<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X51n0824">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 824 成唯識論觀心法要</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 824 成唯識論觀心法要</title>
			<author>明 智旭述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>10卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">51</idno>.<idno type="no">824</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">成唯識論觀心法要</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00011">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00011</charName>
				<mapping cb:dec="983051" type="PUA">U+F000B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2C0D6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(索-糸)/石/木]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07411">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07411</charName>
				<mapping cb:dec="990451" type="PUA">U+F1CF3</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27DE4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>賾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[丨*臣*責]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-23T08:36:23">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0297a" n="0297a"/>
<lb ed="X" n="0297a01"/>
<lb ed="X" n="0297a02"/>
<lb ed="X" n="0297a03"/>
<lb ed="X" n="0297a04"/>
<lb ed="X" n="0297a05"/><cb:docNumber>No. 824</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0297a06"/><lb ed="R082" n="0393a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>成唯識論觀心法要卷第一<note place="inline">附緣起幷凡例</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0297a07"/>
<lb ed="X" n="0297a08"/><lb ed="R082" n="0393a02"/><byline cb:type="author">蕅益沙門　智旭　述</byline>
<lb ed="X" n="0297a09"/><lb ed="R082" n="0393a03"/><cb:div><p xml:id="pX51p0297a0901">夫萬法唯識。雖驅鳥亦能言之。逮深究其旨歸。則
<lb ed="X" n="0297a10"/><lb ed="R082" n="0393a04"/>耆宿尙多貿貿。此無他。依文解義。有敎無觀故也
<lb ed="X" n="0297a11"/><lb ed="R082" n="0393a05"/>然觀心之法。實不在於敎外。試觀十卷論文。何處
<lb ed="X" n="0297a12"/><lb ed="R082" n="0393a06"/>不明心外無法。卽心之法。是所觀境。了法唯心。非
<lb ed="X" n="0297a13"/><lb ed="R082" n="0393a07"/>卽能觀智乎。能觀智起。則二執空而眞性現。所以
<lb ed="X" n="0297a14"/><lb ed="R082" n="0393a08"/>若境若敎若理若行若果。皆名唯識。而五位五觀。
<lb ed="X" n="0297a15"/><lb ed="R082" n="0393a09"/>一以貫之。紛而不雜。<g ref="#CB07411">𧷤</g>而不亂者也。慨自古疏失
<lb ed="X" n="0297a16"/><lb ed="R082" n="0393a10"/>傳。人師異解。文義尙訛。理觀奚賴。鈍者旣望洋而
<lb ed="X" n="0297a17"/><lb ed="R082" n="0393a11"/>退。利者復蔑裂而求。四分之旨未諳。一心之宗徒
<lb ed="X" n="0297a18"/><lb ed="R082" n="0393a12"/>設。三性之理未究。二諦之致安歸。賴有開蒙問答。
<lb ed="X" n="0297a19"/><lb ed="R082" n="0393a13"/>梗槪僅存。大鈔宗鏡。援引可據。而溯流窮源。則瑜
<lb ed="X" n="0297a20"/><lb ed="R082" n="0393a14"/>伽顯揚諸論。尤似黃河之有宿海。於是紹覺法師
<lb ed="X" n="0297a21"/><lb ed="R082" n="0393a15"/>爲之音義。一雨法師爲之集解。宇泰居士爲之證
<lb ed="X" n="0297a22"/><lb ed="R082" n="0393a16"/>義。無不殫精竭思。極深研幾。然敎道<anchor xml:id="nkr_note_add_0297a2201" n="0297a2201"/><anchor xml:id="beg0297a2201" n="0297a2201"/>已<anchor xml:id="end0297a2201"/>明。觀道未
<lb ed="X" n="0297a23"/><lb ed="R082" n="0393a17"/>顯。嗣有新伊法師爲之合響。力陳五觀。冠<g ref="#CB00746">𦋐</g>諸家。
<lb ed="X" n="0297a24"/><lb ed="R082" n="0393a18"/>以其尙未刊行流布。故僅獲染指。不克飽飡。適二
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0297b" n="0297b"/>
<lb ed="X" n="0297b01"/><lb ed="R082" n="0393b01"/>三同志。擬從能變所變差別之途。以開性具性徧
<lb ed="X" n="0297b02"/><lb ed="R082" n="0393b02"/>圓融之鑰。漫爾饒舌。兼命管城。不敢更衍繁文。秪
<lb ed="X" n="0297b03"/><lb ed="R082" n="0393b03"/>圖直明心觀。隨講隨錄。用質大方。將釋論文。先申
<lb ed="X" n="0297b04"/><lb ed="R082" n="0393b04"/>凡例。</p>
<lb ed="X" n="0297b05"/><lb ed="R082" n="0393b05"/><list><item xml:id="itemX51p0297b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0297b0501" n="0297b0501"/><anchor xml:id="beg0297b0501" n="0297b0501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0297b0501"/>諸家著述。貴在引證以明可據。未免文義雜糅。
<lb ed="X" n="0297b06"/><lb ed="R082" n="0393b06"/>不便初機。今領會諸家之旨。自抒淺顯之文。不令
<lb ed="X" n="0297b07"/><lb ed="R082" n="0393b07"/>句讀艱澁。觀者恕之。</item>
<lb ed="X" n="0297b08"/><lb ed="R082" n="0393b08"/><item xml:id="itemX51p0297b0801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0297b0801" n="0297b0801"/><anchor xml:id="beg0297b0801" n="0297b0801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0297b0801"/>西域外道。實繁有徒。故破之不得不詳。今彼黨
<lb ed="X" n="0297b09"/><lb ed="R082" n="0393b09"/>旣無。何勞細究。不過借彼我法二執以爲言端。破
<lb ed="X" n="0297b10"/><lb ed="R082" n="0393b10"/>之以顯二空眞理而<anchor xml:id="nkr_note_add_0297b1001" n="0297b1001"/><anchor xml:id="beg0297b1001" n="0297b1001"/>已<anchor xml:id="end0297b1001"/>。若欲窮其出處。自當廣閱
<lb ed="X" n="0297b11"/><lb ed="R082" n="0393b11"/>大鈔諸書。</item>
<lb ed="X" n="0297b12"/><lb ed="R082" n="0393b12"/><item xml:id="itemX51p0297b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0297b1201" n="0297b1201"/><anchor xml:id="beg0297b1201" n="0297b1201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0297b1201"/>科含大意。不可不立。然子科太繁。亦能割裂論
<lb ed="X" n="0297b13"/><lb ed="R082" n="0393b13"/>文。令人眩目。今從簡略以便時機。</item>
<lb ed="X" n="0297b14"/><lb ed="R082" n="0393b14"/><item xml:id="itemX51p0297b1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0297b1401" n="0297b1401"/><anchor xml:id="beg0297b1401" n="0297b1401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0297b1401"/>性之與相。如水與波。不一不異。故曰性是相家
<lb ed="X" n="0297b15"/><lb ed="R082" n="0393b15"/>之性。相是性家之相。今約不一義邊。須辨明差別。
<lb ed="X" n="0297b16"/><lb ed="R082" n="0393b16"/>不可一槪儱侗。又約不異義邊。須會歸圓融。不可
<lb ed="X" n="0297b17"/><lb ed="R082" n="0393b17"/>終滯名相。</item>
<lb ed="X" n="0297b18"/><lb ed="R082" n="0393b18"/><item xml:id="itemX51p0297b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0297b1801" n="0297b1801"/><anchor xml:id="beg0297b1801" n="0297b1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0297b1801"/>文字爲觀照之門。若不句句消歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0297b1802" n="0297b1802"/><anchor xml:id="beg0297b1802" n="0297b1802"/>己<anchor xml:id="end0297b1802"/>。則說食
<lb ed="X" n="0297b19"/><lb ed="R082" n="0394a01"/>數寶。究竟何益。故標題曰觀心法要。以此論成立
<lb ed="X" n="0297b20"/><lb ed="R082" n="0394a02"/>唯識道理。卽是觀心法門。不同法華別立觀心釋
<lb ed="X" n="0297b21"/><lb ed="R082" n="0394a03"/>也。法華廣明本迹佛法。故須更約觀心。此論直詮
<lb ed="X" n="0297b22"/><lb ed="R082" n="0394a04"/>衆生心法。但可開麤顯妙而<anchor xml:id="nkr_note_add_0297b2201" n="0297b2201"/><anchor xml:id="beg0297b2201" n="0297b2201"/>已<anchor xml:id="end0297b2201"/>。</item>
<lb ed="X" n="0297b23"/><lb ed="R082" n="0394a05"/><item xml:id="itemX51p0297b2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0297b2301" n="0297b2301"/><anchor xml:id="beg0297b2301" n="0297b2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0297b2301"/>衆生妄識本妙。由我法二執。所以成麤。但破二
<lb ed="X" n="0297b24"/><lb ed="R082" n="0394a06"/>執。便顯妙理。然設句句開顯。恐或反成儱侗。故仍
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0297c" n="0297c"/>
<lb ed="X" n="0297c01"/><lb ed="R082" n="0394a07"/>隨文釋義。但於提綱挈領之處略指點之。</item></list>
<lb ed="X" n="0297c02"/><lb ed="R082" n="0394a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0297c0201">△大文爲二。初題目。二入文。初中四。初正釋題。二
<lb ed="X" n="0297c03"/><lb ed="R082" n="0394a09"/>明頌主。三明論主。四明譯師。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c04"/><lb ed="R082" n="0394a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0297c0401">成唯識論</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c05"/><lb ed="R082" n="0394a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0297c0501">梵語毗若底。此云識。梵語摩怛喇多。此云唯。梵語
<lb ed="X" n="0297c06"/><lb ed="R082" n="0394a12"/>悉底。此云成。梵語奢薩怛羅。此云論。應云識唯成
<lb ed="X" n="0297c07"/><lb ed="R082" n="0394a13"/>論。今言成唯識論者。蓋梵文先所後能。此方先能
<lb ed="X" n="0297c08"/><lb ed="R082" n="0394a14"/>後所也。今依梵文次第釋之。識者。了別義。謂心王
<lb ed="X" n="0297c09"/><lb ed="R082" n="0394a15"/>心所。皆能了別自所緣故。心王有八。一眼識。二耳
<lb ed="X" n="0297c10"/><lb ed="R082" n="0394a16"/>識。三鼻識。四舌識。五身識。六意識。七末那識。八根
<lb ed="X" n="0297c11"/><lb ed="R082" n="0394a17"/>本識。眼識了別自相分色。耳識了別自相分聲。乃
<lb ed="X" n="0297c12"/><lb ed="R082" n="0394a18"/>至意識了別自相分法。末那任運了別妄執內自
<lb ed="X" n="0297c13"/><lb ed="R082" n="0394b01"/>我相。本識任運了別根身器界及諸種子。心所有
<lb ed="X" n="0297c14"/><lb ed="R082" n="0394b02"/>五十一。具如文中廣明。必與心王相應。故唯識之
<lb ed="X" n="0297c15"/><lb ed="R082" n="0394b03"/>名。亦攝心所也。唯者。獨義。除此心王心所之外。決
<lb ed="X" n="0297c16"/><lb ed="R082" n="0394b04"/>無實我實法可得故也。成者。成立義。以三支八支
<lb ed="X" n="0297c17"/><lb ed="R082" n="0394b05"/>成立唯識道理。三支者。一宗。二因。三喩。八支者。一
<lb ed="X" n="0297c18"/><lb ed="R082" n="0394b06"/>立宗。二辨因。三引喩。四同類。五異類。六比量。七現
<lb ed="X" n="0297c19"/><lb ed="R082" n="0394b07"/>量。八正敎量也。論者。研窮決擇。辯析闡揚。敎誡學
<lb ed="X" n="0297c20"/><lb ed="R082" n="0394b08"/>侶。垂範後昆也。復次大乘具明五位百法。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0297c2001" n="0297c2001"/><anchor xml:id="beg0297c2001" n="0297c2001"/>但<anchor xml:id="end0297c2001"/>名
<lb ed="X" n="0297c21"/><lb ed="R082" n="0394b09"/>唯識者。以心法有八。卽自性唯識。心所法有五十
<lb ed="X" n="0297c22"/><lb ed="R082" n="0394b10"/>一。卽相應唯識。色法十一。卽唯識所變。不相應有
<lb ed="X" n="0297c23"/><lb ed="R082" n="0394b11"/>二十四。卽唯識分位。無爲法有六。卽唯識實性故
<lb ed="X" n="0297c24"/><lb ed="R082" n="0394b12"/>也。又古釋明五義。一境唯識。二敎唯識。三理唯識。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0298a" n="0298a"/>
<lb ed="X" n="0298a01"/><lb ed="R082" n="0394b13"/>四行唯識。五果唯識。又復言唯識者。具五種觀。一
<lb ed="X" n="0298a02"/><lb ed="R082" n="0394b14"/>遣虗存實觀。唯遮外境非有。卽遣徧計之虗。識表
<lb ed="X" n="0298a03"/><lb ed="R082" n="0394b15"/>內心不無。是存依圓之實也。二捨濫留純觀。若論
<lb ed="X" n="0298a04"/><lb ed="R082" n="0394b16"/>自證分轉成見相二分。則相分內境。本是依他起
<lb ed="X" n="0298a05"/><lb ed="R082" n="0394b17"/>性。不同外境之無。應云唯見唯相。今恐相分濫同
<lb ed="X" n="0298a06"/><lb ed="R082" n="0394b18"/>所計外境。故但云唯識。卽是捨濫留純也。三攝末
<lb ed="X" n="0298a07"/><lb ed="R082" n="0395a01"/>歸本觀。相見二分。皆依自證分起。今攝相見之末。
<lb ed="X" n="0298a08"/><lb ed="R082" n="0395a02"/>歸於自證之本。故直云唯識。卽唯是自證體也。四
<lb ed="X" n="0298a09"/><lb ed="R082" n="0395a03"/>隱劣顯勝觀。若論心王心所。各有四分。應云唯心
<lb ed="X" n="0298a10"/><lb ed="R082" n="0395a04"/>心所。但心所劣。心王勝。心所不能爲主。心王有自
<lb ed="X" n="0298a11"/><lb ed="R082" n="0395a05"/>在義。擧王則能攝所。如擧帝王必有臣佐。故隱心
<lb ed="X" n="0298a12"/><lb ed="R082" n="0395a06"/>所之劣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0298a1201" n="0298a1201"/><anchor xml:id="beg0298a1201" n="0298a1201"/>但<anchor xml:id="end0298a1201"/>顯心王之勝。直名爲唯識也。五遣相證
<lb ed="X" n="0298a13"/><lb ed="R082" n="0395a07"/>性觀。相者。依他起性。如幻事等。性者。圓成實性。卽
<lb ed="X" n="0298a14"/><lb ed="R082" n="0395a08"/>二空所顯眞如。是故論云。諸心心所。依他起故。亦
<lb ed="X" n="0298a15"/><lb ed="R082" n="0395a09"/>如幻事。非眞實有。爲遣妄執心心所外實有境故。
<lb ed="X" n="0298a16"/><lb ed="R082" n="0395a10"/>說唯有識。若執唯識眞實有者。如執外境。亦是法
<lb ed="X" n="0298a17"/><lb ed="R082" n="0395a11"/>執。又云。如前所說識差別相。依理世俗。非眞勝義。
<lb ed="X" n="0298a18"/><lb ed="R082" n="0395a12"/>眞勝義中。心言絕故。如伽陀說。心意識八種。俗故
<lb ed="X" n="0298a19"/><lb ed="R082" n="0395a13"/>相有別。眞故相無別。相所相無故。又云。此諸法勝
<lb ed="X" n="0298a20"/><lb ed="R082" n="0395a14"/>義。亦卽是眞如。常如其性故。卽唯識實性。當知唯
<lb ed="X" n="0298a21"/><lb ed="R082" n="0395a15"/>識二字。卽是遣相證性。故宗前敬叙。卽云稽首唯
<lb ed="X" n="0298a22"/><lb ed="R082" n="0395a16"/>識性也。論有宗論釋論。今天親三十頌。卽是宗論。
<lb ed="X" n="0298a23"/><lb ed="R082" n="0395a17"/>亦名本論。護法等十菩薩所造百卷論文。卽是釋
<lb ed="X" n="0298a24"/><lb ed="R082" n="0395a18"/>論。亦名末論也。五重玄義者。單法爲名。唯識實性
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0298b" n="0298b"/>
<lb ed="X" n="0298b01"/><lb ed="R082" n="0395b01"/>爲體。卽是二空所顯眞如。五唯識觀斷障證果爲
<lb ed="X" n="0298b02"/><lb ed="R082" n="0395b02"/>宗。攝之秪是二空妙觀。初之二觀。具遣凡外我法
<lb ed="X" n="0298b03"/><lb ed="R082" n="0395b03"/>二執。令達二空。後之三觀。爲遣微細法執。令其深
<lb ed="X" n="0298b04"/><lb ed="R082" n="0395b04"/>達法空。二空旣達。二障隨斷。斷煩惱障。證眞解脫。
<lb ed="X" n="0298b05"/><lb ed="R082" n="0395b05"/>斷所知障。證大菩提也。遮執生解爲用。大乘生酥
<lb ed="X" n="0298b06"/><lb ed="R082" n="0395b06"/>以爲敎相。</p><p xml:id="pX51p0298b0605" cb:place="inline">△二明頌主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b07"/><lb ed="R082" n="0395b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0298b0701">天親菩薩造頌</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b08"/><lb ed="R082" n="0395b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0298b0801">梵語<name role="" type="person">婆藪槃豆</name>。此云天親。弟兄三人。長名無著。先
<lb ed="X" n="0298b09"/><lb ed="R082" n="0395b09"/>修禪定。卽得離欲。思惟空義不能得入。欲自殺身。
<lb ed="X" n="0298b10"/><lb ed="R082" n="0395b10"/><name role="" type="person">賓頭盧</name>尊者爲說小乘空觀。如敎觀之。卽便得入。
<lb ed="X" n="0298b11"/><lb ed="R082" n="0395b11"/>意猶未安。謂理不應止爾。因乘神通。往<name role="" type="person">兜率天</name>。諮
<lb ed="X" n="0298b12"/><lb ed="R082" n="0395b12"/>問彌勒菩薩。爲說大乘空觀。還<name role="" type="person">閻浮提</name>。如說思惟。
<lb ed="X" n="0298b13"/><lb ed="R082" n="0395b13"/>地六種動。尋便得悟。因此名阿僧伽。譯爲無著。爾
<lb ed="X" n="0298b14"/><lb ed="R082" n="0395b14"/>後數上兜率。諮問大乘經義。隨有所得。還爲人說。
<lb ed="X" n="0298b15"/><lb ed="R082" n="0395b15"/>聞者多不生信。因自發願。欲令衆生信解大乘。惟
<lb ed="X" n="0298b16"/><lb ed="R082" n="0395b16"/>願大師。下<name role="" type="person">閻浮提</name>解說大乘。彌勒卽如其願。每于
<lb ed="X" n="0298b17"/><lb ed="R082" n="0395b17"/>夜時。下<name role="" type="person">閻浮提</name>。放大光明。集有緣衆。於說法堂。誦
<lb ed="X" n="0298b18"/><lb ed="R082" n="0395b18"/>出十七地經。凡四月夜方竟。卽今瑜伽師地論也。
<lb ed="X" n="0298b19"/><lb ed="R082" n="0396a01"/>因此衆人皆信大乘。第二子名天親。博學多聞。徧
<lb ed="X" n="0298b20"/><lb ed="R082" n="0396a02"/>通諸部。神才俊朗。戒行淸高。執小乘解。不信大乘。
<lb ed="X" n="0298b21"/><lb ed="R082" n="0396a03"/>無著恐其造論破壞大乘。遣使報云。我今疾篤。汝
<lb ed="X" n="0298b22"/><lb ed="R082" n="0396a04"/>可急來。天親隨使。與兄相見。諮問病源。兄曰。我今
<lb ed="X" n="0298b23"/><lb ed="R082" n="0396a05"/>心病。由汝而生。汝不信大乘。恒生毀謗。以此惡業。
<lb ed="X" n="0298b24"/><lb ed="R082" n="0396a06"/>必永沉淪。我今愁苦。命將不全。天親驚懼。卽請兄
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0298c" n="0298c"/>
<lb ed="X" n="0298c01"/><lb ed="R082" n="0396a07"/>解說大乘。隨得解悟。於是就兄廣學。悉得通達。咎
<lb ed="X" n="0298c02"/><lb ed="R082" n="0396a08"/>昔毀謗。欲割舌以謝其罪。兄云。汝舌善巧毀謗大
<lb ed="X" n="0298c03"/><lb ed="R082" n="0396a09"/>乘。欲滅此罪。亦當善巧解說大乘。遂製十地論。攝
<lb ed="X" n="0298c04"/><lb ed="R082" n="0396a10"/>大乘論。此二論是創歸大乘之作。旣又採撮玄機。
<lb ed="X" n="0298c05"/><lb ed="R082" n="0396a11"/>提控精<g ref="#CB15035">䆳</g>。著唯識三十頌。以暢大乘妙趣。</p><p xml:id="pX51p0298c0517" cb:place="inline">△三明
<lb ed="X" n="0298c06"/><lb ed="R082" n="0396a12"/>論主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c07"/><lb ed="R082" n="0396a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0298c0701">護法等菩薩造</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c08"/><lb ed="R082" n="0396a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0298c0801">梵語達磨波羅。唐云護法。達羅毗茶國大臣之子。
<lb ed="X" n="0298c09"/><lb ed="R082" n="0396a15"/>少而爽慧。王愛其才。欲妻以公主。菩薩久修離欲。
<lb ed="X" n="0298c10"/><lb ed="R082" n="0396a16"/>無心愛染。將成之夕。特起憂煩。於佛像前懇祈加
<lb ed="X" n="0298c11"/><lb ed="R082" n="0396a17"/>護。願脫茲難。感大神王。携負送置一山寺佛堂中。
<lb ed="X" n="0298c12"/><lb ed="R082" n="0396a18"/>僧謂爲盜。菩薩自陳由委。聞者驚嗟。因卽出家。專
<lb ed="X" n="0298c13"/><lb ed="R082" n="0396b01"/>精正法。究通諸部。等者。等於親勝。火辯。德慧。安慧。
<lb ed="X" n="0298c14"/><lb ed="R082" n="0396b02"/>難陀。淨月。勝友。陳那。智月。九大論師也。十師各造
<lb ed="X" n="0298c15"/><lb ed="R082" n="0396b03"/>釋十卷。故卷有百。慈恩基師以其旨殊見異。稟者
<lb ed="X" n="0298c16"/><lb ed="R082" n="0396b04"/>無依。固請奘師糅成十卷。然而文多影略。以護法
<lb ed="X" n="0298c17"/><lb ed="R082" n="0396b05"/>爲司南。故首標護法也。</p><p xml:id="pX51p0298c1710" cb:place="inline">△四明譯師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c18"/><lb ed="R082" n="0396b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0298c1801">唐三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>譯</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c19"/><lb ed="R082" n="0396b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0298c1901">唐者李氏有天下之國號。三藏者。經律論也。法師
<lb ed="X" n="0298c20"/><lb ed="R082" n="0396b08"/>者。正法自軌。弘辯導人。<name role="" type="person">玄奘</name>者。法師之諱。親遊西
<lb ed="X" n="0298c21"/><lb ed="R082" n="0396b09"/>域。傳法相宗。具如慈恩傳中廣明。譯者。翻梵成華。
<lb ed="X" n="0298c22"/><lb ed="R082" n="0396b10"/>以此易彼也。</p>
<lb ed="X" n="0298c23"/><lb ed="R082" n="0396b11"/><p xml:id="pX51p0298c2301">△入文爲三。初宗前敬叙分。二依敎廣成分。三釋
<lb ed="X" n="0298c24"/><lb ed="R082" n="0396b12"/>結施願分。初中二。初歸敬述意。二造論因緣。今初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0299a" n="0299a"/>
<lb ed="X" n="0299a01"/><lb ed="R082" n="0396b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0299a0101">稽首唯識性。滿分淸淨者。我今釋彼說。利樂諸有情。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a02"/><lb ed="R082" n="0396b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0299a0201">初二句。是歸敬。後二句。是述意也。稽首二字。是能
<lb ed="X" n="0299a03"/><lb ed="R082" n="0396b15"/>歸。唯識性等。是所歸。能歸須具三業。今口稱稽首
<lb ed="X" n="0299a04"/><lb ed="R082" n="0396b16"/>以表敬意。則三業具足。所歸秪是三寶。今唯識性。
<lb ed="X" n="0299a05"/><lb ed="R082" n="0396b17"/>卽法寶。滿淸淨者。卽佛寶。分淸淨者。卽僧寶。然唯
<lb ed="X" n="0299a06"/><lb ed="R082" n="0396b18"/>識有五位百法。此獨稱性。以是所依故。復是所證
<lb ed="X" n="0299a07"/><lb ed="R082" n="0397a01"/>故。究竟位中。轉八識成四智。轉依如之生死成依
<lb ed="X" n="0299a08"/><lb ed="R082" n="0397a02"/>如之涅槃。出障圓明。名滿淸淨。通達位後。先轉六
<lb ed="X" n="0299a09"/><lb ed="R082" n="0397a03"/>七二識。成妙觀察平等性智。斷十重障。證十眞如。
<lb ed="X" n="0299a10"/><lb ed="R082" n="0397a04"/>名分淸淨。此之三寶。有情本具。無始迷背。不自覺
<lb ed="X" n="0299a11"/><lb ed="R082" n="0397a05"/>知。天親菩薩造三十頌。本爲利益安樂有情。故先
<lb ed="X" n="0299a12"/><lb ed="R082" n="0397a06"/>歸命三寶。求于加被。釋彼三十頌中所說之義。令
<lb ed="X" n="0299a13"/><lb ed="R082" n="0397a07"/>諸有情。得生解起行之利。臻斷障證果之樂。乃護
<lb ed="X" n="0299a14"/><lb ed="R082" n="0397a08"/>法等造論之深意也。</p><p xml:id="pX51p0299a1409" cb:place="inline">△二造論因緣二初。通爲利
<lb ed="X" n="0299a15"/><lb ed="R082" n="0397a09"/>生。二別爲破執。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a16"/><lb ed="R082" n="0397a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0299a1601">今造此論。爲於二空有迷謬者生正解故。生解。爲斷
<lb ed="X" n="0299a17"/><lb ed="R082" n="0397a11"/>二重障故。由我法執。二障具生。若證二空。彼障隨斷
<lb ed="X" n="0299a18"/><lb ed="R082" n="0397a12"/>斷障。爲得二勝果故。由斷續生煩惱障故。證眞解脫。
<lb ed="X" n="0299a19"/><lb ed="R082" n="0397a13"/>由斷礙解所知障故。得大菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a20"/><lb ed="R082" n="0397a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0299a2001">迷謂迷理。不達我法二空也。謬。謂謬執。妄執實我
<lb ed="X" n="0299a21"/><lb ed="R082" n="0397a15"/>實法也。由今論中。以眞比量。眞能破執。眞能立理。
<lb ed="X" n="0299a22"/><lb ed="R082" n="0397a16"/>故使迷謬之人。得生正解。解二空故。不起我法二
<lb ed="X" n="0299a23"/><lb ed="R082" n="0397a17"/>執。則斷煩惱所知二障。斷煩惱障。則不隨其生死
<lb ed="X" n="0299a24"/><lb ed="R082" n="0397a18"/>相續。證大涅槃。名眞解脫。斷所知障。則于所知事
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0299b" n="0299b"/>
<lb ed="X" n="0299b01"/><lb ed="R082" n="0397b01"/>理無復障礙。得無礙解。名大菩提。</p><p xml:id="pX51p0299b0114" cb:place="inline">△二別爲破執
<lb ed="X" n="0299b02"/><lb ed="R082" n="0397b02"/>又二初。破凡外。二破四師。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b03"/><lb ed="R082" n="0397b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0299b0301">又爲開示謬執我法。迷唯識者。令達二空。於唯識理
<lb ed="X" n="0299b04"/><lb ed="R082" n="0397b04"/>如實知故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b05"/><lb ed="R082" n="0397b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0299b0501">謬執我法。具如下文所列所破。今旣令達我法二
<lb ed="X" n="0299b06"/><lb ed="R082" n="0397b06"/>空。便如實知唯識相性。此遣虗存實觀之力也。</p><p xml:id="pX51p0299b0619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0299b07"/><lb ed="R082" n="0397b07"/>二破四師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b08"/><lb ed="R082" n="0397b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0299b0801">復有迷謬唯識理者。或執外境。如識非無。或執內識。
<lb ed="X" n="0299b09"/><lb ed="R082" n="0397b09"/>如境非有。或執諸識用別體同。或執離心無別心所。
<lb ed="X" n="0299b10"/><lb ed="R082" n="0397b10"/>爲遮此等種種異執。令於唯識深妙理中得如實解。
<lb ed="X" n="0299b11"/><lb ed="R082" n="0397b11"/>故作斯論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b12"/><lb ed="R082" n="0397b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0299b1201">四師所執。雖各不同。而於唯識深妙之理。皆悉迷
<lb ed="X" n="0299b13"/><lb ed="R082" n="0397b13"/>謬。故作論以遮遣之。初云或執外境亦如識之非
<lb ed="X" n="0299b14"/><lb ed="R082" n="0397b14"/>無。此卽有宗。依於阿含敎中說十二處。遂妄計爲
<lb ed="X" n="0299b15"/><lb ed="R082" n="0397b15"/>心境俱有。不知阿含但是立十二處以明無我。非
<lb ed="X" n="0299b16"/><lb ed="R082" n="0397b16"/>謂五根六塵果是心外實法也。今明六塵俱是識
<lb ed="X" n="0299b17"/><lb ed="R082" n="0397b17"/>之相分。五根俱是色之功能。非外四大所造。亦是
<lb ed="X" n="0299b18"/><lb ed="R082" n="0397b18"/>遣虗存實觀之所治。次云或執內識亦如境之非
<lb ed="X" n="0299b19"/><lb ed="R082" n="0398a01"/>有。此卽淸辯。依于大乘敎中所說一切無性。遂妄
<lb ed="X" n="0299b20"/><lb ed="R082" n="0398a02"/>計爲心境皆無。不知大乘但明諸法無實。意令遣
<lb ed="X" n="0299b21"/><lb ed="R082" n="0398a03"/>相證性。非是撥無俗諦。成惡取空也。今明識是依
<lb ed="X" n="0299b22"/><lb ed="R082" n="0398a04"/>他起性。四分皆有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0299b2201" n="0299b2201"/><anchor xml:id="beg0299b2201" n="0299b2201"/>但<anchor xml:id="end0299b2201"/>相分非在於心外。見分不離
<lb ed="X" n="0299b23"/><lb ed="R082" n="0398a05"/>於識體。雖無實我實法。仍有緣起差別。乃捨濫留
<lb ed="X" n="0299b24"/><lb ed="R082" n="0398a06"/>純觀。攝末歸本觀之所治。三云或執諸識用別體
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0299c" n="0299c"/>
