<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X48n0805">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 805 百法明門論直解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 805 百法明門論直解</title>
			<author>明 智旭解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">48</idno>.<idno type="no">805</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">百法明門論直解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15151">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName>
				<mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>惛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[惛-氏+(尤-尢+氏)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-13T09:07:13">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0341c" n="0341c"/>
<lb ed="X" n="0341c01"/>
<lb ed="X" n="0341c02"/>
<lb ed="X" n="0341c03"/>
<lb ed="X" n="0341c04"/>
<lb ed="X" n="0341c05"/><cb:docNumber>No. 805</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0341c06"/><lb ed="R076" n="0918a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘百法明門論直解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0341c07"/>
<lb ed="X" n="0341c08"/><lb ed="R076" n="0918a02"/><byline cb:type="other">天　親　菩　薩　造</byline>
<lb ed="X" n="0341c09"/><lb ed="R076" n="0918a03"/><byline cb:type="other">三藏法師　<name role="" type="person">玄奘</name>　譯</byline>
<lb ed="X" n="0341c10"/><lb ed="R076" n="0918a04"/><byline cb:type="author">蕅益沙門　智旭　解</byline>
<lb ed="X" n="0341c11"/><lb ed="R076" n="0918a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0341c1101">此於瑜伽師地論。本地分第一中略錄名數。而名
<lb ed="X" n="0341c12"/><lb ed="R076" n="0918a06"/>爲大乘百法明門者。蓋小乘立七十五法。但明補
<lb ed="X" n="0341c13"/><lb ed="R076" n="0918a07"/>特伽羅無我。猶妄計有心外實法。今大乘明此百
<lb ed="X" n="0341c14"/><lb ed="R076" n="0918a08"/>法。皆不離識。不惟實我本空。亦復實法非有。若於
<lb ed="X" n="0341c15"/><lb ed="R076" n="0918a09"/>一一法中照達二空。則一一皆爲大乘證理之門
<lb ed="X" n="0341c16"/><lb ed="R076" n="0918a10"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341c17"/><lb ed="R076" n="0918a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0341c1701">如世尊言。一切法無我。何等一切法。云何爲無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341c18"/><lb ed="R076" n="0918a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0341c1801">此借聖言以徵起也。法名軌持。我名主宰。今旣言
<lb ed="X" n="0341c19"/><lb ed="R076" n="0918a13"/>一切法無我。須徧於一切法中通達二無我義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341c20"/><lb ed="R076" n="0918a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0341c2001">一切法者。略有五種。一者心法二者心所有法。三者
<lb ed="X" n="0341c21"/><lb ed="R076" n="0918a15"/>色法。四者心不相應行法。五者無爲法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0341c22"/><lb ed="R076" n="0918a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0341c2201">法旣稱爲一切。則何所不攝。設欲廣說。窮劫莫盡。
<lb ed="X" n="0341c23"/><lb ed="R076" n="0918a17"/>今以五位百法收之。故名爲略。略雖五位。<anchor xml:id="nkr_note_add_0341c2301" n="0341c2301"/><anchor xml:id="beg0341c2301" n="0341c2301"/>已<anchor xml:id="end0341c2301"/>收一
<lb ed="X" n="0341c24"/><lb ed="R076" n="0918a18"/>切世出世間假實色心主伴罄無不盡。何者。前之
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0342a" n="0342a"/>
<lb ed="X" n="0342a01"/><lb ed="R076" n="0918b01"/>四位。收世出世有爲諸法。第五無爲。收世出世無
<lb ed="X" n="0342a02"/><lb ed="R076" n="0918b02"/>爲法性。就前四中。前三是實。第四是假。就前三中
<lb ed="X" n="0342a03"/><lb ed="R076" n="0918b03"/>前二是心。第三是色。就前二中。初一是主。第二是
<lb ed="X" n="0342a04"/><lb ed="R076" n="0918b04"/>伴。有主必有伴。伴不離主。有心必有色。色不離心。
<lb ed="X" n="0342a05"/><lb ed="R076" n="0918b05"/>有實必有假。假不離實。有有爲必有無爲。無爲亦
<lb ed="X" n="0342a06"/><lb ed="R076" n="0918b06"/>豈離有爲而別有自性哉。於此五位百法。求所謂
<lb ed="X" n="0342a07"/><lb ed="R076" n="0918b07"/>有情命者等了不可得。是補特伽羅無我。求所謂
