<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X51n0828">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 828 唯識三十論直解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 828 唯識三十論直解</title>
			<author>明 智旭解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">51</idno>.<idno type="no">828</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">唯識三十論直解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB15151">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName>
				<mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>惛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[惛-氏+(尤-尢+氏)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-23T08:36:42">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0770b" n="0770b"/>
<lb ed="X" n="0770b01"/>
<lb ed="X" n="0770b02"/><cb:docNumber>No. 828</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0770b03"/><lb ed="R083" n="0267a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>唯識三十論直解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0770b04"/>
<lb ed="X" n="0770b05"/><lb ed="R083" n="0267a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">世親</name>菩薩　造</byline>
<lb ed="X" n="0770b06"/><lb ed="R083" n="0267a03"/><byline cb:type="other">三藏法師　<name role="" type="person">玄奘</name>　譯</byline>
<lb ed="X" n="0770b07"/><lb ed="R083" n="0267a04"/><byline cb:type="author">蕅益沙門　智旭　解</byline>
<lb ed="X" n="0770b08"/><lb ed="R083" n="0267a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0770b0801">護法等菩薩。約此三十頌造成唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0770b09"/><lb ed="R083" n="0267a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0770b0901">此<name role="" type="person">玄奘</name>師叙述之辭也。按佛滅後九百年。<name role="" type="person">世親</name>菩
<lb ed="X" n="0770b10"/><lb ed="R083" n="0267a07"/>薩提挈瑜伽師地論之綱領。作三十頌。同時有親
<lb ed="X" n="0770b11"/><lb ed="R083" n="0267a08"/>勝火辯二師造釋。又二百年。次有德慧安慧難陀
<lb ed="X" n="0770b12"/><lb ed="R083" n="0267a09"/>淨月勝友陳那智月護法八大論師相繼造釋。而
<lb ed="X" n="0770b13"/><lb ed="R083" n="0267a10"/>護法立義最爲周足。奘師宗之。故云護法等菩薩
<lb ed="X" n="0770b14"/><lb ed="R083" n="0267a11"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0770b15"/><lb ed="R083" n="0267a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0770b1501">今略標所以。謂此三十頌中。初二十四行頌。明唯識
<lb ed="X" n="0770b16"/><lb ed="R083" n="0267a13"/>相。次一行頌。明唯識性<note place="inline">此諸法勝義等四句</note>。後五行頌。明唯識
<lb ed="X" n="0770b17"/><lb ed="R083" n="0267a14"/>行位<note place="inline">乃至未起識<anchor xml:id="nkr_note_add_0770b1701" n="0770b1701"/><anchor xml:id="beg0770b1701" n="0770b1701"/>已<anchor xml:id="end0770b1701"/>下也</note>。就二十四行頌中。初一行半。略辯唯
<lb ed="X" n="0770b18"/><lb ed="R083" n="0267a15"/>識。相次二十二行半。廣辯唯識相。謂外問言。若唯有
<lb ed="X" n="0770b19"/><lb ed="R083" n="0267a16"/>識。云何世間及諸聖敎說有我法。擧頌以答。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0770b20"/><lb ed="R083" n="0267a17"/><p xml:id="pX51p0770b2001">由假說我法。有種種相轉。彼依識所變。此能變唯三。
<lb ed="X" n="0770b21"/><lb ed="R083" n="0267a18"/>謂異熟思量。及了別境識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0770b22"/><lb ed="R083" n="0267b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0770b2201">此卽略辯唯識相也。世間說有我相。謂有情命者
<lb ed="X" n="0770b23"/><lb ed="R083" n="0267b02"/>等。聖敎假說我相。謂預流一來等。世間說有法相。
<lb ed="X" n="0770b24"/><lb ed="R083" n="0267b03"/>謂實德業等。聖敎假說法相。謂蘊處界等。外人問
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0770c" n="0770c"/>
<lb ed="X" n="0770c01"/><lb ed="R083" n="0267b04"/>意。以爲旣唯有識。別無實我實法。何故世間及諸
<lb ed="X" n="0770c02"/><lb ed="R083" n="0267b05"/>聖敎仍說有我法耶。頌中以假說二字。釋彼說有
<lb ed="X" n="0770c03"/><lb ed="R083" n="0267b06"/>二字之疑。問意謂無則不宜說。答意謂雖說但是
<lb ed="X" n="0770c04"/><lb ed="R083" n="0267b07"/>假。問意謂說有不應無。答意謂非有但假說也。旣
<lb ed="X" n="0770c05"/><lb ed="R083" n="0267b08"/>無實我實法。但是由於假說。所以隨情施設。妄有
<lb ed="X" n="0770c06"/><lb ed="R083" n="0267b09"/>種種相轉。而彼種種我法之相。不過皆依識所變
<lb ed="X" n="0770c07"/><lb ed="R083" n="0267b10"/>現。然此能變之識。雖有八種。以類別之。則唯有三。
<lb ed="X" n="0770c08"/><lb ed="R083" n="0267b11"/>謂一者第八名異熟識。二者第七名思量識。三者
<lb ed="X" n="0770c09"/><lb ed="R083" n="0267b12"/>前六總名了別境識也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0770c10"/><lb ed="R083" n="0267b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0770c1001">次二十二行半。廣辯唯識相者<note place="inline">此中前十四行半。廣明三能變相。次有八
<lb ed="X" n="0770c11"/><lb ed="R083" n="0267b14"/>行。廣明所變唯識</note>。由前頌文略標三能變。今廣明三變相。且
<lb ed="X" n="0770c12"/><lb ed="R083" n="0267b15"/>初能變。其相云何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0770c13"/><lb ed="R083" n="0267b16"/><p xml:id="pX51p0770c1301">初阿賴耶識<note place="inline">一自相門</note>。異熟<note place="inline">二果相門</note>一切種<note place="inline">三因相門</note>。不可知執