<lb ed="X" n="0299c01"/><lb ed="R082" n="0398a07"/>同此卽一類菩薩。依于大乘敎中所說心性是一。
<lb ed="X" n="0299c02"/><lb ed="R082" n="0398a08"/>能生一切諸法。如一水鏡。多波像生。遂妄計爲識
<lb ed="X" n="0299c03"/><lb ed="R082" n="0398a09"/>體定一。不知大乘但明理體無二。亦令遣相證性
<lb ed="X" n="0299c04"/><lb ed="R082" n="0398a10"/>非謂八識種現當體行相總無差別也。今明八識
<lb ed="X" n="0299c05"/><lb ed="R082" n="0398a11"/>各從種生。各有現行。所依不同。所緣亦別。此識滅
<lb ed="X" n="0299c06"/><lb ed="R082" n="0398a12"/>時餘識不滅。又復各具四分。見相二分是用。用固
<lb ed="X" n="0299c07"/><lb ed="R082" n="0398a13"/>各別。自證證自證之二分是體。體亦非同良由如
<lb ed="X" n="0299c08"/><lb ed="R082" n="0398a14"/>來藏心不思議故。擧體而爲眼識之四分。復擧體
<lb ed="X" n="0299c09"/><lb ed="R082" n="0398a15"/>而爲耳鼻等識之四分。非分一如來藏而爲八識。
<lb ed="X" n="0299c10"/><lb ed="R082" n="0398a16"/>亦非八識只共一如來藏。又非八識便成八如來
<lb ed="X" n="0299c11"/><lb ed="R082" n="0398a17"/>藏。此與泥團微塵之喩自不相侔。是故約眞諦則
<lb ed="X" n="0299c12"/><lb ed="R082" n="0398a18"/>相無別。體用俱泯。不得但云體同。約俗諦則相有
<lb ed="X" n="0299c13"/><lb ed="R082" n="0398b01"/>別。體用俱分。不得但云用別。又若約所依理體。則
<lb ed="X" n="0299c14"/><lb ed="R082" n="0398b02"/>一尙叵得。如何復說用別。若約八識當體。則相各
<lb ed="X" n="0299c15"/><lb ed="R082" n="0398b03"/>有異。又如何可說體同。當知水鏡波像之喩。自有
<lb ed="X" n="0299c16"/><lb ed="R082" n="0398b04"/>二義。一者遣相證性義。則如來藏性如水如鏡。八
<lb ed="X" n="0299c17"/><lb ed="R082" n="0398b05"/>識體用俱如波像。固不得云諸識用別體同。二者
<lb ed="X" n="0299c18"/><lb ed="R082" n="0398b06"/>攝末歸本義。則八識之各各內二分。一一如水如
<lb ed="X" n="0299c19"/><lb ed="R082" n="0398b07"/>鏡。其各各相見二分。一一如波如像。亦不得云諸
<lb ed="X" n="0299c20"/><lb ed="R082" n="0398b08"/>識用別體同。今此一類大乘。依於遣相證性義中
<lb ed="X" n="0299c21"/><lb ed="R082" n="0398b09"/>而起妄執。故爲攝末歸本觀之所治。四云或執離
<lb ed="X" n="0299c22"/><lb ed="R082" n="0398b10"/>心無別心所。此卽經部。依于經中所言士夫六界。
<lb ed="X" n="0299c23"/><lb ed="R082" n="0398b11"/>復言染淨由心。遂計心所但是依於識之分位假
<lb ed="X" n="0299c24"/><lb ed="R082" n="0398b12"/>立。無別實有。不知經中乃約心王勝故。所以<anchor xml:id="nkr_note_add_0299c2401" n="0299c2401"/><anchor xml:id="beg0299c2401" n="0299c2401"/>但<anchor xml:id="end0299c2401"/>說
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0300a" n="0300a"/>
<lb ed="X" n="0300a01"/><lb ed="R082" n="0398b13"/>由心。及說地水火風空識。名爲六界。然旣說心王。
<lb ed="X" n="0300a02"/><lb ed="R082" n="0398b14"/>必有心所與之相應。故唯識言。亦攝心所。此從隱
<lb ed="X" n="0300a03"/><lb ed="R082" n="0398b15"/>劣顯勝義中起執。仍爲此觀所治。蓋但隱心所之
<lb ed="X" n="0300a04"/><lb ed="R082" n="0398b16"/>劣。非竟無心所也。斯論所明實無外境。唯有內心
<lb ed="X" n="0300a05"/><lb ed="R082" n="0398b17"/>體用條然。王所宛爾。能令四執渙然冰釋。于唯識
<lb ed="X" n="0300a06"/><lb ed="R082" n="0398b18"/>理如實而解。不乖異故。名之爲如。眞比量也。非影
<lb ed="X" n="0300a07"/><lb ed="R082" n="0399a01"/>響故。名之爲實。眞現量也。</p>
<lb ed="X" n="0300a08"/><lb ed="R082" n="0399a02"/><p xml:id="pX51p0300a0801">△二依敎廣成分三。初略答外難略標識相。二廣
<lb ed="X" n="0300a09"/><lb ed="R082" n="0399a03"/>明識相顯前頌意。三明修行位次。初中二。初托問
<lb ed="X" n="0300a10"/><lb ed="R082" n="0399a04"/>擧頌。二以論釋成。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300a11"/><lb ed="R082" n="0399a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0300a1101">若唯有識。云何世間及諸聖敎說有我法。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0300a12"/><lb ed="R082" n="0399a06"/><p xml:id="pX51p0300a1201">由假說我法。有種種相轉。彼依識所變。此能變唯三。
<lb ed="X" n="0300a13"/><lb ed="R082" n="0399a07"/>謂異熟思量。及了別境識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300a14"/><lb ed="R082" n="0399a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0300a1401">問意在說有二字。謂說有則非無。答釋在假說二
<lb ed="X" n="0300a15"/><lb ed="R082" n="0399a09"/>字。謂假說則非實有也。餘如論文自釋。</p><p xml:id="pX51p0300a1516" cb:place="inline">△二以論
<lb ed="X" n="0300a16"/><lb ed="R082" n="0399a10"/>釋成二。初釋前三句。二釋後二句。初中二。初略釋。
<lb ed="X" n="0300a17"/><lb ed="R082" n="0399a11"/>二廣釋。初中二。初正釋。二結判。初又三。初釋第一
<lb ed="X" n="0300a18"/><lb ed="R082" n="0399a12"/>句。次釋第二句。後釋第三句。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300a19"/><lb ed="R082" n="0399a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0300a1901">論曰。世間聖敎。說有我法。但由假立。非實有性。我謂
<lb ed="X" n="0300a20"/><lb ed="R082" n="0399a14"/>主宰。法。謂軌持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300a21"/><lb ed="R082" n="0399a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0300a2101">世間說有我法。是無體隨情假。隨自執情。妄名爲
<lb ed="X" n="0300a22"/><lb ed="R082" n="0399a16"/>我法故。如有情命者等。實德業等是也。聖敎說有
<lb ed="X" n="0300a23"/><lb ed="R082" n="0399a17"/>我法。是有體強設假。隨位隨緣。假施設故。如預流
<lb ed="X" n="0300a24"/><lb ed="R082" n="0399a18"/>一來等。蘊處界等是也。主有自在力。宰有割斷力。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0300b" n="0300b"/>
<lb ed="X" n="0300b01"/><lb ed="R082" n="0399b01"/>又主是體。宰是用約。主宰義。故名爲我。軌範可生
<lb ed="X" n="0300b02"/><lb ed="R082" n="0399b02"/>物解。任持不捨自相。約軌持義。故名爲法世間妄
<lb ed="X" n="0300b03"/><lb ed="R082" n="0399b03"/>計爲實。聖敎知由假立也。</p><p xml:id="pX51p0300b0311" cb:place="inline">△次釋第二句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300b04"/><lb ed="R082" n="0399b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0300b0401">彼二俱有種種相轉。我種種相。謂有情命者等。預流
<lb ed="X" n="0300b05"/><lb ed="R082" n="0399b05"/>一來等。法種種相。謂實德業等。蘊處界等。轉。謂隨緣
<lb ed="X" n="0300b06"/><lb ed="R082" n="0399b06"/>施設有異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300b07"/><lb ed="R082" n="0399b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0300b0701">有情命者等。謂十六知見。世間所妄執之我也。預
<lb ed="X" n="0300b08"/><lb ed="R082" n="0399b08"/>流一來等。謂三乘名位。聖敎所假說之我也。實德
<lb ed="X" n="0300b09"/><lb ed="R082" n="0399b09"/>業等。謂勝論六句。及餘種種世間所妄執之法也。
<lb ed="X" n="0300b10"/><lb ed="R082" n="0399b10"/>蘊處界等。謂三科開合。及四諦十二因緣六度十
<lb ed="X" n="0300b11"/><lb ed="R082" n="0399b11"/>力一切法相。聖敎所假說之法也。隨緣施設有異
<lb ed="X" n="0300b12"/><lb ed="R082" n="0399b12"/>者。且如五蘊和合。妄計有我。施設有情之名。妄計
<lb ed="X" n="0300b13"/><lb ed="R082" n="0399b13"/>色心連持不斷。別有實體。施設命者之名。斷分別
<lb ed="X" n="0300b14"/><lb ed="R082" n="0399b14"/>惑。施設預流果名。斷欲界思惑六品。施設一來果
<lb ed="X" n="0300b15"/><lb ed="R082" n="0399b15"/>名。乃至斷盡我法二執。施設羅漢如來果名。又爲
<lb ed="X" n="0300b16"/><lb ed="R082" n="0399b16"/>迷心重者。施設五蘊之名。爲迷色重者。施設十二
<lb ed="X" n="0300b17"/><lb ed="R082" n="0399b17"/>處名。乃至爲治六蔽。施設六度名等。</p><p xml:id="pX51p0300b1715" cb:place="inline">△後釋第三
<lb ed="X" n="0300b18"/><lb ed="R082" n="0399b18"/>句又二。初徵起總釋。二約義別釋。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300b19"/><lb ed="R082" n="0400a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0300b1901"><note place="inline">徵曰。</note>如是諸相若由假說。依何得成<note place="inline">釋曰</note>。彼相皆依識所
<lb ed="X" n="0300b20"/><lb ed="R082" n="0400a02"/>轉變而假施設。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300b21"/><lb ed="R082" n="0400a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0300b2101">△二約義別釋二。初釋聖敎假說所依。二釋世間
<lb ed="X" n="0300b22"/><lb ed="R082" n="0400a04"/>假說所依。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300b23"/><lb ed="R082" n="0400a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0300b2301">識謂了別。此中識言。亦攝心所。定相應故。變。謂識體
<lb ed="X" n="0300b24"/><lb ed="R082" n="0400a06"/>轉似二分。相見俱依自證起故。依斯二分。施設我法。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0300c" n="0300c"/>
<lb ed="X" n="0300c01"/><lb ed="R082" n="0400a07"/>彼二離此無所依故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300c02"/><lb ed="R082" n="0400a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0300c0201">先釋八識皆是了別之義。謂眼識了別色。耳識了
<lb ed="X" n="0300c03"/><lb ed="R082" n="0400a09"/>別聲。乃至第八識了別根身器界種子也。識之爲
<lb ed="X" n="0300c04"/><lb ed="R082" n="0400a10"/>言。亦攝心所。以心王決定與諸心所恒相應故。自
<lb ed="X" n="0300c05"/><lb ed="R082" n="0400a11"/>證是識體。相見二分。皆依體起。依此相見二分。施
<lb ed="X" n="0300c06"/><lb ed="R082" n="0400a12"/>設種種我法。故彼我法二名。離此相見二分更無
<lb ed="X" n="0300c07"/><lb ed="R082" n="0400a13"/>所依。夫我法但依相見施設。則我法非有。相見不
<lb ed="X" n="0300c08"/><lb ed="R082" n="0400a14"/>無。卽遣虗存實觀也。相見俱依自證而起。則用不
<lb ed="X" n="0300c09"/><lb ed="R082" n="0400a15"/>離體。體外無用。卽攝末歸本觀。及捨濫留純觀也。
<lb ed="X" n="0300c10"/><lb ed="R082" n="0400a16"/>識言亦攝心所。卽隱劣顯勝觀也。</p><p xml:id="pX51p0300c1014" cb:place="inline">△二釋世間假
<lb ed="X" n="0300c11"/><lb ed="R082" n="0400a17"/>說所依。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300c12"/><lb ed="R082" n="0400a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0300c1201">或復內識轉似外境<note place="inline">謂由</note>。我法分別熏習力故。諸識生
<lb ed="X" n="0300c13"/><lb ed="R082" n="0400b01"/>時<note place="inline">遂卽</note>變似我法。此<note place="inline">似</note>我法<note place="inline">之</note>相。雖<note place="inline">復仍</note>在內識。而由<note place="inline">虗妄</note>
<lb ed="X" n="0300c14"/><lb ed="R082" n="0400b02"/>分別<note place="inline">故</note>。似外境<note place="inline">幻</note>現。諸有情類無始時來<note place="inline">遂妄</note>。緣此<note place="inline">似我
<lb ed="X" n="0300c15"/><lb ed="R082" n="0400b03"/>法之相分</note>執爲實我實法<note place="inline">譬</note>。如<note place="inline">病</note>患<note place="inline">及睡</note>夢者<note place="inline">由于</note>。患夢力故。
<lb ed="X" n="0300c16"/><lb ed="R082" n="0400b04"/>心似種種外境相現<note place="inline">雖無外境而患夢人</note>。緣此<note place="inline">種種似相</note>。執爲實有
<lb ed="X" n="0300c17"/><lb ed="R082" n="0400b05"/>外境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0300c18"/><lb ed="R082" n="0400b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0300c1801">前文聖敎假說所依。通于八識及諸心所。此中世
<lb ed="X" n="0300c19"/><lb ed="R082" n="0400b07"/>間假說所依。局在第六意識。前是依他起性。由依
<lb ed="X" n="0300c20"/><lb ed="R082" n="0400b08"/>他故。得起徧計。此是徧計執性。由徧計故。亦熏依
<lb ed="X" n="0300c21"/><lb ed="R082" n="0400b09"/>他也。故宗鏡云。護法正義。一切心心所四分皆依
<lb ed="X" n="0300c22"/><lb ed="R082" n="0400b10"/>他起。於中妄執爲決定實者。方名徧計執性。乃至
<lb ed="X" n="0300c23"/><lb ed="R082" n="0400b11"/>於圓成性及五塵性境若堅執爲實者。亦名徧計
<lb ed="X" n="0300c24"/><lb ed="R082" n="0400b12"/>所執。然本來無體龜毛兔角等。不對執心。卽非徧
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0301a" n="0301a"/>
<lb ed="X" n="0301a01"/><lb ed="R082" n="0400b13"/>計性。今亦多有妄認龜毛等爲徧計性者非也。初
<lb ed="X" n="0301a02"/><lb ed="R082" n="0400b14"/>正釋竟。</p><p xml:id="pX51p0301a0204" cb:place="inline">△二結判又二。初判假實。二判有無。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301a03"/><lb ed="R082" n="0400b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301a0301">愚夫所計實我實法。都無所有。但隨妄情而施設故。
<lb ed="X" n="0301a04"/><lb ed="R082" n="0400b16"/>說之爲假。內識所變似我似法。雖有而非實我法性。
<lb ed="X" n="0301a05"/><lb ed="R082" n="0400b17"/>然似彼<note place="inline">我法而</note>現。故說爲假。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301a06"/><lb ed="R082" n="0400b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301a0601">初卽無體隨情假。次卽有體強設假也。</p><p xml:id="pX51p0301a0616" cb:place="inline">△二判有
<lb ed="X" n="0301a07"/><lb ed="R082" n="0401a01"/>無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301a08"/><lb ed="R082" n="0401a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301a0801">外境隨情而施設故。非有如識。內識必依因緣生故。
<lb ed="X" n="0301a09"/><lb ed="R082" n="0401a03"/>非無如境。由此便遮增減二執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301a10"/><lb ed="R082" n="0401a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301a1001">非有如識。謂非如識之有。非無如境。謂非如境之
<lb ed="X" n="0301a11"/><lb ed="R082" n="0401a05"/>無也。執境爲有。是增益謗。執識亦無。是減損謗。今
<lb ed="X" n="0301a12"/><lb ed="R082" n="0401a06"/>成立唯識。遣虗存實。故能遮止二執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301a13"/><lb ed="R082" n="0401a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301a1301">境依內識而假立故。唯世俗有。識是假境所依事故
<lb ed="X" n="0301a14"/><lb ed="R082" n="0401a08"/>亦勝義有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301a15"/><lb ed="R082" n="0401a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301a1501">識外我法。固如龜毛兔角。決定非有。識內相分之
<lb ed="X" n="0301a16"/><lb ed="R082" n="0401a10"/>境。亦如水月鏡華。但約世俗假名爲有。非實有也
<lb ed="X" n="0301a17"/><lb ed="R082" n="0401a11"/>若夫識體。則是假境所依事體。義通眞俗。故約勝
<lb ed="X" n="0301a18"/><lb ed="R082" n="0401a12"/>義。亦得名有也。勝義。卽四眞諦中第一體用顯現
<lb ed="X" n="0301a19"/><lb ed="R082" n="0401a13"/>諦。此更約二諦以判有無。卽捨濫留純義。初略釋
<lb ed="X" n="0301a20"/><lb ed="R082" n="0401a14"/>前三句竟。</p><p xml:id="pX51p0301a2005" cb:place="inline">△二廣釋三。初徵答總標。二徵答別釋。
<lb ed="X" n="0301a21"/><lb ed="R082" n="0401a15"/>三總結無實。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301a22"/><lb ed="R082" n="0401a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301a2201">云何應知實無外境。唯有內識似外境生<note place="inline">答</note>。實我實
<lb ed="X" n="0301a23"/><lb ed="R082" n="0401a17"/>法不可得故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301a24"/><lb ed="R082" n="0401a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301a2401">△二徵答別釋二。初破我執。二破法執。初中三。初
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0301b" n="0301b"/>
<lb ed="X" n="0301b01"/><lb ed="R082" n="0401b01"/>假問徵起。二正破我相。三問答釋妨。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301b02"/><lb ed="R082" n="0401b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301b0201">如何實我不可得耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301b03"/><lb ed="R082" n="0401b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301b0301">△二正破我相三。初叙破外小所執。二立量以顯
<lb ed="X" n="0301b04"/><lb ed="R082" n="0401b04"/>唯識。三結判俱生分別。初中三。初別破六師三計。
<lb ed="X" n="0301b05"/><lb ed="R082" n="0401b05"/>二別破小乘三計。三總約識根塵破。初又二。初叙
<lb ed="X" n="0301b06"/><lb ed="R082" n="0401b06"/>計。二破斥。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301b07"/><lb ed="R082" n="0401b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301b0701">諸所執我。略有三種。一者執我體常周徧。量同虗空
<lb ed="X" n="0301b08"/><lb ed="R082" n="0401b08"/>隨處造業。受苦樂故。二者執我其體雖常。而量不定
<lb ed="X" n="0301b09"/><lb ed="R082" n="0401b09"/>隨身大小。有卷舒故。三者執我體常至細。如一極微。
<lb ed="X" n="0301b10"/><lb ed="R082" n="0401b10"/>潛轉身中。作事業故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301b11"/><lb ed="R082" n="0401b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301b1101">第一執。卽勝論計作者名我。數論計受者名我。第
<lb ed="X" n="0301b12"/><lb ed="R082" n="0401b12"/>二執。卽無慚及尼犍子所計。第三執。卽獸主及徧
<lb ed="X" n="0301b13"/><lb ed="R082" n="0401b13"/>出所計。故名六師三計。</p><p xml:id="pX51p0301b1310" cb:place="inline">△二破斥爲三。初破常徧
<lb ed="X" n="0301b14"/><lb ed="R082" n="0401b14"/>次破不定。後破至細。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301b15"/><lb ed="R082" n="0401b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301b1501">初且非理。所以者何。執我常遍量同虗空。應不隨身
<lb ed="X" n="0301b16"/><lb ed="R082" n="0401b16"/>受苦樂等。又常遍故。應無動轉。如何隨身能造諸
<lb ed="X" n="0301b17"/><lb ed="R082" n="0401b17"/>業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301b18"/><lb ed="R082" n="0401b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301b1801">此先約受者作者以破非常遍也。動乃有業。故無
<lb ed="X" n="0301b19"/><lb ed="R082" n="0402a01"/>動轉。則不能造業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301b20"/><lb ed="R082" n="0402a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301b2001">又所執我。一切有情爲同爲異。若言<note place="inline">一切有情</note>同<note place="inline">一我</note>者<note place="inline">則</note>。
<lb ed="X" n="0301b21"/><lb ed="R082" n="0402a03"/>一<note place="inline">有情</note>作業時。一切<note place="inline">有情亦</note>應作<note place="inline">業。</note>一<note place="inline">有情</note>受果時。一切<note place="inline">有情
<lb ed="X" n="0301b22"/><lb ed="R082" n="0402a04"/>亦</note>應受<note place="inline">果</note>一<note place="inline">有情</note>得解脫時。一切<note place="inline">有情亦</note>應解脫<note place="inline">此則世間不成
<lb ed="X" n="0301b23"/><lb ed="R082" n="0402a05"/>差別安立</note>。便成大過。若言<note place="inline">一切有情之我體各</note>異者。諸有情<note place="inline">之</note>我更
<lb ed="X" n="0301b24"/><lb ed="R082" n="0402a06"/>相遍故<note place="inline">其</note>。體<note place="inline">便</note>應相雜。又<note place="inline">處處皆有一切有情之我所遍。則</note>一<note place="inline">有情</note>作
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0301c" n="0301c"/>
<lb ed="X" n="0301c01"/><lb ed="R082" n="0402a07"/>業一<note place="inline">有情</note>受果時。與一切<note place="inline">有情之</note>我<note place="inline">其</note>處<note place="inline">所更</note>無別故<note place="inline">亦卽</note>。應
<lb ed="X" n="0301c02"/><lb ed="R082" n="0402a08"/>名<note place="inline">爲</note>一切<note place="inline">有情之</note>所作所受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c03"/><lb ed="R082" n="0402a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301c0301">此更約我體同異。以破常遍義皆不成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c04"/><lb ed="R082" n="0402a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301c0401">若謂作受各有所屬。無斯過者。理亦不然。業果及身
<lb ed="X" n="0301c05"/><lb ed="R082" n="0402a11"/>與諸我合。屬此非彼。不應理故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c06"/><lb ed="R082" n="0402a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301c0601">恐彼救云。我體雖復各遍。而作受各有所屬。故無
<lb ed="X" n="0301c07"/><lb ed="R082" n="0402a13"/>一作一受。應名一切所作所受之過。今牒破云理
<lb ed="X" n="0301c08"/><lb ed="R082" n="0402a14"/>亦不然。蓋我體旣遍。則業果及身。必與諸有情之
<lb ed="X" n="0301c09"/><lb ed="R082" n="0402a15"/>我體合。若仍屬此而非屬彼。旣有偏屬。便不名徧
<lb ed="X" n="0301c10"/><lb ed="R082" n="0402a16"/>與我體周遍之理。不相應故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c11"/><lb ed="R082" n="0402a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301c1101"><note place="inline">又</note>一<note place="inline">有情</note>解脫時。一切<note place="inline">有情皆</note>應解脫<note place="inline">以</note>。所修證<note place="inline">之</note>法<note place="inline">亦與</note>。
<lb ed="X" n="0301c12"/><lb ed="R082" n="0402a18"/>一切<note place="inline">有情之</note>我<note place="inline">體</note>合故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c13"/><lb ed="R082" n="0402b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301c1301">旣一作一切作。一受一切受。亦應一解脫一切解
<lb ed="X" n="0301c14"/><lb ed="R082" n="0402b02"/>脫。旣作受解脫各有所屬。則常遍之義不成矣。</p><p xml:id="pX51p0301c1419" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0301c15"/><lb ed="R082" n="0402b03"/>次破不定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c16"/><lb ed="R082" n="0402b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301c1601">中亦非理。所以者何。我體<note place="inline">設使</note>常住不應隨身而有舒
<lb ed="X" n="0301c17"/><lb ed="R082" n="0402b05"/>卷。旣有舒卷<note place="inline">則便</note>。如<g ref="#CB00011">𬃖</g>籥風。應非常住。又我<note place="inline">旣</note>隨身<note place="inline">大小</note>
<lb ed="X" n="0301c18"/><lb ed="R082" n="0402b06"/>應<note place="inline">卽如身之</note>可分析。如何可執我體一耶。故彼所言。如童
<lb ed="X" n="0301c19"/><lb ed="R082" n="0402b07"/>豎戲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c20"/><lb ed="R082" n="0402b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301c2001">文義並顯。不必更解。</p><p xml:id="pX51p0301c2009" cb:place="inline">△後破至細。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c21"/><lb ed="R082" n="0402b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0301c2101">後亦非理。所以者何<note place="inline">旣云</note>。我量至小如一極微。如何能
<lb ed="X" n="0301c22"/><lb ed="R082" n="0402b10"/>令大身遍動。若謂<note place="inline">我體</note>雖小。而速巡身。如旋火輪。似遍
<lb ed="X" n="0301c23"/><lb ed="R082" n="0402b11"/>動者。則所執我。非一非常。諸有往來。非常一故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0301c24"/><lb ed="R082" n="0402b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0301c2401">先破小我不能令大身動。次破往來則非常一。以
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0302a" n="0302a"/>
<lb ed="X" n="0302a01"/><lb ed="R082" n="0402b13"/>或往或來故非常。往者不是來者故非一也。初別
<lb ed="X" n="0302a02"/><lb ed="R082" n="0402b14"/>破六師三計竟。</p><p xml:id="pX51p0302a0207" cb:place="inline">△二別破小乘三計二。初叙計。二
<lb ed="X" n="0302a03"/><lb ed="R082" n="0402b15"/>破斥。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302a04"/><lb ed="R082" n="0402b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302a0401">又所執我。復有三種。一者卽蘊。二者離蘊。三者與蘊
<lb ed="X" n="0302a05"/><lb ed="R082" n="0402b17"/>非卽非離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302a06"/><lb ed="R082" n="0402b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302a0601">此三皆卽附佛法之外道也。</p><p xml:id="pX51p0302a0612" cb:place="inline">△二破斥三。初破卽
<lb ed="X" n="0302a07"/><lb ed="R082" n="0403a01"/>蘊。二破離蘊。三破非卽非離。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302a08"/><lb ed="R082" n="0403a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302a0801">初卽蘊我。理且不然。我應如蘊。非常一故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302a09"/><lb ed="R082" n="0403a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302a0901">先總破也。蘊生滅故非常。蘊有五故非一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302a10"/><lb ed="R082" n="0403a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302a1001">又內諸色。定非實我。如外諸色。有質礙故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302a11"/><lb ed="R082" n="0403a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302a1101">此下別破。先破色蘊非我。內諸色。謂五根身。外諸
<lb ed="X" n="0302a12"/><lb ed="R082" n="0403a06"/>色。謂五塵境。此身假借四大所成。與外四大五塵
<lb ed="X" n="0302a13"/><lb ed="R082" n="0403a07"/>毫無差別。旣有質礙。便可分析。豈可執爲我哉。量
<lb ed="X" n="0302a14"/><lb ed="R082" n="0403a08"/>云。色身是有法。定非實我宗。因云有質礙故。喩如
<lb ed="X" n="0302a15"/><lb ed="R082" n="0403a09"/>外色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302a16"/><lb ed="R082" n="0403a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302a1601">心心所法。亦非實我。不恒相續。待衆緣故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302a17"/><lb ed="R082" n="0403a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302a1701">此破受想行識四蘊非我。心。卽八識心王。卽識蘊