<lb ed="X" n="0342a08"/><lb ed="R076" n="0918b08"/>軌解任持者亦了不可得。是法無我也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342a09"/><lb ed="R076" n="0918b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0342a0901">一切最勝故。與此相應故。二所現影故。三位差別故。
<lb ed="X" n="0342a10"/><lb ed="R076" n="0918b10"/>四所顯示故。如是次第。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342a11"/><lb ed="R076" n="0918b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0342a1101">此申明百法列爲五位之次第。卽顯離心別無自
<lb ed="X" n="0342a12"/><lb ed="R076" n="0918b12"/>性。故一切惟心而無實我實法也。心法。於一切法
<lb ed="X" n="0342a13"/><lb ed="R076" n="0918b13"/>中最勝。由其能爲主故。此能統一切法也。心所有
<lb ed="X" n="0342a14"/><lb ed="R076" n="0918b14"/>法。卽與此心相應。故不離心也。色法。卽是心及心
<lb ed="X" n="0342a15"/><lb ed="R076" n="0918b15"/>所二者所現之影。故不離心及心所也。不相應行。
<lb ed="X" n="0342a16"/><lb ed="R076" n="0918b16"/>卽是依於心心所色三者之分位差別而假立。故
<lb ed="X" n="0342a17"/><lb ed="R076" n="0918b17"/>不離心心所色也。無爲法。卽是心心所色不相應
<lb ed="X" n="0342a18"/><lb ed="R076" n="0918b18"/>行四有爲法所顯示故。亦與四有爲法不一不異。
<lb ed="X" n="0342a19"/><lb ed="R076" n="0919a01"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342a20"/><lb ed="R076" n="0919a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0342a2001">第一心法。略有八種。一眼識。二耳識。三鼻識。四舌識。
<lb ed="X" n="0342a21"/><lb ed="R076" n="0919a03"/>五身識。六意識。七末那識。八阿賴耶識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342a22"/><lb ed="R076" n="0919a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0342a2201">心性離過絕非。尙不可名之爲一。云何有八。若論
<lb ed="X" n="0342a23"/><lb ed="R076" n="0919a05"/>相用。浩然無涯今就有情分中相用最顯著者。略
<lb ed="X" n="0342a24"/><lb ed="R076" n="0919a06"/>有八種。依於眼根。了別色塵。名爲眼識。依于耳根。
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0342b" n="0342b"/>
<lb ed="X" n="0342b01"/><lb ed="R076" n="0919a07"/>了別聲塵。名爲耳識。依於鼻根。了別香臭。名爲鼻
<lb ed="X" n="0342b02"/><lb ed="R076" n="0919a08"/>識。依於舌根。了別滋味。名爲舌識。依於身根。了別
<lb ed="X" n="0342b03"/><lb ed="R076" n="0919a09"/>痛癢寒熱等觸名爲身識。依於意根。徧了五塵。亦
<lb ed="X" n="0342b04"/><lb ed="R076" n="0919a10"/>能分別落謝影子。亦能通緣過去未來。名爲意識
<lb ed="X" n="0342b05"/><lb ed="R076" n="0919a11"/>前五識所依五根。皆是淨色。此第六識所依意根。
<lb ed="X" n="0342b06"/><lb ed="R076" n="0919a12"/>則是心法。此之意根。從無始來。內緣第八識之見
<lb ed="X" n="0342b07"/><lb ed="R076" n="0919a13"/>分。虗妄執爲實我實法。故名爲末那識。梵語末那。
<lb ed="X" n="0342b08"/><lb ed="R076" n="0919a14"/>此翻爲意。由其恒審思量爲性相故。然前六識。時
<lb ed="X" n="0342b09"/><lb ed="R076" n="0919a15"/>起時滅。喩如水波。第七末那。無始相續妄執我法。
<lb ed="X" n="0342b10"/><lb ed="R076" n="0919a16"/>喩如水流。阿賴耶識。則喩如水。梵語阿賴耶。此翻
<lb ed="X" n="0342b11"/><lb ed="R076" n="0919a17"/>爲藏。具有能藏所藏執藏三義。若無此識。則根身
<lb ed="X" n="0342b12"/><lb ed="R076" n="0919a18"/>是誰執受。器界是誰變現。一切善惡漏無漏種是
<lb ed="X" n="0342b13"/><lb ed="R076" n="0919b01"/>誰攝受。且如吾人疲倦熟睡。夢想俱無之時。前六
<lb ed="X" n="0342b14"/><lb ed="R076" n="0919b02"/>轉識。俱不現起。若無此識。豈不同於死人。旣無夢
<lb ed="X" n="0342b15"/><lb ed="R076" n="0919b03"/>無想仍非死人。驗知必有此第八識。與第七識微
<lb ed="X" n="0342b16"/><lb ed="R076" n="0919b04"/>細我執。仍自俱轉。然此第八識。決非實我實法。若
<lb ed="X" n="0342b17"/><lb ed="R076" n="0919b05"/>是實我實法。則應常無變易。而此識者。乃從先世
<lb ed="X" n="0342b18"/><lb ed="R076" n="0919b06"/>引業所招。名異熟果。旣從業招。便非常住。又善業
<lb ed="X" n="0342b19"/><lb ed="R076" n="0919b07"/>則感天人樂報。惡業則感三塗苦報。往來六道。猶
<lb ed="X" n="0342b20"/><lb ed="R076" n="0919b08"/>如車輪。變形易貌。曾無一定。豈是實我實法哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342b21"/><lb ed="R076" n="0919b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0342b2101">第二心所有法。略有五十一種。分爲六位。一遍行有
<lb ed="X" n="0342b22"/><lb ed="R076" n="0919b10"/>五。二別境有五。三善有十一。四煩惱有六。五隨煩惱
<lb ed="X" n="0342b23"/><lb ed="R076" n="0919b11"/>有二十。六不定有四。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342b24"/><lb ed="R076" n="0919b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0342b2401">心所有法。亦名心數。與心相應。如臣隨王。如僕隨
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0342c" n="0342c"/>
<lb ed="X" n="0342c01"/><lb ed="R076" n="0919b13"/>主。故名心所也。此應甚多。今略明六位五十一者