<lb ed="X" n="0770c14"/><lb ed="R083" n="0267b17"/>受。處了<note place="inline">不可知三字。四不可知門。執受處三字。五所緣門。了字。六行相門</note>常與觸。作
<lb ed="X" n="0770c15"/><lb ed="R083" n="0267b18"/>意。受。想。思。相應<note place="inline">七心所相應門</note>唯捨受<note place="inline">八受俱門</note>。是無覆無記<note place="inline">九三
<lb ed="X" n="0770c16"/><lb ed="R083" n="0268a01"/>性門</note>。觸等亦如是<note place="inline">十心所例王門</note>。恒轉如暴流<note place="inline">十一因果法瑜門</note>。阿羅
<lb ed="X" n="0770c17"/><lb ed="R083" n="0268a02"/>漢位捨<note place="inline">十二伏斷位次門</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0770c18"/><lb ed="R083" n="0268a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0770c1801">此以十二門釋初能變識之相也。一名阿賴耶識
<lb ed="X" n="0770c19"/><lb ed="R083" n="0268a04"/>者。此云藏識。具有能藏所藏執藏義故。卽約當體
<lb ed="X" n="0770c20"/><lb ed="R083" n="0268a05"/>自相言也。二名異熟識者。由過去善惡業習成熟
<lb ed="X" n="0770c21"/><lb ed="R083" n="0268a06"/>之力。所感無記果報總主。以此異熟識體。望前善
<lb ed="X" n="0770c22"/><lb ed="R083" n="0268a07"/>惡業習。業習是因。此識是果也。三名一切種識者。
<lb ed="X" n="0770c23"/><lb ed="R083" n="0268a08"/>此識一類無記。受前七識諸法之熏。持前七識諸
<lb ed="X" n="0770c24"/><lb ed="R083" n="0268a09"/>法之種。現在未來前七諸法一切現行。皆由此識
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0771a" n="0771a"/>
<lb ed="X" n="0771a01"/><lb ed="R083" n="0268a10"/>所藏種子發起。諸法現行是果。此識是因也。四言
<lb ed="X" n="0771a02"/><lb ed="R083" n="0268a11"/>不可知者。謂此識能緣行相極爲微細。此識所緣
<lb ed="X" n="0771a03"/><lb ed="R083" n="0268a12"/>五淨色根及諸種子亦甚微細。此識所緣外器世
<lb ed="X" n="0771a04"/><lb ed="R083" n="0268a13"/>間難可測量也。五言執受處者。卽指此識所緣相
<lb ed="X" n="0771a05"/><lb ed="R083" n="0268a14"/>分。執受二字。指勝義浮塵五根及諸種子。處之一
<lb ed="X" n="0771a06"/><lb ed="R083" n="0268a15"/>字。指依報世間。此三皆是第八識所緣境也。六言
<lb ed="X" n="0771a07"/><lb ed="R083" n="0268a16"/>了者。卽指此識能緣見分。識以了別爲現行之相
<lb ed="X" n="0771a08"/><lb ed="R083" n="0268a17"/>狀也。七云常與觸作意受想思相應者。謂與此遍
<lb ed="X" n="0771a09"/><lb ed="R083" n="0268a18"/>行五心所恒相應起也。遍行心所。具如百法中釋。
<lb ed="X" n="0771a10"/><lb ed="R083" n="0268b01"/>八云唯捨受者。受有三種。謂苦樂捨。今第八識。行
<lb ed="X" n="0771a11"/><lb ed="R083" n="0268b02"/>相極不可知。不能分別苦樂。故唯與捨受相應也。
<lb ed="X" n="0771a12"/><lb ed="R083" n="0268b03"/>九云是無覆無記者。性有三種。能爲此世他世順
<lb ed="X" n="0771a13"/><lb ed="R083" n="0268b04"/>益。名爲善性。能爲此世他世違損。名不善性。亦名
<lb ed="X" n="0771a14"/><lb ed="R083" n="0268b05"/>惡性。於善不善損益義中不可記別。名爲無記。就
<lb ed="X" n="0771a15"/><lb ed="R083" n="0268b06"/>無記性。復分爲二。若與染汙相應。名爲有覆無記。
<lb ed="X" n="0771a16"/><lb ed="R083" n="0268b07"/>若無染汙。其性白淨。名爲無覆無記。今第八識。是
<lb ed="X" n="0771a17"/><lb ed="R083" n="0268b08"/>善惡所招苦樂之果。體非善惡。又不與根隨煩惱
<lb ed="X" n="0771a18"/><lb ed="R083" n="0268b09"/>相應。故是無覆無記也。十云觸等亦如是者。謂觸
<lb ed="X" n="0771a19"/><lb ed="R083" n="0268b10"/>等五箇心所。亦如第八識惟是無覆無記性攝。亦
<lb ed="X" n="0771a20"/><lb ed="R083" n="0268b11"/>屬異熟。所緣行相亦不可知也。十一云恒轉如暴
<lb ed="X" n="0771a21"/><lb ed="R083" n="0268b12"/>流者。恒。謂此識無始以來一類相續。常無間斷。轉。
<lb ed="X" n="0771a22"/><lb ed="R083" n="0268b13"/>謂此識無始以來。念念生滅。前後變異。恒則非斷。
<lb ed="X" n="0771a23"/><lb ed="R083" n="0268b14"/>轉則非常。非斷非常。因果法爾。望前名果。望後名
<lb ed="X" n="0771a24"/><lb ed="R083" n="0268b15"/>因。喩如暴流。長時相續而非斷常也。十二云阿羅
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0771b" n="0771b"/>
<lb ed="X" n="0771b01"/><lb ed="R083" n="0268b16"/>漢位捨者。煩惱斷盡。名阿羅漢。卽聲聞乘之第四
<lb ed="X" n="0771b02"/><lb ed="R083" n="0268b17"/>果。緣覺乘之辟支佛果。永斷俱生我執。大乘菩薩
<lb ed="X" n="0771b03"/><lb ed="R083" n="0268b18"/>八地以上。永伏俱生我執。皆名爲阿羅漢。爾時此
<lb ed="X" n="0771b04"/><lb ed="R083" n="0269a01"/>第八識。不復名阿賴耶。<anchor xml:id="nkr_note_add_0771b0401" n="0771b0401"/><anchor xml:id="beg0771b0401" n="0771b0401"/>但<anchor xml:id="end0771b0401"/>名異熟及一切種。若至
<lb ed="X" n="0771b05"/><lb ed="R083" n="0269a02"/>如來位中。幷捨異熟識名。但名一切種識。亦名菴
<lb ed="X" n="0771b06"/><lb ed="R083" n="0269a03"/>摩羅識。亦名大圓鏡智相應心品也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0771b07"/><lb ed="R083" n="0269a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0771b0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0771b0701" n="0771b0701"/><anchor xml:id="beg0771b0701" n="0771b0701"/>已<anchor xml:id="end0771b0701"/>說初能變相。第二能變。其相云何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0771b08"/><lb ed="R083" n="0269a05"/><p xml:id="pX51p0771b0801">次第二能變。是識名末那<note place="inline">一釋名門</note>。依彼轉<note place="inline">二所依門</note>緣彼<note place="inline">三所
<lb ed="X" n="0771b09"/><lb ed="R083" n="0269a06"/>緣門</note>。思量爲性相<note place="inline">四體性門五行相門</note>。四煩惱常俱。謂我癡。我見。
<lb ed="X" n="0771b10"/><lb ed="R083" n="0269a07"/>幷我慢我愛<note place="inline">六染俱門</note>。及餘觸等俱<note place="inline">七餘相應門</note>。有覆無記攝
<lb ed="X" n="0771b11"/><lb ed="R083" n="0269a08"/><note place="inline">八三性門</note>。隨所生所繫<note place="inline">九界繫門</note>。阿羅漢。滅定。出世道。無有<note place="inline">十伏