<lb ed="X" n="0302a18"/><lb ed="R082" n="0403a12"/>也。心所。卽五十一心所。卽受想行三蘊也。前六識
<lb ed="X" n="0302a19"/><lb ed="R082" n="0403a13"/>及相應心所。悉皆不恒相續。眼識待九緣生。耳識
<lb ed="X" n="0302a20"/><lb ed="R082" n="0403a14"/>待八緣生。鼻舌身識待七緣生。意識待五緣生。故
<lb ed="X" n="0302a21"/><lb ed="R082" n="0403a15"/>非實我。第七第八兩識。雖恒相續。亦待三緣四緣
<lb ed="X" n="0302a22"/><lb ed="R082" n="0403a16"/>而生。亦非實我。然餘乘本不知有第七第八兩識。
<lb ed="X" n="0302a23"/><lb ed="R082" n="0403a17"/>故不復論。今但破彼妄計六識心王。受想行之心
<lb ed="X" n="0302a24"/><lb ed="R082" n="0403a18"/>所爲我而<anchor xml:id="nkr_note_add_0302a2401" n="0302a2401"/><anchor xml:id="beg0302a2401" n="0302a2401"/>已<anchor xml:id="end0302a2401"/>。量云。心心所是有法。定非實我宗。因
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0302b" n="0302b"/>
<lb ed="X" n="0302b01"/><lb ed="R082" n="0403b01"/>云。不恒相續。待衆緣故。喩如聲等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302b02"/><lb ed="R082" n="0403b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302b0201">餘行餘色。亦非實我。如虗空等非覺性故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302b03"/><lb ed="R082" n="0403b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302b0301">此更破不相應行。及法處所攝色非我。以此不相
<lb ed="X" n="0302b04"/><lb ed="R082" n="0403b04"/>應行及法處色。雖無形質。非覺性故。量云。餘行餘
<lb ed="X" n="0302b05"/><lb ed="R082" n="0403b05"/>色是有法。定非實我宗。因云。非覺性故。喩如虗空。
<lb ed="X" n="0302b06"/><lb ed="R082" n="0403b06"/>初破卽蘊竟。</p><p xml:id="pX51p0302b0606" cb:place="inline">△次破離蘊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302b07"/><lb ed="R082" n="0403b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302b0701">中離蘊我。理亦不然。應如虗空。無作受故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302b08"/><lb ed="R082" n="0403b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302b0801">所執之我。旣離五蘊。則非色非心。應如虗空。不能
<lb ed="X" n="0302b09"/><lb ed="R082" n="0403b09"/>作業。亦不受報。又豈可喚虗空爲我耶。</p><p xml:id="pX51p0302b0916" cb:place="inline">△三破非
<lb ed="X" n="0302b10"/><lb ed="R082" n="0403b10"/>卽非離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302b11"/><lb ed="R082" n="0403b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302b1101">後俱非我。理亦不然<note place="inline">旣</note>。許依蘊立<note place="inline">我又</note>非卽<note place="inline">蘊</note>離蘊<note place="inline">則所
<lb ed="X" n="0302b12"/><lb ed="R082" n="0403b12"/>執我</note>。應如甁等<note place="inline">依泥團立。非卽泥。非離泥。但是假法。</note>非實我故。又旣不可
<lb ed="X" n="0302b13"/><lb ed="R082" n="0403b13"/>說有爲無爲。亦應不可說是我非我。故彼所執實我
<lb ed="X" n="0302b14"/><lb ed="R082" n="0403b14"/>不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302b15"/><lb ed="R082" n="0403b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302b1501">先立量云。彼所執非卽離蘊之我是有法。定非實
<lb ed="X" n="0302b16"/><lb ed="R082" n="0403b16"/>我宗。因云。許依蘊立故。喩如甁等。次更以有爲無
<lb ed="X" n="0302b17"/><lb ed="R082" n="0403b17"/>爲例破。蓋若卽五蘊。則是有爲。若離五蘊。則是無
<lb ed="X" n="0302b18"/><lb ed="R082" n="0403b18"/>爲。今非卽蘊。則不可說有爲。又非離蘊。則不可說
<lb ed="X" n="0302b19"/><lb ed="R082" n="0404a01"/>無爲。旣不可說有爲無爲。又豈可說是我非我。而
<lb ed="X" n="0302b20"/><lb ed="R082" n="0404a02"/>執有實我。不亦謬乎。二別破小乘三計竟。</p><p xml:id="pX51p0302b2017" cb:place="inline">△三總
<lb ed="X" n="0302b21"/><lb ed="R082" n="0404a03"/>約識根塵破三。初約思慮有無破。卽約識破。二約
<lb ed="X" n="0302b22"/><lb ed="R082" n="0404a04"/>作用有無破。卽約根破。三約所緣是否破。卽約塵
<lb ed="X" n="0302b23"/><lb ed="R082" n="0404a05"/>破。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302b24"/><lb ed="R082" n="0404a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302b2401">又諸所執實有我體。爲有思慮。爲無思慮。若有思慮。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0302c" n="0302c"/>
<lb ed="X" n="0302c01"/><lb ed="R082" n="0404a07"/>應是無常。非一切時有思慮故。若無思慮。應如虗空。
<lb ed="X" n="0302c02"/><lb ed="R082" n="0404a08"/>不能作業。亦不受果。故所執我。理俱不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302c03"/><lb ed="R082" n="0404a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302c0301">先雙徵。次別破。後總結。並可知。</p><p xml:id="pX51p0302c0313" cb:place="inline">△二約作用有無
<lb ed="X" n="0302c04"/><lb ed="R082" n="0404a10"/>破。卽約根破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302c05"/><lb ed="R082" n="0404a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302c0501">又諸所執實有我體。爲有作用。爲無作用。若有作用。
<lb ed="X" n="0302c06"/><lb ed="R082" n="0404a12"/>如手足等。應是無常。若無作用。如兔角等。應非實我
<lb ed="X" n="0302c07"/><lb ed="R082" n="0404a13"/>故所執我。二俱不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302c08"/><lb ed="R082" n="0404a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302c0801">亦雙徵。別破。總結。可知。</p><p xml:id="pX51p0302c0810" cb:place="inline">△三約所緣是否破。卽約
<lb ed="X" n="0302c09"/><lb ed="R082" n="0404a15"/>塵破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302c10"/><lb ed="R082" n="0404a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302c1001">又諸所執實有我體。爲是我見所緣境不。若非我見
<lb ed="X" n="0302c11"/><lb ed="R082" n="0404a17"/>所緣境者。汝等云何知實有我。若是我見所緣境者
<lb ed="X" n="0302c12"/><lb ed="R082" n="0404a18"/><note place="inline">則</note>應有我見<note place="inline">者</note>非顚倒攝<note place="inline">以其</note>。如實知故。若爾<note place="inline">果然如實不倒。</note>
<lb ed="X" n="0302c13"/><lb ed="R082" n="0404b01"/>如何執有我者所信<note place="inline">阿含等</note>至敎<note place="inline">仍</note>。皆毀<note place="inline">斥</note>我見。稱讚
<lb ed="X" n="0302c14"/><lb ed="R082" n="0404b02"/>無我<note place="inline">而</note>。言無我見<note place="inline">者</note>能證涅槃。執著我見沉淪生死。
<lb ed="X" n="0302c15"/><lb ed="R082" n="0404b03"/>豈有邪見能證涅槃。正見翻令沉淪生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302c16"/><lb ed="R082" n="0404b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302c1601">亦先以是不總徵。次別破也。先破若非我見所緣。
<lb ed="X" n="0302c17"/><lb ed="R082" n="0404b05"/>則旣非所緣。云何知有。此易可解。次破若是我見
<lb ed="X" n="0302c18"/><lb ed="R082" n="0404b06"/>所緣。則應我見果見實我。便非顚倒。旣我見非是
<lb ed="X" n="0302c19"/><lb ed="R082" n="0404b07"/>顚倒。則應反成正見。而無我反爲邪見矣。如何無
<lb ed="X" n="0302c20"/><lb ed="R082" n="0404b08"/>我之邪見。至敎中反稱讚爲能證涅槃。如何有我
<lb ed="X" n="0302c21"/><lb ed="R082" n="0404b09"/>之正見。至敎中翻訶毀爲沉淪生死耶。初叙破外
<lb ed="X" n="0302c22"/><lb ed="R082" n="0404b10"/>小所執竟。</p><p xml:id="pX51p0302c2205" cb:place="inline">△二立量以顯唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302c23"/><lb ed="R082" n="0404b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0302c2301">又諸我見。不緣實我。有所緣故。如緣餘心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0302c24"/><lb ed="R082" n="0404b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0302c2401">此先以眞比量而破能緣也。量云。諸執我之見是
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0303a" n="0303a"/>
<lb ed="X" n="0303a01"/><lb ed="R082" n="0404b13"/>有法。必不能緣于實我宗。因云。以其有所緣故。喩
<lb ed="X" n="0303a02"/><lb ed="R082" n="0404b14"/>如緣餘法之心。蓋凡餘心所緣。但能緣自所變相
<lb ed="X" n="0303a03"/><lb ed="R082" n="0404b15"/>分。決定不能緣心外法。則今諸執我見。亦但能緣
<lb ed="X" n="0303a04"/><lb ed="R082" n="0404b16"/>自所變之相分。妄計爲我而<anchor xml:id="nkr_note_add_0303a0401" n="0303a0401"/><anchor xml:id="beg0303a0401" n="0303a0401"/>已<anchor xml:id="end0303a0401"/>。豈心外果有實我。
<lb ed="X" n="0303a05"/><lb ed="R082" n="0404b17"/>而我見果能緣之也哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303a06"/><lb ed="R082" n="0404b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0303a0601">我見所緣。定非實我。是所緣故。如所餘法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303a07"/><lb ed="R082" n="0405a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0303a0701">此更以眞比量而破所緣也。量云。我見之所緣者
<lb ed="X" n="0303a08"/><lb ed="R082" n="0405a02"/>是有法。決定非實我宗。因云。以是我見之所緣故
<lb ed="X" n="0303a09"/><lb ed="R082" n="0405a03"/>喩如所餘色等五塵之法。蓋色等五塵。但是五識
<lb ed="X" n="0303a10"/><lb ed="R082" n="0405a04"/>所變相分。非心外有實境也。今所執實我。旣是我
<lb ed="X" n="0303a11"/><lb ed="R082" n="0405a05"/>見所緣。亦但卽是我見所變相分而<anchor xml:id="nkr_note_add_0303a1101" n="0303a1101"/><anchor xml:id="beg0303a1101" n="0303a1101"/>已<anchor xml:id="end0303a1101"/>。豈眞有實
<lb ed="X" n="0303a12"/><lb ed="R082" n="0405a06"/>我哉。問。假使外人不許有相分色。則同喩應犯無
<lb ed="X" n="0303a13"/><lb ed="R082" n="0405a07"/>俱不成之過。答。縱使外人不許有相分色。而所緣
<lb ed="X" n="0303a14"/><lb ed="R082" n="0405a08"/>五塵外境變壞無常。亦得與無實我無同喩也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303a15"/><lb ed="R082" n="0405a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0303a1501">是故我見不緣實我。但緣內識變現諸蘊。隨自妄情
<lb ed="X" n="0303a16"/><lb ed="R082" n="0405a10"/>種種計度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303a17"/><lb ed="R082" n="0405a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0303a1701">初一量破能緣。則顯我見是倒顚見而非正見。次
<lb ed="X" n="0303a18"/><lb ed="R082" n="0405a12"/>一量破所緣。則顯實我是非量境而非性境。故今
<lb ed="X" n="0303a19"/><lb ed="R082" n="0405a13"/>結成唯識所變。識外決無實我也。二立量以顯唯
<lb ed="X" n="0303a20"/><lb ed="R082" n="0405a14"/>識竟。</p><p xml:id="pX51p0303a2003" cb:place="inline">△三結判俱生分別二。初結屬二種。二判其
<lb ed="X" n="0303a21"/><lb ed="R082" n="0405a15"/>有無。初結屬二種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303a22"/><lb ed="R082" n="0405a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0303a2201">然諸我執。略有二種。一者俱生。二者分別。俱生我執。
<lb ed="X" n="0303a23"/><lb ed="R082" n="0405a17"/>無始時來虗妄熏習內因力故。恒與身俱。不待邪敎
<lb ed="X" n="0303a24"/><lb ed="R082" n="0405a18"/>及邪分別。任運而轉。故名俱生。此復二種。一常相續。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0303b" n="0303b"/>
<lb ed="X" n="0303b01"/><lb ed="R082" n="0405b01"/>在第七識。緣第八識<note place="inline">之見分以爲本質。隨卽變</note>起<note place="inline">第七識</note>自心<note place="inline">中之影子
<lb ed="X" n="0303b02"/><lb ed="R082" n="0405b02"/>以爲</note>相<note place="inline">分遂妄</note>執爲<note place="inline">內自</note>實我。二有間斷。在第六識。緣<note place="inline">第八</note>識
<lb ed="X" n="0303b03"/><lb ed="R082" n="0405b03"/>所變五取蘊相<note place="inline">之</note>或總或別<note place="inline">托此爲質隨卽變</note>。起<note place="inline">第六識</note>自心
<lb ed="X" n="0303b04"/><lb ed="R082" n="0405b04"/><note place="inline">中之影子以爲</note>相<note place="inline">分。遂妄</note>執爲實我。此二我執。細故難斷<note place="inline">直待見道
<lb ed="X" n="0303b05"/><lb ed="R082" n="0405b05"/>之</note>。後修道<note place="inline">位</note>中。數數修習勝生空觀。方能除滅。分別
<lb ed="X" n="0303b06"/><lb ed="R082" n="0405b06"/>我執<note place="inline">雖有無始內熏之因</note>。亦<note place="inline">必</note>由<note place="inline">於</note>現在外緣力故。非與身俱。
<lb ed="X" n="0303b07"/><lb ed="R082" n="0405b07"/>要待邪敎<note place="inline">爲緣</note>及<note place="inline">稟邪敎而內起</note>邪分別。然後方起。故名分別。
<lb ed="X" n="0303b08"/><lb ed="R082" n="0405b08"/>唯在第六意識中有。此亦二種。一緣邪敎所說<note place="inline">卽離俱非
<lb ed="X" n="0303b09"/><lb ed="R082" n="0405b09"/>等</note>蘊相<note place="inline">托爲本質隨卽變</note>。起<note place="inline">第六識</note>自心<note place="inline">中之影子以爲</note>相<note place="inline">分。</note>分別計
<lb ed="X" n="0303b10"/><lb ed="R082" n="0405b10"/>度。執爲緣我。二緣邪敎所說<note place="inline">大小不定等</note>我相<note place="inline">托爲本質隨卽變</note>。
<lb ed="X" n="0303b11"/><lb ed="R082" n="0405b11"/>起<note place="inline">第六識</note>自心<note place="inline">中之影子以爲</note>相<note place="inline">分。</note>分別計度。執爲實我。此二
<lb ed="X" n="0303b12"/><lb ed="R082" n="0405b12"/>我執。麤故易斷。初見道時。觀一切法<note place="inline">中衆</note>生<note place="inline">本</note>空<note place="inline">所顯</note>眞
<lb ed="X" n="0303b13"/><lb ed="R082" n="0405b13"/>如<note place="inline">之理。</note>卽能除滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303b14"/><lb ed="R082" n="0405b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0303b1401">邪敎所說蘊相。卽附佛法之外道所說。邪敎所說
<lb ed="X" n="0303b15"/><lb ed="R082" n="0405b15"/>我相。卽外道六師所說也。餘可知。</p><p xml:id="pX51p0303b1514" cb:place="inline">△二判其有無
<lb ed="X" n="0303b16"/><lb ed="R082" n="0405b16"/>又三。初約相質判有無。二約依徧判有無。三引證。
<lb ed="X" n="0303b17"/><lb ed="R082" n="0405b17"/>今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303b18"/><lb ed="R082" n="0405b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0303b1801">如是所說一切我執。自心外蘊。或有或無。自心內蘊
<lb ed="X" n="0303b19"/><lb ed="R082" n="0406a01"/>一切皆有。是故我執。皆緣無常五取蘊相。妄執爲我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303b20"/><lb ed="R082" n="0406a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0303b2001">自心外蘊。謂本質。自心內蘊。謂相分也。餘可知。</p><p xml:id="pX51p0303b2019" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0303b21"/><lb ed="R082" n="0406a03"/>二約依徧判有無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303b22"/><lb ed="R082" n="0406a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0303b2201">然諸蘊相。從緣生故。是如幻有。妄所執我。橫計度故。
<lb ed="X" n="0303b23"/><lb ed="R082" n="0406a05"/>決定非有<note place="inline">從緣生。謂依他起性。橫計度。謂徧計所執性也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303b24"/><lb ed="R082" n="0406a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0303b2401">△三引證。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0303c" n="0303c"/>
<lb ed="X" n="0303c01"/><lb ed="R082" n="0406a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0303c0101">故契經說。苾蒭當知。世間沙門婆羅門等所有我見。
<lb ed="X" n="0303c02"/><lb ed="R082" n="0406a08"/>一切皆緣五取蘊起<note place="inline">二正破我相竟</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303c03"/><lb ed="R082" n="0406a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0303c0301">△三問答釋妨二。初正釋妨難。二結成唯識。初中
<lb ed="X" n="0303c04"/><lb ed="R082" n="0406a10"/>三。初約憶識誦習釋。二約造業受果釋。三約生死
<lb ed="X" n="0303c05"/><lb ed="R082" n="0406a11"/>涅槃釋。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303c06"/><lb ed="R082" n="0406a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0303c0601">實我若無。云何得有憶識誦習恩怨等事<note place="inline">答</note>。所執實
<lb ed="X" n="0303c07"/><lb ed="R082" n="0406a13"/>我旣常無變。後應如前。是事非有。前應如後。是事非
<lb ed="X" n="0303c08"/><lb ed="R082" n="0406a14"/>無。以後與前體無別故。若謂我用前後變易。非我體
<lb ed="X" n="0303c09"/><lb ed="R082" n="0406a15"/>者。理亦不然。用不離體。應常有故。體不離用。應非常
<lb ed="X" n="0303c10"/><lb ed="R082" n="0406a16"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303c11"/><lb ed="R082" n="0406a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0303c1101">先問難。次答破也。答中先約前後有無破。謂我旣
<lb ed="X" n="0303c12"/><lb ed="R082" n="0406a18"/>常恒無變。則前必如後。後必如前。後若如前。則前
<lb ed="X" n="0303c13"/><lb ed="R082" n="0406b01"/>本無憶識誦習恩怨等事。後不應有。前若如後。則
<lb ed="X" n="0303c14"/><lb ed="R082" n="0406b02"/>後旣有憶識誦習恩怨等事。前不應無。以後與前
<lb ed="X" n="0303c15"/><lb ed="R082" n="0406b03"/>體無別故。次若謂下。約體用常無常以破轉計。恐
<lb ed="X" n="0303c16"/><lb ed="R082" n="0406b04"/>轉計云。我用不妨前後變易。我體則常無變。故破
<lb ed="X" n="0303c17"/><lb ed="R082" n="0406b05"/>之云理亦不然。以體用決不相離。用不離體。則體
<lb ed="X" n="0303c18"/><lb ed="R082" n="0406b06"/>常用亦應常。體不離用。則用旣無常。體亦應非常
<lb ed="X" n="0303c19"/><lb ed="R082" n="0406b07"/>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303c20"/><lb ed="R082" n="0406b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0303c2001">然諸有情各有本識。一類相續。任持種子。與一切法
<lb ed="X" n="0303c21"/><lb ed="R082" n="0406b09"/>更互爲因。熏習力故。得有如是憶識等事。故所設難。
<lb ed="X" n="0303c22"/><lb ed="R082" n="0406b10"/>於汝有失。非於我宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0303c23"/><lb ed="R082" n="0406b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0303c2301">此旣約前後體用以破我執。乃申明得有憶識等
<lb ed="X" n="0303c24"/><lb ed="R082" n="0406b12"/>事之理也。本識。謂第八識。一類。謂唯是無覆無記。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0304a" n="0304a"/>
<lb ed="X" n="0304a01"/><lb ed="R082" n="0406b13"/>相續。謂無間而轉。任持種子。謂能持世出世種。一
<lb ed="X" n="0304a02"/><lb ed="R082" n="0406b14"/>切法。謂前七轉識及心所法幷色法等。更互爲因。
<lb ed="X" n="0304a03"/><lb ed="R082" n="0406b15"/>謂諸法現行熏于本識。卽以諸法爲本識之因。本
<lb ed="X" n="0304a04"/><lb ed="R082" n="0406b16"/>識所藏種子生起現行。卽以本識爲諸法之因。由
<lb ed="X" n="0304a05"/><lb ed="R082" n="0406b17"/>此熏習力故。得有憶識等事。何須有實我哉。故所
<lb ed="X" n="0304a06"/><lb ed="R082" n="0406b18"/>設難於汝有失者。結前兩番破斥。非於我宗者。結
<lb ed="X" n="0304a07"/><lb ed="R082" n="0407a01"/>後申明正理也。</p><p xml:id="pX51p0304a0707" cb:place="inline">△二約造業受果釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304a08"/><lb ed="R082" n="0407a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304a0801">若無實我。誰能造業。誰受果耶<note place="inline">答</note>。所執實我。旣無變
<lb ed="X" n="0304a09"/><lb ed="R082" n="0407a03"/>易猶如虗空。如何可能造業受果。若有變易。應是無
<lb ed="X" n="0304a10"/><lb ed="R082" n="0407a04"/>常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304a11"/><lb ed="R082" n="0407a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304a1101">此亦先問難。次答破也。若無變易。則無造無受。猶
<lb ed="X" n="0304a12"/><lb ed="R082" n="0407a06"/>如虗空。虗空豈是實我。若有造有受。則有變易。應
<lb ed="X" n="0304a13"/><lb ed="R082" n="0407a07"/>是無常。無常又豈實我哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304a14"/><lb ed="R082" n="0407a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304a1401">然諸有情心心所法因緣力故。相續無斷。造業受果。
<lb ed="X" n="0304a15"/><lb ed="R082" n="0407a09"/>於理無違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304a16"/><lb ed="R082" n="0407a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304a1601">此亦旣約無變易有變易以破我執。乃申明得有
<lb ed="X" n="0304a17"/><lb ed="R082" n="0407a11"/>造業受果之理也。八識心心所法。現行種子互爲
<lb ed="X" n="0304a18"/><lb ed="R082" n="0407a12"/>因緣。相續生起。恒無間斷。造業受果。理皆得成。又
<lb ed="X" n="0304a19"/><lb ed="R082" n="0407a13"/>何須別執實我哉。</p><p xml:id="pX51p0304a1908" cb:place="inline">△三約生死涅槃釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304a20"/><lb ed="R082" n="0407a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304a2001">我若實無。誰於生死輪迴諸趣。誰復厭苦求趣涅槃
<lb ed="X" n="0304a21"/><lb ed="R082" n="0407a15"/><note place="inline">答</note>。所執實我旣無生滅。如何可說生死輪迴。常如虗
<lb ed="X" n="0304a22"/><lb ed="R082" n="0407a16"/>空。非苦所惱。何爲厭捨求趣涅槃。故彼所言。常爲自
<lb ed="X" n="0304a23"/><lb ed="R082" n="0407a17"/>害。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304a24"/><lb ed="R082" n="0407a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304a2401">此亦先難問。次答破也。文義並顯。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0304b" n="0304b"/>
<lb ed="X" n="0304b01"/><lb ed="R082" n="0407b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304b0101">然有情類身心相續<note place="inline">於相續中。起諸</note>。煩惱<note place="inline">造作諸</note>。業<note place="inline">以此惑業之</note>。力
<lb ed="X" n="0304b02"/><lb ed="R082" n="0407b02"/><note place="inline">所以</note>。輪迴諸趣<note place="inline">受苦復由</note>厭患<note place="inline">諸趣</note>苦故<note place="inline">所以</note>。求趣涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304b03"/><lb ed="R082" n="0407b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304b0301">此亦旣破彼執。復申正理也。初正釋妨難竟。</p><p xml:id="pX51p0304b0318" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0304b04"/><lb ed="R082" n="0407b04"/>結成唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304b05"/><lb ed="R082" n="0407b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304b0501">由此故知定無實我。但有諸識。無始時來前滅後生。
<lb ed="X" n="0304b06"/><lb ed="R082" n="0407b06"/>因果相續。由妄熏習。似我相現。愚者於中妄執爲我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304b07"/><lb ed="R082" n="0407b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304b0701">初破我執竟。然此虗妄我執。乃分段生死之根本。
<lb ed="X" n="0304b08"/><lb ed="R082" n="0407b08"/>無餘涅槃之大障。毫忽未盡。仍名有漏。故大佛頂
<lb ed="X" n="0304b09"/><lb ed="R082" n="0407b09"/>經云。現前雖成九次第定。不得漏盡成阿羅漢。皆
<lb ed="X" n="0304b10"/><lb ed="R082" n="0407b10"/>由執此生死妄想悞爲眞實。正謂此也。此且約俱
<lb ed="X" n="0304b11"/><lb ed="R082" n="0407b11"/>生我執言之。若夫大小不定之戲論。卽離俱非之
<lb ed="X" n="0304b12"/><lb ed="R082" n="0407b12"/>謬談。則是分別所起。名爲見惑。此惑不除。終成凡
<lb ed="X" n="0304b13"/><lb ed="R082" n="0407b13"/>外。是故欲爲佛弟子者。先須向此論文隨義觀察。
<lb ed="X" n="0304b14"/><lb ed="R082" n="0407b14"/>必使我執蕩然不萌。方於佛法有造修分。其或不
<lb ed="X" n="0304b15"/><lb ed="R082" n="0407b15"/>然。縱令持戒坐禪。廣學博<anchor xml:id="nkr_note_add_0304b1501" n="0304b1501"/><anchor xml:id="beg0304b1501" n="0304b1501"/>聞<anchor xml:id="end0304b1501"/>。我見未伏。秖成附佛
<lb ed="X" n="0304b16"/><lb ed="R082" n="0407b16"/>法之外道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0304b1601" n="0304b1601"/><anchor xml:id="beg0304b1601" n="0304b1601"/>已<anchor xml:id="end0304b1601"/>。可不畏哉。</p><p xml:id="pX51p0304b1611" cb:place="inline">△二破法執二。初總問
<lb ed="X" n="0304b17"/><lb ed="R082" n="0407b17"/>徵起。二正破諸執。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304b18"/><lb ed="R082" n="0407b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304b1801">如何識外實有諸法不可得耶。外道餘乘所執外法。
<lb ed="X" n="0304b19"/><lb ed="R082" n="0408a01"/>理非有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304b20"/><lb ed="R082" n="0408a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304b2001">△二正破諸執三。初叙破外小所執。二立量以顯
<lb ed="X" n="0304b21"/><lb ed="R082" n="0408a03"/>唯識。三結判俱生分別。初中二。初破外道。二破餘
<lb ed="X" n="0304b22"/><lb ed="R082" n="0408a04"/>乘。初又三。初假問徵起。二別破十三家。三總破四
<lb ed="X" n="0304b23"/><lb ed="R082" n="0408a05"/>句。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304b24"/><lb ed="R082" n="0408a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304b2401">外道所執。云何非有。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0304c" n="0304c"/>
