<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X50n0822">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 822 成唯識論證義(第1卷-第3卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 822 成唯識論證義(第1卷-第3卷)</title>
			<author>明 王肯堂證義</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">50</idno>.<idno type="no">822</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-08 12:38:29 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">成唯識論證義(第1卷-第3卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00170">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00170</charName>
				<mapping cb:dec="983210" type="PUA">U+F00AA</mapping>
			<mapping type="unicode">U+43F6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>髀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[月*坒]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00589">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName>
				<mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>澗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[澗-日+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName>
				<mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>攜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15151">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName>
				<mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>惛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[惛-氏+(尤-尢+氏)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15210">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName>
				<mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[懨-猒+火]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-17T14:30:01">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0829a" n="0829a"/>
<lb ed="X" n="0829a01"/>
<lb ed="X" n="0829a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 822-A 成唯識論證義自序</cb:mulu><head>No. 822-A
<lb ed="X" n="0829a03"/><lb ed="R081" n="0645a01"/> 成唯識論證義自序</head>
<lb ed="X" n="0829a04"/>
<lb ed="X" n="0829a05"/><lb ed="R081" n="0645a02"/><p xml:id="pX50p0829a0501">唯識證義何爲而作也。爲慈恩之疏亡失無存。學唯
<lb ed="X" n="0829a06"/><lb ed="R081" n="0645a03"/>識者倀倀乎莫知所從而作也。然則不名補疏何也。
<lb ed="X" n="0829a07"/><lb ed="R081" n="0645a04"/>曰。補疏則惡乎敢。吾敢自信無一語之與慈恩抵捂
<lb ed="X" n="0829a08"/><lb ed="R081" n="0645a05"/>乎哉。有一語與慈恩牴牾。而謂之補疏烏乎敢。且吾
<lb ed="X" n="0829a09"/><lb ed="R081" n="0645a06"/>猶冀古疏之萬一復出云爾。其名證義何也。曰。取大
<lb ed="X" n="0829a10"/><lb ed="R081" n="0645a07"/>藏中大小乘經論及華嚴疏鈔宗鏡錄諸典正釋唯
<lb ed="X" n="0829a11"/><lb ed="R081" n="0645a08"/>識之文。以證成論之義。而非敢以<anchor xml:id="nkr_note_add_0829a1101" n="0829a1101"/><anchor xml:id="beg0829a1101" n="0829a1101"/>己<anchor xml:id="end0829a1101"/>意爲之註也。所
<lb ed="X" n="0829a12"/><lb ed="R081" n="0645a09"/>以然者。爲八識四智行相微細難可了知。乃聖智所
<lb ed="X" n="0829a13"/><lb ed="R081" n="0645a10"/>知之境。非凡夫心量可測。故不以至敎量定之。未有
<lb ed="X" n="0829a14"/><lb ed="R081" n="0645a11"/>不郢書而燕說者。今之師心自用解釋紛紛。能無一
<lb ed="X" n="0829a15"/><lb ed="R081" n="0645a12"/>得乎哉。然有一語之不經印證不通商略。則皆非量
<lb ed="X" n="0829a16"/><lb ed="R081" n="0645a13"/>而不爲比量。烏能窺測現量境界也耶。心一而<anchor xml:id="nkr_note_add_0829a1601" n="0829a1601"/><anchor xml:id="beg0829a1601" n="0829a1601"/>已<anchor xml:id="end0829a1601"/>。裂
<lb ed="X" n="0829a17"/><lb ed="R081" n="0645a14"/>而爲八爲九。不病支離何也。曰。一心之德名爲眞如。
<lb ed="X" n="0829a18"/><lb ed="R081" n="0645a15"/>眞如具有不變隨緣二義。以不變之心。言一不可得。
<lb ed="X" n="0829a19"/><lb ed="R081" n="0645a16"/>況有八乎。以隨緣之心。言八萬四千。不足以盡之。乃
<lb ed="X" n="0829a20"/><lb ed="R081" n="0645a17"/>以八爲支離哉。夫眞心卽事卽理。卽相卽性。卽空卽
<lb ed="X" n="0829a21"/><lb ed="R081" n="0645a18"/>色。卽智卽如。卽圓融卽行布。卽眞如卽生滅。所謂一
<lb ed="X" n="0829a22"/><lb ed="R081" n="0645b01"/>法界也。迷一法界而宛然成二矣。由是能取爲見分。
<lb ed="X" n="0829a23"/><lb ed="R081" n="0645b02"/>所取爲相分。見分爲自內我。相分爲他外我。我相一
<lb ed="X" n="0829a24"/><lb ed="R081" n="0645b03"/>立。而此相遂爲擧意動念之根。於是乎起一念作一
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0829b" n="0829b"/>
<lb ed="X" n="0829b01"/><lb ed="R081" n="0645b04"/>事。雖淑慝攸分薰蕕各別。而要之同歸於有我。卽勉
<lb ed="X" n="0829b02"/><lb ed="R081" n="0645b05"/>力而修六度萬行。亦凡夫之六度萬行。而非聖人之
<lb ed="X" n="0829b03"/><lb ed="R081" n="0645b06"/>六度萬行也。流浪生死之海。不得出離。轉徙白黑之
<lb ed="X" n="0829b04"/><lb ed="R081" n="0645b07"/>塗。無時休息。三敎聖人深知病根在此。故不約而同
<lb ed="X" n="0829b05"/><lb ed="R081" n="0645b08"/>曰無我。蓋善醫者必藥其病根而去之。不得不同焉
<lb ed="X" n="0829b06"/><lb ed="R081" n="0645b09"/>耳。大學言。正心必先誠意。誠意必先致知。而致知在
<lb ed="X" n="0829b07"/><lb ed="R081" n="0645b10"/>格物。物者對我而言之也。物我對峙如二山。然彼此
<lb ed="X" n="0829b08"/><lb ed="R081" n="0645b11"/>各不相到。格者到也。峙則宛然成二。到則一矣。故格
<lb ed="X" n="0829b09"/><lb ed="R081" n="0645b12"/>物亦無我之別號也。向非我爲之崇。則心何待正之
<lb ed="X" n="0829b10"/><lb ed="R081" n="0645b13"/>而後正。意何待誠之而後誠哉。孟子以孩提之愛親
<lb ed="X" n="0829b11"/><lb ed="R081" n="0645b14"/>敬長爲良知良能。而他日又曰。大人者不失其赤子
<lb ed="X" n="0829b12"/><lb ed="R081" n="0645b15"/>之心者也。赤子之心有俱生而無分別。正七識用事
<lb ed="X" n="0829b13"/><lb ed="R081" n="0645b16"/>時也。喜則人固愛其親。謂之俱生貪。怒則獸亦憎其
<lb ed="X" n="0829b14"/><lb ed="R081" n="0645b17"/>親。謂之俱生瞋。以此爲仁義。與孔門無我之旨悖矣。
<lb ed="X" n="0829b15"/><lb ed="R081" n="0645b18"/>西方聖人憫賊與子之難辯。而眞與妄之易淆也。故
<lb ed="X" n="0829b16"/><lb ed="R081" n="0646a01"/>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0829b1601" n="0829b1601"/><anchor xml:id="beg0829b1601" n="0829b1601"/>已<anchor xml:id="end0829b1601"/>而分一心爲八九識。就其迷一法界處。而立
<lb ed="X" n="0829b17"/><lb ed="R081" n="0646a02"/>爲第七識。就其擧心動念處。而立爲第六識。就其不
<lb ed="X" n="0829b18"/><lb ed="R081" n="0646a03"/>變之體受熏持種處。而立爲第八識。又以第八識之
<lb ed="X" n="0829b19"/><lb ed="R081" n="0646a04"/>行相微細難可了知也。就其在外門轉處。而分爲眼
<lb ed="X" n="0829b20"/><lb ed="R081" n="0646a05"/>耳鼻<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829001" n="0829001"/>身五識。以對色聲香味觸。而成色心二法。以使
<lb ed="X" n="0829b21"/><lb ed="R081" n="0646a06"/>人了知第八識本無垢。以第七識執之而垢。故得賴
<lb ed="X" n="0829b22"/><lb ed="R081" n="0646a07"/>耶名。聖人捨之。故立聖人之第八識爲第九識。謂聖
<lb ed="X" n="0829b23"/><lb ed="R081" n="0646a08"/>人不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0829b2301" n="0829b2301"/><anchor xml:id="beg0829b2301" n="0829b2301"/>已<anchor xml:id="end0829b2301"/>而強分之可也。然實有迷一法界處。寔有
<lb ed="X" n="0829b24"/><lb ed="R081" n="0646a09"/>擧心動念處。寔有不變之體持種受熏處。寔有在外
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0829c" n="0829c"/>
<lb ed="X" n="0829c01"/><lb ed="R081" n="0646a10"/>門轉處。則謂八種識自然而然。而非聖人強分之亦
<lb ed="X" n="0829c02"/><lb ed="R081" n="0646a11"/>可也。此如黃帝岐伯論陰陽著藏腑經絡之原委俞
<lb ed="X" n="0829c03"/><lb ed="R081" n="0646a12"/>跗之湔腸浣胃。<name role="" type="person">扁鵲</name>之洞見五臟癥結華陀內照之
<lb ed="X" n="0829c04"/><lb ed="R081" n="0646a13"/>圖。醫者不知此。則亦不可以言醫而療病起死人矣。
<lb ed="X" n="0829c05"/><lb ed="R081" n="0646a14"/>故學道者。不明唯識之旨。則雖聰明辨才籠蓋一世。
<lb ed="X" n="0829c06"/><lb ed="R081" n="0646a15"/>而終不免爲儱侗眞如顢頇佛性。今談道者滿天下。
<lb ed="X" n="0829c07"/><lb ed="R081" n="0646a16"/>而見道者絕無一人。非此之故哉。然此九識。擧其體
<lb ed="X" n="0829c08"/><lb ed="R081" n="0646a17"/>則一第八識足以該之。何者。五識卽相分。六七識卽
<lb ed="X" n="0829c09"/><lb ed="R081" n="0646a18"/>見分。八識卽自證分。而九識卽謂自證分也。擧其用
<lb ed="X" n="0829c10"/><lb ed="R081" n="0646b01"/>則一第六識足以盡之。何者。三性三量三境五十一
<lb ed="X" n="0829c11"/><lb ed="R081" n="0646b02"/>心所無不具。而凡聖染淨無不備故。由散入定。由凡
<lb ed="X" n="0829c12"/><lb ed="R081" n="0646b03"/>入聖。皆由六識能觀之力。非餘識能也。則雖分八分
<lb ed="X" n="0829c13"/><lb ed="R081" n="0646b04"/>九。而亦何甞不一乎。又何支離之有。或曰俗詮之刻
<lb ed="X" n="0829c14"/><lb ed="R081" n="0646b05"/>也子序之。集解之刻也子又序。而若深許之。則證義
<lb ed="X" n="0829c15"/><lb ed="R081" n="0646b06"/>可以無刻矣。而汲汲事。力疾校訂。涸精竭慮。以阽于
<lb ed="X" n="0829c16"/><lb ed="R081" n="0646b07"/>危。雖曰爲法捐生。能免噉名之疑哉。曰。吾向於答蘊
<lb ed="X" n="0829c17"/><lb ed="R081" n="0646b08"/>璞簡中及之矣。談佛法於今之世。猶大市中賣平天
<lb ed="X" n="0829c18"/><lb ed="R081" n="0646b09"/>冠。有何人理著。吾以老病一措大。博得會禪之名滿
<lb ed="X" n="0829c19"/><lb ed="R081" n="0646b10"/>天下。欲何爲乎。俗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0829002" n="0829002"/>論之作。吾甞預商訂焉。及其刻。則
<lb ed="X" n="0829c20"/><lb ed="R081" n="0646b11"/>從與不從。蓋參半也。集解之見。與吾合處爲多。而不
<lb ed="X" n="0829c21"/><lb ed="R081" n="0646b12"/>合處亦時有之。吾見之未定者。不敢不舍<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c2101" n="0829c2101"/><anchor xml:id="beg0829c2101" n="0829c2101"/>己<anchor xml:id="end0829c2101"/>而從。而
<lb ed="X" n="0829c22"/><lb ed="R081" n="0646b13"/>吾見之<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c2201" n="0829c2201"/><anchor xml:id="beg0829c2201" n="0829c2201"/>已<anchor xml:id="end0829c2201"/>定者。亦不敢以苟同也。此證義之所以刻
<lb ed="X" n="0829c23"/><lb ed="R081" n="0646b14"/>也。向使余不病得與二師反復研究辯論。以歸於一。
<lb ed="X" n="0829c24"/><lb ed="R081" n="0646b15"/>以成一家言。則證義果可以無刻。而竟至不惜捐生
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0830a" n="0830a"/>
<lb ed="X" n="0830a01"/><lb ed="R081" n="0646b16"/>校訂。以爲流通計。若與二師競名然者。豈余之得<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a0101" n="0830a0101"/><anchor xml:id="beg0830a0101" n="0830a0101"/>已<anchor xml:id="end0830a0101"/>
<lb ed="X" n="0830a02"/><lb ed="R081" n="0646b17"/>哉。學者鑒吾之誠。而一刳心焉。卽它日龍華會上之
<lb ed="X" n="0830a03"/><lb ed="R081" n="0646b18"/>羔雉。而此册亦吾之縞帶紵衣也。吾卽且夕溘先朝
<lb ed="X" n="0830a04"/><lb ed="R081" n="0647a01"/>露。勝於鷺鷥駕鴻。凌倒景而朝太淸。不啻多矣。</p>
<lb ed="X" n="0830a05"/><lb ed="R081" n="0647a02"/><p xml:id="pX50p0830a0501">萬曆癸丑六月十九日死<g ref="#CB01926">灰</g>居士王肯堂宇泰甫力
<lb ed="X" n="0830a06"/><lb ed="R081" n="0647a03"/>疾自序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830a07"/>
<lb ed="X" n="0830a08"/>
<lb ed="X" n="0830a09"/>
<lb ed="X" n="0830a10"/>
<lb ed="X" n="0830a11"/>
<lb ed="X" n="0830a12"/>
<lb ed="X" n="0830a13"/>
<lb ed="X" n="0830a14"/>
<lb ed="X" n="0830a15"/>
<lb ed="X" n="0830a16"/>
<lb ed="X" n="0830a17"/>
<lb ed="X" n="0830a18"/>
<lb ed="X" n="0830a19"/>
<lb ed="X" n="0830a20"/>
<lb ed="X" n="0830a21"/>
<lb ed="X" n="0830a22"/>
<lb ed="X" n="0830a23"/>
<lb ed="X" n="0830a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0830b" n="0830b"/>
<lb ed="X" n="0830b01"/>
<lb ed="X" n="0830b02"/>
<lb ed="X" n="0830b03"/>
<lb ed="X" n="0830b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">成唯識論證義</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0830b05"/><cb:docNumber>No. 822</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0830b06"/><lb ed="R081" n="0648a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>成唯識論卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0830b07"/>
<lb ed="X" n="0830b08"/><lb ed="R081" n="0648a02"/><byline cb:type="author">金壇居士　王肯堂　證義</byline>
<lb ed="X" n="0830b09"/><lb ed="R081" n="0648a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0830b0901">成唯識論者。此論成立唯識。故名成唯識論。梵云
<lb ed="X" n="0830b10"/><lb ed="R081" n="0648a04"/>毗若底。識也。麼怛喇多。唯也。悉底。成也。奢薩怛羅。
<lb ed="X" n="0830b11"/><lb ed="R081" n="0648a05"/>論也。應云識唯成論。而譯爲成唯識論者。彼方先
<lb ed="X" n="0830b12"/><lb ed="R081" n="0648a06"/>所後能。此方先能後所。是以唐梵次序不同。今順
<lb ed="X" n="0830b13"/><lb ed="R081" n="0648a07"/>梵文。先明唯識。後明成字。唯識二字之中。又先明
<lb ed="X" n="0830b14"/><lb ed="R081" n="0648a08"/>識。識之名義。約有幾何。若約同門自相。不可分別。
<lb ed="X" n="0830b15"/><lb ed="R081" n="0648a09"/>若約異門共相。隨義似分。名約性相有九。義包內
<lb ed="X" n="0830b16"/><lb ed="R081" n="0648a10"/>外具五。名有九者。一眼識。二耳識。三鼻識。四舌識。
<lb ed="X" n="0830b17"/><lb ed="R081" n="0648a11"/>五身識。六意識。七末那識。八阿賴耶識。九淨識。義
<lb ed="X" n="0830b18"/><lb ed="R081" n="0648a12"/>具五者。一識自相。謂識自證分。二識所變故。一切
<lb ed="X" n="0830b19"/><lb ed="R081" n="0648a13"/>境界從心現起。三識相應故。同時受想等心法。四
<lb ed="X" n="0830b20"/><lb ed="R081" n="0648a14"/>識分位故。識上四相等。五識實相故。謂二空眞如。
<lb ed="X" n="0830b21"/><lb ed="R081" n="0648a15"/>是識實性。自上諸法。皆不離識。總名唯識。故知若
<lb ed="X" n="0830b22"/><lb ed="R081" n="0648a16"/>相若住。若境若心。乃至差別分位。皆是唯識。卷舒
<lb ed="X" n="0830b23"/><lb ed="R081" n="0648a17"/>匪離。總別同時。猶雲霧之依空。若波瀾之湧海。又
<lb ed="X" n="0830b24"/><lb ed="R081" n="0648a18"/>古德廣釋唯識。義有十門。明此唯識二字。先離解。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0830c" n="0830c"/>
<lb ed="X" n="0830c01"/><lb ed="R081" n="0648b01"/>次合解。先且離解。初唯。後識。初唯字者。有三義。一
<lb ed="X" n="0830c02"/><lb ed="R081" n="0648b02"/>者揀持之義。揀謂揀去。揀去我法所執。持謂持取。
<lb ed="X" n="0830c03"/><lb ed="R081" n="0648b03"/>持取依圓二性。論云。唯言爲遣離識我法。非無不
<lb ed="X" n="0830c04"/><lb ed="R081" n="0648b04"/>離識心所無爲等。二者決定義。決無離心之境。定
<lb ed="X" n="0830c05"/><lb ed="R081" n="0648b05"/>有內識之心。謂小乘離心有境。淸辯撥無內心。三
<lb ed="X" n="0830c06"/><lb ed="R081" n="0648b06"/>者顯勝義。謂心王勝。心所等劣。今但顯勝。不彰於
<lb ed="X" n="0830c07"/><lb ed="R081" n="0648b07"/>劣。瞿波論師二十唯識云。此說唯識但擧王勝。理
<lb ed="X" n="0830c08"/><lb ed="R081" n="0648b08"/>兼心所。如言王來。非無臣佐。次解識字者。卽了別
<lb ed="X" n="0830c09"/><lb ed="R081" n="0648b09"/>義。謂八種心王。是識自性等。五位百法。理之與事。
<lb ed="X" n="0830c10"/><lb ed="R081" n="0648b10"/>皆不離識。不爾。眞如應非唯識。攝餘歸識總立識
<lb ed="X" n="0830c11"/><lb ed="R081" n="0648b11"/>名。經云。三界唯心。次合釋唯識者。唯。謂揀去。遮無
<lb ed="X" n="0830c12"/><lb ed="R081" n="0648b12"/>外境。境無非有。識。能了別。詮有內心。心有非無。合
<lb ed="X" n="0830c13"/><lb ed="R081" n="0648b13"/>名唯識。唯謂遮無是用。識表詮有是體。攝用歸體。
<lb ed="X" n="0830c14"/><lb ed="R081" n="0648b14"/>唯卽識。持業釋也。問。此言唯遮外境不有。爲遮離
<lb ed="X" n="0830c15"/><lb ed="R081" n="0648b15"/>心之境。爲遮不離心之境。答。設爾何失。難。二俱有
<lb ed="X" n="0830c16"/><lb ed="R081" n="0648b16"/>過。若遮離心之境是無。餘有不離心相分在。何以
<lb ed="X" n="0830c17"/><lb ed="R081" n="0648b17"/>但言唯識。不言唯境識。若遮不離心境是無。應但
<lb ed="X" n="0830c18"/><lb ed="R081" n="0648b18"/>有能變三分。闕所變相分過。如何通釋。答。所言唯
<lb ed="X" n="0830c19"/><lb ed="R081" n="0649a01"/>識者。遮心外境無。不遮內境不離識相分是無。問。
<lb ed="X" n="0830c20"/><lb ed="R081" n="0649a02"/>內境與識。旣並非無。如何<anchor xml:id="nkr_note_add_0830c2001" n="0830c2001"/><anchor xml:id="beg0830c2001" n="0830c2001"/>但<anchor xml:id="end0830c2001"/>言唯識。不言唯境識
<lb ed="X" n="0830c21"/><lb ed="R081" n="0649a03"/>耶。答。以護法菩薩云。境名通於內外。謂有離心境。
<lb ed="X" n="0830c22"/><lb ed="R081" n="0649a04"/>不離心境。恐濫外境。但言唯識。所以論云。謂諸愚
<lb ed="X" n="0830c23"/><lb ed="R081" n="0649a05"/>夫。迷執外境。起煩惱業。生死輪迴。不解觀心。非謂
<lb ed="X" n="0830c24"/><lb ed="R081" n="0649a06"/>內境相分如。外都無。又云。唯言識者。是了別義。意
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0831a" n="0831a"/>
<lb ed="X" n="0831a01"/><lb ed="R081" n="0649a07"/>云。五位一百法。理之與事。不離識。今攝歸識。總言
<lb ed="X" n="0831a02"/><lb ed="R081" n="0649a08"/>識名。以萬法由心起故。然卽非唯一人之識。亦非
<lb ed="X" n="0831a03"/><lb ed="R081" n="0649a09"/>唯一識。更無餘識等。出唯識體者。一所觀出體者。
<lb ed="X" n="0831a04"/><lb ed="R081" n="0649a10"/>卽取五位一百法爲體。以通觀有爲無爲法故。卽
<lb ed="X" n="0831a05"/><lb ed="R081" n="0649a11"/>以識相識性合爲唯識體。皆不離識故。二能觀出
<lb ed="X" n="0831a06"/><lb ed="R081" n="0649a12"/>體者。卽唯取心心所爲體。心所與識常相應故。卽
<lb ed="X" n="0831a07"/><lb ed="R081" n="0649a13"/>唯能非所。若約唯識觀。卽取別境中慧爲體。於所
<lb ed="X" n="0831a08"/><lb ed="R081" n="0649a14"/>觀境。觀察勝故。又明唯識差別。總攝諸緣及理。有
<lb ed="X" n="0831a09"/><lb ed="R081" n="0649a15"/>其十種。一遣虗存實義者。遣爲除遣。虗爲虗妄。觀
<lb ed="X" n="0831a10"/><lb ed="R081" n="0649a16"/>徧計所執。唯虗妄起。都無體用。應正除遣。爲情有
<lb ed="X" n="0831a11"/><lb ed="R081" n="0649a17"/>理無故。存者留義。實謂實有。卽觀依圓法體。是實
<lb ed="X" n="0831a12"/><lb ed="R081" n="0649a18"/>有。是本後二智境。應正存留。爲理有情無故。良由
<lb ed="X" n="0831a13"/><lb ed="R081" n="0649b01"/>一切異生小乘無始時來妄執我法爲有。淸辯菩
<lb ed="X" n="0831a14"/><lb ed="R081" n="0649b02"/>薩等妄撥理事爲空。今於唯識觀中。遣虗者。空觀
<lb ed="X" n="0831a15"/><lb ed="R081" n="0649b03"/>對遣有執。存實者。有觀對遣空執。非有非空。法無
<lb ed="X" n="0831a16"/><lb ed="R081" n="0649b04"/>分別。離言詮故。二者捨濫留純義。捨爲捨離。濫卽
<lb ed="X" n="0831a17"/><lb ed="R081" n="0649b05"/>相濫。留謂存留。純爲無雜。雖觀事理。有境有心。爲
<lb ed="X" n="0831a18"/><lb ed="R081" n="0649b06"/>心不孤起。仗境方生。境不自生。識變方起。由境有
<lb ed="X" n="0831a19"/><lb ed="R081" n="0649b07"/>濫。捨之不稱。唯心體旣純。留說唯識。故論云。識唯
<lb ed="X" n="0831a20"/><lb ed="R081" n="0649b08"/>內有。境亦通外。恐濫外境。但言唯識。非爲內境如
<lb ed="X" n="0831a21"/><lb ed="R081" n="0649b09"/>外都無。華嚴經云三界唯心故。三攝末歸本義。攝
<lb ed="X" n="0831a22"/><lb ed="R081" n="0649b10"/>謂綰攝。末卽見相二分。歸卽向本。謂識自證分是
<lb ed="X" n="0831a23"/><lb ed="R081" n="0649b11"/>所依體故。今攝末見相分。歸本自證分體。故言唯
<lb ed="X" n="0831a24"/><lb ed="R081" n="0649b12"/>識。故解深密云。諸識所緣。唯識所現。四隱劣顯勝
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0831b" n="0831b"/>
<lb ed="X" n="0831b01"/><lb ed="R081" n="0649b13"/>義。謂王所俱能示現。心所卽劣。依他起故。隱劣不
<lb ed="X" n="0831b02"/><lb ed="R081" n="0649b14"/>取。心王卽勝。所依體故。故言唯識。卽名顯勝。故莊
<lb ed="X" n="0831b03"/><lb ed="R081" n="0649b15"/>嚴論云。許心似二現。如是似貪等。五遣相證性義。
<lb ed="X" n="0831b04"/><lb ed="R081" n="0649b16"/>識言所表。具有事理。事謂相用。遣而不取。理爲體
<lb ed="X" n="0831b05"/><lb ed="R081" n="0649b17"/>性。應求作證。故攝論偈云。依繩起蛇解。見蛇知是
<lb ed="X" n="0831b06"/><lb ed="R081" n="0649b18"/>無。證見彼分明。方知明性亂。六境義。境謂所觀境。
<lb ed="X" n="0831b07"/><lb ed="R081" n="0650a01"/>識卽能觀心。此所觀境。由識變現。境不離識。立境
<lb ed="X" n="0831b08"/><lb ed="R081" n="0650a02"/>唯識。故阿毗達磨經云。鬼人天等。所見各異。七敎
<lb ed="X" n="0831b09"/><lb ed="R081" n="0650a03"/>義。卽能詮敎。說有唯識義。故楞伽經偈云。由自心
<lb ed="X" n="0831b10"/><lb ed="R081" n="0650a04"/>執著。心似外境轉。彼所見非有。是故說唯心。八理
<lb ed="X" n="0831b11"/><lb ed="R081" n="0650a05"/>義。道理唯識。唯識頌云。是諸識轉變。分別所分別。
<lb ed="X" n="0831b12"/><lb ed="R081" n="0650a06"/>由此彼皆無。故一切唯識。九行義。行謂觀行。卽菩
<lb ed="X" n="0831b13"/><lb ed="R081" n="0650a07"/>薩在定位作四尋伺觀等。卽觀行及定。俱不離識。
<lb ed="X" n="0831b14"/><lb ed="R081" n="0650a08"/>故瑜伽論偈云。菩薩於定位。觀境唯是心等。十果
<lb ed="X" n="0831b15"/><lb ed="R081" n="0650a09"/>義。謂佛果四智菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0831001" n="0831001"/>薩。所有功德。皆不離識。故莊嚴
<lb ed="X" n="0831b16"/><lb ed="R081" n="0650a10"/>論云。眞如無境識。是淨無漏界等。如上十義。性。相。
<lb ed="X" n="0831b17"/><lb ed="R081" n="0650a11"/>境。智。敎。理。行。果等。皆唯是識。無有一法。而非所標。
<lb ed="X" n="0831b18"/><lb ed="R081" n="0650a12"/>故稱羣經了義中王。諸聖所依之父。若有遇者。頓
<lb ed="X" n="0831b19"/><lb ed="R081" n="0650a13"/>息希望。無一法而可求。無一事而不足。全獲如來
<lb ed="X" n="0831b20"/><lb ed="R081" n="0650a14"/>無上之珍寶。寧同荆岫璞中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0831b2001" n="0831b2001"/><anchor xml:id="beg0831b2001" n="0831b2001"/>已<anchor xml:id="end0831b2001"/>探敎海秘密之靈
<lb ed="X" n="0831b21"/><lb ed="R081" n="0650a15"/>珠。豈比驪龍頷下。遂得盡衆生之苦際。斷煩惱之
<lb ed="X" n="0831b22"/><lb ed="R081" n="0650a16"/>病原。一念功全。千途自正。<anchor xml:id="nkr_note_add_0831b2201" n="0831b2201"/><anchor xml:id="beg0831b2201" n="0831b2201"/>已<anchor xml:id="end0831b2201"/>釋唯識竟。今當釋成
<lb ed="X" n="0831b23"/><lb ed="R081" n="0650a17"/>字。成者。安立之義。故樞要云。安敎立理。名之爲成。
<lb ed="X" n="0831b24"/><lb ed="R081" n="0650a18"/>問。成立唯識。有何義利。答。我佛法中。以心爲宗。凡
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0831c" n="0831c"/>
<lb ed="X" n="0831c01"/><lb ed="R081" n="0650b01"/>夫外道。背覺合塵。馳流生死。菩薩憫之。故造此論。
<lb ed="X" n="0831c02"/><lb ed="R081" n="0650b02"/>成立唯識。令歸本源。解脫生死。所以成立。問。以何
<lb ed="X" n="0831c03"/><lb ed="R081" n="0650b03"/>方便。得歸本源。答。有五觀門。令自觀心。得本源故。
<lb ed="X" n="0831c04"/><lb ed="R081" n="0650b04"/>五觀門者。卽前十義中遣虗存實爲初觀。捨濫留
<lb ed="X" n="0831c05"/><lb ed="R081" n="0650b05"/>純爲二觀。攝末歸本爲三觀。隱劣顯勝爲四觀。遣
<lb ed="X" n="0831c06"/><lb ed="R081" n="0650b06"/>相證性爲五觀也。問。論者何義。答。敎誡學徒。決擇
<lb ed="X" n="0831c07"/><lb ed="R081" n="0650b07"/>性相。激揚宗極。藻義攸歸。垂範後昆。名之爲論。問。
<lb ed="X" n="0831c08"/><lb ed="R081" n="0650b08"/>論題四字。何字能所。答。論字爲能成。唯識爲所成。
<lb ed="X" n="0831c09"/><lb ed="R081" n="0650b09"/>成字通能所。問。當作何釋。答。若成目能成。成屬論
<lb ed="X" n="0831c10"/><lb ed="R081" n="0650b10"/>字。唯識之成。或成唯識之論。依主釋也。或論體之
<lb ed="X" n="0831c11"/><lb ed="R081" n="0650b11"/>上。有能成之用。以用隨體。成卽是論。持業釋也。若
<lb ed="X" n="0831c12"/><lb ed="R081" n="0650b12"/>成目所成。成屬唯識。唯識卽成。或所成卽唯識。亦
<lb ed="X" n="0831c13"/><lb ed="R081" n="0650b13"/>持業釋也。問。論字唯能。唯識唯所。論有本末。何論
<lb ed="X" n="0831c14"/><lb ed="R081" n="0650b14"/>能成。答。本末皆能。若本論爲能成。佛經唯識爲所
<lb ed="X" n="0831c15"/><lb ed="R081" n="0650b15"/>成。若末論爲能成。本論唯識爲所成。問。能成所成。
<lb ed="X" n="0831c16"/><lb ed="R081" n="0650b16"/>皆有敎理。此當何句。答。當以敎成理之句。何以故。
<lb ed="X" n="0831c17"/><lb ed="R081" n="0650b17"/>論是其敎。唯識是理故。問。此論以何爲宗。答。唯識
<lb ed="X" n="0831c18"/><lb ed="R081" n="0650b18"/>爲宗。何以故。識有非空。境無非有。以爲宗故。問。以
<lb ed="X" n="0831c19"/><lb ed="R081" n="0651a01"/>何爲體。答。護法正義。實能所詮文義爲體。問。憑何
<lb ed="X" n="0831c20"/><lb ed="R081" n="0651a02"/>敎理。答。二十論云。展轉增上力。二識成決定。問。論
<lb ed="X" n="0831c21"/><lb ed="R081" n="0651a03"/>有宗論釋論。此論是何。答。此宗論也。正憑六經。橫
<lb ed="X" n="0831c22"/><lb ed="R081" n="0651a04"/>該大藏。明唯識理。故爲宗論。不單解釋別一本經。
<lb ed="X" n="0831c23"/><lb ed="R081" n="0651a05"/>故非釋論。問。敎有三藏。一素怛囕經藏。二毗柰耶
<lb ed="X" n="0831c24"/><lb ed="R081" n="0651a06"/>律藏。三阿毗達摩論藏。此於何攝。答。此當第三對
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0832a" n="0832a"/>
<lb ed="X" n="0832a01"/><lb ed="R081" n="0651a07"/>法藏攝。問。敎說一乘或三乘。謂菩薩緣覺聲聞。或
<lb ed="X" n="0832a02"/><lb ed="R081" n="0651a08"/>說五乘。加人與天。此何乘收。答。正是一乘。三中菩
<lb ed="X" n="0832a03"/><lb ed="R081" n="0651a09"/>薩。五內第一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832a04"/><lb ed="R081" n="0651a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0832a0401">天親菩薩造頌</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832a05"/><lb ed="R081" n="0651a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0832a0501">按<name role="" type="person">婆藪槃豆</name>傳云。<name role="" type="person">北天竺</name>富樓沙富羅。此云丈夫
<lb ed="X" n="0832a06"/><lb ed="R081" n="0651a12"/>國。此土有國師婆羅門。姓嬌尸迦。有三子。同名婆
<lb ed="X" n="0832a07"/><lb ed="R081" n="0651a13"/>藪槃豆。此云天親。原爲帝釋遣弟生<name role="" type="person">閻浮提</name>。名毗
<lb ed="X" n="0832a08"/><lb ed="R081" n="0651a14"/>搜扭天王。降阿脩羅故。有此苗裔。故名天親。雖同
<lb ed="X" n="0832a09"/><lb ed="R081" n="0651a15"/>一名。復立別名顯之。第三子於薩婆多部出家。得
<lb ed="X" n="0832a10"/><lb ed="R081" n="0651a16"/>阿羅漢果。別云比隣持<g ref="#CB02494">䟦</g>婆。此云母兒。長子是菩
<lb ed="X" n="0832a11"/><lb ed="R081" n="0651a17"/>薩根性。亦於薩婆多部出家。於後修定。卽得離欲。
<lb ed="X" n="0832a12"/><lb ed="R081" n="0651a18"/>思惟空義。不能得入。欲自殺身。<name role="" type="person">賓頭盧</name>阿羅漢在
<lb ed="X" n="0832a13"/><lb ed="R081" n="0651b01"/>東毗提訶。觀見此事。從彼方來。爲說小乘空觀。如
<lb ed="X" n="0832a14"/><lb ed="R081" n="0651b02"/>敎觀之。卽便得入。意猶未安。謂理不應止爾。因乘
<lb ed="X" n="0832a15"/><lb ed="R081" n="0651b03"/>神通往<name role="" type="person">兜率陀天</name>。諮問彌勒菩薩。爲說大乘空觀。
<lb ed="X" n="0832a16"/><lb ed="R081" n="0651b04"/>還<name role="" type="person">閻浮提</name>。如說思惟。卽便得悟。於思惟時。地六種
<lb ed="X" n="0832a17"/><lb ed="R081" n="0651b05"/>動。旣得大乘空觀。因此別名阿僧伽。譯爲無著。爾
<lb ed="X" n="0832a18"/><lb ed="R081" n="0651b06"/>後數上<name role="" type="person">兜率陀天</name>。諮問彌勒大乘經義。隨有所得。
<lb ed="X" n="0832a19"/><lb ed="R081" n="0651b07"/>還<name role="" type="person">閻浮提</name>。爲餘人說。聞者多不生信。無著法師卽
<lb ed="X" n="0832a20"/><lb ed="R081" n="0651b08"/>自發願。我今欲令衆生信解大乘。惟願大師。下閻
<lb ed="X" n="0832a21"/><lb ed="R081" n="0651b09"/>浮提。解說大乘。令諸衆生皆得信解。彌勒卽如其
<lb ed="X" n="0832a22"/><lb ed="R081" n="0651b10"/>願。於夜時。下<name role="" type="person">閻浮提</name>。放大光明。廣集有緣衆。於說
<lb ed="X" n="0832a23"/><lb ed="R081" n="0651b11"/>法堂。誦出十七地經。隨所誦出。無著法師隨解其
<lb ed="X" n="0832a24"/><lb ed="R081" n="0651b12"/>義。經四月夜。解十七地經方竟。雖同一堂聽法。唯
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0832b" n="0832b"/>
<lb ed="X" n="0832b01"/><lb ed="R081" n="0651b13"/>無著法師得近彌勒菩薩。餘人但得遙聞。因此衆
<lb ed="X" n="0832b02"/><lb ed="R081" n="0651b14"/>人皆信大乘。第二子<name role="" type="person">婆藪槃豆</name>。亦於薩婆多部出
<lb ed="X" n="0832b03"/><lb ed="R081" n="0651b15"/>家。博學多聞。徧通墳籍。神才俊朗無可爲儔。戒行
<lb ed="X" n="0832b04"/><lb ed="R081" n="0651b16"/>淸高。難以相匹。兄弟皆兼別名。法師但名婆藪槃
<lb ed="X" n="0832b05"/><lb ed="R081" n="0651b17"/>豆。後住阿踰闍國。徧通十八部義。妙解小乘。執小
<lb ed="X" n="0832b06"/><lb ed="R081" n="0651b18"/>乘爲是。不信大乘。無著法師旣見此弟聰明過人。
<lb ed="X" n="0832b07"/><lb ed="R081" n="0652a01"/>識解深廣。該通內外。恐彼造論破壞大乘。遣使報
<lb ed="X" n="0832b08"/><lb ed="R081" n="0652a02"/>天親云。我今疾篤。汝可急來。天親卽隨使還丈夫
<lb ed="X" n="0832b09"/><lb ed="R081" n="0652a03"/>國。與兄相見。諮問疾源。兄云。我今心病由汝而生。
<lb ed="X" n="0832b10"/><lb ed="R081" n="0652a04"/>汝不信大乘。恒生毀謗。以此惡業。必永沉淪。我今
<lb ed="X" n="0832b11"/><lb ed="R081" n="0652a05"/>愁苦。命將不全。天親聞此驚懼。卽請兄解說大乘。
<lb ed="X" n="0832b12"/><lb ed="R081" n="0652a06"/>法師聰明。殊有深識。卽得解悟。知大乘理。應過小
<lb ed="X" n="0832b13"/><lb ed="R081" n="0652a07"/>乘。於是就兄廣學大乘。悉得通達。憶昔毀謗。深自
<lb ed="X" n="0832b14"/><lb ed="R081" n="0652a08"/>咎責。往至兄所。陳其愚迷。我昔由舌。故生毀謗。今
<lb ed="X" n="0832b15"/><lb ed="R081" n="0652a09"/>當割舌以謝其罪。兄云。汝舌善巧毀謗大乘。欲滅
<lb ed="X" n="0832b16"/><lb ed="R081" n="0652a10"/>此罪。亦當善巧解說大乘。因此遂製十地論。攝大
<lb ed="X" n="0832b17"/><lb ed="R081" n="0652a11"/>乘論。故此二論。菩薩創歸大乘之作。旣而久蘊玄
<lb ed="X" n="0832b18"/><lb ed="R081" n="0652a12"/>宗。情<g ref="#CB15210">恢</g>奧旨。更爲宏論。用暢深極。採撮幽機。提控
