<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X54n0879">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 879 物不遷正量論</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 879 物不遷正量論</title>
			<author>明 鎭澄著</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">54</idno>.<idno type="no">879</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">物不遷正量論</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-04-22T08:08:11">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0912a" n="0912a"/>
<lb ed="X" n="0912a01"/>
<lb ed="X" n="0912a02"/>
<lb ed="X" n="0912a03"/>
<lb ed="X" n="0912a04"/>
<lb ed="X" n="0912a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 879-A 正量論序</cb:mulu><head>No. 879-A
<lb ed="X" n="0912a06"/><lb ed="R097" n="0728a01"/> 正量論序</head>
<lb ed="X" n="0912a07"/>
<lb ed="X" n="0912a08"/><lb ed="R097" n="0728a02"/><p xml:id="pX54p0912a0801">嗚呼。若論向上一事。如急石火。似閃電光。直下承當
<lb ed="X" n="0912a09"/><lb ed="R097" n="0728a03"/>蚤成鈍滯。纔涉思惟便入迷倒。況乃馳騁章句競辨
<lb ed="X" n="0912a10"/><lb ed="R097" n="0728a04"/>是非。正眼觀來無非戲論。然人根不一。法藥多端。如
<lb ed="X" n="0912a11"/><lb ed="R097" n="0728a05"/>來<anchor xml:id="nkr_note_orig_0912001" n="0912001"/>偏爲中下演諸契經。後賢解釋契經乃與衆論。旣
<lb ed="X" n="0912a12"/><lb ed="R097" n="0728a06"/>有衆論矣則辨諍波騰是非鋒起。雖則實際理地不
<lb ed="X" n="0912a13"/><lb ed="R097" n="0728a07"/>受纖塵。其如建化門中不舍一法。而況是雖佛祖却
<lb ed="X" n="0912a14"/><lb ed="R097" n="0728a08"/>趨妄而背眞。那個聖賢不棄惡而從善。故曰是則是
<lb ed="X" n="0912a15"/><lb ed="R097" n="0728a09"/>非則非。人無是非之心非人也。往甞讀肇公物不遷
<lb ed="X" n="0912a16"/><lb ed="R097" n="0728a10"/>論。大都以物各住位成立不遷。而後以物之今昔有
<lb ed="X" n="0912a17"/><lb ed="R097" n="0728a11"/>無不去不來以明物性之各住。要之辭意婉切。乃肇
<lb ed="X" n="0912a18"/><lb ed="R097" n="0728a12"/>師獨見之玅。但於契經不甚允合耳。何者。夫古今時
<lb ed="X" n="0912a19"/><lb ed="R097" n="0728a13"/>也。有無物也。不遷性也。而亦謂性其性者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0912a1901" n="0912a1901"/><anchor xml:id="beg0912a1901" n="0912a1901"/>孰<anchor xml:id="end0912a1901"/>綱維是。
<lb ed="X" n="0912a20"/><lb ed="R097" n="0728a14"/>孰宰持是。不知性性則又安得不爲時遷而物改耶。
<lb ed="X" n="0912a21"/><lb ed="R097" n="0728a15"/>而又何以契神於卽物乎。故往往讀其書者。愛其辭
<lb ed="X" n="0912a22"/><lb ed="R097" n="0728a16"/>多不校其意也。空印澄公燕山一布衲耳。生於千載
<lb ed="X" n="0912a23"/><lb ed="R097" n="0728a17"/>之下。而與肇公相見於千載之上。故作正量論以校
<lb ed="X" n="0912a24"/><lb ed="R097" n="0728a18"/>其說。中間旁引曲喩。一以修多羅爲法印。卽肇公之
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0912b" n="0912b"/>
<lb ed="X" n="0912b01"/><lb ed="R097" n="0728b01"/>論昭如日月矣。獨非徑寸夜光乎。昔古德不落不昧
<lb ed="X" n="0912b02"/><lb ed="R097" n="0728b02"/>通身遍身。一字照宗千古膾炙。而謂澄公可結舌乎。
<lb ed="X" n="0912b03"/><lb ed="R097" n="0728b03"/>謬也。蓋理在<anchor xml:id="nkr_note_orig_0912002" n="0912002"/>尙佛。雖佛祖有所不讓也。昔者外道一
<lb ed="X" n="0912b04"/><lb ed="R097" n="0728b04"/>言負墮猶斬首謝過。肇公乃人天眼目。肯以訑訑之
<lb ed="X" n="0912b05"/><lb ed="R097" n="0728b05"/>聲音顏色拒人於千里之外乎。必欲強起而文賤之。
<lb ed="X" n="0912b06"/><lb ed="R097" n="0728b06"/>斷非肇公也。大率觀來。肇公以僚丸之手。舞公孫之
<lb ed="X" n="0912b07"/><lb ed="R097" n="0728b07"/>劍。以奇然者也。澄公運摩尼於鉅鹿之陳。持空印於
<lb ed="X" n="0912b08"/><lb ed="R097" n="0728b08"/>赤壁之鏖。以正然者也。故非肇公之論無以起澄公
<lb ed="X" n="0912b09"/><lb ed="R097" n="0728b09"/>之辨。非澄公之辨無以發肇公之蘊。謂之相成則可。
<lb ed="X" n="0912b10"/><lb ed="R097" n="0728b10"/>謂之相左則不可。故海內諸名師宿衲皆有酧唱。務
<lb ed="X" n="0912b11"/><lb ed="R097" n="0728b11"/>要疏明此一大事。非起生滅心也。如有毫髮我人。然
<lb ed="X" n="0912b12"/><lb ed="R097" n="0728b12"/>能萌於方寸。吾恐於罔象玄珠未有觸手日在。</p>
<lb ed="X" n="0912b13"/><lb ed="R097" n="0728b13"/><p xml:id="pX54p0912b1301">旹
<lb ed="X" n="0912b14" type="honorific"/><lb ed="R097" n="0728b14"/>明萬曆庚子仲冬糓旦淨土居士燕人李天麟書</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912b15"/>
<lb ed="X" n="0912b16"/>
<lb ed="X" n="0912b17"/>
<lb ed="X" n="0912b18"/>
<lb ed="X" n="0912b19"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 879-B 物不遷正量論序</cb:mulu><head>No. 879-B
<lb ed="X" n="0912b20"/><lb ed="R097" n="0728b16"/> 物不遷正量論序</head>
<lb ed="X" n="0912b21"/>
<lb ed="X" n="0912b22"/><lb ed="R097" n="0728b17"/><p xml:id="pX54p0912b2201">般若云。諸法無去來相。無動轉者。肇公本此爲物
<lb ed="X" n="0912b23"/><lb ed="R097" n="0728b18"/>不遷論。而其釋義則物各性住而<anchor xml:id="nkr_note_add_0912b2301" n="0912b2301"/><anchor xml:id="beg0912b2301" n="0912b2301"/>已<anchor xml:id="end0912b2301"/>矣。甞試思之。
<lb ed="X" n="0912b24"/><lb ed="R097" n="0729a01"/>法無去來義徧諸聖敎。迺吾法之玄綱也。而性住
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0912c" n="0912c"/>
<lb ed="X" n="0912c01"/><lb ed="R097" n="0729a02"/>之談果能盡之乎。竊自疑焉。於是考諸聖言。聖言
<lb ed="X" n="0912c02"/><lb ed="R097" n="0729a03"/>罔證。求諸正理。正理勿通。然言或有證也。我未之
<lb ed="X" n="0912c03"/><lb ed="R097" n="0729a04"/>見也。理或可通也。我未之窮也。天下亦有能窮者
<lb ed="X" n="0912c04"/><lb ed="R097" n="0729a05"/>乎。蓋甞質諸海內名流。莫不忿然作色。以愚昧見
<lb ed="X" n="0912c05"/><lb ed="R097" n="0729a06"/>責。求其爲之出理引證者。則未見其人。彼性住之
<lb ed="X" n="0912c06"/><lb ed="R097" n="0729a07"/>論果非吾佛之意耶。抑有深旨存乎名敎之外。固
<lb ed="X" n="0912c07"/><lb ed="R097" n="0729a08"/>非意智思惟可得而知耶。然理固絕言而言無越
<lb ed="X" n="0912c08"/><lb ed="R097" n="0729a09"/>理。如來聖敎垂範萬世。天魔外道不得而沮者。賴