<lb ed="X" n="0304c01"/><lb ed="R082" n="0408a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304c0101">△二別破十三家五。初破數論。二破勝論。三破自
<lb ed="X" n="0304c02"/><lb ed="R082" n="0408a08"/>在天等八論。四破二種聲論。五破順世師論。初又
<lb ed="X" n="0304c03"/><lb ed="R082" n="0408a09"/>二。初叙執。二破斥。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304c04"/><lb ed="R082" n="0408a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304c0401">且數論者。執<note place="inline">神</note>我<note place="inline">之性</note>是思。受用薩埵剌闍答摩所成
<lb ed="X" n="0304c05"/><lb ed="R082" n="0408a11"/>大等二十三法。然<note place="inline">此</note>大等<note place="inline">二十三</note>法<note place="inline">以薩埵等</note>。三事合成。是
<lb ed="X" n="0304c06"/><lb ed="R082" n="0408a12"/>實非假。現量所得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304c07"/><lb ed="R082" n="0408a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304c0701">薩埵。此翻有情。亦翻勇。亦翻貪。剌闍。此翻塵坌。亦
<lb ed="X" n="0304c08"/><lb ed="R082" n="0408a14"/>翻微。亦翻瞋。答摩。此翻闇。亦翻黑。亦翻癡。彼計冥
<lb ed="X" n="0304c09"/><lb ed="R082" n="0408a15"/>初自性。卽薩埵剌闍答摩三事。能成一切諸法。自
<lb ed="X" n="0304c10"/><lb ed="R082" n="0408a16"/>性初生大。亦名覺慧。覺生我慢。慢生五微。亦名五
<lb ed="X" n="0304c11"/><lb ed="R082" n="0408a17"/>唯。一聲。二觸。三色。四香。五味也。五唯生五大。一空
<lb ed="X" n="0304c12"/><lb ed="R082" n="0408a18"/>二風。三火。四水。五地也。五大生十一根。一耳。二身。
<lb ed="X" n="0304c13"/><lb ed="R082" n="0408b01"/>三眼。四鼻。五舌<note place="inline">名五知根</note>。六語具。七手。八足。九小便道。
<lb ed="X" n="0304c14"/><lb ed="R082" n="0408b02"/>十大便道<note place="inline">名五作業根</note>。十一肉團心<note place="inline">名平等根</note>。此二十三法。
<lb ed="X" n="0304c15"/><lb ed="R082" n="0408b03"/>皆第二十五神我之所受用。</p><p xml:id="pX51p0304c1512" cb:place="inline">△二破斥二。初正破。
<lb ed="X" n="0304c16"/><lb ed="R082" n="0408b04"/>二結非。初中七。初破所成不實。二以能所互破。三
<lb ed="X" n="0304c17"/><lb ed="R082" n="0408b05"/>以體用互破。四破三合成一。五約合不合破。六破
<lb ed="X" n="0304c18"/><lb ed="R082" n="0408b06"/>各有三相。七破所成無別。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304c19"/><lb ed="R082" n="0408b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304c1901">彼執非理。所以者何。大等諸法。多事成故。如軍林等。
<lb ed="X" n="0304c20"/><lb ed="R082" n="0408b08"/>應假非實。如何可說現量得耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304c21"/><lb ed="R082" n="0408b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0304c2101">量云。後執所生大等二十三法是有法。應假非實
<lb ed="X" n="0304c22"/><lb ed="R082" n="0408b10"/>宗。因云。薩埵等多事成故。喩如軍林。</p><p xml:id="pX51p0304c2215" cb:place="inline">△二以能所
<lb ed="X" n="0304c23"/><lb ed="R082" n="0408b11"/>互破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0304c24"/><lb ed="R082" n="0408b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0304c2401">又大等<note place="inline">二十三</note>法若是實有。應如本<note place="inline">薩埵等三</note>事。非<note place="inline">待</note>三<note place="inline">事</note>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0305a" n="0305a"/>
<lb ed="X" n="0305a01"/><lb ed="R082" n="0408b13"/>合成<note place="inline">又</note>。薩埵等三卽大等故。應如大等亦<note place="inline">待</note>三<note place="inline">事</note>合
<lb ed="X" n="0305a02"/><lb ed="R082" n="0408b14"/>成。轉變非常。爲例亦爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305a03"/><lb ed="R082" n="0408b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305a0301">由彼妄計能成三事。卽所成大等二十三法。故以
<lb ed="X" n="0305a04"/><lb ed="R082" n="0408b16"/>能所互相破奪之也。言轉變非常爲例亦爾者。三
<lb ed="X" n="0305a05"/><lb ed="R082" n="0408b17"/>事是能成。故彼許能轉變。大等是所成。故彼許爲
<lb ed="X" n="0305a06"/><lb ed="R082" n="0408b18"/>非常。然彼謂能成卽是所成。則本事旣能轉變。大
<lb ed="X" n="0305a07"/><lb ed="R082" n="0409a01"/>等亦應能轉變矣。大等旣屬非常。本事亦應非常
<lb ed="X" n="0305a08"/><lb ed="R082" n="0409a02"/>矣。</p><p xml:id="pX51p0305a0802" cb:place="inline">△三以體用互破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305a09"/><lb ed="R082" n="0409a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0305a0901">又三本事各多功能。體亦應多。能體一故。三體旣遍。
<lb ed="X" n="0305a10"/><lb ed="R082" n="0409a04"/>一處變時餘亦應爾。體無別故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305a11"/><lb ed="R082" n="0409a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305a1101">三本事各多功能者。謂能造二十三法故也。故以
<lb ed="X" n="0305a12"/><lb ed="R082" n="0409a06"/>體從能。則體亦應多。以功能與體性。是一而不相
<lb ed="X" n="0305a13"/><lb ed="R082" n="0409a07"/>離故。若謂三事之體徧於二十三法。故非多者。則
<lb ed="X" n="0305a14"/><lb ed="R082" n="0409a08"/>三體旣遍。三能亦遍。一處變爲二十三法之時。餘
<lb ed="X" n="0305a15"/><lb ed="R082" n="0409a09"/>處亦復應爾。各頓變起二十三法。以體旣遍。則彼
<lb ed="X" n="0305a16"/><lb ed="R082" n="0409a10"/>處此處更無別故。</p><p xml:id="pX51p0305a1608" cb:place="inline">△四破三合成一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305a17"/><lb ed="R082" n="0409a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0305a1701">許此三事體相各別。如何和合共成<note place="inline">大等</note>一相。不應<note place="inline">未合
<lb ed="X" n="0305a18"/><lb ed="R082" n="0409a12"/>是三</note>。合時變爲一相<note place="inline">以合時之體</note>。與未合時體無別故。若謂
<lb ed="X" n="0305a19"/><lb ed="R082" n="0409a13"/>三事體異相同。便違<anchor xml:id="nkr_note_add_0305a1901" n="0305a1901"/><anchor xml:id="beg0305a1901" n="0305a1901"/>己<anchor xml:id="end0305a1901"/>宗體相是一<note place="inline">三事之</note>。體應如<note place="inline">大等
<lb ed="X" n="0305a20"/><lb ed="R082" n="0409a14"/>之</note>相<note place="inline">則亦</note>。冥然是一<note place="inline">大等大</note>。相應如<note place="inline">三事之</note>體<note place="inline">則亦</note>。顯然有三
<lb ed="X" n="0305a21"/><lb ed="R082" n="0409a15"/><note place="inline">此則應云一合成一。或云三合成三</note>。故不應言三<note place="inline">事和</note>合<note place="inline">共</note>成<note place="inline">大等</note>一<note place="inline">相。</note>又
<lb ed="X" n="0305a22"/><lb ed="R082" n="0409a16"/><note place="inline">本事之</note>三是別。大等<note place="inline">俱三所成</note>是總<note place="inline">汝執</note>。總別<note place="inline">皆是實法。是</note>一<note place="inline">類</note>故。
<lb ed="X" n="0305a23"/><lb ed="R082" n="0409a17"/>應非一三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305a24"/><lb ed="R082" n="0409a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305a2401">先正破。次若謂下。破轉計。言違<anchor xml:id="nkr_note_add_0305a2401" n="0305a2401"/><anchor xml:id="beg0305a2401" n="0305a2401"/>己<anchor xml:id="end0305a2401"/>宗者。彼計薩埵
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0305b" n="0305b"/>
<lb ed="X" n="0305b01"/><lb ed="R082" n="0409b01"/>相卽薩埵體。乃至答摩相卽答摩體故。又三是別
<lb ed="X" n="0305b02"/><lb ed="R082" n="0409b02"/>下。更約總別破。言應非一三者。總應如別。是三非
<lb ed="X" n="0305b03"/><lb ed="R082" n="0409b03"/>一。別應如總。是一非三也。</p><p xml:id="pX51p0305b0311" cb:place="inline">△五約合不合破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305b04"/><lb ed="R082" n="0409b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0305b0401">此三變時。若不和合成<note place="inline">色等</note>一相者<note place="inline">則</note>。應如未變<note place="inline">時一般。</note>
<lb ed="X" n="0305b05"/><lb ed="R082" n="0409b05"/>如何現見是一色等。若三<note place="inline">事</note>和合成一相者。應失本
<lb ed="X" n="0305b06"/><lb ed="R082" n="0409b06"/><note place="inline">未變時三事</note>別相<note place="inline">相失則</note>。體亦應隨失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305b07"/><lb ed="R082" n="0409b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305b0701">先破不合。次若三下。破合也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305b08"/><lb ed="R082" n="0409b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0305b0801">不可說三各有二相。一總。二別。總卽別故。總亦應三。
<lb ed="X" n="0305b09"/><lb ed="R082" n="0409b09"/>如何見一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305b10"/><lb ed="R082" n="0409b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305b1001">此破轉計也。恐轉計曰。薩埵等三。各有二相。一總。
<lb ed="X" n="0305b11"/><lb ed="R082" n="0409b11"/>二別。因別相故。未合是三。因總相故。合時見一。今
<lb ed="X" n="0305b12"/><lb ed="R082" n="0409b12"/>破之曰。不可說三各有總別二相。假令三法各有
<lb ed="X" n="0305b13"/><lb ed="R082" n="0409b13"/>二相。而薩埵上之總相。非剌闍答摩上之總相。乃
<lb ed="X" n="0305b14"/><lb ed="R082" n="0409b14"/>至答摩上之總相。非薩埵剌闍上之總相。是則總
<lb ed="X" n="0305b15"/><lb ed="R082" n="0409b15"/>卽別故。總亦應三。如何現見是一色等耶。</p><p xml:id="pX51p0305b1517" cb:place="inline">△六破
<lb ed="X" n="0305b16"/><lb ed="R082" n="0409b16"/>各有三相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305b17"/><lb ed="R082" n="0409b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0305b1701">若謂三<note place="inline">事之</note>體各有<note place="inline">薩埵等</note>三相<note place="inline">但以</note>。和<note place="inline">合</note>雜<note place="inline">沓而</note>難<note place="inline">了</note>知。故
<lb ed="X" n="0305b18"/><lb ed="R082" n="0409b18"/><note place="inline">唯</note>見<note place="inline">是</note>一者。旣有三相。寧見爲一<note place="inline">又三事旣平等各有三相</note>。復如
<lb ed="X" n="0305b19"/><lb ed="R082" n="0410a01"/>何知三事有異<note place="inline">又</note>。若彼一一<note place="inline">事</note>皆具三相。應一一事
<lb ed="X" n="0305b20"/><lb ed="R082" n="0410a02"/><note place="inline">卽</note>能成<note place="inline">于</note>色等。何所闕少<note place="inline">而更</note>。待三和合<note place="inline">方成色等法耶。又三事皆
<lb ed="X" n="0305b21"/><lb ed="R082" n="0410a03"/>具三相。則三事之</note>。體亦應各<note place="inline">各有</note>三。以<note place="inline">彼計</note>體卽相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305b22"/><lb ed="R082" n="0410a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305b2201">△七破所成無別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305b23"/><lb ed="R082" n="0410a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0305b2301">又大等<note place="inline">二十三</note>法<note place="inline">旣</note>。皆<note place="inline">以</note>三<note place="inline">事</note>合成<note place="inline">則</note>。展轉相望。應無
<lb ed="X" n="0305b24"/><lb ed="R082" n="0410a06"/>差別。是則<note place="inline">所計三事之</note>因<note place="inline">二十三法之</note>。果<note place="inline">及</note>。唯量。諸大。諸根差
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0305c" n="0305c"/>
<lb ed="X" n="0305c01"/><lb ed="R082" n="0410a07"/>別<note place="inline">一一</note>皆不得成。若爾<note place="inline">則</note>。一根應得一切境。或應一境
<lb ed="X" n="0305c02"/><lb ed="R082" n="0410a08"/><note place="inline">而爲</note>一切根所得。世間現見情與非情。淨穢等物。現比
<lb ed="X" n="0305c03"/><lb ed="R082" n="0410a09"/>量等。皆應無異。便爲大失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305c04"/><lb ed="R082" n="0410a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305c0401">唯量。卽五唯。諸大。卽五大。諸根。卽十一根也。一根
<lb ed="X" n="0305c05"/><lb ed="R082" n="0410a11"/>應得一切境者。以根根皆三事所成。無差別故。或
<lb ed="X" n="0305c06"/><lb ed="R082" n="0410a12"/>應一境一切根所得者。以境境亦三事所成。無差
<lb ed="X" n="0305c07"/><lb ed="R082" n="0410a13"/>別故。初正破竟。問。後文如來五根。一一皆於五塵
<lb ed="X" n="0305c08"/><lb ed="R082" n="0410a14"/>境轉。不幾爲數論解難耶。答。如來由達諸法無性。
<lb ed="X" n="0305c09"/><lb ed="R082" n="0410a15"/>永斷俱生法執種子。故一一法。皆稱眞性。任運圓
<lb ed="X" n="0305c10"/><lb ed="R082" n="0410a16"/>融。彼方妄計心外實法。情執熾然。觸途成礙。豈能
<lb ed="X" n="0305c11"/><lb ed="R082" n="0410a17"/>藉口于諸根互用哉。</p><p xml:id="pX51p0305c1109" cb:place="inline">△二結非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305c12"/><lb ed="R082" n="0410a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0305c1201">故彼<note place="inline">數論</note>所執實法不成。但是妄情計度爲有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305c13"/><lb ed="R082" n="0410b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305c1301">△二破勝論二。初叙執。二破斥。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305c14"/><lb ed="R082" n="0410b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0305c1401">勝論所執實等句義。多<note place="inline">分是</note>實<note place="inline">及</note>有<note place="inline">自</note>性<note place="inline">是</note>。現量所得
<lb ed="X" n="0305c15"/><lb ed="R082" n="0410b03"/><note place="inline">之境</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305c16"/><lb ed="R082" n="0410b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0305c1601">彼執六句勝義。一實。二德。三業。四大有。五同異。六
<lb ed="X" n="0305c17"/><lb ed="R082" n="0410b05"/>和合也。一實句者。執有九種。一地。二水。三火。四風。
<lb ed="X" n="0305c18"/><lb ed="R082" n="0410b06"/>五空。六時。七方。八我。九意。二德句者。執有二十四
<lb ed="X" n="0305c19"/><lb ed="R082" n="0410b07"/>種。一色。二香。三味。四觸。五數。六量。七別性。八合。九
<lb ed="X" n="0305c20"/><lb ed="R082" n="0410b08"/>離。十彼性。十一此性。十二覺。十三樂。十四苦。十五
<lb ed="X" n="0305c21"/><lb ed="R082" n="0410b09"/>欲。十六瞋。十七勤勇。十八重性<note place="inline">卽堅</note>。十九液性<note place="inline">卽煖</note>。二
<lb ed="X" n="0305c22"/><lb ed="R082" n="0410b10"/>十潤<note place="inline">卽濕</note>。二十一行<note place="inline">去聲卽動</note>。二十二法。二十三非法。二
<lb ed="X" n="0305c23"/><lb ed="R082" n="0410b11"/>十四聲。三業句者。執有五種。一取。二捨。三屈。四伸。
<lb ed="X" n="0305c24"/><lb ed="R082" n="0410b12"/>五行<note place="inline">平聲</note>。四大有句者。彼執離實德業之外。別有一
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0306a" n="0306a"/>
<lb ed="X" n="0306a01"/><lb ed="R082" n="0410b13"/>法爲體。由此大有乃有實德業故。五同異句者。如
<lb ed="X" n="0306a02"/><lb ed="R082" n="0410b14"/>地望地。有其同義。望於水等。卽有異義。地之同異。
<lb ed="X" n="0306a03"/><lb ed="R082" n="0410b15"/>是地非水。水等同異。其義亦然。彼亦執爲離實德
<lb ed="X" n="0306a04"/><lb ed="R082" n="0410b16"/>業有別自體。六和合句者。謂法和集。由和合句。如
<lb ed="X" n="0306a05"/><lb ed="R082" n="0410b17"/>鳥飛空。忽至樹枝。住而不去。由和合句故。令有住
<lb ed="X" n="0306a06"/><lb ed="R082" n="0410b18"/>等。</p><p xml:id="pX51p0306a0602" cb:place="inline">△二破斥二。初正破。二結非。初中二。初明諸句
<lb ed="X" n="0306a07"/><lb ed="R082" n="0411a01"/>體非實有。二明諸句非現量得。初中八。初破諸句
<lb ed="X" n="0306a08"/><lb ed="R082" n="0411a02"/>中常無常。二以實德二句對破。三破實句有礙常。
<lb ed="X" n="0306a09"/><lb ed="R082" n="0411a03"/>四破諸句無礙法。五約實有二句互破諸句。六破
<lb ed="X" n="0306a10"/><lb ed="R082" n="0411a04"/>大有性。七破同異性。八破和合句。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306a11"/><lb ed="R082" n="0411a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0306a1101">彼執非理。所以者何。諸句義中。且常住者。若能生果。
<lb ed="X" n="0306a12"/><lb ed="R082" n="0411a06"/>應是無常。有作用故。如所生果。若不生果。應非離識
<lb ed="X" n="0306a13"/><lb ed="R082" n="0411a07"/>實有自性。如兔角等。諸無常者。若有質礙。便有方分。
<lb ed="X" n="0306a14"/><lb ed="R082" n="0411a08"/>應可分析。如軍林等。非實有性。若無質礙。如心心所。
<lb ed="X" n="0306a15"/><lb ed="R082" n="0411a09"/>應非離此有實自性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306a16"/><lb ed="R082" n="0411a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0306a1601">此先總立四量。破彼所執諸句義中常無常法。一
<lb ed="X" n="0306a17"/><lb ed="R082" n="0411a11"/>一非實有也。彼執六句義中。或有是常。或是無常。
<lb ed="X" n="0306a18"/><lb ed="R082" n="0411a12"/>然皆妄計實有。今故不必細辨。但以四量而總破
<lb ed="X" n="0306a19"/><lb ed="R082" n="0411a13"/>之。先立二量。破彼所計常住實法。由彼所計常住
<lb ed="X" n="0306a20"/><lb ed="R082" n="0411a14"/>實法。有能生果者。有不生果者。初破能生果者量
<lb ed="X" n="0306a21"/><lb ed="R082" n="0411a15"/>云。汝所執能生果之常住實法是有法。應是無常
<lb ed="X" n="0306a22"/><lb ed="R082" n="0411a16"/>宗。因云。有作用故。喩如所生果。二破不生果者量
<lb ed="X" n="0306a23"/><lb ed="R082" n="0411a17"/>云。汝所執不生果之常住實法是有法。應非離識
<lb ed="X" n="0306a24"/><lb ed="R082" n="0411a18"/>實有自性宗。因云。無作用故。喩如兔角。次立二量。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0306b" n="0306b"/>
<lb ed="X" n="0306b01"/><lb ed="R082" n="0411b01"/>破彼所計無常實法。由彼所計無常實法。有有質
<lb ed="X" n="0306b02"/><lb ed="R082" n="0411b02"/>礙者。有無質礙者。初破有質礙者量云。汝所執有
<lb ed="X" n="0306b03"/><lb ed="R082" n="0411b03"/>質礙無常之心外實法是有法。非實有性宗。因云。
<lb ed="X" n="0306b04"/><lb ed="R082" n="0411b04"/>有方分故。可分析故。喩如軍林。二破無質礙者量
<lb ed="X" n="0306b05"/><lb ed="R082" n="0411b05"/>云。汝所執無質礙無常之心外實法是有法。應非
<lb ed="X" n="0306b06"/><lb ed="R082" n="0411b06"/>離識有實自性宗。因云。無質礙故。喩如心心所。</p><p xml:id="pX51p0306b0619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0306b07"/><lb ed="R082" n="0411b07"/>二以實德二句對破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306b08"/><lb ed="R082" n="0411b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0306b0801">又彼所執地水火風<note place="inline">有法。</note>應非有礙實句義攝<note place="inline">宗。</note>身根
<lb ed="X" n="0306b09"/><lb ed="R082" n="0411b09"/>所觸故<note place="inline">因。</note>如堅濕煖動<note place="inline">喩。</note>卽彼所執堅濕煖等<note place="inline">有法。</note>應
<lb ed="X" n="0306b10"/><lb ed="R082" n="0411b10"/>非無礙德句義攝<note place="inline">宗。</note>身根所觸故<note place="inline">因。</note>如地水火風<note place="inline">喩。</note>
<lb ed="X" n="0306b11"/><lb ed="R082" n="0411b11"/>地水火三。對靑色等。俱眼所見。准此應責。故知無實
<lb ed="X" n="0306b12"/><lb ed="R082" n="0411b12"/>地水火風與堅濕等各別有性。亦非眼見實地水火
<lb ed="X" n="0306b13"/><lb ed="R082" n="0411b13"/>風。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306b14"/><lb ed="R082" n="0411b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0306b1401">彼計地水火風。是實句攝。以有質礙故。堅濕煖動。
<lb ed="X" n="0306b15"/><lb ed="R082" n="0411b15"/>是德句攝。以無質礙故。今先以德句無質礙爲同
<lb ed="X" n="0306b16"/><lb ed="R082" n="0411b16"/>喩。破彼所執實句有質礙之非。次以實句有質礙
<lb ed="X" n="0306b17"/><lb ed="R082" n="0411b17"/>爲同喩。破彼所執德句無質礙之非。以其同一身
<lb ed="X" n="0306b18"/><lb ed="R082" n="0411b18"/>根所觸之因。無別因故。旣無別因。如何妄計實有
<lb ed="X" n="0306b19"/><lb ed="R082" n="0412a01"/>質礙。德無質礙。定各實有耶。地水火三等者。量云。
<lb ed="X" n="0306b20"/><lb ed="R082" n="0412a02"/>又彼所執地水火<note place="inline">有法。</note>應非有礙實句義攝<note place="inline">宗。</note>眼根
<lb ed="X" n="0306b21"/><lb ed="R082" n="0412a03"/>所見故<note place="inline">因。</note>如靑等色<note place="inline">喩。</note>卽彼所執靑赤等色<note place="inline">有法。</note>應
<lb ed="X" n="0306b22"/><lb ed="R082" n="0412a04"/>非無礙德句義攝<note place="inline">宗。</note>眼根所見故<note place="inline">因。</note>如地水火<note place="inline">喩。</note>
<lb ed="X" n="0306b23"/><lb ed="R082" n="0412a05"/>故知下。結顯無性。謂彼所執實德句義。旣皆不成。
<lb ed="X" n="0306b24"/><lb ed="R082" n="0412a06"/>則知地水火風與堅濕煖動。皆無實法。而人妄謂
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0306c" n="0306c"/>
<lb ed="X" n="0306c01"/><lb ed="R082" n="0412a07"/>眼見地水火風。亦豈實有識外之地水火風哉。蓋
<lb ed="X" n="0306c02"/><lb ed="R082" n="0412a08"/>地水火風。秪是第八識所變相分。與堅濕煖動。其
<lb ed="X" n="0306c03"/><lb ed="R082" n="0412a09"/>性無二。皆非心外實法。而眼見時。又托彼第八識
<lb ed="X" n="0306c04"/><lb ed="R082" n="0412a10"/>之相分以爲本質。自於眼識變起相分以爲所緣。
<lb ed="X" n="0306c05"/><lb ed="R082" n="0412a11"/>幷不實見本質境也。眼若果見實火。何以不熱。果
<lb ed="X" n="0306c06"/><lb ed="R082" n="0412a12"/>見實水。何以不濕乎。</p><p xml:id="pX51p0306c0609" cb:place="inline">△三破實句中有礙常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306c07"/><lb ed="R082" n="0412a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0306c0701">又彼所執實句義中有礙常者<note place="inline">有法。</note>皆有礙故<note place="inline">因。</note>如麤
<lb ed="X" n="0306c08"/><lb ed="R082" n="0412a14"/>地等<note place="inline">喩。</note>應是無常<note place="inline">宗</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306c09"/><lb ed="R082" n="0412a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0306c0901">△四破諸句中無礙法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306c10"/><lb ed="R082" n="0412a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0306c1001">諸句義中色根所取無質礙法<note place="inline">有法。</note>應皆有礙<note place="inline">宗。</note>許色
<lb ed="X" n="0306c11"/><lb ed="R082" n="0412a17"/>根取故<note place="inline">因。</note>如地水火風<note place="inline">喩</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306c12"/><lb ed="R082" n="0412a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0306c1201">△五約實有二句互破諸句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306c13"/><lb ed="R082" n="0412b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0306c1301">又彼所執非實<note place="inline">句攝之</note>德等<note place="inline">五句是有法。</note>應非離識有別自
<lb ed="X" n="0306c14"/><lb ed="R082" n="0412b02"/>性<note place="inline">宗。</note>非實攝故<note place="inline">因。</note>如石女兒<note place="inline">喩。</note>非<note place="inline">大</note>有<note place="inline">句攝之</note>實等<note place="inline">五句
<lb ed="X" n="0306c15"/><lb ed="R082" n="0412b03"/>是有法。</note>應非離識有別自性<note place="inline">宗。</note>非有攝故<note place="inline">因。</note>如空華等
<lb ed="X" n="0306c16"/><lb ed="R082" n="0412b04"/><note place="inline">喩</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306c17"/><lb ed="R082" n="0412b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0306c1701">△六破大有性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306c18"/><lb ed="R082" n="0412b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0306c1801">彼所執<note place="inline">大</note>有<note place="inline">性是有法。</note>應離實等無別自性<note place="inline">宗。彼</note>許<note place="inline">大有性</note>非
<lb ed="X" n="0306c19"/><lb ed="R082" n="0412b07"/>無故<note place="inline">因。</note>如實德等<note place="inline">喩。</note>若<note place="inline">大有性</note>離<note place="inline">於</note>實等<note place="inline">有法。</note>應非<note place="inline">是大</note>有
<lb ed="X" n="0306c20"/><lb ed="R082" n="0412b08"/>性<note place="inline">宗。彼</note>許異實等故<note place="inline">因。</note>如畢竟無等<note place="inline">喩。</note>如有非無。無別
<lb ed="X" n="0306c21"/><lb ed="R082" n="0412b09"/>有性。如何實等有別有性。若離有法有別有性。應離
<lb ed="X" n="0306c22"/><lb ed="R082" n="0412b10"/>無法有別無性。彼旣不然。此云何爾。故彼有性。唯妄
<lb ed="X" n="0306c23"/><lb ed="R082" n="0412b11"/>計度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0306c24"/><lb ed="R082" n="0412b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0306c2401">先立二量以破大有。若許爲有。則不應離實德業。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0307a" n="0307a"/>
