/><lb ed="R076" n="0898a12"/>此。絕得絕失。簡異有爲。無造作故。名曰無爲也。</p>
<lb ed="X" n="0331c19"/><lb ed="R076" n="0898a13"/><p xml:id="pX48p0331c1901">贅　簡異有爲者。有爲有三。一現所知法。謂色心
<lb ed="X" n="0331c20"/><lb ed="R076" n="0898a14"/>等。各別顯現。衆所知故。是有爲法。二現受用法。謂
<lb ed="X" n="0331c21"/><lb ed="R076" n="0898a15"/>甁衣等。甁可受物。衣可覆身。是有爲法。三有作用
<lb ed="X" n="0331c22"/><lb ed="R076" n="0898a16"/>法。謂眼耳等。眼等各有發識作用。是有爲法。無爲
<lb ed="X" n="0331c23"/><lb ed="R076" n="0898a17"/>非上三種。故云簡異有爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0331c24"/><lb ed="R076" n="0898a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0331c2401">一切最勝故。與此相應故。二所現影故。三位差別故。
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0332a" n="0332a"/>
<lb ed="X" n="0332a01"/><lb ed="R076" n="0898b01"/>四所顯示故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332a02"/><lb ed="R076" n="0898b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332a0201">註　言初心法八種。造善造惡。五趣輪轉。乃至成
<lb ed="X" n="0332a03"/><lb ed="R076" n="0898b03"/>佛。皆此心也。有爲法中。此最勝故。所以先言。言與
<lb ed="X" n="0332a04"/><lb ed="R076" n="0898b04"/>此相應故者。謂此心所。與其心王。常相應故。望於
<lb ed="X" n="0332a05"/><lb ed="R076" n="0898b05"/>心王。此卽爲劣。先勝後劣。所以次明。所現影故者。
<lb ed="X" n="0332a06"/><lb ed="R076" n="0898b06"/>卽前色法。謂此色法。不能自起。要藉前二所變現
<lb ed="X" n="0332a07"/><lb ed="R076" n="0898b07"/>故。自證雖變。不能親緣。故置影言。簡其見分。亦自
<lb ed="X" n="0332a08"/><lb ed="R076" n="0898b08"/>證變。則非是影。或與自證通爲本質故。或簡受所
<lb ed="X" n="0332a09"/><lb ed="R076" n="0898b09"/>引色。非識變影。第六緣時。以彼爲質。質從影攝。前
<lb ed="X" n="0332a10"/><lb ed="R076" n="0898b10"/>二能變。此爲所變。先能後所。故次言之。分位差別
<lb ed="X" n="0332a11"/><lb ed="R076" n="0898b11"/>者。謂此不相應行。不能自起。藉前三位差別假立。
<lb ed="X" n="0332a12"/><lb ed="R076" n="0898b12"/>前三是實。此一爲假。所以第四明之。言所顯示者。
<lb ed="X" n="0332a13"/><lb ed="R076" n="0898b13"/>此第五無爲之法。乃有六種。謂此無爲。體性甚深。
<lb ed="X" n="0332a14"/><lb ed="R076" n="0898b14"/>若不約事以明。無由彰顯。故藉前四斷染成淨之
<lb ed="X" n="0332a15"/><lb ed="R076" n="0898b15"/>所顯示。前四有爲。此卽無爲。先有後無。所以最後
<lb ed="X" n="0332a16"/><lb ed="R076" n="0898b16"/>明也。</p>
<lb ed="X" n="0332a17"/><lb ed="R076" n="0898b17"/><p xml:id="pX48p0332a1701">贅　此中總釋五位名義次序。前二位中。勝劣次
<lb ed="X" n="0332a18"/><lb ed="R076" n="0898b18"/>序。兼第三位。能所次序。通前四位。實假次序。總此
<lb ed="X" n="0332a19"/><lb ed="R076" n="0899a01"/>五位。有無次序。第三位中。言自證雖變。不能親緣
<lb ed="X" n="0332a20"/><lb ed="R076" n="0899a02"/>者。簡第八識自見分緣。以第八見分緣根身等法。
<lb ed="X" n="0332a21"/><lb ed="R076" n="0899a03"/>是親緣故。亦非轉識各見分緣。以此轉識各自證
<lb ed="X" n="0332a22"/><lb ed="R076" n="0899a04"/>分。託彼第八所變相分。以爲本質。自變相分。令自
<lb ed="X" n="0332a23"/><lb ed="R076" n="0899a05"/>見分。得親緣故。是說第八自證雖變。唯見分緣。故
<lb ed="X" n="0332a24"/><lb ed="R076" n="0899a06"/>置影言。或說八識各自證分。雖變色法。唯見分緣。
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0332b" n="0332b"/>
<lb ed="X" n="0332b01"/><lb ed="R076" n="0899a07"/>自證不緣。故置影言。簡其見分非是影者。見是能
<lb ed="X" n="0332b02"/><lb ed="R076" n="0899a08"/>變。不得言影。或與自證通爲本質者。謂諸轉識。各
<lb ed="X" n="0332b03"/><lb ed="R076" n="0899a09"/>自證分。託質變時。通以第八見分。及所變相分。爲
<lb ed="X" n="0332b04"/><lb ed="R076" n="0899a10"/>本質故。雖前五識不起分別。無本質名。所緣親相
<lb ed="X" n="0332b05"/><lb ed="R076" n="0899a11"/>分。亦託彼變故。又言或簡受所引色。非識變影者。
<lb ed="X" n="0332b06"/><lb ed="R076" n="0899a12"/>謂受戒時。不從質起。故不名影。唯從第六分別心
<lb ed="X" n="0332b07"/><lb ed="R076" n="0899a13"/>起。無本質故。彼所變色。但從影攝。不卽是影。是故
<lb ed="X" n="0332b08"/><lb ed="R076" n="0899a14"/>簡之。餘義如文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332b09"/><lb ed="R076" n="0899a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332b0901">如是次第。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332b10"/><lb ed="R076" n="0899a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332b1001">註　此結答也。由上如是勝劣。能所。實假。有無。故
<lb ed="X" n="0332b11"/><lb ed="R076" n="0899a17"/>云如是次第。此略結上文。總標五位章門。下乃備
<lb ed="X" n="0332b12"/><lb ed="R076" n="0899a18"/>列百法名數也。</p>
<lb ed="X" n="0332b13"/><lb ed="R076" n="0899b01"/><p xml:id="pX48p0332b1301">贅　勝是心王。劣是心所。王所爲能。色法爲所。色
<lb ed="X" n="0332b14"/><lb ed="R076" n="0899b02"/>心實有。不相應行。依實假立。前四有爲。後一無爲。
<lb ed="X" n="0332b15"/><lb ed="R076" n="0899b03"/>故云勝劣。能所。實假。有無。如是次第。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332b16"/><lb ed="R076" n="0899b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332b1601">第一心法。略有八種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332b17"/><lb ed="R076" n="0899b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332b1701">註　此總標。下別列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332b18"/><lb ed="R076" n="0899b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332b1801">一眼識。二耳識。三鼻識。四舌識。五身識。六意識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332b19"/><lb ed="R076" n="0899b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332b1901">註　隨根立名。具五義故。謂依。發。屬。助。如。除根發
<lb ed="X" n="0332b20"/><lb ed="R076" n="0899b08"/>之識。餘四皆依根之識等。依主也。根發。依士也。雖
<lb ed="X" n="0332b21"/><lb ed="R076" n="0899b09"/>六識身。皆依意轉。此隨不共意識。名依發等。故五
<lb ed="X" n="0332b22"/><lb ed="R076" n="0899b10"/>識無相濫矣。葢兼未自在位言之耳。或唯依意。故
<lb ed="X" n="0332b23"/><lb ed="R076" n="0899b11"/>名意識。辨識得名。心意非例。</p>
<lb ed="X" n="0332b24"/><lb ed="R076" n="0899b12"/><p xml:id="pX48p0332b2401">贅　四皆依根之識等者。謂依根。屬根。助根。如根。
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0332c" n="0332c"/>
<lb ed="X" n="0332c01"/><lb ed="R076" n="0899b13"/>皆以所依所屬等根爲主。能依等識。卽爲客義。是
<lb ed="X" n="0332c02"/><lb ed="R076" n="0899b14"/>爲能所依彰依主釋。除根發之識者。謂不得言發
<lb ed="X" n="0332c03"/><lb ed="R076" n="0899b15"/>根之識。唯當言根所發識。根雖能發。根得父名而
<lb ed="X" n="0332c04"/><lb ed="R076" n="0899b16"/>劣。識是所發。識得子名而勝。眼由有識。名眼緣色。
<lb ed="X" n="0332c05"/><lb ed="R076" n="0899b17"/>依勝得名。卽勝劣依彰依士釋也。雖六下。謂前五
<lb ed="X" n="0332c06"/><lb ed="R076" n="0899b18"/>識。亦依意爲染淨依緣。前五方生。而第六識獨名
<lb ed="X" n="0332c07"/><lb ed="R076" n="0900a01"/>意識者。以前五各將所屬之根爲名。亦顯意識不
<lb ed="X" n="0332c08"/><lb ed="R076" n="0900a02"/>共。故不相濫。心意非例者。謂他處言。心意識三。該
<lb ed="X" n="0332c09"/><lb ed="R076" n="0900a03"/>八種識。此名意識。唯詮第六。非同他處。心詮第八。
<lb ed="X" n="0332c10"/><lb ed="R076" n="0900a04"/>意詮第七。識詮前六。故云非例。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332c11"/><lb ed="R076" n="0900a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332c1101">七末那識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332c12"/><lb ed="R076" n="0900a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332c1201">註　華言意識。如藏識名。識卽意故。第六意識。如
<lb ed="X" n="0332c13"/><lb ed="R076" n="0900a07"/>眼識名。識異意故。然諸聖敎。恐此濫彼。故於第七。
<lb ed="X" n="0332c14"/><lb ed="R076" n="0900a08"/>但立意名。又以簡心之與識。以積集了別。劣餘識
<lb ed="X" n="0332c15"/><lb ed="R076" n="0900a09"/>故。或欲顯此與彼意識爲近所依。故但立意名耳。</p>
<lb ed="X" n="0332c16"/><lb ed="R076" n="0900a10"/><p xml:id="pX48p0332c1601">贅　末那云意。故名意識。識卽意故者。意是業用。
<lb ed="X" n="0332c17"/><lb ed="R076" n="0900a11"/>識是其體。體持業用。持業釋也。藏識亦爾。故云如
<lb ed="X" n="0332c18"/><lb ed="R076" n="0900a12"/>藏識名。識異意故者。意是所依根。識是能依識。能
<lb ed="X" n="0332c19"/><lb ed="R076" n="0900a13"/>所依彰。依主釋也。眼識亦爾。故云如眼識名。又以
<lb ed="X" n="0332c20"/><lb ed="R076" n="0900a14"/>簡心下。謂心是第八。有積集義。識是前六。有了別
<lb ed="X" n="0332c21"/><lb ed="R076" n="0900a15"/>義。七但名意。以無積集了別。故云劣餘識也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332c22"/><lb ed="R076" n="0900a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0332c2201">八阿賴耶識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0332c23"/><lb ed="R076" n="0900a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0332c2301">註　華言藏識。能含藏諸種故。又具三藏義故。謂
<lb ed="X" n="0332c24"/><lb ed="R076" n="0900a18"/>能藏。所藏。執藏也。與雜染互爲緣故。有情執爲自
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0333a" n="0333a"/>
<lb ed="X" n="0333a01"/><lb ed="R076" n="0900b01"/>內我故。由斯三義。而得藏名。藏卽識也。</p>
<lb ed="X" n="0333a02"/><lb ed="R076" n="0900b02"/><p xml:id="pX48p0333a0201">贅　與雜染互爲緣者。釋能所藏也。持種義邊。名
<lb ed="X" n="0333a03"/><lb ed="R076" n="0900b03"/>爲能藏。是諸法與識爲緣。受熏義邊。名爲所藏。是
<lb ed="X" n="0333a04"/><lb ed="R076" n="0900b04"/>識與諸法爲緣。有情執爲自內我者。釋執藏也。以
<lb ed="X" n="0333a05"/><lb ed="R076" n="0900b05"/>第七識念念執爲自內我故。藏卽識者。藏是業用。
<lb ed="X" n="0333a06"/><lb ed="R076" n="0900b06"/>識是其體。體持業用。持業釋也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333a07"/><lb ed="R076" n="0900b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333a0701">第二心所有法。略有五十一種。分爲六位。一遍行有
<lb ed="X" n="0333a08"/><lb ed="R076" n="0900b08"/>五。二別境有五。三善有十一。四煩惱有六。五隨煩惱
<lb ed="X" n="0333a09"/><lb ed="R076" n="0900b09"/>有二十。六不定有四。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333a10"/><lb ed="R076" n="0900b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333a1001">註　此擧總數以標列章門。下乃隨章列名。言徧
<lb ed="X" n="0333a11"/><lb ed="R076" n="0900b11"/>行者。徧四一切。心得行故。謂三性。八識。九地。一切
<lb ed="X" n="0333a12"/><lb ed="R076" n="0900b12"/>時。俱能徧故。言別境者。別別緣境而得生故。所緣