<lb ed="X" n="0912c09"/><lb ed="R097" n="0729a10"/>名言有在故耳。若孔子之作春秋。殺活與奪只在
<lb ed="X" n="0912c10"/><lb ed="R097" n="0729a11"/>片言隻字之間。千載之下無能易者。況茲一論段
<lb ed="X" n="0912c11"/><lb ed="R097" n="0729a12"/>段結歸物各性住。豈曰言在此而義在彼乎。經云。
<lb ed="X" n="0912c12"/><lb ed="R097" n="0729a13"/>不退諸菩薩。不能測佛智。信矣。夫余甞條陳所滯。
<lb ed="X" n="0912c13"/><lb ed="R097" n="0729a14"/>證正聖言。間出吾佛不遷本旨。以正其說。然則是
<lb ed="X" n="0912c14"/><lb ed="R097" n="0729a15"/>論也。非駁肇公也。將以駁天下之所是也。肇師其
<lb ed="X" n="0912c15"/><lb ed="R097" n="0729a16"/>心空而無物者矣。得與失於彼何加損焉。天下後
<lb ed="X" n="0912c16"/><lb ed="R097" n="0729a17"/>世如其言而取之。使一大藏敎實相常住之旨淪
<lb ed="X" n="0912c17"/><lb ed="R097" n="0729a18"/>於物各性住之談。不辨可乎。雖然。庸詎知今之所
<lb ed="X" n="0912c18"/><lb ed="R097" n="0729b01"/>是者其果眞是歟。果不眞是歟。天下後世必有具
<lb ed="X" n="0912c19"/><lb ed="R097" n="0729b02"/>金剛眼者覷著那事。於是非情量之表迴觀是論。
<lb ed="X" n="0912c20"/><lb ed="R097" n="0729b03"/>可發一笑<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c2001" n="0912c2001"/><anchor xml:id="beg0912c2001" n="0912c2001"/>已<anchor xml:id="end0912c2001"/>。</p><p xml:id="pX54p0912c2007" cb:place="inline">旹
<lb ed="X" n="0912c21" type="honorific"/><lb ed="R097" n="0729b04"/>皇明萬曆戊子冬賢首後學空印鎭澄書於臺山之
<lb ed="X" n="0912c22"/><lb ed="R097" n="0729b05"/><name role="" type="person">獅子窟</name></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0912c23"/>
<lb ed="X" n="0912c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0913a" n="0913a"/>
<lb ed="X" n="0913a01"/>
<lb ed="X" n="0913a02"/>
<lb ed="X" n="0913a03"/>
<lb ed="X" n="0913a04"/>
<lb ed="X" n="0913a05"/><cb:docNumber>No. 879</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0913a06"/><lb ed="R097" n="0730a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>物不遷論卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0913a07"/>
<lb ed="X" n="0913a08"/><lb ed="R097" n="0730a02"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">五臺山</name><name role="" type="person">獅子窟</name>沙門　鎭澄　著</byline>
<lb ed="X" n="0913a09"/><lb ed="R097" n="0730a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">物不遷正量論</cb:mulu><p xml:id="pX54p0913a0901">澄初讀肇公物不遷。久之不喩。及閱雜華鈔。觀國師
<lb ed="X" n="0913a10"/><lb ed="R097" n="0730a04"/>則以爲濫同小乘不從此方遷至餘方之說。遂再研
<lb ed="X" n="0913a11"/><lb ed="R097" n="0730a05"/>其論。乃知肇師不遷之說宗似而因非。有宗而無因
<lb ed="X" n="0913a12"/><lb ed="R097" n="0730a06"/>也。觀其般若無知･涅槃無名之論。齊有一空。妙叶眞
<lb ed="X" n="0913a13"/><lb ed="R097" n="0730a07"/>俗。雅合修多羅。雖聖人復起不易其言也。獨於物不
<lb ed="X" n="0913a14"/><lb ed="R097" n="0730a08"/>遷則失之。嗚呼。千里之驥必有一蹶。大智之明必有
<lb ed="X" n="0913a15"/><lb ed="R097" n="0730a09"/>一昧。不其然乎。言宗似者。卽所謂不釋動以求靜。必
<lb ed="X" n="0913a16"/><lb ed="R097" n="0730a10"/>求靜於諸動。又曰。江河競注而不流。旋嵐偃嶽而常
<lb ed="X" n="0913a17"/><lb ed="R097" n="0730a11"/>靜等。蓋卽動而靜。卽遷而不遷也。以此名宗。與修多
<lb ed="X" n="0913a18"/><lb ed="R097" n="0730a12"/>羅似之。卽般若諸法無所從來。去亦無所至。華嚴云。
<lb ed="X" n="0913a19"/><lb ed="R097" n="0730a13"/>一切法無生。一切法無滅等。所言似者。以其因非故
<lb ed="X" n="0913a20"/><lb ed="R097" n="0730a14"/>也。言因非者。修多羅以諸法性空爲不遷。肇公以物
<lb ed="X" n="0913a21"/><lb ed="R097" n="0730a15"/>各性住爲不遷。言性空者。大品云。色性自空。非色壞
<lb ed="X" n="0913a22"/><lb ed="R097" n="0730a16"/>空。又云。色前際不可得。中際･後際皆不可得。又云。色
<lb ed="X" n="0913a23"/><lb ed="R097" n="0730a17"/>卽是空。此不遷因也。又云。是諸法空相。不生不滅等。
<lb ed="X" n="0913a24"/><lb ed="R097" n="0730a18"/>不生不滅卽不遷宗也。華嚴云。身意諸情根。一切空
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0913b" n="0913b"/>
<lb ed="X" n="0913b01"/><lb ed="R097" n="0730b01"/>無性。此不遷因也。次云。以此長流轉。而無能轉者。卽
<lb ed="X" n="0913b02"/><lb ed="R097" n="0730b02"/>不遷宗也。彼經又云。云何說諸蘊。諸蘊有何性。蘊性
<lb ed="X" n="0913b03"/><lb ed="R097" n="0730b03"/>不可滅。是故說無生。蘊無生滅卽物不遷也。次偈出
<lb ed="X" n="0913b04"/><lb ed="R097" n="0730b04"/>其因云。分別此諸蘊。其性本空寂。空故不可滅。此是
<lb ed="X" n="0913b05"/><lb ed="R097" n="0730b05"/>無生義。此等皆言物性空故不遷。非謂有物而不遷
<lb ed="X" n="0913b06"/><lb ed="R097" n="0730b06"/>也。言性住者。卽彼所謂。昔物住昔不來於今。今物住
<lb ed="X" n="0913b07"/><lb ed="R097" n="0730b07"/>今不往於昔。乃至新故老少成壞因果等物。各住自
<lb ed="X" n="0913b08"/><lb ed="R097" n="0730b08"/>位不相往來。皆若是也。然凡有所住卽名有爲。旣墮
<lb ed="X" n="0913b09"/><lb ed="R097" n="0730b09"/>有爲卽屬生滅。非不遷也。故涅槃<note place="inline">三十</note>云。住名有爲。如
<lb ed="X" n="0913b10"/><lb ed="R097" n="0730b10"/>來永斷去來住相。云何言住。中論云。去者則不住。不
<lb ed="X" n="0913b11"/><lb ed="R097" n="0730b11"/>去者不住。離去不去者。當於何有住。般若云。應無所
<lb ed="X" n="0913b12"/><lb ed="R097" n="0730b12"/>住而生其心。無住卽無爲也。然般若言法無去來無
<lb ed="X" n="0913b13"/><lb ed="R097" n="0730b13"/>動轉者。非謂法有所住也。蓋住猶去來。旣無去來安
<lb ed="X" n="0913b14"/><lb ed="R097" n="0730b14"/>得有住。而肇公不遷本宗般若無去來義。却以物各
<lb ed="X" n="0913b15"/><lb ed="R097" n="0730b15"/>性住釋之。然彼物性果有住乎哉。果無住乎哉。則住
<lb ed="X" n="0913b16"/><lb ed="R097" n="0730b16"/>與無住必有辨焉。故肇師出不遷之所以云。求向物
<lb ed="X" n="0913b17"/><lb ed="R097" n="0730b17"/>於向。於向未甞無。責向物於今。於今未甞有。於今未
<lb ed="X" n="0913b18"/><lb ed="R097" n="0730b18"/>甞有。以明物不來。於向未甞無。故知物不去。覆而求
<lb ed="X" n="0913b19"/><lb ed="R097" n="0731a01"/>今。今亦不往。是謂昔物自在昔。不從今至昔。今物自
<lb ed="X" n="0913b20"/><lb ed="R097" n="0731a02"/>在今。不從昔至今。一論大旨意不出此。人多妄解。今
<lb ed="X" n="0913b21"/><lb ed="R097" n="0731a03"/>爲助明肇公意。謂動物之所以得不遷者。以物各性