<lb ed="X" n="0342c02"/><lb ed="R076" n="0919b14"/>擧相用之最著者言耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342c03"/><lb ed="R076" n="0919b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0342c0301">一遍行五者。一作意。二觸。三受。四想。五思。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342c04"/><lb ed="R076" n="0919b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0342c0401">具四一切。名爲遍行。謂遍於善惡無記三性。遍於
<lb ed="X" n="0342c05"/><lb ed="R076" n="0919b17"/>三界九地。遍於有漏無漏世出世時。遍與八識心
<lb ed="X" n="0342c06"/><lb ed="R076" n="0919b18"/>王相應也。一作意者。警覺心種。令起現行。以爲體
<lb ed="X" n="0342c07"/><lb ed="R076" n="0920a01"/>性。引現起心。趣所緣境。以爲業用。二觸者。于根境
<lb ed="X" n="0342c08"/><lb ed="R076" n="0920a02"/>識三和之時。令心心所觸境。以爲體性。受想思等
<lb ed="X" n="0342c09"/><lb ed="R076" n="0920a03"/>所依。以爲業用。三受者。領納順違非順非違境相。
<lb ed="X" n="0342c10"/><lb ed="R076" n="0920a04"/>以爲體性。起於欲合欲離欲不合不離之愛。以爲
<lb ed="X" n="0342c11"/><lb ed="R076" n="0920a05"/>業用。四想者。於境取像。以爲體性。施設種種名言。
<lb ed="X" n="0342c12"/><lb ed="R076" n="0920a06"/>以爲業用。五思者。令心造作。以爲體性。於善惡無
<lb ed="X" n="0342c13"/><lb ed="R076" n="0920a07"/>記之事役心。以爲業用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342c14"/><lb ed="R076" n="0920a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0342c1401">二別境五者。一欲。二勝解。三念。四三麼地。五慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342c15"/><lb ed="R076" n="0920a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0342c1501">所緣境事多分不同。緣別別境而得生故。名爲別
<lb ed="X" n="0342c16"/><lb ed="R076" n="0920a10"/>境。一欲者。於所樂境希求冀望。以爲體性。精勤依
<lb ed="X" n="0342c17"/><lb ed="R076" n="0920a11"/>此而生。以爲業用。二勝解者。於決定非猶豫境。印
<lb ed="X" n="0342c18"/><lb ed="R076" n="0920a12"/>可任持。而爲體性。不可以他緣引誘改轉。而爲業
<lb ed="X" n="0342c19"/><lb ed="R076" n="0920a13"/>用。三念者。於過去曾習之境。令心明審記憶不忘。
<lb ed="X" n="0342c20"/><lb ed="R076" n="0920a14"/>而爲體性。定之所依。而爲業用。四三麼地者。此翻
<lb ed="X" n="0342c21"/><lb ed="R076" n="0920a15"/>爲定。於所觀境。令心專注不散。而爲體性。智依此
<lb ed="X" n="0342c22"/><lb ed="R076" n="0920a16"/>生。而爲業用。五慧者。于所觀境。簡別決擇。而爲體
<lb ed="X" n="0342c23"/><lb ed="R076" n="0920a17"/>性。斷疑而爲業用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0342c24"/><lb ed="R076" n="0920a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0342c2401">三善十一者。一信。二精進。三慚。四愧。五無貪。六無瞋。
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0343a" n="0343a"/>
<lb ed="X" n="0343a01"/><lb ed="R076" n="0920b01"/>七無癡。八輕安。九不放逸。十行捨。十一不害。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0343a02"/><lb ed="R076" n="0920b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0343a0201">能爲此世他世順益。故名爲善。一信者。於實德能
<lb ed="X" n="0343a03"/><lb ed="R076" n="0920b03"/>深忍樂欲。心淨而爲體性。對治不信。樂求善法而
<lb ed="X" n="0343a04"/><lb ed="R076" n="0920b04"/>爲業用。謂于諸法實事理中。深信其爲實有而隨
<lb ed="X" n="0343a05"/><lb ed="R076" n="0920b05"/>順忍可。復於三寶眞淨德中。深信而生喜樂。又於
<lb ed="X" n="0343a06"/><lb ed="R076" n="0920b06"/>一切世出世善。深信其有力。能得樂果。能成聖道。
<lb ed="X" n="0343a07"/><lb ed="R076" n="0920b07"/>而起希望之欲。由斯對治不信實德能之惡心。愛
<lb ed="X" n="0343a08"/><lb ed="R076" n="0920b08"/>樂證修世出世善。二精進者。于斷惡修善事中。勇
<lb ed="X" n="0343a09"/><lb ed="R076" n="0920b09"/>猛強悍而爲體性。對治懈怠。成滿善事而爲業用。
<lb ed="X" n="0343a10"/><lb ed="R076" n="0920b10"/>三慚者。依于自身及法。生于尊貴增上。由斯崇尙
<lb ed="X" n="0343a11"/><lb ed="R076" n="0920b11"/>敬重賢善。羞耻過惡而不敢爲。以爲體性。別則對
<lb ed="X" n="0343a12"/><lb ed="R076" n="0920b12"/>治無慚。通則息諸惡行以爲業用。四愧者。依于世
<lb ed="X" n="0343a13"/><lb ed="R076" n="0920b13"/>間他人訶厭增上。輕拒暴惡。由此羞耻過罪而不
<lb ed="X" n="0343a14"/><lb ed="R076" n="0920b14"/>敢爲。以爲體性。別則對治無愧。通亦息諸惡行。以
<lb ed="X" n="0343a15"/><lb ed="R076" n="0920b15"/>爲業用。五無貪者。于三有及三有資具。無所染著。
<lb ed="X" n="0343a16"/><lb ed="R076" n="0920b16"/>而爲體性。別則對治貪著。通則能作衆善。以爲業
<lb ed="X" n="0343a17"/><lb ed="R076" n="0920b17"/>用。六無瞋者。於三苦及三苦資具。無所憎恚而爲
<lb ed="X" n="0343a18"/><lb ed="R076" n="0920b18"/>體性。別則對治瞋恚。通則能作衆善。以爲業用。七
<lb ed="X" n="0343a19"/><lb ed="R076" n="0921a01"/>無癡者。于諸諦理及諸實事。明解而爲體性。別則