<lb ed="X" n="0333a13"/><lb ed="R076" n="0900b13"/>之境則有四。乃所樂之境。決定境。曾習境。所觀境。
<lb ed="X" n="0333a14"/><lb ed="R076" n="0900b14"/>各緣不同。故云別境。解現下文。言善十一者。唯善
<lb ed="X" n="0333a15"/><lb ed="R076" n="0900b15"/>心中。可得生故。此世他世。俱順益故。性離<g ref="#CB00985">𠎝</g>穢。勝
<lb ed="X" n="0333a16"/><lb ed="R076" n="0900b16"/>過惡故。言煩惱者。性是根本煩惱攝故。又能生隨
<lb ed="X" n="0333a17"/><lb ed="R076" n="0900b17"/>惑。名爲根本。煩。擾也。惱。亂也。擾亂有情。恒處生死
<lb ed="X" n="0333a18"/><lb ed="R076" n="0900b18"/>也。言隨煩惱者。隨他根本煩惱分位差別。等流性
<lb ed="X" n="0333a19"/><lb ed="R076" n="0901a01"/>故。此亦見下文。言不定者。由不同前五位心所。於
<lb ed="X" n="0333a20"/><lb ed="R076" n="0901a02"/>善染等。皆不定故。非如觸等。定遍心故。非如欲等。
<lb ed="X" n="0333a21"/><lb ed="R076" n="0901a03"/>定遍地故。不立定名也。</p>
<lb ed="X" n="0333a22"/><lb ed="R076" n="0901a04"/><p xml:id="pX48p0333a2201">贅　徧四一切者。謂一切三性。一切八識。一切九
<lb ed="X" n="0333a23"/><lb ed="R076" n="0901a05"/>地。一切時。皆有觸等五所。故云俱能徧故。所緣之
<lb ed="X" n="0333a24"/><lb ed="R076" n="0901a06"/>境有四者。於所樂境起欲。於決定境起勝解。於曾
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0333b" n="0333b"/>
<lb ed="X" n="0333b01"/><lb ed="R076" n="0901a07"/>習境起念。於所觀境起定無慧。起慧無定。問。定慧
<lb ed="X" n="0333b02"/><lb ed="R076" n="0901a08"/>旣同所觀。何爲別境。答。以定與慧。不俱起故。亦是
<lb ed="X" n="0333b03"/><lb ed="R076" n="0901a09"/>別境。隨煩惱有二。一隨差別性。卽隨根本煩惱分
<lb ed="X" n="0333b04"/><lb ed="R076" n="0901a10"/>位差別。假立其名。非實有體。二隨等流性。卽隨根
<lb ed="X" n="0333b05"/><lb ed="R076" n="0901a11"/>本煩惱染類流故。各別有體。故名等流。觸等定徧
<lb ed="X" n="0333b06"/><lb ed="R076" n="0901a12"/>心者。八識皆徧故。欲等定徧地者。九地皆徧故。悔
<lb ed="X" n="0333b07"/><lb ed="R076" n="0901a13"/>眠尋伺。是不定義。故云非如等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333b08"/><lb ed="R076" n="0901a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333b0801">一遍行五者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333b09"/><lb ed="R076" n="0901a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333b0901">註　此別標。下列名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333b10"/><lb ed="R076" n="0901a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333b1001">一作意。二觸。三受。四想。五思。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333b11"/><lb ed="R076" n="0901a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333b1101">註　言作意者。謂警覺應起心種爲性。引心令趣
<lb ed="X" n="0333b12"/><lb ed="R076" n="0901a18"/>自境爲業。觸者。令心心所觸境爲性。受想思等所
<lb ed="X" n="0333b13"/><lb ed="R076" n="0901b01"/>依爲業。受者。領納順違俱非境相爲性。起欲爲業。
<lb ed="X" n="0333b14"/><lb ed="R076" n="0901b02"/>能起合離非二欲故。亦云令心等起歡慼捨相。想
<lb ed="X" n="0333b15"/><lb ed="R076" n="0901b03"/>謂於境取像爲性。施設種種名言爲業。謂安立自
<lb ed="X" n="0333b16"/><lb ed="R076" n="0901b04"/>境分齊故。方能隨起種種名言。思謂令心造作爲
<lb ed="X" n="0333b17"/><lb ed="R076" n="0901b05"/>性。於善品等役心爲業。謂能取境正因等相。駈役
<lb ed="X" n="0333b18"/><lb ed="R076" n="0901b06"/>自心。令造善等。</p>
<lb ed="X" n="0333b19"/><lb ed="R076" n="0901b07"/><p xml:id="pX48p0333b1901">贅　凡言性者爲體。業者爲用。以諸心所各有體
<lb ed="X" n="0333b20"/><lb ed="R076" n="0901b08"/>性業用。一一別釋。應起心種者。心從種起。於應起
<lb ed="X" n="0333b21"/><lb ed="R076" n="0901b09"/>者。作意令起故。趨自境者。心各有境。不趨餘境故。
<lb ed="X" n="0333b22"/><lb ed="R076" n="0901b10"/>令心觸境者。心心所法。由有觸心所。方能緣境故。
<lb ed="X" n="0333b23"/><lb ed="R076" n="0901b11"/>受所依者。受等心所。依觸得生故。領納順違俱非
<lb ed="X" n="0333b24"/><lb ed="R076" n="0901b12"/>境者。謂領順境時。令心歡而欲合。領違境時。令心
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0333c" n="0333c"/>
<lb ed="X" n="0333c01"/><lb ed="R076" n="0901b13"/>慼而欲離。領俱非境時。令心捨而非二。想取像者。
<lb ed="X" n="0333c02"/><lb ed="R076" n="0901b14"/>像從境起。言自像生。故云謂安等。正因等者。等於
<lb ed="X" n="0333c03"/><lb ed="R076" n="0901b15"/>邪因。正因卽善。邪因不善。故云驅役自心。令造善
<lb ed="X" n="0333c04"/><lb ed="R076" n="0901b16"/>等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333c05"/><lb ed="R076" n="0901b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333c0501">二別境五者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333c06"/><lb ed="R076" n="0901b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333c0601">註　此別標。下列名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333c07"/><lb ed="R076" n="0902a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0333c0701">一欲。二勝解。三念。四三麼地。五慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0333c08"/><lb ed="R076" n="0902a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0333c0801">註　言欲者。於所樂境。希望爲性。勤依爲業。勝解
<lb ed="X" n="0333c09"/><lb ed="R076" n="0902a03"/>者。於決定境。印持爲性。不可引轉爲業。謂邪正等
<lb ed="X" n="0333c10"/><lb ed="R076" n="0902a04"/>敎理證力。於所取境審決印持。由此異緣不能引
<lb ed="X" n="0333c11"/><lb ed="R076" n="0902a05"/>轉故。若猶豫境。勝解全無。勝卽是解。念者。於曾習
<lb ed="X" n="0333c12"/><lb ed="R076" n="0902a06"/>境令心明記不忘爲性。定依爲業。謂數憶持曾所
<lb ed="X" n="0333c13"/><lb ed="R076" n="0902a07"/>受境。令不忘失。能引定故。三麼地者。此云等持。於
<lb ed="X" n="0333c14"/><lb ed="R076" n="0902a08"/>所觀境。令心專注不散爲性。智依爲業。謂觀得失
<lb ed="X" n="0333c15"/><lb ed="R076" n="0902a09"/>俱非境中。由定令心專注不散。依斯便有決擇智
<lb ed="X" n="0333c16"/><lb ed="R076" n="0902a10"/>生。心專注言。顯所欲住。卽便能住。非唯一境。不爾。
<lb ed="X" n="0333c17"/><lb ed="R076" n="0902a11"/>見道歷觀諸諦。前後境別。應無等持也。言慧者。於
<lb ed="X" n="0333c18"/><lb ed="R076" n="0902a12"/>所觀境。揀擇爲性。斷疑爲業。謂觀得失俱非境中。
<lb ed="X" n="0333c19"/><lb ed="R076" n="0902a13"/>由慧推求。得決定故。上言解現下文者。義在此耳。</p>
<lb ed="X" n="0333c20"/><lb ed="R076" n="0902a14"/><p xml:id="pX48p0333c2001">贅　別釋別境五所。體性業用。欲與樂俱。故境爲
<lb ed="X" n="0333c21"/><lb ed="R076" n="0902a15"/>所樂。精進勇猛。根於樂欲故勤依爲業。勝卽解者。
<lb ed="X" n="0333c22"/><lb ed="R076" n="0902a16"/>勝是用。解是體。云勝卽解。持業釋也。曾習爲過去。
<lb ed="X" n="0333c23"/><lb ed="R076" n="0902a17"/>明記<anchor xml:id="nkr_note_add_0333c2301" n="0333c2301"/><anchor xml:id="beg0333c2301" n="0333c2301"/>已<anchor xml:id="end0333c2301"/>往爲念。由數憶持。攝心從境。故能引定。心
<lb ed="X" n="0333c24"/><lb ed="R076" n="0902a18"/>專注言下。謂不長隨一境不移。但令心定。境任往
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0334a" n="0334a"/>
<lb ed="X" n="0334a01"/><lb ed="R076" n="0902b01"/>來。如緣色定。不緣餘聲。色滅聲臨。卽緣聲定。不隨
<lb ed="X" n="0334a02"/><lb ed="R076" n="0902b02"/>色轉。如鏡對像。像自往來。光不隨轉。故說專注。非
<lb ed="X" n="0334a03"/><lb ed="R076" n="0902b03"/>唯一境。言等持者。卽定也。餘義如文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0334a04"/><lb ed="R076" n="0902b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0334a0401">三善十一者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0334a05"/><lb ed="R076" n="0902b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0334a0501">註　此標章。下列名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0334a06"/><lb ed="R076" n="0902b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0334a0601">一信。二精進。三慚。四愧。五無貪。六無瞋。七無癡。八輕
<lb ed="X" n="0334a07"/><lb ed="R076" n="0902b07"/>安。九不放逸。十行捨。十一不害。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0334a08"/><lb ed="R076" n="0902b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0334a0801">註　言信者。於實德能。深忍樂欲。心淨爲性。對治
<lb ed="X" n="0334a09"/><lb ed="R076" n="0902b09"/>不信。樂善爲業。謂於諸法實事理中。深信忍故。於
<lb ed="X" n="0334a10"/><lb ed="R076" n="0902b10"/>三寶眞淨德中。深信樂故。於一切世出世善。深信
<lb ed="X" n="0334a11"/><lb ed="R076" n="0902b11"/>有力。能得能成。起希望故。此三種信也。言心淨爲
<lb ed="X" n="0334a12"/><lb ed="R076" n="0902b12"/>性者。謂此性澄淸。能淨心等。如水淸珠。能淸濁水。
<lb ed="X" n="0334a13"/><lb ed="R076" n="0902b13"/>故云心淨爲性也。言精進者。於善惡品修斷事中。
<lb ed="X" n="0334a14"/><lb ed="R076" n="0902b14"/>勇捍爲性。對治懈怠滿善爲業。謂善品修。惡品斷。
<lb ed="X" n="0334a15"/><lb ed="R076" n="0902b15"/>勇表勝進。簡諸染法。捍表精純。簡淨無記。又云勇
<lb ed="X" n="0334a16"/><lb ed="R076" n="0902b16"/>而無怯。捍而無懼。言滿善者。圓了善事。名爲滿善。
<lb ed="X" n="0334a17"/><lb ed="R076" n="0902b17"/>故三根爲作善。此名滿善。能滿彼故。或曰。唯識論
<lb ed="X" n="0334a18"/><lb ed="R076" n="0902b18"/>言。精進一法。在三根後。百法則信後卽言。何耶。曰。
<lb ed="X" n="0334a19"/><lb ed="R076" n="0903a01"/>唯識乃立依次第。此乃因依次第。盖信爲欲依。欲
<lb ed="X" n="0334a20"/><lb ed="R076" n="0903a02"/>爲勤依。故此信後。而便言勤。勤卽精進也。但勤通
<lb ed="X" n="0334a21"/><lb ed="R076" n="0903a03"/>三性。精進唯善性攝也。立依者。謂根依精進立。捨
<lb ed="X" n="0334a22"/><lb ed="R076" n="0903a04"/>等三所。依四法立。理須合說故三根後方說精進。</p>
<lb ed="X" n="0334a23"/><lb ed="R076" n="0903a05"/><p xml:id="pX48p0334a2301">贅　釋十一善所體性業用。信有三種。謂忍實事
<lb ed="X" n="0334a24"/><lb ed="R076" n="0903a06"/>理。樂修淨德。欲行諸善。如次爲三。勇表勝進者。謂
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0334b" n="0334b"/>
<lb ed="X" n="0334b01"/><lb ed="R076" n="0903a07"/>堅猛。有勢。有勤。有勇。不同染法之情沉。捍表精純
<lb ed="X" n="0334b02"/><lb ed="R076" n="0903a08"/>者謂加行。無下。無退。無足。故非無記之昏迷。言因
<lb ed="X" n="0334b03"/><lb ed="R076" n="0903a09"/>依次第者。依信爲因。而有欲。依欲爲因。而有勤。故
<lb ed="X" n="0334b04"/><lb ed="R076" n="0903a10"/>此信後。卽便言勤。勤卽精進。問。旣卽精進。何不言
<lb ed="X" n="0334b05"/><lb ed="R076" n="0903a11"/>勤。答。勤通三性。精進唯善。故不言勤。言立依次第
<lb ed="X" n="0334b06"/><lb ed="R076" n="0903a12"/>者。謂無貪。無瞋。無癡。三種。依精進一法。立爲善根。
<lb ed="X" n="0334b07"/><lb ed="R076" n="0903a13"/>不放逸。行捨。不害。三心所。依精進三根四法。假立
<lb ed="X" n="0334b08"/><lb ed="R076" n="0903a14"/>三名。故彼論中。於三根後。方說精進。</p>