<lb ed="X" n="0771b12"/><lb ed="R083" n="0269a09"/>斷門</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0771b13"/><lb ed="R083" n="0269a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0771b1301">此以十門釋第二能變識之相也。一名末那者。此
<lb ed="X" n="0771b14"/><lb ed="R083" n="0269a11"/>翻爲意。二云依彼轉者。彼。指第八識。第八識之現
<lb ed="X" n="0771b15"/><lb ed="R083" n="0269a12"/>行。是此識之根本依。第八識中所藏第七識之種
<lb ed="X" n="0771b16"/><lb ed="R083" n="0269a13"/>子。是此識之種子依。轉。謂相續生起也。三云緣彼
<lb ed="X" n="0771b17"/><lb ed="R083" n="0269a14"/>者。謂此第七識。卽緣彼第八識之見分而起微細
<lb ed="X" n="0771b18"/><lb ed="R083" n="0269a15"/>我法二執也。四云思量爲性。五云思量爲相者。此
<lb ed="X" n="0771b19"/><lb ed="R083" n="0269a16"/>識以恒審思量而爲體性。卽以恒審思量而爲行
<lb ed="X" n="0771b20"/><lb ed="R083" n="0269a17"/>相。是故名末那也。六云四煩惱常俱等者。謂此識
<lb ed="X" n="0771b21"/><lb ed="R083" n="0269a18"/>從無始來。若未轉與平等性智相應。則任運恒緣
<lb ed="X" n="0771b22"/><lb ed="R083" n="0269b01"/>藏識見分。與四根本煩惱相應。一者我癡。卽是無
<lb ed="X" n="0771b23"/><lb ed="R083" n="0269b02"/>明。愚於自識所變我相。迷於無我眞如之理。二者
<lb ed="X" n="0771b24"/><lb ed="R083" n="0269b03"/>我見。卽是妄執。謂第八識之見分。本非成法。妄執
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0771c" n="0771c"/>
<lb ed="X" n="0771c01"/><lb ed="R083" n="0269b04"/>爲我。三者我慢。謂恃所執我。倨傲高擧。四者我愛。
<lb ed="X" n="0771c02"/><lb ed="R083" n="0269b05"/>謂於所執我深生貪著也。七云及餘觸等俱者。謂
<lb ed="X" n="0771c03"/><lb ed="R083" n="0269b06"/>遍行五心所。定得相應。及八種大隨煩惱。別境中
<lb ed="X" n="0771c04"/><lb ed="R083" n="0269b07"/>慧。亦得相應。共有十八心所也。大隨煩惱。釋現百
<lb ed="X" n="0771c05"/><lb ed="R083" n="0269b08"/>法論中。八云有覆無記攝者。由與四煩惱等相應。
<lb ed="X" n="0771c06"/><lb ed="R083" n="0269b09"/>隱蔽眞理。故名有覆。非善不善。故名無記也。九云
<lb ed="X" n="0771c07"/><lb ed="R083" n="0269b10"/>隨所生所繫者。謂隨其所生三界九地。卽繫屬于
<lb ed="X" n="0771c08"/><lb ed="R083" n="0269b11"/>此界此地也。十云阿羅漢滅定出世道無有者。謂
<lb ed="X" n="0771c09"/><lb ed="R083" n="0269b12"/>此我執相應之末那。二乘無學。方得永斷。菩薩八
<lb ed="X" n="0771c10"/><lb ed="R083" n="0269b13"/>地以上。方得永伏。故阿羅漢無有。那含聖者。登地
<lb ed="X" n="0771c11"/><lb ed="R083" n="0269b14"/>菩薩。入滅盡定。亦暫伏滅。故云滅定無有。聲聞初
<lb ed="X" n="0771c12"/><lb ed="R083" n="0269b15"/>果以上。菩薩登地以上。眞無我解。及後得智。二無
<lb ed="X" n="0771c13"/><lb ed="R083" n="0269b16"/>漏道若現前時。亦暫伏滅。故云出世道無有也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0771c14"/><lb ed="R083" n="0269b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0771c1401">如是<anchor xml:id="nkr_note_add_0771c1401" n="0771c1401"/><anchor xml:id="beg0771c1401" n="0771c1401"/>已<anchor xml:id="end0771c1401"/>說第二能變。第三能變。其相云何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0771c15"/><lb ed="R083" n="0269b18"/><p xml:id="pX51p0771c1501">次第三能變。差別有六種<note place="inline">一差別門</note>。了境爲性相<note place="inline">二體性門。三行
<lb ed="X" n="0771c16"/><lb ed="R083" n="0270a01"/>相門</note>。善不善俱非<note place="inline">四三門性</note>。此心所遍行。別境。善。煩惱。隨煩
<lb ed="X" n="0771c17"/><lb ed="R083" n="0270a02"/>惱不定<note place="inline">五心所相應門</note>。皆三受相應<note place="inline">六受俱門</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0771c18"/><lb ed="R083" n="0270a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0771c1801">此以九門釋第三能變識之相。而先擧前六門頌
<lb ed="X" n="0771c19"/><lb ed="R083" n="0270a04"/>也。一云差別有六種者。謂依六根而住。由六根而
<lb ed="X" n="0771c20"/><lb ed="R083" n="0270a05"/>發。繫屬於六根。助六根了別。如六根之各緣一塵。
<lb ed="X" n="0771c21"/><lb ed="R083" n="0270a06"/>故有六種識也。二云了境爲性者。六識皆以了別
<lb ed="X" n="0771c22"/><lb ed="R083" n="0270a07"/>塵境爲自性也。三云了境爲相者。六識卽以了別
<lb ed="X" n="0771c23"/><lb ed="R083" n="0270a08"/>塵境爲行相也。四云善不善俱非者。謂此六識若
<lb ed="X" n="0771c24"/><lb ed="R083" n="0270a09"/>與信等十一相應。卽善性攝。若與無慚等法相應。
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0772a" n="0772a"/>
<lb ed="X" n="0772a01"/><lb ed="R083" n="0270a10"/>不善性攝。俱不相應。卽非善非不善無記性攝也。
<lb ed="X" n="0772a02"/><lb ed="R083" n="0270a11"/>五云此心所遍行等者。謂遍行有五。別境有五。善
<lb ed="X" n="0772a03"/><lb ed="R083" n="0270a12"/>有十一。煩惱有六。隨煩惱有二十。不定有四。共有
<lb ed="X" n="0772a04"/><lb ed="R083" n="0270a13"/>五十一心所法。皆得與第六識相應。若前五識。但
<lb ed="X" n="0772a05"/><lb ed="R083" n="0270a14"/>除慢疑見三種根本煩惱。亦除四不定十小隨煩
<lb ed="X" n="0772a06"/><lb ed="R083" n="0270a15"/>惱。餘皆得相應也。六云皆三受相應者。謂前六識。
<lb ed="X" n="0772a07"/><lb ed="R083" n="0270a16"/>皆能領納順違俱非境相。領順境相。名爲樂受。領
<lb ed="X" n="0772a08"/><lb ed="R083" n="0270a17"/>違境相。名爲苦受。領非順非違境相。名不苦不樂
<lb ed="X" n="0772a09"/><lb ed="R083" n="0270a18"/>受。亦名捨受也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772a10"/><lb ed="R083" n="0270b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772a1001">初遍行觸等。次別境謂欲。勝解。念。定。慧。所緣事不同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772a11"/><lb ed="R083" n="0270b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772a1101">此覆解遍行別境二種心所也。觸等<anchor xml:id="nkr_note_add_0772a1101" n="0772a1101"/><anchor xml:id="beg0772a1101" n="0772a1101"/>已<anchor xml:id="end0772a1101"/>如初能變