<lb ed="X" n="0343a20"/><lb ed="R076" n="0921a02"/>對治愚癡。通則能作衆善以爲業用。八輕安者。遠
<lb ed="X" n="0343a21"/><lb ed="R076" n="0921a03"/>離麤重雜染法品。調暢身心。於善法中堪任修持。
<lb ed="X" n="0343a22"/><lb ed="R076" n="0921a04"/>而爲體性。對治<g ref="#CB15151">惛</g>沉。轉捨染濁身心。轉得淸淨身
<lb ed="X" n="0343a23"/><lb ed="R076" n="0921a05"/>心。而爲業用。九不放逸者。卽精進及無貪無瞋無
<lb ed="X" n="0343a24"/><lb ed="R076" n="0921a06"/>癡三種善根。於所斷惡。防令不生。於所修善。修令
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0343b" n="0343b"/>
<lb ed="X" n="0343b01"/><lb ed="R076" n="0921a07"/>增長。而爲體性。對治放逸。成滿一切世出世間善
<lb ed="X" n="0343b02"/><lb ed="R076" n="0921a08"/>事而爲業用。十行捨者。亦卽精進及三善根。能令
<lb ed="X" n="0343b03"/><lb ed="R076" n="0921a09"/>其心平等正直無功用住。而爲體性。對治掉擧寂
<lb ed="X" n="0343b04"/><lb ed="R076" n="0921a10"/>靜而住。以爲業用。此與五受中之捨受不同。故名
<lb ed="X" n="0343b05"/><lb ed="R076" n="0921a11"/>行捨。十一不害者。於諸有情。不爲侵損逼惱。卽以
<lb ed="X" n="0343b06"/><lb ed="R076" n="0921a12"/>無瞋而爲體性。能對治害。悲傷憐愍以爲業用。無
<lb ed="X" n="0343b07"/><lb ed="R076" n="0921a13"/>瞋名慈。不害名悲。與樂拔苦。度生勝用。故體雖一。
<lb ed="X" n="0343b08"/><lb ed="R076" n="0921a14"/>約用分二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0343b09"/><lb ed="R076" n="0921a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0343b0901">四煩惱六者。一貪。二瞋。三慢。四無明。五疑。六不正見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0343b10"/><lb ed="R076" n="0921a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0343b1001">煩躁擾動。惱亂身心。故名煩惱。一貪者。於有有具
<lb ed="X" n="0343b11"/><lb ed="R076" n="0921a17"/>染著爲性。能障無貪善根。生苦爲業。二瞋者。於苦
<lb ed="X" n="0343b12"/><lb ed="R076" n="0921a18"/>苦具憎恚爲性。能障無瞋善根。不安隱。性惡行所
<lb ed="X" n="0343b13"/><lb ed="R076" n="0921b01"/>依爲業。三慢者。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0343b1301" n="0343b1301"/><anchor xml:id="beg0343b1301" n="0343b1301"/>己<anchor xml:id="end0343b1301"/>所長。於他有情心生高擧爲
<lb ed="X" n="0343b14"/><lb ed="R076" n="0921b02"/>性。能障不慢。生苦爲業。四無明者。亦名爲癡。於諸
<lb ed="X" n="0343b15"/><lb ed="R076" n="0921b03"/>理事迷闇爲性。能障無癡善根。一切雜染所依爲
<lb ed="X" n="0343b16"/><lb ed="R076" n="0921b04"/>業。五疑者。於諸諦理猶豫爲性。能障不疑及諸善
<lb ed="X" n="0343b17"/><lb ed="R076" n="0921b05"/>品爲業。六不正見者。亦名惡見。於諸諦理顚倒推
<lb ed="X" n="0343b18"/><lb ed="R076" n="0921b06"/>求。染慧爲性。能障善見。招苦爲業。復有五種。一薩
<lb ed="X" n="0343b19"/><lb ed="R076" n="0921b07"/>迦耶見。薩迦耶。義翻積聚。亦名身見。謂於五蘊執
<lb ed="X" n="0343b20"/><lb ed="R076" n="0921b08"/>我我所。一切見趣所依爲業。二邊執見。謂卽於身
<lb ed="X" n="0343b21"/><lb ed="R076" n="0921b09"/>見隨執斷常。障出離行爲業。三見取。謂於諸見之
<lb ed="X" n="0343b22"/><lb ed="R076" n="0921b10"/>中。隨執一見及所依蘊。執爲最勝能得淸淨。一切
<lb ed="X" n="0343b23"/><lb ed="R076" n="0921b11"/>鬬諍所依爲業。四戒禁取。謂於隨順諸見之戒禁
<lb ed="X" n="0343b24"/><lb ed="R076" n="0921b12"/>及所依蘊。執爲最勝。能得淸淨。無利勤苦所依爲
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0343c" n="0343c"/>
<lb ed="X" n="0343c01"/><lb ed="R076" n="0921b13"/>業。五邪見。謂謗無因果。謗無作用。謗無實事。及非
<lb ed="X" n="0343c02"/><lb ed="R076" n="0921b14"/>前四所攝諸餘邪執。皆此邪見所攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0343c03"/><lb ed="R076" n="0921b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0343c0301">五隨煩惱二十者。一忿。二恨。三惱。四覆。五誑。六諂。七
<lb ed="X" n="0343c04"/><lb ed="R076" n="0921b16"/>憍。八害。九嫉。十慳。十一無慚。十二無愧。十三不信。十
<lb ed="X" n="0343c05"/><lb ed="R076" n="0921b17"/>四懈怠。十五放逸。十六昏沉。十七掉擧。十八失念。十
<lb ed="X" n="0343c06"/><lb ed="R076" n="0921b18"/>九不正知。二十散亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0343c07"/><lb ed="R076" n="0922a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0343c0701">或無別體。惟是煩惱分位差別。或有別體。性是煩
<lb ed="X" n="0343c08"/><lb ed="R076" n="0922a02"/>惱同等流類。故名爲隨煩惱。一忿者。依對現前逆
<lb ed="X" n="0343c09"/><lb ed="R076" n="0922a03"/>境。憤發爲性。能障不忿。執仗爲業。此卽瞋恚一分
<lb ed="X" n="0343c10"/><lb ed="R076" n="0922a04"/>爲體。二恨者。由忿爲先。懷惡不捨。結怨爲性。能障
<lb ed="X" n="0343c11"/><lb ed="R076" n="0922a05"/>不恨。熱惱爲業。此亦瞋恚一分爲體。三惱者。忿恨
<lb ed="X" n="0343c12"/><lb ed="R076" n="0922a06"/>爲先。追念往惡。觸現逆境。暴熱狠戾爲性。能障不