<lb ed="X" n="0334b09"/><lb ed="R076" n="0903a15"/><p xml:id="pX48p0334b0901">註　言慚者。依自法力崇重賢善爲性。對治無慚
<lb ed="X" n="0334b10"/><lb ed="R076" n="0903a16"/>止息惡行爲業。自法力者。自謂自身。法謂敎法。言
<lb ed="X" n="0334b11"/><lb ed="R076" n="0903a17"/>我如是身。解如是法。敢作諸惡耶。言愧者。依世間
<lb ed="X" n="0334b12"/><lb ed="R076" n="0903a18"/>力。輕拒暴惡爲性。對治無愧。止息惡行爲業。世人
<lb ed="X" n="0334b13"/><lb ed="R076" n="0903b01"/>譏呵。名世間力。輕有惡者而不親。拒惡法業而不
<lb ed="X" n="0334b14"/><lb ed="R076" n="0903b02"/>作也。言無貪者。於有有具。無著爲性。對治貪著。作
<lb ed="X" n="0334b15"/><lb ed="R076" n="0903b03"/>善爲業。言有有具者。上一有字。卽三有之果。有具。
<lb ed="X" n="0334b16"/><lb ed="R076" n="0903b04"/>卽三有之因。言無瞋者。於苦苦具無恚爲性。對治
<lb ed="X" n="0334b17"/><lb ed="R076" n="0903b05"/>瞋恚作善爲業。言苦苦具者。苦謂三苦。苦具者。苦
<lb ed="X" n="0334b18"/><lb ed="R076" n="0903b06"/>因。無癡者。於諸事理。明解爲性。對治愚癡。作善爲
<lb ed="X" n="0334b19"/><lb ed="R076" n="0903b07"/>業。言輕安者。遠離麤重。調暢身心。堪任爲性。對治
<lb ed="X" n="0334b20"/><lb ed="R076" n="0903b08"/>昏沉。轉依爲業。離重名輕。調暢身心名安。謂此伏
<lb ed="X" n="0334b21"/><lb ed="R076" n="0903b09"/>除能障定法。令所依止轉安適故。言堪任者。有所
<lb ed="X" n="0334b22"/><lb ed="R076" n="0903b10"/>堪可。有所任受。言轉依者。令所依身心。去麤重。得
<lb ed="X" n="0334b23"/><lb ed="R076" n="0903b11"/>安隱故。言不放逸者。精進三根。於所斷修。防修爲
<lb ed="X" n="0334b24"/><lb ed="R076" n="0903b12"/>性。對治放逸成滿一切世出世善事爲業。防修者。
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0334c" n="0334c"/>
<lb ed="X" n="0334c01"/><lb ed="R076" n="0903b13"/>於所斷惡。防令不起。於所修善。修令增長。言精進
<lb ed="X" n="0334c02"/><lb ed="R076" n="0903b14"/>三根者。此不放逸。卽四法防修功能。非別有體。或
<lb ed="X" n="0334c03"/><lb ed="R076" n="0903b15"/>云。信等亦有防修功能。何不依立。曰。餘六比四。勢
<lb ed="X" n="0334c04"/><lb ed="R076" n="0903b16"/>用微劣。故不依立。偏何微劣。非善根故。非遍<g ref="#CB15081">䇿</g>故。
<lb ed="X" n="0334c05"/><lb ed="R076" n="0903b17"/>言行捨者精進三根。令心平等。正直。無功用住。爲
<lb ed="X" n="0334c06"/><lb ed="R076" n="0903b18"/>性。對治掉擧。靜住爲業。言行捨者。乃行蘊中捨。簡
<lb ed="X" n="0334c07"/><lb ed="R076" n="0904a01"/>受蘊捨故。言令心平等等者。由捨。令心離昏掉時。
<lb ed="X" n="0334c08"/><lb ed="R076" n="0904a02"/>初心平等。次心正直。後無功用。此初中後差別之
<lb ed="X" n="0334c09"/><lb ed="R076" n="0904a03"/>位也。此亦卽四法者。離彼四法。無別相用矣。何知
<lb ed="X" n="0334c10"/><lb ed="R076" n="0904a04"/>無別。曰。若能令靜。卽是四法。若所令靜。卽心等故。
<lb ed="X" n="0334c11"/><lb ed="R076" n="0904a05"/>或曰。旣卽四法。何須別立。曰。若不別立。隱此能故。
<lb ed="X" n="0334c12"/><lb ed="R076" n="0904a06"/>言不害者。於諸有情不爲損惱。無瞋爲性。能對治
<lb ed="X" n="0334c13"/><lb ed="R076" n="0904a07"/>害。悲愍爲業。謂卽無瞋。於有情所。不爲損惱。假名
<lb ed="X" n="0334c14"/><lb ed="R076" n="0904a08"/>不害。無瞋。翻對斷物命瞋。不害。但違損惱物害。無
<lb ed="X" n="0334c15"/><lb ed="R076" n="0904a09"/>瞋與樂。不害拔苦。此二麤。相差別。理實無瞋實有
<lb ed="X" n="0334c16"/><lb ed="R076" n="0904a10"/>自體。不害依彼一分假立。爲顯慈悲二相別故。利
<lb ed="X" n="0334c17"/><lb ed="R076" n="0904a11"/>樂有情。彼二勝故。</p>
<lb ed="X" n="0334c18"/><lb ed="R076" n="0904a12"/><p xml:id="pX48p0334c1801">贅　慚者慚心。故云依自法力。愧者愧人。故云依
<lb ed="X" n="0334c19"/><lb ed="R076" n="0904a13"/>世間力。二法俱以止息惡行爲業者。彼二業用。是
<lb ed="X" n="0334c20"/><lb ed="R076" n="0904a14"/>通相故。無貪等三。名爲善根。以彼能生諸善法故。
<lb ed="X" n="0334c21"/><lb ed="R076" n="0904a15"/>輕安一法。唯定地有。欲界中無。論說欲界諸心心
<lb ed="X" n="0334c22"/><lb ed="R076" n="0904a16"/>所。猶闕輕安。名不定地。言非善根。非遍<g ref="#CB15081">䇿</g>者。謂信
<lb ed="X" n="0334c23"/><lb ed="R076" n="0904a17"/>等六法。非是無貪瞋癡之善根。亦非精進之遍<g ref="#CB15081">䇿</g>。
<lb ed="X" n="0334c24"/><lb ed="R076" n="0904a18"/>故不依彼。立不放逸。言簡受蘊捨者。捨有二種。一
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0335a" n="0335a"/>
<lb ed="X" n="0335a01"/><lb ed="R076" n="0904b01"/>者捨受。二者捨行。而云行捨者。行蘊中捨。名爲行
<lb ed="X" n="0335a02"/><lb ed="R076" n="0904b02"/>捨。又先有行。而後捨故。精進三根爲行。無功用住
<lb ed="X" n="0335a03"/><lb ed="R076" n="0904b03"/>爲捨。功用卽行無卽是捨。故以爲性。捨義雖同。蘊
<lb ed="X" n="0335a04"/><lb ed="R076" n="0904b04"/>有差別。性又不同。捨受唯無記。行捨是善性。是故
<lb ed="X" n="0335a05"/><lb ed="R076" n="0904b05"/>簡之。唯識論云。此十一法。三是假有。謂不放逸。捨。
<lb ed="X" n="0335a06"/><lb ed="R076" n="0904b06"/>及不害。義如前說。餘八是實。相用別故。謂依精進
<lb ed="X" n="0335a07"/><lb ed="R076" n="0904b07"/>三根四法。假立行捨。及不放逸。依無瞋善根。假立
<lb ed="X" n="0335a08"/><lb ed="R076" n="0904b08"/>不害。故彼論說。三是假有。信精進等。各別有體。不
<lb ed="X" n="0335a09"/><lb ed="R076" n="0904b09"/>依他立。是故彼八。說爲實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0335a10"/><lb ed="R076" n="0904b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0335a1001">四煩惱六者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0335a11"/><lb ed="R076" n="0904b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0335a1101">註　此別標章。下別列名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0335a12"/><lb ed="R076" n="0904b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0335a1201">一貪。二瞋。三慢。四無明。五疑。六不正見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0335a13"/><lb ed="R076" n="0904b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0335a1301">註　言貪者。於有有具。染著爲性。能障無貪。生苦
<lb ed="X" n="0335a14"/><lb ed="R076" n="0904b14"/>爲業。生苦者。謂由愛力。取蘊生故。瞋者。於苦苦具。
<lb ed="X" n="0335a15"/><lb ed="R076" n="0904b15"/>憎恚爲性。能障無瞋。不安隱性。惡行所依爲業。不
<lb ed="X" n="0335a16"/><lb ed="R076" n="0904b16"/>安者。心懷憎恚。多住苦故。所以不安。慢者。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0335a1601" n="0335a1601"/><anchor xml:id="beg0335a1601" n="0335a1601"/>己<anchor xml:id="end0335a1601"/>於
<lb ed="X" n="0335a17"/><lb ed="R076" n="0904b17"/>他高擧爲性。能障不慢。生苦爲業。生苦者。謂若有
<lb ed="X" n="0335a18"/><lb ed="R076" n="0904b18"/>慢。於德有德。心不謙下。由此死生輪轉無窮。受諸
<lb ed="X" n="0335a19"/><lb ed="R076" n="0905a01"/>苦故。無明者。於諸理事。迷暗爲性。能障無癡。一切
<lb ed="X" n="0335a20"/><lb ed="R076" n="0905a02"/>雜染所依爲業。雜染所依者。由無明起癡邪定。貪
<lb ed="X" n="0335a21"/><lb ed="R076" n="0905a03"/>等煩惱隨煩惱業。能招後生雜染法故。疑者。於諸
<lb ed="X" n="0335a22"/><lb ed="R076" n="0905a04"/>諦理猶豫爲性。能障不疑善品爲業。障善品者。以
<lb ed="X" n="0335a23"/><lb ed="R076" n="0905a05"/>猶豫故善不生也。惡見者。於諸諦理。顚倒推度。染
<lb ed="X" n="0335a24"/><lb ed="R076" n="0905a06"/>慧爲性。能障善見。招苦爲業。盖惡見者。多受苦故。
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0335b" n="0335b"/>
<lb ed="X" n="0335b01"/><lb ed="R076" n="0905a07"/>此見有五。謂身。邊。邪。見取。戒禁取。也。此六。卽俱生。
<lb ed="X" n="0335b02"/><lb ed="R076" n="0905a08"/>若開惡見成十。卽分別惑也。又十惑中。瞋唯不善。
<lb ed="X" n="0335b03"/><lb ed="R076" n="0905a09"/>餘九皆通有覆不善。</p>
<lb ed="X" n="0335b04"/><lb ed="R076" n="0905a10"/><p xml:id="pX48p0335b0401">贅　釋六根本煩惱體性業用。謂由愛力。取蘊生
<lb ed="X" n="0335b05"/><lb ed="R076" n="0905a11"/>故者。蘊卽是身。色受想等。聚爲身故。由貪愛力。五
<lb ed="X" n="0335b06"/><lb ed="R076" n="0905a12"/>蘊身生。執身爲我。故名取蘊。德有德者。意含無德。
<lb ed="X" n="0335b07"/><lb ed="R076" n="0905a13"/>彼德自無。我不應慢。無德尙爾。德可慢乎。故慢有
<lb ed="X" n="0335b08"/><lb ed="R076" n="0905a14"/>德。輪轉無窮。或謂於諸德中。而有德者。不謙下彼。
<lb ed="X" n="0335b09"/><lb ed="R076" n="0905a15"/>是慢彼義。言癡邪定者。謂蠢然專注名癡定。不順
<lb ed="X" n="0335b10"/><lb ed="R076" n="0905a16"/>正理名邪定。皆以無明爲依。以顯正定明記爲依。
<lb ed="X" n="0335b11"/><lb ed="R076" n="0905a17"/>言不疑善品者。餘善心所也。是六百法中不錄之
<lb ed="X" n="0335b12"/><lb ed="R076" n="0905a18"/>餘善。惡見分五者。唯識俗詮云。煩惱如稠林。故有
<lb ed="X" n="0335b13"/><lb ed="R076" n="0905b01"/>根本枝葉之說。而立爲根隨二位煩惱。以有根故。
<lb ed="X" n="0335b14"/><lb ed="R076" n="0905b02"/>能生枝葉。根有六種。或開爲十。隨有二十。更約爲
<lb ed="X" n="0335b15"/><lb ed="R076" n="0905b03"/>三。根之六者。一貪。二瞋。三癡。四慢。五疑。此名五鈍
<lb ed="X" n="0335b16"/><lb ed="R076" n="0905b04"/>使也第六惡見。若開此一。又有五名。一身見。二邊
<lb ed="X" n="0335b17"/><lb ed="R076" n="0905b05"/>見。三邪見。四見取。五戒禁取。此名五利使也。前名
<lb ed="X" n="0335b18"/><lb ed="R076" n="0905b06"/>鈍者。於所緣境。頑嚚無決故。此名利者。於所緣境。
<lb ed="X" n="0335b19"/><lb ed="R076" n="0905b07"/>果決割斷故。十皆名使者。爲心王之所使。故名心
<lb ed="X" n="0335b20"/><lb ed="R076" n="0905b08"/>所使。此六下。釋俱生分別者。互相影略。若執六唯
<lb ed="X" n="0335b21"/><lb ed="R076" n="0905b09"/>俱生。十唯分別。義乖唯識。故論云。如是總別十煩
<lb ed="X" n="0335b22"/><lb ed="R076" n="0905b10"/>惱中。六通俱生。及分別起。任運思察。俱得生故。疑
<lb ed="X" n="0335b23"/><lb ed="R076" n="0905b11"/>後三見。唯分別起。要由惡友。及邪敎力。自審思察。
<lb ed="X" n="0335b24"/><lb ed="R076" n="0905b12"/>方得生故。謂貪。瞋。癡。慢。身見。邊見。六法。通俱生分
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0335c" n="0335c"/>
<lb ed="X" n="0335c01"/><lb ed="R076" n="0905b13"/>別。彼以任運釋俱生。思察釋分別。故云俱得生故。
<lb ed="X" n="0335c02"/><lb ed="R076" n="0905b14"/>疑。及邪見。二取。四法。唯分別起。若以此六卽俱生
<lb ed="X" n="0335c03"/><lb ed="R076" n="0905b15"/>者。疑唯分別。餘五通二。是故相乖。若六俱生中。影
<lb ed="X" n="0335c04"/><lb ed="R076" n="0905b16"/>略分別。於十分別中。影略俱生。此義方盡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0335c05"/><lb ed="R076" n="0905b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0335c0501">五隨煩惱二十。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0335c06"/><lb ed="R076" n="0905b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0335c0601">註　此別標章。下別列名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0335c07"/><lb ed="R076" n="0906a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0335c0701">一忿。二恨。三惱。四覆。五誑。六諂。七憍。八害。九嫉。十慳。
<lb ed="X" n="0335c08"/><lb ed="R076" n="0906a02"/>十一無慚。十二無愧。十三不信。十四懈怠。十五放逸。