<lb ed="X" n="0913b22"/><lb ed="R097" n="0731a04"/>住於一世而不相往來也。何者。求向日之物於向日
<lb ed="X" n="0913b23"/><lb ed="R097" n="0731a05"/>則有。求向日之物於今日則無。故知昔物自住於昔
<lb ed="X" n="0913b24"/><lb ed="R097" n="0731a06"/><note place="inline">若不住昔。於昔應無。昔旣不無。故知昔物原住於昔也</note>。不來於今也<note place="inline">若來於今。今則應有。
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0913c" n="0913c"/>
<lb ed="X" n="0913c01"/><lb ed="R097" n="0731a07"/>今旣不有。則知昔物不來於今也</note>。昔物旣爾。今物亦然。謂求今日之
<lb ed="X" n="0913c02"/><lb ed="R097" n="0731a08"/>物於今日則有。求今日之物於向日則無。故知今物
<lb ed="X" n="0913c03"/><lb ed="R097" n="0731a09"/>自住於今。不往於昔也<note place="inline">反上思之</note>。故曰覆而求今。今亦不
<lb ed="X" n="0913c04"/><lb ed="R097" n="0731a10"/>往。如求周公於周時。於周未甞無。求周公於晉時。於
<lb ed="X" n="0913c05"/><lb ed="R097" n="0731a11"/>晉未甞有。故知周公自住於周。不來於晉也。求羊祜
<lb ed="X" n="0913c06"/><lb ed="R097" n="0731a12"/>於晉時。於晉未甞無。責羊祜於周時。於周未<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c0601" n="0913c0601"/><anchor xml:id="beg0913c0601" n="0913c0601"/>甞有<anchor xml:id="end0913c0601"/>。故
<lb ed="X" n="0913c07"/><lb ed="R097" n="0731a13"/>知羊祜自住於晉。不往於周也。譬如二舟前後各行。
<lb ed="X" n="0913c08"/><lb ed="R097" n="0731a14"/>前舟載魚。後舟載笋。舟行千里而魚笋之物各住本
<lb ed="X" n="0913c09"/><lb ed="R097" n="0731a15"/>舟未甞動也　<note place="inline">求前舟之魚於前舟則有。責前舟之魚於後舟則無。後舟亦爾。求後舟之笋於
<lb ed="X" n="0913c10"/><lb ed="R097" n="0731a16"/>後舟則有。求後舟之笋於前舟則無也。若後舟中有前舟之魚。可說前舟之物移來。後旣無魚。則不可謂前舟
<lb ed="X" n="0913c11"/><lb ed="R097" n="0731a17"/>之物移來也。若前舟中有後舟之笋。可說後舟之物移去。前旣無笋則不可謂後舟之物移去也</note>。大
<lb ed="X" n="0913c12"/><lb ed="R097" n="0731a18"/>意秪是昔物住昔不來於今。今物住今不往於昔。是
<lb ed="X" n="0913c13"/><lb ed="R097" n="0731b01"/>謂物各性住於一世。所以得不遷也。其曰新不至故
<lb ed="X" n="0913c14"/><lb ed="R097" n="0731b02"/>故不至新。少不至老老不至少。因不至果果不至因
<lb ed="X" n="0913c15"/><lb ed="R097" n="0731b03"/>等。擧之一論秪此意耳。細而推之。其曰江河競注而
<lb ed="X" n="0913c16"/><lb ed="R097" n="0731b04"/>不流等。亦秪此意。謂求前波於前。於前未嘗無。責前
<lb ed="X" n="0913c17"/><lb ed="R097" n="0731b05"/>波於後。於後未嘗有。於後未嘗有。以明波不來。於前
<lb ed="X" n="0913c18"/><lb ed="R097" n="0731b06"/>未嘗無。故知波不去。前波旣爾。後波亦然。是則前念
<lb ed="X" n="0913c19"/><lb ed="R097" n="0731b07"/>之波住於前念不來後念。後念之波住於後念不往
<lb ed="X" n="0913c20"/><lb ed="R097" n="0731b08"/>前念。念念波流。念念各住。故曰競注而不流也。是謂
<lb ed="X" n="0913c21"/><lb ed="R097" n="0731b09"/>物各性住於一世不相往來。此肇公不遷之本旨也。
<lb ed="X" n="0913c22"/><lb ed="R097" n="0731b10"/>今以聖敎勘之。似不然。何則。肇公求向物。旣曰於向
<lb ed="X" n="0913c23"/><lb ed="R097" n="0731b11"/>未嘗無。於今未嘗有。是則此物向有而今無也。若物
<lb ed="X" n="0913c24"/><lb ed="R097" n="0731b12"/>向有今無。是無常法。非不遷也。故涅槃<note place="inline">二十</note>云。若世間
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0914a" n="0914a"/>
<lb ed="X" n="0914a01"/><lb ed="R097" n="0731b13"/>法。本有今無。則名無常。譬如甁等。本無今有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0914a0101" n="0914a0101"/><anchor xml:id="beg0914a0101" n="0914a0101"/>已<anchor xml:id="end0914a0101"/>有還
<lb ed="X" n="0914a02"/><lb ed="R097" n="0731b14"/>無。故名無常。是則向有今無不直不成不遷之宗。反
<lb ed="X" n="0914a03"/><lb ed="R097" n="0731b15"/>成所遣遷滅宗也。中論云。若法先有性。是則名爲常。
<lb ed="X" n="0914a04"/><lb ed="R097" n="0731b16"/>先有而今無。是則名爲斷。是則向有今無非常卽斷。
<lb ed="X" n="0914a05"/><lb ed="R097" n="0731b17"/>安得以成般若不遷之旨耶。或問。肇公宗本云。言非
<lb ed="X" n="0914a06"/><lb ed="R097" n="0731b18"/>有非無者。非如有見常見之有。無見斷見之無。今曰
<lb ed="X" n="0914a07"/><lb ed="R097" n="0732a01"/>向有今無。豈非不有之有。不無之無耶。答曰。不然。肇
<lb ed="X" n="0914a08"/><lb ed="R097" n="0732a02"/>公自謂求向物於向。於向未嘗無。責向物於今。於今
<lb ed="X" n="0914a09"/><lb ed="R097" n="0732a03"/>未嘗有。此分明以向物在向。緣未散故名之爲有。今
<lb ed="X" n="0914a10"/><lb ed="R097" n="0732a04"/>求向物。緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0914a1001" n="0914a1001"/><anchor xml:id="beg0914a1001" n="0914a1001"/>已<anchor xml:id="end0914a1001"/>散故遂以爲無。是以向在爲有。今滅爲
<lb ed="X" n="0914a11"/><lb ed="R097" n="0732a05"/>無也。向在爲有。是執有爲有。今滅爲無。是計無爲無。
<lb ed="X" n="0914a12"/><lb ed="R097" n="0732a06"/>執有爲有。是爲常有。不知緣性之本空。計無爲無。是
<lb ed="X" n="0914a13"/><lb ed="R097" n="0732a07"/>爲斷無。不識無性之緣起。中論云。定有則著常。定無
<lb ed="X" n="0914a14"/><lb ed="R097" n="0732a08"/>則著斷。是故有智者。不應著有無。然緣生無性。法非
<lb ed="X" n="0914a15"/><lb ed="R097" n="0732a09"/>有無。乃肇公所常譚者。至論不遷爲成性住。却墮此
<lb ed="X" n="0914a16"/><lb ed="R097" n="0732a10"/>咎。可怪也。蓋悞認莊周夜壑負趨。非謂肇師有此計
<lb ed="X" n="0914a17"/><lb ed="R097" n="0732a11"/>執也。如宗本云。有而性常自空故曰性空。若然則向
<lb ed="X" n="0914a18"/><lb ed="R097" n="0732a12"/>物在向。緣未散時不亦性常自空乎。向物性空則不
<lb ed="X" n="0914a19"/><lb ed="R097" n="0732a13"/>得謂向有矣。向旣非有則不可謂今無矣。故知性空
<lb ed="X" n="0914a20"/><lb ed="R097" n="0732a14"/>性住如明與暗。敵體相違矣。其曰昔物自在昔。今物
<lb ed="X" n="0914a21"/><lb ed="R097" n="0732a15"/>自在今等者。愚謂旣稱在昔。乃旣滅之物也。物若不
<lb ed="X" n="0914a22"/><lb ed="R097" n="0732a16"/>滅卽應常今。自不名昔矣。又昔物住昔。今物住今。是
<lb ed="X" n="0914a23"/><lb ed="R097" n="0732a17"/>異物異世。凡異物異世者定是無常。故涅槃聖行廣
<lb ed="X" n="0914a24"/><lb ed="R097" n="0732a18"/>說異法無常。以破外道異執之常。今以異物異世以
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0914b" n="0914b"/>
<lb ed="X" n="0914b01"/><lb ed="R097" n="0732b01"/>釋不遷。敎理俱違。故無因也。且夫時無別體。依物假
<lb ed="X" n="0914b02"/><lb ed="R097" n="0732b02"/>立。物有流變。生住滅位立三世名。今其言曰。昔物住