<lb ed="X" n="0832b19"/><lb ed="R081" n="0652a13"/>精邃。著唯識三十頌。以暢大乘之妙趣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b20"/><lb ed="R081" n="0652a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0832b2001">護法等菩薩造論</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b21"/><lb ed="R081" n="0652a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0832b2101">梵言達磨波羅。唐言護法。本達羅毗茶國大臣之
<lb ed="X" n="0832b22"/><lb ed="R081" n="0652a16"/>子。少而爽慧。弱冠之後。王愛其才。欲妻以公主。菩
<lb ed="X" n="0832b23"/><lb ed="R081" n="0652a17"/>薩久修離欲。無心愛染。將成之夕。特起憂煩。乃於
<lb ed="X" n="0832b24"/><lb ed="R081" n="0652a18"/>佛像前。請祈加護。願脫茲難。志誠所感。有大神王。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0832c" n="0832c"/>
<lb ed="X" n="0832c01"/><lb ed="R081" n="0652b01"/><g ref="#CB06078">𢹂</g>負而出。送離此城數百里。置一山寺佛堂中。僧
<lb ed="X" n="0832c02"/><lb ed="R081" n="0652b02"/>徒來見。謂之爲盜。菩薩自陳由委。聞者驚嗟。無不
<lb ed="X" n="0832c03"/><lb ed="R081" n="0652b03"/>重其高志。因卽出家。爾後專精正法。遂能究通諸
<lb ed="X" n="0832c04"/><lb ed="R081" n="0652b04"/>部。閑於著述。等者。該親勝。火辯。德慧。安慧。難陀。淨
<lb ed="X" n="0832c05"/><lb ed="R081" n="0652b05"/>月。勝友。陳那。智月。九大論師也。佛圓寂後。九百年
<lb ed="X" n="0832c06"/><lb ed="R081" n="0652b06"/>中。天親造頌。親勝火辯同時造釋。千一百年後。餘
<lb ed="X" n="0832c07"/><lb ed="R081" n="0652b07"/>八論師相次造釋。各成十卷。故卷有百。三藏翻後。
<lb ed="X" n="0832c08"/><lb ed="R081" n="0652b08"/>糅成十卷。故掌中樞要云。雖分峰崐岫。竦幹瓊枝。
<lb ed="X" n="0832c09"/><lb ed="R081" n="0652b09"/>而獨擅光輝。穎標芬馥者。其唯護法一人乎。菩薩
<lb ed="X" n="0832c10"/><lb ed="R081" n="0652b10"/>果成先劫。位克今賢。撫物潛資。隨機利見。春秋二
<lb ed="X" n="0832c11"/><lb ed="R081" n="0652b11"/>十有九。知息化之有期。厭無常以禪習。誓不離於
<lb ed="X" n="0832c12"/><lb ed="R081" n="0652b12"/>菩提樹。以終三載。禪禮之暇。注裁斯釋。文邁旨遠。
<lb ed="X" n="0832c13"/><lb ed="R081" n="0652b13"/>智贍名高。執破畢於一言。紛解窮於半頌。文殊水
<lb ed="X" n="0832c14"/><lb ed="R081" n="0652b14"/>火則會符膠漆。義等江湖。乃疎成淸濁。平郊弭弭。
<lb ed="X" n="0832c15"/><lb ed="R081" n="0652b15"/>聳層峰而接漢。堆阜峨峨。夷穹窿以坦蕩。俯鑽<g ref="#CB15035">䆳</g>
<lb ed="X" n="0832c16"/><lb ed="R081" n="0652b16"/>而無底。仰尋高而靡際。疎文淺義。派演不窮。浩句
<lb ed="X" n="0832c17"/><lb ed="R081" n="0652b17"/>宏宗。陶甄有極。功逾千聖。道合百王。時有玄鑒居
<lb ed="X" n="0832c18"/><lb ed="R081" n="0652b18"/>士。識鳳鵷之斂羽。委麟龍之潛跡。每罄所資。恒爲
<lb ed="X" n="0832c19"/><lb ed="R081" n="0653a01"/>供養。深誠固志。物竭積年。菩薩誘接多端。答遺茲
<lb ed="X" n="0832c20"/><lb ed="R081" n="0653a02"/>釋。而誡之曰。我滅之後。凡有來觀。卽取金一兩。脫
<lb ed="X" n="0832c21"/><lb ed="R081" n="0653a03"/>逢神頴。當可傳通。終期旣漸。奄絕玄遵。菩薩名振
<lb ed="X" n="0832c22"/><lb ed="R081" n="0653a04"/>此州。論釋聲超彼土。有靈之類。誰不懷歡。朝聞夕
<lb ed="X" n="0832c23"/><lb ed="R081" n="0653a05"/>殞。豈吝金璧。若市趨賢。如丘疊貨。五天鶴望。未輙
<lb ed="X" n="0832c24"/><lb ed="R081" n="0653a06"/>流行。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0833a" n="0833a"/>
<lb ed="X" n="0833a01"/><lb ed="R081" n="0653a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0833a0101">唐三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>奉詔譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833a02"/><lb ed="R081" n="0653a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0833a0201">唐者李氏有天下之號。以其奮迹晉陽。爲陶唐氏
<lb ed="X" n="0833a03"/><lb ed="R081" n="0653a09"/>故都。故國號唐焉。三藏者。一素怛囕經藏。二毗柰
<lb ed="X" n="0833a04"/><lb ed="R081" n="0653a10"/>耶律藏。三阿毗達摩論藏。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a0401" n="0833a0401"/><anchor xml:id="beg0833a0401" n="0833a0401"/>已<anchor xml:id="end0833a0401"/>具列。法師<name role="" type="person">玄奘</name>。生
<lb ed="X" n="0833a05"/><lb ed="R081" n="0653a11"/>洛州偃師陳氏。隋季出家。受具戒。廣學經論。愽參
<lb ed="X" n="0833a06"/><lb ed="R081" n="0653a12"/>耆宿。鈎深致遠。開微發伏。衆所不至。獨悟於奧者。
<lb ed="X" n="0833a07"/><lb ed="R081" n="0653a13"/>固非一義矣。旣遍謁衆師。備餐其說。詳考其義。各
<lb ed="X" n="0833a08"/><lb ed="R081" n="0653a14"/>擅宗途。驗之聖典。亦隱顯有異。莫知適從。乃誓從
<lb ed="X" n="0833a09"/><lb ed="R081" n="0653a15"/>西方。以問所惑。幷取十七地論以釋衆疑。卽今之
<lb ed="X" n="0833a10"/><lb ed="R081" n="0653a16"/>瑜伽師地論也。結侶陳表。有詔不許。諸人咸退。唯
<lb ed="X" n="0833a11"/><lb ed="R081" n="0653a17"/>法師不屈。孑身獨邁。徧歷艱辛。具載慈恩傳中。故
<lb ed="X" n="0833a12"/><lb ed="R081" n="0653a18"/>掌中樞要云。大師睿發天資。識假循謁。無神迹而
<lb ed="X" n="0833a13"/><lb ed="R081" n="0653b01"/>不瞻禮。何聖敎而不披諷。聞斯妙理。殷俯諦求。居
<lb ed="X" n="0833a14"/><lb ed="R081" n="0653b02"/>士記先聖之遺言必今賢之是囑。乃奉茲草本。幷
<lb ed="X" n="0833a15"/><lb ed="R081" n="0653b03"/>五蘊論釋。大師賞翫。猶覩聖容。每置掌中。不殊眞
<lb ed="X" n="0833a16"/><lb ed="R081" n="0653b04"/>說。自西霏玉牒。東馳素象。雖復廣演微詮。賞之以
<lb ed="X" n="0833a17"/><lb ed="R081" n="0653b05"/>爲秘訣。及乎神栖別舘。景阻炎輝。淸耳目以徵思。
<lb ed="X" n="0833a18"/><lb ed="R081" n="0653b06"/>蕩心靈而繹妙。乃曰。今者方怡我心耳。宣尼云。我
<lb ed="X" n="0833a19"/><lb ed="R081" n="0653b07"/>有美玉。韞匱藏諸。誰爲善價。我今沽諸。基夙運單
<lb ed="X" n="0833a20"/><lb ed="R081" n="0653b08"/>舛。九歲丁艱。自爾志託煙霞。加每庶幾緇服。浮俗
<lb ed="X" n="0833a21"/><lb ed="R081" n="0653b09"/>塵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833001" n="0833001"/>賞。幼絕情分。至年十七。遂預緇林。別奉明詔得
<lb ed="X" n="0833a22"/><lb ed="R081" n="0653b10"/>爲門侍。自參預三千。卽欣規七十。必諧善願福果。
<lb ed="X" n="0833a23"/><lb ed="R081" n="0653b11"/>函丈不以散材之質。遂得隨伍譯僚。卽事操觚。餐
<lb ed="X" n="0833a24"/><lb ed="R081" n="0653b12"/>受此論。初功之際。十釋別翻。昉。尙。光。基。四人同受。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0833b" n="0833b"/>
<lb ed="X" n="0833b01"/><lb ed="R081" n="0653b13"/>潤飾執筆。檢文纂義。旣爲令範。務各有司。數朝之
<lb ed="X" n="0833b02"/><lb ed="R081" n="0653b14"/>後。基求退迹。大師固問。基殷勤請曰。自夕夢金容。
<lb ed="X" n="0833b03"/><lb ed="R081" n="0653b15"/>晨趨白馬。英髦間出。靈智肩隨。聞五分以心祈。攬
<lb ed="X" n="0833b04"/><lb ed="R081" n="0653b16"/>八藏而遐望。雖得法門之槽粕。然失玄源之淳粹。
<lb ed="X" n="0833b05"/><lb ed="R081" n="0653b17"/>今東土榮賚。並目擊玄宗。幸復擢秀萬方。穎超千
<lb ed="X" n="0833b06"/><lb ed="R081" n="0653b18"/>古。不立功於參糅。可謂失時者也。況羣聖制作各
<lb ed="X" n="0833b07"/><lb ed="R081" n="0654a01"/>馳譽於五天。雖文具傳於貝葉。而義不備於一本。
<lb ed="X" n="0833b08"/><lb ed="R081" n="0654a02"/>情見各異。稟者無依。況時漸人澆。命促慧舛。討支
<lb ed="X" n="0833b09"/><lb ed="R081" n="0654a03"/>離而頗究。攬殊指而難悟。請錯綜羣言。以爲一本。
<lb ed="X" n="0833b10"/><lb ed="R081" n="0654a04"/>楷定眞謬。權衡盛則。久而遂許。故得此論行焉。大
<lb ed="X" n="0833b11"/><lb ed="R081" n="0654a05"/>師理遣三賢。獨授庸拙。此論也。括衆經之秘。包群
<lb ed="X" n="0833b12"/><lb ed="R081" n="0654a06"/>聖之旨。何滯不融。無幽不燭。仰之不極。俯之不測。
<lb ed="X" n="0833b13"/><lb ed="R081" n="0654a07"/>遠之無智。近之有識。其有隱括五明。搜揚八藏。幽
<lb ed="X" n="0833b14"/><lb ed="R081" n="0654a08"/>關每壅。玄路未通。囑猶毫毳丘盈。投之以炎爍。霜
<lb ed="X" n="0833b15"/><lb ed="R081" n="0654a09"/>氷<g ref="#CB00589">㵎</g>積。沃之以畏景。信巨夜之銀輝。昏旦之金鏡
<lb ed="X" n="0833b16"/><lb ed="R081" n="0654a10"/>矣。雖復本出五天。然彼無茲糅釋。直爾十師之別
<lb ed="X" n="0833b17"/><lb ed="R081" n="0654a11"/>作。鳩集猶難。況更摭此幽文。誠爲未有。斯乃此論
<lb ed="X" n="0833b18"/><lb ed="R081" n="0654a12"/>之因起也。</p>
<lb ed="X" n="0833b19"/><lb ed="R081" n="0654a13"/><p xml:id="pX50p0833b1901">此論十卷。總三十二頌。依頌分科。約爲三分。前後
<lb ed="X" n="0833b20"/><lb ed="R081" n="0654a14"/>各一頌。乃護法等菩薩所造。故以前一頌。名宗前
<lb ed="X" n="0833b21"/><lb ed="R081" n="0654a15"/>敬叙分。卽同常經序分也。後一頌。名釋結施願分。
<lb ed="X" n="0833b22"/><lb ed="R081" n="0654a16"/>卽流通分也。中三十頌。乃天親菩薩所造。故名依
<lb ed="X" n="0833b23"/><lb ed="R081" n="0654a17"/>敎廣成分。卽正宗分也。以依瑜伽五分論中。略集
<lb ed="X" n="0833b24"/><lb ed="R081" n="0654a18"/>要義。成三十頌。施諸學者。名集施頌。初宗前敬叙
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0833c" n="0833c"/>
<lb ed="X" n="0833c01"/><lb ed="R081" n="0654b01"/>分分二。一頌。二釋頌意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833c02"/><lb ed="R081" n="0654b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0833c0201">稽首唯識性滿分淸淨者我今釋彼說利樂諸有情。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833c03"/><lb ed="R081" n="0654b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0833c0301">一頌。前二句。敬禮三寶。後二句。言所以造論之意。
<lb ed="X" n="0833c04"/><lb ed="R081" n="0654b04"/>稽者。至也。以頭至地。故云稽首。問。禮者三業皆敬。
<lb ed="X" n="0833c05"/><lb ed="R081" n="0654b05"/>以首至地。此唯身業。何得盡敬。答。旣擧動身。必有
<lb ed="X" n="0833c06"/><lb ed="R081" n="0654b06"/>語意。何以故。若無心口。何得動身。故動身時。必有
<lb ed="X" n="0833c07"/><lb ed="R081" n="0654b07"/>語意故。唯識性。法也。滿淸淨。佛也。分淸淨。僧也。三
<lb ed="X" n="0833c08"/><lb ed="R081" n="0654b08"/>寶有同體別體。同體者。法界爲體。一眞體上。有覺
<lb ed="X" n="0833c09"/><lb ed="R081" n="0654b09"/>照爲佛。有軌持爲法。有和合爲僧。別體者。法。報。化。
<lb ed="X" n="0833c10"/><lb ed="R081" n="0654b10"/>三身名佛。三乘敎。理。行。果。名法。五果。四向。十地。三
<lb ed="X" n="0833c11"/><lb ed="R081" n="0654b11"/>賢。名僧。問。唯識者。性與相通。何偏敬性。答。唯無漏
<lb ed="X" n="0833c12"/><lb ed="R081" n="0654b12"/>故。唯眞諦故。聖所證故。迷悟依故。所以偏敬。問。常
<lb ed="X" n="0833c13"/><lb ed="R081" n="0654b13"/>言三寶。佛在法先。今叙何以法在佛先。答。顯說相
<lb ed="X" n="0833c14"/><lb ed="R081" n="0654b14"/>因。佛先法後。師資相因。法先佛後。問。何故以法得
<lb ed="X" n="0833c15"/><lb ed="R081" n="0654b15"/>爲佛師。答。諸佛所師。所謂法也。般若云。一切諸佛
<lb ed="X" n="0833c16"/><lb ed="R081" n="0654b16"/>皆從此經出。所以法爲佛師也。問。何故論。初須歸
<lb ed="X" n="0833c17"/><lb ed="R081" n="0654b17"/>敬三寶。答。最吉祥故。眞福田故。有大力故。起希求
<lb ed="X" n="0833c18"/><lb ed="R081" n="0654b18"/>故。故須敬之。問。何故但敬三寶。不敬餘天等。答。性
<lb ed="X" n="0833c19"/><lb ed="R081" n="0655a01"/>調善故。具方便故。有大悲故。不喜財利故。所以偏
<lb ed="X" n="0833c20"/><lb ed="R081" n="0655a02"/>敬。利。對害言。樂。對苦言。有情二障。起惑造業。流浪
<lb ed="X" n="0833c21"/><lb ed="R081" n="0655a03"/>生死。受無量苦。今因此論。生解斷障。得二聖果。利
<lb ed="X" n="0833c22"/><lb ed="R081" n="0655a04"/>益安樂諸有情故。故曰利益也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833c23"/><lb ed="R081" n="0655a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0833c2301">今造此論爲於二空<note place="inline">至</note>所知障故得大菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833c24"/><lb ed="R081" n="0655a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0833c2401">自此至故作斯論。明頌中利樂有情之意。先總後
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0834a" n="0834a"/>
<lb ed="X" n="0834a01"/><lb ed="R081" n="0655a07"/>別。今初。二空者。我空法空也。外道不解名迷。小乘
<lb ed="X" n="0834a02"/><lb ed="R081" n="0655a08"/>邪解名謬。迷者昧於二空。謬者執於我法。外道我
<lb ed="X" n="0834a03"/><lb ed="R081" n="0655a09"/>有三種。法有十三種。小乘我亦三種。法有七十五
<lb ed="X" n="0834a04"/><lb ed="R081" n="0655a10"/>種。我法之義。下文詳之。執者。封著之義。謂同時一
<lb ed="X" n="0834a05"/><lb ed="R081" n="0655a11"/>聚心心所法。封閉人法。堅著不捨。名之爲執。障者
<lb ed="X" n="0834a06"/><lb ed="R081" n="0655a12"/>覆礙之義。謂覆蔽眞心。礙智不起。名之爲障。以執
<lb ed="X" n="0834a07"/><lb ed="R081" n="0655a13"/>我故。生煩惱障。障大涅槃。令諸有情流轉生死。以
<lb ed="X" n="0834a08"/><lb ed="R081" n="0655a14"/>執法故。生所知障。障大菩提。令諸有情不得滿覺。
<lb ed="X" n="0834a09"/><lb ed="R081" n="0655a15"/>今以生解而得斷障。以斷障而得解脫菩提二聖
<lb ed="X" n="0834a10"/><lb ed="R081" n="0655a16"/>果。豈非利樂乎。煩惱者。擾也。亂也。謂見思惑<note place="inline">見思惑者。
<lb ed="X" n="0834a11"/><lb ed="R081" n="0655a17"/>卽見愛煩惱。見煩惱者。邪心觀理。名之曰見。若於假實之理情迷。而倒想邪求。隨見偏理。妄執爲實。通名
<lb ed="X" n="0834a12"/><lb ed="R081" n="0655a18"/>爲見。卽五利使。見諦所斷。八十八使。及六十二見也愛煩惱者。貪染之心。名之爲愛。若於假實二事情迷。
<lb ed="X" n="0834a13"/><lb ed="R081" n="0655b01"/>隨心所對一切事境。染著纏綿。通名爲愛。卽五鈍使。思惟所斷十使。及所斷結流愛扼纏盖纏等也</note>。擾
<lb ed="X" n="0834a14"/><lb ed="R081" n="0655b02"/>亂有情。故名煩惱。煩惱卽障。持業釋也。所知者。智
<lb ed="X" n="0834a15"/><lb ed="R081" n="0655b03"/>所知境。名爲所知。被此染法。障所知境。令智不知。
<lb ed="X" n="0834a16"/><lb ed="R081" n="0655b04"/>名所知障。所知之障。依主釋也。所知不是障。被障
<lb ed="X" n="0834a17"/><lb ed="R081" n="0655b05"/>障所知。故非持業。問。二障頭數。是同是別。答。同是
<lb ed="X" n="0834a18"/><lb ed="R081" n="0655b06"/>根隨二十六惑。問。旣同根隨。何稱二障。答。由貪上
<lb ed="X" n="0834a19"/><lb ed="R081" n="0655b07"/>有擾惱用。名煩惱障。有覆蓋用。名所知障。問。執之
<lb ed="X" n="0834a20"/><lb ed="R081" n="0655b08"/>與障。是同是別。答。根梢有異。何以故。我法二執爲
<lb ed="X" n="0834a21"/><lb ed="R081" n="0655b09"/>障根本。生餘障類。問。執生障時。爲通爲別。答。別。謂
<lb ed="X" n="0834a22"/><lb ed="R081" n="0655b10"/>我執爲根。生諸煩惱。法執爲根。餘障得生。問。此二
<lb ed="X" n="0834a23"/><lb ed="R081" n="0655b11"/>障。染有殊否。答。有分別者。名之爲麤。有俱生者。名
<lb ed="X" n="0834a24"/><lb ed="R081" n="0655b12"/>之爲細。問。何名分別。答。強思計度。而生起故。何名
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0834b" n="0834b"/>
<lb ed="X" n="0834b01"/><lb ed="R081" n="0655b13"/>俱生。答。與身俱生。任運起故。問。分別俱生。孰爲先
<lb ed="X" n="0834b02"/><lb ed="R081" n="0655b14"/>斷。答。分別之障先斷。於見道一時頓斷。俱生之障。
<lb ed="X" n="0834b03"/><lb ed="R081" n="0655b15"/>修道位中分分漸斷。至金剛心時。方能斷盡。問。斷
<lb ed="X" n="0834b04"/><lb ed="R081" n="0655b16"/>此二障。於大小乘差別如何。答。二乘唯斷煩惱障。
<lb ed="X" n="0834b05"/><lb ed="R081" n="0655b17"/>大乘雙斷。問。此二障染。以何方便能斷。答。見前先
<lb ed="X" n="0834b06"/><lb ed="R081" n="0655b18"/>伏。入見方斷。其斷伏道。三乘有異。如後三乘五位
<lb ed="X" n="0834b07"/><lb ed="R081" n="0656a01"/>中辨。總明竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834b08"/><lb ed="R081" n="0656a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0834b0801">又爲開示謬執我法<note place="inline">至</note>於唯識理如實知故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834b09"/><lb ed="R081" n="0656a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0834b0901">此約二執。別顯世間迷也。開發我法本空。去其謬
<lb ed="X" n="0834b10"/><lb ed="R081" n="0656a04"/>執。指示唯識實理。出之迷途。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834b11"/><lb ed="R081" n="0656a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0834b1101">復有迷謬唯識理者<note place="inline">至</note>得如實解故作斯論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834b12"/><lb ed="R081" n="0656a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0834b1201">此約四執。別顯聖敎迷也。或執外境如識非無者。
<lb ed="X" n="0834b13"/><lb ed="R081" n="0656a07"/>此卽有宗。依十二處敎。執心境俱有。或執內識如
<lb ed="X" n="0834b14"/><lb ed="R081" n="0656a08"/>境非有者。此破淸辯。依密意空敎。撥識亦無。或執
<lb ed="X" n="0834b15"/><lb ed="R081" n="0656a09"/>諸識用別體同者。卽大乘一類菩薩。言八識用雖
<lb ed="X" n="0834b16"/><lb ed="R081" n="0656a10"/>不同。體唯是一。如一水鏡。多波像生。或執離心無
<lb ed="X" n="0834b17"/><lb ed="R081" n="0656a11"/>別心所者。此卽經部覺天所計。但有心王。都無心
<lb ed="X" n="0834b18"/><lb ed="R081" n="0656a12"/>所。以經言士夫六界。染淨由心。無心所故。雖於蘊
<lb ed="X" n="0834b19"/><lb ed="R081" n="0656a13"/>中亦有心所。但於識上分位假立。無別實有。然淸
<lb ed="X" n="0834b20"/><lb ed="R081" n="0656a14"/>辯計雖撥皆空。強違中道。而立唯境。順世亦立唯
<lb ed="X" n="0834b21"/><lb ed="R081" n="0656a15"/>四大種成有情故。若依此義。應有四句。一淸辯順
<lb ed="X" n="0834b22"/><lb ed="R081" n="0656a16"/>世。有境無心。二中道大乘。有心無境。三小乘多部。
<lb ed="X" n="0834b23"/><lb ed="R081" n="0656a17"/>有境有心。四邪見一說都無心境<note place="inline">士夫卽作者。以心能造物。故名
<lb ed="X" n="0834b24"/><lb ed="R081" n="0656a18"/>作者。六界。謂地。水。火。風。空。識。六法各別。故名爲界</note>。此皆迷實有之唯識。謬
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0834c" n="0834c"/>
<lb ed="X" n="0834c01"/><lb ed="R081" n="0656b01"/>執假設之我法。爲遮此等。令得悟入唯識深妙理。
<lb ed="X" n="0834c02"/><lb ed="R081" n="0656b02"/>深妙理。卽唯識性也。如則非穿鑿之見。實則非影
<lb ed="X" n="0834c03"/><lb ed="R081" n="0656b03"/>響之知。能證唯識。方爲能解唯識。如是而解。可以
<lb ed="X" n="0834c04"/><lb ed="R081" n="0656b04"/>言正解矣。</p>
<lb ed="X" n="0834c05"/><lb ed="R081" n="0656b05"/><p xml:id="pX50p0834c0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0834c0501" n="0834c0501"/><anchor xml:id="beg0834c0501" n="0834c0501"/>已<anchor xml:id="end0834c0501"/>上宗前敬叙分竟。下依敎廣成分。分三種三科。</p>
<lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R081" n="0656b06"/><p xml:id="pX50p0834c0601">一略廣位三科。初一頌半。略答外難。略標識相。
<lb ed="X" n="0834c07"/><lb ed="R081" n="0656b07"/>次二十三頌半。廣明識相。顯前頌意。後五頌。明修
<lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R081" n="0656b08"/>行之位。</p><p xml:id="pX50p0834c0804" cb:place="inline">二境行果三科。前二十五頌。明唯識境。
<lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R081" n="0656b09"/>次四頌。明唯識行。後一頌。明唯識果三性相位三
<lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R081" n="0656b10"/>科。前二十四頌。明唯識相。第二十五頌。明唯識性。
<lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R081" n="0656b11"/>後五頌。明唯識位。今依性相位分科。初明唯識相。
<lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R081" n="0656b12"/>次明唯識性。初又分二。初一頌半。略辯唯識。次二
<lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R081" n="0656b13"/>十二頌半。廣辯唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R081" n="0656b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0834c1401">若唯有識云何世間及諸聖敎說有我法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R081" n="0656b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0834c1501">第一頌半。破我法。此天親假設問詞。謂若唯有識。
<lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R081" n="0656b16"/>一切法皆無。則云何世間與聖敎中。皆說有我及
<lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R081" n="0656b17"/>有法耶。世間或是妄執。聖敎豈是謬談。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R081" n="0656b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0834c1801">頌曰由假說我法<note place="inline">至</note>謂異熟思量及了別境識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R081" n="0657a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0834c1901">頌意謂聖敎雖有我法之名。對機假設。非同情執。
<lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R081" n="0657a02"/>假有二種。一者無體隨情假。卽世間外道所執。雖
<lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R081" n="0657a03"/>無如彼所執我法。隨執心緣。亦名我法。故說爲假。
<lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R081" n="0657a04"/>二者有體施設假。聖敎所說。雖有法體。而非我法。
<lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R081" n="0657a05"/>本體無名。強名我法。不稱法體。隨緣施設。故說爲
<lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R081" n="0657a06"/>假。此假說我法一句。古疏有二解。初解言說由。後
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0835a" n="0835a"/>
<lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R081" n="0657a07"/>解我法由。言說由者。言說與我法爲由。由言說故。
<lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R081" n="0657a08"/>有假我法。我法由者。我法與言說爲由。由有我法。
<lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R081" n="0657a09"/>方起言說。問。言說由者。因何便能起得言說。說彼
<lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R081" n="0657a10"/>我法。答。由妄情故。執著我法。依此便起假我法言
<lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R081" n="0657a11"/>方有所詮假我假法。此名說擔情我法也。何以故
<lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R081" n="0657a12"/>先有執情。次起言說。後有我法。言說在中。名說擔
<lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R081" n="0657a13"/>情我法也。此世間者。若聖敎我法。卽云說擔證得
<lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R081" n="0657a14"/>及我法也。問。我法由者。因何便有我法依之起說。
<lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R081" n="0657a15"/>答。由證得故。強名施設假我假法。後起言說。此是
<lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R081" n="0657a16"/>假我假法。此名我法擔證說也。先有證得。施設爲
<lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R081" n="0657a17"/>我法。後起言說。此是聖敎。若世間者。應云我法擔
<lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R081" n="0657a18"/>情說也。長行問在有字上。頌家答在說字上。名言
<lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R081" n="0657b01"/>說由。長行問在說字上。頌家答在假字上。名我法
<lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R081" n="0657b02"/>由。旣無實我法。則假依何而立。故云彼依識所變。
<lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R081" n="0657b03"/>謂依識所變相見分立也。首二句。總答問意。中二
<lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R081" n="0657b04"/>句。釋上我法爲所變。顯識爲能變。後二句。釋能變
<lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R081" n="0657b05"/>三名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R081" n="0657b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0835a1801">論曰世間聖敎說有我法<note place="inline">至</note>我謂主宰法謂執持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R081" n="0657b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0835a1901">從此直至第二卷非謂一切止。並護法等解釋頌
<lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R081" n="0657b08"/>意。分二。一釋我法。卽前三句頌。二釋三能變。卽後
<lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R081" n="0657b09"/>三句頌。一又分三。一釋由假說我法我。謂主宰。主
<lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R081" n="0657b10"/>有自在力。宰有割斷力。義同我故。主是我體。宰是
<lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R081" n="0657b11"/>我用。或是我所<note place="inline">主是俱生我。無分別故。屬第七識我。宰是分別我。有斷割故。屬第六
<lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R081" n="0657b12"/>識我</note>。法謂軌持。軌者軌範。可生物解。持者任持。不捨
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0835b" n="0835b"/>
<lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R081" n="0657b13"/>自相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R081" n="0657b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0835b0201">彼二俱有種種相轉<note place="inline">至</note>轉謂隨緣施設有異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R081" n="0657b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0835b0301">二釋有種種相轉。世間我種種相。謂我有情。異生。
<lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R081" n="0657b16"/>摩納縛迦。養育者。數取趣。命者。生者。知者。見者。外
<lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R081" n="0657b17"/>道別執作者。受者。神我等也。聖敎我種種相。謂預
<lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R081" n="0657b18"/>流等人。三賢。十地。三乘。五性。二十五有。是也。世間
<lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R081" n="0658a01"/>法種種相。謂勝論六句。數論二十五諦。及順世外
<lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R081" n="0658a02"/>道。七種外道。執梵王。執時。執方。執本際。執自然。執
<lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R081" n="0658a03"/>虗空。執我等。是也。聖敎法種種相。謂蘊處界等。緣
<lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R081" n="0658a04"/>起根諦善巧等法。是也。問。世間我法。率<anchor xml:id="nkr_note_add_0835b1001" n="0835b1001"/><anchor xml:id="beg0835b1001" n="0835b1001"/>己<anchor xml:id="end0835b1001"/>妄情。聖
<lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R081" n="0658a05"/>敎我法。有何益用。答。有四緣故。一言說易故。二順
<lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R081" n="0658a06"/>世間故。三能除無我怖故。四有自他染淨信解事
<lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R081" n="0658a07"/>業等故。有此益用。聖說我法耳。隨緣施設有異。卽
<lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R081" n="0658a08"/>解轉字。施設卽假立義。隨主宰緣。假立爲我。隨執
<lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R081" n="0658a09"/>持緣。假立爲法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R081" n="0658a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0835b1601">如是諸相若由假說<note place="inline">至</note>緣此執爲實有外境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R081" n="0658a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0835b1701">三釋彼依識所變。設問云。是種種相。旣由假說。則
<lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R081" n="0658a12"/>此假依何而得成立。故答云。彼相皆依識所轉變
<lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R081" n="0658a13"/>而假施設。轉變與變現不同。變現者。唯現心等。能
<lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R081" n="0658a14"/>起見相。名之爲變。不通於種相分色等。轉變者。通
<lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R081" n="0658a15"/>於種現。現能熏種。種能生種。種生現行。名轉變也。
<lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R081" n="0658a16"/>識謂了別。別釋頌中識字義。顯了分明辨別境相。
<lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R081" n="0658a17"/>故名爲識。凡所言識。必攝心所。以心所與心王同
<lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R081" n="0658a18"/>一所依根。同一所緣境。同一時。同一事。同一行相。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0835c" n="0835c"/>
<lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R081" n="0658b01"/>具足五義。故曰定相應也。變謂識體轉似二分。識
<lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R081" n="0658b02"/>體卽自證分。二分卽相分見分。論明諸識體卽自
<lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R081" n="0658b03"/>證分轉似相見二分而生。此說識體是依他性。轉
<lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R081" n="0658b04"/>似相見二分非無。亦依他起。依此二分。執實二取。
<lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R081" n="0658b05"/>聖說爲無。非謂依他中無此二分。論說唯二依他
<lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R081" n="0658b06"/>性故。此除眞智。緣於眞如。無相分故。餘皆有相。不
<lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R081" n="0658b07"/>爾。如何名他心智。後得智等。不外取故。許有相見
<lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R081" n="0658b08"/>二體性故。說相見種或同或異。若同種者。卽一識
<lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R081" n="0658b09"/>體轉似二分相用而生。如一蝸牛變生二角。此說
<lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R081" n="0658b10"/>影像相見離體更無別性是識用故。若言相見各
<lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R081" n="0658b11"/>別種者。見是自體。義用分之。故離識更無別種。卽
<lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R081" n="0658b12"/>一識體轉似見分別用而生。識爲所依。轉相分種。
<lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R081" n="0658b13"/>似相而起。以作用別。性各不同故。相別種生。於理
<lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R081" n="0658b14"/>爲勝。故言識體轉似二分。此依他起。非有似有。實
<lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R081" n="0658b15"/>非二分。似計所執二分相見。故立似名。問。相別有
<lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R081" n="0658b16"/>種。何名識變。答。不離識故。內識變時。相方生故。問。
<lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R081" n="0658b17"/>此顯能變相見二分用體別有。何故又說識似二
<lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R081" n="0658b18"/>分生。答。論說相見俱依自證起故。若無自證。二定
<lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R081" n="0659a01"/>不生。如無頭時。角定非有。及無鏡時。面影不起。皆
<lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R081" n="0659a02"/>於識上現相貌故。故說二分依實體生。世間聖敎。
<lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R081" n="0659a03"/>依此見分施設言我。依此相分施設言法。何以故。
<lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R081" n="0659a04"/>我法若離相見二分。無由起故。我法爲能依。相見
<lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R081" n="0659a05"/>爲所依故。或復者。更端之詞。前言轉似二分。後言
<lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R081" n="0659a06"/>轉似外境。故言或復。以第八識頓變根身器界種
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0836a" n="0836a"/>
<lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R081" n="0659a07"/>子。轉生七識。各能變現自分所緣。故曰變似外境。
<lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R081" n="0659a08"/>問。如何變耶。曰。我法分別熏習力故。諸識生時。變
<lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R081" n="0659a09"/>似我法。此我法相。雖在內識。而以分別故。似外境
<lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R081" n="0659a10"/>現耳。此二種轉似。俱依他起性。俱屬聖敎。諸有情
<lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R081" n="0659a11"/>下。方是徧計所執相。方屬世間。諸有情類六七二
<lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R081" n="0659a12"/>識。無明覆故。緣此執爲實我實法。如患夢者患夢
<lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R081" n="0659a13"/>力故。心似種種外境相現。夢時執爲實有外物。寤
<lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R081" n="0659a14"/>來方知唯夢所變。我此身相。及外世界。亦復如是。
<lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R081" n="0659a15"/>唯識所變。迷故執有我及諸境。患。卽病也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a0901" n="0836a0901"/><anchor xml:id="beg0836a0901" n="0836a0901"/>但<anchor xml:id="end0836a0901"/>云似
<lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R081" n="0659a16"/>者。卽屬聖敎。但云實者。卽是世間。或爲內識二字
<lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R081" n="0659a17"/>所障。以轉似二分爲世間。轉似外境爲聖敎。非是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R081" n="0659a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836a1201">愚夫所計實我實法<note place="inline">至</note>所依事故亦勝義有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R081" n="0659b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836a1301">此結前義。總釋前三句意。愚夫所計實我實法。是
<lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R081" n="0659b02"/>徧計所執。體實都無。猶如龜毛。非與依他內識相
<lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R081" n="0659b03"/>似。但隨妄情強施設耳。故說爲假。內識所變似我
<lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R081" n="0659b04"/>似法。卽依他性。必依種子因緣所生。非體全無。如
<lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R081" n="0659b05"/>徧計境。彼實我法。然非我法。卽我法名。亦是聖敎
<lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R081" n="0659b06"/>強施設故。名不稱法。故說爲假。然則外境定無。而
<lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R081" n="0659b07"/>非能如識之有也。內識定有。而不至如境之無也。
<lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R081" n="0659b08"/>便遮外計離心之境實有增益執。及遮邪見惡取
<lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R081" n="0659b09"/>空者撥識亦無減損執。卽離空有。設唯識敎。境唯
<lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R081" n="0659b10"/>世俗之有。識通勝義之門。由此二諦之名立焉。釋
<lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R081" n="0659b11"/>頌意略辯我法竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R081" n="0659b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836a2401">云何應知實無外境<note place="inline">至</note>境生<note place="inline">問也</note>實我實法不可得故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0836b" n="0836b"/>
<lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R081" n="0659b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836b0101">二設問答廣辯我法分二。一總問總答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R081" n="0659b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836b0201">如何實我不可得耶<note place="inline">問也</note><note place="inline">至</note>潛轉身中作事業故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R081" n="0659b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836b0301">二別問別答分四。一別破我執分五。一破外道三
<lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R081" n="0659b16"/>種我。諸所執我以下。皆是答詞。現見世人知覺運
<lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R081" n="0659b17"/>動。作業受果。明有主人公潛施默運。如何實我不
<lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R081" n="0659b18"/>可得耶。曰。世間所執我雖多。總而言之略有三種。
<lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R081" n="0660a01"/>一同太虗立我。卽勝論所計作者我。數論所計受
<lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R081" n="0660a02"/>者我。二卷舒不定我。卽無慚外道。尼虔子。計隨身
<lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R081" n="0660a03"/>大小有卷舒故。三量小極微我。卽獸主。徧出。二宗
<lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R081" n="0660a04"/>所計潛轉身中有自在用。此名六師三計。餘九十
<lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R081" n="0660a05"/>種所計我等。不出此三。故曰略有三種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R081" n="0660a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836b1201">初且非理所以者何<note place="inline">至</note>所修證法一切我合故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R081" n="0660a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836b1301">先破同太虗空我。應出外量云。我是有法。體常周
<lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R081" n="0660a08"/>徧是宗。因云。隨處造業受苦樂故。同喩如虗空。此
<lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R081" n="0660a09"/>因唯於異品中有。同品定無。又宗犯能別不極成
<lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R081" n="0660a10"/>過。因犯法自相相違過。喩犯能立法不成過。立量
<lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R081" n="0660a11"/>破云。我是有法。非常非徧爲宗。因云。隨處造業受
<lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R081" n="0660a12"/>苦樂故。同喩如心所。異喩如虗空。又諸有情。同一
<lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R081" n="0660a13"/>我耶。各一我耶。若同一我者。則一作業時一切應
<lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R081" n="0660a14"/>作。一受果時一切應受。一解脫時一切應解脫。如
<lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R081" n="0660a15"/>今現見四生六道三賢十聖各各不同。而立此論。
<lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R081" n="0660a16"/>便成大過。若各一我者。我旣常徧。則一切我更相
<lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R081" n="0660a17"/>涉入。各一我中。具有一切我。亦當一作業時一切
<lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R081" n="0660a18"/>應作。一受業時一切應受。若言彼作彼受。此作此
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0836c" n="0836c"/>
<lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R081" n="0660b01"/>受。作業受果。於諸我中不相紊亂。無他作我受之
<lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R081" n="0660b02"/>過者。理亦不然。常徧之我。不分彼此。旣分彼此。不
<lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R081" n="0660b03"/>爲常徧。今旣執常徧。則業果及身。一卽一切。而云
<lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R081" n="0660b04"/>屬此非彼。有是理乎。故一解脫時。一切應解脫。何
<lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R081" n="0660b05"/>以故。一修卽一切修。一證卽一切證故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R081" n="0660b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836c0601">中亦非理所以者何<note place="inline">至</note>故彼所言如童豎戲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R081" n="0660b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836c0701">次破卷舒不定我。我體常住。應不卷舒。旣有卷舒。
<lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R081" n="0660b08"/>應如橐籥。橐籥中豈有常住之風耶。立量破云。我
<lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R081" n="0660b09"/>體非常住宗。因云。有卷舒故。喩如橐籥風。又我旣
<lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R081" n="0660b10"/>隨身。則身有多物。應可分析。何者爲我。色是我耶。
<lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R081" n="0660b11"/>受等是我耶。分析之後。便成多體。而猶執我體是
<lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R081" n="0660b12"/>一是常。眞兒戲之談矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R081" n="0660b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0836c1301">後亦非理所以者何<note place="inline">至</note>諸有往來非常一故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R081" n="0660b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0836c1401">三破量小極微我。廣百論云。是故我體住於身內。
<lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R081" n="0660b15"/>形量極細。如一極微。不可分析。體常無變。動慮動
<lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R081" n="0660b16"/>身。能作能受。此亦不然。以違理故。衆微聚積。成極
<lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R081" n="0660b17"/>大身。我住其中。形量甚小。云何小我能轉大身。擧
<lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R081" n="0660b18"/>體同時皆見動作。若汝意謂我量雖小。而於身中
<lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R081" n="0661a01"/>往來擊發。漸次周匝。如旋火輪。以速疾故。謂言俱
<lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R081" n="0661a02"/>動。若爾。我體巡歷身中。應有生滅。及成衆分。但是
<lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R081" n="0661a03"/>遷流至餘處者。定歸生滅必有衆分。旣言我轉。所
<lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R081" n="0661a04"/>至非恒。如彼燈光。豈有常一。常必非動。動卽非常。
<lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R081" n="0661a05"/>我動而常。深違正理。又所執我有住有行。何得說
<lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R081" n="0661a06"/>爲是常是一。若行時我。不捨住性。應如住位。則無
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0837a" n="0837a"/>
<lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R081" n="0661a07"/>所行。若行時我捨其住性。別體卽生。常一何在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R081" n="0661a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837a0201">又所執我復有三種<note place="inline">至</note>三者與蘊非卽非離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R081" n="0661a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837a0301">二破小乘三種我。卽離二我。正量經部二宗所計。
<lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R081" n="0661a10"/>非卽離我。犢子部計。正量部等亦作此計。蘊是聚
<lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R081" n="0661a11"/>義。聚爲身故。亦是覆義。覆眞如故。卽色受想行識
<lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R081" n="0661a12"/>五法合聚爲身。卽蘊我者。謂色是我色等。卽身爲
<lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R081" n="0661a13"/>我。離身之外。無我義故。離蘊我者。彼執我體離蘊
<lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R081" n="0661a14"/>別有。非卽離我者。彼執我體卽蘊非卽。離蘊非離。
<lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R081" n="0661a15"/>則知蘊有生滅。我體常一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R081" n="0661a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837a1001">初卽蘊我理且不然<note place="inline">至</note>故彼所執實我不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R081" n="0661a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837a1101">凡執我者。皆以常一爲宗。若言卽蘊我者。蘊取聚
<lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R081" n="0661a18"/>義。則非常矣。五法合成。則非一矣。量云。我若卽蘊。
<lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R081" n="0661b01"/>非常一故。喩如五蘊。次約五位破。五根六塵。皆屬
<lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R081" n="0661b02"/>色蘊。此云內色。卽五根也。此云外色。卽六塵也。餘
<lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R081" n="0661b03"/>行。卽得等二十四法。與五十一心所。除受想二。俱
<lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R081" n="0661b04"/>屬行蘊。故曰餘行。餘色。卽長短方圓麤細高下正
<lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R081" n="0661b05"/>不正等色。色有質礙。我無質礙。故我非卽色。量云。
<lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R081" n="0661b06"/>內諸色定非實我。有質礙故。如外諸色。心待衆緣。
<lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R081" n="0661b07"/>不恒相續。我恒相續。應不待緣。故我非卽受想行。
<lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R081" n="0661b08"/>量云。心心所法亦非實我。不恒相續。待衆緣故。喩
<lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R081" n="0661b09"/>如聲等。餘行餘色無有覺性。我有覺性。故我非卽
<lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R081" n="0661b10"/>餘蘊。量云。餘行餘色。亦非實我。非覺性故如虗空
<lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R081" n="0661b11"/>等。若言離蘊我者。我旣離蘊。非色非心。則應如虗
<lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R081" n="0661b12"/>空。旣不作業。亦不受果。而今現見有作有受。離身
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0837b" n="0837b"/>
<lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R081" n="0661b13"/>心外。復是何物。量云。我若離蘊。無作受故。喩如虗
<lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R081" n="0661b14"/>空。若言俱非我者。依蘊立我。故云非離。我非是蘊。
<lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R081" n="0661b15"/>故云非卽。正知作甁。團泥成甁。非離團泥。甁非團
<lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R081" n="0661b16"/>泥。非卽團泥。故知泥可言實。甁決定假。則汝蘊可
<lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R081" n="0661b17"/>言實。我決定無矣。有爲無爲等者。謂犢子部等。彼
<lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R081" n="0661b18"/>立三聚。一有爲聚。二無爲聚。三非二聚。非二卽我。
<lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R081" n="0662a01"/>又立五法藏。謂三世爲三。無爲爲四。第五不可說
<lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R081" n="0662a02"/>藏。我在其中。以不可說爲有爲無爲故。經部亦執
<lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R081" n="0662a03"/>有勝義我。非卽非離。卽計菩薩出離生死。故名勝
<lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R081" n="0662a04"/>義。卽借彼說例破之云。若汝旣知不可說爲有爲
<lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R081" n="0662a05"/>無爲。亦應當知不可說爲是我非我。故彼所執實
<lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R081" n="0662a06"/>我不成。破小乘三種我竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R081" n="0662a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837b1301">又諸所執實有我體<note place="inline">至</note>故所執我理俱不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R081" n="0662a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837b1401">三總約根境識三種破。謂汝所執之我。是根耶。境
<lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R081" n="0662a09"/>耶。識耶。先約識彼。故曰思慮。念過去現在爲思。念
<lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R081" n="0662a10"/>未來爲慮。立量云。我若是識。應是無常。有思慮故。
<lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R081" n="0662a11"/>如諸心所。我若非識應是無情。無思慮故。如虗空
<lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R081" n="0662a12"/>等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R081" n="0662a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837b1901">又諸所執實有我體<note place="inline">至</note>故所執我二俱不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R081" n="0662a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837b2001">次約根破。根是有作用法。故以作用徵詰。立量云。
<lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R081" n="0662a15"/>我若是根。應是無常。有作用故。如手足等。我若非
<lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R081" n="0662a16"/>根。應非實我。無作用故。如兔角等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R081" n="0662a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837b2301">又諸所執實有我體<note place="inline">至</note>正見翻令沈淪生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R081" n="0662a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837b2401">此約境破。言汝所執我。是我見分所緣境否耶。若
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0837c" n="0837c"/>
<lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R081" n="0662b01"/>非我見所緣境者。汝等云何知實有我。若是我見
<lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R081" n="0662b02"/>所緣境者。卽是眞相分。現量所得。如實知故。非顚
<lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R081" n="0662b03"/>倒攝。當迷之而沉生死。悟之而證涅槃矣。云何汝
<lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R081" n="0662b04"/>等所信聖敎。皆毀我見沉淪生死。稱讚無我能證
<lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R081" n="0662b05"/>涅槃耶。邪見能證涅槃。正見反淪生死。有是理乎。
<lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R081" n="0662b06"/>此不立量者。下文當出故。廣百論云。外道經中。咸
<lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R081" n="0662b07"/>作是說。著我生死。離我涅槃。旣讚捨我。令欣解脫。
<lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R081" n="0662b08"/>如何固執有實我耶。爲顯此義。故復頌曰。我若實
<lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R081" n="0662b09"/>有性。不應讚離我。謂我若實有。緣生我見。卽是眞
<lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R081" n="0662b10"/>實。不應勸捨。爲證實我。應更殷勤勸修我見。令其
<lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R081" n="0662b11"/>堅固。云何勸捨眞實我見。令修虗妄無我見耶。若
<lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R081" n="0662b12"/>無我見。不稱實我。汝不應說能證涅槃。不稱實見
<lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R081" n="0662b13"/>證涅槃者。知眞趣脫。此說應虗。爲顯斯義。故次頌
<lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R081" n="0662b14"/>曰。定知眞實者。趣解脫應虗。有我若實。無我我所
<lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R081" n="0662b15"/>解脫方便見應成虗。有我我所違逆涅槃隨順生
<lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R081" n="0662b16"/>死見應是實。若顚倒見隨順涅槃。無顚倒見隨順
<lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R081" n="0662b17"/>生死。云何汝論作如是言。定知實者能趣解脫。以
<lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R081" n="0662b18"/>此定知空無我見。得涅槃故。所證非虗。我我所見
<lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R081" n="0663a01"/>涅槃時捨。應知餘見是其顚倒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R081" n="0663a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0837c2001">又諸我見不緣實我<note place="inline">至</note>隨自妄情種種計度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R081" n="0663a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0837c2101">此破我執<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c2101" n="0837c2101"/><anchor xml:id="beg0837c2101" n="0837c2101"/>已<anchor xml:id="end0837c2101"/>竟。總申二比量。初約能緣。次約所緣。
<lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R081" n="0663a04"/>以將欲說出我見所緣是假相分。故先審定。我見
<lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R081" n="0663a05"/>不緣實我。以我見自有所緣故。喩如緣餘心。亦無
<lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R081" n="0663a06"/>實我爲我見境。以是我見之所緣故。喩如所餘法
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0838a" n="0838a"/>
<lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R081" n="0663a07"/>也。我見亦是心所。以其餘心所爲同喩。故曰如緣
<lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R081" n="0663a08"/>餘心。我見卽是妄見。妄見所緣。卽是妄境。與龜毛
<lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R081" n="0663a09"/>兔角等耳。故曰。是所緣故。如所餘法也。所餘法。卽
<lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R081" n="0663a10"/>第六蘊第十三處第十九界等。是故下。說出我見
<lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R081" n="0663a11"/>所緣是假相分。我見旣不緣實我。是緣何等。但緣
<lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R081" n="0663a12"/>內識變現五蘊似我之相。隨自妄情。周徧計度。以
<lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R081" n="0663a13"/>爲實我。如病眼境。定非實有。故不可以我見所緣。
<lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R081" n="0663a14"/>證立此我實有常住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R081" n="0663a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838a0901">然諸我執略有二種一者俱生二者分別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R081" n="0663a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838a1001">四總擧通執分二。一標數。總擧世間沙門婆羅門
<lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R081" n="0663a17"/>等所有我執。品數雖多。約而言之。不出二種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R081" n="0663a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838a1201">俱生我執無始時來<note place="inline">至</note>勝生空觀方能除滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R081" n="0663b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838a1301">二正釋分三。一俱生。二分別。三總結。今初。由從無
<lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R081" n="0663b02"/>始來故。不待邪敎。由內因力故。非邪分別。由恒與
<lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R081" n="0663b03"/>身俱。卽任運而轉。具上諸義。故名俱生。此復二種。
<lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R081" n="0663b04"/>一者。第七執第八見分爲內自我。而親緣第八見
<lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R081" n="0663b05"/>分不著。<anchor xml:id="nkr_note_add_0838a1701" n="0838a1701"/><anchor xml:id="beg0838a1701" n="0838a1701"/>但<anchor xml:id="end0838a1701"/>託彼見分爲本質。於自心上變起影相
<lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R081" n="0663b06"/>而緣。爲帶質境。故曰起自心相執爲實我。此則常
<lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R081" n="0663b07"/>常相續。無有間斷。二者。第六緣第八所變色心蘊
<lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R081" n="0663b08"/>法。或總執內蘊爲我。外蘊爲所。或別執一蘊爲我。
<lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R081" n="0663b09"/>餘蘊爲所。於自心上。變起影相而緣。爲獨影境。故
<lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R081" n="0663b10"/>亦曰起自心相執爲實我。此則有間斷時。不恒相
<lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R081" n="0663b11"/>續。此二我執。無始至今。任運而有。不假作意分別
<lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R081" n="0663b12"/>尋伺。細故難斷。直至修道位中。修習勝生空觀。地
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0838b" n="0838b"/>
<lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R081" n="0663b13"/>地漸斷。至金剛心。方能斷盡。言勝生空者。揀異見
<lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R081" n="0663b14"/>道生空。故名勝也<note place="inline">生空。卽衆生空。若觀生死苦果。但見名色陰界入實法。從因緣
<lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R081" n="0663b15"/>生。新新生滅。是實法中空無我人衆生壽者等十六知見。如龜毛兔角畢竟不可得。是名衆生空</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R081" n="0663b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838b0401">分別我執亦由現在<note place="inline">至</note>生空眞如卽能除滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R081" n="0663b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838b0501">執有內外。等從緣生。故曰亦由。現在。對無始時來。
<lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R081" n="0663b18"/>外緣。對內因。非與身俱。對恒與身俱。然後方起。對
<lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R081" n="0664a01"/>任運而轉。唯在第六意識中有。簡前第七無分別
<lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R081" n="0664a02"/>義。邪敎所說蘊相。如從冥生覺。從覺生心。從心生
<lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R081" n="0664a03"/>五微塵。從五微塵生五大。從五大生十一根等。邪
<lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R081" n="0664a04"/>敎所說我相。如我是思等。現分別起。對前俱生。故
<lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R081" n="0664a05"/>名爲麤。初見道時。卽能除滅。故名易斷。見道位中。
<lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R081" n="0664a06"/>初地初心生空徧行眞如現在前時。一時頓斷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R081" n="0664a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838b1301">如是所說一切我執<note place="inline">至</note>一切皆緣五取蘊起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R081" n="0664a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838b1401">三總結內外。自心內蘊。自心外蘊。據宗鏡錄有二
<lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R081" n="0664a09"/>種解。彼云。心外執我執法者有兩種。一者如外道
<lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R081" n="0664a10"/>等執離心等別有一物是常是一。名之爲我。此乃
<lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R081" n="0664a11"/>妄計所執。其體都無。二者踈所緣緣本質之法。能
<lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R081" n="0664a12"/>緣之心親緣不著。亦名心外。此是依他。其體是有。
<lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R081" n="0664a13"/>又云。自心外蘊。第七計我心外唯有。第六計我心
<lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R081" n="0664a14"/>外之蘊或是於無。自心內蘊。一切皆有者。親所緣
<lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R081" n="0664a15"/>也。不問卽離計爲我者。影像必有故。云何必有。曰
<lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R081" n="0664a16"/>如能緣心將緣龜毛等無法之時。由無始來熏習
<lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R081" n="0664a17"/>力故。依種生時。從識自證分上變起龜毛等相分。
<lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R081" n="0664a18"/>及緣此龜毛相分。此相見分與識自證分同一種。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0838c" n="0838c"/>
<lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R081" n="0664b01"/>生。旣依種生。是依他性。非體全無。不同本來無體
<lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R081" n="0664b02"/>龜毛。故得成所緣緣。乃至如離蘊計有實我實法
<lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R081" n="0664b03"/>等亦復如是。離蘊性外。部無實我。亦無決定實法。
<lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R081" n="0664b04"/>但是有情虗妄執有。以理推徵。都無有體。故如本
<lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R081" n="0664b05"/>來無體龜毛。然我法執此時。亦由無始虗妄熏習
<lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R081" n="0664b06"/>力故。變起假我法相。此相與見等同種。亦依他起。
<lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R081" n="0664b07"/>成所緣緣。若言獨影境是偏計性者。其體卽無。猶
<lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R081" n="0664b08"/>如龜毛等。卽此一分相分無。何得論言自心內蘊
<lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R081" n="0664b09"/>一切皆有耶。是故我執皆緣無常五取蘊相妄執
<lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R081" n="0664b10"/>爲我者。結成前義。影像相分。必是蘊故。緣此爲我。
<lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R081" n="0664b11"/>義顯大乘親緣無法不能生識。不成所緣緣。成所
<lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R081" n="0664b12"/>緣緣。必有法故。然不可緣此遂執我法是有。如諸
<lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R081" n="0664b13"/>蘊相。是依他起性。決定似有。因云仗因託緣而得
<lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R081" n="0664b14"/>生故。喩如幻有。妄所執我。是徧計執性。決定非有。
<lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R081" n="0664b15"/>因云。橫計度故。喩如畢竟無。恐人不信。故以契經
<lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R081" n="0664b16"/>證結焉。集論云。何故名取蘊。以取合故。名爲取蘊。
<lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R081" n="0664b17"/>何等爲取。謂諸蘊中所有欲貪。何故欲貪說名爲
<lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R081" n="0664b18"/>取。謂於未來現在諸蘊。能引不捨故。希求未來。染
<lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R081" n="0665a01"/>著現在。欲貪名取。俱舍云。或有唯蘊。而非取蘊。謂
<lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R081" n="0665a02"/>無漏行。煩惱名取。蘊從取生。故名取蘊。如草糠火。
<lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R081" n="0665a03"/>或蘊屬取。故名取蘊。如帝王臣。或蘊生取。故名取
<lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R081" n="0665a04"/>蘊。如華果樹。通上。四總擧通執竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R081" n="0665a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0838c2301">實我若無云何得有<note place="inline">至</note>於汝有失非於我宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R081" n="0665a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0838c2401">五外難內破有三章。初破我有三世難。難云。若無
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0839a" n="0839a"/>
<lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R081" n="0665a07"/>實我。則世人現能憶過去。識現在。誦習未來。益我
<lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R081" n="0665a08"/>損我。爲恩爲怨等事。念念生滅不停。誰爲主宰而
<lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R081" n="0665a09"/>任持此耶。先約體破。言汝所執我。旣是常住。應無
<lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R081" n="0665a10"/>轉變無轉變故。三世一如。則是過去應如現在。現
<lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R081" n="0665a11"/>在應如過去。若是現在如過去者。則我體常無。三
<lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R081" n="0665a12"/>世恩怨亦應常無。誰爲憶識誦習。若是過去如現
<lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R081" n="0665a13"/>在者。則我體常有。三世恩怨亦應常有。何須憶識
<lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R081" n="0665a14"/>誦習。何以故。前之與後。同一我體。無分別故。次約
<lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R081" n="0665a15"/>用破。若謂我用自變。我體自常者。理亦不然。用卽
<lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R081" n="0665a16"/>體之用。體卽用之體。不可析而二也。用不離體。體
<lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R081" n="0665a17"/>常而用亦常。則我用不應有變。體不離用。用變而
<lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R081" n="0665a18"/>體亦應變。則我體不應言常。進退推求。不得言我
<lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R081" n="0665b01"/>能憶識誦習三世恩怨等事。次顯正義云。有情身
<lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R081" n="0665b02"/>中。一一各有阿賴耶識。一類相續。任持諸法種子
<lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R081" n="0665b03"/>不失。與一切法互爲因果。熏習力故。得有如是憶
<lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R081" n="0665b04"/>識誦習恩怨等事。何嘗有實我爲之主宰哉。汝無
<lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R081" n="0665b05"/>持種受熏之識。而設憶識誦習之難。祇彰汝失。成
<lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R081" n="0665b06"/>立我宗耳。乃我宗則何失焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R081" n="0665b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0839a1901">若無實我誰能造業<note place="inline">至</note>造業受果於理無違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R081" n="0665b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0839a2001">次破我能作受難。此卽十六知見中起者受者。破
<lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R081" n="0665b09"/>詞雖以有變易無變易兩端徵詰。然外計定主無
<lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R081" n="0665b10"/>變易。以有變易違害常我故。立量云。汝所執我。應
<lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R081" n="0665b11"/>是不能造業受果。因云。無變易故。喩如虗空。若言
<lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R081" n="0665b12"/>有變易。<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a2401" n="0839a2401"/><anchor xml:id="beg0839a2401" n="0839a2401"/>已<anchor xml:id="end0839a2401"/>成自敎相違。故不立量。次出正義云。然
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0839b" n="0839b"/>
<lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R081" n="0665b13"/>諸有情能造受者。皆是八種心王心所。發業潤生。
<lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R081" n="0665b14"/>內因外緣熏習之力。故有善惡苦樂業報等事。豈
<lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R081" n="0665b15"/>有實我能作受哉。華嚴會意問云。若準六根無我。
<lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R081" n="0665b16"/>誰造誰受耶。答。佛說作善生天爲惡受苦者。此但
<lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R081" n="0665b17"/>因緣法爾。非是我能作受也。若言是我非因緣者。
<lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R081" n="0665b18"/>作惡何不生天。乃墮地獄耶。我豈愛彼地獄。故受
<lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R081" n="0666a01"/>苦耶。我旣作惡而不受樂者。故知善惡感報。唯因
<lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R081" n="0666a02"/>緣。非是我也。如論云。因緣故生天。因緣故墮地獄。
<lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R081" n="0666a03"/>是此意也。問。旣言無我。誰感因緣。若言無我。但是
<lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R081" n="0666a04"/>因緣自爲者。草木亦稟因緣。何不生天與受苦耶。
<lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R081" n="0666a05"/>答。內外雖但稟因緣。因緣有二。一善惡增上業因
<lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R081" n="0666a06"/>緣。但感生天及地獄異熟等。二善惡等流業因緣。
<lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R081" n="0666a07"/>生天者感寶地金華。墮地獄者感刀林銅柱等。此
<lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R081" n="0666a08"/>是因緣業作。非我能爲。豈謂受報不同而計有我
<lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R081" n="0666a09"/>也。故經云。無我無造無受者。善惡之業亦不亡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R081" n="0666a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0839b1601">我若實無誰於生死<note place="inline">至</note>愚者於中妄執爲我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R081" n="0666a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0839b1701">三破我有生死涅槃難。廣百論引其說云。若一切
<lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R081" n="0666a12"/>法空無我者。生死涅槃二事俱失。所以者何。由有
<lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R081" n="0666a13"/>我故。諸無智者樂著生死。先造能招善不善業。後
<lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R081" n="0666a14"/>受所感愛非愛果。諸有智者欣樂涅槃。先觀生死
<lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R081" n="0666a15"/>苦火煎逼。發心厭離。後方捨惡。勤脩諸善。得正解
<lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R081" n="0666a16"/>脫。如是一切。皆由我成。我爲作者。我爲受者。我爲
<lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R081" n="0666a17"/>苦逼。發心厭離。捨惡修善。證得涅槃。此破之云。汝
<lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R081" n="0666a18"/>執我常無生滅。又謂我能生死輪迴。則害常無生
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0839c" n="0839c"/>
<lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R081" n="0666b01"/>滅義矣。我常如虗空。應非苦所惱。又謂我能捨苦
<lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R081" n="0666b02"/>求樂。則害常如虗空義矣。故觀厭苦求樂。捨此生
<lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R081" n="0666b03"/>彼。則可以驗知定無實我。何以故。若有實我。則不
<lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R081" n="0666b04"/>可移易。不能去來隨緣起滅故。但有諸識。無始時
<lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R081" n="0666b05"/>來。前滅後生。因果相續。虗妄熏習。似我相現。愚者
<lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R081" n="0666b06"/>遂執以爲實我耳。此條爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0839c0601" n="0839c0601"/><anchor xml:id="beg0839c0601" n="0839c0601"/>已<anchor xml:id="end0839c0601"/>出其自語相違之過。
<lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R081" n="0666b07"/>故不立量。大涅槃經云。師子吼菩薩言。世尊。衆生
<lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R081" n="0666b08"/>五陰。空無所有。誰有受敎脩集道者。佛言。善男子。
<lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R081" n="0666b09"/>一切衆生。皆有念心。慧心。發心。勤精進心。信心。定
<lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R081" n="0666b10"/>心。如是等法。雖念念滅。猶故相似。相續不斷。故名
<lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R081" n="0666b11"/>修道。乃至如燈。雖念念滅。而有光明。除破闇冥。念
<lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R081" n="0666b12"/>等諸法。亦復如是。如衆生食。雖念念滅。亦能令饑
<lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R081" n="0666b13"/>者而得飽滿。譬如上藥。雖念念滅。亦能愈病。日月
<lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R081" n="0666b14"/>光明。雖念念滅。亦能增長草木樹林。善男子。汝言
<lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R081" n="0666b15"/>念念滅云何增長者。心不斷故。名爲增長。如淨名
<lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R081" n="0666b16"/>經偈云。雖無我無造無受者。善惡之業亦不亡失。
<lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R081" n="0666b17"/>善惡之業因。苦樂之果報。非有人我能作能受。<anchor xml:id="nkr_note_add_0839c1701" n="0839c1701"/><anchor xml:id="beg0839c1701" n="0839c1701"/>但<anchor xml:id="end0839c1701"/>
<lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R081" n="0666b18"/>是識持。因果不亡。如古師云。衆生爲善惡而受其
<lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R081" n="0667a01"/>報者。皆由衆生心識。三世相續。念念相傳。如今世
<lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R081" n="0667a02"/>現行五蘊。由前世識種爲因。起今世果。今世有作
<lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R081" n="0667a03"/>業熏種。又爲來世現行因。展轉相續爲因果故。又
<lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R081" n="0667a04"/>善惡之業。皆由心識而起。謂前念造得善惡業。然
<lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R081" n="0667a05"/>此一念識雖滅。而後念心識生。旣心識相傳不斷。
<lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R081" n="0667a06"/>卽能任持善惡之業而亦不亡。以由識持故。只爲
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0840a" n="0840a"/>
<lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R081" n="0667a07"/>識心如幻無定。故乃有從凡入聖之理。厭妄求眞
<lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R081" n="0667a08"/>之門。則不壞因緣。能含正理。通上別問別答下。第
<lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R081" n="0667a09"/>一別破我執竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R081" n="0667a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840a0401">如何識外實有諸法不可得耶<note place="inline">問至</note>理非有故<note place="inline">答</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R081" n="0667a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840a0501">第二別問法執分二。一總問答。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R081" n="0667a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840a0601">外道所執云何非有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R081" n="0667a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840a0701">二別問答分四。一外道。二餘乘。三總破前執。四總
<lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R081" n="0667a14"/>擧通執。華嚴鈔云。至妙虗通。目之曰道。心遊道外。
<lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R081" n="0667a15"/>卽稱外道。唯佛正道。餘悉名外道。約而言之。有一
<lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R081" n="0667a16"/>十三種。一有數論師。計二十五諦。二有勝論師。計
<lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R081" n="0667a17"/>六句義。三有計大自在天。是一。是實。是徧。是常。能
<lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R081" n="0667a18"/>生諸法。四至十。有七種外道。謂執梵王。執時。執方。
<lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R081" n="0667b01"/>執本際。執自然。執虗空。執我。如此七種計。執皆是
<lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R081" n="0667b02"/>常。能生諸法。十一。十二。有二聲論。一待緣生。一待
<lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R081" n="0667b03"/>緣顯。二宗計聲體皆是常。十三有順世外道。謂計
<lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R081" n="0667b04"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0840001" n="0840001"/>四是常是實。能生有情。死歸四大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R081" n="0667b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840a1701">且數論者執我是思<note place="inline">至</note>是實非假現量所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R081" n="0667b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840a1801">外道中。一數論分四。一擧執。二總破。三別破。四結
<lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R081" n="0667b07"/>成。今初。梵音僧佉。此翻爲數。數卽慧數。數廣諸法
<lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R081" n="0667b08"/>根本立名。從數起論。名爲數論。論能生數。亦名數
<lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R081" n="0667b09"/>論。其造數論。及學數論者。皆名數論師。本源卽是
<lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R081" n="0667b10"/><name role="" type="person">迦毗羅</name>所造。<name role="" type="person">迦毗羅</name>。此云黃赤色。髭髮面色並黃
<lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R081" n="0667b11"/>赤故。時世號爲黃赤仙人。此人亦修禪定。有神通
<lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R081" n="0667b12"/>力。知八萬劫中事。八萬劫前。冥然不知。謂之冥諦。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0840b" n="0840b"/>
<lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R081" n="0667b13"/>從冥初自性。生智大。乃至神我。開成二十五諦。合
<lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R081" n="0667b14"/>爲九位。一冥初自性。謂此外道以八萬劫前之事
<lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R081" n="0667b15"/>冥然不知之處。昧爲自性。古稱冥性。亦名勝性。未
<lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R081" n="0667b16"/>生大等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b0401" n="0840b0401"/><anchor xml:id="beg0840b0401" n="0840b0401"/>但<anchor xml:id="end0840b0401"/>住自分。名爲自性。二智大。亦名覺大。大
<lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R081" n="0667b17"/>者。增長之義。謂冥初之際。覺知增長。故云從冥初
<lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R081" n="0667b18"/>生智大。三我心。亦名我執我慢。謂由覺知。生我慢
<lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R081" n="0668a01"/>心。故云從智大生我心。四五唯。亦名五微。卽色聲
<lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R081" n="0668a02"/>香味觸也。以色等五種。由我執之心方現。故云從
<lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R081" n="0668a03"/>我心生五唯。五五大。卽地水火風空也。此五種性。
<lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R081" n="0668a04"/>徧一切處。故名爲大。由極微而生。故云從五唯生
<lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R081" n="0668a05"/>五大。六五知根。五卽眼耳鼻舌身五根。謂之知者。
<lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R081" n="0668a06"/>以此五種皆有知覺故也。因五大而成。故云從五
<lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R081" n="0668a07"/>大生五知根。七五作業根。卽口與手足小便大便。
<lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R081" n="0668a08"/>謂之作業者。以此五種能作業用故也。亦因五大
<lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R081" n="0668a09"/>而成。故云從五大生五作業根。八心平等根。心乃
<lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R081" n="0668a10"/>肉團心。卽意根也。謂之平等者。以此根能徧一切
<lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R081" n="0668a11"/>根境而生分別故。此亦五大所成。故云從五大生
<lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R081" n="0668a12"/>平等根。幷前五知。五作業。共爲十一根也。九神我。
<lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R081" n="0668a13"/>卽第八識。彼不知有第八識。故執神我能生諸法
<lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R081" n="0668a14"/>常住不壞。是二十五諦之主也。我思勝境。冥性卽
<lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R081" n="0668a15"/>變。二十三諦。爲我受用。我旣受用。爲境纏縛。不得
<lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R081" n="0668a16"/>解脫。我若不思。冥性不變。卽得解脫。名爲涅槃。問。
<lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R081" n="0668a17"/>自性云何能與諸法爲生因。答。三德合故。其三德
<lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R081" n="0668a18"/>在冥性中。眠伏不起。在大等二十三位。便有覺悟。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0840c" n="0840c"/>
<lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R081" n="0668b01"/>故二十三。一一皆以三德合成。言三德者。梵云薩
<lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R081" n="0668b02"/>埵。剌闍。答摩。薩埵。此云有情。亦云勇猛。今取勇義。
<lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R081" n="0668b03"/>剌闍。此爲微。牛毛塵等皆名剌闍。亦名塵坌。今取
<lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R081" n="0668b04"/>塵義。答摩。此云闇。卽闇鈍之闇。三德應名勇塵闇。
<lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R081" n="0668b05"/>若傍義翻。舊云染麤黑。新云黃赤黑。舊名喜憂闇。
<lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R081" n="0668b06"/>新云貪嗔癡。舊名樂苦癡。新云樂苦捨。敵體而言。
<lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R081" n="0668b07"/>卽是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0840002" n="0840002"/>二毒。能生三受。名樂苦捨。黃赤黑者。是其色
<lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R081" n="0668b08"/>德。貪多輕光。故色黃。嗔多動躁。故色赤。癡則重覆。
<lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R081" n="0668b09"/>故名黑。由此自性合三德故。能生諸法。故自性是
<lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R081" n="0668b10"/>作者。我是見者。而非作者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R081" n="0668b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840c1101">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>如何可說現量得耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R081" n="0668b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840c1201">二總破。言若使大等一一皆攬三成。卽如軍如林。
<lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R081" n="0668b13"/>是假非實。如何可說現量得耶。二千五百人爲軍。
<lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R081" n="0668b14"/>多樹爲林。若分析至盡。卽失軍林。故云是假。量云。
<lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R081" n="0668b15"/>大等是有法。應假非實非現量所得是宗。因云。多
<lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R081" n="0668b16"/>法成故。喩如軍林等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R081" n="0668b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0840c1701">又大等法若是實有<note place="inline">至</note>轉變非常爲例亦爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R081" n="0668b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0840c1801">三別破。分八。一因果相如破。本事。卽自性三事。彼
<lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R081" n="0669a01"/>計大等二十三法皆是實有。又計自性三分合成。
<lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R081" n="0669a02"/>所謂薩埵。剌闍。答摩。剌闍性躁。警薩埵等。令起種
<lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R081" n="0669a03"/>種轉變功能。三法和同。隨於一分變成大等。轉名
<lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R081" n="0669a04"/>最勝。大等諸果。變故無常。一物自性。不變故常。故
<lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R081" n="0669a05"/>此破云。若大等法是實有者。則亦三事等耳。豈賴
<lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R081" n="0669a06"/>三事合成乎。量云。大等諸法。非三合成。是實有故。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0841a" n="0841a"/>
<lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R081" n="0669a07"/>喩如本事。又薩埵等三。亦三合成。卽大等故。喩如
<lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R081" n="0669a08"/>大等。本事旣能轉變爲大等。大等亦應能轉變爲
<lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R081" n="0669a09"/>本事。何以故。是實有故。猶如本事。大等旣是無常。
<lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R081" n="0669a10"/>本事亦應無常。何以故。卽大等故。如大等法。廣百
<lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R081" n="0669a11"/>論云。大等皆用自性爲體。大等變時。自性應變。由
<lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R081" n="0669a12"/>此自性應是無常。體無異故。猶如大等。又云。如是
<lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R081" n="0669a13"/>所執自性最勝。一分有用。變成大等。餘分無能無
<lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R081" n="0669a14"/>所轉變。是卽自體應成種種。成種種故。定是非常。
<lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R081" n="0669a15"/>如大等果。相非常住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R081" n="0669a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841a1001">又三本事各多功能<note place="inline">至</note>餘亦應爾體無別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R081" n="0669a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841a1101">三約體用相同破。彼計第一薩埵其性明白。第二
<lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R081" n="0669a18"/>剌闍其性躁動。第三答摩其性闇昧。此三一一相
<lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R081" n="0669b01"/>用衆多。能起種種轉變功能。故破之云。功能旣多。
<lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R081" n="0669b02"/>則此三事體亦應多。何以故。功能與體。無差別故。
<lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R081" n="0669b03"/>體卽自性也。廣百論云。又三自性。一一皆有明躁
<lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R081" n="0669b04"/>昧等衆多作用。自性作用。旣許體同。以性隨用。應
<lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R081" n="0669b05"/>成多體。自性最勝。無差別故。是則最勝體亦應多。
<lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R081" n="0669b06"/>體旣成多。應如大等。定是無常。又汝若謂三德之
<lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R081" n="0669b07"/>體。不分而徧。不成多者。一處起用轉變之時。餘一
<lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R081" n="0669b08"/>切處俱應轉變。何以故。能徧之體。無差別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R081" n="0669b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841a2101">許此三事體相分別<note place="inline">至</note>故不應言三合成一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R081" n="0669b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841a2201">四約體相異同破。汝旣許此明躁昧等體相各別。
<lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R081" n="0669b11"/>如何和合共成一相。合時之體。與未合時。無差別
<lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R081" n="0669b12"/>故。不應未合時各別。而合時乃變爲一相也。若謂
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0841b" n="0841b"/>
<lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R081" n="0669b13"/>三事其體雖異而相是同。故和合時成一相者。便
<lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R081" n="0669b14"/>有自敎相違之過。汝執體相定是一故。體應如相
<lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R081" n="0669b15"/>同。相應如體異。如何可言三合成一耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R081" n="0669b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841b0401">又三是別大等是總<note place="inline">至</note>總亦應三如何見一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R081" n="0669b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841b0501">五約總別相同破。三事是別相。大等是總相。以三
<lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R081" n="0669b18"/>事共生一法故。汝執總別旣定是一。總應如別。是
<lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R081" n="0670a01"/>三非一。別應如總。是一非三。云何別三成於總一。
<lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R081" n="0670a02"/>若謂三德實不和合成一相者。三事轉變時旣不
<lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R081" n="0670a03"/>和合。與未變時應無差別。不應現見是一色等。若
<lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R081" n="0670a04"/>謂三事和合而成一相。則三事別相卽應亡失。而
<lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R081" n="0670a05"/>體亦應隨相而失。何以故。離相無體故。體相旣失。
<lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R081" n="0670a06"/>又將何事而成一相。亦不可說三事各有總別二
<lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R081" n="0670a07"/>相。故雖成總相。亦不失別相。以大等總相。卽是三
<lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R081" n="0670a08"/>事之別相故。若謂總相卽別相者。則大等總相上。
<lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R081" n="0670a09"/>各各應有三事別相。如何但見大等一色總相。不
<lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R081" n="0670a10"/>見三德別相耶。廣百論云。不可說言樂等三德各
<lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R081" n="0670a11"/>有二相。一總。二別。所以者何。總相若一。不應卽三。
<lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R081" n="0670a12"/>總相若三。不應見一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R081" n="0670a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841b1901">若謂三體各有三相<note place="inline">至</note>體亦應各三以體卽相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R081" n="0670a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841b2001">六三相和合破。若謂三事一一皆有薩埵等二相
<lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R081" n="0670a15"/>共相和雜。難可了知。故見一者。此亦不然。各有三
<lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R081" n="0670a16"/>相。還應見三。如何見一。旣見爲一。則成一相。又如
<lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R081" n="0670a17"/>何知三事之有三相差別乎。若三事一一皆具三
<lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R081" n="0670a18"/>相。卽應一一事能成色等根境差別。爲我受用。何
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0841c" n="0841c"/>
<lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R081" n="0670b01"/>所闕少。必待三事和合而成耶。若謂必待三相和
<lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R081" n="0670b02"/>合而成。應一一事皆有三體。何以故。體卽相故。廣
<lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R081" n="0670b03"/>百論云。又此三德。各有三相。互有差別。如何色等
<lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R081" n="0670b04"/>其相是一。三體各有三相者。謂貪中有瞋癡。瞋中
<lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R081" n="0670b05"/>有貪癡。癡中有貪瞋。三法和雜。故各見一。此遮三
<lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R081" n="0670b06"/>一不齊之難也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R081" n="0670b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841c0701">又大等法皆三合成<note place="inline">至</note>皆應無異便爲大失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R081" n="0670b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841c0801">七果無差別破。因卽能成之三事。果卽所成大等
<lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R081" n="0670b09"/>二十三法。唯量卽五唯量。諸大卽五大。諸根卽十
<lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R081" n="0670b10"/>一根。意謂能成三事旣同。則所成大等悉一。是則
<lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R081" n="0670b11"/>一切差別之相。皆不得成。旣無差別。則一根應得
<lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R081" n="0670b12"/>一切境。如眼根亦能聞聲齅香知味等。或應一境
<lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R081" n="0670b13"/>一切根所得。如一色唯。眼亦可見。耳亦可聞等。如
<lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R081" n="0670b14"/>是。則世間現見情與非情。淨穢等物。現比等覺。皆
<lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R081" n="0670b15"/>應無異。便成大失。豈特自敎相違世間相違而<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c1501" n="0841c1501"/><anchor xml:id="beg0841c1501" n="0841c1501"/>已<anchor xml:id="end0841c1501"/>
<lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R081" n="0670b16"/>哉。唐三藏嘗折外道云。此大等俱各以三成。卽一
<lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R081" n="0670b17"/>是一切。若一卽一切。則應一一皆有一切作用。旣
<lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R081" n="0670b18"/>不許然。何因執三爲一切體性。又若一卽一切。應
<lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R081" n="0671a01"/>口眼等根卽大小便路。又一一根有一切作用。應
<lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R081" n="0671a02"/>口耳等根聞香見色。若不爾者。何得執三爲一切
<lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R081" n="0671a03"/>法體。以此破詞。參看論義。更自了然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R081" n="0671a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841c2201">故彼所執實法不成但是妄情計度爲有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R081" n="0671a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0841c2301">八結成前義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R081" n="0671a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0841c2401">勝論所執實等句義多實有性現量所得。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0842a" n="0842a"/>
<lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R081" n="0671a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0842a0101">二勝論分四。一擧執。二總破。三別破。四結成。今初。
<lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R081" n="0671a08"/>此卽衛世師計。新云吠世史迦薩多羅。此云勝論。
<lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R081" n="0671a09"/>立六句義。最爲勝故。或勝人所造故。其能造人。卽
<lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R081" n="0671a10"/>成劫之末。人壽無量。外道出世。名嗢露迦。此云鵂
<lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R081" n="0671a11"/>鶹。晝避聲色匿迹山藪。夜絕視聽。方行乞食。時人
<lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R081" n="0671a12"/>以爲似鵂鶹鳥。故名鵂鶹仙人。卽百論優樓佉也。
<lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R081" n="0671a13"/>或名羯挐僕。羯挐。此云米齋。僕。此云食。先爲夜遊
<lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R081" n="0671a14"/>驚他稚婦。乃不夜乞。遂收場碾糠粃之中米齋而
<lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R081" n="0671a15"/>食。故時號爲食米齋仙人。多年修道。遂獲五通。謂
<lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R081" n="0671a16"/>證菩提。便欣入滅。但嗟所悟未有傳人。愍世有情
<lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R081" n="0671a17"/>癡無慧目。乃觀七德。授法令傳。一生中國。二父母
<lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R081" n="0671a18"/>俱是婆羅門姓。三有般涅槃性。四身相具足。五聰
<lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R081" n="0671b01"/>明辯捷。六性行柔和。七有大悲心。經無量時。無具
<lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R081" n="0671b02"/>七德。後經多劫。<name role="" type="person">婆羅痆斯</name>國。有婆羅門。名摩納縛
<lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R081" n="0671b03"/>迦。此云儒童。有子名般遮尸棄。此云五頂。頂髮五
<lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R081" n="0671b04"/>旋。頭有五角。其人七德雖具。根熟稍遲。旣染妻孥。
<lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R081" n="0671b05"/>卒難化導。經無量歲。伺其根熟。後三千歲。因入園
<lb ed="X" n="0842a18"/><lb ed="R081" n="0671b06"/>遊。　其妻室競華相忿。鵂鶹因此乘神通化之。五
<lb ed="X" n="0842a19"/><lb ed="R081" n="0671b07"/>頂不從。仙人且返。又三千歲。化又不得。更三千歲。
<lb ed="X" n="0842a20"/><lb ed="R081" n="0671b08"/>兩競尤甚。相厭旣切。仰念空仙。仙人應時神力化
<lb ed="X" n="0842a21"/><lb ed="R081" n="0671b09"/>引。騰空迎往所住山中。與說所悟六句義法。一實。
<lb ed="X" n="0842a22"/><lb ed="R081" n="0671b10"/>二德。三業。四大有。五同異。六和合。實者。說法體實。
<lb ed="X" n="0842a23"/><lb ed="R081" n="0671b11"/>德業所依。名之爲實。德業不依有性等故。德者道
<lb ed="X" n="0842a24"/><lb ed="R081" n="0671b12"/>德。業者作用。動作義也。實有九種。一地。二水。三火
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0842b" n="0842b"/>
<lb ed="X" n="0842b01"/><lb ed="R081" n="0671b13"/>四風。五空。六時。七方。八我。九意。德有二十四。一色。
<lb ed="X" n="0842b02"/><lb ed="R081" n="0671b14"/>二香。三味。四觸。五數。六量。七別性。八合。九離。十彼
<lb ed="X" n="0842b03"/><lb ed="R081" n="0671b15"/>性。十一此性。十二覺。十三樂。十四苦。十五欲。十六
<lb ed="X" n="0842b04"/><lb ed="R081" n="0671b16"/>瞋。十七勤勇。十八重性。十九液性。二十潤。二十一
<lb ed="X" n="0842b05"/><lb ed="R081" n="0671b17"/>行。二十二法。二十三非法。二十四聲。業有五種。一
<lb ed="X" n="0842b06"/><lb ed="R081" n="0671b18"/>取。二捨。三屈。四申。五行。大有唯一。實德業三。同一
<lb ed="X" n="0842b07"/><lb ed="R081" n="0672a01"/>有故。離實德業外。別有一法爲體。由此大有。有實
<lb ed="X" n="0842b08"/><lb ed="R081" n="0672a02"/>等故。同異亦一也。如地望地。有其同義。望於水等。
<lb ed="X" n="0842b09"/><lb ed="R081" n="0672a03"/>卽有異義。地之同異是地非水。水等亦然。亦離實
<lb ed="X" n="0842b10"/><lb ed="R081" n="0672a04"/>等有別實體。和合句者。謂法和聚。由和合句。如鳥
<lb ed="X" n="0842b11"/><lb ed="R081" n="0672a05"/>飛空。忽至樹枝。住而不去。由和合句故。令有住等。
<lb ed="X" n="0842b12"/><lb ed="R081" n="0672a06"/>此六。是我所受具。未解脫<anchor xml:id="nkr_note_add_0842b1201" n="0842b1201"/><anchor xml:id="beg0842b1201" n="0842b1201"/>已<anchor xml:id="end0842b1201"/>來。受用前六。若得解
<lb ed="X" n="0842b13"/><lb ed="R081" n="0672a07"/>脫。與六相離。稱爲涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b14"/><lb ed="R081" n="0672a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0842b1401">彼執非理所以者何<note place="inline">至</note>應非離此有實自性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b15"/><lb ed="R081" n="0672a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0842b1501">二總約常無常破。言汝所執六句義中。若常住者。
<lb ed="X" n="0842b16"/><lb ed="R081" n="0672a10"/>爲能生果。爲不生果。若能生果。應是無常。若不生
<lb ed="X" n="0842b17"/><lb ed="R081" n="0672a11"/>果。應非實有。量云。諸常住者。應是無常。有作用故。
<lb ed="X" n="0842b18"/><lb ed="R081" n="0672a12"/>如所生果。諸常住者。應非離識實有自性。無作用
<lb ed="X" n="0842b19"/><lb ed="R081" n="0672a13"/>故。如兔角等。若無常者。爲有質礙。爲無質礙。若有
<lb ed="X" n="0842b20"/><lb ed="R081" n="0672a14"/>質礙。應可分析。若無質礙。應非實有。量云。諸無常
<lb ed="X" n="0842b21"/><lb ed="R081" n="0672a15"/>法。應可分析。有質礙故。如軍林等。諸無常法。應非
<lb ed="X" n="0842b22"/><lb ed="R081" n="0672a16"/>離識有實自性。無質礙故。如心心所。如上兩宗。各
<lb ed="X" n="0842b23"/><lb ed="R081" n="0672a17"/>有二量。皆初一量。約所執破。第二一量。約唯識破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b24"/><lb ed="R081" n="0672a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0842b2401">又彼所執地水火風<note place="inline">至</note>許色根取故如地水火風。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0842c" n="0842c"/>
<lb ed="X" n="0842c01"/><lb ed="R081" n="0672b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0842c0101">三別破分四。一破實等三句。二破第四大有句。三
<lb ed="X" n="0842c02"/><lb ed="R081" n="0672b02"/>破第五同異句。四破第六和合句。今初。彼計甁衣
<lb ed="X" n="0842c03"/><lb ed="R081" n="0672b03"/>諸物。因實德業同異合故。爲眼所見。反身所觸。故
<lb ed="X" n="0842c04"/><lb ed="R081" n="0672b04"/>是根境。現量所知。故此立量破云。地水火風是有
<lb ed="X" n="0842c05"/><lb ed="R081" n="0672b05"/>法。應非有礙是宗。因云。實句義攝。身根所觸故。喩
<lb ed="X" n="0842c06"/><lb ed="R081" n="0672b06"/>如堅濕暖動。卽彼所執堅濕暖等是有法。應非無
<lb ed="X" n="0842c07"/><lb ed="R081" n="0672b07"/>礙是宗。因云。德句義攝。身根所觸故。喩如地水火
<lb ed="X" n="0842c08"/><lb ed="R081" n="0672b08"/>風。又地水火應非有礙。實句義攝。眼所見故。如靑
<lb ed="X" n="0842c09"/><lb ed="R081" n="0672b09"/>色等。靑色等應非無礙。德句義攝。眼所見故。如地
<lb ed="X" n="0842c10"/><lb ed="R081" n="0672b10"/>水火。故曰准此應責。觸言四大。而色止三大者。風
<lb ed="X" n="0842c11"/><lb ed="R081" n="0672b11"/>但有觸。非眼所見故也。此身根所觸。及眼所見。因
<lb ed="X" n="0842c12"/><lb ed="R081" n="0672b12"/>旣向有礙地等實句上轉。又向無礙堅等德句上
<lb ed="X" n="0842c13"/><lb ed="R081" n="0672b13"/>轉。同異俱有。犯不定過。身觸眼見因旣犯過。則謂
<lb ed="X" n="0842c14"/><lb ed="R081" n="0672b14"/>是根境現量所知者。不攻而自破。此論主量意也。
<lb ed="X" n="0842c15"/><lb ed="R081" n="0672b15"/>地等且非根境。況甁衣假物乎。實句地水火三。皆
<lb ed="X" n="0842c16"/><lb ed="R081" n="0672b16"/>有質礙。餘六及德等二十四。皆無質礙。實句義中
<lb ed="X" n="0842c17"/><lb ed="R081" n="0672b17"/>有礙常者。卽是地水火三。諸句卽餘六及德等諸
<lb ed="X" n="0842c18"/><lb ed="R081" n="0672b18"/>句。色根卽眼根。色根所取無質礙法。卽靑黃長短
<lb ed="X" n="0842c19"/><lb ed="R081" n="0673a01"/>等實假色上言有礙無礙。止借以出因寬不定過。
<lb ed="X" n="0842c20"/><lb ed="R081" n="0673a02"/>此但破歸有礙。有礙則可分析。常義不成。則所謂
<lb ed="X" n="0842c21"/><lb ed="R081" n="0673a03"/>實有性。現量所得。其謬顯然矣。應是無常。應皆有
<lb ed="X" n="0842c22"/><lb ed="R081" n="0673a04"/>礙。皆宗。皆有礙故。許色根取故。皆因。如麤地等。如
<lb ed="X" n="0842c23"/><lb ed="R081" n="0673a05"/>地水火風。皆喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842c24"/><lb ed="R081" n="0673a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0842c2401">又彼所執非實德等<note place="inline">至</note>故彼有性唯妄計度。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0843a" n="0843a"/>
<lb ed="X" n="0843a01"/><lb ed="R081" n="0673a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843a0101">二破第四大有句。非實德等。卽大有句。彼計大有
<lb ed="X" n="0843a02"/><lb ed="R081" n="0673a08"/>是離實德業外別有一法爲體故。非有實等。卽實
<lb ed="X" n="0843a03"/><lb ed="R081" n="0673a09"/>德業三句。彼計離實等大有是有。則實等是非有
<lb ed="X" n="0843a04"/><lb ed="R081" n="0673a10"/>故。此中先約唯識破。謂此大有性。旣離實德業外。
<lb ed="X" n="0843a05"/><lb ed="R081" n="0673a11"/>決在識內。以非是實等所攝故。若離實德業之大
<lb ed="X" n="0843a06"/><lb ed="R081" n="0673a12"/>有性不離識。則離有情之實德業亦不離識。以非
<lb ed="X" n="0843a07"/><lb ed="R081" n="0673a13"/>是有性所攝故。遂申量云。彼所執非實非德非業
<lb ed="X" n="0843a08"/><lb ed="R081" n="0673a14"/>之大有性是有法。應非離識有別自性是宗。因云。
<lb ed="X" n="0843a09"/><lb ed="R081" n="0673a15"/>非是實等所攝故。喩如石女兒。離大有之實德業
<lb ed="X" n="0843a10"/><lb ed="R081" n="0673a16"/>是有法。亦非離識有別自性是宗。因云。以非有性
<lb ed="X" n="0843a11"/><lb ed="R081" n="0673a17"/>所攝故。同喩如空華。二喩。一是畢竟無。一是幻有。
<lb ed="X" n="0843a12"/><lb ed="R081" n="0673a18"/>以有住是徧計。實德業是依他故。次就彼宗自許
<lb ed="X" n="0843a13"/><lb ed="R081" n="0673b01"/>破。又彼所執大有性。離實德業外無別自性。以彼
<lb ed="X" n="0843a14"/><lb ed="R081" n="0673b02"/>自許大有性不離實德業故。立量云。大有性是有
<lb ed="X" n="0843a15"/><lb ed="R081" n="0673b03"/>法。應離實等無別自性宗。因云。許非無故。喩如實
<lb ed="X" n="0843a16"/><lb ed="R081" n="0673b04"/>德業等。次約有法差別相違破。因明云。有性是有
<lb ed="X" n="0843a17"/><lb ed="R081" n="0673b05"/>法。非實非德非業宗。因云。有一實故。有德業故。如
<lb ed="X" n="0843a18"/><lb ed="R081" n="0673b06"/>同異性。應申違量云。汝所執有性是無法。卽實卽
<lb ed="X" n="0843a19"/><lb ed="R081" n="0673b07"/>德卽業宗。因云。有一實故。有德業故。喩如畢竟無。
<lb ed="X" n="0843a20"/><lb ed="R081" n="0673b08"/>此中量云。離實德業之大有性。應非有性宗。因云。
<lb ed="X" n="0843a21"/><lb ed="R081" n="0673b09"/>汝許非實非德非業故。喩如畢竟無。雖小異而意
<lb ed="X" n="0843a22"/><lb ed="R081" n="0673b10"/>則一也。如有非無下。卽次大有例破實德業三非
<lb ed="X" n="0843a23"/><lb ed="R081" n="0673b11"/>別有性。如大有性自許非無。離實德等無別有性。
<lb ed="X" n="0843a24"/><lb ed="R081" n="0673b12"/>如何復說實等離大有外有別有性。若離實等有
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0843b" n="0843b"/>
<lb ed="X" n="0843b01"/><lb ed="R081" n="0673b13"/>法。有別有性。應離非實等法。有別無性。旣離無法
<lb ed="X" n="0843b02"/><lb ed="R081" n="0673b14"/>無別無性。豈離有法有別有住哉。故曰。彼旣不然
<lb ed="X" n="0843b03"/><lb ed="R081" n="0673b15"/>此云何爾。故彼有性唯妄計度。結成前義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843b04"/><lb ed="R081" n="0673b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0843b0401">又彼所執實德業性<note place="inline">至</note>故同異性唯假施設。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843b05"/><lb ed="R081" n="0673b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843b0501">三破第五同異句。彼計實等諸法相望。有同有異。
<lb ed="X" n="0843b06"/><lb ed="R081" n="0673b18"/>法體局別。所以多異。有性該通。所以名同。通局旣
<lb ed="X" n="0843b07"/><lb ed="R081" n="0674a01"/>殊。故相有異。由相異故。異外有同。是則非離實德
<lb ed="X" n="0843b08"/><lb ed="R081" n="0674a02"/>業外有同異性也。故言汝所執實德業之同異性。
<lb ed="X" n="0843b09"/><lb ed="R081" n="0674a03"/>離實德業有別自體。理定不然。若同異性異實德
<lb ed="X" n="0843b10"/><lb ed="R081" n="0674a04"/>業而有。則應實德業亦離同異性而有。故立量互
<lb ed="X" n="0843b11"/><lb ed="R081" n="0674a05"/>破云。若此同異性是有法。非實德業是宗。因云。異
<lb ed="X" n="0843b12"/><lb ed="R081" n="0674a06"/>實德業故。喩如德業等。則應實德業是有法。非實
<lb ed="X" n="0843b13"/><lb ed="R081" n="0674a07"/>德業攝是宗。因云。異實等性故。喩如德業實。旣同
<lb ed="X" n="0843b14"/><lb ed="R081" n="0674a08"/>異性非離實德業而有。則實德業亦非離同異性
<lb ed="X" n="0843b15"/><lb ed="R081" n="0674a09"/>而有。地等下。次准破。次彼計地望地爲同。地望水
<lb ed="X" n="0843b16"/><lb ed="R081" n="0674a10"/>爲異等故。若知離實等體無同異性。離同異性無
<lb ed="X" n="0843b17"/><lb ed="R081" n="0674a11"/>實等體。則知離堅等性無地等體。離地等體無堅
<lb ed="X" n="0843b18"/><lb ed="R081" n="0674a12"/>等性。立量云。堅等性是有法。非地等體是宗。因云。
<lb ed="X" n="0843b19"/><lb ed="R081" n="0674a13"/>異地等故。喩如水火等。地等體是有法。非地等攝
<lb ed="X" n="0843b20"/><lb ed="R081" n="0674a14"/>是宗。因云。異地等性故。喩如水火等。如實下。次例
<lb ed="X" n="0843b21"/><lb ed="R081" n="0674a15"/>破。言實德業外無同異性。如地等之外無堅等性。
<lb ed="X" n="0843b22"/><lb ed="R081" n="0674a16"/>則應同異外無實德業性。如堅等之外無別地等。
<lb ed="X" n="0843b23"/><lb ed="R081" n="0674a17"/>若離實等有同異性。卽應離非實等有非同異性。
<lb ed="X" n="0843b24"/><lb ed="R081" n="0674a18"/>今離非實等無非同異性。則實等之外又安得有
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0843c" n="0843c"/>
<lb ed="X" n="0843c01"/><lb ed="R081" n="0674b01"/>同異性哉。廣百論云。若見諸法同異相異。卽於法
<lb ed="X" n="0843c02"/><lb ed="R081" n="0674b02"/>外別立有同。旣見諸法同異相殊。應於法外別立
<lb ed="X" n="0843c03"/><lb ed="R081" n="0674b03"/>有異。同異二相。俱徧諸法。異應如同。離法別有。設
<lb ed="X" n="0843c04"/><lb ed="R081" n="0674b04"/>許法外有異有同。此復應有餘同異性。如是展轉。
<lb ed="X" n="0843c05"/><lb ed="R081" n="0674b05"/>同異無窮。則不可知二相差別。二皆徧故。俱無窮
<lb ed="X" n="0843c06"/><lb ed="R081" n="0674b06"/>故。異應如同。名同非異。同應如異。名異非同。是故
<lb ed="X" n="0843c07"/><lb ed="R081" n="0674b07"/>法外無別同異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c08"/><lb ed="R081" n="0674b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0843c0801">又彼所執和合句義<note place="inline">至</note>由前理故亦非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c09"/><lb ed="R081" n="0674b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843c0901">四破第六和合句。又彼所執和合句義。是前陳有
<lb ed="X" n="0843c10"/><lb ed="R081" n="0674b10"/>法。定非實有爲宗。因云。非有實等諸法攝故。喩如
<lb ed="X" n="0843c11"/><lb ed="R081" n="0674b11"/>畢竟無。緣彼計由和合故。諸法方得合聚。而和合
<lb ed="X" n="0843c12"/><lb ed="R081" n="0674b12"/>性。體是別有。非諸法所攝。故破云。若非諸法所攝。
<lb ed="X" n="0843c13"/><lb ed="R081" n="0674b13"/>如畢竟無。以離諸法無和合義故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c14"/><lb ed="R081" n="0674b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0843c1401">然彼實等非緣離識<note place="inline">至</note>亦是隨情妄所施設。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c15"/><lb ed="R081" n="0674b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843c1501">四結成前義。此二比量。初顯所緣實等。非離識體
<lb ed="X" n="0843c16"/><lb ed="R081" n="0674b16"/>有實自性。非現量境。次顯能緣實等智。是假智詮。
<lb ed="X" n="0843c17"/><lb ed="R081" n="0674b17"/>非現量智攝。許所知故者。以彼自許現量所知。今
<lb ed="X" n="0843c18"/><lb ed="R081" n="0674b18"/>去現量。單取所知。明是妄見。成此妄境。故喩如龜
<lb ed="X" n="0843c19"/><lb ed="R081" n="0675a01"/>毛等也。如德智等者。實智旣假。德智亦然。故爲同
<lb ed="X" n="0843c20"/><lb ed="R081" n="0675a02"/>喩。六句俱以能所雙破如前例。爲詞不繁出。故云
<lb ed="X" n="0843c21"/><lb ed="R081" n="0675a03"/>廣說乃至等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c22"/><lb ed="R081" n="0675a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0843c2201">有執有一大自在天<note place="inline">至</note>亦應頓起因常有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c23"/><lb ed="R081" n="0675a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0843c2301">三計自在天是萬物因。卽塗<g ref="#CB01926">灰</g>外道。幷諸婆羅門。
<lb ed="X" n="0843c24"/><lb ed="R081" n="0675a06"/>彼計此天凡有四德。一體實。二徧。三常。四能生諸
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0844a" n="0844a"/>
<lb ed="X" n="0844a01"/><lb ed="R081" n="0675a07"/>法。又計有三身。一者法身。體常周徧。量同虗空。能
<lb ed="X" n="0844a02"/><lb ed="R081" n="0675a08"/>生萬物。二受用身。在色天之上。三變化身。隨形六
<lb ed="X" n="0844a03"/><lb ed="R081" n="0675a09"/>道敎化衆生。瑜伽云。彼由現見於因果中。世間有
<lb ed="X" n="0844a04"/><lb ed="R081" n="0675a10"/>情不隨意轉。故作此計。所以者何。現見世間有情。
<lb ed="X" n="0844a05"/><lb ed="R081" n="0675a11"/>於彼因時。欲修淨業。不遂本心。反更爲惡。於彼果
<lb ed="X" n="0844a06"/><lb ed="R081" n="0675a12"/>時。願生善趣。不遂本心。反墮惡趣。意爲受樂。不遂
<lb ed="X" n="0844a07"/><lb ed="R081" n="0675a13"/>所欲。反受諸苦。由見如是。故作是思。世間諸物必
<lb ed="X" n="0844a08"/><lb ed="R081" n="0675a14"/>應別有作者生者。及變化者。爲彼物父。謂自在天。
<lb ed="X" n="0844a09"/><lb ed="R081" n="0675a15"/>故此破云。彼自在天。若能生者。是有作法。決定非
<lb ed="X" n="0844a10"/><lb ed="R081" n="0675a16"/>常。諸非常者。決定不徧。諸不徧者。決非眞實。如是
<lb ed="X" n="0844a11"/><lb ed="R081" n="0675a17"/>便成自語相違。體旣常徧。能作能生。及能變化。具
<lb ed="X" n="0844a12"/><lb ed="R081" n="0675a18"/>諸功德。應一切處頓生一切法。以其徧故。應一切
<lb ed="X" n="0844a13"/><lb ed="R081" n="0675b01"/>時頓生一切法。以其常故。若自在天。更待彼欲。及
<lb ed="X" n="0844a14"/><lb ed="R081" n="0675b02"/>彼衆緣。方能生者。又有自敎相違之過。汝計自在
<lb ed="X" n="0844a15"/><lb ed="R081" n="0675b03"/>一因生故。若謂自在徧生諸法。卽欲與緣。亦從自
<lb ed="X" n="0844a16"/><lb ed="R081" n="0675b04"/>生。不藉他者。則欲與緣亦應頓起。以彼一因常具
<lb ed="X" n="0844a17"/><lb ed="R081" n="0675b05"/>足故。俱舍云。謂諸世間。若自在等一因生者。則應
<lb ed="X" n="0844a18"/><lb ed="R081" n="0675b06"/>一切俱時而起。非次第起。現見諸法次第而生。故
<lb ed="X" n="0844a19"/><lb ed="R081" n="0675b07"/>知定非一因所起。若執自在隨欲樂故。令此法起。
<lb ed="X" n="0844a20"/><lb ed="R081" n="0675b08"/>令此法滅。應非自在。亦由樂欲差別生故。或差別
<lb ed="X" n="0844a21"/><lb ed="R081" n="0675b09"/>欲應一時生。所因自在無差別故。若欲差別。更待
<lb ed="X" n="0844a22"/><lb ed="R081" n="0675b10"/>餘因。不俱起者。則非一切唯用自在一法爲因。或
<lb ed="X" n="0844a23"/><lb ed="R081" n="0675b11"/>所待因。亦應更待餘因差別。方次第生。則所待因
<lb ed="X" n="0844a24"/><lb ed="R081" n="0675b12"/>應無邊際。若謂自在欲雖頓生。而諸世間不俱起
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0844b" n="0844b"/>
<lb ed="X" n="0844b01"/><lb ed="R081" n="0675b13"/>者。由隨自在欲所生故。理亦不然。彼自在欲。前位
<lb ed="X" n="0844b02"/><lb ed="R081" n="0675b14"/>與後。無差別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844b03"/><lb ed="R081" n="0675b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0844b0301">餘執有一大梵時方本際<note place="inline">至</note>生一切法皆同此破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844b04"/><lb ed="R081" n="0675b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0844b0401">四。四至十。有七種外道。</p><p xml:id="pX50p0844b0410" cb:place="inline">○一執大梵者。卽圍陀論
<lb ed="X" n="0844b05"/><lb ed="R081" n="0675b17"/>師計。圍陀。此云明。彼計那羅延天。能生四姓。此計
<lb ed="X" n="0844b06"/><lb ed="R081" n="0675b18"/>梵天能生萬物。<name role="" type="person">提婆菩薩</name>破外道小乘涅槃論云。
<lb ed="X" n="0844b07"/><lb ed="R081" n="0676a01"/>從那羅延天齋中。生大蓮華。蓮華之上。有梵天祖
<lb ed="X" n="0844b08"/><lb ed="R081" n="0676a02"/>翁。謂梵天爲萬物之祖。彼梵天作一切命無命物。
<lb ed="X" n="0844b09"/><lb ed="R081" n="0676a03"/>從梵天口。生婆羅門。兩臂生刹利。兩<g ref="#CB00170">䏶</g>生毗舍。兩
<lb ed="X" n="0844b10"/><lb ed="R081" n="0676a04"/>脚生首陀。瑜伽顯揚二論廣破。文繁不引。</p><p xml:id="pX50p0844b1017" cb:place="inline">○二執
<lb ed="X" n="0844b11"/><lb ed="R081" n="0676a05"/>時者。卽時散外道。執一切物皆從時生。是故時是
<lb ed="X" n="0844b12"/><lb ed="R081" n="0676a06"/>常是一。是萬物因。是涅槃因。廣百論云。復次或有
<lb ed="X" n="0844b13"/><lb ed="R081" n="0676a07"/>執時眞實常住。以見種等。衆緣和合。有時生果。有
<lb ed="X" n="0844b14"/><lb ed="R081" n="0676a08"/>時不生。時有作用。或舒或卷。令枝條等。隨其榮顇。
<lb ed="X" n="0844b15"/><lb ed="R081" n="0676a09"/>此所說因。具有離合。由是決定知實有時。時所待
<lb ed="X" n="0844b16"/><lb ed="R081" n="0676a10"/>因。都不可見。不見因故。所以無生。以無生故。卽知
<lb ed="X" n="0844b17"/><lb ed="R081" n="0676a11"/>無滅。無生無滅。故復言常。廣破如彼論。</p><p xml:id="pX50p0844b1716" cb:place="inline">○三執方
<lb ed="X" n="0844b18"/><lb ed="R081" n="0676a12"/>者。卽方論師計。計方生人。人生天地。滅後還入於
<lb ed="X" n="0844b19"/><lb ed="R081" n="0676a13"/>方。故方是常是一。是萬物因。是涅槃因。故百論云。
<lb ed="X" n="0844b20"/><lb ed="R081" n="0676a14"/>外曰實有方常相。有日合處。是方相等。</p><p xml:id="pX50p0844b2016" cb:place="inline">○四執本
<lb ed="X" n="0844b21"/><lb ed="R081" n="0676a15"/>際者。卽安茶論師。言本際者。卽過去之初首。謂計
<lb ed="X" n="0844b22"/><lb ed="R081" n="0676a16"/>世間最初唯有大水。時有大安茶出生。形如雞卵
<lb ed="X" n="0844b23"/><lb ed="R081" n="0676a17"/>金色。後爲兩段。上爲天。下爲地。中生一梵天。能作
<lb ed="X" n="0844b24"/><lb ed="R081" n="0676a18"/>一切有命無命物。是故梵天是萬物因。亦似此方
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0844c" n="0844c"/>
<lb ed="X" n="0844c01"/><lb ed="R081" n="0676b01"/>有計天地之初。形如雞子。渾沌未分。卽從此生天
<lb ed="X" n="0844c02"/><lb ed="R081" n="0676b02"/>地萬物。世俗亦有盤古初分天地之說。</p><p xml:id="pX50p0844c0216" cb:place="inline">○五執自
<lb ed="X" n="0844c03"/><lb ed="R081" n="0676b03"/>然者。卽無因論師計。一切萬物。無因無緣。自然生。
<lb ed="X" n="0844c04"/><lb ed="R081" n="0676b04"/>自然滅。故此自然。是常。是萬物因。是涅槃因。此計
<lb ed="X" n="0844c05"/><lb ed="R081" n="0676b05"/>一切無染淨因。如棘刺自纖。烏色非染。鶴色自白。
<lb ed="X" n="0844c06"/><lb ed="R081" n="0676b06"/>瑜伽第七云。何因緣故。彼諸外道起如是見。立如
<lb ed="X" n="0844c07"/><lb ed="R081" n="0676b07"/>是論。答謂見世間無有因緣。或時欻爾大風卒起。
<lb ed="X" n="0844c08"/><lb ed="R081" n="0676b08"/>於一時間寂然止息。或時忽爾暴沙瀰漫。於一時
<lb ed="X" n="0844c09"/><lb ed="R081" n="0676b09"/>間頓卽空竭。或時<g ref="#CB15106">鬱</g>爾果木敷榮。於一時間颯然
<lb ed="X" n="0844c10"/><lb ed="R081" n="0676b10"/>衰顇。由如是故。起無因見。立無因論。破如彼論。此
<lb ed="X" n="0844c11"/><lb ed="R081" n="0676b11"/>方老莊家言道法自然。亦大類此。</p><p xml:id="pX50p0844c1114" cb:place="inline">○六執虗空者。
<lb ed="X" n="0844c12"/><lb ed="R081" n="0676b12"/>卽口力論師。謂虗空爲萬物因。別有一法。是實。是
<lb ed="X" n="0844c13"/><lb ed="R081" n="0676b13"/>常。是一。是萬物因。從空生風。從風生火。從火生煖
<lb ed="X" n="0844c14"/><lb ed="R081" n="0676b14"/>煖生水。水生凍。堅作地。地生五穀。五穀生命。命沒
<lb ed="X" n="0844c15"/><lb ed="R081" n="0676b15"/>還歸空。是故虗空爲一切萬物因。是涅槃因。百論
<lb ed="X" n="0844c16"/><lb ed="R081" n="0676b16"/>亦云。外曰。應有虗空法。亦常亦徧。亦無分。於一切
<lb ed="X" n="0844c17"/><lb ed="R081" n="0676b17"/>處。一切時。信有等故。廣如彼破。</p><p xml:id="pX50p0844c1713" cb:place="inline">○七執我等者。等
<lb ed="X" n="0844c18"/><lb ed="R081" n="0676b18"/>取宿作等。爲宿作亦是我故。宿作論師計一切衆
<lb ed="X" n="0844c19"/><lb ed="R081" n="0677a01"/>生受苦樂報。皆隨往日本業因緣。是故若有持戒
<lb ed="X" n="0844c20"/><lb ed="R081" n="0677a02"/>精進。受身心苦。能壞本業。本業旣盡。衆苦盡滅。衆
<lb ed="X" n="0844c21"/><lb ed="R081" n="0677a03"/>苦盡滅。卽得涅槃。是故宿作爲一切因。瑜伽第七
<lb ed="X" n="0844c22"/><lb ed="R081" n="0677a04"/>云。何因緣故。彼外道作如是見。立如是論。答。彼見
<lb ed="X" n="0844c23"/><lb ed="R081" n="0677a05"/>世間。雖具正方便。而招於苦。雖具邪方便。而致於
<lb ed="X" n="0844c24"/><lb ed="R081" n="0677a06"/>樂。彼如是思。若由現法。士夫作用。爲彼因者。彼應
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0845a" n="0845a"/>
<lb ed="X" n="0845a01"/><lb ed="R081" n="0677a07"/>顚倒。由彼所見非顚倒故。是故彼皆以宿作爲因。
<lb ed="X" n="0845a02"/><lb ed="R081" n="0677a08"/>由此理故。起如是見。立如是論。廣如彼破。涅槃三
<lb ed="X" n="0845a03"/><lb ed="R081" n="0677a09"/>十五亦廣破此見。</p><p xml:id="pX50p0845a0308" cb:place="inline">○皆同此破。謂同前所立比量。
<lb ed="X" n="0845a04"/><lb ed="R081" n="0677a10"/>以能所受相徵詰。則知常住之體。能生之用。皆如
<lb ed="X" n="0845a05"/><lb ed="R081" n="0677a11"/>畢竟無耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a06"/><lb ed="R081" n="0677a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845a0601">有餘偏執明論聲常<note place="inline">至</note>如甁衣等待衆緣故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a07"/><lb ed="R081" n="0677a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845a0701">五。十一十二二宗。皆計聲體是常。一執明論聲是
<lb ed="X" n="0845a08"/><lb ed="R081" n="0677a14"/>常。不待緣顯。一執一切聲皆是常。待緣方顯。此爲
<lb ed="X" n="0845a09"/><lb ed="R081" n="0677a15"/>異耳。明論者。據廣百論云。古昔黠慧諸婆羅門。隱
<lb ed="X" n="0845a10"/><lb ed="R081" n="0677a16"/>造明書。言自然有。唯得自誦。不許他觀。又云。諸婆
<lb ed="X" n="0845a11"/><lb ed="R081" n="0677a17"/>羅門。實無所識。爲活命故。於一切時誦諸明論。詐
<lb ed="X" n="0845a12"/><lb ed="R081" n="0677a18"/>現異相以動人心。又明論中雖無勝義。而有世俗
<lb ed="X" n="0845a13"/><lb ed="R081" n="0677b01"/>少分禮儀。世間貴勝。爲習學故。彼雖無德。亦申敬