<lb ed="X" n="0335c09"/><lb ed="R076" n="0906a03"/>十六昏沉。十七掉擧。十八失念。十九不正知。二十散
<lb ed="X" n="0335c10"/><lb ed="R076" n="0906a04"/>亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0335c11"/><lb ed="R076" n="0906a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0335c1101">註　言忿者。依對現前不饒益境憤發爲性。能障
<lb ed="X" n="0335c12"/><lb ed="R076" n="0906a06"/>不忿。執仗爲業。執仗者。仗謂器仗。謂懷忿者。多發
<lb ed="X" n="0335c13"/><lb ed="R076" n="0906a07"/>暴惡。身表業故。瞋一分攝。恨者。由忿爲先。懷惡不
<lb ed="X" n="0335c14"/><lb ed="R076" n="0906a08"/>捨。結冤爲性。能障不恨。熱惱爲業。熱惱者。謂結恨
<lb ed="X" n="0335c15"/><lb ed="R076" n="0906a09"/>者。不能含忍。恒熱惱故。惱者。忿狼爲先。追觸暴熱。
<lb ed="X" n="0335c16"/><lb ed="R076" n="0906a10"/>恨戾爲性。能障不惱。<anchor xml:id="nkr_note_add_0335c1601" n="0335c1601"/><anchor xml:id="beg0335c1601" n="0335c1601"/><g ref="#CB01043">䖧</g><anchor xml:id="end0335c1601"/>螫爲業。言追觸等義。謂追
<lb ed="X" n="0335c17"/><lb ed="R076" n="0906a11"/>往惡。觸現違緣。心便狠戾。多發囂暴。兇鄙麤言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0335c1701" n="0335c1701"/><anchor xml:id="beg0335c1701" n="0335c1701"/><g ref="#CB01043">䖧</g><anchor xml:id="end0335c1701"/>
<lb ed="X" n="0335c18"/><lb ed="R076" n="0906a12"/>螫他故。此亦瞋分也。覆者。於自作罪。恐失利譽。隱
<lb ed="X" n="0335c19"/><lb ed="R076" n="0906a13"/>藏爲性。能障不覆。悔惱爲業。言悔惱者。覆罪。則後
<lb ed="X" n="0335c20"/><lb ed="R076" n="0906a14"/>必悔惱。不安隱故。貪癡二分。若不懼當苦覆罪者。
<lb ed="X" n="0335c21"/><lb ed="R076" n="0906a15"/>癡一分攝。若恐失利譽。覆罪者。貪一分攝。言誑者。
<lb ed="X" n="0335c22"/><lb ed="R076" n="0906a16"/>爲獲利譽。矯現有德詭詐爲性。能障不誑。邪命爲
<lb ed="X" n="0335c23"/><lb ed="R076" n="0906a17"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0335001" n="0335001"/>業。謂矯誑者。心懷異謀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0335002" n="0335002"/>多現不實。邪命事故。此貪
<lb ed="X" n="0335c24"/><lb ed="R076" n="0906a18"/>癡分諂者謂罔他故。矯設異儀。諂曲爲性。能障不
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0336a" n="0336a"/>
<lb ed="X" n="0336a01"/><lb ed="R076" n="0906b01"/>諂。敎誨爲業。謂諂曲者。爲罔冐他。曲順時宜。矯設
<lb ed="X" n="0336a02"/><lb ed="R076" n="0906b02"/>方便。以取他意。或藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0336a0201" n="0336a0201"/><anchor xml:id="beg0336a0201" n="0336a0201"/>己<anchor xml:id="end0336a0201"/>失。不任師友正敎誨故。亦
<lb ed="X" n="0336a03"/><lb ed="R076" n="0906b03"/>貪癡分也。憍者。於自盛事。深生染著。醉傲爲性。能
<lb ed="X" n="0336a04"/><lb ed="R076" n="0906b04"/>障不憍。染依爲業。言染依義者。憍醉。則生長一切
<lb ed="X" n="0336a05"/><lb ed="R076" n="0906b05"/>雜染法故。此貪分也。不憍者。卽無貪也。害者。於諸
<lb ed="X" n="0336a06"/><lb ed="R076" n="0906b06"/>有情。心無悲愍。損惱爲性。能障不害。逼惱爲業。言
<lb ed="X" n="0336a07"/><lb ed="R076" n="0906b07"/>逼惱之義。有害者。逼惱他故。瞋一分攝。若論害與
<lb ed="X" n="0336a08"/><lb ed="R076" n="0906b08"/>瞋之別義者。害障不害。正障於悲。瞋障無瞋。正障
<lb ed="X" n="0336a09"/><lb ed="R076" n="0906b09"/>於慈。又瞋能斷命。害但損他。此差別也。言嫉者。殉
<lb ed="X" n="0336a10"/><lb ed="R076" n="0906b10"/>自名利。不耐他榮。妬忌爲性。能障不嫉。憂慼爲業。
<lb ed="X" n="0336a11"/><lb ed="R076" n="0906b11"/>言憂慼義者。嫉者聞見他榮。深懷憂慼不安隱故。
<lb ed="X" n="0336a12"/><lb ed="R076" n="0906b12"/>亦瞋分爲體。言慳者。躭著法財。不能慧捨。秘恡爲
<lb ed="X" n="0336a13"/><lb ed="R076" n="0906b13"/>性。能障不慳。鄙畜爲業。亦貪分也。無慚者。不顧自
<lb ed="X" n="0336a14"/><lb ed="R076" n="0906b14"/>法。輕拒賢善爲性。能障於慚。生長惡行爲業。言不
<lb ed="X" n="0336a15"/><lb ed="R076" n="0906b15"/>顧者。謂於自法。無所顧者。輕拒賢善。不耻過惡。能
<lb ed="X" n="0336a16"/><lb ed="R076" n="0906b16"/>障礙慚。生長惡行故。無愧者。不顧世間。崇重暴惡
<lb ed="X" n="0336a17"/><lb ed="R076" n="0906b17"/>爲性。能障礙愧。生長惡行爲業。言不顧世間等義
<lb ed="X" n="0336a18"/><lb ed="R076" n="0906b18"/>者。謂於世間無所顧者。崇重暴惡。不耻過非。能障
<lb ed="X" n="0336a19"/><lb ed="R076" n="0907a01"/>於愧。生長惡行故。言不信者。於實德能。不忍樂欲。
<lb ed="X" n="0336a20"/><lb ed="R076" n="0907a02"/>心穢爲性。能障淨心。墮依爲業。言墮依者。不信之
<lb ed="X" n="0336a21"/><lb ed="R076" n="0907a03"/>者。多懈怠故。言懈怠者。於善惡品。修斷事中。懶墮
<lb ed="X" n="0336a22"/><lb ed="R076" n="0907a04"/>爲性。能障精進。增染爲業。言增染者。以懈怠者。滋
<lb ed="X" n="0336a23"/><lb ed="R076" n="0907a05"/>長染故。言放逸者。於染淨品。不能防修。縱蕩爲性。
<lb ed="X" n="0336a24"/><lb ed="R076" n="0907a06"/>障不放逸。增惡損善所依爲業。此放逸以何爲體。
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0336b" n="0336b"/>
<lb ed="X" n="0336b01"/><lb ed="R076" n="0907a07"/>曰。懈怠三根。不能防修染淨等法。總名放逸。離上
<lb ed="X" n="0336b02"/><lb ed="R076" n="0907a08"/>四法。別無體性。或曰。彼慢疑等。亦有此能。何不依
<lb ed="X" n="0336b03"/><lb ed="R076" n="0907a09"/>立。曰慢等方四。勢用微劣。故不依立。此之四法。偏
<lb ed="X" n="0336b04"/><lb ed="R076" n="0907a10"/>何勝餘慢等。曰障三善根。障遍策故。餘無此能。所
<lb ed="X" n="0336b05"/><lb ed="R076" n="0907a11"/>以不勝。言<g ref="#CB15151">惛</g>沉者。令心於境。無堪任爲性能障輕
<lb ed="X" n="0336b06"/><lb ed="R076" n="0907a12"/>安毗鉢舍那爲業。或曰。<g ref="#CB15151">惛</g>沉與癡何別。曰。癡於境
<lb ed="X" n="0336b07"/><lb ed="R076" n="0907a13"/>迷暗爲相。正障無癡。而非瞢重。惛沉於境瞢重爲
<lb ed="X" n="0336b08"/><lb ed="R076" n="0907a14"/>相。正障輕安。而非迷暗。故二不同。言掉擧者。令心
<lb ed="X" n="0336b09"/><lb ed="R076" n="0907a15"/>於境不寂靜爲性。能障行捨奢麼他爲業。失念者。
<lb ed="X" n="0336b10"/><lb ed="R076" n="0907a16"/>於諸所緣。不能明記爲性。能障正念。散亂所依爲
<lb ed="X" n="0336b11"/><lb ed="R076" n="0907a17"/>業。言散亂所依者。失念。則心散亂故。此失念者。有
<lb ed="X" n="0336b12"/><lb ed="R076" n="0907a18"/>云念一分攝。是煩惱相應念故。有云癡一分攝。瑜
<lb ed="X" n="0336b13"/><lb ed="R076" n="0907b01"/>伽說此是癡分故。癡令念失。故名失念。有云俱一
<lb ed="X" n="0336b14"/><lb ed="R076" n="0907b02"/>分攝。由前二文影略說故。不正知者。於所觀境。謬
<lb ed="X" n="0336b15"/><lb ed="R076" n="0907b03"/>解爲性。能障正知。毀犯爲業。毀犯業者。不正知者。
<lb ed="X" n="0336b16"/><lb ed="R076" n="0907b04"/>多毀犯故。此法或云慧一分攝。是煩惱相應慧故。
<lb ed="X" n="0336b17"/><lb ed="R076" n="0907b05"/>或云癡一分懾。瑜伽說此是癡分故。令知不正。名
<lb ed="X" n="0336b18"/><lb ed="R076" n="0907b06"/>不正知。有云俱一分攝。由前二文影略說故。散亂
<lb ed="X" n="0336b19"/><lb ed="R076" n="0907b07"/>者。令心流蕩爲性。能障正定。惡慧所依爲業。言惡
<lb ed="X" n="0336b20"/><lb ed="R076" n="0907b08"/>慧所依者。謂散亂者。發惡慧故。或曰散亂掉擧何
<lb ed="X" n="0336b21"/><lb ed="R076" n="0907b09"/>別。曰。散亂令心易緣。掉擧令心易解。是所別相。前
<lb ed="X" n="0336b22"/><lb ed="R076" n="0907b10"/>云隨其煩惱分位差別等流性故者。義現此耳。蓋
<lb ed="X" n="0336b23"/><lb ed="R076" n="0907b11"/>忿恨等十。幷失念。不正知。放逸。此十三法。乃根本
<lb ed="X" n="0336b24"/><lb ed="R076" n="0907b12"/>家差別分位也。若無慚。無愧。掉擧。<g ref="#CB15151">惛</g>沉。散亂。不信。
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0336c" n="0336c"/>
<lb ed="X" n="0336c01"/><lb ed="R076" n="0907b13"/>懈怠。此之七法乃根本家等流性故。或云此七旣
<lb ed="X" n="0336c02"/><lb ed="R076" n="0907b14"/>別有體。何名等流。曰根本爲因。此方生故。名等流
<lb ed="X" n="0336c03"/><lb ed="R076" n="0907b15"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0336c04"/><lb ed="R076" n="0907b16"/><p xml:id="pX48p0336c0401">贅　唯識論云。此二十種。類別有三。謂忿等十。各
<lb ed="X" n="0336c05"/><lb ed="R076" n="0907b17"/>別起故。名小隨煩惱。無慚等二。遍不善故。名中隨
<lb ed="X" n="0336c06"/><lb ed="R076" n="0907b18"/>煩惱。掉擧等八。徧染心故。名大隨煩惱小隨中。忿
<lb ed="X" n="0336c07"/><lb ed="R076" n="0908a01"/>依現境。執仗以身表之。恨懷先惡。結冤而熱惱爲
<lb ed="X" n="0336c08"/><lb ed="R076" n="0908a02"/>業。惱追忿恨之往惡。或觸現在之違緣。卽以凶言
<lb ed="X" n="0336c09"/><lb ed="R076" n="0908a03"/>轉施諫者。害者於他逼惱。心無悲愍。嫉者不耐他
<lb ed="X" n="0336c10"/><lb ed="R076" n="0908a04"/>榮。性恒忌妬。雖皆以嗔爲性。業用有異。故分爲五。
<lb ed="X" n="0336c11"/><lb ed="R076" n="0908a05"/>覆者。恐失利譽。貪也。藏隱自罪。癡也。誑者。爲獲利
<lb ed="X" n="0336c12"/><lb ed="R076" n="0908a06"/>譽。亦貪。矯現有德。曰癡。諂者。曲順時宜爲貪。不任
<lb ed="X" n="0336c13"/><lb ed="R076" n="0908a07"/>敎誨爲癡。雖皆以貪癡爲性。而各有異。又分爲三。
<lb ed="X" n="0336c14"/><lb ed="R076" n="0908a08"/>憍者。染著盛事。唯是貪分。性自醉傲。有可恃故。慳
<lb ed="X" n="0336c15"/><lb ed="R076" n="0908a09"/>者。躭著財法。亦唯貪分。性自秘恡。畜不捨故。雖皆
<lb ed="X" n="0336c16"/><lb ed="R076" n="0908a10"/>以貪爲性。而於所恃。不捨。有異。故分爲二。<anchor xml:id="nkr_note_add_0336c1601" n="0336c1601"/><anchor xml:id="beg0336c1601" n="0336c1601"/>已<anchor xml:id="end0336c1601"/>上小
<lb ed="X" n="0336c17"/><lb ed="R076" n="0908a11"/>隨。互取三不善根爲體。故云假立。中隨二者。翻善
<lb ed="X" n="0336c18"/><lb ed="R076" n="0908a12"/>爲不善也。以善所中慚者漸心。愧者愧人。故無慚
<lb ed="X" n="0336c19"/><lb ed="R076" n="0908a13"/>者。不顧自法。輕拒賢善。無愧者。不顧世間。崇重暴
<lb ed="X" n="0336c20"/><lb ed="R076" n="0908a14"/>惡。以有無慚。必有無愧。乃自類俱起也。大隨中。不
<lb ed="X" n="0336c21"/><lb ed="R076" n="0908a15"/>信。懈怠。放逸。<g ref="#CB15151">惛</g>沉。掉擧。此五翻善品中。信。與精進。
<lb ed="X" n="0336c22"/><lb ed="R076" n="0908a16"/>及不放逸。輕安。行捨。五善心所以此唯染。彼唯淨
<lb ed="X" n="0336c23"/><lb ed="R076" n="0908a17"/>故。失念。散亂。翻入別境念定淨分。又不正知。亦翻
<lb ed="X" n="0336c24"/><lb ed="R076" n="0908a18"/>別境慧淨分故。以別境中。具染淨故。應知此八。放
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0337a" n="0337a"/>
<lb ed="X" n="0337a01"/><lb ed="R076" n="0908b01"/>逸。失念。及不正知。三是假有。分位性故。餘五是實。
<lb ed="X" n="0337a02"/><lb ed="R076" n="0908b02"/>等流性故。散亂令心易緣者。心遊於境也。掉擧令
<lb ed="X" n="0337a03"/><lb ed="R076" n="0908b03"/>心易解者。境現於心也。又云易解從心。易緣從境。
<lb ed="X" n="0337a04"/><lb ed="R076" n="0908b04"/>是二別義。言差別分位者。無體假立也。等流性故