<lb ed="X" n="0914b03"/><lb ed="R097" n="0732b03"/>昔。今物住今。是有爲法。墮去來今。旣墮三世而曰不
<lb ed="X" n="0914b04"/><lb ed="R097" n="0732b04"/>遷。未之有也。故涅槃<note place="inline">二十</note>云。常住之法。三世不攝。如來
<lb ed="X" n="0914b05"/><lb ed="R097" n="0732b05"/>法身。非三世攝。故名爲常。反顯三世攝者必無常也。
<lb ed="X" n="0914b06"/><lb ed="R097" n="0732b06"/>誰謂無常而不遷乎。或曰肇公約俗物論不遷。涅槃
<lb ed="X" n="0914b07"/><lb ed="R097" n="0732b07"/>約法身說常理。旣不侔。不應成難。答曰。涅槃云。吾今
<lb ed="X" n="0914b08"/><lb ed="R097" n="0732b08"/>此身卽是常身。此身化身也。常身眞身也。應化無性
<lb ed="X" n="0914b09"/><lb ed="R097" n="0732b09"/>全體卽眞。是亦卽俗而談眞也。且肇公俗物不遷。此
<lb ed="X" n="0914b10"/><lb ed="R097" n="0732b10"/>物爲卽眞故不遷耶。爲不卽眞而不遷耶。若不卽眞。
<lb ed="X" n="0914b11"/><lb ed="R097" n="0732b11"/>卽是有爲俗物。非不遷也。若以有爲俗物爲不遷者。
<lb ed="X" n="0914b12"/><lb ed="R097" n="0732b12"/>自是情執妄計耳。豈有俗物不遷者耶。若以俗物卽
<lb ed="X" n="0914b13"/><lb ed="R097" n="0732b13"/>眞故不遷者。則昔物今物俱無自性矣。旣無自性。則
<lb ed="X" n="0914b14"/><lb ed="R097" n="0732b14"/>昔本非生。今亦非滅。昔非生故有而不有。則不可謂
<lb ed="X" n="0914b15"/><lb ed="R097" n="0732b15"/>之向有。今非滅故無而不無。則不可謂之今無。又一
<lb ed="X" n="0914b16"/><lb ed="R097" n="0732b16"/>切法旣同如矣。則有物卽無物。無物卽有物。一物卽
<lb ed="X" n="0914b17"/><lb ed="R097" n="0732b17"/>多物。多物卽一物。今物卽昔物。昔物卽今物。蓋非滅
<lb ed="X" n="0914b18"/><lb ed="R097" n="0732b18"/>有而爲無。生無而爲有。有無一質也。亦非離一而爲
<lb ed="X" n="0914b19"/><lb ed="R097" n="0733a01"/>多。合多而爲一。一多一眞也。亦非排今而入昔。遷昔
<lb ed="X" n="0914b20"/><lb ed="R097" n="0733a02"/>而來今。今昔一念也。是之謂物不遷。豈容以今昔有
<lb ed="X" n="0914b21"/><lb ed="R097" n="0733a03"/>無分疎者哉。是則卽一塵之物。前際莫得而生。後際
<lb ed="X" n="0914b22"/><lb ed="R097" n="0733a04"/>莫得而滅。厥外不見其表。厥微不見其內。如金剛王
<lb ed="X" n="0914b23"/><lb ed="R097" n="0733a05"/>無動無壞。安得以去來生滅而遷之哉。故大品云。色
<lb ed="X" n="0914b24"/><lb ed="R097" n="0733a06"/>前際不可得。中際･後際俱不可得等。若見此理。則不
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0914c" n="0914c"/>
<lb ed="X" n="0914c01"/><lb ed="R097" n="0733a07"/>得謂昔物自在昔。今物自在今也。觀國師以爲濫同
<lb ed="X" n="0914c02"/><lb ed="R097" n="0733a08"/>小乘者。然小乘以有爲之法刹那滅。故不從此方遷
<lb ed="X" n="0914c03"/><lb ed="R097" n="0733a09"/>至餘方。不違大乘空義。肇公以昔物不滅。性住於昔。
<lb ed="X" n="0914c04"/><lb ed="R097" n="0733a10"/>而說不遷。則於大乘性空之義背矣<note place="inline">謂物若生滅則無自性。無性則
<lb ed="X" n="0914c05"/><lb ed="R097" n="0733a11"/>空。故涅槃羅刹偈云。諸行無常。是生滅法。雪山大士歎曰。此乃大乘空義也。肇公物各性住於一世而不化。便
<lb ed="X" n="0914c06"/><lb ed="R097" n="0733a12"/>有定物。故違空也</note>。故其言曰。是以如來功流萬世而常存。道
<lb ed="X" n="0914c07"/><lb ed="R097" n="0733a13"/>通百劫而彌固。成山假就於始簣。修途託至於初步。
<lb ed="X" n="0914c08"/><lb ed="R097" n="0733a14"/>果以功業不可朽故也。故物雖在昔而不化。不化故
<lb ed="X" n="0914c09"/><lb ed="R097" n="0733a15"/>不遷。又曰。果不俱因。因因而果。因因而果。因不昔滅。
<lb ed="X" n="0914c10"/><lb ed="R097" n="0733a16"/>果不俱因。因不來今。不滅不來。不遷之致明矣。愚謂
<lb ed="X" n="0914c11"/><lb ed="R097" n="0733a17"/>若昔因不滅不化者。則衆生永無成佛之理。修因永
<lb ed="X" n="0914c12"/><lb ed="R097" n="0733a18"/>無得果之期。大小乘經俱無此說也。一切聖敎皆言
<lb ed="X" n="0914c13"/><lb ed="R097" n="0733b01"/>因滅果生。種子爛壞果方熟。故涅槃<note place="inline">二十九</note>云。如日垂
<lb ed="X" n="0914c14"/><lb ed="R097" n="0733b02"/>沒。山陵堆阜。影現東移。理無西逝。衆生業果。亦復如
<lb ed="X" n="0914c15"/><lb ed="R097" n="0733b03"/>是。此陰滅時。彼陰續生。如燈生暗滅。燈滅暗生。又如
<lb ed="X" n="0914c16"/><lb ed="R097" n="0733b04"/>蠟印印泥。印與泥合。印滅文成。而是蠟印。不變在泥。
<lb ed="X" n="0914c17"/><lb ed="R097" n="0733b05"/>文非泥出。不餘處來。以印因緣。而生是文。現在陰滅。
<lb ed="X" n="0914c18"/><lb ed="R097" n="0733b06"/>中陰陰生。中陰陰滅。後陰陰生。亦若是也。故四緣中
<lb ed="X" n="0914c19"/><lb ed="R097" n="0733b07"/>有等無間緣。若前念不滅。後念決定不生。若謂如來
<lb ed="X" n="0914c20"/><lb ed="R097" n="0733b08"/>昔因不化。則常菩薩安能至佛果耶。以此乃知。肇師
<lb ed="X" n="0914c21"/><lb ed="R097" n="0733b09"/>昔物不化之說有同常見矣。問曰。彼云因不滅故墮
<lb ed="X" n="0914c22"/><lb ed="R097" n="0733b10"/>常。今云因滅。豈不墮斷。答曰。今言因滅則果生。唯識
<lb ed="X" n="0914c23"/><lb ed="R097" n="0733b11"/>云。因滅故非常。果生故非斷。肇公許果生。不許因滅。
<lb ed="X" n="0914c24"/><lb ed="R097" n="0733b12"/>故墮常也。因因而果。許果生也。因不昔滅。不許因滅
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0915a" n="0915a"/>
<lb ed="X" n="0915a01"/><lb ed="R097" n="0733b13"/>也。問曰。彼云成山假就於始簣。修途託至於初步。豈
<lb ed="X" n="0915a02"/><lb ed="R097" n="0733b14"/>非昔因不滅。集因成果耶。答曰。涅槃<note place="inline">十三</note>出外道常計
<lb ed="X" n="0915a03"/><lb ed="R097" n="0733b15"/>云。若筭數之法。從一至二以成百千。若無常者。初一
<lb ed="X" n="0915a04"/><lb ed="R097" n="0733b16"/>應滅。一若滅者。誰復至二。乃至百千。以是義故。諸法
<lb ed="X" n="0915a05"/><lb ed="R097" n="0733b17"/>是常。正與此同。如來總擧異色異心無非無常。<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a0501" n="0915a0501"/><anchor xml:id="beg0915a0501" n="0915a0501"/>已<anchor xml:id="end0915a0501"/>破
<lb ed="X" n="0915a06"/><lb ed="R097" n="0733b18"/>之矣。愚謂初步非後。後步非初。異作異時。是無常法。
<lb ed="X" n="0915a07"/><lb ed="R097" n="0734a01"/>非不遷也。又初步不滅。常應在初。終不至二。況千里
<lb ed="X" n="0915a08"/><lb ed="R097" n="0734a02"/>耶。積簣例知。皆無常也。況佛金口所印。又何疑哉。問
<lb ed="X" n="0915a09"/><lb ed="R097" n="0734a03"/>曰。肇公引經云。三灾彌綸。業行湛然。非業因常耶。答
<lb ed="X" n="0915a10"/><lb ed="R097" n="0734a04"/>曰。常有二義。一凝然常。眞如不遷之義也。楞嚴云。性
<lb ed="X" n="0915a11"/><lb ed="R097" n="0734a05"/>眞常中求於迷悟。生死去來了無所得。二相續常。業
<lb ed="X" n="0915a12"/><lb ed="R097" n="0734a06"/>果不失之謂也。華嚴云。因自相刹那壞而次第集果
<lb ed="X" n="0915a13"/><lb ed="R097" n="0734a07"/>不失相。偈云。因壞果集皆能了。以八識藏中等無間