<lb ed="X" n="0772a12"/><lb ed="R083" n="0270b03"/>釋。別境則一欲。二勝解。三念。四定。五慧。欲緣所欲
<lb ed="X" n="0772a13"/><lb ed="R083" n="0270b04"/>觀境。勝解緣決定境。念緣所曾習境。定慧緣所觀
<lb ed="X" n="0772a14"/><lb ed="R083" n="0270b05"/>境。故云所緣事不同也。餘如百法中釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772a15"/><lb ed="R083" n="0270b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772a1501">善。謂信。慚。愧。無貪等三根。勤。安。不放逸。行捨。及不害。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772a16"/><lb ed="R083" n="0270b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772a1601">此覆解十一善心所也。一信。二慚。三愧。四無貪。五
<lb ed="X" n="0772a17"/><lb ed="R083" n="0270b08"/>無瞋。六無癡。此三名爲三善根者。以能生一切諸
<lb ed="X" n="0772a18"/><lb ed="R083" n="0270b09"/>善法故。七精勤。八輕安。九不放逸。十行捨。十一不
<lb ed="X" n="0772a19"/><lb ed="R083" n="0270b10"/>害。俱如百法中釋。及之一字。顯餘翻染諸善心所。
<lb ed="X" n="0772a20"/><lb ed="R083" n="0270b11"/>謂一欣。二不忿。三不恨。四不惱。五不嫉。六厭。七不
<lb ed="X" n="0772a21"/><lb ed="R083" n="0270b12"/>慳。八不憍。九不覆。十不誑。十一不諂。十二不慢。十
<lb ed="X" n="0772a22"/><lb ed="R083" n="0270b13"/>三不疑。十四不散亂。十五正見。十六正知。十七不
<lb ed="X" n="0772a23"/><lb ed="R083" n="0270b14"/>忘念。然皆不別立者。爲顯少善能敵多惡。又顯悟
<lb ed="X" n="0772a24"/><lb ed="R083" n="0270b15"/>解理通。不似煩惱之迷情事局故也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0772b" n="0772b"/>
<lb ed="X" n="0772b01"/><lb ed="R083" n="0270b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772b0101">煩惱。謂貪。瞋。癡。慢。疑。惡見。隨煩惱。謂忿。恨。覆。惱。嫉。慳。
<lb ed="X" n="0772b02"/><lb ed="R083" n="0270b17"/>誑。諂。與害。憍。無慚。及無愧。掉擧。與<g ref="#CB15151">惛</g>沉。不信。幷懈怠。
<lb ed="X" n="0772b03"/><lb ed="R083" n="0270b18"/>放逸。及失念。散亂。不正知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772b04"/><lb ed="R083" n="0271a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772b0401">此覆解六根本煩惱。二十隨煩惱也。亦如百法中
<lb ed="X" n="0772b05"/><lb ed="R083" n="0271a02"/>釋。頌中與字。及字。幷字。顯隨煩惱非但二十。如邪
<lb ed="X" n="0772b06"/><lb ed="R083" n="0271a03"/>欲。邪解。及染汙尋。伺等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772b07"/><lb ed="R083" n="0271a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772b0701">不定。謂悔。眠。尋。伺。二各二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772b08"/><lb ed="R083" n="0271a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772b0801">此覆解四不定心所也。悔。卽惡作。眠。卽眠睡。尋。卽
<lb ed="X" n="0772b09"/><lb ed="R083" n="0271a06"/>尋求。伺。卽伺察。亦如百法中釋。言二各二者。謂悔
<lb ed="X" n="0772b10"/><lb ed="R083" n="0271a07"/>眠爲一。尋伺爲一。此二各通善染二性也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772b11"/><lb ed="R083" n="0271a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772b1101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0772b1101" n="0772b1101"/><anchor xml:id="beg0772b1101" n="0772b1101"/>已<anchor xml:id="end0772b1101"/>說六識心所相應。云何應知現起分位。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0772b12"/><lb ed="R083" n="0271a09"/><p xml:id="pX51p0772b1201">依止根本識<note place="inline">七共依門</note>。五識隨緣現。或俱或不俱。如濤波
<lb ed="X" n="0772b13"/><lb ed="R083" n="0271a10"/>依水<note place="inline">八俱轉門</note>。意識常現起。除生無想天。及無心二定。睡
<lb ed="X" n="0772b14"/><lb ed="R083" n="0271a11"/>眠與悶絕<note place="inline">九起滅分位門</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772b15"/><lb ed="R083" n="0271a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772b1501">此明第三能變識之後三門也。七云依止根本識
<lb ed="X" n="0772b16"/><lb ed="R083" n="0271a13"/>者。謂前六轉識。必以第八根本識之現行而爲共
<lb ed="X" n="0772b17"/><lb ed="R083" n="0271a14"/>依。又必以第八識中所藏前六轉識種子爲各別
<lb ed="X" n="0772b18"/><lb ed="R083" n="0271a15"/>親依也。八云五識隨緣現等者。謂前五轉識。皆仗
<lb ed="X" n="0772b19"/><lb ed="R083" n="0271a16"/>衆緣。方得生起現行。如眼識九緣生。耳識八緣生。
<lb ed="X" n="0772b20"/><lb ed="R083" n="0271a17"/>鼻舌身三識七緣生。緣具則不妨俱起。緣缺則不
<lb ed="X" n="0772b21"/><lb ed="R083" n="0271a18"/>必俱生。故云或俱或不俱。如濤波依水。多少無定。
<lb ed="X" n="0772b22"/><lb ed="R083" n="0271b01"/>水喩第八藏識。濤波卽喩前五識也。九云意識常
<lb ed="X" n="0772b23"/><lb ed="R083" n="0271b02"/>現起等者。謂前五識。所藉緣多。緣有具缺。故起滅
<lb ed="X" n="0772b24"/><lb ed="R083" n="0271b03"/>不定。第六意識。所待緣少。緣具無缺。故常得現起。
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0772c" n="0772c"/>
<lb ed="X" n="0772c01"/><lb ed="R083" n="0271b04"/>但除五位。暫時不行。一者生無想天。二者入無想
<lb ed="X" n="0772c02"/><lb ed="R083" n="0271b05"/>定。三者入滅盡定。四者極重睡眠。五者極重悶絕
<lb ed="X" n="0772c03"/><lb ed="R083" n="0271b06"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772c04"/><lb ed="R083" n="0271b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772c0401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0772c0401" n="0772c0401"/><anchor xml:id="beg0772c0401" n="0772c0401"/>已<anchor xml:id="end0772c0401"/>廣分別三能變相。爲自所變二分所依。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772c05"/><lb ed="R083" n="0271b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772c0501">三能變相。指八識自證分。所變二分。卽相分見分