<lb ed="X" n="0337a05"/><lb ed="R076" n="0908b05"/>者。有體同類也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337a06"/><lb ed="R076" n="0908b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0337a0601">六不定四者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337a07"/><lb ed="R076" n="0908b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0337a0701">註　此別標。下列名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337a08"/><lb ed="R076" n="0908b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0337a0801">一睡眠。二惡作。三尋。四伺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337a09"/><lb ed="R076" n="0908b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0337a0901">註　言睡眠者。令身不自在。昧略爲性。障觀爲業
<lb ed="X" n="0337a10"/><lb ed="R076" n="0908b10"/><note place="inline">觀卽毗鉢舍那</note>。謂睡眠位。身不自在。心極暗劣。一門轉故。
<lb ed="X" n="0337a11"/><lb ed="R076" n="0908b11"/>昧簡在定。略別寤時。令顯睡眠。非無體用。有無心
<lb ed="X" n="0337a12"/><lb ed="R076" n="0908b12"/>位。假立此名。如餘盖纏心相應故。言惡作者。惡所
<lb ed="X" n="0337a13"/><lb ed="R076" n="0908b13"/>作業。追悔爲性。障止爲業<note place="inline">止卽奢麼他</note>。此卽於果。假立
<lb ed="X" n="0337a14"/><lb ed="R076" n="0908b14"/>因名。先惡所作業。後方追悔故。悔先不作。亦惡作
<lb ed="X" n="0337a15"/><lb ed="R076" n="0908b15"/>攝。如追悔言。我先不作如是事業。是我惡作。有義
<lb ed="X" n="0337a16"/><lb ed="R076" n="0908b16"/>此二。各別有體。與餘心所。行相別故。隨癡相說。名
<lb ed="X" n="0337a17"/><lb ed="R076" n="0908b17"/>世俗有。言尋伺者。尋謂尋求。令心怱遽於意言境。
<lb ed="X" n="0337a18"/><lb ed="R076" n="0908b18"/>麤轉爲性。伺謂伺察。令心怱遽於意言境。細轉爲
<lb ed="X" n="0337a19"/><lb ed="R076" n="0909a01"/>性。二法業用。俱以安不安住。身心分位。所依爲業。
<lb ed="X" n="0337a20"/><lb ed="R076" n="0909a02"/>謂意言境者。意所取境。多依名言。名意言境。或曰
<lb ed="X" n="0337a21"/><lb ed="R076" n="0909a03"/>尋伺二法。爲假爲實。曰。並用思之與慧。各一分爲
<lb ed="X" n="0337a22"/><lb ed="R076" n="0909a04"/>體。若令心安。卽是思分。令心不安。卽是慧分蓋思
<lb ed="X" n="0337a23"/><lb ed="R076" n="0909a05"/>者徐而細故。慧則急而麤故。是知令安。則用思無
<lb ed="X" n="0337a24"/><lb ed="R076" n="0909a06"/>慧。不安。則用慧無思。若通照大師。釋有兼正。若正
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0337b" n="0337b"/>
<lb ed="X" n="0337b01"/><lb ed="R076" n="0909a07"/>用思。則急慧隨思。能令心安。若正用慧。則徐思隨
<lb ed="X" n="0337b02"/><lb ed="R076" n="0909a08"/>慧。亦令不安。是其並用也。</p>
<lb ed="X" n="0337b03"/><lb ed="R076" n="0909a09"/><p xml:id="pX48p0337b0301">贅　一門轉者。意識有明了暗劣二門。此無明了。
<lb ed="X" n="0337b04"/><lb ed="R076" n="0909a10"/>故云一門。昧簡在定者。定心一境。略而不昧。以顯
<lb ed="X" n="0337b05"/><lb ed="R076" n="0909a11"/>睡眠。性闇昧故。略別窹時者。窹時廣緣。不得稱略。
<lb ed="X" n="0337b06"/><lb ed="R076" n="0909a12"/>以顯睡眠性是忽略。故云。令顯睡眠。非無體用。有
<lb ed="X" n="0337b07"/><lb ed="R076" n="0909a13"/>無心位。假說此名者。謂有五無心之睡眠位。依此
<lb ed="X" n="0337b08"/><lb ed="R076" n="0909a14"/>假立。非實睡眠。以彼無心。此有心故。有體用故。如
<lb ed="X" n="0337b09"/><lb ed="R076" n="0909a15"/>餘盖纏。心相應故者。葢有五葢。瑜伽頌云。葢謂貪
<lb ed="X" n="0337b10"/><lb ed="R076" n="0909a16"/>欲葢。及與瞋恚葢。<g ref="#CB15151">惛</g>沉睡眠葢。掉擧惡作葢。第五
<lb ed="X" n="0337b11"/><lb ed="R076" n="0909a17"/>是疑葢。纏有八纏十纏俱舍云。纏八無慚愧。嫉慳
<lb ed="X" n="0337b12"/><lb ed="R076" n="0909a18"/>幷悔眠。及掉擧<g ref="#CB15151">惛</g>沉。或十加忿覆。言隨癡相說。名
<lb ed="X" n="0337b13"/><lb ed="R076" n="0909b01"/>世俗有者謂此悔眠。與無明俱。體非無明。名世俗
<lb ed="X" n="0337b14"/><lb ed="R076" n="0909b02"/>有。而實各別有自體故。豈卽世俗。假無自體。尋伺
<lb ed="X" n="0337b15"/><lb ed="R076" n="0909b03"/>二法。釋義如文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337b16"/><lb ed="R076" n="0909b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0337b1601">第三色法。略有十一種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337b17"/><lb ed="R076" n="0909b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0337b1701">註　言色者。有質礙之色。有顏色之色。所依之根
<lb ed="X" n="0337b18"/><lb ed="R076" n="0909b06"/>唯五。所緣之境則六。卽二所現影。此別標章。下別
<lb ed="X" n="0337b19"/><lb ed="R076" n="0909b07"/>列名。</p>
<lb ed="X" n="0337b20"/><lb ed="R076" n="0909b08"/><p xml:id="pX48p0337b2001">贅　形等爲質礙。靑等爲顏色。色之一字。根塵總
<lb ed="X" n="0337b21"/><lb ed="R076" n="0909b09"/>名。聲香味等。俱名色故。故說根境共十一種。是心
<lb ed="X" n="0337b22"/><lb ed="R076" n="0909b10"/>心所所現影故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0337b23"/><lb ed="R076" n="0909b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0337b2301">一眼。二耳。三鼻。四舌。五身。六色。七聲。八香。九味。十觸。
<lb ed="X" n="0337b24"/><lb ed="R076" n="0909b12"/>十一法處所攝色。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0337c" n="0337c"/>
<lb ed="X" n="0337c01"/><lb ed="R076" n="0909b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0337c0101">註　言一眼者照矚之義。梵云斫蒭。此翻行盡。眼
<lb ed="X" n="0337c02"/><lb ed="R076" n="0909b14"/>能行盡諸色境故。是名行盡。翻爲眼者。體用相當。
<lb ed="X" n="0337c03"/><lb ed="R076" n="0909b15"/>依唐言也。二耳者能聞之義。梵云莎嚕多羅戍縷
<lb ed="X" n="0337c04"/><lb ed="R076" n="0909b16"/>多。此翻能聞聲。數數聞此聲。至可能聞處。翻爲耳
<lb ed="X" n="0337c05"/><lb ed="R076" n="0909b17"/>者。體用相當。依唐言也。三鼻者。能齅之義。梵云伽
<lb ed="X" n="0337c06"/><lb ed="R076" n="0909b18"/>羅尼羯羅拏。此云能齅。齅香臭故。數數由此能齅
<lb ed="X" n="0337c07"/><lb ed="R076" n="0910a01"/>香臭故。翻爲鼻者。體用兼之。依唐言也。四舌者。能
<lb ed="X" n="0337c08"/><lb ed="R076" n="0910a02"/>嘗義。梵云<g ref="#CB02549">䑛</g>若時吃縛。此云能嘗。瑜伽論云。能除
<lb ed="X" n="0337c09"/><lb ed="R076" n="0910a03"/>饑渴。數發言論。表彰呼召。謂之舌也。通於勝義世
<lb ed="X" n="0337c10"/><lb ed="R076" n="0910a04"/>俗二義。翻爲舌者。亦兼體用。依唐言也。五身者。積
<lb ed="X" n="0337c11"/><lb ed="R076" n="0910a05"/>聚依止二義名身。謂積聚大造。諸根依止。梵云迦
<lb ed="X" n="0337c12"/><lb ed="R076" n="0910a06"/>耶。此翻爲積聚身根。爲彼多法依止。諸根所隨。周
<lb ed="X" n="0337c13"/><lb ed="R076" n="0910a07"/>遍積聚。故名爲身。翻爲身者體義相當。依唐言也。
<lb ed="X" n="0337c14"/><lb ed="R076" n="0910a08"/>體卽是根。此五言根者。皆有出生增上義故。則以
<lb ed="X" n="0337c15"/><lb ed="R076" n="0910a09"/>能造所造八法爲體。乃識所依之根也。</p>
<lb ed="X" n="0337c16"/><lb ed="R076" n="0910a10"/><p xml:id="pX48p0337c1601">贅　體用相當者。體卽勝義。與浮塵根。用卽照境。
<lb ed="X" n="0337c17"/><lb ed="R076" n="0910a11"/>與對境義。故謂眼如蒲桃朵。耳如新捲葉。鼻如雙
<lb ed="X" n="0337c18"/><lb ed="R076" n="0910a12"/>垂爪。舌如初偃月。身如腰皷<g ref="#CB01115">𣞙</g>。此明浮塵五根體
<lb ed="X" n="0337c19"/><lb ed="R076" n="0910a13"/>相也。眼能照矚。耳爲能聞。鼻爲能齅。舌爲能甞。身
<lb ed="X" n="0337c20"/><lb ed="R076" n="0910a14"/>爲積聚依止之能觸。此明勝義五根義用也。有如
<lb ed="X" n="0337c21"/><lb ed="R076" n="0910a15"/>是體。發如是用。故云。體用相當依唐言也。</p>
<lb ed="X" n="0337c22"/><lb ed="R076" n="0910a16"/><p xml:id="pX48p0337c2201">註　言六色者。眼所取故。有二十五種。謂靑。黃。赤
<lb ed="X" n="0337c23"/><lb ed="R076" n="0910a17"/>白<note place="inline">此四實</note>。長。短。方。圓。麤。細。高。低<note place="inline">此相狀假</note>。正。不正。光。影。明。
<lb ed="X" n="0337c24"/><lb ed="R076" n="0910a18"/>暗。煙。塵。雲。霧。逈色。表色。空一顯色<note place="inline">此分位假</note>。此皆方處
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0338a" n="0338a"/>
<lb ed="X" n="0338a01"/><lb ed="R076" n="0910b01"/>示現義。顏色之色也。對眼識故。質礙名色。乃色之
<lb ed="X" n="0338a02"/><lb ed="R076" n="0910b02"/>總名耳。言七聲者。四大種所造。耳根所取義故。總
<lb ed="X" n="0338a03"/><lb ed="R076" n="0910b03"/>有五因。攝十二種聲。五因者。一相故。卽耳根所取
<lb ed="X" n="0338a04"/><lb ed="R076" n="0910b04"/>義。此一爲總。餘四爲別。二損益故者。立初三種聲。
<lb ed="X" n="0338a05"/><lb ed="R076" n="0910b05"/>云可意聲<note place="inline">是益</note>。不可意聲<note place="inline">是損</note>。俱相違聲<note place="inline">通二</note>。三因差別
<lb ed="X" n="0338a06"/><lb ed="R076" n="0910b06"/>故者。攝次三種。謂因執受大種聲<note place="inline">語等</note>。因不執受大
<lb ed="X" n="0338a07"/><lb ed="R076" n="0910b07"/>種聲<note place="inline">樹等聲</note>。因俱大種聲<note place="inline">手鼓等聲</note>。四說差別攝三者。有
<lb ed="X" n="0338a08"/><lb ed="R076" n="0910b08"/>世所共成聲。謂世俗語所攝。成所引聲者。謂諸聖
<lb ed="X" n="0338a09"/><lb ed="R076" n="0910b09"/>所說。遍計所執聲者。外道所說。五言差別攝三者。
<lb ed="X" n="0338a10"/><lb ed="R076" n="0910b10"/>聖言量所攝聲。卽八種聖語。聖正也。此八種語。不
<lb ed="X" n="0338a11"/><lb ed="R076" n="0910b11"/>出見聞覺知。該於六根。以鼻舌身皆覺故。如應答
<lb ed="X" n="0338a12"/><lb ed="R076" n="0910b12"/>於人。第一見。則言見。乃至第四知。則言知。若不見。
<lb ed="X" n="0338a13"/><lb ed="R076" n="0910b13"/>言不見。乃至第八不知。言不知。斯聖語矣。若第一
<lb ed="X" n="0338a14"/><lb ed="R076" n="0910b14"/>見。言不見。不見。言見。乃至第八不知。言知。此亦八
<lb ed="X" n="0338a15"/><lb ed="R076" n="0910b15"/>種非聖言矣。華嚴鈔。唯十一種。以唯識加響以成
<lb ed="X" n="0338a16"/><lb ed="R076" n="0910b16"/>十二。更俟參考。言八香者。乃鼻之所取。可齅義故。
<lb ed="X" n="0338a17"/><lb ed="R076" n="0910b17"/>總有六種。謂好香。惡香。平等香。俱生香。和合香。變
<lb ed="X" n="0338a18"/><lb ed="R076" n="0910b18"/>易香也。九味者。舌之所取。可甞義故。有十二種。謂
<lb ed="X" n="0338a19"/><lb ed="R076" n="0911a01"/>苦。酸。甘。辛。醎。淡。可意。不可意。俱相違。俱生。和合。變
<lb ed="X" n="0338a20"/><lb ed="R076" n="0911a02"/>異也。言十觸者。身之所取。可觸之義。故名爲觸。有
<lb ed="X" n="0338a21"/><lb ed="R076" n="0911a03"/>二十六種。謂地。水。火。風。輕。重。澁。滑。緩。急。冷。暖。硬。輭。
<lb ed="X" n="0338a22"/><lb ed="R076" n="0911a04"/>饑。渴。飽。力。劣。悶。癢。粘。老。病。死。瘦。是也。初四乃實。餘
<lb ed="X" n="0338a23"/><lb ed="R076" n="0911a05"/>皆依四大假立。或曰。餘旣是假。身識何緣。曰。卽實
<lb ed="X" n="0338a24"/><lb ed="R076" n="0911a06"/>緣故。旣卽實緣。何知輕等。五俱意識。分別之也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0338b" n="0338b"/>
<lb ed="X" n="0338b01"/><lb ed="R076" n="0911a07"/><p xml:id="pX48p0338b0101">贅　靑黃赤白四爲實者。析至極微。色不改故。長
<lb ed="X" n="0338b02"/><lb ed="R076" n="0911a08"/>短等八。相狀假者。析至極微。無相狀故。正不正等
<lb ed="X" n="0338b03"/><lb ed="R076" n="0911a09"/>十三種色。分位假者。以彼諸法。隨方變故。總有五