<lb ed="X" n="0915a14"/><lb ed="R097" n="0734a08"/>緣熏習力故。前念滅時熏起後念。雖劫火洞然而業
<lb ed="X" n="0915a15"/><lb ed="R097" n="0734a09"/>果不失也。故謂之相續常。則雖曰湛然乃屬有爲遷
<lb ed="X" n="0915a16"/><lb ed="R097" n="0734a10"/>變之法。肇師以證眞如不遷。於義左矣。問。若因滅者
<lb ed="X" n="0915a17"/><lb ed="R097" n="0734a11"/>云何善因得樂果。惡因得苦果耶。答曰。涅槃云。如燈
<lb ed="X" n="0915a18"/><lb ed="R097" n="0734a12"/>雖念念滅而光明破暗。食雖念念滅而能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0915001" n="0915001"/>合饑得飽。
<lb ed="X" n="0915a19"/><lb ed="R097" n="0734a13"/>藥雖念念滅而能愈病。日月光明雖念念滅亦能增
<lb ed="X" n="0915a20"/><lb ed="R097" n="0734a14"/>長草木。是故因滅果得生也。請觀蠟印之喩。於理自
<lb ed="X" n="0915a21"/><lb ed="R097" n="0734a15"/>明。謂印之高者厥文必下。印之下者厥文必高。雖印
<lb ed="X" n="0915a22"/><lb ed="R097" n="0734a16"/>不作文。而文常肖印。毫髮不爽。要待印滅而文始成
<lb ed="X" n="0915a23"/><lb ed="R097" n="0734a17"/>也。善惡因果亦若是矣。謂因能熏果。因滅果生。雖因
<lb ed="X" n="0915a24"/><lb ed="R097" n="0734a18"/>不至果。以熏習力故果常肖因。善惡苦樂毫髮不忒
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0915b" n="0915b"/>
<lb ed="X" n="0915b01"/><lb ed="R097" n="0734b01"/>也。涅槃又云。如人服甘露。甘露雖化。以其力故。能<anchor xml:id="note_star_1" n="0915001" type="star"/>合
<lb ed="X" n="0915b02"/><lb ed="R097" n="0734b02"/>不死。亦其義也。或問。昔物旣化。如佛本生之事如何
<lb ed="X" n="0915b03"/><lb ed="R097" n="0734b03"/>可說。答曰。以名字故可得說也。如人夢中見種種物。
<lb ed="X" n="0915b04"/><lb ed="R097" n="0734b04"/>覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0401" n="0915b0401"/><anchor xml:id="beg0915b0401" n="0915b0401"/>已<anchor xml:id="end0915b0401"/>皆空。夢物雖滅。歷然可說也。若謂實有夢物住
<lb ed="X" n="0915b05"/><lb ed="R097" n="0734b05"/>於過去而不化者。則爲愚執。中論云。若諸法滅時。是
<lb ed="X" n="0915b06"/><lb ed="R097" n="0734b06"/>則不應住。法若不滅者。則無有是處。安得有物住於
<lb ed="X" n="0915b07"/><lb ed="R097" n="0734b07"/>過去而不化哉。然縱使昔因不化致得今果。亦是無
<lb ed="X" n="0915b08"/><lb ed="R097" n="0734b08"/>常。非不遷也。故涅槃云。常住之法。無因無果。虗空常
<lb ed="X" n="0915b09"/><lb ed="R097" n="0734b09"/>故。無有因果。蓋凡有因果卽是可作。空非可作。故無
<lb ed="X" n="0915b10"/><lb ed="R097" n="0734b10"/>因果。肇師以可作證不遷。故違宗矣。問曰。肇師約俗
<lb ed="X" n="0915b11"/><lb ed="R097" n="0734b11"/>物明不遷故卽因果。涅槃約實性顯常住故簡因果。
<lb ed="X" n="0915b12"/><lb ed="R097" n="0734b12"/>宗趨不同。不應爲難。答曰。除諸法實相而以異因異
<lb ed="X" n="0915b13"/><lb ed="R097" n="0734b13"/>果爲常者。法王法中無是義也。故入楞伽云。大慧。妄
<lb ed="X" n="0915b14"/><lb ed="R097" n="0734b14"/>法是常。相不異故。非諸妄法有差別相。以分別故而
<lb ed="X" n="0915b15"/><lb ed="R097" n="0734b15"/>有別異。是故妄法其體是常。是以不異因成常住宗
<lb ed="X" n="0915b16"/><lb ed="R097" n="0734b16"/>也。涅槃亦云。一切異法皆無常故。所言異者謂因時
<lb ed="X" n="0915b17"/><lb ed="R097" n="0734b17"/>非果。果時非因。因時非果果則先無。果時非因因則
<lb ed="X" n="0915b18"/><lb ed="R097" n="0734b18"/>後斷。涅槃云。本無今有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b1801" n="0915b1801"/><anchor xml:id="beg0915b1801" n="0915b1801"/>已<anchor xml:id="end0915b1801"/>有還無。是無常故。見不異
<lb ed="X" n="0915b19"/><lb ed="R097" n="0735a01"/>者。達性空也。因果性空體無二故。不二之體何可遷
<lb ed="X" n="0915b20"/><lb ed="R097" n="0735a02"/>乎。今肇師以異因異果證不遷。是以無常之因欲成
<lb ed="X" n="0915b21"/><lb ed="R097" n="0735a03"/>常住之宗。豈可得耶<note place="inline">問曰。般若諸法無來去。涅槃常住非因果。如何會通。答曰。般若
<lb ed="X" n="0915b22"/><lb ed="R097" n="0735a04"/>蕩相名空。故說法無去來。謂求去來相不可得。故非謂顯常也。涅槃直示實性。故說常住非因果。故經云。無常
<lb ed="X" n="0915b23"/><lb ed="R097" n="0735a05"/>者生死。常爲大涅槃。空者生死。不空爲大涅槃。此言有爲因果是生死法。故皆無常。無常之法無有自性。徹底
<lb ed="X" n="0915b24"/><lb ed="R097" n="0735a06"/>唯空。是則無常卽空。空卽無常。無常與空一有爲法。故皆屬生死。非涅槃佛性也。是則涅槃以因果爲無常。卽
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0915c" n="0915c"/>
<lb ed="X" n="0915c01"/><lb ed="R097" n="0735a07"/>般若諸法空義。般若法無去來卽涅槃空者。謂生死也。其涅槃常住不空之體是如來藏佛性眞我。堅凝不變。
<lb ed="X" n="0915c02"/><lb ed="R097" n="0735a08"/>則非無常。眞實有體則非空也。般若經中言未及此。昧者以般若法無去來類涅槃實性常住。則二宗皆失矣</note>。
<lb ed="X" n="0915c03"/><lb ed="R097" n="0735a09"/>其曰。人謂少狀同體。百齡一質。徒知年往。不覺形隨。
<lb ed="X" n="0915c04"/><lb ed="R097" n="0735a10"/>是以梵志出家白首而歸。鄰人見之曰。昔人尙存乎。
<lb ed="X" n="0915c05"/><lb ed="R097" n="0735a11"/>志曰。我猶昔人。非昔人也。鄰人愕然。非其言。此中梵
<lb ed="X" n="0915c06"/><lb ed="R097" n="0735a12"/>志意者。謂昔人少年也。今則白首。安得謂之昔人哉。
<lb ed="X" n="0915c07"/><lb ed="R097" n="0735a13"/>故涅槃云。一切諸法。前滅後生。相似相續。凡夫見<anchor xml:id="nkr_note_add_0915c0701" n="0915c0701"/><anchor xml:id="beg0915c0701" n="0915c0701"/>已<anchor xml:id="end0915c0701"/>。
<lb ed="X" n="0915c08"/><lb ed="R097" n="0735a14"/>計以爲常。實非常也。然少年因也。白首果也。雖依少
<lb ed="X" n="0915c09"/><lb ed="R097" n="0735a15"/>年而得老狀。要待少顏旣化老狀方現。若少壯不化
<lb ed="X" n="0915c10"/><lb ed="R097" n="0735a16"/>安得有白首人哉。以少顏旣化老相始生而因果相
<lb ed="X" n="0915c11"/><lb ed="R097" n="0735a17"/>似。故曰吾猶昔人非昔人也。此正無常相續義。肇師
<lb ed="X" n="0915c12"/><lb ed="R097" n="0735a18"/>以證不遷。計亦左矣。然此中梵志･鄰人･肇師三人所
<lb ed="X" n="0915c13"/><lb ed="R097" n="0735b01"/>見不同。學者應知。其梵志謂。昔人<anchor xml:id="nkr_note_add_0915c1301" n="0915c1301"/><anchor xml:id="beg0915c1301" n="0915c1301"/>已<anchor xml:id="end0915c1301"/>化。不來於今。以
<lb ed="X" n="0915c14"/><lb ed="R097" n="0735b02"/>有爲法前滅後生。相似相續。故曰我猶昔人。非昔人
<lb ed="X" n="0915c15"/><lb ed="R097" n="0735b03"/>也。此固合聖敎正因緣義也。鄰人謂。昔人不滅不化。
<lb ed="X" n="0915c16"/><lb ed="R097" n="0735b04"/>可以遷到今日。故曰昔人猶在。肇師謂。昔人不滅不