<lb ed="X" n="0343c13"/><lb ed="R076" n="0922a07"/>惱。多發凶鄙麤言蜇螫於他爲業。此亦瞋恚一分
<lb ed="X" n="0343c14"/><lb ed="R076" n="0922a08"/>爲體。四覆者。於自作罪。恐失利養名譽。隱藏爲性。
<lb ed="X" n="0343c15"/><lb ed="R076" n="0922a09"/>能障不覆。悔惱爲業。謂覆罪者。後必悔惱不安隱
<lb ed="X" n="0343c16"/><lb ed="R076" n="0922a10"/>故。此以貪癡一分爲體。恐失現在利譽。是貪。不懼
<lb ed="X" n="0343c17"/><lb ed="R076" n="0922a11"/>當來苦果。是癡也。五誑者。爲獲利譽。矯現有德。詭
<lb ed="X" n="0343c18"/><lb ed="R076" n="0922a12"/>詐爲性。能障不誑。邪命爲業。此亦貪癡一分爲體。
<lb ed="X" n="0343c19"/><lb ed="R076" n="0922a13"/>六諂者。爲罔他故。矯設異儀。險曲爲性。能障不諂。
<lb ed="X" n="0343c20"/><lb ed="R076" n="0922a14"/>不任師友眞正敎誨爲業。此亦貪癡一分爲體。七
<lb ed="X" n="0343c21"/><lb ed="R076" n="0922a15"/>憍者。於自盛事深生染著。醉傲爲性。能障不憍。生
<lb ed="X" n="0343c22"/><lb ed="R076" n="0922a16"/>長雜染爲業。此以貪愛一分爲體。八害者。於諸有
<lb ed="X" n="0343c23"/><lb ed="R076" n="0922a17"/>情心無悲愍。損惱爲性。能障不害。逼惱爲業。此亦
<lb ed="X" n="0343c24"/><lb ed="R076" n="0922a18"/>瞋恚一分爲體。九嫉者。殉自名利。不耐他榮。妬忌
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0344a" n="0344a"/>
<lb ed="X" n="0344a01"/><lb ed="R076" n="0922b01"/>爲性。能障不嫉。憂慼爲業。此亦瞋恚一分爲體。十
<lb ed="X" n="0344a02"/><lb ed="R076" n="0922b02"/>慳者。耽著財法。不能慧捨。秘吝爲性。能障不慳。鄙
<lb ed="X" n="0344a03"/><lb ed="R076" n="0922b03"/>澁畜積爲業。此亦貪愛一分爲體。此十各別起故。
<lb ed="X" n="0344a04"/><lb ed="R076" n="0922b04"/>名爲小隨煩惱。十一無慚者。不顧自法。輕拒賢善
<lb ed="X" n="0344a05"/><lb ed="R076" n="0922b05"/>爲性。能障礙慚。生長惡行爲業。十二無愧者。不顧
<lb ed="X" n="0344a06"/><lb ed="R076" n="0922b06"/>世間。崇重暴惡爲性。能障礙愧。生長惡行爲業。此
<lb ed="X" n="0344a07"/><lb ed="R076" n="0922b07"/>二遍不善故。名爲中隨煩惱。十三不信者。於實德
<lb ed="X" n="0344a08"/><lb ed="R076" n="0922b08"/>能不忍樂欲。心穢爲性。能障淨信。懈怠所依爲業
<lb ed="X" n="0344a09"/><lb ed="R076" n="0922b09"/>十四懈怠者。於斷惡修善事中。懶惰爲性。能障精
<lb ed="X" n="0344a10"/><lb ed="R076" n="0922b10"/>進。增染爲業。設于染事而<g ref="#CB15081">䇿</g>勤者。亦名懈怠退善
<lb ed="X" n="0344a11"/><lb ed="R076" n="0922b11"/>法故。十五放逸者。於染不防。於淨不修。肆縱流蕩
<lb ed="X" n="0344a12"/><lb ed="R076" n="0922b12"/>爲性。障不放逸。增惡損善所依爲業。卽以懈怠及
<lb ed="X" n="0344a13"/><lb ed="R076" n="0922b13"/>貪瞋癡四法爲體。十六昏沉者。令心於境無堪任
<lb ed="X" n="0344a14"/><lb ed="R076" n="0922b14"/>爲性。能障輕安毗鉢舍那爲業。十七掉擧者。令心
<lb ed="X" n="0344a15"/><lb ed="R076" n="0922b15"/>於境不寂靜爲性。能障行捨奢摩他爲業。十八失
<lb ed="X" n="0344a16"/><lb ed="R076" n="0922b16"/>念者。於諸所緣不能明記爲性。能障正念。散亂所
<lb ed="X" n="0344a17"/><lb ed="R076" n="0922b17"/>依爲業。卽以念及癡各一分爲體。十九不正知者。
<lb ed="X" n="0344a18"/><lb ed="R076" n="0922b18"/>於所觀境謬解爲性。能障正知。多所毀犯爲業。此
<lb ed="X" n="0344a19"/><lb ed="R076" n="0923a01"/>以慧及癡各一分爲體。二十散亂者。於諸所緣令。
<lb ed="X" n="0344a20"/><lb ed="R076" n="0923a02"/>心流蕩爲性。能障正定。惡慧所依爲業。此八徧於
<lb ed="X" n="0344a21"/><lb ed="R076" n="0923a03"/>不善及有覆無記之。二種染心故。名爲大隨煩惱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0344a22"/><lb ed="R076" n="0923a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0344a2201">六不定四者。一睡眠。二惡作。三尋。四伺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0344a23"/><lb ed="R076" n="0923a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0344a2301">不定是善。不定是煩惱。不定徧一切心。不定徧一
<lb ed="X" n="0344a24"/><lb ed="R076" n="0923a06"/>切地。故名不定。一睡眠者。令身不自在。心極暗昧。
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0344b" n="0344b"/>
<lb ed="X" n="0344b01"/><lb ed="R076" n="0923a07"/>略緣境界爲性。障觀爲業。二惡作者。追悔爲性。障
<lb ed="X" n="0344b02"/><lb ed="R076" n="0923a08"/>止爲業。三尋求者。令心怱務急遽。於意言境麤轉
<lb ed="X" n="0344b03"/><lb ed="R076" n="0923a09"/>爲性。四伺察者。令心怱務急遽。於意言境細轉爲
<lb ed="X" n="0344b04"/><lb ed="R076" n="0923a10"/>性。此二俱以安不安住身心分位所依爲業。並用
<lb ed="X" n="0344b05"/><lb ed="R076" n="0923a11"/>思及慧之各一分爲體。思正慧助。不深推度。名之
<lb ed="X" n="0344b06"/><lb ed="R076" n="0923a12"/>爲尋。慧正思助。能深推度。名之爲伺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0344b07"/><lb ed="R076" n="0923a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0344b0701">第三色法。略有十一種。一眼。二耳。三鼻。四舌。五身。六