<lb ed="X" n="0845a14"/><lb ed="R081" n="0677b02"/>事。執明論聲常者。當亦是彼婆羅門種。以所詮表
<lb ed="X" n="0845a15"/><lb ed="R081" n="0677b03"/>是實義故。能詮表聲亦是常住。不知能詮要待所
<lb ed="X" n="0845a16"/><lb ed="R081" n="0677b04"/>詮然後成立。豈是常耶。有謂一切聲是常者。雖待
<lb ed="X" n="0845a17"/><lb ed="R081" n="0677b05"/>緣發。方有詮表。而住是常。若無常者。雖衆緣集。亦
<lb ed="X" n="0845a18"/><lb ed="R081" n="0677b06"/>不發故。不知有常性者決不待緣。旣待衆緣。豈是
<lb ed="X" n="0845a19"/><lb ed="R081" n="0677b07"/>常耶。因立二比量破之。明論聲應非常住宗。因云。
<lb ed="X" n="0845a20"/><lb ed="R081" n="0677b08"/>許能詮故。如所餘聲。所餘一切聲亦應非常宗。因
<lb ed="X" n="0845a21"/><lb ed="R081" n="0677b09"/>云。待衆緣故。如甁衣等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a22"/><lb ed="R081" n="0677b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845a2201">有外道執地水火風<note place="inline">至</note>雖是無常而體實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a23"/><lb ed="R081" n="0677b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845a2301">六。十三路迦耶論師。計色心等法。皆極微所作。路
<lb ed="X" n="0845a24"/><lb ed="R081" n="0677b12"/>迦耶。此云順世外道。計一切色心等法。皆用四大
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0845b" n="0845b"/>
<lb ed="X" n="0845b01"/><lb ed="R081" n="0677b13"/>極微爲因。然四大中最精靈者。能有緣慮卽爲心
<lb ed="X" n="0845b02"/><lb ed="R081" n="0677b14"/>法。如色雖皆是大。而燈發光。餘則不爾。故四大中
<lb ed="X" n="0845b03"/><lb ed="R081" n="0677b15"/>有能緣慮。其必無失。顯揚第九云。由不如實知緣
<lb ed="X" n="0845b04"/><lb ed="R081" n="0677b16"/>起故。計有爲先。有果集起。離散爲先。有果壞滅。由
<lb ed="X" n="0845b05"/><lb ed="R081" n="0677b17"/>此因緣。彼謂從衆微性。麤動果生。漸析麤物。乃至
<lb ed="X" n="0845b06"/><lb ed="R081" n="0677b18"/>極微住。是故麤物無常。極微常住。喩伽同故。此能
<lb ed="X" n="0845b07"/><lb ed="R081" n="0678a01"/>生云云。謂從四大生。後還歸大。言麤色者。卽是子
<lb ed="X" n="0845b08"/><lb ed="R081" n="0678a02"/>微。不越因量者。因者父母微。最初極微。名爲父母。
<lb ed="X" n="0845b09"/><lb ed="R081" n="0678a03"/>聚生諸色。故所生者。名曰子微。子微雖是無常。不
<lb ed="X" n="0845b10"/><lb ed="R081" n="0678a04"/>越父母。故是實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b11"/><lb ed="R081" n="0678a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845b1101">彼亦非理所以者何<note place="inline">至</note>如何可說極微常住。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b12"/><lb ed="R081" n="0678a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845b1201">首句。總破。所以者何下。別破。分二。先破能生極微。
<lb ed="X" n="0845b13"/><lb ed="R081" n="0678a07"/>分三。次破所生麤色。分四。今初。行音杭。伍也。列也。
<lb ed="X" n="0845b14"/><lb ed="R081" n="0678a08"/>成業論云。如樹蟻等。行列無過。言是形色。非顯色
<lb ed="X" n="0845b15"/><lb ed="R081" n="0678a09"/>也。先破極微非實。次破極微不生果。三破極微非
<lb ed="X" n="0845b16"/><lb ed="R081" n="0678a10"/>常住。立量云。所執極微體應非實宗。因云。有方分
<lb ed="X" n="0845b17"/><lb ed="R081" n="0678a11"/>故。喩如蟻行等。又所執極微。應不共聚生麤果色
<lb ed="X" n="0845b18"/><lb ed="R081" n="0678a12"/>宗。因云。無方分故。喩如心心所。又所執極微定非
<lb ed="X" n="0845b19"/><lb ed="R081" n="0678a13"/>常住宗。因云。能生果故。喩如彼所生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b20"/><lb ed="R081" n="0678a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845b2001">又所生果不越因量<note place="inline">至</note>如麤果色處無別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b21"/><lb ed="R081" n="0678a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845b2101">次破所生麤色。分四。初破果色不越因量。量云。汝
<lb ed="X" n="0845b22"/><lb ed="R081" n="0678a16"/>執所生果應非眼等色根所取宗。因云。不越因量
<lb ed="X" n="0845b23"/><lb ed="R081" n="0678a17"/>故。喩如極微。便違自執。又出自語相違之過。若謂
<lb ed="X" n="0845b24"/><lb ed="R081" n="0678a18"/>果色與因量合。非麤似麤。定是根境者。果旣同因。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0845c" n="0845c"/>
<lb ed="X" n="0845c01"/><lb ed="R081" n="0678b01"/>原是極微。因應如果。極微亦麤。立量破云。所執果
<lb ed="X" n="0845c02"/><lb ed="R081" n="0678b02"/>色無麤德合。因云。同因量故。喩如極微。或應極微
<lb ed="X" n="0845c03"/><lb ed="R081" n="0678b03"/>亦麤德合。因云。處無別故。如麤果色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c04"/><lb ed="R081" n="0678b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845c0401">若謂果色遍在自因<note place="inline">至</note>由此亦非色根所取。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c05"/><lb ed="R081" n="0678b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845c0501">二約果如因破。先牒轉計。自因卽極微。若謂果色。
<lb ed="X" n="0845c06"/><lb ed="R081" n="0678b06"/>徧在自因之中。因體非一。可名麤者。因體旣多。果
<lb ed="X" n="0845c07"/><lb ed="R081" n="0678b07"/>亦應多。如多極微。處各別故。量云。所執果色體應
<lb ed="X" n="0845c08"/><lb ed="R081" n="0678b08"/>非一宗。因云。處各別故。如所在因。果旣各各別在
<lb ed="X" n="0845c09"/><lb ed="R081" n="0678b09"/>因中。還不成麤色。由此果色。亦非眼根所取。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c10"/><lb ed="R081" n="0678b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845c1001">若果多分合故成麤<note place="inline">至</note>則汝所執前後相違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c11"/><lb ed="R081" n="0678b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845c1101">三約因如果破。先牒轉計。若謂麤色不由極微。以
<lb ed="X" n="0845c12"/><lb ed="R081" n="0678b12"/>果多分合故成麤者。則合多極微。亦應不細。儘可
<lb ed="X" n="0845c13"/><lb ed="R081" n="0678b13"/>爲五根現量境。何用多果合成麤爲。旣麤果色由
<lb ed="X" n="0845c14"/><lb ed="R081" n="0678b14"/>多分成。則是假法。而汝謂是有實體者。違自敎矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c15"/><lb ed="R081" n="0678b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0845c1501">又果與因俱有質礙<note place="inline">至</note>但是隨情虗妄計度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c16"/><lb ed="R081" n="0678b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0845c1601">四約因果同處破。果與因應不同處是宗。因云。俱
<lb ed="X" n="0845c17"/><lb ed="R081" n="0678b17"/>有質礙故。喩如二極微。若謂果因更相涉入。如沙
<lb ed="X" n="0845c18"/><lb ed="R081" n="0678b18"/>受水。藥入鎔銅者。誰人許有受水之砂。入藥之銅
<lb ed="X" n="0845c19"/><lb ed="R081" n="0679a01"/>哉。設許受入。諸分支離。不可言一。砂銅水藥。體各
<lb ed="X" n="0845c20"/><lb ed="R081" n="0679a02"/>轉變。不可言常。云何汝執。是常是一。廣百論云。復
<lb ed="X" n="0845c21"/><lb ed="R081" n="0679a03"/>次爲破極微因果同處。及顯因體定是無常。故說
<lb ed="X" n="0845c22"/><lb ed="R081" n="0679a04"/>頌曰。若因爲果壞。是因卽非常。或許果與因二體
<lb ed="X" n="0845c23"/><lb ed="R081" n="0679a05"/>不同處。諸質礙物。餘礙逼時。若不移處。必當變壞
<lb ed="X" n="0845c24"/><lb ed="R081" n="0679a06"/>如是極微。果所侵逼。或相受入。異體同居。如以細
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0846a" n="0846a"/>
<lb ed="X" n="0846a01"/><lb ed="R081" n="0679a07"/>流。漑麤砂聚。或復入中。令其轉變。如妙藥汁。注赤
<lb ed="X" n="0846a02"/><lb ed="R081" n="0679a08"/>鎔銅。若許如前。則有諸分。旣相受入。諸分支離。如
<lb ed="X" n="0846a03"/><lb ed="R081" n="0679a09"/>相離物。不共生果。是則應無一切麤物。又若同彼
<lb ed="X" n="0846a04"/><lb ed="R081" n="0679a10"/>有諸細分。卽應如彼體是無常。若許如後。自說極
<lb ed="X" n="0846a05"/><lb ed="R081" n="0679a11"/>微體有變壞。何待徵難。若並不許。應許極微互相
<lb ed="X" n="0846a06"/><lb ed="R081" n="0679a12"/>障隔。因果別處。以有礙物。處必不同。如非因果諸
<lb ed="X" n="0846a07"/><lb ed="R081" n="0679a13"/>有礙物。又麤色果下。重縱奪破。若謂因相雖多。果
<lb ed="X" n="0846a08"/><lb ed="R081" n="0679a14"/>體是一者。則得一分時。應得一切分。何以故。彼此
<lb ed="X" n="0846a09"/><lb ed="R081" n="0679a15"/>是一故。一卽一切故。若不許一得一切。便違果體
<lb ed="X" n="0846a10"/><lb ed="R081" n="0679a16"/>是一之理。若許一得一切。又違彼此各別之事。故
<lb ed="X" n="0846a11"/><lb ed="R081" n="0679a17"/>彼所執。妄計而<anchor xml:id="nkr_note_add_0846a1101" n="0846a1101"/><anchor xml:id="beg0846a1101" n="0846a1101"/>已<anchor xml:id="end0846a1101"/>。進退。卽上許與不許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a12"/><lb ed="R081" n="0679a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846a1201">然諸外道品類雖多所執有法不過四種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a13"/><lb ed="R081" n="0679b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846a1301">此下。總破四執。前以九十五種。束爲十三宗。今又
<lb ed="X" n="0846a14"/><lb ed="R081" n="0679b02"/>束爲四種。華嚴疏云。若計一者。則謂因中有果。若
<lb ed="X" n="0846a15"/><lb ed="R081" n="0679b03"/>計異者。則謂因中無果。三則亦有亦無。四則非有
<lb ed="X" n="0846a16"/><lb ed="R081" n="0679b04"/>非無。餘諸異計皆不出此。廣百論云。一切世間句
<lb ed="X" n="0846a17"/><lb ed="R081" n="0679b05"/>義名言所表。心慧所知。情執不同。略有四種。謂有。
<lb ed="X" n="0846a18"/><lb ed="R081" n="0679b06"/>非有。俱許。俱非。隨次應知配四邪執。謂一。非一。雙
<lb ed="X" n="0846a19"/><lb ed="R081" n="0679b07"/>許。雙非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a20"/><lb ed="R081" n="0679b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846a2001">一執有法無有等性<note place="inline">至</note>色等應無靑黃等異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a21"/><lb ed="R081" n="0679b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846a2101">此卽因中有果計。有法。卽所造之法。有性。卽能造
<lb ed="X" n="0846a22"/><lb ed="R081" n="0679b10"/>之性。彼執下。破。勿一切法卽有性者。事理不可執
<lb ed="X" n="0846a23"/><lb ed="R081" n="0679b11"/>一取故。理雖一而事則殊故。量云。有法與有等性
<lb ed="X" n="0846a24"/><lb ed="R081" n="0679b12"/>其體定一。是有法。體無差別是宗。因云。一切法卽
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0846b" n="0846b"/>
<lb ed="X" n="0846b01"/><lb ed="R081" n="0679b13"/>有性故。喩如有性。旣違自敎。亦違世間。又違現量。
<lb ed="X" n="0846b02"/><lb ed="R081" n="0679b14"/>靑黃色等。現量境故。廣百論云。數論外道執有等
<lb ed="X" n="0846b03"/><lb ed="R081" n="0679b15"/>性與諸法一。卽當有句。此執非眞。所以者何。若靑
<lb ed="X" n="0846b04"/><lb ed="R081" n="0679b16"/>等色與色性一。應如色性其體皆同。又樂等聲與
<lb ed="X" n="0846b05"/><lb ed="R081" n="0679b17"/>聲性一。應如聲性其體皆同。香味觸等。類亦應爾。
<lb ed="X" n="0846b06"/><lb ed="R081" n="0679b18"/>眼等諸根與根性一。應如根性其體皆同。應一一
<lb ed="X" n="0846b07"/><lb ed="R081" n="0680a01"/>根取一切境。應一一境對一切根。又一切法與有
<lb ed="X" n="0846b08"/><lb ed="R081" n="0680a02"/>性一。應如有性其體皆同。又樂苦癡。及與思我。與
<lb ed="X" n="0846b09"/><lb ed="R081" n="0680a03"/>有性一。應如有性其體皆同。是則汝宗所立差別
<lb ed="X" n="0846b10"/><lb ed="R081" n="0680a04"/>皆不成就。故彼所執決定非眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846b11"/><lb ed="R081" n="0680a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846b1101">二執有法與有等性<note place="inline">至</note>應如聲等非眼等境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846b12"/><lb ed="R081" n="0680a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846b1201">此卽因中無果計。先叙執。彼執下。破。勿一切法非
<lb ed="X" n="0846b13"/><lb ed="R081" n="0680a07"/>有性故者。事理不可分爲二故。量云。若有法與有
<lb ed="X" n="0846b14"/><lb ed="R081" n="0680a08"/>等性。其體定異。是有法。體不可得是宗。因云。一切
<lb ed="X" n="0846b15"/><lb ed="R081" n="0680a09"/>法非有性故。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0846b1501" n="0846b1501"/><anchor xml:id="beg0846b1501" n="0846b1501"/>已<anchor xml:id="end0846b1501"/>滅無。旣違自敎。又違世間。廣百
<lb ed="X" n="0846b16"/><lb ed="R081" n="0680a10"/>論云。勝論外道說有等性與法非一。當非有句。此
<lb ed="X" n="0846b17"/><lb ed="R081" n="0680a11"/>亦非眞。所以者何。若靑等色與色性異。應如聲等
<lb ed="X" n="0846b18"/><lb ed="R081" n="0680a12"/>非眼所行。聲等亦然。聲等性應如色等。非耳等境。
<lb ed="X" n="0846b19"/><lb ed="R081" n="0680a13"/>又一切法非有性者。應如兔角。其體本無。是則應
<lb ed="X" n="0846b20"/><lb ed="R081" n="0680a14"/>同空無我論。或同餘道邪見師宗。豈不有性非卽
<lb ed="X" n="0846b21"/><lb ed="R081" n="0680a15"/>諸法。法雖非有而有有耶。所依法無。能依豈有。又
<lb ed="X" n="0846b22"/><lb ed="R081" n="0680a16"/>有性上無別有性。應不名有。所餘諸法雖有有性。
<lb ed="X" n="0846b23"/><lb ed="R081" n="0680a17"/>非有性故。其體應無。是則一切所立句義皆不得
<lb ed="X" n="0846b24"/><lb ed="R081" n="0680a18"/>成。便同撥無邪見外道。故彼所執決定非眞。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0846c" n="0846c"/>
<lb ed="X" n="0846c01"/><lb ed="R081" n="0680b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846c0101">三執有法與有等性<note place="inline">至</note>而執爲實理定不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846c02"/><lb ed="R081" n="0680b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846c0201">此卽亦有亦無計。先叙執。彼執下。破。廣百論云。無
<lb ed="X" n="0846c03"/><lb ed="R081" n="0680b03"/>慚外道執有等性與彼諸法亦一亦異。當於亦有
<lb ed="X" n="0846c04"/><lb ed="R081" n="0680b04"/>亦非有句。此亦非眞。所以者何。若有等性與色等
<lb ed="X" n="0846c05"/><lb ed="R081" n="0680b05"/>一。同數論過。與色等異。同勝論失。一異二種。性相
<lb ed="X" n="0846c06"/><lb ed="R081" n="0680b06"/>相違。而言體同。理不成立。一應非一。卽異故如異。
<lb ed="X" n="0846c07"/><lb ed="R081" n="0680b07"/>異應非異。卽一故如一。一異旣不成。有非有焉立。
<lb ed="X" n="0846c08"/><lb ed="R081" n="0680b08"/>一異相異。而言體同。則一切法皆應無異。異相旣
<lb ed="X" n="0846c09"/><lb ed="R081" n="0680b09"/>無。一相何有。一異二相。相待立故。若謂一法待對
<lb ed="X" n="0846c10"/><lb ed="R081" n="0680b10"/>不同名一異者。卽應一異二並非眞。或隨一假。一
<lb ed="X" n="0846c11"/><lb ed="R081" n="0680b11"/>法二相。立相乖違。俱言是眞。必不應理。故彼所執。
<lb ed="X" n="0846c12"/><lb ed="R081" n="0680b12"/>決定非眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846c13"/><lb ed="R081" n="0680b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0846c1301">四執有法與有等性<note place="inline">至</note>諸有智者勿謬許之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846c14"/><lb ed="R081" n="0680b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0846c1401">此卽非有非無計。先叙執。彼執下。破。非一異執同
<lb ed="X" n="0846c15"/><lb ed="R081" n="0680b15"/>異一者。言此執與前亦異亦一之執同也。以非一
<lb ed="X" n="0846c16"/><lb ed="R081" n="0680b16"/>卽異。非異卽一故。廣百論云。邪命外道執有等性
<lb ed="X" n="0846c17"/><lb ed="R081" n="0680b17"/>與彼諸法非一非異。當於非有非非有句。此亦非
<lb ed="X" n="0846c18"/><lb ed="R081" n="0680b18"/>眞。所以者何。若有等性。與法非一。同勝論過。與法
<lb ed="X" n="0846c19"/><lb ed="R081" n="0681a01"/>非異。同數論失。又一異相。世共知有。汝獨撥無。違
<lb ed="X" n="0846c20"/><lb ed="R081" n="0681a02"/>世間失。又汝所說非一異言。爲但是遮。爲偏有表。
<lb ed="X" n="0846c21"/><lb ed="R081" n="0681a03"/>若偏有表。應不雙非<note place="inline">如立非一以顯一。立一以顯非一。謂之表。今旣雙非。復何
<lb ed="X" n="0846c22"/><lb ed="R081" n="0681a04"/>所表</note>。若但是遮。應無所執<note place="inline">如立非一以遮一。立非異以遮異。旣爲遮過而設。不
<lb ed="X" n="0846c23"/><lb ed="R081" n="0681a05"/>得更有所執</note>。有遮有表。理互相違<note place="inline">遮則非表。表則非遮</note>無表無遮。
<lb ed="X" n="0846c24"/><lb ed="R081" n="0681a06"/>言成戲論<note place="inline">旣非遮表徒成謔談</note>。汝執諸法性相非空。而說雙
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0847a" n="0847a"/>
<lb ed="X" n="0847a01"/><lb ed="R081" n="0681a07"/>非。但爲避過。此雙非語。亦不應論。違汝所宗法性
<lb ed="X" n="0847a02"/><lb ed="R081" n="0681a08"/>相故。若諸法性一一俱非。此俱非言。亦不應說。擧
<lb ed="X" n="0847a03"/><lb ed="R081" n="0681a09"/>言必有俱非性故。是則汝曹應常結舌。發言便壞
<lb ed="X" n="0847a04"/><lb ed="R081" n="0681a10"/>自論所宗。默亦不成。以俱非故。語默俱失。一何苦
<lb ed="X" n="0847a05"/><lb ed="R081" n="0681a11"/>哉。誰有智人。而不悲愍。故彼所執。決定非眞。如是
<lb ed="X" n="0847a06"/><lb ed="R081" n="0681a12"/>世間四種外道。邪論惡見。擾壞其心。虗妄推尋諸
<lb ed="X" n="0847a07"/><lb ed="R081" n="0681a13"/>法性相。皆不中理。競執紛紜。於諸法中。起四種謗。
<lb ed="X" n="0847a08"/><lb ed="R081" n="0681a14"/>謂有。非有。雙許。雙非。增益。損減。相違。戲論。是故世
<lb ed="X" n="0847a09"/><lb ed="R081" n="0681a15"/>間所執非實。破外道法執竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a10"/><lb ed="R081" n="0681a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0847a1001">餘乘所執離識實有<note place="inline">至</note>及諸無爲理非有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a11"/><lb ed="R081" n="0681a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0847a1101">次破餘乘。分二。一問答標數。二正釋所執。今初。餘
<lb ed="X" n="0847a12"/><lb ed="R081" n="0681a18"/>乘於大乘百法中。止許七十五法。謂色法十一。不
<lb ed="X" n="0847a13"/><lb ed="R081" n="0681b01"/>相應行法十四。無爲法有三。心所法四十六。心法
<lb ed="X" n="0847a14"/><lb ed="R081" n="0681b02"/>唯一。共七十五。故下破詞。於不相應及無爲法。唯
<lb ed="X" n="0847a15"/><lb ed="R081" n="0681b03"/>擧彼所執之數破之。餘則不擧。色十一者。有對十。
<lb ed="X" n="0847a16"/><lb ed="R081" n="0681b04"/>無對一。有對十者。五根。五塵。彼計極微所成。經部
<lb ed="X" n="0847a17"/><lb ed="R081" n="0681b05"/>師計能成極微是實。所成根等是假。以實從假。眼
<lb ed="X" n="0847a18"/><lb ed="R081" n="0681b06"/>緣麤色。不緣極微。薩婆多計能所皆實。無對一者。
<lb ed="X" n="0847a19"/><lb ed="R081" n="0681b07"/>謂法處無表色。不相應十四者。一得。二非得。三同
<lb ed="X" n="0847a20"/><lb ed="R081" n="0681b08"/>分。四命根。五心無定。六滅盡定。七無想報。八生。九
<lb ed="X" n="0847a21"/><lb ed="R081" n="0681b09"/>住。十異。十一無常。十二名身。十三句身。十四文身。
<lb ed="X" n="0847a22"/><lb ed="R081" n="0681b10"/>薩婆多計不與色心相應。皆是實有。無爲三者。一
<lb ed="X" n="0847a23"/><lb ed="R081" n="0681b11"/>虗空。二擇滅。三非擇滅。薩婆多計離色心等實有
<lb ed="X" n="0847a24"/><lb ed="R081" n="0681b12"/>自體。心所法四十六者。大地有十。大善地十。大煩
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0847b" n="0847b"/>
<lb ed="X" n="0847b01"/><lb ed="R081" n="0681b13"/>惱地六。大不善地二。小煩惱地十。不定地八。爲四
<lb ed="X" n="0847b02"/><lb ed="R081" n="0681b14"/>十六。大地十者。一受。二想。三思。四觸。五欲。六慧。七
<lb ed="X" n="0847b03"/><lb ed="R081" n="0681b15"/>念。八作意。九勝解。十三摩地。大善地十者。一信。二
<lb ed="X" n="0847b04"/><lb ed="R081" n="0681b16"/>不放逸。三輕安。四行捨。五慚。六愧。七無貪。八無嗔。
<lb ed="X" n="0847b05"/><lb ed="R081" n="0681b17"/>九不害。十勤。大煩惱地六者。一癡。二放逸。三懈怠
<lb ed="X" n="0847b06"/><lb ed="R081" n="0681b18"/>四不信。五<g ref="#CB15151">惛</g>沉。六掉擧。大不善地二者。一無慚。二
<lb ed="X" n="0847b07"/><lb ed="R081" n="0682a01"/>無愧。小煩惱地十者。一忿。二覆。三慳。四嫉。五惱。六
<lb ed="X" n="0847b08"/><lb ed="R081" n="0682a02"/>害。七恨。八諂。九誑。十憍。不定地八者。一貪。二嗔。三
<lb ed="X" n="0847b09"/><lb ed="R081" n="0682a03"/>慢。四疑。五睡眠。六惡作。七尋。八伺。或問小乘執法。
<lb ed="X" n="0847b10"/><lb ed="R081" n="0682a04"/>理在不疑。旣悟我空。何有執我。答。此說宗徒。非預
<lb ed="X" n="0847b11"/><lb ed="R081" n="0682a05"/>聖者。至如我等宗大乘敎。豈能皆悟法空理耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b12"/><lb ed="R081" n="0682a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0847b1201">且所執色總有二種<note place="inline">至</note>二者無對非極微成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b13"/><lb ed="R081" n="0682a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0847b1301">二正破所執。依數分三。一色法分二。一正擧。二正
<lb ed="X" n="0847b14"/><lb ed="R081" n="0682a08"/>釋三。一正擧分二。一標數。對者礙也。二色相對。互
<lb ed="X" n="0847b15"/><lb ed="R081" n="0682a09"/>相窒礙。如木與石。互相繫時。體不相過。互對礙住。
<lb ed="X" n="0847b16"/><lb ed="R081" n="0682a10"/>名有對義。集論云。謂有見者。皆是有對。又三因故。
<lb ed="X" n="0847b17"/><lb ed="R081" n="0682a11"/>說名有對。謂種類故。積集故。不修治故。種類者。謂
<lb ed="X" n="0847b18"/><lb ed="R081" n="0682a12"/>諸法互爲能礙。互爲所礙。積集者。謂極微<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1801" n="0847b1801"/><anchor xml:id="beg0847b1801" n="0847b1801"/>已<anchor xml:id="end0847b1801"/>上。不
<lb ed="X" n="0847b19"/><lb ed="R081" n="0682a13"/>修治者。謂非三摩地自在轉色。又損處依處。是有
<lb ed="X" n="0847b20"/><lb ed="R081" n="0682a14"/>對義。無對反此。有對色者。卽五根五塵十種色。無
<lb ed="X" n="0847b21"/><lb ed="R081" n="0682a15"/>對色者。法處攝色。據大乘敎。亦有五種。一極略色。
<lb ed="X" n="0847b22"/><lb ed="R081" n="0682a16"/>二極逈色。三受所引色。四徧計所執色。五定果色。
<lb ed="X" n="0847b23"/><lb ed="R081" n="0682a17"/>一極略色者。以極微爲體。但是析彼五根五塵四
<lb ed="X" n="0847b24"/><lb ed="R081" n="0682a18"/>大定果色至極微位。卽此極微。便是極略色體。二
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0847c" n="0847c"/>
<lb ed="X" n="0847c01"/><lb ed="R081" n="0682b01"/>極迥色者。卽空間六般光影明暗等麤色。令析此
<lb ed="X" n="0847c02"/><lb ed="R081" n="0682b02"/>六般麤色至極微位。取此細色爲極迥色體。又若
<lb ed="X" n="0847c03"/><lb ed="R081" n="0682b03"/>上下空界所見靑。黃。赤。白。光。影。明。暗。卽總名空一
<lb ed="X" n="0847c04"/><lb ed="R081" n="0682b04"/>顯色。及門牕孔隙中所現者。卽總名迥色。三受所
<lb ed="X" n="0847c05"/><lb ed="R081" n="0682b05"/>引色者。受者是領納義。所引色者。卽思種現上有
<lb ed="X" n="0847c06"/><lb ed="R081" n="0682b06"/>防發功能。名所引色。意云。由於師敎處領受。爲能
<lb ed="X" n="0847c07"/><lb ed="R081" n="0682b07"/>引發起思種現上防發功能。名所引色。卽此防發
<lb ed="X" n="0847c08"/><lb ed="R081" n="0682b08"/>功能。不能表示他故亦名無表色。卽以無表色爲
<lb ed="X" n="0847c09"/><lb ed="R081" n="0682b09"/>體。四徧計色者。卽妄心徧計。執色爲實。從所得色
<lb ed="X" n="0847c10"/><lb ed="R081" n="0682b10"/>以得其名。五定果色者。定中現境。卽如有人作水
<lb ed="X" n="0847c11"/><lb ed="R081" n="0682b11"/>觀。外人不見人惟見水之類。<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c1101" n="0847c1101"/><anchor xml:id="beg0847c1101" n="0847c1101"/>已<anchor xml:id="end0847c1101"/>上五般法處色。總
<lb ed="X" n="0847c12"/><lb ed="R081" n="0682b12"/>分三門。一影像門。二無表門。三定果門。一影像門
<lb ed="X" n="0847c13"/><lb ed="R081" n="0682b13"/>者。影者流類義。像者相似義。卽所變相分。是本質
<lb ed="X" n="0847c14"/><lb ed="R081" n="0682b14"/>之流類。又與本質相似。故名影像。卽極略極迥二
<lb ed="X" n="0847c15"/><lb ed="R081" n="0682b15"/>色。此但是觀心析塵色至色邊際。假立極微。唯有
<lb ed="X" n="0847c16"/><lb ed="R081" n="0682b16"/>觀心影像。都無實體。散位獨頭意識緣五根五塵
<lb ed="X" n="0847c17"/><lb ed="R081" n="0682b17"/>水月鏡像時。當情變起徧計影像相分。此是假非
<lb ed="X" n="0847c18"/><lb ed="R081" n="0682b18"/>實。故與極略等同立一影像門。問。且如水中月。鏡
<lb ed="X" n="0847c19"/><lb ed="R081" n="0683a01"/>中像。眼識亦緣。如何言假。唯意識緣。答。水月鏡像。
<lb ed="X" n="0847c20"/><lb ed="R081" n="0683a02"/>唯是法境。但以水鏡爲緣。其意識便妄計有月有
<lb ed="X" n="0847c21"/><lb ed="R081" n="0683a03"/>像。並非眼識之境。亦是徧計色收。又徧計是妄心。
<lb ed="X" n="0847c22"/><lb ed="R081" n="0683a04"/>極略等是觀心。同是假影像故。所以總立。第二無
<lb ed="X" n="0847c23"/><lb ed="R081" n="0683a05"/>表門。一律儀有表色者。卽師前受戒時是。由此表
<lb ed="X" n="0847c24"/><lb ed="R081" n="0683a06"/>色故。方熏得善思種子。有防發功能。立無表色。二
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0848a" n="0848a"/>
<lb ed="X" n="0848a01"/><lb ed="R081" n="0683a07"/>不律儀有表色者。卽正下刀殺生造業時是。由此
<lb ed="X" n="0848a02"/><lb ed="R081" n="0683a08"/>有表色。方熏得不善思種子。有防發功能。立無表
<lb ed="X" n="0848a03"/><lb ed="R081" n="0683a09"/>色。若處中有表色者。卽正禮佛行道及毆擊罵詈
<lb ed="X" n="0848a04"/><lb ed="R081" n="0683a10"/>時是。由此無表色。方熏得善惡思種。亦有防發功
<lb ed="X" n="0848a05"/><lb ed="R081" n="0683a11"/>能。立無表色。餘詳本條。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a06"/><lb ed="R081" n="0683a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848a0601">彼有對色定非實有能成極微非實有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a07"/><lb ed="R081" n="0683a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848a0701">二正釋分二。一破有對色。但破能成。則所成不立。
<lb ed="X" n="0848a08"/><lb ed="R081" n="0683a14"/>此總句。廣如下破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a09"/><lb ed="R081" n="0683a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848a0901">謂諸極微若有質礙<note place="inline">至</note>如何可集成甁衣等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a10"/><lb ed="R081" n="0683a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848a1001">先約質礙破。量云。極微是有法。是假非實宗。因云。
<lb ed="X" n="0848a11"/><lb ed="R081" n="0683a17"/>有質礙故。喩如甁等。又諸極微如何可集成甁衣
<lb ed="X" n="0848a12"/><lb ed="R081" n="0683a18"/>等是宗。因云。無質礙故。喩如非色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a13"/><lb ed="R081" n="0683b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848a1301">又諸極微若有方分<note place="inline">至</note>故有對色實有不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a14"/><lb ed="R081" n="0683b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848a1401">後約方分破。方謂方隅。分謂分位。謂此極微。若有
<lb ed="X" n="0848a15"/><lb ed="R081" n="0683b03"/>方分。便可分析。旣可分析。便非實有。若無方分。則
<lb ed="X" n="0848a16"/><lb ed="R081" n="0683b04"/>此極微不屬色法。云何和合以成麤色。而能承光
<lb ed="X" n="0848a17"/><lb ed="R081" n="0683b05"/>發影耶。廣百論頌云。微若有東方。必有東方分。極
<lb ed="X" n="0848a18"/><lb ed="R081" n="0683b06"/>微若有分。如何是極微。論曰。是諸極微。旣有質礙。
<lb ed="X" n="0848a19"/><lb ed="R081" n="0683b07"/>日輪纔擧。舒光觸時。東西兩邊。光影各現。逐日光
<lb ed="X" n="0848a20"/><lb ed="R081" n="0683b08"/>移。隨光影轉。承光發影。處旣不同。故知極微定有
<lb ed="X" n="0848a21"/><lb ed="R081" n="0683b09"/>方分。旣有方分。便失極微。如是極微卽可分折。應
<lb ed="X" n="0848a22"/><lb ed="R081" n="0683b10"/>如麤物非實非常。違汝論宗極微無方分。常住實
<lb ed="X" n="0848a23"/><lb ed="R081" n="0683b11"/>有。造世間萬物。又佛性論破云。爲當一塵中有六
<lb ed="X" n="0848a24"/><lb ed="R081" n="0683b12"/>方不。若有六方。卽成六分。若無六方。非謂爲色。旣
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0848b" n="0848b"/>
<lb ed="X" n="0848b01"/><lb ed="R081" n="0683b13"/>有六分。卽可分折。若有方無分。是則六塵共入一
<lb ed="X" n="0848b02"/><lb ed="R081" n="0683b14"/>塵。無量諸塵並應如是。則無成大義。又如一塵。日
<lb ed="X" n="0848b03"/><lb ed="R081" n="0683b15"/>光照時。爲照一邊。爲東西俱達。若唯照一邊。則有
<lb ed="X" n="0848b04"/><lb ed="R081" n="0683b16"/>六分。若東西俱達。色則非有。故知方分不實。悉倂
<lb ed="X" n="0848b05"/><lb ed="R081" n="0683b17"/>是空。皆可與此互相發也。觸壁等。足上承光發影
<lb ed="X" n="0848b06"/><lb ed="R081" n="0683b18"/>之義。和合物。卽壁等。日光在東。決不在西。物影在
<lb ed="X" n="0848b07"/><lb ed="R081" n="0684a01"/>西。決不在東。旣柱壁等卽諸極微。故此極微定有
<lb ed="X" n="0848b08"/><lb ed="R081" n="0684a02"/>方分。又諸極微。隨處必有方隅差別。若不爾者。便
<lb ed="X" n="0848b09"/><lb ed="R081" n="0684a03"/>無共相和集之義。若言衆微更相涉入。無方分者。
<lb ed="X" n="0848b10"/><lb ed="R081" n="0684a04"/>則應塵塵涉入無礙。是名如來殊勝妙色。不成世
<lb ed="X" n="0848b11"/><lb ed="R081" n="0684a05"/>間質礙麤相。故知極微定有方分。汝執有對卽色
<lb ed="X" n="0848b12"/><lb ed="R081" n="0684a06"/>極微。若無方分。則山川壁石皆可直入。更無障隔。
<lb ed="X" n="0848b13"/><lb ed="R081" n="0684a07"/>若爾。卽是果位聖人所證之色。決非世間障礙有
<lb ed="X" n="0848b14"/><lb ed="R081" n="0684a08"/>對凡色可比。是故極微必有方分。展轉救釋。竟成
<lb ed="X" n="0848b15"/><lb ed="R081" n="0684a09"/>就一有方分義。故有對色皆可分析。而執爲實有
<lb ed="X" n="0848b16"/><lb ed="R081" n="0684a10"/>者其義不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848b17"/><lb ed="R081" n="0684a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848b1701">五識豈無所依緣色<note place="inline">至</note>自識所變爲所緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848b18"/><lb ed="R081" n="0684a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848b1801">此顯正義。外人問言。五識所依所緣。必有實色。若
<lb ed="X" n="0848b19"/><lb ed="R081" n="0684a13"/>有對非實。則五識遂無所緣緣耶。論主答云。眼等
<lb ed="X" n="0848b20"/><lb ed="R081" n="0684a14"/>雖有所依所緣之色。而是識所變現。非是心外別