<lb ed="X" n="0307a01"/><lb ed="R082" n="0412b13"/>若許其離實德業。則應是無。此易可知。如有非無
<lb ed="X" n="0307a02"/><lb ed="R082" n="0412b14"/>下。更以理徵破也。彼謂因此大有。乃能有實德業。
<lb ed="X" n="0307a03"/><lb ed="R082" n="0412b15"/>大有是能有。實德業是所有。能不是所。故必各別。
<lb ed="X" n="0307a04"/><lb ed="R082" n="0412b16"/>今難之曰。若實德業。必須有別大有句以有之。則
<lb ed="X" n="0307a05"/><lb ed="R082" n="0412b17"/>此大有句。更當有一有性以有之矣。如大有非無。
<lb ed="X" n="0307a06"/><lb ed="R082" n="0412b18"/>而無別有性以有之。如何實德業非無。乃須別有
<lb ed="X" n="0307a07"/><lb ed="R082" n="0413a01"/>此大有性以有之耶。又若離實等有法。可許別有
<lb ed="X" n="0307a08"/><lb ed="R082" n="0413a02"/>一箇大有性。則應離非實等無法。亦可許別有一
<lb ed="X" n="0307a09"/><lb ed="R082" n="0413a03"/>箇無性矣。彼無法之外。旣無別無性。則此有法之
<lb ed="X" n="0307a10"/><lb ed="R082" n="0413a04"/>外。云何乃有別有性耶。故彼所執離實德業之大
<lb ed="X" n="0307a11"/><lb ed="R082" n="0413a05"/>有性。唯妄計度而<anchor xml:id="nkr_note_add_0307a1101" n="0307a1101"/><anchor xml:id="beg0307a1101" n="0307a1101"/>已<anchor xml:id="end0307a1101"/>。</p><p xml:id="pX51p0307a1109" cb:place="inline">△七破同異性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307a12"/><lb ed="R082" n="0413a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307a1201">又彼所執實德業<note place="inline">之同異</note>性。異實德業<note place="inline">之體而別有者。</note>理定不
<lb ed="X" n="0307a13"/><lb ed="R082" n="0413a07"/>然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307a14"/><lb ed="R082" n="0413a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307a1401">此先總斥。下立量破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307a15"/><lb ed="R082" n="0413a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307a1501">勿此<note place="inline">同異性。</note>亦<note place="inline">幷</note>非實德業<note place="inline">上之同異</note>性<note place="inline">旣</note>。異<note place="inline">於</note>實等<note place="inline">之體別有
<lb ed="X" n="0307a16"/><lb ed="R082" n="0413a10"/>同異性</note>故<note place="inline">喩</note>。如德業<note place="inline">之體。非實體</note>等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307a17"/><lb ed="R082" n="0413a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307a1701">彼計實句非德句。德句非業句。同異句非實德業
<lb ed="X" n="0307a18"/><lb ed="R082" n="0413a12"/>句。而仍就實德業上。展轉論同異性。故今破云。彼
<lb ed="X" n="0307a19"/><lb ed="R082" n="0413a13"/>所執同異性是有法。應非實德業之同異性宗。因
<lb ed="X" n="0307a20"/><lb ed="R082" n="0413a14"/>云。異實德業故。喩如德業句非實句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307a21"/><lb ed="R082" n="0413a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307a2101">又應實等<note place="inline">法卽</note>非實等攝<note place="inline">以</note>。異實等<note place="inline">同異</note>性故<note place="inline">喩</note>。如德業
<lb ed="X" n="0307a22"/><lb ed="R082" n="0413a16"/>實等<note place="inline">各無同異也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307a23"/><lb ed="R082" n="0413a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307a2301">前一量。破同異性與實德業不相干。此一量。破實
<lb ed="X" n="0307a24"/><lb ed="R082" n="0413a18"/>德業與同異性不相干也。量云。實德業是有法。卽
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0307b" n="0307b"/>
<lb ed="X" n="0307b01"/><lb ed="R082" n="0413b01"/>非實德業攝宗。因云。異于實德業同異性故。喩如
<lb ed="X" n="0307b02"/><lb ed="R082" n="0413b02"/>德業實等。蓋同異性。不過依于諸法假立。彼旣妄
<lb ed="X" n="0307b03"/><lb ed="R082" n="0413b03"/>執別有自體。不卽諸法。則諸法亦不卽同異矣。若
<lb ed="X" n="0307b04"/><lb ed="R082" n="0413b04"/>同異不卽諸法。則將以何爲同。以何爲異。若諸法
<lb ed="X" n="0307b05"/><lb ed="R082" n="0413b05"/>不卽同異。則實望實。不得名同。實望德業。不得名
<lb ed="X" n="0307b06"/><lb ed="R082" n="0413b06"/>異。旣無同異。則不應或名爲實。或名爲德。或名爲
<lb ed="X" n="0307b07"/><lb ed="R082" n="0413b07"/>業矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307b08"/><lb ed="R082" n="0413b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307b0801">地等諸<note place="inline">同異</note>性。對地等體。更相徵詰。准此應知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307b09"/><lb ed="R082" n="0413b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307b0901">同異性是有法。非地等上之同異性宗。異地等別
<lb ed="X" n="0307b10"/><lb ed="R082" n="0413b10"/>有同異性故因。喩如水火風等。又應地等是有法。
<lb ed="X" n="0307b11"/><lb ed="R082" n="0413b11"/>卽非地等宗。因云。異地等同異性故。喩如水火風
<lb ed="X" n="0307b12"/><lb ed="R082" n="0413b12"/>地等。蓋同異性。旣離地水火風。則地水火風。亦必
<lb ed="X" n="0307b13"/><lb ed="R082" n="0413b13"/>離同異性。同異若離于地。則如水火及風。地若離
<lb ed="X" n="0307b14"/><lb ed="R082" n="0413b14"/>于同異。則望地不得名同。望水火風不得名異。展
<lb ed="X" n="0307b15"/><lb ed="R082" n="0413b15"/>轉皆無同異。又豈可喚作地水火風哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307b16"/><lb ed="R082" n="0413b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307b1601">如實性等。無別實等性。實等亦應無別實性等。若離
<lb ed="X" n="0307b17"/><lb ed="R082" n="0413b17"/>實等有實等性。應離非實等有非實等性。彼旣不爾。
<lb ed="X" n="0307b18"/><lb ed="R082" n="0413b18"/>此云何然。故同異性。唯假施設。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307b19"/><lb ed="R082" n="0414a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307b1901">此亦更以理徵破也。彼計由同異性。令實德業成
<lb ed="X" n="0307b20"/><lb ed="R082" n="0414a02"/>同成異。能同異者。非所同異。故是別有。若然。則應
<lb ed="X" n="0307b21"/><lb ed="R082" n="0414a03"/>更有一同異性。令此同異得成同異。便有無窮之
<lb ed="X" n="0307b22"/><lb ed="R082" n="0414a04"/>過。今旣如實德業之同異性等。無別實德業之同
<lb ed="X" n="0307b23"/><lb ed="R082" n="0414a05"/>異性而使其成同異性。則實德業之外。亦應無別
<lb ed="X" n="0307b24"/><lb ed="R082" n="0414a06"/>實德業之同異性等而使實德業成同異矣。又若
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0307c" n="0307c"/>
<lb ed="X" n="0307c01"/><lb ed="R082" n="0414a07"/>許離實德業。別有實德業之同異性。應離非實德
<lb ed="X" n="0307c02"/><lb ed="R082" n="0414a08"/>業。亦別有非實德業之非同異性。彼非實德業之
<lb ed="X" n="0307c03"/><lb ed="R082" n="0414a09"/>外。旣別無非同異性。則此實德業外。云何別有同
<lb ed="X" n="0307c04"/><lb ed="R082" n="0414a10"/>異性耶。故同異性唯假施設。不可妄執爲實有也。</p>
<lb ed="X" n="0307c05"/><lb ed="R082" n="0414a11"/><p xml:id="pX51p0307c0501">△八破和合句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c06"/><lb ed="R082" n="0414a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307c0601">又彼所執和合句義<note place="inline">有法。</note>定非實有<note place="inline">宗。</note>非有實等諸法
<lb ed="X" n="0307c07"/><lb ed="R082" n="0414a13"/>攝故<note place="inline">因</note>如畢竟無<note place="inline">喩。</note>彼許實等現量所得<note place="inline">今</note>。以理推
<lb ed="X" n="0307c08"/><lb ed="R082" n="0414a14"/>徵。尙非實有。況彼自許和合句義非現量得。而<note place="inline">豈</note>可
<lb ed="X" n="0307c09"/><lb ed="R082" n="0414a15"/>實有<note place="inline">耶。</note>設<note place="inline">彼更</note>執和合是現量境。由前理故。亦非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c10"/><lb ed="R082" n="0414a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307c1001">初明諸句體非實有竟。</p><p xml:id="pX51p0307c1010" cb:place="inline">△二顯諸句非現量得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c11"/><lb ed="R082" n="0414a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307c1101">然彼<note place="inline">所執</note>實等<note place="inline">諸句是有法。</note>非緣離識實有自體現量所得
<lb ed="X" n="0307c12"/><lb ed="R082" n="0414a18"/><note place="inline">宗。彼自</note>許<note place="inline">是</note>所知故<note place="inline">因。卽是意識非量所緣。喩</note>如龜毛等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c13"/><lb ed="R082" n="0414b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307c1301">此先明諸句非現量境也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c14"/><lb ed="R082" n="0414b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307c1401">又<note place="inline">彼</note>緣<note place="inline">此</note>實<note place="inline">句之</note>智<note place="inline">是有法。</note>非<note place="inline">是果能</note>緣<note place="inline">於</note>離識實句自體
<lb ed="X" n="0307c15"/><lb ed="R082" n="0414b03"/>現量<note place="inline">之</note>智<note place="inline">所</note>攝<note place="inline">宗。但與</note>假<note place="inline">法和</note>合<note place="inline">而</note>生<note place="inline">起</note>故<note place="inline">因。</note>如<note place="inline">緣</note>德<note place="inline">句</note>
<lb ed="X" n="0307c16"/><lb ed="R082" n="0414b04"/>智等<note place="inline">喩。</note>廣說乃至<note place="inline">彼</note>緣和合<note place="inline">句之</note>智<note place="inline">是有法。</note>非緣離識和
<lb ed="X" n="0307c17"/><lb ed="R082" n="0414b05"/>合自體現量<note place="inline">之</note>智<note place="inline">所</note>攝<note place="inline">宗。</note>假合生故<note place="inline">因。</note>如實智等<note place="inline">喩</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c18"/><lb ed="R082" n="0414b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307c1801">此更明能緣非現量智也。蓋所緣六句之境。旣無
<lb ed="X" n="0307c19"/><lb ed="R082" n="0414b07"/>實體。則能緣六句之智。同爲非量矣。初正破竟。</p><p xml:id="pX51p0307c1919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0307c20"/><lb ed="R082" n="0414b08"/>二結非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c21"/><lb ed="R082" n="0414b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0307c2101">故勝論者實等句義。亦是隨情妄所施設。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c22"/><lb ed="R082" n="0414b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0307c2201">亦者。承上數論而言。明其同皆妄執。無優劣也。</p><p xml:id="pX51p0307c2219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0307c23"/><lb ed="R082" n="0414b11"/>三破自在天等八論二。初破大自在。二例破餘七。
<lb ed="X" n="0307c24"/><lb ed="R082" n="0414b12"/>初中二。初叙。二破。今初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0308a" n="0308a"/>
<lb ed="X" n="0308a01"/><lb ed="R082" n="0414b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308a0101">有執有一大自在天體實徧常。能生諸法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308a02"/><lb ed="R082" n="0414b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308a0201">彼計此天有四德。一體實。二徧。三常。四能生諸法。</p>
<lb ed="X" n="0308a03"/><lb ed="R082" n="0414b15"/><p xml:id="pX51p0308a0301">△二破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308a04"/><lb ed="R082" n="0414b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308a0401">彼執非理。所以者何。若法能生<note place="inline">則有作用</note>。必非常故。諸非
<lb ed="X" n="0308a05"/><lb ed="R082" n="0414b17"/>常者。必不遍故。諸不遍者。非眞實故<note place="inline">若使</note>。體旣常遍具
<lb ed="X" n="0308a06"/><lb ed="R082" n="0414b18"/>諸功能。應一切處<note place="inline">一切</note>時頓生一切法<note place="inline">若謂必</note>。待<note place="inline">衆生樂</note>欲
<lb ed="X" n="0308a07"/><lb ed="R082" n="0415a01"/>或<note place="inline">待種種助</note>緣方能生者<note place="inline">卽涉三因</note>。違<note place="inline">自<anchor xml:id="nkr_note_add_0308a0701" n="0308a0701"/><anchor xml:id="beg0308a0701" n="0308a0701"/>己<anchor xml:id="end0308a0701"/>唯</note>一<note place="inline">大自在天爲</note>因<note place="inline">之</note>論
<lb ed="X" n="0308a08"/><lb ed="R082" n="0415a02"/><note place="inline">又</note>。或欲及緣亦應頓起<note place="inline">以大自在天之</note>。因<note place="inline">是</note>常有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308a09"/><lb ed="R082" n="0415a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308a0901">先以能生破常徧眞實。次以常遍具諸功能而破
<lb ed="X" n="0308a10"/><lb ed="R082" n="0415a04"/>能生。徧則一切處應生。常則一切時應生。具諸功
<lb ed="X" n="0308a11"/><lb ed="R082" n="0415a05"/>能則一切法應頓生。若待欲及緣。則非一因。若許
<lb ed="X" n="0308a12"/><lb ed="R082" n="0415a06"/>一因。則欲及緣亦應頓起。以欲及緣。亦大自在天
<lb ed="X" n="0308a13"/><lb ed="R082" n="0415a07"/>而爲因故。</p><p xml:id="pX51p0308a1305" cb:place="inline">△二例破餘七。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308a14"/><lb ed="R082" n="0415a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308a1401">餘執有一大梵。時。方。本際。自然。虗空。我等。常住實有。
<lb ed="X" n="0308a15"/><lb ed="R082" n="0415a09"/>具諸功能。生一切法。皆同此破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308a16"/><lb ed="R082" n="0415a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308a1601">一計大梵常住實有。具諸功能。生一切法。二計時。
<lb ed="X" n="0308a17"/><lb ed="R082" n="0415a11"/>三計方。四計本際。卽是渾沌。五計自然。六計虗空。
<lb ed="X" n="0308a18"/><lb ed="R082" n="0415a12"/>七計神我。皆云當住實有。具諸功能。生一切法。皆
<lb ed="X" n="0308a19"/><lb ed="R082" n="0415a13"/>同大自在天破也。三破自在天等八論竟。</p><p xml:id="pX51p0308a1917" cb:place="inline">△四破
<lb ed="X" n="0308a20"/><lb ed="R082" n="0415a14"/>二種聲論二。初叙。二破。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308a21"/><lb ed="R082" n="0415a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308a2101">有餘偏執<note place="inline">五</note>明論<note place="inline">中</note>聲<note place="inline">論是</note>常<note place="inline">以其</note>。能爲<note place="inline">決</note>定<note place="inline">不易之</note>量<note place="inline">以</note>
<lb ed="X" n="0308a22"/><lb ed="R082" n="0415a16"/>表詮諸法<note place="inline">故。</note>有執一切聲<note place="inline">性</note>皆是常<note place="inline">住。不從緣生。但是</note>待緣
<lb ed="X" n="0308a23"/><lb ed="R082" n="0415a17"/>顯發方有詮表。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308a24"/><lb ed="R082" n="0415a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308a2401">△二破。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0308b" n="0308b"/>
<lb ed="X" n="0308b01"/><lb ed="R082" n="0415b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308b0101">彼俱非理。所以者何。且明論<note place="inline">之</note>聲<note place="inline">是有法。旣</note>許能詮<note place="inline">表</note>故
<lb ed="X" n="0308b02"/><lb ed="R082" n="0415b02"/><note place="inline">因。</note>應非常住<note place="inline">宗。</note>如所餘聲<note place="inline">喩。以餘聲亦能詮表故。</note>餘<note place="inline">一切</note>聲<note place="inline">是有法。</note>
<lb ed="X" n="0308b03"/><lb ed="R082" n="0415b03"/>亦應非<note place="inline">實有</note>常聲體<note place="inline">宗。</note>如甁衣等<note place="inline">喩。</note>待衆緣故<note place="inline">因</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b04"/><lb ed="R082" n="0415b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308b0401">四破二種聲論竟。</p><p xml:id="pX51p0308b0408" cb:place="inline">△五破順世師論二。初叙。二破。
<lb ed="X" n="0308b05"/><lb ed="R082" n="0415b05"/>今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b06"/><lb ed="R082" n="0415b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308b0601">有外道執地水火風<note place="inline">之</note>極微<note place="inline">是</note>實<note place="inline">是</note>常<note place="inline">是</note>。能生<note place="inline">於</note>麤
<lb ed="X" n="0308b07"/><lb ed="R082" n="0415b07"/>色。所生麤色。不越因量<note place="inline">所以</note>。雖是無常而體實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b08"/><lb ed="R082" n="0415b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308b0801">於極微有三計。一計實。二計常。三計能生麤色。於
<lb ed="X" n="0308b09"/><lb ed="R082" n="0415b09"/>所生麤色。但計實有也。麤色。亦名子微。卽所生之
<lb ed="X" n="0308b10"/><lb ed="R082" n="0415b10"/>果。因量。亦名父母微。卽是極微。乃能生之因。謂所
<lb ed="X" n="0308b11"/><lb ed="R082" n="0415b11"/>生麤色。全以極微爲體。故不越于因量。旣不越因
<lb ed="X" n="0308b12"/><lb ed="R082" n="0415b12"/>量。故雖無常而體實有。</p><p xml:id="pX51p0308b1210" cb:place="inline">△二破二。初破能生極微。
<lb ed="X" n="0308b13"/><lb ed="R082" n="0415b13"/>二破所生麤色。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b14"/><lb ed="R082" n="0415b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308b1401">彼亦非理。所以者何。所執極微<note place="inline">是有法。</note>若有方分<note place="inline">因。</note>如
<lb ed="X" n="0308b15"/><lb ed="R082" n="0415b15"/>蟻行等<note place="inline">喩。</note>體應非實<note place="inline">宗</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b16"/><lb ed="R082" n="0415b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308b1601">此先破實也。極微若有方分。則聚而成物。應如蟻
<lb ed="X" n="0308b17"/><lb ed="R082" n="0415b17"/>行。謂必有來去相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b18"/><lb ed="R082" n="0415b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308b1801">若無方分<note place="inline">因。</note>如心心所<note place="inline">喩。</note>應不共聚生麤果色<note place="inline">宗</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b19"/><lb ed="R082" n="0416a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308b1901">此次破能生也。如心心所。旣無形質。不可聚作麤
<lb ed="X" n="0308b20"/><lb ed="R082" n="0416a02"/>色故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b21"/><lb ed="R082" n="0416a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308b2101">旣能生果<note place="inline">因。</note>如彼所生<note place="inline">喩。</note>如何可說極微常住<note place="inline">宗</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308b22"/><lb ed="R082" n="0416a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308b2201">父必與子相似。子旣無常。父安得常。</p><p xml:id="pX51p0308b2215" cb:place="inline">△二破所生
<lb ed="X" n="0308b23"/><lb ed="R082" n="0416a05"/>麤色二。初破不越因量。二破因果同處。初又二。初
<lb ed="X" n="0308b24"/><lb ed="R082" n="0416a06"/>正破。二破救。今初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0308c" n="0308c"/>
<lb ed="X" n="0308c01"/><lb ed="R082" n="0416a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308c0101">又所生果<note place="inline">旣</note>。不越<note place="inline">於</note>因量<note place="inline">便</note>。應<note place="inline">仍</note>如極微。不名麤色。
<lb ed="X" n="0308c02"/><lb ed="R082" n="0416a08"/>則此果色<note place="inline">同於極微。</note>應非眼等色根所取。便違自執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308c03"/><lb ed="R082" n="0416a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308c0301">所生果是有法。不名麤色。應非眼等色根所取宗。
<lb ed="X" n="0308c04"/><lb ed="R082" n="0416a10"/>因云不越因量故。喩如極微。言便違自執者。彼執
<lb ed="X" n="0308c05"/><lb ed="R082" n="0416a11"/>能生極微。不可見聞嗅覺。所生之果。定可見聞嗅
<lb ed="X" n="0308c06"/><lb ed="R082" n="0416a12"/>覺故也。</p><p xml:id="pX51p0308c0604" cb:place="inline">△二破救又三。初破量德合。二破徧自因。
<lb ed="X" n="0308c07"/><lb ed="R082" n="0416a13"/>三破多分合。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308c08"/><lb ed="R082" n="0416a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308c0801">若謂果色<note place="inline">乃因</note>。量<note place="inline">與麤</note>德合故。非麤似麤<note place="inline">由斯故是</note>。色根<note place="inline">之</note>所
<lb ed="X" n="0308c09"/><lb ed="R082" n="0416a15"/>能取。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308c10"/><lb ed="R082" n="0416a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308c1001">先叙救辭也。不越因量故非麤。與麤德合故似麤。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308c11"/><lb ed="R082" n="0416a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308c1101">所執果色<note place="inline">有法。</note>旣同因量<note place="inline">因。</note>應如極微<note place="inline">喩。</note>無麤德合<note place="inline">宗。</note>
<lb ed="X" n="0308c12"/><lb ed="R082" n="0416a18"/>或應極微<note place="inline">有法。</note>亦麤德合<note place="inline">宗。</note>如麤果色<note place="inline">喩。</note>處無別故<note place="inline">因</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308c13"/><lb ed="R082" n="0416b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308c1301">果色旣同因量。果同因。則應非麤。因同果。則亦應
<lb ed="X" n="0308c14"/><lb ed="R082" n="0416b02"/>麤矣。</p><p xml:id="pX51p0308c1403" cb:place="inline">△二破徧自因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308c15"/><lb ed="R082" n="0416b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308c1501">若謂果色。遍在<note place="inline">能成</note>自<note place="inline">體之極微</note>因<note place="inline">上。由其</note>因非一故<note place="inline">果亦</note>。可名
<lb ed="X" n="0308c16"/><lb ed="R082" n="0416b04"/>麤者。則此果色。體應非一。如所在因。處各別故。旣爾
<lb ed="X" n="0308c17"/><lb ed="R082" n="0416b05"/>此果還不成麤。由此亦非色根所取。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308c18"/><lb ed="R082" n="0416b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0308c1801">先叙計云果色徧在自因者。謂所生果。遍在能生
<lb ed="X" n="0308c19"/><lb ed="R082" n="0416b07"/>極微因上。由能生有多極微。故使果色成麤也。次
<lb ed="X" n="0308c20"/><lb ed="R082" n="0416b08"/>破又二。先申量云。彼執所生果色是有法。體應非
<lb ed="X" n="0308c21"/><lb ed="R082" n="0416b09"/>一宗。因云。處各別故。喩如所在因。謂一一極微各
<lb ed="X" n="0308c22"/><lb ed="R082" n="0416b10"/>住自位也。旣爾下。又以各住自位。還不成麤。非眼
<lb ed="X" n="0308c23"/><lb ed="R082" n="0416b11"/>所能見等破之。</p><p xml:id="pX51p0308c2307" cb:place="inline">△三破分多合。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0308c24"/><lb ed="R082" n="0416b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0308c2401">若果多分合故成麤。多因極微合應非細。足成根境。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0309a" n="0309a"/>
<lb ed="X" n="0309a01"/><lb ed="R082" n="0416b13"/>何用果爲。旣多分成。應非實有。則汝所執。前後相違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309a02"/><lb ed="R082" n="0416b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309a0201">彼轉救云。麤色不由極微因量。但以所生之果是
<lb ed="X" n="0309a03"/><lb ed="R082" n="0416b15"/>多分合。故成麤色而爲色根所取。破曰。若是。則但
<lb ed="X" n="0309a04"/><lb ed="R082" n="0416b16"/>將多多因量極微合時。亦應非細。足成五根所取
<lb ed="X" n="0309a05"/><lb ed="R082" n="0416b17"/>之境。更何用所生之果色耶。又果色旣是多分合
<lb ed="X" n="0309a06"/><lb ed="R082" n="0416b18"/>成。便可分析。應非實有。汝前何云不越因量而體
<lb ed="X" n="0309a07"/><lb ed="R082" n="0417a01"/>實有。豈不前後自語相違。初破不越因量竟。</p><p xml:id="pX51p0309a0718" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0309a08"/><lb ed="R082" n="0417a02"/>破因果同處二。初正破因果同處。二破救果體是