<lb ed="X" n="0344b08"/><lb ed="R076" n="0923a14"/>色。七聲。八香。九味。十觸。十一法。處所攝色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0344b09"/><lb ed="R076" n="0923a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0344b0901">心心所所變相分。皆名爲色。今且約內五根外六
<lb ed="X" n="0344b10"/><lb ed="R076" n="0923a16"/>塵。故但略有十一種也。眼耳鼻舌身五根。皆第八
<lb ed="X" n="0344b11"/><lb ed="R076" n="0923a17"/>識相分。而各有二。一者勝義五根。卽八識上色之
<lb ed="X" n="0344b12"/><lb ed="R076" n="0923a18"/>功能。以能發識。比知是有。非他人所能見知。二者
<lb ed="X" n="0344b13"/><lb ed="R076" n="0923b01"/>浮塵五根。卽勝義五根所依托處。乃四大之所合
<lb ed="X" n="0344b14"/><lb ed="R076" n="0923b02"/>成。衆生妄計以爲我身。實與外之地水火風無二
<lb ed="X" n="0344b15"/><lb ed="R076" n="0923b03"/>無別。均是第八識相分耳。就此第八識所變依正
<lb ed="X" n="0344b16"/><lb ed="R076" n="0923b04"/>二報之相。眼識緣之。卽名爲色。此色卽是眼識相
<lb ed="X" n="0344b17"/><lb ed="R076" n="0923b05"/>分。乃托第八識之相分以爲本質。自於識上變相
<lb ed="X" n="0344b18"/><lb ed="R076" n="0923b06"/>而緣。喩如鏡中之影。未嘗親緣本質色也。依正二
<lb ed="X" n="0344b19"/><lb ed="R076" n="0923b07"/>報。動則有聲。耳識緣之。自變聲相。依正二報。具香
<lb ed="X" n="0344b20"/><lb ed="R076" n="0923b08"/>臭氣。鼻識緣之。自變香相。依正二報。具甜淡等六
<lb ed="X" n="0344b21"/><lb ed="R076" n="0923b09"/>味。舌識緣之。自變味相。依正二報。具冷煖堅潤等
<lb ed="X" n="0344b22"/><lb ed="R076" n="0923b10"/>觸。身識緣之。自變觸相。五塵落謝影子。幷及表無
<lb ed="X" n="0344b23"/><lb ed="R076" n="0923b11"/>表色。定果色等。惟是意識所緣相分。名法處所攝
<lb ed="X" n="0344b24"/><lb ed="R076" n="0923b12"/>色。蓋法處所攝有二。一者心法。卽五十一心所是
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0344c" n="0344c"/>
<lb ed="X" n="0344c01"/><lb ed="R076" n="0923b13"/>也。二者色法。卽意識所變相分是也。然五十一箇
<lb ed="X" n="0344c02"/><lb ed="R076" n="0923b14"/>心所。亦各自變相分。其所變相。隨于心王。攝入六
<lb ed="X" n="0344c03"/><lb ed="R076" n="0923b15"/>塵。故除此十一色法。更無他色可得。則知色惟心
<lb ed="X" n="0344c04"/><lb ed="R076" n="0923b16"/>王心所二者所現之影明矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0344c05"/><lb ed="R076" n="0923b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0344c0501">第四心不相應行法。略有二十四種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0344c06"/><lb ed="R076" n="0923b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0344c0601">相應者。和順之義。今得及命根等二十四種。非能
<lb ed="X" n="0344c07"/><lb ed="R076" n="0924a01"/>緣故不與心及心所相應。非質礙故。不與色法相
<lb ed="X" n="0344c08"/><lb ed="R076" n="0924a02"/>應。有生滅故。不與無爲法相應。故唯識論云。非如
<lb ed="X" n="0344c09"/><lb ed="R076" n="0924a03"/>色心及諸心所體相可得。非異色心及諸心所作
<lb ed="X" n="0344c10"/><lb ed="R076" n="0924a04"/>用可得。由此故知定非實有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0344c1001" n="0344c1001"/><anchor xml:id="beg0344c1001" n="0344c1001"/>但<anchor xml:id="end0344c1001"/>依色心及諸心所
<lb ed="X" n="0344c11"/><lb ed="R076" n="0924a05"/>分位假立。今直云心不相應行者。雖依三法假立。
<lb ed="X" n="0344c12"/><lb ed="R076" n="0924a06"/>而色是心及心所之所現影。心所又卽與心相應。
<lb ed="X" n="0344c13"/><lb ed="R076" n="0924a07"/>故但言心。明其總不離心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0344c14"/><lb ed="R076" n="0924a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0344c1401">一得。二命根。三衆同分。四異生性。五無想定。六滅盡
<lb ed="X" n="0344c15"/><lb ed="R076" n="0924a09"/>定。七無想報。八名身。九句身。十文身。十一生。十二住。
<lb ed="X" n="0344c16"/><lb ed="R076" n="0924a10"/>十三老。十四無常。十五流轉。十六定異。十七相應。十
<lb ed="X" n="0344c17"/><lb ed="R076" n="0924a11"/>八勢速。十九次第。二十時。二十一方。二十二數。二十
<lb ed="X" n="0344c18"/><lb ed="R076" n="0924a12"/>三和合性。二十四不和合性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0344c19"/><lb ed="R076" n="0924a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0344c1901">一得者。依一切法造作成就假立。二命根者。依于
<lb ed="X" n="0344c20"/><lb ed="R076" n="0924a14"/>色心連持不斷假立。三衆同分者如人與人同。天
<lb ed="X" n="0344c21"/><lb ed="R076" n="0924a15"/>與天同。依于彼此相似假立。四異生性者。妄計我
<lb ed="X" n="0344c22"/><lb ed="R076" n="0924a16"/>法。不與聖人二空智性相同。依于聖凡相對假立。
<lb ed="X" n="0344c23"/><lb ed="R076" n="0924a17"/>五無想定者。外道厭惡想心。作意求滅。功用淳熟。
<lb ed="X" n="0344c24"/><lb ed="R076" n="0924a18"/>令前六識心及心所一切不行。惟第七識俱生我
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0345a" n="0345a"/>