<lb ed="X" n="0772c06"/><lb ed="R083" n="0271b09"/>也。相見俱依自證而起。故自證分。是相見二分所
<lb ed="X" n="0772c07"/><lb ed="R083" n="0271b10"/>依。此結上廣明三能變相也。此下有八行頌。廣明
<lb ed="X" n="0772c08"/><lb ed="R083" n="0271b11"/>所變唯識。又分爲二。初一頌。正明所變。次七頌。廣
<lb ed="X" n="0772c09"/><lb ed="R083" n="0271b12"/>釋外難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772c10"/><lb ed="R083" n="0271b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772c1001">云何應知依識所變。假說我法非別實有。由斯一切
<lb ed="X" n="0772c11"/><lb ed="R083" n="0271b14"/>唯有識耶。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0772c12"/><lb ed="R083" n="0271b15"/><p xml:id="pX51p0772c1201">是諸識轉變。分別所分別。由此彼皆無。故一切唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772c13"/><lb ed="R083" n="0271b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0772c1301">此正明所變唯識。而決無實我實法也。是諸識者。
<lb ed="X" n="0772c14"/><lb ed="R083" n="0271b17"/>指前所明八箇心王。五十一箇心所也。轉變者。諸
<lb ed="X" n="0772c15"/><lb ed="R083" n="0271b18"/>心心所之自證分。皆能變似見相二分也。所變見
<lb ed="X" n="0772c16"/><lb ed="R083" n="0272a01"/>分。名爲分別。所變相分。名所分別。離此見相二分。
<lb ed="X" n="0772c17"/><lb ed="R083" n="0272a02"/>則彼實我實法決定皆無。是故一切無不唯識。謂
<lb ed="X" n="0772c18"/><lb ed="R083" n="0272a03"/>心王有八。卽自體唯識。心所有五十一。卽相應唯
<lb ed="X" n="0772c19"/><lb ed="R083" n="0272a04"/>識。色法十一。卽所變影像唯識。不相應行有二十
<lb ed="X" n="0772c20"/><lb ed="R083" n="0272a05"/>四。卽分位唯識。無爲有六。卽實性唯識也。此下廣
<lb ed="X" n="0772c21"/><lb ed="R083" n="0272a06"/>釋外難。又分爲三。初一頌。釋分別由何難。次一頌。
<lb ed="X" n="0772c22"/><lb ed="R083" n="0272a07"/>釋生死用何難。後五頌幷明唯識性之一頌。總釋
<lb ed="X" n="0772c23"/><lb ed="R083" n="0272a08"/>違經三性難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0772c24"/><lb ed="R083" n="0272a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0772c2401">若唯有識。都無外緣。由何而生種種分別。頌曰。</p>
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0773a" n="0773a"/>
<lb ed="X" n="0773a01"/><lb ed="R083" n="0272a10"/><p xml:id="pX51p0773a0101">由一切種識。如是如是變。以展轉力故。彼彼分別生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773a02"/><lb ed="R083" n="0272a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773a0201">此先釋分別用何難也。謂由第八識中。含藏前七
<lb ed="X" n="0773a03"/><lb ed="R083" n="0272a12"/>識心心所法一切種子。此等種子。熏習生長乃至
<lb ed="X" n="0773a04"/><lb ed="R083" n="0272a13"/>成熟。轉變不一。又以此現行互相資助力故。彼彼
<lb ed="X" n="0773a05"/><lb ed="R083" n="0272a14"/>分別而便得生。何假外緣。方生分別哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773a06"/><lb ed="R083" n="0272a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773a0601">雖有內識而無外緣。由何有情生死相續。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0773a07"/><lb ed="R083" n="0272a16"/><p xml:id="pX51p0773a0701">由諸業習氣。二取習氣俱。前異熟旣盡。復生餘異熟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773a08"/><lb ed="R083" n="0272a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773a0801">此次釋生死由何難也。謂生死相續。由內因緣。不
<lb ed="X" n="0773a09"/><lb ed="R083" n="0272a18"/>待外緣。故唯有識。蓋界內分段生死。由有漏善不
<lb ed="X" n="0773a10"/><lb ed="R083" n="0272b01"/>善業種子爲因。煩惱障種以爲助緣。招於六道身
<lb ed="X" n="0773a11"/><lb ed="R083" n="0272b02"/>命麤異熟果。前盡後生。卽彼界外不思議變易生
<lb ed="X" n="0773a12"/><lb ed="R083" n="0272b03"/>死。亦由無漏有分別業種子。爲因。所知障種以爲
<lb ed="X" n="0773a13"/><lb ed="R083" n="0272b04"/>助緣。感于三種意生身細異熟果。前後改轉。是則
<lb ed="X" n="0773a14"/><lb ed="R083" n="0272b05"/>二種生死。皆由內識惑業所感。何藉外緣哉。二取。
<lb ed="X" n="0773a15"/><lb ed="R083" n="0272b06"/>卽指煩惱所知二障。俱有執著義故。此下後釋違
<lb ed="X" n="0773a16"/><lb ed="R083" n="0272b07"/>經三性難中。復分爲二。初三頌。正釋三性不離識。
<lb ed="X" n="0773a17"/><lb ed="R083" n="0272b08"/>次二頌幷唯識性一頌。轉釋無性卽識性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773a18"/><lb ed="R083" n="0272b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773a1801">若唯有識。何故世尊處處經中說有三性。應知三性
<lb ed="X" n="0773a19"/><lb ed="R083" n="0272b10"/>亦不離識。所以者何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0773a20"/><lb ed="R083" n="0272b11"/><p xml:id="pX51p0773a2001">由彼彼徧計。徧計種種物。此徧計所執。自性無所有。
<lb ed="X" n="0773a21"/><lb ed="R083" n="0272b12"/>依他起自性。分別緣所生。圓成實於彼。常遠離前性。
<lb ed="X" n="0773a22"/><lb ed="R083" n="0272b13"/>故此與依他。非異非不異。如無常等性。非不見此彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773a23"/><lb ed="R083" n="0272b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773a2301">此正釋三性不離識也。初云由彼彼徧計者。謂能
<lb ed="X" n="0773a24"/><lb ed="R083" n="0272b15"/>周徧計度。妄執我法。然第八識及前五識。非能徧
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0773b" n="0773b"/>
<lb ed="X" n="0773b01"/><lb ed="R083" n="0272b16"/>計。第七末那。但計不徧。惟第六識。爲能徧計也。次