<lb ed="X" n="0309a09"/><lb ed="R082" n="0417a03"/>一。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309a10"/><lb ed="R082" n="0417a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309a1001">又果與因<note place="inline">旣皆實有。則</note>俱有質礙。應不同處。如二極微。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309a11"/><lb ed="R082" n="0417a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309a1101">汝所執果色因量是有法。應不同處宗。因云。俱有
<lb ed="X" n="0309a12"/><lb ed="R082" n="0417a06"/>質礙故。喩如二極微。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309a13"/><lb ed="R082" n="0417a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309a1301">若謂果因體相受入。如沙受水。藥入鎔銅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309a14"/><lb ed="R082" n="0417a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309a1401">此叙轉計也。謂因入果色。果則受因。果入因微。因
<lb ed="X" n="0309a15"/><lb ed="R082" n="0417a09"/>則受果。異體同居。故同沙之受水。藥之入銅。寧不
<lb ed="X" n="0309a16"/><lb ed="R082" n="0417a10"/>同處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309a17"/><lb ed="R082" n="0417a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309a1701">誰許沙銅體受水藥。或應離變。非一非常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309a18"/><lb ed="R082" n="0417a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309a1801">先奪破曰。沙銅雖與水藥同處。而沙自沙。水自水。
<lb ed="X" n="0309a19"/><lb ed="R082" n="0417a13"/>銅自銅。藥自藥。誰許體受水藥。次縱破曰。或應受
<lb ed="X" n="0309a20"/><lb ed="R082" n="0417a14"/>則可離。不妨傾水存沙。入則須變。便見銅改其體。
<lb ed="X" n="0309a21"/><lb ed="R082" n="0417a15"/>可離則非一。體變則非常。非一則何名不越因量。
<lb ed="X" n="0309a22"/><lb ed="R082" n="0417a16"/>非常則何云體是實有。</p><p xml:id="pX51p0309a2210" cb:place="inline">△二破救果體是一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309a23"/><lb ed="R082" n="0417a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309a2301">又麤色果體若是一。得一分時。應得一切<note place="inline">以</note>。彼<note place="inline">分</note>此
<lb ed="X" n="0309a24"/><lb ed="R082" n="0417a18"/><note place="inline">分體是</note>一故。彼<note place="inline">分</note>應如此<note place="inline">分。若汝</note>不許<note place="inline">得一切者。便</note>違<note place="inline">體一之</note>理
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0309b" n="0309b"/>
<lb ed="X" n="0309b01"/><lb ed="R082" n="0417b01"/><note place="inline">若汝</note>。許<note place="inline">得一切。</note>便違<note place="inline">世間之</note>事。故彼所執。進退不成。<anchor xml:id="nkr_note_add_0309b0101" n="0309b0101"/><anchor xml:id="beg0309b0101" n="0309b0101"/>但<anchor xml:id="end0309b0101"/>是隨
<lb ed="X" n="0309b02"/><lb ed="R082" n="0417b02"/>情虗妄計度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309b03"/><lb ed="R082" n="0417b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309b0301">恐彼救云。因相雖多。果體是一。故破之也。進卽是
<lb ed="X" n="0309b04"/><lb ed="R082" n="0417b04"/>許。退卽不許。餘可知。二別破十三家竟。</p><p xml:id="pX51p0309b0416" cb:place="inline">△三總破
<lb ed="X" n="0309b05"/><lb ed="R082" n="0417b05"/>四句二。初總標。二別破。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309b06"/><lb ed="R082" n="0417b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309b0601">然諸外道。品類雖多。所執有法。不過四種。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309b07"/><lb ed="R082" n="0417b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309b0701">△二別破爲四。初破法與性一。二破法與性異。三
<lb ed="X" n="0309b08"/><lb ed="R082" n="0417b08"/>破亦一亦異。四破非一非異。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309b09"/><lb ed="R082" n="0417b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309b0901">一執有法與有等性。其體定一如數論等。彼執非理。
<lb ed="X" n="0309b10"/><lb ed="R082" n="0417b10"/>所以者何。勿一切法卽有性故。皆如有性體無差別。
<lb ed="X" n="0309b11"/><lb ed="R082" n="0417b11"/>便違<note place="inline">所執薩埵等</note>三德<note place="inline">與所生</note>。我等<note place="inline">二十三法。</note>體<note place="inline">相各</note>異。亦違世間
<lb ed="X" n="0309b12"/><lb ed="R082" n="0417b12"/><note place="inline">現見</note>諸法差別。又若色等卽色等性。色等應無靑黃等
<lb ed="X" n="0309b13"/><lb ed="R082" n="0417b13"/>異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309b14"/><lb ed="R082" n="0417b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309b1401">有法。謂所生大等二十三法。有性。謂能生冥性。卽
<lb ed="X" n="0309b15"/><lb ed="R082" n="0417b15"/>薩埵剌闍答摩三德也。量云。所執二十三法是有
<lb ed="X" n="0309b16"/><lb ed="R082" n="0417b16"/>法。體應無別宗。因云卽有性故。喩如有性。餘可知。</p>
<lb ed="X" n="0309b17"/><lb ed="R082" n="0417b17"/><p xml:id="pX51p0309b1701">△二破法與性異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309b18"/><lb ed="R082" n="0417b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309b1801">二執有法與有等性。其體定異。如勝論等。彼執非理。
<lb ed="X" n="0309b19"/><lb ed="R082" n="0418a01"/>所以者何。勿一切法非有性故。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0309b1901" n="0309b1901"/><anchor xml:id="beg0309b1901" n="0309b1901"/>己<anchor xml:id="end0309b1901"/>滅無。體不可得。
<lb ed="X" n="0309b20"/><lb ed="R082" n="0418a02"/>便違<note place="inline">所執</note>實等自體非無。亦違世間現見有物。又若色
<lb ed="X" n="0309b21"/><lb ed="R082" n="0418a03"/>等非色等性。應如聲等非眼等境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309b22"/><lb ed="R082" n="0418a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309b2201">有法。謂實德業。有性。謂大有性也。量云。彼所執實
<lb ed="X" n="0309b23"/><lb ed="R082" n="0418a05"/>德業是有法。體不可得宗。因云非有性故。喩如<anchor xml:id="nkr_note_add_0309b2301" n="0309b2301"/><anchor xml:id="beg0309b2301" n="0309b2301"/>己<anchor xml:id="end0309b2301"/>
<lb ed="X" n="0309b24"/><lb ed="R082" n="0418a06"/>滅無。又彼所執色是有法。應非眼境宗。因云非色
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0309c" n="0309c"/>
<lb ed="X" n="0309c01"/><lb ed="R082" n="0418a07"/>性故。喩如聲等。彼所執聲是有法。應非耳境宗。因
<lb ed="X" n="0309c02"/><lb ed="R082" n="0418a08"/>云非聲性故。喩如色等。</p><p xml:id="pX51p0309c0210" cb:place="inline">△三破亦一亦異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c03"/><lb ed="R082" n="0418a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309c0301">三執有法與有等性。亦一亦異。如無慚等。彼執非理。
<lb ed="X" n="0309c04"/><lb ed="R082" n="0418a10"/>所以者何。一異同前一異過故<note place="inline">一之與異</note>。二相相違<note place="inline">其</note>。體
<lb ed="X" n="0309c05"/><lb ed="R082" n="0418a11"/><note place="inline">必</note>應別故<note place="inline">若執</note>。一異體同<note place="inline">決定</note>。但不成故。勿一切法皆同
<lb ed="X" n="0309c06"/><lb ed="R082" n="0418a12"/>一體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c07"/><lb ed="R082" n="0418a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309c0701">一異同前一異過者。謂一則過同數論。異則過同
<lb ed="X" n="0309c08"/><lb ed="R082" n="0418a14"/>勝論也。設使一異相反而可同體。勿一切法皆可
<lb ed="X" n="0309c09"/><lb ed="R082" n="0418a15"/>同一體故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c10"/><lb ed="R082" n="0418a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309c1001">或應一異是假非實。而執爲實。理定不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c11"/><lb ed="R082" n="0418a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309c1101">若達一異是假非實。如水火影。同現鏡中。縱說亦
<lb ed="X" n="0309c12"/><lb ed="R082" n="0418a18"/>一亦異。有何不可。而彼妄執爲實。則定無此理矣。</p>
<lb ed="X" n="0309c13"/><lb ed="R082" n="0418b01"/><p xml:id="pX51p0309c1301">△四破非一非異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c14"/><lb ed="R082" n="0418b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309c1401">四執有法與有等性。非一非異。如邪命等。彼執非理。
<lb ed="X" n="0309c15"/><lb ed="R082" n="0418b03"/>所以者何。非一異執。同異一故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c16"/><lb ed="R082" n="0418b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309c1601">謂非一便同於異。非異便同於一也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c17"/><lb ed="R082" n="0418b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309c1701">非一異言。爲遮爲表。若唯是表。應不雙非。若但是遮。
<lb ed="X" n="0309c18"/><lb ed="R082" n="0418b06"/>應無所執。亦遮亦表。應互相違。非表非遮。應成戲論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c19"/><lb ed="R082" n="0418b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0309c1901">謂汝非一非異之言。爲但是遮遣耶。爲唯是表顯
<lb ed="X" n="0309c20"/><lb ed="R082" n="0418b08"/>耶。若唯是表。則或以非一表異。或以非異表一可
<lb ed="X" n="0309c21"/><lb ed="R082" n="0418b09"/>矣。應不雙非。若但是遮。則應更無所執。何得仍執
<lb ed="X" n="0309c22"/><lb ed="R082" n="0418b10"/>有法與有等性兩皆是實。若云亦遮亦表。則應展
<lb ed="X" n="0309c23"/><lb ed="R082" n="0418b11"/>轉相違。若云非表非遮。畢竟了無實義而成戲論。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0309c24"/><lb ed="R082" n="0418b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0309c2401">又非一異<note place="inline">則</note>。違世間共知有一異物。亦違自宗色等
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0310a" n="0310a"/>
<lb ed="X" n="0310a01"/><lb ed="R082" n="0418b13"/>有法決定實有。是故彼言唯<note place="inline">是</note>矯<note place="inline">強</note>避過。諸有智者
<lb ed="X" n="0310a02"/><lb ed="R082" n="0418b14"/>勿謬許之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310a03"/><lb ed="R082" n="0418b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310a0301">佛法每言眞俗二諦非卽非離。法與法性非一非
<lb ed="X" n="0310a04"/><lb ed="R082" n="0418b16"/>異。蓋由但是遮詮。元無所執。了一切法緣生無性。
<lb ed="X" n="0310a05"/><lb ed="R082" n="0418b17"/>如幻不實。故得正顯中道。遠離斷常空有等戲論
<lb ed="X" n="0310a06"/><lb ed="R082" n="0418b18"/>也。彼旣妄執諸法法性決定實有。爲避詰難。謾云
<lb ed="X" n="0310a07"/><lb ed="R082" n="0419a01"/>非有非無。旣非無執之<anchor xml:id="nkr_note_add_0310a0701" n="0310a0701"/><anchor xml:id="beg0310a0701" n="0310a0701"/>但<anchor xml:id="end0310a0701"/>遮。祇是四謗之所攝。豈
<lb ed="X" n="0310a08"/><lb ed="R082" n="0419a02"/>可以其言語濫同。而謬許爲正法哉。然外道妄執
<lb ed="X" n="0310a09"/><lb ed="R082" n="0419a03"/>心外實法。故四句皆名爲謗。若能了知心外無法。
<lb ed="X" n="0310a10"/><lb ed="R082" n="0419a04"/>無所執著。則四句便爲四門。謂法與法性一亦可。
<lb ed="X" n="0310a11"/><lb ed="R082" n="0419a05"/>如波卽水故。謂法與法性異亦可。如水非波故。謂
<lb ed="X" n="0310a12"/><lb ed="R082" n="0419a06"/>法與法性亦一亦異亦可。眞故相無別。俗故相有
<lb ed="X" n="0310a13"/><lb ed="R082" n="0419a07"/>別故。謂法與法性非一非異亦可。不變恒隨緣。隨
<lb ed="X" n="0310a14"/><lb ed="R082" n="0419a08"/>緣恒不變故。初破外道竟。</p><p xml:id="pX51p0310a1411" cb:place="inline">△二破餘乘二。初假問
<lb ed="X" n="0310a15"/><lb ed="R082" n="0419a09"/>總破。二隨執別破。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310a16"/><lb ed="R082" n="0419a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310a1601">餘乘所執離識實有色等諸法。如何非有<note place="inline">答</note>。彼所執
<lb ed="X" n="0310a17"/><lb ed="R082" n="0419a11"/>色。不相應行。及諸無爲。理非有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310a18"/><lb ed="R082" n="0419a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310a1801">不秉大乘實敎。惟執方便權說。故名餘乘。彼計五
<lb ed="X" n="0310a19"/><lb ed="R082" n="0419a13"/>位七十五法。心法唯一。心所法有四十六。色法十
<lb ed="X" n="0310a20"/><lb ed="R082" n="0419a14"/>一。不相應行十四。無爲法三。妄謂色不相應及無
<lb ed="X" n="0310a21"/><lb ed="R082" n="0419a15"/>爲法。離心心所別有實性。故今就彼所執破之。</p><p xml:id="pX51p0310a2119" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0310a22"/><lb ed="R082" n="0419a16"/>二隨執別破三。初破色法。二破不相應行。三破無
<lb ed="X" n="0310a23"/><lb ed="R082" n="0419a17"/>爲法。初中二。初破對無對。二破表無表。初又二。初
<lb ed="X" n="0310a24"/><lb ed="R082" n="0419a18"/>標列。二別破。今初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0310b" n="0310b"/>
<lb ed="X" n="0310b01"/><lb ed="R082" n="0419b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310b0101">且所執色。總有二種。一者有對。極微所成。二者無對。
<lb ed="X" n="0310b02"/><lb ed="R082" n="0419b02"/>非極微成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310b03"/><lb ed="R082" n="0419b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310b0301">有對色。謂五根五塵。無對色。謂法處所攝色也。大
<lb ed="X" n="0310b04"/><lb ed="R082" n="0419b04"/>乘則明皆是識之相分。餘乘妄執有對是極微成。
<lb ed="X" n="0310b05"/><lb ed="R082" n="0419b05"/>無對非極微成。然皆謂是心外實色。</p><p xml:id="pX51p0310b0515" cb:place="inline">△二別破二。
<lb ed="X" n="0310b06"/><lb ed="R082" n="0419b06"/>初破有對。二破無對。初中二。初明有對非實。二明
<lb ed="X" n="0310b07"/><lb ed="R082" n="0419b07"/>唯是識變。初又二。初略明。二廣顯。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310b08"/><lb ed="R082" n="0419b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310b0801">彼有對色。定非實有。能成極微非實有故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310b09"/><lb ed="R082" n="0419b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310b0901">△二廣顯二。初明能成極微不實。二結所成有對
<lb ed="X" n="0310b10"/><lb ed="R082" n="0419b10"/>不實。初又二。初約質礙有無破。二約方分有無破。
<lb ed="X" n="0310b11"/><lb ed="R082" n="0419b11"/>今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310b12"/><lb ed="R082" n="0419b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310b1201">謂諸極微若有質礙。應如甁等。是假非實。若無質礙。
<lb ed="X" n="0310b13"/><lb ed="R082" n="0419b13"/>應如非色。如何可集成甁衣等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310b14"/><lb ed="R082" n="0419b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310b1401">汝所執極微是有法。是假非實宗。因云有質礙故。
<lb ed="X" n="0310b15"/><lb ed="R082" n="0419b15"/>喩如甁等。又極微是有法。不可集成有對色宗。因
<lb ed="X" n="0310b16"/><lb ed="R082" n="0419b16"/>云無質礙故。喩如非色。</p><p xml:id="pX51p0310b1610" cb:place="inline">△二約方分有無破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310b17"/><lb ed="R082" n="0419b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310b1701">又諸極微若有方分。必可分析。便非實有。若無方分。
<lb ed="X" n="0310b18"/><lb ed="R082" n="0419b18"/>則如非色。云何和合<note place="inline">而能</note>承光發影<note place="inline">試觀</note>。日輪纔擧照柱
<lb ed="X" n="0310b19"/><lb ed="R082" n="0420a01"/>等時。東西兩邊光影各現<note place="inline">東邊</note>。承光<note place="inline">西邊</note>。發影。處旣不同。
<lb ed="X" n="0310b20"/><lb ed="R082" n="0420a02"/>所執極微。定有方分。又若<note place="inline">眼</note>見<note place="inline">身</note>觸壁等物時。唯得
<lb ed="X" n="0310b21"/><lb ed="R082" n="0420a03"/>此邊。不得彼分。旣和合物卽諸極微。故此極微必有
<lb ed="X" n="0310b22"/><lb ed="R082" n="0420a04"/>方分。又諸極微隨所住處。必有上下四方差別<note place="inline">若</note>。不
<lb ed="X" n="0310b23"/><lb ed="R082" n="0420a05"/>爾<note place="inline">者。卽如非色。無所質礙</note>便無共和集<note place="inline">成粗色</note>義。或<note place="inline">許極微互</note>相涉入
<lb ed="X" n="0310b24"/><lb ed="R082" n="0420a06"/><note place="inline">旣無質礙</note>。應<note place="inline">亦</note>成麤不<note place="inline">色。今旣許和集成粗。</note>由此極微定有方分<note place="inline">又彼
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0310c" n="0310c"/>
<lb ed="X" n="0310c01"/><lb ed="R082" n="0420a07"/>旣</note>。執<note place="inline">所成</note>有對<note place="inline">果</note>色卽諸極微。若<note place="inline">極微</note>無方分<note place="inline">者則</note>應<note place="inline">有對色亦</note>
<lb ed="X" n="0310c02"/><lb ed="R082" n="0420a08"/>無障隔。若<note place="inline">許</note>爾<note place="inline">者</note>。便非障礙有對。是故汝等所執極
<lb ed="X" n="0310c03"/><lb ed="R082" n="0420a09"/>微。必有方分。有方分故。便可分析。定非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310c04"/><lb ed="R082" n="0420a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310c0401">先破有方分云。極微是有法。定非實有宗。因云有
<lb ed="X" n="0310c05"/><lb ed="R082" n="0420a11"/>方分可分析故。喩如甁衣等。次破無方分云。極微
<lb ed="X" n="0310c06"/><lb ed="R082" n="0420a12"/>是有法。不能和合承光發影宗。因云無方分故。喩
<lb ed="X" n="0310c07"/><lb ed="R082" n="0420a13"/>如非色。次更種種推窮。明其必有方分。如文可知。
<lb ed="X" n="0310c08"/><lb ed="R082" n="0420a14"/>初明能成極微不實竟。</p><p xml:id="pX51p0310c0810" cb:place="inline">△二結所成有對不實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310c09"/><lb ed="R082" n="0420a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310c0901">故有對色實有不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310c10"/><lb ed="R082" n="0420a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310c1001">旣非實有。則唯識所變明矣。初明有對非實竟。</p><p xml:id="pX51p0310c1019" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0310c11"/><lb ed="R082" n="0420a17"/>二明唯識所變三。初總徵釋。二依緣各釋。三總結
<lb ed="X" n="0310c12"/><lb ed="R082" n="0420a18"/>成。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310c13"/><lb ed="R082" n="0420b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310c1301">五識豈無所依緣色。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310c14"/><lb ed="R082" n="0420b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310c1401">此總徵也。所依色。謂五根。所緣色。謂五塵。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310c15"/><lb ed="R082" n="0420b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310c1501">雖非無色。而是識變。謂識生時。內因緣力。變似眼等
<lb ed="X" n="0310c16"/><lb ed="R082" n="0420b04"/>色等相現。卽以此相爲所依緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310c17"/><lb ed="R082" n="0420b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0310c1701">此總釋也。雖非無所依所緣之十種色。而卽是識
<lb ed="X" n="0310c18"/><lb ed="R082" n="0420b06"/>之所變現。謂五識生時。由內第八識執持相分種
<lb ed="X" n="0310c19"/><lb ed="R082" n="0420b07"/>子因緣熏習之力。變似眼等五根。色等五塵之相
<lb ed="X" n="0310c20"/><lb ed="R082" n="0420b08"/>而現。由是五識。卽以此第八識所現根塵之相而
<lb ed="X" n="0310c21"/><lb ed="R082" n="0420b09"/>爲親所依疎所緣。非是識外別有極微所成。</p><p xml:id="pX51p0310c2118" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0310c22"/><lb ed="R082" n="0420b10"/>依緣各釋二。初明所依。二明所緣。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310c23"/><lb ed="R082" n="0420b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0310c2301">然眼等根。非現量得。以能發識。比知是有。此但功能。
<lb ed="X" n="0310c24"/><lb ed="R082" n="0420b12"/>非外所造。外有對色理旣不成。故應但是內識變現。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0311a" n="0311a"/>
<lb ed="X" n="0311a01"/><lb ed="R082" n="0420b13"/>發眼等識。名眼等根。此爲所依。生眼等識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311a02"/><lb ed="R082" n="0420b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311a0201">謂眼等五根。非如五塵之現量可得。特以能發五
<lb ed="X" n="0311a03"/><lb ed="R082" n="0420b15"/>識。故比量而知是有。此五根雖屬色法。然但是第
<lb ed="X" n="0311a04"/><lb ed="R082" n="0420b16"/>八識上功能。非識外別有極微所造。以彼所執外
<lb ed="X" n="0311a05"/><lb ed="R082" n="0420b17"/>有對色。如上推破。理旣不成。故應但是內識之所
<lb ed="X" n="0311a06"/><lb ed="R082" n="0420b18"/>變現。以其能發眼等五識。是故名爲眼等五根。以
<lb ed="X" n="0311a07"/><lb ed="R082" n="0421a01"/>此爲增上所依。而生眼等五識也。</p><p xml:id="pX51p0311a0714" cb:place="inline">△二明所緣二。
<lb ed="X" n="0311a08"/><lb ed="R082" n="0421a02"/>初總標有無。二別明有無。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311a09"/><lb ed="R082" n="0421a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0311a0901">此眼等識。外所緣緣理非有故。決定應許自識所變
<lb ed="X" n="0311a10"/><lb ed="R082" n="0421a04"/>爲所緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311a11"/><lb ed="R082" n="0421a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311a1101">△二別明有無二。初明外所緣緣非有。二顯內所
<lb ed="X" n="0311a12"/><lb ed="R082" n="0421a06"/>緣非無。初中二。初破執。二結況。初又四。初破計能
<lb ed="X" n="0311a13"/><lb ed="R082" n="0421a07"/>生爲所緣緣。二破計和合爲所緣緣。三破轉計和
<lb ed="X" n="0311a14"/><lb ed="R082" n="0421a08"/>合時極微爲所緣緣。四破轉計極微和集位爲所
<lb ed="X" n="0311a15"/><lb ed="R082" n="0421a09"/>緣緣。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311a16"/><lb ed="R082" n="0421a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0311a1601">謂能引生似自識者。汝執彼是此所緣緣。非但能生。
<lb ed="X" n="0311a17"/><lb ed="R082" n="0421a11"/>勿因緣等。亦名此識所緣緣故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311a18"/><lb ed="R082" n="0421a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311a1801">此所破執。與觀所緣緣論不同。彼論首破極微非
<lb ed="X" n="0311a19"/><lb ed="R082" n="0421a13"/>所緣緣。故云極微於五識。設緣非所緣。彼相識無
<lb ed="X" n="0311a20"/><lb ed="R082" n="0421a14"/>故。猶如眼根等。今此乃計五根爲所緣緣。故云謂
<lb ed="X" n="0311a21"/><lb ed="R082" n="0421a15"/>能引生似自識者。汝執彼是此所緣緣。謂眼根引
<lb ed="X" n="0311a22"/><lb ed="R082" n="0421a16"/>生眼識。眼識似眼之能見。耳根引生耳識。耳識似
<lb ed="X" n="0311a23"/><lb ed="R082" n="0421a17"/>耳之能聞等。執彼五根。是此五識所緣也。然所緣
<lb ed="X" n="0311a24"/><lb ed="R082" n="0421a18"/>緣。要具能生帶相二義。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0311a2401" n="0311a2401"/><anchor xml:id="beg0311a2401" n="0311a2401"/>但<anchor xml:id="end0311a2401"/>能生之一義也。若但
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0311b" n="0311b"/>
<lb ed="X" n="0311b01"/><lb ed="R082" n="0421b01"/>能生。卽可名所緣緣。則因緣及等無間緣。皆有能
<lb ed="X" n="0311b02"/><lb ed="R082" n="0421b02"/>生一義。勿亦可名所緣緣乎。</p><p xml:id="pX51p0311b0212" cb:place="inline">△二破計和合爲所
<lb ed="X" n="0311b03"/><lb ed="R082" n="0421b03"/>緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311b04"/><lb ed="R082" n="0421b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0311b0401"><note place="inline">或計</note>眼等五識了色等時。但緣和合。似彼相故<note place="inline">彼亦非理</note>。非
<lb ed="X" n="0311b05"/><lb ed="R082" n="0421b05"/>和合相。異諸極微有實自體<note place="inline">以</note>。分析彼<note place="inline">和合物</note>時。似彼
<lb ed="X" n="0311b06"/><lb ed="R082" n="0421b06"/><note place="inline">和合物</note>相<note place="inline">之</note>。識定不生故。彼和合相旣非實有。故不可
<lb ed="X" n="0311b07"/><lb ed="R082" n="0421b07"/>說是五識緣。勿第二月等。能生五識故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311b08"/><lb ed="R082" n="0421b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311b0801">此與觀所緣緣論所破是同。能破稍異。彼論縱許
<lb ed="X" n="0311b09"/><lb ed="R082" n="0421b09"/>所緣。奪其爲緣。故云。和合於五識。設所緣非緣。彼
<lb ed="X" n="0311b10"/><lb ed="R082" n="0421b10"/>體實無故。猶如第二月。此無縱辭。但立量云。和合
<lb ed="X" n="0311b11"/><lb ed="R082" n="0421b11"/>是有法。非五識緣宗。因云非實有故。喩如第二月。</p>
<lb ed="X" n="0311b12"/><lb ed="R082" n="0421b12"/><p xml:id="pX51p0311b1201">△三破轉計和合時極微爲所緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311b13"/><lb ed="R082" n="0421b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0311b1301">非諸極微共和合位。可與五識各作所緣<note place="inline">以</note>。此識上