<lb ed="X" n="0338b04"/><lb ed="R076" n="0911a10"/>因者。因聲而顯五處差別。攝十二種聲。一相故者。
<lb ed="X" n="0338b05"/><lb ed="R076" n="0911a11"/>因聲而有耳所取相。說之爲總。故後四種皆是聲
<lb ed="X" n="0338b06"/><lb ed="R076" n="0911a12"/>相。二損益故者。由取聲相。令人苦樂。名爲損益。若
<lb ed="X" n="0338b07"/><lb ed="R076" n="0911a13"/>於聲相。不苦不樂。名俱相違。三因差別故者。由取
<lb ed="X" n="0338b08"/><lb ed="R076" n="0911a14"/>聲相。知執受等。謂諸有情。皆第八識。執受大種所
<lb ed="X" n="0338b09"/><lb ed="R076" n="0911a15"/>造根身。故諸有情聲。名執受大種。四說差別。五言
<lb ed="X" n="0338b10"/><lb ed="R076" n="0911a16"/>差別者。由取聲相。知說差別。及言差別。問。言說何
<lb ed="X" n="0338b11"/><lb ed="R076" n="0911a17"/>異。答。直言曰言。釋義曰說。又一字一名爲言。多字
<lb ed="X" n="0338b12"/><lb ed="R076" n="0911a18"/>多名爲說。是二別義。香味觸三。釋義如文。</p>
<lb ed="X" n="0338b13"/><lb ed="R076" n="0911b01"/><p xml:id="pX48p0338b1301">註　言法處所攝色者。謂過去無體之法。可緣之
<lb ed="X" n="0338b14"/><lb ed="R076" n="0911b02"/>義。此有五種。謂極逈色。依假想觀析所礙色。至極
<lb ed="X" n="0338b15"/><lb ed="R076" n="0911b03"/>微。故名極逈色。又云。上見虗空靑黃等色。乃是顯
<lb ed="X" n="0338b16"/><lb ed="R076" n="0911b04"/>色。若下望之。則此顯色。至遠而爲難見。故名極逈
<lb ed="X" n="0338b17"/><lb ed="R076" n="0911b05"/>色也。言極略色者。亦假想觀。析須彌俱礙之色至
<lb ed="X" n="0338b18"/><lb ed="R076" n="0911b06"/>極微處故。又云。於色上分析長短形相麤細。以至
<lb ed="X" n="0338b19"/><lb ed="R076" n="0911b07"/>極微故。言俱礙者。乃根色等。明暗等色。乃所礙也。
<lb ed="X" n="0338b20"/><lb ed="R076" n="0911b08"/>定果色。謂解脫定。亦魚米肉山威儀身等。亦名定
<lb ed="X" n="0338b21"/><lb ed="R076" n="0911b09"/>自在所生色。定卽禪定。自在所生色。謂菩薩入定。
<lb ed="X" n="0338b22"/><lb ed="R076" n="0911b10"/>所現光明。乃見一切色像境界。如入火光定。則有
<lb ed="X" n="0338b23"/><lb ed="R076" n="0911b11"/>火光發現等。受所引色者。謂律不律儀殊勝思種。
<lb ed="X" n="0338b24"/><lb ed="R076" n="0911b12"/>所立無表色也。又受卽領受。引卽引取。如受諸戒
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0338c" n="0338c"/>
<lb ed="X" n="0338c01"/><lb ed="R076" n="0911b13"/>品。戒是色法。所受之戒。卽受所引色也。遍計所執
<lb ed="X" n="0338c02"/><lb ed="R076" n="0911b14"/>色者。謂第六識。虗妄計度。所變根塵。無實作用。故
<lb ed="X" n="0338c03"/><lb ed="R076" n="0911b15"/>立此名。或謂餘四。名色。有可擬議。受之所引。何亦
<lb ed="X" n="0338c04"/><lb ed="R076" n="0911b16"/>名色。盖從所防發善惡之色。以立名耳。此四全。一
<lb ed="X" n="0338c05"/><lb ed="R076" n="0911b17"/>少分是假。一分乃實。</p>
<lb ed="X" n="0338c06"/><lb ed="R076" n="0911b18"/><p xml:id="pX48p0338c0601">贅　意識所緣法塵境界。名爲法處。極逈色者。色
<lb ed="X" n="0338c07"/><lb ed="R076" n="0912a01"/>最遠故。極略色者。色最細故。定果色者。定中現故。
<lb ed="X" n="0338c08"/><lb ed="R076" n="0912a02"/>受所引者。受戒引生善惡色故。言律不律儀者。善
<lb ed="X" n="0338c09"/><lb ed="R076" n="0912a03"/>惡兩門法範也。律儀戒品。雖是色法。依思種立。無
<lb ed="X" n="0338c10"/><lb ed="R076" n="0912a04"/>所顯示。名無表色。徧計執色。無實用者。從分別起。
<lb ed="X" n="0338c11"/><lb ed="R076" n="0912a05"/>不從因緣。故無實用。此四下。謂徧計執色。從依他
<lb ed="X" n="0338c12"/><lb ed="R076" n="0912a06"/>起上變起相分。名少分假。卽依他起名一分實。極
<lb ed="X" n="0338c13"/><lb ed="R076" n="0912a07"/>逈等四。全是實有。若假若實。皆是意識所緣之境
<lb ed="X" n="0338c14"/><lb ed="R076" n="0912a08"/>名法處色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0338c15"/><lb ed="R076" n="0912a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0338c1501">第四心不相應。行法。略有二十四種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0338c16"/><lb ed="R076" n="0912a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0338c1601">註　此乃色心分位。盖依前三法。一分一位。假立
<lb ed="X" n="0338c17"/><lb ed="R076" n="0912a11"/>得等之名。以行法有二。此簡非心所。以立其名。此
<lb ed="X" n="0338c18"/><lb ed="R076" n="0912a12"/>總標章。下乃別列。</p>
<lb ed="X" n="0338c19"/><lb ed="R076" n="0912a13"/><p xml:id="pX48p0338c1901">贅　不相應義。及行法有二。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0338c1901" n="0338c1901"/><anchor xml:id="beg0338c1901" n="0338c1901"/>已<anchor xml:id="end0338c1901"/>釋。前三法者。
<lb ed="X" n="0338c20"/><lb ed="R076" n="0912a14"/>謂依心王心所。及色法三。分位差別。假立得等名
<lb ed="X" n="0338c21"/><lb ed="R076" n="0912a15"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0338c22"/><lb ed="R076" n="0912a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0338c2201">一得。二命根。三衆同分。四異生性。五無想定。六滅盡
<lb ed="X" n="0338c23"/><lb ed="R076" n="0912a17"/>定。七無想報。八名身。九句身。十文身。十一生。十二住。
<lb ed="X" n="0338c24"/><lb ed="R076" n="0912a18"/>十三老。十四無常。十五流轉。十六定異。十七相應。十
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0339a" n="0339a"/>
<lb ed="X" n="0339a01"/><lb ed="R076" n="0912b01"/>八勢速。十九次第。二十時。二十一方。二十二數。二十
<lb ed="X" n="0339a02"/><lb ed="R076" n="0912b02"/>三和合性。二十四不和合性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0339a03"/><lb ed="R076" n="0912b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0339a0301">註　言得者包獲成就不失之義。乃色心生起。未
<lb ed="X" n="0339a04"/><lb ed="R076" n="0912b04"/>滅壞來。此不失之相也。命根者。依業所引。第八種
<lb ed="X" n="0339a05"/><lb ed="R076" n="0912b05"/>上。連持色心不斷功能假立命根耳。衆同分者。類
<lb ed="X" n="0339a06"/><lb ed="R076" n="0912b06"/>相似故。有人法之別。人同分者。如天同分。人同分。
<lb ed="X" n="0339a07"/><lb ed="R076" n="0912b07"/>法同分者。如心同分。色同分等。三乘五性。依人法
<lb ed="X" n="0339a08"/><lb ed="R076" n="0912b08"/>類。假立此名。異生性者。二障種上。一分功能。令趣
<lb ed="X" n="0339a09"/><lb ed="R076" n="0912b09"/>類差別不同。云異生性也。</p>
<lb ed="X" n="0339a10"/><lb ed="R076" n="0912b10"/><p xml:id="pX48p0339a1001">贅　所言得者。謂於諸法成就不失故。假立命根
<lb ed="X" n="0339a11"/><lb ed="R076" n="0912b11"/>者。於一第八。有三義別。謂識。壽。煖。三。識是見分。煖
<lb ed="X" n="0339a12"/><lb ed="R076" n="0912b12"/>是相分。壽是種子。依識種子。立爲命根。故云假立。
<lb ed="X" n="0339a13"/><lb ed="R076" n="0912b13"/>衆同分者。依人法立。三乘卽法。五性卽人。問。唯識
<lb ed="X" n="0339a14"/><lb ed="R076" n="0912b14"/>名非得。此何名異生。答。異生非得。其義一也。論云。
<lb ed="X" n="0339a15"/><lb ed="R076" n="0912b15"/>此類雖多。而於三界見所斷種。未永害位。假立非
<lb ed="X" n="0339a16"/><lb ed="R076" n="0912b16"/>得。於諸聖性。未成就故。應知彼云非得。卽此異生。
<lb ed="X" n="0339a17"/><lb ed="R076" n="0912b17"/>以居異生時。非得聖性故。</p>
<lb ed="X" n="0339a18"/><lb ed="R076" n="0912b18"/><p xml:id="pX48p0339a1801">註　無想定者。想等不行。令身安和。故亦名定。或
<lb ed="X" n="0339a19"/><lb ed="R076" n="0913a01"/>云此定。想等心聚悉皆不行。而云無想者。想滅爲
<lb ed="X" n="0339a20"/><lb ed="R076" n="0913a02"/>首。謂此外道。厭想如病。忻求無想。以爲微妙。立此
<lb ed="X" n="0339a21"/><lb ed="R076" n="0913a03"/>定名。滅盡定者。令不恒行心心所滅<note place="inline">六識</note>。及染第七
<lb ed="X" n="0339a22"/><lb ed="R076" n="0913a04"/>恒行心聚。皆悉滅盡。乃此定相。蓋修無想。則作出
<lb ed="X" n="0339a23"/><lb ed="R076" n="0913a05"/>離想。而滅盡。乃作止息想。又無想唯凡。滅盡唯聖。
<lb ed="X" n="0339a24"/><lb ed="R076" n="0913a06"/>乃二定之差別也。大抵於厭心種上。遮礙轉識不
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0339b" n="0339b"/>
<lb ed="X" n="0339b01"/><lb ed="R076" n="0913a07"/>生功能。立此二定也。言無想報者。由欲界修彼定
<lb ed="X" n="0339b02"/><lb ed="R076" n="0913a08"/>故。感彼天果。名無想報。乃無想之報<note place="inline">依士釋也</note>。名身者。
<lb ed="X" n="0339b03"/><lb ed="R076" n="0913a09"/>能詮自性單名也。二名<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0301" n="0339b0301"/><anchor xml:id="beg0339b0301" n="0339b0301"/>已<anchor xml:id="end0339b0301"/>上。方名名身。三名<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0302" n="0339b0302"/><anchor xml:id="beg0339b0302" n="0339b0302"/>已<anchor xml:id="end0339b0302"/>上。
<lb ed="X" n="0339b04"/><lb ed="R076" n="0913a10"/>名多名身。乃詮別名之身。句身者。一句名句。二句
<lb ed="X" n="0339b05"/><lb ed="R076" n="0913a11"/>名身。三句<anchor xml:id="nkr_note_add_0339b0501" n="0339b0501"/><anchor xml:id="beg0339b0501" n="0339b0501"/>已<anchor xml:id="end0339b0501"/>上。名多句身。單句詮差別。多句則詮
<lb ed="X" n="0339b06"/><lb ed="R076" n="0913a12"/>別句之身。文身者。文卽是字。能爲名句二所依故。
<lb ed="X" n="0339b07"/><lb ed="R076" n="0913a13"/>如單言斫單言芻。未有詮表。名之爲字。論不言名
<lb ed="X" n="0339b08"/><lb ed="R076" n="0913a14"/>與多名。擧中以攝廣略也。又云帶詮名文。如經書
<lb ed="X" n="0339b09"/><lb ed="R076" n="0913a15"/>字。不帶詮者。只名字。若字母。及等韻類是也。生者。
<lb ed="X" n="0339b10"/><lb ed="R076" n="0913a16"/>先無今有。住者。有位暫停。老則住別前後。亦云衰
<lb ed="X" n="0339b11"/><lb ed="R076" n="0913a17"/>變名老。又云法非凝然。言無常者。今有後無。死之
<lb ed="X" n="0339b12"/><lb ed="R076" n="0913a18"/>異名。又諸聖敎。多合生滅以爲無常。蓋生名爲有。
<lb ed="X" n="0339b13"/><lb ed="R076" n="0913b01"/>有非恒有。不如無爲。滅名爲無。無非恒無。不如兔
<lb ed="X" n="0339b14"/><lb ed="R076" n="0913b02"/>角。不同彼無爲兔角之常故曰無常。今唯據死而
<lb ed="X" n="0339b15"/><lb ed="R076" n="0913b03"/>言。</p>
<lb ed="X" n="0339b16"/><lb ed="R076" n="0913b04"/><p xml:id="pX48p0339b1601">贅　無想定者。唯滅前六不恒行之心心所法。想
<lb ed="X" n="0339b17"/><lb ed="R076" n="0913b05"/>滅爲首。立無想名。由作出離想。故名凡定。滅盡定
<lb ed="X" n="0339b18"/><lb ed="R076" n="0913b06"/>者。兼滅染汚恒行心等。名滅盡定。但作止息想。故
<lb ed="X" n="0339b19"/><lb ed="R076" n="0913b07"/>名聖定。欲界修定。生第四禪。名無想報。無想定劣。
<lb ed="X" n="0339b20"/><lb ed="R076" n="0913b08"/>果報勝故。依勝立名。名依士釋。名身等者。身是聚
<lb ed="X" n="0339b21"/><lb ed="R076" n="0913b09"/>義。故於一名。唯名自性。二名合聚。方名名身。句身
<lb ed="X" n="0339b22"/><lb ed="R076" n="0913b10"/>亦爾。如說諸字。是名自性。不詮別名。如說諸行。二
<lb ed="X" n="0339b23"/><lb ed="R076" n="0913b11"/>名合聚。方名名身。又如說言。諸行無常。此只名句。
<lb ed="X" n="0339b24"/><lb ed="R076" n="0913b12"/>不詮別句。諸行無常是生滅法。二句合聚。方名句
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0339c" n="0339c"/>