<lb ed="X" n="0345a01"/><lb ed="R076" n="0924b01"/>執。與第八識仍在。不離根身。依此身心分位假立。
<lb ed="X" n="0345a02"/><lb ed="R076" n="0924b02"/>六滅盡定者。三果以上聖人。欲暫止息受想勞慮。
<lb ed="X" n="0345a03"/><lb ed="R076" n="0924b03"/>依於非想非非想定。遊觀無漏以爲加行。乃得趣
<lb ed="X" n="0345a04"/><lb ed="R076" n="0924b04"/>入。入此定<anchor xml:id="nkr_note_add_0345a0401" n="0345a0401"/><anchor xml:id="beg0345a0401" n="0345a0401"/>已<anchor xml:id="end0345a0401"/>。前六識心及心所一切不行。第七識
<lb ed="X" n="0345a05"/><lb ed="R076" n="0924b05"/>俱生我執及彼心所亦皆不行。惟第七識俱生法
<lb ed="X" n="0345a06"/><lb ed="R076" n="0924b06"/>執。與第八識仍在。不離根身。依此身心分位假立。
<lb ed="X" n="0345a07"/><lb ed="R076" n="0924b07"/>七無想報者。外道修無想定旣得成就。捨此身後。
<lb ed="X" n="0345a08"/><lb ed="R076" n="0924b08"/>生在第四禪天。五百劫中。前六識心及彼心所長
<lb ed="X" n="0345a09"/><lb ed="R076" n="0924b09"/>時不行。惟有第七識俱生我執。與第八識仍在。攬
<lb ed="X" n="0345a10"/><lb ed="R076" n="0924b10"/>彼第四禪中微細色質爲身。彼微細色。卽是第八
<lb ed="X" n="0345a11"/><lb ed="R076" n="0924b11"/>識所變相分。依此色心分位假立。八名身者。名詮
<lb ed="X" n="0345a12"/><lb ed="R076" n="0924b12"/>諸法自性。如眼耳等種種名字。九句身者。句詮諸
<lb ed="X" n="0345a13"/><lb ed="R076" n="0924b13"/>法差別。如眼無常耳無常等種種道理。十文身者。
<lb ed="X" n="0345a14"/><lb ed="R076" n="0924b14"/>文卽是字。爲名句之所依。此三皆依色聲法塵分
<lb ed="X" n="0345a15"/><lb ed="R076" n="0924b15"/>位假立。若語言中所有名句及字。卽依聲立。若書
<lb ed="X" n="0345a16"/><lb ed="R076" n="0924b16"/>册中所有名句及字。卽依色立。若心想中所有名
<lb ed="X" n="0345a17"/><lb ed="R076" n="0924b17"/>句文字。卽依法立。此方眼耳意三種根識獨利。故
<lb ed="X" n="0345a18"/><lb ed="R076" n="0924b18"/>偏約三塵立名句文。若他方餘根識利。則香飯天
<lb ed="X" n="0345a19"/><lb ed="R076" n="0925a01"/>衣等。並可依之假立名句文三。是故六塵皆爲敎
<lb ed="X" n="0345a20"/><lb ed="R076" n="0925a02"/>經。亦復皆爲行經。皆爲理經也。十一生者。依于色
<lb ed="X" n="0345a21"/><lb ed="R076" n="0925a03"/>心仗緣顯現假立。十二住者。依于色心暫時相似
<lb ed="X" n="0345a22"/><lb ed="R076" n="0925a04"/>相續假立。十三老者。亦名爲異。依于色心遷變不
<lb ed="X" n="0345a23"/><lb ed="R076" n="0925a05"/>停。漸就衰異假立。十四無常者。亦名爲滅。依於色
<lb ed="X" n="0345a24"/><lb ed="R076" n="0925a06"/>心暫有還無假立。十五流轉者。依於色心因果前
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0345b" n="0345b"/>
<lb ed="X" n="0345b01"/><lb ed="R076" n="0925a07"/>後相續假立。十六定異者。依於善惡因果種子現
<lb ed="X" n="0345b02"/><lb ed="R076" n="0925a08"/>行各各不同假立。十七相應者。依於心及心所和
<lb ed="X" n="0345b03"/><lb ed="R076" n="0925a09"/>合俱起假立。十八勢速者。依於色心諸法遷流不
<lb ed="X" n="0345b04"/><lb ed="R076" n="0925a10"/>暫停住假立。十九次第者。依於諸法前後引生庠
<lb ed="X" n="0345b05"/><lb ed="R076" n="0925a11"/>序不亂假立。二十時者。依於色心刹那展轉假立。
<lb ed="X" n="0345b06"/><lb ed="R076" n="0925a12"/>故有日月年運長短差別。二十一方者。依于形質
<lb ed="X" n="0345b07"/><lb ed="R076" n="0925a13"/>前後左右假立。故有東西南北四維上下差別。二
<lb ed="X" n="0345b08"/><lb ed="R076" n="0925a14"/>十二數者。依于諸法多少相仍相待假立。故有一
<lb ed="X" n="0345b09"/><lb ed="R076" n="0925a15"/>十百千乃至阿僧祗之差別。二十三和合者。依於
<lb ed="X" n="0345b10"/><lb ed="R076" n="0925a16"/>諸法不相乖違假立。二十四不和合者。依於諸法
<lb ed="X" n="0345b11"/><lb ed="R076" n="0925a17"/>互相乖違假立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0345b12"/><lb ed="R076" n="0925a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0345b1201">第五無爲法者。略有六種。一虗空無爲。二擇滅無爲。
<lb ed="X" n="0345b13"/><lb ed="R076" n="0925b01"/>三非擇滅無爲。四不動滅無爲。五想受滅無爲。六眞
<lb ed="X" n="0345b14"/><lb ed="R076" n="0925b02"/>如無爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0345b15"/><lb ed="R076" n="0925b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0345b1501">上之四種色心假實。皆是生滅之法。名有爲性。無
<lb ed="X" n="0345b16"/><lb ed="R076" n="0925b04"/>此有爲。假名無爲。非更別有一箇無爲之法。在于
<lb ed="X" n="0345b17"/><lb ed="R076" n="0925b05"/>有爲法外而與有爲相對待也。故云但是四所顯
<lb ed="X" n="0345b18"/><lb ed="R076" n="0925b06"/>示。然爲旣無矣。尙不名一。云何有六。正由是四所
<lb ed="X" n="0345b19"/><lb ed="R076" n="0925b07"/>顯。故不妨隨於能顯。說有六別。一虗空無爲者。非
<lb ed="X" n="0345b20"/><lb ed="R076" n="0925b08"/>色非心。離諸障礙。無可造作。故名無爲。二擇滅無
<lb ed="X" n="0345b21"/><lb ed="R076" n="0925b09"/>爲者。正慧簡擇。永滅煩惱所顯眞理。本不生滅。故