<lb ed="X" n="0773b02"/><lb ed="R083" n="0272b17"/>云徧計種種物者。謂所徧計。卽是依他所起色心
<lb ed="X" n="0773b03"/><lb ed="R083" n="0272b18"/>諸法也。次云此徧計所執自性無所有者。謂彼不
<lb ed="X" n="0773b04"/><lb ed="R083" n="0273a01"/>過卽于依他所起心心所體見相分等。虗妄執爲
<lb ed="X" n="0773b05"/><lb ed="R083" n="0273a02"/>實我實法。如於繩上妄執爲蛇。而實我法。離於心
<lb ed="X" n="0773b06"/><lb ed="R083" n="0273a03"/>心所體見相分等皆無自性。如繩外別無實蛇也。
<lb ed="X" n="0773b07"/><lb ed="R083" n="0273a04"/>此四句。明徧計性不離識竟。次云依他起自性分
<lb ed="X" n="0773b08"/><lb ed="R083" n="0273a05"/>別緣所生者。謂此心心所體及相見分。皆由分別
<lb ed="X" n="0773b09"/><lb ed="R083" n="0273a06"/>緣之所生。故名依他起自性也。心心所法。皆有緣
<lb ed="X" n="0773b10"/><lb ed="R083" n="0273a07"/>慮。故若染若淨。皆名分別。卽以此分別爲緣。展轉
<lb ed="X" n="0773b11"/><lb ed="R083" n="0273a08"/>復生染淨心心所體及見相分。此明依他性不離
<lb ed="X" n="0773b12"/><lb ed="R083" n="0273a09"/>識竟。次云圓成實於彼等者。謂圓滿成就諸法實
<lb ed="X" n="0773b13"/><lb ed="R083" n="0273a10"/>性。卽於彼依他起性之上。常遠離前徧計所執。故
<lb ed="X" n="0773b14"/><lb ed="R083" n="0273a11"/>此圓成實性。與彼依他起性。譬如麻之與繩。水之
<lb ed="X" n="0773b15"/><lb ed="R083" n="0273a12"/>與波。旣非是異。亦非不異。亦如無常無我等蘊處
<lb ed="X" n="0773b16"/><lb ed="R083" n="0273a13"/>界有爲諸法。與無常無我等性。非異亦非不異。蓋
<lb ed="X" n="0773b17"/><lb ed="R083" n="0273a14"/>若言異。則應蘊處界不是無常。若是不異。則應無
<lb ed="X" n="0773b18"/><lb ed="R083" n="0273a15"/>常不是蘊處界等共相。今圓成實與依他性。亦復
<lb ed="X" n="0773b19"/><lb ed="R083" n="0273a16"/>如是。若言是異。則應眞如非彼依他實性。如水非
<lb ed="X" n="0773b20"/><lb ed="R083" n="0273a17"/>波所依體性。若言不異。則應圓成實性亦是無常。
<lb ed="X" n="0773b21"/><lb ed="R083" n="0273a18"/>如波生滅。水亦生滅。豈可乎哉。後云非不見此彼
<lb ed="X" n="0773b22"/><lb ed="R083" n="0273b01"/>者。謂若未達徧計本空。未證見於圓成實理。不能
<lb ed="X" n="0773b23"/><lb ed="R083" n="0273b02"/>見彼依他起性。蓋必無分別智證眞如<anchor xml:id="nkr_note_add_0773b2301" n="0773b2301"/><anchor xml:id="beg0773b2301" n="0773b2301"/>已<anchor xml:id="end0773b2301"/>。後得智
<lb ed="X" n="0773b24"/><lb ed="R083" n="0273b03"/>中。方能了達依他起性如幻等故。此明圓成實性
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0773c" n="0773c"/>
<lb ed="X" n="0773c01"/><lb ed="R083" n="0273b04"/>亦不離識。以卽識之實性故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773c02"/><lb ed="R083" n="0273b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773c0201">若有三性。如何世尊說一切法皆無自性。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0773c03"/><lb ed="R083" n="0273b06"/><p xml:id="pX51p0773c0301">卽依此三性。立彼三無性。故佛密意說。一切法無性。
<lb ed="X" n="0773c04"/><lb ed="R083" n="0273b07"/>初卽相無性。次無自然性。後由遠離前。所執我法性。
<lb ed="X" n="0773c05"/><lb ed="R083" n="0273b08"/>此諸法勝義。亦卽是眞如。常如其性故。卽唯識實性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773c06"/><lb ed="R083" n="0273b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773c0601">此轉釋無性卽識性也。前二頌。釋三無性。後一頌。
<lb ed="X" n="0773c07"/><lb ed="R083" n="0273b10"/>釋識實性。前意者。謂卽依此三種自性。立彼三無
<lb ed="X" n="0773c08"/><lb ed="R083" n="0273b11"/>性名。乃是爲遣執故。密意說爲無性耳。非了義極
<lb ed="X" n="0773c09"/><lb ed="R083" n="0273b12"/>談也。初依徧計所執。立相無性。由此體相畢竟非
<lb ed="X" n="0773c10"/><lb ed="R083" n="0273b13"/>有。如空華故。次依依他起性。立生無性。此如幻事。
<lb ed="X" n="0773c11"/><lb ed="R083" n="0273b14"/>托衆緣生。無如妄執自然性故。後依圓成實性。立
<lb ed="X" n="0773c12"/><lb ed="R083" n="0273b15"/>勝義無性。謂此勝義。由遠離前徧計所執我法性
<lb ed="X" n="0773c13"/><lb ed="R083" n="0273b16"/>故。假名無性。非謂全無勝義性也。旣三無性。但依
<lb ed="X" n="0773c14"/><lb ed="R083" n="0273b17"/>三性假立。三性皆不離識。無性又豈離識哉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0773c1401" n="0773c1401"/><anchor xml:id="beg0773c1401" n="0773c1401"/>已<anchor xml:id="end0773c1401"/>上
<lb ed="X" n="0773c15"/><lb ed="R083" n="0273b18"/>二十四頌。明唯識相竟。次一行頌。牒前圓成實性。
<lb ed="X" n="0773c16"/><lb ed="R083" n="0274a01"/>此乃遠離我法二執。二空妙智所顯。卽諸法之勝
<lb ed="X" n="0773c17"/><lb ed="R083" n="0274a02"/>義。所謂一眞法界。亦卽名爲眞如。眞實而不虗妄。
<lb ed="X" n="0773c18"/><lb ed="R083" n="0274a03"/>如常而無變易。在凡不減。在聖不增。在迷不染。在
<lb ed="X" n="0773c19"/><lb ed="R083" n="0274a04"/>悟不淨。常如其性故。卽唯識之實性也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773c20"/><lb ed="R083" n="0274a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773c2001">後五行頌明唯識行位者。論曰。如是所成唯識相性。
<lb ed="X" n="0773c21"/><lb ed="R083" n="0274a06"/>誰依幾位如何悟入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773c22"/><lb ed="R083" n="0274a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0773c2201">一問誰人悟入。二問幾位悟入。三問如何悟入。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0773c23"/><lb ed="R083" n="0274a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0773c2301">謂具大乘二種種性。一本性住種性。謂無始來依附
<lb ed="X" n="0773c24"/><lb ed="R083" n="0274a09"/>本識法爾所得無漏法因。二謂習所成種性。謂聞法
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0774a" n="0774a"/>