<lb ed="X" n="0915c17"/><lb ed="R097" n="0735b05"/>化。性住於昔。但不來今耳。今日之身原自住今。不從
<lb ed="X" n="0915c18"/><lb ed="R097" n="0735b06"/>昔來。此二俱是常見。<anchor xml:id="nkr_note_add_0915c1801" n="0915c1801"/><anchor xml:id="beg0915c1801" n="0915c1801"/>但<anchor xml:id="end0915c1801"/>鄰人以今昔一質爲常。故昔
<lb ed="X" n="0915c19"/><lb ed="R097" n="0735b07"/>日之身可到今日。肇師以今昔異質。各住本世。不動
<lb ed="X" n="0915c20"/><lb ed="R097" n="0735b08"/>爲常。是則肇師與鄰人俱在梵志所破之中矣。問曰。
<lb ed="X" n="0915c21"/><lb ed="R097" n="0735b09"/>世間可有自昔不滅不化之物至于今日者乎。曰。有。
<lb ed="X" n="0915c22"/><lb ed="R097" n="0735b10"/>何者是耶。曰。非刹那行者是也。何物非刹那耶。曰。金･
<lb ed="X" n="0915c23"/><lb ed="R097" n="0735b11"/>金剛佛舍利･虗空等是也。曰虗空是無爲法。無刹那
<lb ed="X" n="0915c24"/><lb ed="R097" n="0735b12"/>行。信矣。金剛舍利是有爲法。何非刹那。曰。現量可見
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0916a" n="0916a"/>
<lb ed="X" n="0916a01"/><lb ed="R097" n="0735b13"/>故。有聖言故。現見金銀之性經千萬年不變不殞故。
<lb ed="X" n="0916a02"/><lb ed="R097" n="0735b14"/>楞伽經云。復次。大慧。如金･金剛佛舍利。得奇特性。終
<lb ed="X" n="0916a03"/><lb ed="R097" n="0735b15"/>不損壞。大慧。若得無間有刹那者。聖應非聖。而聖未
<lb ed="X" n="0916a04"/><lb ed="R097" n="0735b16"/>曾不聖。如金･金剛雖經劫數稱量不減。云何凡愚不
<lb ed="X" n="0916a05"/><lb ed="R097" n="0735b17"/>善於我隱覆之說。於一切法作刹那想。釋曰。此明聖
<lb ed="X" n="0916a06"/><lb ed="R097" n="0735b18"/>人於無間道所證無爲。非刹那行。不屬生滅。擧金剛
<lb ed="X" n="0916a07"/><lb ed="R097" n="0736a01"/>佛舍利爲類也。問曰。世間頗有一物性住於昔而不
<lb ed="X" n="0916a08"/><lb ed="R097" n="0736a02"/>滅不來者乎。曰。未之有也。何則。世間諸法不出二類。
<lb ed="X" n="0916a09"/><lb ed="R097" n="0736a03"/>謂有刹那行者。前滅後生。非前不滅後得生故。有情
<lb ed="X" n="0916a10"/><lb ed="R097" n="0736a04"/>等是也。非刹那行者。昔時之質不變不易得至後時。
<lb ed="X" n="0916a11"/><lb ed="R097" n="0736a05"/>金剛佛舍利等是也。何有一法住於過去而不滅乎。
<lb ed="X" n="0916a12"/><lb ed="R097" n="0736a06"/>是則世人之見。物或有之。肇師之見。物理皆無也。思
<lb ed="X" n="0916a13"/><lb ed="R097" n="0736a07"/>之。問。涅槃梵行廣說一切異色異心莫非無常。金與
<lb ed="X" n="0916a14"/><lb ed="R097" n="0736a08"/>金剛佛舍利旣有異形。那非無常。矧二經相違。如何
<lb ed="X" n="0916a15"/><lb ed="R097" n="0736a09"/>會通。曰。二皆聖言。實難通會。愚意思之。楞伽在先。是
<lb ed="X" n="0916a16"/><lb ed="R097" n="0736a10"/>有餘意。涅槃居後。是無餘意。譬如後勑能破前勑。況
<lb ed="X" n="0916a17"/><lb ed="R097" n="0736a11"/>金剛寶等劫水所成。如來舍利熏鍊而有。本無今有。
<lb ed="X" n="0916a18"/><lb ed="R097" n="0736a12"/>故是無常。金與金剛可分析故。亦無自性。如來舍利
<lb ed="X" n="0916a19"/><lb ed="R097" n="0736a13"/>應此人天劫國而有。劫盡界空。理應當盡。經約其長
<lb ed="X" n="0916a20"/><lb ed="R097" n="0736a14"/>時堅住。以爲非刹那類耳。非畢竟不壞也。如來應化
<lb ed="X" n="0916a21"/><lb ed="R097" n="0736a15"/>有起盡故。唯眞無爲。性是刹那。際非是刹那。堅凝常
<lb ed="X" n="0916a22"/><lb ed="R097" n="0736a16"/>住畢竟不壞。然肇公不遷。所以總之。不出四計。謂有
<lb ed="X" n="0916a23"/><lb ed="R097" n="0736a17"/>無一異。求向物於向。於向未甞無。是有計。責向物於
<lb ed="X" n="0916a24"/><lb ed="R097" n="0736a18"/>今。於今未甞有。是無計。昔物自在昔。今物自在今。是
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0916b" n="0916b"/>
<lb ed="X" n="0916b01"/><lb ed="R097" n="0736b01"/>異計。唯闕一計耳。四計乃般若之大病。有一於此則
<lb ed="X" n="0916b02"/><lb ed="R097" n="0736b02"/>與般若之理背矣。尙何不遷哉。愚固所謂肇師不遷。
<lb ed="X" n="0916b03"/><lb ed="R097" n="0736b03"/>有宗而無因也。</p>
<lb ed="X" n="0916b04"/><lb ed="R097" n="0736b04"/><p xml:id="pX54p0916b0401">或問。竊觀肇公遷與不遷未嘗偏滯。今獨破其不遷
<lb ed="X" n="0916b05"/><lb ed="R097" n="0736b05"/>何也。答曰。彼雖兩言。意成不遷耳。故以不遷爲名。不
<lb ed="X" n="0916b06"/><lb ed="R097" n="0736b06"/>遷一論之主也。其曰。言常而不住。稱去而不遷。雖靜
<lb ed="X" n="0916b07"/><lb ed="R097" n="0736b07"/>而常往。雖往而常靜。兩言一會。去住一致。可與神會
<lb ed="X" n="0916b08"/><lb ed="R097" n="0736b08"/>難以事求等。是皆相似語。未可以判其是非。但看他
<lb ed="X" n="0916b09"/><lb ed="R097" n="0736b09"/>徵釋所以處。秪是物各性住於一世。不相往來之意。
<lb ed="X" n="0916b10"/><lb ed="R097" n="0736b10"/>更無異說。謂世雖遷去。物各住於本世未嘗動也。自
<lb ed="X" n="0916b11"/><lb ed="R097" n="0736b11"/>世而觀物則雖動而常靜。自物而觀世則雖靜而常
<lb ed="X" n="0916b12"/><lb ed="R097" n="0736b12"/>動。如舟行千里而物不離舟。物靜舟動二不相離也。
<lb ed="X" n="0916b13"/><lb ed="R097" n="0736b13"/>故其言曰。人之所謂動者。以昔物不至今。我之所謂
<lb ed="X" n="0916b14"/><lb ed="R097" n="0736b14"/>靜者。亦以昔物不至今。意謂人謂昔物不至者。以隨
<lb ed="X" n="0916b15"/><lb ed="R097" n="0736b15"/>世遷去。如物隨舟移。故曰動而非靜。我謂昔物不至
<lb ed="X" n="0916b16"/><lb ed="R097" n="0736b16"/>今者。以物原住昔。如物原住舟。故靜而非動。俱知昔
<lb ed="X" n="0916b17"/><lb ed="R097" n="0736b17"/>物不至今。故曰所造未嘗異。彼見物隨昔去。我見物
<lb ed="X" n="0916b18"/><lb ed="R097" n="0736b18"/>原在昔。故曰所見未嘗同。實則我所謂住卽彼所謂
<lb ed="X" n="0916b19"/><lb ed="R097" n="0737a01"/>去。彼所謂去卽我所謂住。要之則三世遷流。物各住
<lb ed="X" n="0916b20"/><lb ed="R097" n="0737a02"/>於一世而不動。此肇師動靜不二之旨也。而吾般若
<lb ed="X" n="0916b21"/><lb ed="R097" n="0737a03"/>不遷之旨果如是乎。若果如是則佛不出世也。然肇
<lb ed="X" n="0916b22"/><lb ed="R097" n="0737a04"/>公不遷雖引般若標本。其釋所以。皆自莊周夜壑負
<lb ed="X" n="0916b23"/><lb ed="R097" n="0737a05"/>趨抽繹而出。卒以涉異焉。</p>
<lb ed="X" n="0916b24"/><lb ed="R097" n="0737a06"/><p xml:id="pX54p0916b2401">問曰。彼論旣違。請示不遷正義。答曰。不遷之義徧諸
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0916c" n="0916c"/>
<lb ed="X" n="0916c01"/><lb ed="R097" n="0737a07"/>聖敎。大意<anchor xml:id="nkr_note_add_0916c0101" n="0916c0101"/><anchor xml:id="beg0916c0101" n="0916c0101"/>已<anchor xml:id="end0916c0101"/>見於前。今先示總要。後別彰義門。總則
<lb ed="X" n="0916c02"/><lb ed="R097" n="0737a08"/>十方法界總爲一大圓覺心。譬如淸淨摩尼。萬象森