<lb ed="X" n="0848b21"/><lb ed="R081" n="0684a15"/>有極微以成根境。但八識生時。內因緣種子力等
<lb ed="X" n="0848b22"/><lb ed="R081" n="0684a16"/>第八識變似五根五塵。眼等五識。依彼所變根。緣
<lb ed="X" n="0848b23"/><lb ed="R081" n="0684a17"/>彼本質塵境。雖親不得。要託彼生。實於本識色塵
<lb ed="X" n="0848b24"/><lb ed="R081" n="0684a18"/>之上。變作五塵相現。卽以彼五根爲所依。以彼及
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0848c" n="0848c"/>
<lb ed="X" n="0848c01"/><lb ed="R081" n="0684b01"/>彼二種五塵爲所緣緣。五識若不託第八所變。便
<lb ed="X" n="0848c02"/><lb ed="R081" n="0684b02"/>無所緣。緣所緣緣中。有親疎故。然眼等下。先明依。
<lb ed="X" n="0848c03"/><lb ed="R081" n="0684b03"/>色等五塵。世間共見。現量所得。眼等五根。非現量
<lb ed="X" n="0848c04"/><lb ed="R081" n="0684b04"/>得。除第八識緣。及如來等緣。是現量得。世不共信。
<lb ed="X" n="0848c05"/><lb ed="R081" n="0684b05"/>餘散心中。無現量得。此但能有發識之用。比知是
<lb ed="X" n="0848c06"/><lb ed="R081" n="0684b06"/>有。此但有功能。非是心外別有大種所造之色。此
<lb ed="X" n="0848c07"/><lb ed="R081" n="0684b07"/>功能言。卽是發生五識作用。觀用知體。如觀生芽。
<lb ed="X" n="0848c08"/><lb ed="R081" n="0684b08"/>比知種體是有。問。云何而知色是內識所變。曰。外
<lb ed="X" n="0848c09"/><lb ed="R081" n="0684b09"/>有對色。以理推徵。旣不成就。當知定是內識所變。
<lb ed="X" n="0848c10"/><lb ed="R081" n="0684b10"/>問。旣眼等是識所變。何故眼等名根又名所依。曰。
<lb ed="X" n="0848c11"/><lb ed="R081" n="0684b11"/>以能引發眼等識故。名眼等根。卽以此根爲俱有
<lb ed="X" n="0848c12"/><lb ed="R081" n="0684b12"/>依。生眼等識。故又名所依也。此眼等識下。後明緣。
<lb ed="X" n="0848c13"/><lb ed="R081" n="0684b13"/>此眼等識。外所緣緣。理旣非有。應許自識所變爲
<lb ed="X" n="0848c14"/><lb ed="R081" n="0684b14"/>所緣緣。言應許者。是大乘自許。以小乘但許離眼
<lb ed="X" n="0848c15"/><lb ed="R081" n="0684b15"/>識本質色。不許不離眼識相分色故。大乘以自許
<lb ed="X" n="0848c16"/><lb ed="R081" n="0684b16"/>言簡。則免隨他一分不極成過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c17"/><lb ed="R081" n="0684b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0848c1701">謂能引生似自識者<note place="inline">至</note>勿第二月等能生五識故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c18"/><lb ed="R081" n="0684b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0848c1801">此破和合也。經部師以外和合色。亦能引生似自
<lb ed="X" n="0848c19"/><lb ed="R081" n="0685a01"/>識相。可作眼等識所緣緣。故觀所緣緣論云。或執
<lb ed="X" n="0848c20"/><lb ed="R081" n="0685a02"/>和合。以識生時。帶彼相故。非但能生者。謂能緣識
<lb ed="X" n="0848c21"/><lb ed="R081" n="0685a03"/>帶彼相起。及有實體。令能緣識託彼而生。具此二
<lb ed="X" n="0848c22"/><lb ed="R081" n="0685a04"/>支。名所緣緣。不但以能生一支。便可名所緣緣也。
<lb ed="X" n="0848c23"/><lb ed="R081" n="0685a05"/>若以能生一支名爲所緣緣者。則因緣。等無間緣。
<lb ed="X" n="0848c24"/><lb ed="R081" n="0685a06"/>增上緣。皆有能生一義。皆可名爲所緣緣。而四緣
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0849a" n="0849a"/>
<lb ed="X" n="0849a01"/><lb ed="R081" n="0685a07"/>混濫無別矣。勿者。猶言莫得也。和合與和集不同
<lb ed="X" n="0849a02"/><lb ed="R081" n="0685a08"/>和合。卽金剛經所謂一合相。如男女天地等。以衆。
<lb ed="X" n="0849a03"/><lb ed="R081" n="0685a09"/>緣合故。攬衆微以成於色。合五陰以成於人。名一
<lb ed="X" n="0849a04"/><lb ed="R081" n="0685a10"/>合相。其甁甌等。名和集相。或謂和合卽和集。以甁
<lb ed="X" n="0849a05"/><lb ed="R081" n="0685a11"/>甌爲和合。皆非也。眼等五識了色等時。但緣和合
<lb ed="X" n="0849a06"/><lb ed="R081" n="0685a12"/>似色之相。此和合相。非離極微有實自體。能生識
<lb ed="X" n="0849a07"/><lb ed="R081" n="0685a13"/>者旣無實體。則所生之識何自而有哉。故和合相。
<lb ed="X" n="0849a08"/><lb ed="R081" n="0685a14"/>於眼等識。縱作所緣。且無緣義。若有緣義。莫得錯
<lb ed="X" n="0849a09"/><lb ed="R081" n="0685a15"/>亂眼所見第二月。亦能生五識耶。立量云。汝和合
<lb ed="X" n="0849a10"/><lb ed="R081" n="0685a16"/>麤色是有法。設爲眼識所緣非緣宗。因云。汝執假
<lb ed="X" n="0849a11"/><lb ed="R081" n="0685a17"/>色無體故。喩如第二月。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849a12"/><lb ed="R081" n="0685a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0849a1201">非諸極微共和合位<note place="inline">至</note>色等極微非五識境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849a13"/><lb ed="R081" n="0685b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0849a1301">此破和合中極微也。正量部救云。和合麤色。雖則
<lb ed="X" n="0849a14"/><lb ed="R081" n="0685b02"/>是假。而有能成一一極微。此是實有。各得爲緣。能
<lb ed="X" n="0849a15"/><lb ed="R081" n="0685b03"/>生五識。故此破云。非諸極微共和合位。可與五識
<lb ed="X" n="0849a16"/><lb ed="R081" n="0685b04"/>各作所緣。以眼等識上。不帶極微相故。猶如眼識
<lb ed="X" n="0849a17"/><lb ed="R081" n="0685b05"/>不帶眼根相。其眼等五根。但能生眼等五識。然眼
<lb ed="X" n="0849a18"/><lb ed="R081" n="0685b06"/>等五識。卽不能緣眼等五根。將根爲喩。立量云。汝
<lb ed="X" n="0849a19"/><lb ed="R081" n="0685b07"/>和合色等能成極微是有法。設爲五識緣非所緣
<lb ed="X" n="0849a20"/><lb ed="R081" n="0685b08"/>宗。因云。五識生時。不帶彼相故。同喩如五根。非諸
<lb ed="X" n="0849a21"/><lb ed="R081" n="0685b09"/>下。明極微上無和合相。文顯可知。以無和合相故。
<lb ed="X" n="0849a22"/><lb ed="R081" n="0685b10"/>卽越諸根境。縱許爲緣。不爲所緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849a23"/><lb ed="R081" n="0685b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0849a2301">有執色等一一極微<note place="inline">至</note>況無識外眞實極微。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849a24"/><lb ed="R081" n="0685b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0849a2401">此破極微中和集相也。據集論說。和合聚集。二相
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0849b" n="0849b"/>
<lb ed="X" n="0849b01"/><lb ed="R081" n="0685b13"/>不同。和合者。謂極微<anchor xml:id="nkr_note_add_0849b0101" n="0849b0101"/><anchor xml:id="beg0849b0101" n="0849b0101"/>已<anchor xml:id="end0849b0101"/>上。一切有方分色。更互和
<lb ed="X" n="0849b02"/><lb ed="R081" n="0685b14"/>合。如濁水中一地水極微。更互和合。聚集者。謂方
<lb ed="X" n="0849b03"/><lb ed="R081" n="0685b15"/>分聚色。展轉集會。如二泥團。相擊成聚。若水和砂。
<lb ed="X" n="0849b04"/><lb ed="R081" n="0685b16"/>必不成聚。以水和土。卽成泥團。可作甁等。可見水
<lb ed="X" n="0849b05"/><lb ed="R081" n="0685b17"/>土一一極微。各各具有和集之相。不和集時。無相
<lb ed="X" n="0849b06"/><lb ed="R081" n="0685b18"/>可見。非五識境。共和集位。展轉集會。有麤相生。此
<lb ed="X" n="0849b07"/><lb ed="R081" n="0686a01"/>和集相。與極微俱。乃是實有。以大乘縱許極微實
<lb ed="X" n="0849b08"/><lb ed="R081" n="0686a02"/>有故。旣帶彼相。又能生識。此乃雙支皆是有故。可
<lb ed="X" n="0849b09"/><lb ed="R081" n="0686a03"/>與五識爲所緣緣。此外計意也。彼執下。破。共和集
<lb ed="X" n="0849b10"/><lb ed="R081" n="0686a04"/>位。與未集時。極微之體。和集之相。無差別故。還是
<lb ed="X" n="0849b11"/><lb ed="R081" n="0686a05"/>極微。不成所緣。故觀所緣緣論云。和集如堅等。設
<lb ed="X" n="0849b12"/><lb ed="R081" n="0686a06"/>於眼等識。是緣非所緣。許極微相故。如堅等相。雖
<lb ed="X" n="0849b13"/><lb ed="R081" n="0686a07"/>是實有。於眼等識。容有緣義。而非所緣。眼等識上。
<lb ed="X" n="0849b14"/><lb ed="R081" n="0686a08"/>無彼相故。色等極微諸和集相。理亦應爾。彼俱執
<lb ed="X" n="0849b15"/><lb ed="R081" n="0686a09"/>爲極微相故。甁甌等物下。破轉計。彼遮體相是一
<lb ed="X" n="0849b16"/><lb ed="R081" n="0686a10"/>之難。計有別相能生識故。如甁甌等差別可見。爲
<lb ed="X" n="0849b17"/><lb ed="R081" n="0686a11"/>所緣緣。故彼論云。執眼等識能緣極微諸和集相。
<lb ed="X" n="0849b18"/><lb ed="R081" n="0686a12"/>復有別生。甁甌等覺相。彼執應無別。非形別故別。
<lb ed="X" n="0849b19"/><lb ed="R081" n="0686a13"/>形別非實故。甁甌等物大小等者。能成極微多少
<lb ed="X" n="0849b20"/><lb ed="R081" n="0686a14"/>同故。緣彼覺相應無差別。若謂彼形物相別故。覺
<lb ed="X" n="0849b21"/><lb ed="R081" n="0686a15"/>相別者。理亦不然。項等別形。惟在甁等假法上有
<lb ed="X" n="0849b22"/><lb ed="R081" n="0686a16"/>非極微故。彼不應執極微亦有差別形相。所以者
<lb ed="X" n="0849b23"/><lb ed="R081" n="0686a17"/>何。極微量等故。形別唯在假。析彼至極微。彼覺定
<lb ed="X" n="0849b24"/><lb ed="R081" n="0686a18"/>捨故。非甁甌等能成極微有形量別。捨微圓相。故
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0849c" n="0849c"/>
<lb ed="X" n="0849c01"/><lb ed="R081" n="0686b01"/>知別形在假非實。又形別物。析至極微。彼覺定捨。
<lb ed="X" n="0849c02"/><lb ed="R081" n="0686b02"/>非靑等物析至極微彼覺可捨。由此形別唯世俗
<lb ed="X" n="0849c03"/><lb ed="R081" n="0686b03"/>有。非如靑等亦在實物。微圓相者。極微自相。各各
<lb ed="X" n="0849c04"/><lb ed="R081" n="0686b04"/>圓滿。不外假而足者也。麤相卽和合。色處所攝。是
<lb ed="X" n="0849c05"/><lb ed="R081" n="0686b05"/>五識境。細相卽極微。法處所攝。是意識境。若麤相
<lb ed="X" n="0849c06"/><lb ed="R081" n="0686b06"/>識可緣細相境。則色境識亦可緣聲境。而一識可
<lb ed="X" n="0849c07"/><lb ed="R081" n="0686b07"/>緣一切境矣。卽與世間現見共知事理相違。成大
<lb ed="X" n="0849c08"/><lb ed="R081" n="0686b08"/>過失。許有極微。尙致如此。況汝所執心外極微。如
<lb ed="X" n="0849c09"/><lb ed="R081" n="0686b09"/>龜毛等。本非實有。而可作五識所緣緣哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849c10"/><lb ed="R081" n="0686b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0849c1001">由此定知自識所變<note place="inline">至</note>皆識變現非極微成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849c11"/><lb ed="R081" n="0686b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0849c1101">結成五識正所緣緣義。觀所緣緣論頌云。內色如
<lb ed="X" n="0849c12"/><lb ed="R081" n="0686b12"/>外現。爲識所緣緣。許彼相在識。及能生識故。內色
<lb ed="X" n="0849c13"/><lb ed="R081" n="0686b13"/>卽相分色。外境卽本質色。且如眼根對色塵時。卽
<lb ed="X" n="0849c14"/><lb ed="R081" n="0686b14"/>眼識自證分現行。從自種而生。變似二分。其所變
<lb ed="X" n="0849c15"/><lb ed="R081" n="0686b15"/>見分。說名眼識。其所變相分。似外境現。說名眼境。
<lb ed="X" n="0849c16"/><lb ed="R081" n="0686b16"/>爲所緣緣。是依他性。有體法故。不緣心外所執無
<lb ed="X" n="0849c17"/><lb ed="R081" n="0686b17"/>法故。見託彼生者。謂能緣見分。託彼實體而生。卽
<lb ed="X" n="0849c18"/><lb ed="R081" n="0686b18"/>是緣義。然心起時。帶彼相起。名爲所緣。別行鈔云。
<lb ed="X" n="0849c19"/><lb ed="R081" n="0687a01"/>所緣緣者。謂是心之所慮處故。名爲所緣。只此所
<lb ed="X" n="0849c20"/><lb ed="R081" n="0687a02"/>緣境。又有牽心令生。是心之所託故。復說名緣。卽
<lb ed="X" n="0849c21"/><lb ed="R081" n="0687a03"/>所緣爲緣。名所緣緣。緣是體。所緣是用。所緣卽緣。
<lb ed="X" n="0849c22"/><lb ed="R081" n="0687a04"/>持業釋也。然此內識變色之時。隨本質色量之大
<lb ed="X" n="0849c23"/><lb ed="R081" n="0687a05"/>小。一時頓現大小相分。非別變作衆多極微。然後
<lb ed="X" n="0849c24"/><lb ed="R081" n="0687a06"/>和合成一相分也。所以有此極微名者。爲世間執
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0850a" n="0850a"/>
<lb ed="X" n="0850a01"/><lb ed="R081" n="0687a07"/>麤色實有。佛愍其愚。故說極微。令其除析。以入空
<lb ed="X" n="0850a02"/><lb ed="R081" n="0687a08"/>觀耳。豈謂諸色有實極微哉。雜集論云。當知此中
<lb ed="X" n="0850a03"/><lb ed="R081" n="0687a09"/>極微無體無實無性。唯假建立。展轉分析。無限量
<lb ed="X" n="0850a04"/><lb ed="R081" n="0687a10"/>故。但由覺慧。漸漸分析。細分損滅。乃至可析邊際。
<lb ed="X" n="0850a05"/><lb ed="R081" n="0687a11"/>卽約此際。建立極微。問。若諸極微無實體性。何故
<lb ed="X" n="0850a06"/><lb ed="R081" n="0687a12"/>建立。答。爲遣一合想故。若以覺慧分分分析所有
<lb ed="X" n="0850a07"/><lb ed="R081" n="0687a13"/>諸色。爾時妄執一切諸色爲一合想卽便捨離。由
<lb ed="X" n="0850a08"/><lb ed="R081" n="0687a14"/>此順入數取趣無我性故。又爲悟入諸所有色非
<lb ed="X" n="0850a09"/><lb ed="R081" n="0687a15"/>眞實故。若以覺慧如是分析所有諸色至無所有。
<lb ed="X" n="0850a10"/><lb ed="R081" n="0687a16"/>爾時便能悟入諸色皆非眞實。因此悟入唯識道
<lb ed="X" n="0850a11"/><lb ed="R081" n="0687a17"/>理。由此順入諸法無我性故由此下總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a12"/><lb ed="R081" n="0687a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0850a1201">餘無對色是此類故<note place="inline">至</note>而可說爲眞實色法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a13"/><lb ed="R081" n="0687b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0850a1301">次破無對色。此類此字。指極微言。旣名無對。卽無
<lb ed="X" n="0850a14"/><lb ed="R081" n="0687b02"/>色相。色法不成。心法何異。彼有對色。以理破除。識
<lb ed="X" n="0850a15"/><lb ed="R081" n="0687b03"/>外尙無。而況無對乎。量云。無對色是有法。定非實
<lb ed="X" n="0850a16"/><lb ed="R081" n="0687b04"/>色是宗。因云。極微類故。許無對故。喩如心心所。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a17"/><lb ed="R081" n="0687b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0850a1701">表無表色豈非實有<note place="inline">至</note>假名語表於理無違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a18"/><lb ed="R081" n="0687b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0850a1801">次傍問分二。先破表色後破無表色。今初。有所表
<lb ed="X" n="0850a19"/><lb ed="R081" n="0687b07"/>示。故名有表。由動發勝思發動身語。恭敬乞願。令
<lb ed="X" n="0850a20"/><lb ed="R081" n="0687b08"/>知所爲。名爲有表。防發功能。自他不知。無表示相。
<lb ed="X" n="0850a21"/><lb ed="R081" n="0687b09"/>名爲無表。無表色。卽受所引色。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0850a2101" n="0850a2101"/><anchor xml:id="beg0850a2101" n="0850a2101"/>已<anchor xml:id="end0850a2101"/>具明。外有對
<lb ed="X" n="0850a22"/><lb ed="R081" n="0687b10"/>色。可非實有。表無表色。現有表示防發功能。豈非
<lb ed="X" n="0850a23"/><lb ed="R081" n="0687b11"/>實有。此問意也。且身表下。答破。先破有宗計形。有
<lb ed="X" n="0850a24"/><lb ed="R081" n="0687b12"/>宗云。身表許別形。故形爲身表。如合掌等。許有別
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0850b" n="0850b"/>
<lb ed="X" n="0850b01"/><lb ed="R081" n="0687b13"/>形。形卽是表。表善惡故表卽是業。此之形色。依身
<lb ed="X" n="0850b02"/><lb ed="R081" n="0687b14"/>起故。名爲身業。論主破云。若言是形。便非實有。形
<lb ed="X" n="0850b03"/><lb ed="R081" n="0687b15"/>是長短方圓假色。依多顯色。假立長等。若分析時。
<lb ed="X" n="0850b04"/><lb ed="R081" n="0687b16"/>長等極微不可得故。次破正量部計動。彼執動名
<lb ed="X" n="0850b05"/><lb ed="R081" n="0687b17"/>身表。以身動時。由業動故。論主破云。若言是動。亦
<lb ed="X" n="0850b06"/><lb ed="R081" n="0687b18"/>非實有。行動之時。卽是有爲。一切有爲。皆有刹那。
<lb ed="X" n="0850b07"/><lb ed="R081" n="0688a01"/>纔得自體。從此無間必滅歸無。若此處生。卽此處
<lb ed="X" n="0850b08"/><lb ed="R081" n="0688a02"/>滅。無容從此轉至餘方豈有動義。有爲法滅不待
<lb ed="X" n="0850b09"/><lb ed="R081" n="0688a03"/>因者俱舍云。待因謂果。滅無非果。故不待因。滅旣
<lb ed="X" n="0850b10"/><lb ed="R081" n="0688a04"/>不待因。纔生<anchor xml:id="nkr_note_add_0850b1001" n="0850b1001"/><anchor xml:id="beg0850b1001" n="0850b1001"/>已<anchor xml:id="end0850b1001"/>卽滅。若初不滅。後亦應然。以後與
<lb ed="X" n="0850b11"/><lb ed="R081" n="0688a05"/>初有性等故。旣後有盡。知前有滅。廣如彼論。次復
<lb ed="X" n="0850b12"/><lb ed="R081" n="0688a06"/>破有宗轉計。彼計云。別有一色名身表業。旣非靑
<lb ed="X" n="0850b13"/><lb ed="R081" n="0688a07"/>黃明暗顯色。亦非長短方圓形色。是心力大。發動
<lb ed="X" n="0850b14"/><lb ed="R081" n="0688a08"/>勝思。引生此色。能令手等合掌曲跽屈伸取捨。卽
<lb ed="X" n="0850b15"/><lb ed="R081" n="0688a09"/>以此色爲身表業。論主破云。此亦不然。此引生色。
<lb ed="X" n="0850b16"/><lb ed="R081" n="0688a10"/>以何爲性。若言以動爲性。其失<anchor xml:id="nkr_note_add_0850b1601" n="0850b1601"/><anchor xml:id="beg0850b1601" n="0850b1601"/>已<anchor xml:id="end0850b1601"/>破如前。若言動
<lb ed="X" n="0850b17"/><lb ed="R081" n="0688a11"/>因爲性。動因卽是風界。風非表色。觸身而知。觸唯
<lb ed="X" n="0850b18"/><lb ed="R081" n="0688a12"/>無記不通善惡。云何成業。俱舍論說。身表唯通善
<lb ed="X" n="0850b19"/><lb ed="R081" n="0688a13"/>不善性。不通無記。以無記心。勢力微劣。不能引發
<lb ed="X" n="0850b20"/><lb ed="R081" n="0688a14"/>諸強業故。非顯之風。旣是無記。非身表色。非顯香
<lb ed="X" n="0850b21"/><lb ed="R081" n="0688a15"/>味。亦屬無記。亦非身表類觸應知。故身表業定非
<lb ed="X" n="0850b22"/><lb ed="R081" n="0688a16"/>實有。然則此業何由而起。由是內心能轉變故。令
<lb ed="X" n="0850b23"/><lb ed="R081" n="0688a17"/>第八識所變手等。作善作惡。因生果滅。因滅果生。
<lb ed="X" n="0850b24"/><lb ed="R081" n="0688a18"/>相續不斷。轉趣餘方。似有動作。表示此心。故名身
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0850c" n="0850c"/>
<lb ed="X" n="0850c01"/><lb ed="R081" n="0688b01"/>表。豈離識外別有一法名身表哉。語表亦非實有
<lb ed="X" n="0850c02"/><lb ed="R081" n="0688b02"/>聲性者。以敎中言。名等是假。聲是實故。然名等卽
<lb ed="X" n="0850c03"/><lb ed="R081" n="0688b03"/>多刹那聲集成一字。集多字爲所依。次能成名。詮
<lb ed="X" n="0850c04"/><lb ed="R081" n="0688b04"/>諸法體。多名以後。方成句身。詮法差別。仁王護國
<lb ed="X" n="0850c05"/><lb ed="R081" n="0688b05"/>般若經云九十刹那爲一念。一念中一刹那經九
<lb ed="X" n="0850c06"/><lb ed="R081" n="0688b06"/>百生滅。從唯臍等七處一刹那間出此聲相。念念
<lb ed="X" n="0850c07"/><lb ed="R081" n="0688b07"/>滅故。後聲非前聲。故無詮表若云。後後刹那。續前
<lb ed="X" n="0850c08"/><lb ed="R081" n="0688b08"/>前故。爲詮表者此亦不然後念生時若與前念爲
<lb ed="X" n="0850c09"/><lb ed="R081" n="0688b09"/>住相者。生相應無。亦無有滅。而今現見生滅相續。
<lb ed="X" n="0850c10"/><lb ed="R081" n="0688b10"/>故知後念非前念。故曰多念相續便非實故。此言
<lb ed="X" n="0850c11"/><lb ed="R081" n="0688b11"/>語者。旣屬聲相。便屬有對。外有對色。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0850c1101" n="0850c1101"/><anchor xml:id="beg0850c1101" n="0850c1101"/>已<anchor xml:id="end0850c1101"/>破故。然
<lb ed="X" n="0850c12"/><lb ed="R081" n="0688b12"/>因下。出正義。識變似聲。謂第八所變影像聲。聲雖
<lb ed="X" n="0850c13"/><lb ed="R081" n="0688b13"/>念念滅。而能集成名句文身故似有表示。此二正
<lb ed="X" n="0850c14"/><lb ed="R081" n="0688b14"/>義但約心變。卽異小乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850c15"/><lb ed="R081" n="0688b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0850c1501">表旣實無無表寧實<note place="inline">至</note>現行思立故是假有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850c16"/><lb ed="R081" n="0688b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0850c1601">次明無表色。毗婆沙師。經部師。執無表實有。歷引
<lb ed="X" n="0850c17"/><lb ed="R081" n="0688b17"/>契經爲證。詳見俱舍。故此破云。有表尙虗無表寧
<lb ed="X" n="0850c18"/><lb ed="R081" n="0688b18"/>實。然契經說無表色者。依他分位。假施設故。無表
<lb ed="X" n="0850c19"/><lb ed="R081" n="0689a01"/>有二。一律儀有表色。卽從師受戒時是。由此有表
<lb ed="X" n="0850c20"/><lb ed="R081" n="0689a02"/>色。方熏得善思種子。有防惡發善功能。立無表色。
<lb ed="X" n="0850c21"/><lb ed="R081" n="0689a03"/>一不律儀有表色。卽正下刀殺生時是。由此有表
<lb ed="X" n="0850c22"/><lb ed="R081" n="0689a04"/>色。方熏得不善思種子。有防善發惡功能。立無表
<lb ed="X" n="0850c23"/><lb ed="R081" n="0689a05"/>色。故曰依思願善惡分限假立無表。此似兼善惡
<lb ed="X" n="0850c24"/><lb ed="R081" n="0689a06"/>說。下依勝身語。乃是就善一邊說。善是所發。惡是
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0851a" n="0851a"/>
<lb ed="X" n="0851a01"/><lb ed="R081" n="0689a07"/>所防。故曰善惡思種。問。無表色以何爲體。答。受戒
<lb ed="X" n="0851a02"/><lb ed="R081" n="0689a08"/>之後。思種之上。防惡發善功能爲體。問。思有多種。
<lb ed="X" n="0851a03"/><lb ed="R081" n="0689a09"/>謂審慮決定動發思。何思種子有此功能。答。於三
<lb ed="X" n="0851a04"/><lb ed="R081" n="0689a10"/>思中。取上品者。初念所熏種上。有此功能。何以故。
<lb ed="X" n="0851a05"/><lb ed="R081" n="0689a11"/>初念所熏。爲無表依故。問。何唯初念所熏之種爲
<lb ed="X" n="0851a06"/><lb ed="R081" n="0689a12"/>無表依。餘後念種不立爲依。皆上品故。答。如世皇
<lb ed="X" n="0851a07"/><lb ed="R081" n="0689a13"/>儲。立一餘非。問。防發功能。從何時有。答。從第三番
<lb ed="X" n="0851a08"/><lb ed="R081" n="0689a14"/>羯磨竟時。防發功能任運增長。從彼時有。問。此功
<lb ed="X" n="0851a09"/><lb ed="R081" n="0689a15"/>能何時萎歇。答。犯捨以後。及成佛時。可爾萎歇。問。
<lb ed="X" n="0851a10"/><lb ed="R081" n="0689a16"/>成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0851a1001" n="0851a1001"/><anchor xml:id="beg0851a1001" n="0851a1001"/>已<anchor xml:id="end0851a1001"/>後。如何萎歇。答。如甁滿。更不受添。所以歇
<lb ed="X" n="0851a11"/><lb ed="R081" n="0689a17"/>也。問。戒有幾種。答。總有三種。謂別解脫戒。定俱戒。
<lb ed="X" n="0851a12"/><lb ed="R081" n="0689a18"/>道俱戒。別解脫者。從師受戒。別別防非名別解脫。
<lb ed="X" n="0851a13"/><lb ed="R081" n="0689b01"/>定俱者。入定之時。便有一分防發功能。名定俱戒。
<lb ed="X" n="0851a14"/><lb ed="R081" n="0689b02"/>道俱者。聖道起時亦能防發。聖道卽是無漏智也。
<lb ed="X" n="0851a15"/><lb ed="R081" n="0689b03"/>問。此等戒法。以何爲體。答。別解脫戒。思種爲體。問。
<lb ed="X" n="0851a16"/><lb ed="R081" n="0689b04"/>皆說防發功能爲戒。何故却取思及種子。答。旣出
<lb ed="X" n="0851a17"/><lb ed="R081" n="0689b05"/>體性。須取功能所依實體。問定道俱戒。旣依現思
<lb ed="X" n="0851a18"/><lb ed="R081" n="0689b06"/>應自表知。何名無表。答。現思之上。防發功能。豈得
<lb ed="X" n="0851a19"/><lb ed="R081" n="0689b07"/>自知。問。佛戒萎歇。佛應無戒。且無防發。何用戒爲。
<lb ed="X" n="0851a20"/><lb ed="R081" n="0689b08"/>答。防發功能。雖不增長。戒體仍存。如君子帶劒。亦
<lb ed="X" n="0851a21"/><lb ed="R081" n="0689b09"/>何傷理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851a22"/><lb ed="R081" n="0689b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0851a2201">世尊經中說有三業<note place="inline">至</note>唯有內識變似色生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851a23"/><lb ed="R081" n="0689b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0851a2301">小乘引經問言。世尊經中說有身口意三業。今撥
<lb ed="X" n="0851a24"/><lb ed="R081" n="0689b12"/>身語業是假有。豈不違經。論主答云。非撥身語是
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0851b" n="0851b"/>
<lb ed="X" n="0851b01"/><lb ed="R081" n="0689b13"/>無。但言身語非是汝等所執實色。能動身思至說
<lb ed="X" n="0851b02"/><lb ed="R081" n="0689b14"/>名意業。此出三業體。業卽是思。思卽是識。以顯三
<lb ed="X" n="0851b03"/><lb ed="R081" n="0689b15"/>業唯識非色之義。思有三種。一審慮思。二決定思。
<lb ed="X" n="0851b04"/><lb ed="R081" n="0689b16"/>三動發思。以動發思。能動身發語。與身語相應。名
<lb ed="X" n="0851b05"/><lb ed="R081" n="0689b17"/>身語業。審慮決定二思。唯與意識相應。由彼意念
<lb ed="X" n="0851b06"/><lb ed="R081" n="0689b18"/>一動之後。審慮決定。然後能動身發語。故名意業。
<lb ed="X" n="0851b07"/><lb ed="R081" n="0690a01"/>俱舍論說二種時。一籌量時。二作業時。籌量時唯
<lb ed="X" n="0851b08"/><lb ed="R081" n="0690a02"/>是審慮一種思。其決定動發二思。俱屬作業時。以
<lb ed="X" n="0851b09"/><lb ed="R081" n="0690a03"/>雖在意地。未有決定。未成業道。故非作業。是籌量
<lb ed="X" n="0851b10"/><lb ed="R081" n="0690a04"/>也。然動發思。正起身語。作善作惡。說善說惡是二
<lb ed="X" n="0851b11"/><lb ed="R081" n="0690a05"/>業體。說名爲業。亦是審慮決定二思所遊履處。通
<lb ed="X" n="0851b12"/><lb ed="R081" n="0690a06"/>生苦樂。異熟果故。亦名爲道。故知不獨身語爲業。
<lb ed="X" n="0851b13"/><lb ed="R081" n="0690a07"/>爲業道。卽意亦名爲業。爲業道。不唯意業。思爲自
<lb ed="X" n="0851b14"/><lb ed="R081" n="0690a08"/>性。卽前身三口四。皆以思爲自性也。七業道。卽身
<lb ed="X" n="0851b15"/><lb ed="R081" n="0690a09"/>三。口四。身表語表。皆是內思之所發故。假說爲業
<lb ed="X" n="0851b16"/><lb ed="R081" n="0690a10"/>思所遊履。說名業道。俱舍云十業道中。後三唯道。
<lb ed="X" n="0851b17"/><lb ed="R081" n="0690a11"/>業之道故。立業道名。彼相應思。說名爲業。彼轉故
<lb ed="X" n="0851b18"/><lb ed="R081" n="0690a12"/>轉。彼行故行。如彼勢力而造作故。前七是業。身語
<lb ed="X" n="0851b19"/><lb ed="R081" n="0690a13"/>業故。亦業之道思所遊故。由能等起身語業思。託
<lb ed="X" n="0851b20"/><lb ed="R081" n="0690a14"/>身語業。爲境轉故。有業之道。立業道名。譬喩論師。
<lb ed="X" n="0851b21"/><lb ed="R081" n="0690a15"/>執貪瞋等卽是意業。依何意釋彼名業道。應問彼
<lb ed="X" n="0851b22"/><lb ed="R081" n="0690a16"/>師。然亦可言彼是意業。惡趣道故。立業道名。或互
<lb ed="X" n="0851b23"/><lb ed="R081" n="0690a17"/>相乘。皆名業道。是則有表無表。同歸無色。唯有內
<lb ed="X" n="0851b24"/><lb ed="R081" n="0690a18"/>識變現似色爾。通上一色法竟。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0851c" n="0851c"/>
<lb ed="X" n="0851c01"/><lb ed="R081" n="0690b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0851c0101">不相應行亦非實有<note place="inline">至</note>如餘假法非實有體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851c02"/><lb ed="R081" n="0690b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0851c0201">二不相應行分二。先總破。得等非能緣故。不與心
<lb ed="X" n="0851c03"/><lb ed="R081" n="0690b03"/>心所相應。非質礙故。不與色相應。有生滅故。不與
<lb ed="X" n="0851c04"/><lb ed="R081" n="0690b04"/>無爲相應。故曰不相應行。二十四法中。小乘唯許
<lb ed="X" n="0851c05"/><lb ed="R081" n="0690b05"/>十四。下束爲六段破之。所以者何。徵釋非實義。此
<lb ed="X" n="0851c06"/><lb ed="R081" n="0690b06"/>十四法。雖曰不與色心相應。然依色心分位段立。
<lb ed="X" n="0851c07"/><lb ed="R081" n="0690b07"/>不如色心心所實有體相。亦非異色心心所別有
<lb ed="X" n="0851c08"/><lb ed="R081" n="0690b08"/>作用。由此應知定非實有。顯揚十八云。當知心不
<lb ed="X" n="0851c09"/><lb ed="R081" n="0690b09"/>相應行。皆是假有。假有之性。略有六種。云何爲六。
<lb ed="X" n="0851c10"/><lb ed="R081" n="0690b10"/>謂若事能起六種言論。何等名爲六種言論。一屬
<lb ed="X" n="0851c11"/><lb ed="R081" n="0690b11"/>主相應言論。二遠離此彼言論。三衆共施設言論。
<lb ed="X" n="0851c12"/><lb ed="R081" n="0690b12"/>四衆法聚集言論。五不徧一切言論。六非常言論。
<lb ed="X" n="0851c13"/><lb ed="R081" n="0690b13"/>廣如彼釋。此定非下。以非異色心心所有實體用
<lb ed="X" n="0851c14"/><lb ed="R081" n="0690b14"/>爲宗。宗立三比量。許蘊攝故。因。如色心等喩。或心
<lb ed="X" n="0851c15"/><lb ed="R081" n="0690b15"/>心所及色無爲所不攝故。因。如畢竟無。喩。或餘實
<lb ed="X" n="0851c16"/><lb ed="R081" n="0690b16"/>法所不攝故。因。如餘假法。喩。許蘊攝者。頌曰。色攝
<lb ed="X" n="0851c17"/><lb ed="R081" n="0690b17"/>十一全。受想各當一。七十三行蘊。八王識蘊收。謂
<lb ed="X" n="0851c18"/><lb ed="R081" n="0690b18"/>五根六塵。皆屬色蘊。故云色攝十一全。遍行中受
<lb ed="X" n="0851c19"/><lb ed="R081" n="0691a01"/>自當受蘊。想當想蘊。故曰受想各當一。五十一心
<lb ed="X" n="0851c20"/><lb ed="R081" n="0691a02"/>所。二十四不相應。總有七十五法。除受想二。有七
<lb ed="X" n="0851c21"/><lb ed="R081" n="0691a03"/>十三。此等皆是遷流造作。故行蘊攝。故曰七十三
<lb ed="X" n="0851c22"/><lb ed="R081" n="0691a04"/>行蘊。八識心王皆是識故。皆識蘊攝。故曰八王識
<lb ed="X" n="0851c23"/><lb ed="R081" n="0691a05"/>蘊收。是故五蘊攝前九十四法。唯除無爲。今得等
<lb ed="X" n="0851c24"/><lb ed="R081" n="0691a06"/>法旣許行蘊所攝。則安得異色心等有實體用哉。
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0852a" n="0852a"/>
<lb ed="X" n="0852a01"/><lb ed="R081" n="0691a07"/>又旣不與色心無爲相應。又非眞如實際等實法。
<lb ed="X" n="0852a02"/><lb ed="R081" n="0691a08"/>則亦龜毛兔角等耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852a03"/><lb ed="R081" n="0691a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0852a0301">且彼如何知得非得<note place="inline">至</note>現在必有善種等故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852a04"/><lb ed="R081" n="0691a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0852a0401">二別破分七。一破得非得。得者。謂於善不善無記
<lb ed="X" n="0852a05"/><lb ed="R081" n="0691a11"/>法。若增若減。假立獲得成就。非得者。一名異生性。
<lb ed="X" n="0852a06"/><lb ed="R081" n="0691a12"/>謂於聖法不得。假立異生性。且彼如何知得非得
<lb ed="X" n="0852a07"/><lb ed="R081" n="0691a13"/>異色心等有實體用。論主問也。契經下。外人答也。
<lb ed="X" n="0852a08"/><lb ed="R081" n="0691a14"/>經不說此下。論主辯破。梵語補特伽羅。此云數取
<lb ed="X" n="0852a09"/><lb ed="R081" n="0691a15"/>趣。謂數數造業取善惡趣。卽異生性也。十無學法。
<lb ed="X" n="0852a10"/><lb ed="R081" n="0691a16"/>謂正語。正業。正命。正念。正定。正見。正思惟。正精進。
<lb ed="X" n="0852a11"/><lb ed="R081" n="0691a17"/>正解脫。正智。爲第七十二解脫道時。證五分法身。
<lb ed="X" n="0852a12"/><lb ed="R081" n="0691a18"/>立阿羅漢果。名無學位。戒。定。慧。解脫。解脫知見。五
<lb ed="X" n="0852a13"/><lb ed="R081" n="0691b01"/>分能攝十法。故名十無學法。異生成就善惡。不成
<lb ed="X" n="0852a14"/><lb ed="R081" n="0691b02"/>就聖法。聖者成就聖法。不成就煩惱。凡聖各有成
<lb ed="X" n="0852a15"/><lb ed="R081" n="0691b03"/>不成。則互有得不得矣。此外計也。經不說下。論主
<lb ed="X" n="0852a16"/><lb ed="R081" n="0691b04"/>辯破。俱舍云。諸有爲法。若有墮在自相續中。有得
<lb ed="X" n="0852a17"/><lb ed="R081" n="0691b05"/>非得。非他相續。無有成就他身法故。非非相續。無
<lb ed="X" n="0852a18"/><lb ed="R081" n="0691b06"/>有成就非情法故。如汝所言。則諸非情及他相續
<lb ed="X" n="0852a19"/><lb ed="R081" n="0691b07"/>亦應成就。所以者何。契經說故。如契經說。苾蒭當