<lb ed="X" n="0311b14"/><lb ed="R082" n="0421b14"/>無<note place="inline">有</note>極微相故。非諸極微<note place="inline">各別</note>有<note place="inline">一</note>和合<note place="inline">之</note>相<note place="inline">可與五識各作
<lb ed="X" n="0311b15"/><lb ed="R082" n="0421b15"/>所緣以</note>。不和合時無此<note place="inline">和合</note>相故。非<note place="inline">可謂</note>和合之位。與不合
<lb ed="X" n="0311b16"/><lb ed="R082" n="0421b16"/>時。此諸極微體相有異。故<note place="inline">知</note>和合<note place="inline">之</note>位。如不合時<note place="inline">一般</note>
<lb ed="X" n="0311b17"/><lb ed="R082" n="0421b17"/>色等極微<note place="inline">決</note>。非五識<note place="inline">所緣之</note>境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311b18"/><lb ed="R082" n="0421b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311b1801">若謂於和合位。仍緣各各極微。則五識不帶極微
<lb ed="X" n="0311b19"/><lb ed="R082" n="0422a01"/>之相。固不可也。若謂一一極微。各別有和合相。則
<lb ed="X" n="0311b20"/><lb ed="R082" n="0422a02"/>與不和合時體相應異。又不可也。若極微體相不
<lb ed="X" n="0311b21"/><lb ed="R082" n="0422a03"/>異。則和合時。極微仍自極微。豈得爲五識境哉。</p><p xml:id="pX51p0311b2119" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0311b22"/><lb ed="R082" n="0422a04"/>四破轉計極微和集位爲所緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311b23"/><lb ed="R082" n="0422a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0311b2301">有執色等一一極微不和集時。非五識境。共和集位。
<lb ed="X" n="0311b24"/><lb ed="R082" n="0422a06"/>展轉相資。有麤相生。爲此識境。彼相實有。爲此所緣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0311c" n="0311c"/>
<lb ed="X" n="0311c01"/><lb ed="R082" n="0422a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311c0101">此叙轉計也。麤相爲此識境。是具帶相之義。彼相
<lb ed="X" n="0311c02"/><lb ed="R082" n="0422a08"/>不離極微。體是實有。是具能生之義。二支無闕。故
<lb ed="X" n="0311c03"/><lb ed="R082" n="0422a09"/>爲此識之所緣緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311c04"/><lb ed="R082" n="0422a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0311c0401">彼執不然<note place="inline">以極微</note>。共和集位。與未集時體相一故<note place="inline">若謂五識
<lb ed="X" n="0311c05"/><lb ed="R082" n="0422a11"/>緣彼極微和集。則如</note>。甁甌等物<note place="inline">大小旣同。能成之</note>。極微<note place="inline">亦相</note>等者。緣彼<note place="inline">甁甌
<lb ed="X" n="0311c06"/><lb ed="R082" n="0422a12"/>等</note>相<note place="inline">之</note>識。應無別故<note place="inline">若甁甌有別者。則於</note>。共和集位。一一極微
<lb ed="X" n="0311c07"/><lb ed="R082" n="0422a13"/>各各應捨微圓相故<note place="inline">若不捨者</note>。非<note place="inline">緣甁甌等</note>麤相<note place="inline">之</note>識<note place="inline">能</note>。緣<note place="inline">極微</note>
<lb ed="X" n="0311c08"/><lb ed="R082" n="0422a14"/>細相<note place="inline">之</note>境<note place="inline">若許粗相識緣細相境者</note>。勿餘境識<note place="inline">亦應互</note>。緣餘境故<note place="inline">則</note>。
<lb ed="X" n="0311c09"/><lb ed="R082" n="0422a15"/>一識應<note place="inline">可</note>緣一切境故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311c10"/><lb ed="R082" n="0422a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311c1001">假如一甁。集萬極微所成。復有一甌。亦萬極微所
<lb ed="X" n="0311c11"/><lb ed="R082" n="0422a17"/>成。則等是一萬極微。有何差別。汝執五識緣彼極
<lb ed="X" n="0311c12"/><lb ed="R082" n="0422a18"/>微和集。便不應見甁甌差別。若見差別。便應極微
<lb ed="X" n="0311c13"/><lb ed="R082" n="0422b01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0311c1301" n="0311c1301"/><anchor xml:id="beg0311c1301" n="0311c1301"/>已<anchor xml:id="end0311c1301"/>捨本相。若極微不捨本相。斷非五識之所能緣。
<lb ed="X" n="0311c14"/><lb ed="R082" n="0422b02"/>若許五麤相識。得緣極微細相境。亦應許眼識。得
<lb ed="X" n="0311c15"/><lb ed="R082" n="0422b03"/>緣聲香味觸等矣。豈可乎哉。初破執竟。</p><p xml:id="pX51p0311c1516" cb:place="inline">△二結況。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311c16"/><lb ed="R082" n="0422b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0311c1601">許有極微。尙致此失。況無識外眞實極微。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311c17"/><lb ed="R082" n="0422b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311c1701">前來種種破斥。猶是縱許極微是實。尙招如此過
<lb ed="X" n="0311c18"/><lb ed="R082" n="0422b06"/>失。況識外何嘗別有眞實極微。寧得執有外所緣
<lb ed="X" n="0311c19"/><lb ed="R082" n="0422b07"/>緣也哉。初明外所緣緣非有竟。</p><p xml:id="pX51p0311c1913" cb:place="inline">△二顯內所緣緣
<lb ed="X" n="0311c20"/><lb ed="R082" n="0422b08"/>不無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311c21"/><lb ed="R082" n="0422b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0311c2101">由此定知自識所變似色等相<note place="inline">以</note>。爲<note place="inline">五識眞</note>所緣緣<note place="inline">以</note>。
<lb ed="X" n="0311c22"/><lb ed="R082" n="0422b10"/>見<note place="inline">分</note>託彼<note place="inline">似色而</note>生<note place="inline">卽變</note>。帶彼相<note place="inline">狀而爲所緣慮</note>故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0311c23"/><lb ed="R082" n="0422b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0311c2301">帶彼相故。是所緣二字之義。見託彼生。是下一緣
<lb ed="X" n="0311c24"/><lb ed="R082" n="0422b12"/>字之義。此正釋所緣緣。唯是自識所變相分。非心
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0312a" n="0312a"/>
<lb ed="X" n="0312a01"/><lb ed="R082" n="0422b13"/>外法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312a02"/><lb ed="R082" n="0422b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312a0201">然識變時。隨<note place="inline">彼本質</note>量<note place="inline">之</note>大小。頓現一相。非別變作衆
<lb ed="X" n="0312a03"/><lb ed="R082" n="0422b15"/>多極微<note place="inline">而</note>合成一物<note place="inline">也。阿含及餘經中。不過</note>爲執麤色有實體
<lb ed="X" n="0312a04"/><lb ed="R082" n="0422b16"/>者。佛說極微。令其除析<note place="inline">以知無實</note>非謂諸色實有極微<note place="inline">又</note>。
<lb ed="X" n="0312a05"/><lb ed="R082" n="0422b17"/>諸<note place="inline">修</note>瑜伽<note place="inline">觀之</note>師。以假想慧。於麤色相。漸次除析。至不
<lb ed="X" n="0312a06"/><lb ed="R082" n="0422b18"/>可析。假說極微。雖此極微。猶有方分。而不可析。若更
<lb ed="X" n="0312a07"/><lb ed="R082" n="0423a01"/>析之。便似空現。不名爲色。故說極微是色邊際。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312a08"/><lb ed="R082" n="0423a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0312a0801">此申明識所變相。猶如鏡中隨量頓變。非先變極
<lb ed="X" n="0312a09"/><lb ed="R082" n="0423a03"/>微。後合成物也。次更釋疑。謂敎中所說極微。不過
<lb ed="X" n="0312a10"/><lb ed="R082" n="0423a04"/>欲顯麤色是假。非謂別許極微是實。又觀中所見
<lb ed="X" n="0312a11"/><lb ed="R082" n="0423a05"/>極微。不過依假想慧。假說爲色邊際。亦豈有心外
<lb ed="X" n="0312a12"/><lb ed="R082" n="0423a06"/>實極微哉。瑜伽。此云相應。依大乘理。修於假想事
<lb ed="X" n="0312a13"/><lb ed="R082" n="0423a07"/>定。事理相應。名瑜伽師。二依緣各釋竟。</p><p xml:id="pX51p0312a1316" cb:place="inline">△三總結
<lb ed="X" n="0312a14"/><lb ed="R082" n="0423a08"/>成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312a15"/><lb ed="R082" n="0423a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312a1501">由此應知諸有對色。皆識變現。非極微成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312a16"/><lb ed="R082" n="0423a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0312a1601">初破有對竟。</p><p xml:id="pX51p0312a1606" cb:place="inline">△二破無對。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312a17"/><lb ed="R082" n="0423a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312a1701">餘無對色。是此<note place="inline">有對之流</note>類故。亦非實有。或無對故<note place="inline">便</note>。如
<lb ed="X" n="0312a18"/><lb ed="R082" n="0423a12"/>心心所<note place="inline">一般。</note>定非實色。諸有對色。現有色相。以理推究
<lb ed="X" n="0312a19"/><lb ed="R082" n="0423a13"/>離識尙無。況無對色。現無色相。而<note place="inline">豈</note>可說爲眞實色
<lb ed="X" n="0312a20"/><lb ed="R082" n="0423a14"/>法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312a21"/><lb ed="R082" n="0423a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0312a2101">五塵落謝影子。名無對色。卽法塵也。初破對無對
<lb ed="X" n="0312a22"/><lb ed="R082" n="0423a16"/>竟。</p><p xml:id="pX51p0312a2202" cb:place="inline">△二破表無表三。初總徵釋。二別破執。三結唯
<lb ed="X" n="0312a23"/><lb ed="R082" n="0423a17"/>識。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312a24"/><lb ed="R082" n="0423a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312a2401">表無表色。豈非實有<note place="inline">答</note>。此非實有。所以者何。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0312b" n="0312b"/>
<lb ed="X" n="0312b01"/><lb ed="R082" n="0423b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0312b0101">△二別破執二。初別破表無表。二總明三業道。初
<lb ed="X" n="0312b02"/><lb ed="R082" n="0423b02"/>又三。初破身表。二破語表。三破無表。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312b03"/><lb ed="R082" n="0423b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312b0301">且身表色若是實有。以何爲性。若言是形<note place="inline">量</note>。便非實
<lb ed="X" n="0312b04"/><lb ed="R082" n="0423b04"/>有。可分析故。長<note place="inline">短</note>等<note place="inline">形。析至</note>極微<note place="inline">卽便</note>。不可得故。若言是
<lb ed="X" n="0312b05"/><lb ed="R082" n="0423b05"/>動<note place="inline">作。</note>亦非實有。纔生卽滅<note place="inline">不至餘方</note>。無<note place="inline">有</note>動<note place="inline">轉</note>義故。有爲
<lb ed="X" n="0312b06"/><lb ed="R082" n="0423b06"/>法滅。不待因故。滅若待因<note place="inline">便成果法</note>。應非滅故。若言<note place="inline">別</note>有
<lb ed="X" n="0312b07"/><lb ed="R082" n="0423b07"/><note place="inline">一種</note>色<note place="inline">法。</note>非<note place="inline">靑黃等</note>顯<note place="inline">色。</note>非<note place="inline">長短等</note>形<note place="inline">色。乃</note>心<note place="inline">之力用</note>所引生<note place="inline">者。由
<lb ed="X" n="0312b08"/><lb ed="R082" n="0423b08"/>此</note>能動手等。名身表業。理亦不然。此<note place="inline">一種色。</note>若<note place="inline">言</note>是動。
<lb ed="X" n="0312b09"/><lb ed="R082" n="0423b09"/>義如前破。若是動因。應卽風界。風<note place="inline">則無體。</note>無<note place="inline">可</note>表示。不
<lb ed="X" n="0312b10"/><lb ed="R082" n="0423b10"/>應名表。又<note place="inline">風是觸微。</note>觸<note place="inline">唯無記。</note>不應通善惡性。非顯香味<note place="inline">亦惟
<lb ed="X" n="0312b11"/><lb ed="R082" n="0423b11"/>無記</note>。類觸應知。故身表業。定非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312b12"/><lb ed="R082" n="0423b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0312b1201">於五塵中。色有二種。一者顯色。卽靑黃赤白等。亦
<lb ed="X" n="0312b13"/><lb ed="R082" n="0423b13"/>名實色。二者形色。卽長短方圓等。亦名假色。其聲
<lb ed="X" n="0312b14"/><lb ed="R082" n="0423b14"/>香味觸。雖名實色。皆非顯色。亦非形色。但是有對
<lb ed="X" n="0312b15"/><lb ed="R082" n="0423b15"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0312b1501" n="0312b1501"/><anchor xml:id="beg0312b1501" n="0312b1501"/>已<anchor xml:id="end0312b1501"/>。又五塵唯色聲二種。通于善惡無記三性。香
<lb ed="X" n="0312b16"/><lb ed="R082" n="0423b16"/>味觸三。唯屬無記。今身表通三性業。故不應以觸
<lb ed="X" n="0312b17"/><lb ed="R082" n="0423b17"/>香味爲身表也。餘可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312b18"/><lb ed="R082" n="0423b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312b1801">然心爲因。令<note place="inline">本</note>識所變手等色相生滅相續。轉趣餘
<lb ed="X" n="0312b19"/><lb ed="R082" n="0424a01"/>方<note place="inline">雖非實動。</note>似有動作。表示心故。假名身表。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312b20"/><lb ed="R082" n="0424a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0312b2001">前破身表非實。此明不壞假名。而假名唯依識變。
<lb ed="X" n="0312b21"/><lb ed="R082" n="0424a03"/>還表於心。究竟心外更無實法也。</p><p xml:id="pX51p0312b2114" cb:place="inline">△二破語表。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312b22"/><lb ed="R082" n="0424a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312b2201">語表亦非實有聲性。一刹那聲<note place="inline">縱許是實</note>。無詮表故。多念
<lb ed="X" n="0312b23"/><lb ed="R082" n="0424a05"/>相續<note place="inline">雖能詮表</note>。便非實故。外有對色。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0312b2301" n="0312b2301"/><anchor xml:id="beg0312b2301" n="0312b2301"/>已<anchor xml:id="end0312b2301"/>破故<note place="inline">不可仍執。爲實有也</note>。
<lb ed="X" n="0312b24"/><lb ed="R082" n="0424a06"/>然因<note place="inline">第六</note>心故<note place="inline">于本</note>。識<note place="inline">上。</note>變似<note place="inline">音</note>聲。生滅相續。似有表示。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0312c" n="0312c"/>
<lb ed="X" n="0312c01"/><lb ed="R082" n="0424a07"/>假名語表。於理無違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312c02"/><lb ed="R082" n="0424a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0312c0201">亦先破執實。次立假名。如文可知。</p><p xml:id="pX51p0312c0214" cb:place="inline">△三破無表。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312c03"/><lb ed="R082" n="0424a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312c0301">表旣實無。無表寧實。然依思願善惡分<note place="inline">劑定</note>限。假立無
<lb ed="X" n="0312c04"/><lb ed="R082" n="0424a10"/>表。理亦無違。謂此<note place="inline">無表。</note>或依<note place="inline">於能</note>發勝身語<note place="inline">之</note>善<note place="inline">思</note>惡思
<lb ed="X" n="0312c05"/><lb ed="R082" n="0424a11"/><note place="inline">所熏</note>種<note place="inline">子</note>增長位<note place="inline">而假</note>立。或依定中<note place="inline">能</note>止身語<note place="inline">二</note>惡<note place="inline">之</note>現
<lb ed="X" n="0312c06"/><lb ed="R082" n="0424a12"/>行思<note place="inline">而假</note>立故<note place="inline">此二種無表。皆依思立。但</note>是假有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312c07"/><lb ed="R082" n="0424a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0312c0701">無表色。卽無作假色也。此復有二。一律儀戒。二定
<lb ed="X" n="0312c08"/><lb ed="R082" n="0424a14"/>共戒。律儀有善有惡。定共則唯是善。不言道共者。
<lb ed="X" n="0312c09"/><lb ed="R082" n="0424a15"/>道亦能發無作。但旣由道力所發。決不計爲心外
<lb ed="X" n="0312c10"/><lb ed="R082" n="0424a16"/>實法。故不辨之。發勝身語惡思。謂期心作爾許時
<lb ed="X" n="0312c11"/><lb ed="R082" n="0424a17"/>惡律儀業。此心熏於本識。遂發爾許時無作惡律
<lb ed="X" n="0312c12"/><lb ed="R082" n="0424a18"/>儀也。發勝身語善思。謂期心受何等善戒。此心熏
<lb ed="X" n="0312c13"/><lb ed="R082" n="0424b01"/>於本識。隨發何等無作戒也。定中止惡行思。卽定
<lb ed="X" n="0312c14"/><lb ed="R082" n="0424b02"/>共戒。亦發無作。但是不作惡故。故名無表。初別破
<lb ed="X" n="0312c15"/><lb ed="R082" n="0424b03"/>表無表竟。</p><p xml:id="pX51p0312c1505" cb:place="inline">△二總明三業道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0312c16"/><lb ed="R082" n="0424b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0312c1601">世尊經中。說有三業<note place="inline">今但言心思。而</note>。撥<note place="inline">無</note>身語<note place="inline">二</note>業。豈不違
<lb ed="X" n="0312c17"/><lb ed="R082" n="0424b05"/>經<note place="inline">答</note>。不撥<note place="inline">身語二業</note>爲無。<anchor xml:id="nkr_note_add_0312c1701" n="0312c1701"/><anchor xml:id="beg0312c1701" n="0312c1701"/>但<anchor xml:id="end0312c1701"/>言非<note place="inline">汝等所執實</note>色。能動身<note place="inline">之</note>思
<lb ed="X" n="0312c18"/><lb ed="R082" n="0424b06"/><note place="inline">與身相應</note>。說名身業。能發語<note place="inline">之</note>思<note place="inline">與語相應</note>。說名語業<note place="inline">其</note>。審<note place="inline">慮</note>
<lb ed="X" n="0312c19"/><lb ed="R082" n="0424b07"/>決<note place="inline">定</note>二思<note place="inline">與</note>。意相應故<note place="inline">能</note>。作動<note place="inline">於</note>意故。說名意業<note place="inline">發</note>。
<lb ed="X" n="0312c20"/><lb ed="R082" n="0424b08"/>起身語<note place="inline">之</note>思。有所造作。說名爲業<note place="inline">此之身語</note>。是審決<note place="inline">二</note>思
<lb ed="X" n="0312c21"/><lb ed="R082" n="0424b09"/>所遊履故<note place="inline">又作善惡二因</note>。通生<note place="inline">或</note>苦<note place="inline">或</note>樂<note place="inline">二種</note>異熟果故。亦名
<lb ed="X" n="0312c22"/><lb ed="R082" n="0424b10"/>爲道<note place="inline">是</note>。故前<note place="inline">身口</note>七<note place="inline">支</note>業道。亦<note place="inline">以</note>思爲自性。或身語<note place="inline">二</note>
<lb ed="X" n="0312c23"/><lb ed="R082" n="0424b11"/>表<note place="inline">體雖非思。而由</note>。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0312001" n="0312001"/>中思<note place="inline">所</note>發<note place="inline">動</note>故。假說爲業<note place="inline">又是</note>。思所履故。說
<lb ed="X" n="0312c24"/><lb ed="R082" n="0424b12"/>名業道。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0313a" n="0313a"/>
<lb ed="X" n="0313a01"/><lb ed="R082" n="0424b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0313a0101">思有三種。一動發勝思。二審慮思。三決定思。道者。
<lb ed="X" n="0313a02"/><lb ed="R082" n="0424b14"/>路也。通也。餘可知。二別破執竟。</p><p xml:id="pX51p0313a0213" cb:place="inline">△三結唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313a03"/><lb ed="R082" n="0424b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0313a0301">由此應知實無外色。唯有內識。變似色生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313a04"/><lb ed="R082" n="0424b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0313a0401">初破色法竟。</p><p xml:id="pX51p0313a0406" cb:place="inline">△二破不相應行三。初總明無實體
<lb ed="X" n="0313a05"/><lb ed="R082" n="0424b17"/>用。二別破得非得等。三傍破執隨眠。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313a06"/><lb ed="R082" n="0424b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0313a0601">不相應行。亦非實有。所以者何。得非得等。非如色心
<lb ed="X" n="0313a07"/><lb ed="R082" n="0425a01"/>及諸心所體相可得。非異色心及諸心所作用可得。
<lb ed="X" n="0313a08"/><lb ed="R082" n="0425a02"/>由此故知定非實有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0313a0801" n="0313a0801"/><anchor xml:id="beg0313a0801" n="0313a0801"/>但<anchor xml:id="end0313a0801"/>依色等分位假立。此<note place="inline">有法。</note>定非
<lb ed="X" n="0313a09"/><lb ed="R082" n="0425a03"/>異色心心所有實體用<note place="inline">宗。</note>如色心等<note place="inline">喩。</note>許<note place="inline">行</note>蘊攝故
<lb ed="X" n="0313a10"/><lb ed="R082" n="0425a04"/><note place="inline">因。</note>或心心所及色無爲所不攝故<note place="inline">因。</note>如畢竟無<note place="inline">喩。</note>定
<lb ed="X" n="0313a11"/><lb ed="R082" n="0425a05"/>非實有<note place="inline">宗。</note>或餘實法所不攝故<note place="inline">因。</note>如餘假法<note place="inline">喩。</note>非實
<lb ed="X" n="0313a12"/><lb ed="R082" n="0425a06"/>有體<note place="inline">宗</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313a13"/><lb ed="R082" n="0425a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0313a1301">相應者。和順義。謂得等非能緣故。不與心心所法
<lb ed="X" n="0313a14"/><lb ed="R082" n="0425a08"/>相應。非質礙故。不與色法相應。有生滅故。不與無
<lb ed="X" n="0313a15"/><lb ed="R082" n="0425a09"/>爲法相應。簡非四位法故。名爲不相應行。大乘假
<lb ed="X" n="0313a16"/><lb ed="R082" n="0425a10"/>立二十四種。皆非識外實有。小乘立十四種。皆執
<lb ed="X" n="0313a17"/><lb ed="R082" n="0425a11"/>實有。故今破之。凡申三量總以此字爲前陳有法。
<lb ed="X" n="0313a18"/><lb ed="R082" n="0425a12"/>卽指彼所執十四種也。一云。定非異色心心所有
<lb ed="X" n="0313a19"/><lb ed="R082" n="0425a13"/>實體用宗。因云許行蘊攝故。喩如色心等。二云。定
<lb ed="X" n="0313a20"/><lb ed="R082" n="0425a14"/>非實有宗。因云或心心所及色無爲所不攝故。喩
<lb ed="X" n="0313a21"/><lb ed="R082" n="0425a15"/>如畢竟無。三云。非實有體宗。因云餘實法所不攝
<lb ed="X" n="0313a22"/><lb ed="R082" n="0425a16"/>故。喩如餘假法。餘實法。指色及心心所。餘假法。指
<lb ed="X" n="0313a23"/><lb ed="R082" n="0425a17"/>鏡花水月等也。</p><p xml:id="pX51p0313a2307" cb:place="inline">△二別破得非得等爲六。初破得
<lb ed="X" n="0313a24"/><lb ed="R082" n="0425a18"/>非得。二破衆同分。三破命根。四破無心定等。五破
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0313b" n="0313b"/>
<lb ed="X" n="0313b01"/><lb ed="R082" n="0425b01"/>諸有爲相。六破名句文身。初中二。初徵答破斥。二
<lb ed="X" n="0313b02"/><lb ed="R082" n="0425b02"/>結申正義。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313b03"/><lb ed="R082" n="0425b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0313b0301">且彼如何知得非得。異色心等有實體用。契經說故。
<lb ed="X" n="0313b04"/><lb ed="R082" n="0425b04"/>如說如是補特伽羅。成就善惡。聖者成就十無學法。
<lb ed="X" n="0313b05"/><lb ed="R082" n="0425b05"/>又說異生不成就聖法。諸阿羅漢不成就煩惱。成不
<lb ed="X" n="0313b06"/><lb ed="R082" n="0425b06"/>成<note place="inline">之爲</note>言<note place="inline">正</note>。顯得<note place="inline">與</note>非得。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313b07"/><lb ed="R082" n="0425b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0313b0701">且彼下。大乘徵。契經下。餘乘答也。十無學法。謂正
<lb ed="X" n="0313b08"/><lb ed="R082" n="0425b08"/>語。正業。正命。正念。正定。正見。正思惟。正精進。正解
<lb ed="X" n="0313b09"/><lb ed="R082" n="0425b09"/>脫。正智也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313b10"/><lb ed="R082" n="0425b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0313b1001">經不說此異色心等有實體用。爲證不成。亦說輪王
<lb ed="X" n="0313b11"/><lb ed="R082" n="0425b11"/>成就七寶。豈卽<note place="inline">實自</note>成就<note place="inline">女臣象馬之</note>他身<note place="inline">及珠輪之</note>非情<note place="inline">耶。</note>若
<lb ed="X" n="0313b12"/><lb ed="R082" n="0425b12"/>謂於寶有自在力。假說成就<note place="inline">非別實有得之一法。則一切有情</note>。於善
<lb ed="X" n="0313b13"/><lb ed="R082" n="0425b13"/>惡法。何不許然<note place="inline">亦是假說成就。</note>而<note place="inline">必</note>執<note place="inline">爲</note>實<note place="inline">有一</note>得<note place="inline">法耶。</note>若謂七
<lb ed="X" n="0313b14"/><lb ed="R082" n="0425b14"/>寶在現在故。可假說成。寧知所成善惡等法<note place="inline">獨</note>。離現
<lb ed="X" n="0313b15"/><lb ed="R082" n="0425b15"/>在有<note place="inline">耶若。</note>離現<note place="inline">在。則諸善惡</note>實法理非有故。現在必有善種