<lb ed="X" n="0345b22"/><lb ed="R076" n="0925b10"/>名無爲。三非擇滅無爲者。復有二種。一者不由擇
<lb ed="X" n="0345b23"/><lb ed="R076" n="0925b11"/>力。本性淸淨。故名無爲。二者有爲緣闕。暫爾不生。
<lb ed="X" n="0345b24"/><lb ed="R076" n="0925b12"/>雖非永滅。緣闕所顯。故名無爲。四不動滅無爲者。
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0345c" n="0345c"/>
<lb ed="X" n="0345c01"/><lb ed="R076" n="0925b13"/>入第四禪。雙忘苦樂。捨念淸淨。三災不到。亦名無
<lb ed="X" n="0345c02"/><lb ed="R076" n="0925b14"/>爲。五想受滅無爲者。入滅盡定。想受不行。似涅槃
<lb ed="X" n="0345c03"/><lb ed="R076" n="0925b15"/>故。亦名無爲。六眞如無爲者。非妄名眞。非倒名如。
<lb ed="X" n="0345c04"/><lb ed="R076" n="0925b16"/>卽是色心假實諸法之性。諸法如波。此性如水。諸
<lb ed="X" n="0345c05"/><lb ed="R076" n="0925b17"/>法如繩。此性如麻。諸法非此。則無自體。此離諸法。
<lb ed="X" n="0345c06"/><lb ed="R076" n="0925b18"/>亦無自相。故與諸法不一不異。惟有遠離徧計所
<lb ed="X" n="0345c07"/><lb ed="R076" n="0926a01"/>執。了達我法二空。乃能證會本眞本如之體。眞如
<lb ed="X" n="0345c08"/><lb ed="R076" n="0926a02"/>二字。亦是強名。前五無爲。又皆依此假立。此卽唯
<lb ed="X" n="0345c09"/><lb ed="R076" n="0926a03"/>識實性。故皆唯識。決無實我實法也。上略明一切
<lb ed="X" n="0345c10"/><lb ed="R076" n="0926a04"/>法竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0345c11"/><lb ed="R076" n="0926a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX48p0345c1101">言無我者。略有二種。一補特伽羅無我。二法無我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0345c12"/><lb ed="R076" n="0926a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX48p0345c1201">此正顯示一切法無我者。卽前五位百法之中。一
<lb ed="X" n="0345c13"/><lb ed="R076" n="0926a07"/>一推求。皆無此二種我相也。補特伽羅。此云有情。
<lb ed="X" n="0345c14"/><lb ed="R076" n="0926a08"/>有情無我。卽生空也。法無我。卽法空也。且有情無
<lb ed="X" n="0345c15"/><lb ed="R076" n="0926a09"/>我者。于前五位之中。若云心卽是我。則心且有八。
<lb ed="X" n="0345c16"/><lb ed="R076" n="0926a10"/>何心是我。又一一心。念念生滅。前後無體。現在不
<lb ed="X" n="0345c17"/><lb ed="R076" n="0926a11"/>住。以何爲我。若云心所是我。則心所有五十一。何
<lb ed="X" n="0345c18"/><lb ed="R076" n="0926a12"/>等心所是我。三際無性亦然。若云色法是我。則勝
<lb ed="X" n="0345c19"/><lb ed="R076" n="0926a13"/>義五根。不可現見。浮塵五根。與外色同。生滅不停。
<lb ed="X" n="0345c20"/><lb ed="R076" n="0926a14"/>何當有我。若云不相應行是我。則色心有體。尙不
<lb ed="X" n="0345c21"/><lb ed="R076" n="0926a15"/>是我。此依色心分位假立。又豈是我。若云無爲是
<lb ed="X" n="0345c22"/><lb ed="R076" n="0926a16"/>我。對有說無。有尙非我。無豈成我。故知五位百法。
<lb ed="X" n="0345c23"/><lb ed="R076" n="0926a17"/>決無眞實補特伽羅可得也。次法無我者。依於俗
<lb ed="X" n="0345c24"/><lb ed="R076" n="0926a18"/>諦。假說心心所色不相應行種種差別。約眞諦觀。
<pb ed="X" xml:id="X48.0805.0346a" n="0346a"/>
<lb ed="X" n="0346a01"/><lb ed="R076" n="0926b01"/>毫不可得。但如幻夢。非有似有。有卽非有。又對有
<lb ed="X" n="0346a02"/><lb ed="R076" n="0926b02"/>爲。假說無爲。有爲旣虗。無爲豈實。譬如依空。顯現
<lb ed="X" n="0346a03"/><lb ed="R076" n="0926b03"/>狂華。華非生滅。空豈有無。是知五位百法。總無實
<lb ed="X" n="0346a04"/><lb ed="R076" n="0926b04"/>法。無實法故。名法無我也。能於五位百法通達二
<lb ed="X" n="0346a05"/><lb ed="R076" n="0926b05"/>無我理。是爲百法明門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0346a06"/><lb ed="R076" n="0926b06"/>
<lb ed="X" n="0346a07"/><lb ed="R076" n="0926b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘百法明門論直解<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0341c2301" to="#end0341c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0343b1301" to="#end0343b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0344c1001" to="#end0344c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0345a0401" to="#end0345a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0341c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0341c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0343b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0343b1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0344c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0344c1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0345a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0345a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>