<lb ed="X" n="0852a20"/><lb ed="R081" n="0691b08"/>知。有轉輪王成就七寶。乃至廣說。象寶。馬寶。如寶。
<lb ed="X" n="0852a21"/><lb ed="R081" n="0691b09"/>主藏臣寶。主兵臣寶。皆屬他身。輪寶。摩尼珠寶。皆
<lb ed="X" n="0852a22"/><lb ed="R081" n="0691b10"/>屬非情。故曰豈卽成就他身非情。若謂輪王於七
<lb ed="X" n="0852a23"/><lb ed="R081" n="0691b11"/>寶有自在業力。應念而有。假說成就者。則前所引
<lb ed="X" n="0852a24"/><lb ed="R081" n="0691b12"/>善惡等法。何不許其有自在業力。假說成就。而執
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0852b" n="0852b"/>
<lb ed="X" n="0852b01"/><lb ed="R081" n="0691b13"/>爲實得乎。若謂七寶現在有故。可假說成而善惡
<lb ed="X" n="0852b02"/><lb ed="R081" n="0691b14"/>不然者誰知善惡法亦不離現在有也。何也。現在
<lb ed="X" n="0852b03"/><lb ed="R081" n="0691b15"/>之外。無實法也。縱不起現行。而種子常存也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b04"/><lb ed="R081" n="0691b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0852b0401">又得於法有何勝用<note place="inline">至</note>得實無故非得亦無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b05"/><lb ed="R081" n="0691b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0852b0501">上明得無實體。此明得無實用。若此得是諸行生
<lb ed="X" n="0852b06"/><lb ed="R081" n="0691b18"/>因。有能生用。則應現在有情具此得者。於有爲生
<lb ed="X" n="0852b07"/><lb ed="R081" n="0692a01"/>滅法中。應起不生不滅無爲之法。從來一切無情
<lb ed="X" n="0852b08"/><lb ed="R081" n="0692a02"/>之法。此旣無有生因之得。應永不生。何俱不然。<anchor xml:id="nkr_note_add_0852b0801" n="0852b0801"/><anchor xml:id="beg0852b0801" n="0852b0801"/>已<anchor xml:id="end0852b0801"/>
<lb ed="X" n="0852b09"/><lb ed="R081" n="0692a03"/>失者。過去也。未得者。未來也。言俱生者。揀前後生。
<lb ed="X" n="0852b10"/><lb ed="R081" n="0692a04"/>法若過去。得亦過去。法若未來。得亦未來。法若現
<lb ed="X" n="0852b11"/><lb ed="R081" n="0692a05"/>在。得亦現在。爲俱生得。此唯無記。勢力劣故。無前
<lb ed="X" n="0852b12"/><lb ed="R081" n="0692a06"/>後生。不通善惡。俱舍云。若謂此得亦有作用。謂作
<lb ed="X" n="0852b13"/><lb ed="R081" n="0692a07"/>所得諸法生因。是則無爲應無有得。又所得法未
<lb ed="X" n="0852b14"/><lb ed="R081" n="0692a08"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0852b1401" n="0852b1401"/><anchor xml:id="beg0852b1401" n="0852b1401"/>已<anchor xml:id="end0852b1401"/>捨。界地轉易及離染故。彼現無得。當云何生。
<lb ed="X" n="0852b15"/><lb ed="R081" n="0692a09"/>若俱生得。爲生因者。則汝所執生與生生。復何所
<lb ed="X" n="0852b16"/><lb ed="R081" n="0692a10"/>作。又具縛者。下中上品煩惱現起差別應無。得無
<lb ed="X" n="0852b17"/><lb ed="R081" n="0692a11"/>別故。若由餘因有差別者。卽應由彼諸法得生。得
<lb ed="X" n="0852b18"/><lb ed="R081" n="0692a12"/>復何用<note place="inline">此以上俱舍本文</note>。若謂得是諸法不失之因。有情
<lb ed="X" n="0852b19"/><lb ed="R081" n="0692a13"/>由此成就諸法者。則諸可成法。不離有情。若離有
<lb ed="X" n="0852b20"/><lb ed="R081" n="0692a14"/>情。實不可得汝等云何執離色心有得等耶。以諸
<lb ed="X" n="0852b21"/><lb ed="R081" n="0692a15"/>有情卽色心故。故得於法俱爲無用。結破得有勝
<lb ed="X" n="0852b22"/><lb ed="R081" n="0692a16"/>用義。得實無故二句。牒無得義。例破非得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b23"/><lb ed="R081" n="0692a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0852b2301">然依有情可成諸法<note place="inline">至</note>於諸聖法未成就故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b24"/><lb ed="R081" n="0692a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0852b2401">此得非得正義。種子業因也。自在。業力也。現行。業
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0852c" n="0852c"/>
<lb ed="X" n="0852c01"/><lb ed="R081" n="0692b01"/>果也。集論云。何等種子成就。謂若生欲界。色無色
<lb ed="X" n="0852c02"/><lb ed="R081" n="0692b02"/>界繫煩惱。隨煩惱。由種子成就故成就。及生得善。
<lb ed="X" n="0852c03"/><lb ed="R081" n="0692b03"/>若生色界。欲界繫煩惱。隨煩惱。由種子成就故成
<lb ed="X" n="0852c04"/><lb ed="R081" n="0692b04"/>就。亦名不成就。色無色界繫煩惱。隨煩惱。由種子
<lb ed="X" n="0852c05"/><lb ed="R081" n="0692b05"/>成就故成就。及生得善。若生無色界。欲界色界繫
<lb ed="X" n="0852c06"/><lb ed="R081" n="0692b06"/>煩惱。隨煩惱。由種子成就故成就。亦名不成就。無
<lb ed="X" n="0852c07"/><lb ed="R081" n="0692b07"/>色界繫煩惱。隨煩惱。由種子成就故成就。及生得
<lb ed="X" n="0852c08"/><lb ed="R081" n="0692b08"/>善。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0852c0801" n="0852c0801"/><anchor xml:id="beg0852c0801" n="0852c0801"/>已<anchor xml:id="end0852c0801"/>得三界對治道。隨如是如是品類。對治<anchor xml:id="nkr_note_add_0852c0802" n="0852c0802"/><anchor xml:id="beg0852c0802" n="0852c0802"/>已<anchor xml:id="end0852c0802"/>
<lb ed="X" n="0852c09"/><lb ed="R081" n="0692b09"/>生如此如此品類。由種子成就。得不成就。隨如是
<lb ed="X" n="0852c10"/><lb ed="R081" n="0692b10"/>如是品類。對治未生如此如此品類。由種子成就
<lb ed="X" n="0852c11"/><lb ed="R081" n="0692b11"/>故成就。何等自在成就。謂諸加行善法。若世出世
<lb ed="X" n="0852c12"/><lb ed="R081" n="0692b12"/>靜慮解脫三摩地三摩鉢底等功德。及一分無記
<lb ed="X" n="0852c13"/><lb ed="R081" n="0692b13"/>法。由自在成就故成就。何等現行成就。謂諸蘊界
<lb ed="X" n="0852c14"/><lb ed="R081" n="0692b14"/>處法。隨所現前。若善若不善。若無記。彼由現行成
<lb ed="X" n="0852c15"/><lb ed="R081" n="0692b15"/>就故成就。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0852c1501" n="0852c1501"/><anchor xml:id="beg0852c1501" n="0852c1501"/>已<anchor xml:id="end0852c1501"/>斷善者所有善法。由種子成就故
<lb ed="X" n="0852c16"/><lb ed="R081" n="0692b16"/>成就。亦名不成就。若非涅槃法一闡底迦究竟成
<lb ed="X" n="0852c17"/><lb ed="R081" n="0692b17"/>就。雜染諸法。由闕解脫因。亦名阿顚底迦。以彼解
<lb ed="X" n="0852c18"/><lb ed="R081" n="0692b18"/>脫得因畢竟不成就故。於成就善巧得何勝利能。
<lb ed="X" n="0852c19"/><lb ed="R081" n="0693a01"/>善了知諸法增減。知增減故。於世興衰。離決定想。
<lb ed="X" n="0852c20"/><lb ed="R081" n="0693a02"/>乃至能斷若愛若恚。俱舍云。言生得善者。不由功
<lb ed="X" n="0852c21"/><lb ed="R081" n="0693a03"/>力修得故。加行善者。要由功力修得。不由功力修
<lb ed="X" n="0852c22"/><lb ed="R081" n="0693a04"/>得者。若所依中。種未被損。名爲成就。種<anchor xml:id="nkr_note_add_0852c2201" n="0852c2201"/><anchor xml:id="beg0852c2201" n="0852c2201"/>已<anchor xml:id="end0852c2201"/>被損。名
<lb ed="X" n="0852c23"/><lb ed="R081" n="0693a05"/>不成就。謂斷善者。由邪見力。損所依中善根種子。
<lb ed="X" n="0852c24"/><lb ed="R081" n="0693a06"/>應知名斷。非所依中善根種子畢竟被害。說名爲
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0853a" n="0853a"/>
<lb ed="X" n="0853a01"/><lb ed="R081" n="0693a07"/>斷。要由功力而修得者。若所依中。彼法<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0101" n="0853a0101"/><anchor xml:id="beg0853a0101" n="0853a0101"/>已<anchor xml:id="end0853a0101"/>起。生彼
<lb ed="X" n="0853a02"/><lb ed="R081" n="0693a08"/>功力。自在無損。說名成就。與此相違。名不成就。如
<lb ed="X" n="0853a03"/><lb ed="R081" n="0693a09"/>是二種。亦假非實。故所依中。唯有種子未拔未損。
<lb ed="X" n="0853a04"/><lb ed="R081" n="0693a10"/>增長自在。於如是位。立成就名。無有別物。此類雖
<lb ed="X" n="0853a05"/><lb ed="R081" n="0693a11"/>多下。結成非得義。見所斷種。卽分別惑。斷此惑故。
<lb ed="X" n="0853a06"/><lb ed="R081" n="0693a12"/>成就聖法。若未永害非聖性法。名異生性。異生。卽
<lb ed="X" n="0853a07"/><lb ed="R081" n="0693a13"/>六趣衆生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853a08"/><lb ed="R081" n="0693a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0853a0801">復如何知異色心等<note place="inline">至</note>分位差別假立同分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853a09"/><lb ed="R081" n="0693a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0853a0901">二破衆同分。集論云。何等衆同分。謂如是如是有
<lb ed="X" n="0853a10"/><lb ed="R081" n="0693a16"/>情。於種種類。自體相似。假立衆同分。於種種類者。
<lb ed="X" n="0853a11"/><lb ed="R081" n="0693a17"/>於人天等種種差別。於自體相似者。於一種類性。
<lb ed="X" n="0853a12"/><lb ed="R081" n="0693a18"/>首句。論主問也。契經說故下。小乘答也。外執同分
<lb ed="X" n="0853a13"/><lb ed="R081" n="0693b01"/>有實體者略有二師。勝論執有總同句義。於一切
<lb ed="X" n="0853a14"/><lb ed="R081" n="0693b02"/>法。總同言智。由此發生。彼復執有同異句義。於異
<lb ed="X" n="0853a15"/><lb ed="R081" n="0693b03"/>品類。同異言智。於此發生。毗婆沙師所執。與此義
<lb ed="X" n="0853a16"/><lb ed="R081" n="0693b04"/>類不同。以說一物於多轉故。又縱於彼若顯不顯。
<lb ed="X" n="0853a17"/><lb ed="R081" n="0693b05"/>然此同分必有實物。契經說故。如世尊言。若還來
<lb ed="X" n="0853a18"/><lb ed="R081" n="0693b06"/>此。得人同分。乃至廣說。此經不說下。論主總破。若
<lb ed="X" n="0853a19"/><lb ed="R081" n="0693b07"/>同智言下。展轉辯破。俱舍叙外執云。若無實物。無
<lb ed="X" n="0853a20"/><lb ed="R081" n="0693b08"/>差別相。名同分者。展轉差別諸有情中。有情有情
<lb ed="X" n="0853a21"/><lb ed="R081" n="0693b09"/>等無差別。覺及施設不應得有。覺卽同智。施設卽
<lb ed="X" n="0853a22"/><lb ed="R081" n="0693b10"/>同言。故此破云。若同智言因斯起故知實有者則
<lb ed="X" n="0853a23"/><lb ed="R081" n="0693b11"/>草木等應有同分。以不許有無情同分故故俱舍
<lb ed="X" n="0853a24"/><lb ed="R081" n="0693b12"/>云。又何因不許有無情同分。諸穀麥豆金鐵菴羅
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0853b" n="0853b"/>
<lb ed="X" n="0853b01"/><lb ed="R081" n="0693b13"/>半娜娑等亦有自類互相似故。又同分旣能起同
<lb ed="X" n="0853b02"/><lb ed="R081" n="0693b14"/>智言。亦應能起別同分。如是展轉。成無窮過。若不
<lb ed="X" n="0853b03"/><lb ed="R081" n="0693b15"/>許起別同分。云何許起同智言耶。故俱舍云。又諸
<lb ed="X" n="0853b04"/><lb ed="R081" n="0693b16"/>同分展轉差別。如何於彼更無同分。而起無別覺
<lb ed="X" n="0853b05"/><lb ed="R081" n="0693b17"/>施設耶。若謂同分爲因而起同事同欲。故知同分
<lb ed="X" n="0853b06"/><lb ed="R081" n="0693b18"/>是實有者。理亦不然。事卽身業。欲卽意業。如殺生
<lb ed="X" n="0853b07"/><lb ed="R081" n="0694a01"/>者。望殺生者。乃至諸邪見者。望邪見者。離殺生者。
<lb ed="X" n="0853b08"/><lb ed="R081" n="0694a02"/>望離殺生者。乃至正見者。望正見者。皆名同事欲。
<lb ed="X" n="0853b09"/><lb ed="R081" n="0694a03"/>此皆前生習氣爲因。故今生起如是業。豈實有殺
<lb ed="X" n="0853b10"/><lb ed="R081" n="0694a04"/>生等同分。然後起耶。然依有情下。出正義。謂依於
<lb ed="X" n="0853b11"/><lb ed="R081" n="0694a05"/>彼彼處受生有情。同界。同趣。同生。同類。位。性。形等。
<lb ed="X" n="0853b12"/><lb ed="R081" n="0694a06"/>由彼彼分互相似性。假立同分。身心卽應上事欲
<lb ed="X" n="0853b13"/><lb ed="R081" n="0694a07"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853b14"/><lb ed="R081" n="0694a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0853b1401">復如何知異色心等<note place="inline">至</note>住時決定假立命根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853b15"/><lb ed="R081" n="0694a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0853b1501">三破命根。集論云。何等命根。謂於衆同分。先業所
<lb ed="X" n="0853b16"/><lb ed="R081" n="0694a10"/>感。住時決定。假立壽命。衆同分者。於一生中諸蘊
<lb ed="X" n="0853b17"/><lb ed="R081" n="0694a11"/>相續。住時決定者。劑爾所時。令衆同分常得安住。
<lb ed="X" n="0853b18"/><lb ed="R081" n="0694a12"/>或經百年千年等。由業所引。功能差別。又依業所
<lb ed="X" n="0853b19"/><lb ed="R081" n="0694a13"/>引第八識種。令色心不斷。名爲命根。此是正義。餘
<lb ed="X" n="0853b20"/><lb ed="R081" n="0694a14"/>乘於識暖外。別執壽爲命根。死此生彼。以爲實有。
<lb ed="X" n="0853b21"/><lb ed="R081" n="0694a15"/>如世人以命盡爲死。詳見俱舍。首句。論主問也。契
<lb ed="X" n="0853b22"/><lb ed="R081" n="0694a16"/>經說故下。小乘答也。此經不說下。論主總破。又先
<lb ed="X" n="0853b23"/><lb ed="R081" n="0694a17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2301" n="0853b2301"/><anchor xml:id="beg0853b2301" n="0853b2301"/>已<anchor xml:id="end0853b2301"/>成下。展轉辯破。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2302" n="0853b2302"/><anchor xml:id="beg0853b2302" n="0853b2302"/>已<anchor xml:id="end0853b2302"/>成者。前所論過也。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2303" n="0853b2303"/><anchor xml:id="beg0853b2303" n="0853b2303"/>已<anchor xml:id="end0853b2303"/>成
<lb ed="X" n="0853b24"/><lb ed="R081" n="0694a18"/>立離識。無色。何執離識有別命根乎。若命根離識
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0853c" n="0853c"/>
<lb ed="X" n="0853c01"/><lb ed="R081" n="0694b01"/>有。則應如受等。刹那生滅。非實命根矣。量云。汝所
<lb ed="X" n="0853c02"/><lb ed="R081" n="0694b02"/>執命根是有法。非實命根是宗。因云。異識實有故。
<lb ed="X" n="0853c03"/><lb ed="R081" n="0694b03"/>喩如受等。小乘問云。旣離識外無別命根。只應說
<lb ed="X" n="0853c04"/><lb ed="R081" n="0694b04"/>識。云何經說壽煖識三。論主答云。雖是一識。義別
<lb ed="X" n="0853c05"/><lb ed="R081" n="0694b05"/>說三。謂阿賴耶識相分色法。身根所得。名煖。此識
<lb ed="X" n="0853c06"/><lb ed="R081" n="0694b06"/>之種名壽。以能持識故。現行識是識。故言三法。義
<lb ed="X" n="0853c07"/><lb ed="R081" n="0694b07"/>別說之。非謂別有體性是則身捨煖時。有餘二不
<lb ed="X" n="0853c08"/><lb ed="R081" n="0694b08"/>必捨。如無色界生。如餘二捨時。煖必隨捨。然今此
<lb ed="X" n="0853c09"/><lb ed="R081" n="0694b09"/>生。約義別說。但是一體。如四正斷。卽四正勤也。未
<lb ed="X" n="0853c10"/><lb ed="R081" n="0694b10"/>生善。令速生起。<anchor xml:id="nkr_note_add_0853c1001" n="0853c1001"/><anchor xml:id="beg0853c1001" n="0853c1001"/>已<anchor xml:id="end0853c1001"/>生善。令其增長。未生惡。令彼不
<lb ed="X" n="0853c11"/><lb ed="R081" n="0694b11"/>生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0853c1101" n="0853c1101"/><anchor xml:id="beg0853c1101" n="0853c1101"/>已<anchor xml:id="end0853c1101"/>生惡。令速除滅<note place="inline">斷就惡言勤就善言</note>。義雖有四。但是一
<lb ed="X" n="0853c12"/><lb ed="R081" n="0694b12"/>精進數。故以爲喩。問。旣壽煖不異識者。住無心位。
<lb ed="X" n="0853c13"/><lb ed="R081" n="0694b13"/>旣無有識。壽煖應無。何故此身不卽壞爛。答。豈不
<lb ed="X" n="0853c14"/><lb ed="R081" n="0694b14"/>經說識不離身。無心位中。身雖捨煖。不捨壽識。故
<lb ed="X" n="0853c15"/><lb ed="R081" n="0694b15"/>身不壞。如無色界。餘二不捨。旣爾如何名無心位。
<lb ed="X" n="0853c16"/><lb ed="R081" n="0694b16"/>小乘問也。論主答云。彼滅轉識。故名無心。非無第
<lb ed="X" n="0853c17"/><lb ed="R081" n="0694b17"/>八。下文二定。及三卷引滅定有心廣明此義。此識
<lb ed="X" n="0853c18"/><lb ed="R081" n="0694b18"/>下。結成前義。謂唯此本識。足爲三界五趣受果之
<lb ed="X" n="0853c19"/><lb ed="R081" n="0695a01"/>體。無勞別執離識之外有實命根。然依親生下。出
<lb ed="X" n="0853c20"/><lb ed="R081" n="0695a02"/>正義。言此者。簡親生餘識種子。言識者。簡相應法
<lb ed="X" n="0853c21"/><lb ed="R081" n="0695a03"/>種。唯取識故。言種者。簡現行不取第八現行爲命
<lb ed="X" n="0853c22"/><lb ed="R081" n="0695a04"/>根故。彼所簡者皆非命根。今取親生之名言種上。
<lb ed="X" n="0853c23"/><lb ed="R081" n="0695a05"/>由先世業所引。持身差別功能。令色心等住時決
<lb ed="X" n="0853c24"/><lb ed="R081" n="0695a06"/>定。依此功能。說爲命根。非取生現行識義。以此種
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0854a" n="0854a"/>
<lb ed="X" n="0854a01"/><lb ed="R081" n="0695a07"/>子爲業力故。有持一報之身功能差別。令得決定
<lb ed="X" n="0854a02"/><lb ed="R081" n="0695a08"/>若此種子無此功能。身便爛壞。阿賴耶識現行。由
<lb ed="X" n="0854a03"/><lb ed="R081" n="0695a09"/>此種故。能緣及任持。於眼等法。亦名能持。此種正
<lb ed="X" n="0854a04"/><lb ed="R081" n="0695a10"/>能持於現行之識。若不爾者。現行之識應不得有。
<lb ed="X" n="0854a05"/><lb ed="R081" n="0695a11"/>及無能持餘根等法。由此功能故。識持於身。現行
<lb ed="X" n="0854a06"/><lb ed="R081" n="0695a12"/>內種力故生。及緣持法。不名命根。非根本故。由種
<lb ed="X" n="0854a07"/><lb ed="R081" n="0695a13"/>生故。此種不由現行有故。種爲諸法之根本故。又
<lb ed="X" n="0854a08"/><lb ed="R081" n="0695a14"/>現行識是所持故。從所持。說能持種識爲命根。命
<lb ed="X" n="0854a09"/><lb ed="R081" n="0695a15"/>根之法。持體非命根。令六處住時決定故。故種子
<lb ed="X" n="0854a10"/><lb ed="R081" n="0695a16"/>爲命根。餘現行色心等非命根。不恒續故。非業所
<lb ed="X" n="0854a11"/><lb ed="R081" n="0695a17"/>引故。然業正牽時。唯牽此種子。種子方能造生現
<lb ed="X" n="0854a12"/><lb ed="R081" n="0695a18"/>行。非謂現行名命根。故唯種是根。又夫命根者。依
<lb ed="X" n="0854a13"/><lb ed="R081" n="0695b01"/>心假立。命爲能依。心爲所依。生法師云。焚薪之火
<lb ed="X" n="0854a14"/><lb ed="R081" n="0695b02"/>旋之成輪。輪必攬火而成照。情亦如之。必資心成
<lb ed="X" n="0854a15"/><lb ed="R081" n="0695b03"/>用也。命之依心。如情之依心矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854a16"/><lb ed="R081" n="0695b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX50p0854a1601">復如何知二無心定<note place="inline">至</note>故此三法亦非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854a17"/><lb ed="R081" n="0695b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX50p0854a1701">四破無心定。滅盡定。無想異熟。無心定者。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0854a1701" n="0854a1701"/><anchor xml:id="beg0854a1701" n="0854a1701"/>已<anchor xml:id="end0854a1701"/>離
<lb ed="X" n="0854a18"/><lb ed="R081" n="0695b06"/>淨欲。未離上地欲。由於無想天起出離想。雜集論
<lb ed="X" n="0854a19"/><lb ed="R081" n="0695b07"/>云。於不恒行心心所滅。假立無想定不恒行者轉
<lb ed="X" n="0854a20"/><lb ed="R081" n="0695b08"/>識所攝。滅者。謂定心所引。不恒現行諸心心所暫
<lb ed="X" n="0854a21"/><lb ed="R081" n="0695b09"/>時間滅。滅盡定者。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0854a2101" n="0854a2101"/><anchor xml:id="beg0854a2101" n="0854a2101"/>已<anchor xml:id="end0854a2101"/>離無所有處欲。或入非想
<lb ed="X" n="0854a22"/><lb ed="R081" n="0695b10"/>非非想處定。又云。欲超過有頂。作止息想作意爲
<lb ed="X" n="0854a23"/><lb ed="R081" n="0695b11"/>先。故於不恒行諸心心所及恒行一分心心所滅。
<lb ed="X" n="0854a24"/><lb ed="R081" n="0695b12"/>假立滅盡定。此中所以不言未離上欲者。爲顯離
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0854b" n="0854b"/>
<lb ed="X" n="0854b01"/><lb ed="R081" n="0695b13"/>有頂欲阿羅漢等亦得此定故。一分恒行者。謂染
<lb ed="X" n="0854b02"/><lb ed="R081" n="0695b14"/>汚意所攝。無想天者。謂於此間得無想定。由此後
<lb ed="X" n="0854b03"/><lb ed="R081" n="0695b15"/>生無想有情天中。於不恒行心心所滅。假立無想
<lb ed="X" n="0854b04"/><lb ed="R081" n="0695b16"/>異熟。首句。論主問。若無實性下。小乘答。意謂此三
<lb ed="X" n="0854b05"/><lb ed="R081" n="0695b17"/>若無實性。何以能遮心心所法令不得起。由此二
<lb ed="X" n="0854b06"/><lb ed="R081" n="0695b18"/>定。能遮未來諸心心所暫不起故。若無心位下。論
<lb ed="X" n="0854b07"/><lb ed="R081" n="0696a01"/>主辯破。若有實法遮心不起名無心定。則亦應有
<lb ed="X" n="0854b08"/><lb ed="R081" n="0696a02"/>實法礙色不起名無色定。旣不許色由礙無。云何
<lb ed="X" n="0854b09"/><lb ed="R081" n="0696a03"/>執遮心是實。如堤塘是假。亦能遮水。何須實法。乃
<lb ed="X" n="0854b10"/><lb ed="R081" n="0696a04"/>能遮心乎。謂修定時下。出正義。定加行者。定前方
<lb ed="X" n="0854b11"/><lb ed="R081" n="0696a05"/>便也。麤動心者。前六轉識也。不言第七者。以二定
<lb ed="X" n="0854b12"/><lb ed="R081" n="0696a06"/>同釋。唯就無想義故。勝期願者。勝願心起。期生靜
<lb ed="X" n="0854b13"/><lb ed="R081" n="0696a07"/>慮。願力漸增。麤動漸細。由細入微。微而又微。以此
<lb ed="X" n="0854b14"/><lb ed="R081" n="0696a08"/>微心。熏蒸第八。成極增上厭心種子。損伏麤動心
<lb ed="X" n="0854b15"/><lb ed="R081" n="0696a09"/>心所種。麤動心等亦不現行。依此心心所現行伏
<lb ed="X" n="0854b16"/><lb ed="R081" n="0696a10"/>滅分位。假立二種定名。種通善性。故此二定。俱名
<lb ed="X" n="0854b17"/><lb ed="R081" n="0696a11"/>爲善。無想定前下。別顯無想異熟正義。謂修定時。
<lb ed="X" n="0854b18"/><lb ed="R081" n="0696a12"/>求彼天果。熏成種子招彼天異熟。受彼天果報。故
<lb ed="X" n="0854b19"/><lb ed="R081" n="0696a13"/>俱舍云。此法一向是異熟果。誰之異熟<note place="inline">問</note>。謂無想
<lb ed="X" n="0854b20"/><lb ed="R081" n="0696a14"/>定<note place="inline">答</note>。無想有情。居在何處<note place="inline">問</note>。居在廣果。謂<name role="" type="person">廣果天</name>
<lb ed="X" n="0854b21"/><lb ed="R081" n="0696a15"/>中。有高勝處。如中間靜慮。名無想天<note place="inline">答</note>。彼爲恒無
<lb ed="X" n="0854b22"/><lb ed="R081" n="0696a16"/>想。爲亦有想耶<note place="inline">問</note>。生死位中。多時有想。言無想者
<lb ed="X" n="0854b23"/><lb ed="R081" n="0696a17"/>由彼有情。中間長時。想不起故。如契經說彼諸有
<lb ed="X" n="0854b24"/><lb ed="R081" n="0696a18"/>情。由想起故。從彼處歿。然彼有情。如久睡覺。還起
<pb ed="X" xml:id="X50.0822.0854c" n="0854c"/>
<lb ed="X" n="0854c01"/><lb ed="R081" n="0696b01"/>於想。從彼歿<anchor xml:id="nkr_note_add_0854c0101" n="0854c0101"/><anchor xml:id="beg0854c0101" n="0854c0101"/>已<anchor xml:id="end0854c0101"/>。必生欲界。非餘處所。先修定行。勢
<lb ed="X" n="0854c02"/><lb ed="R081" n="0696b02"/>力盡故。於彼不能更修定故。如箭射空。力盡便墮。
<lb ed="X" n="0854c03"/><lb ed="R081" n="0696b03"/>若諸有情。應生彼處。必有欲界順後受業。如應生
<lb ed="X" n="0854c04"/><lb ed="R081" n="0696b04"/>彼<name role="" type="person">北俱盧洲</name>。必定應有生天之業。故此下。總結三
<lb ed="X" n="0854c05"/><lb ed="R081" n="0696b05"/>法非實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854c06"/><lb ed="R081" n="0696b06"/>
<lb ed="X" n="0854c07"/><lb ed="R081" n="0696b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>成唯識論卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0829a1101" to="#end0829a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829a1601" to="#end0829a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829b1601" to="#end0829b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829b2301" to="#end0829b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829c2101" to="#end0829c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829c2201" to="#end0829c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a0101" to="#end0830a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830c2001" to="#end0830c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0831b2001" to="#end0831b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831b2201" to="#end0831b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a0401" to="#end0833a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834c0501" to="#end0834c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0835b1001" to="#end0835b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0836a0901" to="#end0836a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0837c2101" to="#end0837c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0838a1701" to="#end0838a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0839a2401" to="#end0839a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839c0601" to="#end0839c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839c1701" to="#end0839c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0840b0401" to="#end0840b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0841c1501" to="#end0841c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842b1201" to="#end0842b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846a1101" to="#end0846a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846b1501" to="#end0846b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847b1801" to="#end0847b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847c1101" to="#end0847c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0849b0101" to="#end0849b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0850a2101" to="#end0850a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0850b1001" to="#end0850b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0850b1601" to="#end0850b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0850c1101" to="#end0850c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0851a1001" to="#end0851a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852b0801" to="#end0852b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852b1401" to="#end0852b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852c0801" to="#end0852c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852c0802" to="#end0852c0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852c1501" to="#end0852c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852c2201" to="#end0852c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853a0101" to="#end0853a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853b2301" to="#end0853b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853b2302" to="#end0853b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853b2303" to="#end0853b2303"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853c1001" to="#end0853c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853c1101" to="#end0853c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0854a1701" to="#end0854a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0854a2101" to="#end0854a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0854c0101" to="#end0854c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0829001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829001">身上疑脫舌字</note>
<note n="0829002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0829002">論疑詮</note>
<note n="0831001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0831001">薩疑提</note>
<note n="0833001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833001">賞疑勞</note>
<note n="0840001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840001">四下疑脫大字</note>
<note n="0840002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0840002">二疑三</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0829a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829a1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830c2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0831b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0835b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835b1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0836a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0837c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0838a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838a1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0839a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839c1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0840b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0841c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0849b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0850a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0850b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0850b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0850c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0850c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0851a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852c0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852c0802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853b2303" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2303">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0854a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0854a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0854c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>