<lb ed="X" n="0339c01"/><lb ed="R076" n="0913b13"/>身。論不言下。謂天親不言單名之略。多名之廣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c0101" n="0339c0101"/><anchor xml:id="beg0339c0101" n="0339c0101"/>但<anchor xml:id="end0339c0101"/>
<lb ed="X" n="0339c02"/><lb ed="R076" n="0913b14"/>擧中之名身。以攝前後。句身亦爾。文身。及生。住。老。
<lb ed="X" n="0339c03"/><lb ed="R076" n="0913b15"/>釋義如文。又諸下。重釋無常義。生名爲有。有非恒
<lb ed="X" n="0339c04"/><lb ed="R076" n="0913b16"/>有者。謂因生時。纔名爲有。有非曾有。故說不如。無
<lb ed="X" n="0339c05"/><lb ed="R076" n="0913b17"/>爲寂滅。理是常有。滅名爲無。無非恒無者。謂由滅
<lb ed="X" n="0339c06"/><lb ed="R076" n="0913b18"/>時。方名爲無。無非曾無。故說不同兔角常無。應知
<lb ed="X" n="0339c07"/><lb ed="R076" n="0914a01"/>無爲常有。兔角常無。則顯生滅是無常義。</p>
<lb ed="X" n="0339c08"/><lb ed="R076" n="0914a02"/><p xml:id="pX48p0339c0801">註　流轉者。因果不斷。相續前後。定異者。善惡因
<lb ed="X" n="0339c09"/><lb ed="R076" n="0914a03"/>果。互相差別。相應者。因果事業。和合而起。或曰此
<lb ed="X" n="0339c10"/><lb ed="R076" n="0914a04"/>之總名不相應。行法。今名相應者。何耶。蓋名不相
<lb ed="X" n="0339c11"/><lb ed="R076" n="0914a05"/>應者。簡前相應心所而<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c1101" n="0339c1101"/><anchor xml:id="beg0339c1101" n="0339c1101"/>已<anchor xml:id="end0339c1101"/>。此相應者乃前三法上。
<lb ed="X" n="0339c12"/><lb ed="R076" n="0914a06"/>事業和合之謂。豈相濫乎。勢速者。有爲法。遊行迅
<lb ed="X" n="0339c13"/><lb ed="R076" n="0914a07"/>疾。飛行運奔。皆此所攝。次第者。編列有叙。令不紊
<lb ed="X" n="0339c14"/><lb ed="R076" n="0914a08"/>亂。尊單上下。左右前後。有規矩者。皆此攝也。時者。
<lb ed="X" n="0339c15"/><lb ed="R076" n="0914a09"/>過現未來。成住壞空。四季三際。年月日夜。六明十
<lb ed="X" n="0339c16"/><lb ed="R076" n="0914a10"/>二隨方制立。故名爲時方者。色處分齊。人法所依。
<lb ed="X" n="0339c17"/><lb ed="R076" n="0914a11"/>或十方上下。六合四極。亦隨所制。數者度。量諸法
<lb ed="X" n="0339c18"/><lb ed="R076" n="0914a12"/>之名。或一十百千。至不可轉也。言和合性者謂於
<lb ed="X" n="0339c19"/><lb ed="R076" n="0914a13"/>諸法。不相乖反。不和合性者。謂於諸法。相乖反故。
<lb ed="X" n="0339c20"/><lb ed="R076" n="0914a14"/>前如相順因。此如相違因。或曰。此二十四。於前三
<lb ed="X" n="0339c21"/><lb ed="R076" n="0914a15"/>分位。則以何法。當前何位。大略而言。命根一法。唯
<lb ed="X" n="0339c22"/><lb ed="R076" n="0914a16"/>心分位。第八心種上。連持功能故。異生性一。唯所
<lb ed="X" n="0339c23"/><lb ed="R076" n="0914a17"/>分位。二障種上。令別功能故。二無心定。無想異熟。
<lb ed="X" n="0339c24"/><lb ed="R076" n="0914a18"/>乃王所上假。王所滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0339c2401" n="0339c2401"/><anchor xml:id="beg0339c2401" n="0339c2401"/>已<anchor xml:id="end0339c2401"/>。名無想等。餘十九種。通色
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0340a" n="0340a"/>
<lb ed="X" n="0340a01"/><lb ed="R076" n="0914b01"/>及心。與心所法。三上假立。如衆同分。乃色同分。心
<lb ed="X" n="0340a02"/><lb ed="R076" n="0914b02"/>同分。所同分。又如勢速。乃是色心心所。遷滅不停
<lb ed="X" n="0340a03"/><lb ed="R076" n="0914b03"/>故。又如定異。色不是心。心不是所。善因惡果。定不
<lb ed="X" n="0340a04"/><lb ed="R076" n="0914b04"/>互感等。餘倣此說。</p>
<lb ed="X" n="0340a05"/><lb ed="R076" n="0914b05"/><p xml:id="pX48p0340a0501">贅　流轉定異。乃至和合相順。不和合者。名爲相
<lb ed="X" n="0340a06"/><lb ed="R076" n="0914b06"/>違釋義如文。或曰下。爲明得等諸法。從前心王心
<lb ed="X" n="0340a07"/><lb ed="R076" n="0914b07"/>所色法三位。差別所顯。故有此問。命根唯心。依第
<lb ed="X" n="0340a08"/><lb ed="R076" n="0914b08"/>八心種子立名。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0340a0801" n="0340a0801"/><anchor xml:id="beg0340a0801" n="0340a0801"/>已<anchor xml:id="end0340a0801"/>釋。異生性一。唯所分位者
<lb ed="X" n="0340a09"/><lb ed="R076" n="0914b09"/>謂我法二障。雖名煩惱所知。卽是染位二十六種
<lb ed="X" n="0340a10"/><lb ed="R076" n="0914b10"/>染心所法。由未永斷。名異生性。故說異生。唯從心
<lb ed="X" n="0340a11"/><lb ed="R076" n="0914b11"/>所分位所顯。無想等三。兼上心王及心所法。餘十
<lb ed="X" n="0340a12"/><lb ed="R076" n="0914b12"/>九種。王所色法。三位皆具。故知得等。唯王唯所。或
<lb ed="X" n="0340a13"/><lb ed="R076" n="0914b13"/>兼王所。及兼色法。三位差別。假立其名耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0340a14"/><lb ed="R076" n="0914b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0340a1401">第五無爲法者。略有六種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0340a15"/><lb ed="R076" n="0914b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0340a1501">註　此標章。下別列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0340a16"/><lb ed="R076" n="0914b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0340a1601">一虗空無爲。二擇滅無爲。三非擇滅無爲。四不動滅
<lb ed="X" n="0340a17"/><lb ed="R076" n="0914b17"/>無爲。五想受滅無爲。六眞如無爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0340a18"/><lb ed="R076" n="0914b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0340a1801">註　言無爲者。是前四位眞實之性故云識實性
<lb ed="X" n="0340a19"/><lb ed="R076" n="0915a01"/>也。以六位心所。則識之相應。十一色法。乃識之所
<lb ed="X" n="0340a20"/><lb ed="R076" n="0915a02"/>緣。不相應行。卽識之分位。識是其體。是故總云。識
<lb ed="X" n="0340a21"/><lb ed="R076" n="0915a03"/>實性也。而有六種。謂之無爲者。爲。作也。以前九十
<lb ed="X" n="0340a22"/><lb ed="R076" n="0915a04"/>四種。乃生滅之法。皆有造作。故屬有爲。今此六法。
<lb ed="X" n="0340a23"/><lb ed="R076" n="0915a05"/>寂寞冲虗湛然常住。無所造作。故曰無爲。</p>
<lb ed="X" n="0340a24"/><lb ed="R076" n="0915a06"/><p xml:id="pX48p0340a2401">贅　此中總釋六種無爲。對前四法。有爲立故。唯
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0340b" n="0340b"/>
<lb ed="X" n="0340b01"/><lb ed="R076" n="0915a07"/>識論云。諸無爲法。略有二種。一依識變。假施設有。
<lb ed="X" n="0340b02"/><lb ed="R076" n="0915a08"/>謂曾聞說虗空等名。隨分別有虗空等相。數習力
<lb ed="X" n="0340b03"/><lb ed="R076" n="0915a09"/>故。心等生時。似虗空等無爲相現。此所現相。前後
<lb ed="X" n="0340b04"/><lb ed="R076" n="0915a10"/>相似。無有變易。假說爲常。二依法性。假施設有。謂
<lb ed="X" n="0340b05"/><lb ed="R076" n="0915a11"/>空無我所顯眞如。有無俱非。心言路絕。與一切法。
<lb ed="X" n="0340b06"/><lb ed="R076" n="0915a12"/>非一異等。是法眞理。故名法性。離諸障染。故名虗
<lb ed="X" n="0340b07"/><lb ed="R076" n="0915a13"/>空。由簡擇力。滅諸雜染。究竟證會。故名擇滅。不由
<lb ed="X" n="0340b08"/><lb ed="R076" n="0915a14"/>擇力。本性淸淨。或緣闕所顯。名非擇滅。苦樂受滅。
<lb ed="X" n="0340b09"/><lb ed="R076" n="0915a15"/>故名不動。想受不行。名想受滅。此五皆依眞如假
<lb ed="X" n="0340b10"/><lb ed="R076" n="0915a16"/>立。眞如亦是假施設名。遮撥爲無。故說爲有。遮執
<lb ed="X" n="0340b11"/><lb ed="R076" n="0915a17"/>爲有。故說爲空。勿謂虗幻。故說爲實。理非倒妄。故
<lb ed="X" n="0340b12"/><lb ed="R076" n="0915a18"/>名眞如。</p>
<lb ed="X" n="0340b13"/><lb ed="R076" n="0915b01"/><p xml:id="pX48p0340b1301">註　言虗空無爲者。謂於眞諦。離諸障礙。猶如虗
<lb ed="X" n="0340b14"/><lb ed="R076" n="0915b02"/>空。豁虗離礙。從喩得名。下五無爲。義倣此說。擇滅
<lb ed="X" n="0340b15"/><lb ed="R076" n="0915b03"/>者。擇謂揀擇。滅謂斷滅。由無漏智。斷諸障染。所顯
<lb ed="X" n="0340b16"/><lb ed="R076" n="0915b04"/>眞理。立斯名焉。非擇滅者。一眞法界。本性淸淨。不
<lb ed="X" n="0340b17"/><lb ed="R076" n="0915b05"/>由擇力。斷滅所顯。或有爲法。緣闕不生。所顯眞理。
<lb ed="X" n="0340b18"/><lb ed="R076" n="0915b06"/>以上二義。故立此名。不動者。以第四禪。離前三定。
<lb ed="X" n="0340b19"/><lb ed="R076" n="0915b07"/>出於三灾八患。無喜樂等動搖身心。所顯眞理。此
<lb ed="X" n="0340b20"/><lb ed="R076" n="0915b08"/>從能顯彰名。故曰不動。想受滅者。無所有處。想受
<lb ed="X" n="0340b21"/><lb ed="R076" n="0915b09"/>不行。所顯眞理。立此名耳。眞如者。理非妄倒。故名
<lb ed="X" n="0340b22"/><lb ed="R076" n="0915b10"/>眞如。眞簡於妄。如簡於倒。徧計依他。如次應知。又
<lb ed="X" n="0340b23"/><lb ed="R076" n="0915b11"/>曰眞如者。顯實常義。眞卽是如。如卽無爲。上自一
<lb ed="X" n="0340b24"/><lb ed="R076" n="0915b12"/>切法下至此。乃明百法。以答初何等一切法之問
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0340c" n="0340c"/>
<lb ed="X" n="0340c01"/><lb ed="R076" n="0915b13"/>畢矣。此下大分。明二無我。以答次問也。</p>
<lb ed="X" n="0340c02"/><lb ed="R076" n="0915b14"/><p xml:id="pX48p0340c0201">贅　虗空從喩。擇滅離染。非擇滅者。性淨緣闕。不
<lb ed="X" n="0340c03"/><lb ed="R076" n="0915b15"/>動滅者灾難不擾。想受滅者。諸想不行。此五無爲。
<lb ed="X" n="0340c04"/><lb ed="R076" n="0915b16"/>一一如釋。言眞如理非妄倒者。理卽圓成實。妄卽
<lb ed="X" n="0340c05"/><lb ed="R076" n="0915b17"/>徧計性。倒卽依他起。若能遠離虗妄徧計。及依他
<lb ed="X" n="0340c06"/><lb ed="R076" n="0915b18"/>起。所顯眞理。名爲眞如。故云徧計依他。如次應知。
<lb ed="X" n="0340c07"/><lb ed="R076" n="0916a01"/>上自下。謂前論文。總有二問。一問一切法。二問二
<lb ed="X" n="0340c08"/><lb ed="R076" n="0916a02"/>無我至此明一切法答初問竟。下明二種無我。以
<lb ed="X" n="0340c09"/><lb ed="R076" n="0916a03"/>答次問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0340c10"/><lb ed="R076" n="0916a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0340c1001">言無我者。略有二種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0340c11"/><lb ed="R076" n="0916a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0340c1101">註　此標章。下別列。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0340c12"/><lb ed="R076" n="0916a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0340c1201">一補特伽羅無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0340c13"/><lb ed="R076" n="0916a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0340c1301">註　梵言補特伽羅。唐言數取趣。謂諸有情。數數
<lb ed="X" n="0340c14"/><lb ed="R076" n="0916a08"/>起惑造業。卽爲能取<note place="inline">因也</note>。當來五趣。名爲所趣<note place="inline">果也</note>。雖
<lb ed="X" n="0340c15"/><lb ed="R076" n="0916a09"/>復數數。起惑造業。五趣輪轉。都無主宰。實自在用。
<lb ed="X" n="0340c16"/><lb ed="R076" n="0916a10"/>故言無我。乃補特伽羅。卽無我矣。此所無卽我。是
<lb ed="X" n="0340c17"/><lb ed="R076" n="0916a11"/>爲我空也。彼凡夫等。皆執心外實有諸法。又執此
<lb ed="X" n="0340c18"/><lb ed="R076" n="0916a12"/>法有實主宰。此說爲無。無卽彼空。無別體也。</p>