<lb ed="X" n="0774a01"/><lb ed="R083" n="0274a10"/>界等流<anchor xml:id="nkr_note_add_0774a0101" n="0774a0101"/><anchor xml:id="beg0774a0101" n="0774a0101"/>已<anchor xml:id="end0774a0101"/>聞所成。具此二性。方能悟入。何謂五位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774a02"/><lb ed="R083" n="0274a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774a0201">具大乘二種種性。答其誰人之問。方能悟入。答其
<lb ed="X" n="0774a03"/><lb ed="R083" n="0274a12"/>如何悟入之問。何謂五位。答其幾位之問。總徵下
<lb ed="X" n="0774a04"/><lb ed="R083" n="0274a13"/>文也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774a05"/><lb ed="R083" n="0274a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774a0501">一資糧位。謂修大乘順解脫分。於識相性能深信解。
<lb ed="X" n="0774a06"/><lb ed="R083" n="0274a15"/>其相云何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0774a07"/><lb ed="R083" n="0274a16"/><p xml:id="pX51p0774a0701">乃至未起識。求住唯識性。於二取隨眠。猶未能伏滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774a08"/><lb ed="R083" n="0274a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774a0801">爲求無上菩提。修習無量福智。名資糧位。爲有情
<lb ed="X" n="0774a09"/><lb ed="R083" n="0274a18"/>故。勤求解脫。名修大乘順解脫分。乃至未起加行
<lb ed="X" n="0774a10"/><lb ed="R083" n="0274b01"/>位中順決擇識。<anchor xml:id="nkr_note_add_0774a1001" n="0774a1001"/><anchor xml:id="beg0774a1001" n="0774a1001"/>但<anchor xml:id="end0774a1001"/>以四弘誓願。求住唯識眞勝義
<lb ed="X" n="0774a11"/><lb ed="R083" n="0274b02"/>性。齊此皆是資糧位攝。此位菩薩。發起大菩提心。
<lb ed="X" n="0774a12"/><lb ed="R083" n="0274b03"/>親近眞實善友。作意勤求正覺。修集福智資糧。以
<lb ed="X" n="0774a13"/><lb ed="R083" n="0274b04"/>此四種勝力。於唯識義雖深信解。而于我法二取
<lb ed="X" n="0774a14"/><lb ed="R083" n="0274b05"/>隨眠種子。止觀力微。猶自未能伏滅。但能伏于分
<lb ed="X" n="0774a15"/><lb ed="R083" n="0274b06"/>別二執之現行耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774a16"/><lb ed="R083" n="0274b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774a1601">二加行位。謂修大乘順決擇分。能漸伏除所取能取。
<lb ed="X" n="0774a17"/><lb ed="R083" n="0274b08"/>引發眞見。其相云何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0774a18"/><lb ed="R083" n="0274b09"/><p xml:id="pX51p0774a1801">現前立少物。謂是唯識性。以有所得故。非實住唯識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774a19"/><lb ed="R083" n="0274b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774a1901">爲欲見道。復修煖頂忍世第一四種加行。伏除二
<lb ed="X" n="0774a20"/><lb ed="R083" n="0274b11"/>取。名加行位。順趣眞實決擇分故。亦名大乘順決
<lb ed="X" n="0774a21"/><lb ed="R083" n="0274b12"/>擇分。依明得定。發下尋思。觀無所取。名爲煖位。依
<lb ed="X" n="0774a22"/><lb ed="R083" n="0274b13"/>明增定。發上尋思。觀無所取。名爲頂位。依印順定。
<lb ed="X" n="0774a23"/><lb ed="R083" n="0274b14"/>發下如實智。于無所取。決定印持。于無能取。亦順
<lb ed="X" n="0774a24"/><lb ed="R083" n="0274b15"/>樂忍。忍境識空。名爲忍位。依無間定。發上如實智。
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0774b" n="0774b"/>
<lb ed="X" n="0774b01"/><lb ed="R083" n="0274b16"/>雙印二取皆空。名世第一位。從此無間。必入見道。
<lb ed="X" n="0774b02"/><lb ed="R083" n="0274b17"/>異生法中。此最勝故。然諸菩薩於此四位。猶於現
<lb ed="X" n="0774b03"/><lb ed="R083" n="0274b18"/>前安立少物。謂是唯識眞勝義性。以彼空有二相
<lb ed="X" n="0774b04"/><lb ed="R083" n="0275a01"/>未除。帶相觀心。有所得故。非實安住眞唯識理也。
<lb ed="X" n="0774b05"/><lb ed="R083" n="0275a02"/>蓋煖位頂位。依識觀空。則境空識有。下忍印成境
<lb ed="X" n="0774b06"/><lb ed="R083" n="0275a03"/>空。上忍印成識空。世第一法雙印二空。皆帶空相。
<lb ed="X" n="0774b07"/><lb ed="R083" n="0275a04"/>未得全除。彼相滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0774b0701" n="0774b0701"/><anchor xml:id="beg0774b0701" n="0774b0701"/>已<anchor xml:id="end0774b0701"/>。方實安住眞唯識理。名通達
<lb ed="X" n="0774b08"/><lb ed="R083" n="0275a05"/>位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774b09"/><lb ed="R083" n="0275a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774b0901">三通達位。謂諸菩薩所住見道。如實通達唯識相性。
<lb ed="X" n="0774b10"/><lb ed="R083" n="0275a07"/>其相云何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0774b11"/><lb ed="R083" n="0275a08"/><p xml:id="pX51p0774b1101">若時無所緣。智都無所得。爾時住唯識。離二取相故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774b12"/><lb ed="R083" n="0275a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774b1201">體會眞如。名通達位。初照眞理。亦名見道。謂若時
<lb ed="X" n="0774b13"/><lb ed="R083" n="0275a10"/>菩薩於所緣境。無分別智都無所得。不取種種戲
<lb ed="X" n="0774b14"/><lb ed="R083" n="0275a11"/>論相故。爾時乃名實住唯識眞勝義性。卽證眞智
<lb ed="X" n="0774b15"/><lb ed="R083" n="0275a12"/>眞理平等平等。俱離能取所取相故。然眞見道。是
<lb ed="X" n="0774b16"/><lb ed="R083" n="0275a13"/>根本智。親證眞如。不變相故。名爲挾帶。若相見道。
<lb ed="X" n="0774b17"/><lb ed="R083" n="0275a14"/>是後得智。變相觀空。仍名變帶。前眞見道證唯識
<lb ed="X" n="0774b18"/><lb ed="R083" n="0275a15"/>性。後相見道。證唯識相。頌但說眞見道者。以眞見
<lb ed="X" n="0774b19"/><lb ed="R083" n="0275a16"/>道勝故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774b20"/><lb ed="R083" n="0275a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774b2001">四修習位。謂諸菩薩所住修道。如所見理。數數修習。