<lb ed="X" n="0916c03"/><lb ed="R097" n="0737a09"/>羅去來生滅於中影現。諸愚痴者說淨摩尼實有如
<lb ed="X" n="0916c04"/><lb ed="R097" n="0737a10"/>是去來之相<note place="inline">遷也</note>。智者了知此去來相卽是摩尼。實無
<lb ed="X" n="0916c05"/><lb ed="R097" n="0737a11"/>一物可去來也<note place="inline">卽不遷也</note>。妙圓覺心亦復如是。聖凡依正
<lb ed="X" n="0916c06"/><lb ed="R097" n="0737a12"/>生滅去來於中影現。諸無明者說淨圓覺實有如是
<lb ed="X" n="0916c07"/><lb ed="R097" n="0737a13"/>去來之相。慧眼觀之。此去來相當體寂滅卽是圓覺。
<lb ed="X" n="0916c08"/><lb ed="R097" n="0737a14"/>實無一法可去來也。又如有人頃刻假寐夢經百年。
<lb ed="X" n="0916c09"/><lb ed="R097" n="0737a15"/>其間少壯至老所爲之事更代歷然。癡人不了。謂於
<lb ed="X" n="0916c10"/><lb ed="R097" n="0737a16"/>夢中實有如是更代之相<note place="inline">遷也</note>。智者了知夢想所現。終
<lb ed="X" n="0916c11"/><lb ed="R097" n="0737a17"/>不以此爲眞實也<note place="inline">卽不遷也</note>。衆生亦爾。以無明故妄見諸
<lb ed="X" n="0916c12"/><lb ed="R097" n="0737a18"/>法生滅去來。以佛眼觀。眞空冥寂實無一法可去來
<lb ed="X" n="0916c13"/><lb ed="R097" n="0737b01"/>也。華嚴云。不可說諸劫。卽是須臾頃。莫見修與短。究
<lb ed="X" n="0916c14"/><lb ed="R097" n="0737b02"/>竟刹那法。法無去來卽物不遷矣。若別說者。依諸聖
<lb ed="X" n="0916c15"/><lb ed="R097" n="0737b03"/>敎義門有三。一諸法無常義。二常住不遷義。三二俱
<lb ed="X" n="0916c16"/><lb ed="R097" n="0737b04"/>無礙義。且初義者。一切有爲緣生之法皆是無常。刹
<lb ed="X" n="0916c17"/><lb ed="R097" n="0737b05"/>那變易非不遷也。故華嚴云。一切凡夫行。莫不速歸
<lb ed="X" n="0916c18"/><lb ed="R097" n="0737b06"/>盡。涅槃云。諸行無常。是生滅法。涅槃廣說諸法無常。
<lb ed="X" n="0916c19"/><lb ed="R097" n="0737b07"/>皆此義也。二常住不遷義者。此中有二義。一性空故
<lb ed="X" n="0916c20"/><lb ed="R097" n="0737b08"/>不遷。謂卽上有爲生滅之法。因緣所作無自性故。當
<lb ed="X" n="0916c21"/><lb ed="R097" n="0737b09"/>體卽空。無少法生無少法滅。故不遷也。般若云。是諸
<lb ed="X" n="0916c22"/><lb ed="R097" n="0737b10"/>法空相。不生不滅等。中論云。諸法不自生。亦不從他
<lb ed="X" n="0916c23"/><lb ed="R097" n="0737b11"/>生。不共不無因。是故說無生。無生卽不遷也。二者眞
<lb ed="X" n="0916c24"/><lb ed="R097" n="0737b12"/>實不遷。謂卽由諸法無自性故。全體卽是常住眞心。
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0917a" n="0917a"/>
<lb ed="X" n="0917a01"/><lb ed="R097" n="0737b13"/>如金剛王無動無壞。故不遷也。華嚴云。知一切法卽
<lb ed="X" n="0917a02"/><lb ed="R097" n="0737b14"/>心自性。楞嚴云。性眞常中求於迷悟生死去來了無
<lb ed="X" n="0917a03"/><lb ed="R097" n="0737b15"/>所得。起信云。是故一切法從本以來。離言說相。離心
<lb ed="X" n="0917a04"/><lb ed="R097" n="0737b16"/>緣相。畢竟平等。無有變易。不可破壞。卽是一心。故名
<lb ed="X" n="0917a05"/><lb ed="R097" n="0737b17"/>眞如。卽斯義也。言無障礙義者。此中復有二義。謂理
<lb ed="X" n="0917a06"/><lb ed="R097" n="0737b18"/>事無礙。事事無礙。言理事無礙者。卽上遷與不遷相
<lb ed="X" n="0917a07"/><lb ed="R097" n="0738a01"/>卽無礙也。謂由不變之理能隨緣故。其不生滅性全
<lb ed="X" n="0917a08"/><lb ed="R097" n="0738a02"/>體徧在生滅法中。如濕徧波則不遷而遷也。故華嚴
<lb ed="X" n="0917a09"/><lb ed="R097" n="0738a03"/>云。法性本無生。示現而有生。又經云。如來藏與七識
<lb ed="X" n="0917a10"/><lb ed="R097" n="0738a04"/>俱。若生若滅猶如技兒。又經云。法身流轉於五道名
<lb ed="X" n="0917a11"/><lb ed="R097" n="0738a05"/>曰衆生。復由緣生之事無自性故。全生滅法卽是不
<lb ed="X" n="0917a12"/><lb ed="R097" n="0738a06"/>生滅理。如波卽濕。則遷而不遷也。楞嚴云。幻妄稱相。
<lb ed="X" n="0917a13"/><lb ed="R097" n="0738a07"/>其性眞爲妙覺明體。法華云。是法住法位。世間相常
<lb ed="X" n="0917a14"/><lb ed="R097" n="0738a08"/>住。華嚴云。一切法無生。一切法無滅。此二同時。遷與
<lb ed="X" n="0917a15"/><lb ed="R097" n="0738a09"/>不遷無障礙也。二事事無礙者。謂由三世諸法全眞
<lb ed="X" n="0917a16"/><lb ed="R097" n="0738a10"/>心故。若時若物卽同眞心。含容周徧猶鏡燈然。故經
<lb ed="X" n="0917a17"/><lb ed="R097" n="0738a11"/>云。一念普入無量劫。又云不動道場而身徧十方。又
<lb ed="X" n="0917a18"/><lb ed="R097" n="0738a12"/>云。過去無數劫。安置未來今。未來無數劫。迴置過去
<lb ed="X" n="0917a19"/><lb ed="R097" n="0738a13"/>世。是則不動一塵而充徧十方。不離刹那而涉入三
<lb ed="X" n="0917a20"/><lb ed="R097" n="0738a14"/>世。一遷一切遷。無遷無不遷。不可得而思議矣。遷不
<lb ed="X" n="0917a21"/><lb ed="R097" n="0738a15"/>遷義理盡於是焉。此上諸義。前因後宗展轉相成。謂
<lb ed="X" n="0917a22"/><lb ed="R097" n="0738a16"/>由諸法刹那變易故無自性。由無自性故全體卽眞。
<lb ed="X" n="0917a23"/><lb ed="R097" n="0738a17"/>以卽眞故事理無礙。由事理無礙故能令事事如理
<lb ed="X" n="0917a24"/><lb ed="R097" n="0738a18"/>而無礙也。此三義門徧諸聖敎。皆非不化因論也。不
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0917b" n="0917b"/>
<lb ed="X" n="0917b01"/><lb ed="R097" n="0738b01"/>識肇公何所據耶。如無聖言可據。則愚未敢聞命矣。
<lb ed="X" n="0917b02"/><lb ed="R097" n="0738b02"/>或問。肇公物各性住。豈非法華世相常住耶。答曰。非
<lb ed="X" n="0917b03"/><lb ed="R097" n="0738b03"/>也。彼言性住者。物各性住於一世。所謂昔物自在昔。
<lb ed="X" n="0917b04"/><lb ed="R097" n="0738b04"/>今物自在今。如求向物於向。於向未嘗無。是以有物
<lb ed="X" n="0917b05"/><lb ed="R097" n="0738b05"/>住於昔也。法華云。是法住法位。世間相常住者。法位
<lb ed="X" n="0917b06"/><lb ed="R097" n="0738b06"/>廼眞如之異名<note place="inline">龍樹解大品法住法位。實相異其名</note>。眞如卽諸法之正
<lb ed="X" n="0917b07"/><lb ed="R097" n="0738b07"/>位。若見諸法有無一異生滅去來皆是妄想徧計。非
<lb ed="X" n="0917b08"/><lb ed="R097" n="0738b08"/>見諸法之正位也。譬如餓鬼見恒河水以爲流火。則
<lb ed="X" n="0917b09"/><lb ed="R097" n="0738b09"/>不見恒河之正位也<note place="inline">喩出楞伽</note>。如彼恒河實無有火。餓鬼
<lb ed="X" n="0917b10"/><lb ed="R097" n="0738b10"/>見之以爲流火。<g ref="#CB08504">𦦨</g><g ref="#CB08504">𦦨</g>相續起滅有無。彼恒河水體常
<lb ed="X" n="0917b11"/><lb ed="R097" n="0738b11"/>自若曾無變異。諸法亦爾。有無一異生滅去來皆不
<lb ed="X" n="0917b12"/><lb ed="R097" n="0738b12"/>可得。然衆生妄見有無一異生滅去來。而法住法位
<lb ed="X" n="0917b13"/><lb ed="R097" n="0738b13"/>曷嘗變異哉。故曰是法住法位。世間相常住。若謂此
<lb ed="X" n="0917b14"/><lb ed="R097" n="0738b14"/>法於向爲有。於今爲無。是墮有無。若謂今物自在今。
<lb ed="X" n="0917b15"/><lb ed="R097" n="0738b15"/>昔物自在昔。是墮一異。未有有無一異而非生滅去