<lb ed="X" n="0313b16"/><lb ed="R082" n="0425b16"/>等故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313b17"/><lb ed="R082" n="0425b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0313b1701">此下皆大乘破斥也。等者。指惡種及無漏種。<anchor xml:id="nkr_note_add_0313b1701" n="0313b1701"/><anchor xml:id="beg0313b1701" n="0313b1701"/>已<anchor xml:id="end0313b1701"/>前
<lb ed="X" n="0313b18"/><lb ed="R082" n="0425b18"/>先明得無體。<anchor xml:id="nkr_note_add_0313b1801" n="0313b1801"/><anchor xml:id="beg0313b1801" n="0313b1801"/>已<anchor xml:id="end0313b1801"/>後更明得無用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313b19"/><lb ed="R082" n="0426a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0313b1901">又得於法。有何勝用。若言<note place="inline">此得於一切法是</note>能起<note place="inline">因。則一切有情。皆</note>
<lb ed="X" n="0313b20"/><lb ed="R082" n="0426a02"/>應<note place="inline">以此得而</note>起無爲<note place="inline">聖法。又</note>一切<note place="inline">草木等</note>非情<note place="inline">不具此得。</note>應永不起
<lb ed="X" n="0313b21"/><lb ed="R082" n="0426a03"/><note place="inline">何故現有非情生起。又</note>。未得<note place="inline">善法者。及雖得善法而</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0313b2101" n="0313b2101"/><anchor xml:id="beg0313b2101" n="0313b2101"/>已<anchor xml:id="end0313b2101"/>失<note place="inline">者。亦無此得。</note>應永不
<lb ed="X" n="0313b22"/><lb ed="R082" n="0426a04"/>生<note place="inline">善法。何故現有未得善法而今得。亦有<anchor xml:id="nkr_note_add_0313b2201" n="0313b2201"/><anchor xml:id="beg0313b2201" n="0313b2201"/>已<anchor xml:id="end0313b2201"/>失善法而後得者。</note>若<note place="inline">謂未得<anchor xml:id="nkr_note_add_0313b2202" n="0313b2202"/><anchor xml:id="beg0313b2202" n="0313b2202"/>已<anchor xml:id="end0313b2202"/>失。雖無現得。由有</note>
<lb ed="X" n="0313b23"/><lb ed="R082" n="0426a05"/>俱生<note place="inline">之</note>得爲因<note place="inline">所以能復</note>。起者<note place="inline">則汝</note>。所執<note place="inline">生與生生。此之</note>二<note place="inline">種</note>生<note place="inline">緣</note>
<lb ed="X" n="0313b24"/><lb ed="R082" n="0426a06"/>便爲無用。又具善惡無記<note place="inline">三性之因爲俱生</note>得者<note place="inline">則於一時之中</note>。善
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0313c" n="0313c"/>
<lb ed="X" n="0313c01"/><lb ed="R082" n="0426a07"/>惡無記<note place="inline">亦</note>應頓現<note place="inline">在</note>前。若<note place="inline">謂更</note>待餘因<note place="inline">故不頓現。則此</note>得便<note place="inline">爲</note>
<lb ed="X" n="0313c02"/><lb ed="R082" n="0426a08"/>無用。若<note place="inline">更計云。</note>得<note place="inline">之</note>於法是不失因<note place="inline">一切</note>。有情由此<note place="inline">得因乃能</note>
<lb ed="X" n="0313c03"/><lb ed="R082" n="0426a09"/>成就彼<note place="inline">善惡等法</note>故<note place="inline">然而</note>。諸可成法<note place="inline">總</note>。不離<note place="inline">於</note>有情。若離有
<lb ed="X" n="0313c04"/><lb ed="R082" n="0426a10"/>情。實不可得。故得於法。俱爲無用。得實無故。非得亦
<lb ed="X" n="0313c05"/><lb ed="R082" n="0426a11"/>無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313c06"/><lb ed="R082" n="0426a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0313c0601">初徵答破斥竟。</p><p xml:id="pX51p0313c0607" cb:place="inline">△二結申正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313c07"/><lb ed="R082" n="0426a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0313c0701">然依有情可成諸法分位。假立三種成就。一種子成
<lb ed="X" n="0313c08"/><lb ed="R082" n="0426a14"/>就。二自在成就。三現行成就。翻此假立不成就名。此
<lb ed="X" n="0313c09"/><lb ed="R082" n="0426a15"/>類雖多。而於三界見<note place="inline">道</note>所斷<note place="inline">邪惑</note>種<note place="inline">子</note>未永害位。假立
<lb ed="X" n="0313c10"/><lb ed="R082" n="0426a16"/>非得。名異生性。於諸聖法未成就故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313c11"/><lb ed="R082" n="0426a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0313c1101">種子成就。謂無漏善種不壞。自在成就。謂加行善
<lb ed="X" n="0313c12"/><lb ed="R082" n="0426a18"/>根引發無礙。現行成就。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0313c1201" n="0313c1201"/><anchor xml:id="beg0313c1201" n="0313c1201"/>已<anchor xml:id="end0313c1201"/>入見道。現證無漏聖
<lb ed="X" n="0313c13"/><lb ed="R082" n="0426b01"/>法也。因此成就。翻立不成就名。此不成就。雖非一
<lb ed="X" n="0313c14"/><lb ed="R082" n="0426b02"/>類。且約未見道前。未得聖法。名異生性。然豈於有
<lb ed="X" n="0313c15"/><lb ed="R082" n="0426b03"/>情心外。別有得非得之實法哉。</p><p xml:id="pX51p0313c1513" cb:place="inline">△二破衆同分二。
<lb ed="X" n="0313c16"/><lb ed="R082" n="0426b04"/>初徵答破斥。二結申正義。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313c17"/><lb ed="R082" n="0426b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0313c1701">復如何知異色心等有實同分。契經說故。如契經說。
<lb ed="X" n="0313c18"/><lb ed="R082" n="0426b06"/>此天同分。此人同分。乃至廣說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313c19"/><lb ed="R082" n="0426b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0313c1901">復如下。大乘徵。契經下。餘乘答也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0313c20"/><lb ed="R082" n="0426b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0313c2001">此經不說異色心等有實同分。爲證不成。若<note place="inline">謂</note>同智
<lb ed="X" n="0313c21"/><lb ed="R082" n="0426b09"/><note place="inline">同</note>言<note place="inline">乃</note>因斯<note place="inline">同分而</note>起故。知<note place="inline">此同分是</note>實有者。則草木等<note place="inline">亦有
<lb ed="X" n="0313c22"/><lb ed="R082" n="0426b10"/>同類之境。可發同智同言。亦</note>。應有同分<note place="inline">矣。豈不違經。</note>又<note place="inline">若</note>於同分起同
<lb ed="X" n="0313c23"/><lb ed="R082" n="0426b11"/>智言<note place="inline">則此</note>。同分復應有別同分<note place="inline">以起之。</note>彼旣不爾。此云何
<lb ed="X" n="0313c24"/><lb ed="R082" n="0426b12"/>然。若謂<note place="inline">以此同分</note>爲因<note place="inline">故</note>起同事<note place="inline">同</note>欲<note place="inline">證</note>。知<note place="inline">同分是</note>實有者。
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0314a" n="0314a"/>
<lb ed="X" n="0314a01"/><lb ed="R082" n="0426b13"/>理亦不然。宿習爲因。起同事欲。何要別執有實同分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a02"/><lb ed="R082" n="0426b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0314a0201">此大乘破斥也。智。謂解了。言。謂詮表。事。謂所爲。欲。
<lb ed="X" n="0314a03"/><lb ed="R082" n="0426b15"/>謂所願。餘皆可知。徵答破斥竟。</p><p xml:id="pX51p0314a0313" cb:place="inline">△二結申正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a04"/><lb ed="R082" n="0426b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0314a0401">然依有情身心相似分位差別。假立同分。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a05"/><lb ed="R082" n="0426b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0314a0501">△三破命根二。初徵答破斥。二結申正義。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a06"/><lb ed="R082" n="0426b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0314a0601">復如何知異色心等有實命根。契經說故。如契經說。
<lb ed="X" n="0314a07"/><lb ed="R082" n="0427a01"/>壽煖識三。應知命根說名爲壽。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a08"/><lb ed="R082" n="0427a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0314a0801">亦大乘徵。餘乘答也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a09"/><lb ed="R082" n="0427a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0314a0901">此經不說異色心等有實壽體。爲證不成。又先<anchor xml:id="nkr_note_add_0314a0901" n="0314a0901"/><anchor xml:id="beg0314a0901" n="0314a0901"/>已<anchor xml:id="end0314a0901"/>成
<lb ed="X" n="0314a10"/><lb ed="R082" n="0427a04"/>色不異識<note place="inline">煖是色法。旣不離識</note>。應<note place="inline">可</note>比<note place="inline">知</note>離識無別命根。又若
<lb ed="X" n="0314a11"/><lb ed="R082" n="0427a05"/>命根異識實有。應如受<note place="inline">想</note>等。非實命根<note place="inline">難曰</note>。若爾。如何
<lb ed="X" n="0314a12"/><lb ed="R082" n="0427a06"/>經說三法<note place="inline">答曰</note>。義別說三。如四正斷<note place="inline">難曰</note>。住無心位。壽煖
<lb ed="X" n="0314a13"/><lb ed="R082" n="0427a07"/>應無<note place="inline">以無識故。答曰</note>。豈不經說識不離身<note place="inline">難曰</note>。旣爾。如何名無
<lb ed="X" n="0314a14"/><lb ed="R082" n="0427a08"/>心位<note place="inline">答曰</note>。彼滅轉識。非阿賴耶。有此識因。後當廣說。此
<lb ed="X" n="0314a15"/><lb ed="R082" n="0427a09"/>識足爲<note place="inline">三</note>界<note place="inline">六</note>趣<note place="inline">四</note>生<note place="inline">之</note>體。是遍恒續異熟果故。無
<lb ed="X" n="0314a16"/><lb ed="R082" n="0427a10"/>勞別執有實命根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314a17"/><lb ed="R082" n="0427a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0314a1701">此大乘破斥也。先正申量云。命根是有法。非別實
<lb ed="X" n="0314a18"/><lb ed="R082" n="0427a12"/>有宗。因云不離識故。同喩如煖。次更申量云。彼執
<lb ed="X" n="0314a19"/><lb ed="R082" n="0427a13"/>命根是有法。非實命根宗。因云異識實有故。喩如
<lb ed="X" n="0314a20"/><lb ed="R082" n="0427a14"/>受想等。此下三難三答。義皆可知。言義別說三者。
<lb ed="X" n="0314a21"/><lb ed="R082" n="0427a15"/>秪一阿賴耶識。約相分色法。身根所得。名煖。約種
<lb ed="X" n="0314a22"/><lb ed="R082" n="0427a16"/>子能持根身。名壽。約現行自體。名識。如四正斷。秪
<lb ed="X" n="0314a23"/><lb ed="R082" n="0427a17"/>一精進。約修斷<anchor xml:id="nkr_note_add_0314a2301" n="0314a2301"/><anchor xml:id="beg0314a2301" n="0314a2301"/>已<anchor xml:id="end0314a2301"/>生未生善惡。義別說四耳。徵答
<lb ed="X" n="0314a24"/><lb ed="R082" n="0427a18"/>破斥竟。</p><p xml:id="pX51p0314a2404" cb:place="inline">△二結申正義。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0314b" n="0314b"/>
<lb ed="X" n="0314b01"/><lb ed="R082" n="0427b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0314b0101">然依親生此<note place="inline">第八</note>識<note place="inline">之</note>種子。由<note place="inline">先世</note>業所引<note place="inline">持身</note>功能<note place="inline">各有</note>差
<lb ed="X" n="0314b02"/><lb ed="R082" n="0427b02"/>別<note place="inline">令色心等</note>。住時決定。假立命根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b03"/><lb ed="R082" n="0427b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0314b0301">△四破無心定等二。初徵答破斥。二結申正義。今
<lb ed="X" n="0314b04"/><lb ed="R082" n="0427b04"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b05"/><lb ed="R082" n="0427b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0314b0501">復如何知二無心定。無想異熟。異色心等有實自性。
<lb ed="X" n="0314b06"/><lb ed="R082" n="0427b06"/>若無實性。應不能遮心心所法令不現起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b07"/><lb ed="R082" n="0427b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0314b0701">復如下。大乘徵。若無下。餘乘答也。二無心定。謂外
<lb ed="X" n="0314b08"/><lb ed="R082" n="0427b08"/>道無想定。及聖者滅盡定。無想異熟。謂第四禪無
<lb ed="X" n="0314b09"/><lb ed="R082" n="0427b09"/>想天果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b10"/><lb ed="R082" n="0427b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0314b1001">若無心位。有別實法異色心等能遮於心。名無心定。
<lb ed="X" n="0314b11"/><lb ed="R082" n="0427b11"/>應無色時。有別實法異色心等能礙於色。名無色定
<lb ed="X" n="0314b12"/><lb ed="R082" n="0427b12"/>彼旣不爾。此云何然。又遮礙心。何須實法。如堤塘等。
<lb ed="X" n="0314b13"/><lb ed="R082" n="0427b13"/>假亦能遮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b14"/><lb ed="R082" n="0427b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0314b1401">此大乘破斥也。先約無色定以爲並難。次以堤塘
<lb ed="X" n="0314b15"/><lb ed="R082" n="0427b15"/>而喩假亦能遮。皆如文可知。徵答破斥竟。</p><p xml:id="pX51p0314b1517" cb:place="inline">△二結
<lb ed="X" n="0314b16"/><lb ed="R082" n="0427b16"/>申正義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b17"/><lb ed="R082" n="0427b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0314b1701">謂修定時。於定加行<note place="inline">位中。</note>厭患麤動心心所故。發勝期
<lb ed="X" n="0314b18"/><lb ed="R082" n="0427b18"/>願。遮心心所。令心心所漸細漸微。微微心時熏異熟
<lb ed="X" n="0314b19"/><lb ed="R082" n="0428a01"/>識成極增上厭心等種。由此損伏心等種故。麤動心
<lb ed="X" n="0314b20"/><lb ed="R082" n="0428a02"/>等暫不現行。依此分位。假立二定。此種善故。定亦名
<lb ed="X" n="0314b21"/><lb ed="R082" n="0428a03"/>善。無想定前求無想果故。所熏成種。招彼<note place="inline">天之</note>異熟識。
<lb ed="X" n="0314b22"/><lb ed="R082" n="0428a04"/>依之麤動想等不行。於此分位。假立無想。依異熟<note place="inline">識而</note>
<lb ed="X" n="0314b23"/><lb ed="R082" n="0428a05"/>立<note place="inline">故</note>。得異熟<note place="inline">之</note>名。故此三法。亦非實有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314b24"/><lb ed="R082" n="0428a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0314b2401">厭心等種。謂與厭患相應之心心所種子也。心等
<pb ed="X" xml:id="X51.0824.0314c" n="0314c"/>
<lb ed="X" n="0314c01"/><lb ed="R082" n="0428a07"/>種。謂前六轉識及諸相應心所之種子也。麤動心
<lb ed="X" n="0314c02"/><lb ed="R082" n="0428a08"/>心所暫不現行。正顯第八第七細心心所仍現行
<lb ed="X" n="0314c03"/><lb ed="R082" n="0428a09"/>也。若但伏滅前六轉識及彼心所。名無想定。若兼
<lb ed="X" n="0314c04"/><lb ed="R082" n="0428a10"/>伏滅第七識中俱生我執現行。名滅盡定。此二位
<lb ed="X" n="0314c05"/><lb ed="R082" n="0428a11"/>中。皆不與別境之定心所相應。<anchor xml:id="nkr_note_add_0314c0501" n="0314c0501"/><anchor xml:id="beg0314c0501" n="0314c0501"/>但<anchor xml:id="end0314c0501"/>是假立定名。然
<lb ed="X" n="0314c06"/><lb ed="R082" n="0428a12"/>其種是善法。故定亦得名善。由無想定。招無想天
<lb ed="X" n="0314c07"/><lb ed="R082" n="0428a13"/>異熟果報。故名無想異熟。故此三法。皆非離識實
<lb ed="X" n="0314c08"/><lb ed="R082" n="0428a14"/>有明矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0314c09"/><lb ed="R082" n="0428a15"/>
<lb ed="X" n="0314c10"/><lb ed="R082" n="0428a16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>成唯識論觀心法要卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0297a2201" to="#end0297a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0297b0501" to="#end0297b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0297b0801" to="#end0297b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0297b1001" to="#end0297b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0297b1201" to="#end0297b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0297b1401" to="#end0297b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0297b1801" to="#end0297b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0297b1802" to="#end0297b1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0297b2201" to="#end0297b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0297b2301" to="#end0297b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0297c2001" to="#end0297c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0298a1201" to="#end0298a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0299b2201" to="#end0299b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0299c2401" to="#end0299c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0302a2401" to="#end0302a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0303a0401" to="#end0303a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0303a1101" to="#end0303a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0304b1501" to="#end0304b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">聞</lem><rdg wit="#wit.orig">問</rdg></app>
<app from="#beg0304b1601" to="#end0304b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0305a1901" to="#end0305a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0305a2401" to="#end0305a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307a1101" to="#end0307a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0308a0701" to="#end0308a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0309b0101" to="#end0309b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0309b1901" to="#end0309b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0309b2301" to="#end0309b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0310a0701" to="#end0310a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0311a2401" to="#end0311a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0311c1301" to="#end0311c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0312b1501" to="#end0312b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0312b2301" to="#end0312b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0312c1701" to="#end0312c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0313a0801" to="#end0313a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0313b1701" to="#end0313b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0313b1801" to="#end0313b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0313b2101" to="#end0313b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0313b2201" to="#end0313b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0313b2202" to="#end0313b2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0313c1201" to="#end0313c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0314a0901" to="#end0314a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0314a2301" to="#end0314a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0314c0501" to="#end0314c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0312001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0312001">中一作思</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0297a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0297b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b0501">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0297b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b0801">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0297b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0297b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b1201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0297b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b1401">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0297b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b1801">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0297b1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b1802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0297b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0297b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b2301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0297c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297c2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0298a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298a1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0299b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0299b2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0299c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0299c2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0302a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0302a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0303a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0303a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0303a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0303a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0304b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0304b1501">聞【CB】，問【卍續】</note>
<note n="0304b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0304b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0305a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0305a1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0305a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0305a2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0308a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0308a0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0309b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309b0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0309b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309b1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0309b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309b2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0310a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0310a0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0311a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0311a2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0311c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0311c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0312b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0312b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0312b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0312b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0312c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0312c1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0313a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313a0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0313b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0313b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0313b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0313b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0313b2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313b2202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0313c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0314a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0314a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0314a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0314a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0314c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0314c0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>