<lb ed="X" n="0774b21"/><lb ed="R083" n="0275a18"/>伏斷餘障。其相云何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0774b22"/><lb ed="R083" n="0275b01"/><p xml:id="pX51p0774b2201">無得不思議。是出世間智。捨二麤重故。便證得轉依。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774b23"/><lb ed="R083" n="0275b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774b2301">無分別智離諸戲論。說爲無得。妙用難測。名不思
<lb ed="X" n="0774b24"/><lb ed="R083" n="0275b03"/>議。斷世間故。名出世間。煩惱所知二障種子。性無
<pb ed="X" xml:id="X51.0828.0774c" n="0774c"/>
<lb ed="X" n="0774c01"/><lb ed="R083" n="0275b04"/>堪任。違於精細輕安之無漏法。名爲麤重。令彼永
<lb ed="X" n="0774c02"/><lb ed="R083" n="0275b05"/>滅。說之爲捨。捨煩惱障。便能證得大般涅槃。捨所
<lb ed="X" n="0774c03"/><lb ed="R083" n="0275b06"/>知障。便能證得大菩提智。菩提涅槃。名爲二種轉
<lb ed="X" n="0774c04"/><lb ed="R083" n="0275b07"/>依果也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774c05"/><lb ed="R083" n="0275b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0774c0501">五究竟位。謂住無上正等菩提。出障圓明。能盡未來
<lb ed="X" n="0774c06"/><lb ed="R083" n="0275b09"/>化有情類。其相云何。頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0774c07"/><lb ed="R083" n="0275b10"/><p xml:id="pX51p0774c0701">此卽無漏界。不思議善常。安樂解脫身。大牟尼名法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774c08"/><lb ed="R083" n="0275b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0774c0801">頌中此字。卽指前頌所說二轉依果。此轉依果諸
<lb ed="X" n="0774c09"/><lb ed="R083" n="0275b12"/>漏永盡。性淨圓明。故名無漏。含容無邊希有功德。
<lb ed="X" n="0774c10"/><lb ed="R083" n="0275b13"/>故名爲界。界是藏義。能生世出世間五乘利樂。亦
<lb ed="X" n="0774c11"/><lb ed="R083" n="0275b14"/>名爲界。界是因義。此轉依果。又不思議。超過尋思
<lb ed="X" n="0774c12"/><lb ed="R083" n="0275b15"/>言語道故。此轉依果。又惟是善。謂淸淨法界。四智
<lb ed="X" n="0774c13"/><lb ed="R083" n="0275b16"/>心品。皆有順益相故。此轉依果。又復是常。謂淸淨
<lb ed="X" n="0774c14"/><lb ed="R083" n="0275b17"/>法界。性無生滅。四智心品。亦永無斷盡故。此轉依
<lb ed="X" n="0774c15"/><lb ed="R083" n="0275b18"/>果。又是安樂。謂二自性皆無逼惱。又能安樂諸有
<lb ed="X" n="0774c16"/><lb ed="R083" n="0276a01"/>情故。二乘所得擇滅無爲生空智品。唯永遠離煩
<lb ed="X" n="0774c17"/><lb ed="R083" n="0276a02"/>惱障縛。無殊勝法。故但名解脫身。大覺世尊。成就
<lb ed="X" n="0774c18"/><lb ed="R083" n="0276a03"/>無上寂默法故。永寂二邊。默契中道。名大牟尼。所
<lb ed="X" n="0774c19"/><lb ed="R083" n="0276a04"/>得二果。永離二障。卽名法身。所謂淸淨法界。四智
<lb ed="X" n="0774c20"/><lb ed="R083" n="0276a05"/>菩提。五法爲性。具足法報化三身體用差別不同。
<lb ed="X" n="0774c21"/><lb ed="R083" n="0276a06"/>廣如論釋也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0774c22"/><lb ed="R083" n="0276a07"/>
<lb ed="X" n="0774c23"/><lb ed="R083" n="0276a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>唯識三十論直解<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0770b1701" to="#end0770b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0771b0401" to="#end0771b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0771b0701" to="#end0771b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0771c1401" to="#end0771c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0772a1101" to="#end0772a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0772b1101" to="#end0772b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0772c0401" to="#end0772c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0773b2301" to="#end0773b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0773c1401" to="#end0773c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0774a0101" to="#end0774a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0774a1001" to="#end0774a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0774b0701" to="#end0774b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0770b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0770b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0771b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0771b0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0771b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0771b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0771c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0771c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0772a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0772b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0772c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0773b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0773b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0773c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0773c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0774a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0774a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774a1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0774b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>