<lb ed="X" n="0340c19"/><lb ed="R076" n="0916a13"/><p xml:id="pX48p0340c1901">贅　雖復下。釋無我義。補特伽羅。云數取趣者。卽
<lb ed="X" n="0340c20"/><lb ed="R076" n="0916a14"/>我也。我謂主宰。主是我體。宰是我用。主有自在力。
<lb ed="X" n="0340c21"/><lb ed="R076" n="0916a15"/>宰有割斷力。謂我爲主。由我自在。宰割其事。是體
<lb ed="X" n="0340c22"/><lb ed="R076" n="0916a16"/>用義。今說補特伽羅無我。是我無我。故云。雖復數
<lb ed="X" n="0340c23"/><lb ed="R076" n="0916a17"/>數起惑造業。五趣輪轉。而於其中。都無眞實主宰
<lb ed="X" n="0340c24"/><lb ed="R076" n="0916a18"/>自在用故。故言無我。此所無之主宰卽我。是爲我
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0341a" n="0341a"/>
<lb ed="X" n="0341a01"/><lb ed="R076" n="0916b01"/>空。我空故。人智現前。智現前故。雖終日宰割其事。
<lb ed="X" n="0341a02"/><lb ed="R076" n="0916b02"/>而實無我。故云補特伽羅無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341a03"/><lb ed="R076" n="0916b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0341a0301">二法無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341a04"/><lb ed="R076" n="0916b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0341a0401">註　言法者。軌持之義。謂諸法體。雖復任持。軌生
<lb ed="X" n="0341a05"/><lb ed="R076" n="0916b05"/>物解亦無勝性實自在用。故言法無我。法卽無我。
<lb ed="X" n="0341a06"/><lb ed="R076" n="0916b06"/>應云法無法。從能依說。故云法無我。瑜伽九十三
<lb ed="X" n="0341a07"/><lb ed="R076" n="0916b07"/>云。復次一切無我。無有差別。總名爲空。謂補特伽
<lb ed="X" n="0341a08"/><lb ed="R076" n="0916b08"/>羅無我。及法無我。補特伽羅無我者。離一切緣生
<lb ed="X" n="0341a09"/><lb ed="R076" n="0916b09"/>行外。別有實我。不可得故。法無我者。謂一切緣生
<lb ed="X" n="0341a10"/><lb ed="R076" n="0916b10"/>諸行。性非實我。是無常故。如是二種。略攝爲一<note place="inline">雙證
<lb ed="X" n="0341a11"/><lb ed="R076" n="0916b11"/>二無我理</note>。彼處<note place="inline">指毗曇</note>說此。名爲大空。又云我之執者。心
<lb ed="X" n="0341a12"/><lb ed="R076" n="0916b12"/>得境名。又云二執者我狹法寬。蓋人有迷人必迷
<lb ed="X" n="0341a13"/><lb ed="R076" n="0916b13"/>法者。迷法未必迷人。故能持自體者。爲法。有常一
<lb ed="X" n="0341a14"/><lb ed="R076" n="0916b14"/>用者。爲人。如二乘我執<anchor xml:id="nkr_note_add_0341a1401" n="0341a1401"/><anchor xml:id="beg0341a1401" n="0341a1401"/>已<anchor xml:id="end0341a1401"/>斷。法執猶存。則其淺深
<lb ed="X" n="0341a15"/><lb ed="R076" n="0916b15"/>寬狹可見矣。蓋我法者。不出世間及聖敎二種我
<lb ed="X" n="0341a16"/><lb ed="R076" n="0916b16"/>法。謂世間人執我法無體。隨情名世間假。聖敎我
<lb ed="X" n="0341a17"/><lb ed="R076" n="0916b17"/>法者有體。強設名之爲假。故二皆爲假。故無我法
<lb ed="X" n="0341a18"/><lb ed="R076" n="0916b18"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0341a19"/><lb ed="R076" n="0917a01"/><p xml:id="pX48p0341a1901">贅　謂諸下。釋法無我義。法謂軌持者。持是法體
<lb ed="X" n="0341a20"/><lb ed="R076" n="0917a02"/>軌是法用。任持不捨。各守自性。如水就下。火揚於
<lb ed="X" n="0341a21"/><lb ed="R076" n="0917a03"/>上。性各決定。此是法體。軌謂軌範。可生物解。如火
<lb ed="X" n="0341a22"/><lb ed="R076" n="0917a04"/>熟物。用水浮舟。各取其則。此是法用。瑜伽云。地能
<lb ed="X" n="0341a23"/><lb ed="R076" n="0917a05"/>持。水能爛。火能燒。風能燥。如是等類。業自差別。然
<lb ed="X" n="0341a24"/><lb ed="R076" n="0917a06"/>而無實任持軌。範自在用故。名法無我。應言法無
<pb ed="X" xml:id="X48.0804.0341b" n="0341b"/>
<lb ed="X" n="0341b01"/><lb ed="R076" n="0917a07"/>法。而言法無我者。法是所執。我是能執。若無能執。
<lb ed="X" n="0341b02"/><lb ed="R076" n="0917a08"/>所執亦無。故法無我。卽是法空。又云我者。是主宰
<lb ed="X" n="0341b03"/><lb ed="R076" n="0917a09"/>義。我無主宰。是爲我空。法無主宰。是爲法空。故於
<lb ed="X" n="0341b04"/><lb ed="R076" n="0917a10"/>我空法空。皆言無我。言毗曇者。卽小乘部中阿毗
<lb ed="X" n="0341b05"/><lb ed="R076" n="0917a11"/>曇論。彼中以空空爲我空。大空爲我法俱空。言我
<lb ed="X" n="0341b06"/><lb ed="R076" n="0917a12"/>狹法寬者。我從法起。法先有故。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0341b0601" n="0341b0601"/><anchor xml:id="beg0341b0601" n="0341b0601"/>已<anchor xml:id="end0341b0601"/>滅時。法猶在
<lb ed="X" n="0341b07"/><lb ed="R076" n="0917a13"/>故。故言迷人必迷法者。法先有故。迷法未必迷人
<lb ed="X" n="0341b08"/><lb ed="R076" n="0917a14"/>者。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0341b0801" n="0341b0801"/><anchor xml:id="beg0341b0801" n="0341b0801"/>已<anchor xml:id="end0341b0801"/>滅故。言能持自體者明法先有故爲體。言
<lb ed="X" n="0341b09"/><lb ed="R076" n="0917a15"/>有常一用者。明我從法起爲用。蓋我法下。釋成二
<lb ed="X" n="0341b10"/><lb ed="R076" n="0917a16"/>種無我。唯識論云。愚夫所計實我實法。都無所有。
<lb ed="X" n="0341b11"/><lb ed="R076" n="0917a17"/>但隨妄情而施設故。說之爲假內識所變似我似
<lb ed="X" n="0341b12"/><lb ed="R076" n="0917a18"/>法。雖有而非實我法性。然似彼現。故說爲假。應知
<lb ed="X" n="0341b13"/><lb ed="R076" n="0917b01"/>世間所執。從分別起。名徧計性。決定是假。聖敎所
<lb ed="X" n="0341b14"/><lb ed="R076" n="0917b02"/>說。從因緣生。是依他起。故意說假。應知假說。皆是
<lb ed="X" n="0341b15"/><lb ed="R076" n="0917b03"/>此中二無我義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341b16"/><lb ed="R076" n="0917b04"/>
<lb ed="X" n="0341b17"/><lb ed="R076" n="0917b05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘百法明門論贅言<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0329c1701" to="#end0329c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0329c1801" to="#end0329c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0330c0101" to="#end0330c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0333c2301" to="#end0333c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0335a1601" to="#end0335a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0335c1601" to="#end0335c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="施得勝 (2021-04-04)"><g ref="#CB01043">䖧</g></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app>
<app from="#beg0335c1701" to="#end0335c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="施得勝 (2021-04-04)"><g ref="#CB01043">䖧</g><note type="cf1">K17n0614_p0557b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app>
<app from="#beg0336a0201" to="#end0336a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0336c1601" to="#end0336c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0338c1901" to="#end0338c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b0301" to="#end0339b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b0302" to="#end0339b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339b0501" to="#end0339b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c0101" to="#end0339c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0339c1101" to="#end0339c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0339c2401" to="#end0339c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0340a0801" to="#end0340a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0341a1401" to="#end0341a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0341b0601" to="#end0341b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0341b0801" to="#end0341b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0329001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0329001">者龍作造</note>
<note n="0335001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0335001">業下龍有言矯現等四字</note>
<note n="0335002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0335002">多作名</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0329c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0329c1701">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0329c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0329c1801">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0330c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0330c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0333c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0333c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0335a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0335a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0335c1601" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X48.0335c16.09" target="#nkr_note_add_0335c1601"><g ref="#CB01043">䖧</g>【CB】，蛆【卍續】</note>
<note n="0335c1701" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X48.0335c17.19" target="#nkr_note_add_0335c1701"><g ref="#CB01043">䖧</g>【CB】，蛆【卍續】</note>
<note n="0336a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0336a0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0336c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0336c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0338c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0338c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b0302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0339c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0339c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0339c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0340a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0340a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0341a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0341b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0341b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0341b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>