<lb ed="X" n="0917b16"/><lb ed="R097" n="0738b16"/>來者也。有無一異生滅去來妄想徧計耳。而欲同法
<lb ed="X" n="0917b17"/><lb ed="R097" n="0738b17"/>華實相之旨。詎可得耶。然世相所以得常住者。以無
<lb ed="X" n="0917b18"/><lb ed="R097" n="0738b18"/>性故耳。世間無性卽是眞如。故世間相卽常住相。其
<lb ed="X" n="0917b19"/><lb ed="R097" n="0739a01"/>猶流火無性卽是恒河無變異也。故經云。諸佛兩足
<lb ed="X" n="0917b20"/><lb ed="R097" n="0739a02"/>尊。知法常無性。而言常無性者。有常卽無也。非推之
<lb ed="X" n="0917b21"/><lb ed="R097" n="0739a03"/>使無。非先有後無。非彼有此無也。如彼諸鬼所見流
<lb ed="X" n="0917b22"/><lb ed="R097" n="0739a04"/>火。然此火性卽水而求旣不可得。離水而求亦不可
<lb ed="X" n="0917b23"/><lb ed="R097" n="0739a05"/>得也。正見火時火無可生。或不見時亦無可滅。性本
<lb ed="X" n="0917b24"/><lb ed="R097" n="0739a06"/>自無。非推之使無也。非先有後無也。非彼有此無也。
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0917c" n="0917c"/>
<lb ed="X" n="0917c01"/><lb ed="R097" n="0739a07"/>諸法亦爾。所謂從本以來非自非他非合非散。湛然
<lb ed="X" n="0917c02"/><lb ed="R097" n="0739a08"/>常寂。故曰常無性也。以無性故。一一天眞。一一實相。
<lb ed="X" n="0917c03"/><lb ed="R097" n="0739a09"/>無動無壞。故得常住。若謂此物於向爲有。於今爲無。
<lb ed="X" n="0917c04"/><lb ed="R097" n="0739a10"/>卽先有後無。彼有此無。斷非法華無性之旨也。又以
<lb ed="X" n="0917c05"/><lb ed="R097" n="0739a11"/>諸法無自性故。皆同一性<note place="inline">絕待之一</note>。是謂眞如。無有變易。
<lb ed="X" n="0917c06"/><lb ed="R097" n="0739a12"/>不可破壞。是謂世間相常住也。若謂物各性住於一
<lb ed="X" n="0917c07"/><lb ed="R097" n="0739a13"/>世而不化者。是爲定法。定法卽有自性矣。旣有自性
<lb ed="X" n="0917c08"/><lb ed="R097" n="0739a14"/>卽乖眞如。旣乖眞如而欲世相常住。未之有也。又常
<lb ed="X" n="0917c09"/><lb ed="R097" n="0739a15"/>住相卽寂滅相也。故經云。諸法從本來。常自寂滅相。
<lb ed="X" n="0917c10"/><lb ed="R097" n="0739a16"/>旣曰寂滅。則卽一切法有無一異生滅去來皆不可
<lb ed="X" n="0917c11"/><lb ed="R097" n="0739a17"/>得矣。謂之昔物在昔。今物在今。可乎。謂之向有今無
<lb ed="X" n="0917c12"/><lb ed="R097" n="0739a18"/>可乎。蓋言常寂滅者。當生卽滅。卽不待緣散方曰滅
<lb ed="X" n="0917c13"/><lb ed="R097" n="0739b01"/>也。故楞伽云。初生卽有滅。不爲愚者說。今日求向物
<lb ed="X" n="0917c14"/><lb ed="R097" n="0739b02"/>於向。於向未嘗無。是以物生爲有也。責向物於今。於
<lb ed="X" n="0917c15"/><lb ed="R097" n="0739b03"/>今未嘗有。是以物滅爲無也。以生爲有是謂定有。以
<lb ed="X" n="0917c16"/><lb ed="R097" n="0739b04"/>滅爲無是爲斷無。而欲同法華常寂滅旨。吾不知其
<lb ed="X" n="0917c17"/><lb ed="R097" n="0739b05"/>可也。然法住法位之名。大品具載。龍樹菩薩以爲眞
<lb ed="X" n="0917c18"/><lb ed="R097" n="0739b06"/>如異稱。近世異解師云。法住法位者。天位在上。地位
<lb ed="X" n="0917c19"/><lb ed="R097" n="0739b07"/>在下。水性自濕。火性自燥。甘蔗性甜。黃連性苦。乃至
<lb ed="X" n="0917c20"/><lb ed="R097" n="0739b08"/>鵠白玄烏花黃竹翠。法法各住自位不可移易。是謂
<lb ed="X" n="0917c21"/><lb ed="R097" n="0739b09"/>世間相常住。若如此見。得各各物狀互不相參。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0917001" n="0917001"/>月得
<lb ed="X" n="0917c22"/><lb ed="R097" n="0739b10"/>世間相耳。常住相猶未夢見在。若謂此物各住自位
<lb ed="X" n="0917c23"/><lb ed="R097" n="0739b11"/>定不移易。不出情執妄計耳。用當法華實相之旨。是
<lb ed="X" n="0917c24"/><lb ed="R097" n="0739b12"/>猶鬼見未忘而覔恒河之水。則徒增<g ref="#CB08504">𦦨</g>熱耳。是則物
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0918a" n="0918a"/>
<lb ed="X" n="0918a01"/><lb ed="R097" n="0739b13"/>各性住與法華實相常住。敵體相違。有以爲同之者。
<lb ed="X" n="0918a02"/><lb ed="R097" n="0739b14"/>安得不謗法華哉。嗚呼。吾非好辯也。所惡於紫。爲其
<lb ed="X" n="0918a03"/><lb ed="R097" n="0739b15"/>亂朱也。所惡於似。爲其亂眞也。今夫直言而非之者
<lb ed="X" n="0918a04"/><lb ed="R097" n="0739b16"/>易曉。似言而亂之者難明。是故非謗之害細。似亂之
<lb ed="X" n="0918a05"/><lb ed="R097" n="0739b17"/>害深。吾欲無言可乎。</p>
<lb ed="X" n="0918a06"/><lb ed="R097" n="0739b18"/><p xml:id="pX54p0918a0601">右據聖言量辯竟。若更作比量者。肇公出不遷因云。
<lb ed="X" n="0918a07"/><lb ed="R097" n="0740a01"/>求向物於向。於向未嘗無。責向物於今。於今未嘗有。
<lb ed="X" n="0918a08"/><lb ed="R097" n="0740a02"/>是則向有今無。廼法自相相違。因向異品上轉也。量
<lb ed="X" n="0918a09"/><lb ed="R097" n="0740a03"/>云。向日少年是有法。決定遷滅爲宗。因云。向有今無
<lb ed="X" n="0918a10"/><lb ed="R097" n="0740a04"/>故。同喩。如前陰。前陰今不有。前陰<anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1001" n="0918a1001"/><anchor xml:id="beg0918a1001" n="0918a1001"/>已<anchor xml:id="end0918a1001"/>遷滅。少年今不
<lb ed="X" n="0918a11"/><lb ed="R097" n="0740a05"/>有。少年亦遷滅也。其曰昔物自在昔。不從今至昔等。
<lb ed="X" n="0918a12"/><lb ed="R097" n="0740a06"/>是亦違因。量云。昔日少年是有法。非不遷滅爲宗。因
<lb ed="X" n="0918a13"/><lb ed="R097" n="0740a07"/>云。不可留至於今故。同喩。如昨夢。昨夢不到今。昨夢
<lb ed="X" n="0918a14"/><lb ed="R097" n="0740a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1401" n="0918a1401"/><anchor xml:id="beg0918a1401" n="0918a1401"/>已<anchor xml:id="end0918a1401"/>遷滅。少年不到今。少年<anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1402" n="0918a1402"/><anchor xml:id="beg0918a1402" n="0918a1402"/>已<anchor xml:id="end0918a1402"/>遷滅也。其曰往物不化
<lb ed="X" n="0918a15"/><lb ed="R097" n="0740a09"/>是亦違因。量云。往業是有法。非不遷化爲宗。因云。以
<lb ed="X" n="0918a16"/><lb ed="R097" n="0740a10"/>能至果故。同喩。如昨日。謂因若不化。則應常因終不
<lb ed="X" n="0918a17"/><lb ed="R097" n="0740a11"/>至果。此以業果成無常也。又量云。往業是有法。決定
<lb ed="X" n="0918a18"/><lb ed="R097" n="0740a12"/>至果爲宗。因云。業性無常故。謂若不至果。業性應常。
<lb ed="X" n="0918a19"/><lb ed="R097" n="0740a13"/>此以無常成業果也。是則無常業果二義相成。誰云
<lb ed="X" n="0918a20"/><lb ed="R097" n="0740a14"/>業果常不遷乎。然肇公往業不化之說。聖敎無憑。有
<lb ed="X" n="0918a21"/><lb ed="R097" n="0740a15"/>同異見。量云。往業不化是有法。濫同常見異執爲宗。
<lb ed="X" n="0918a22"/><lb ed="R097" n="0740a16"/>因云。敎理俱違故。同喩。如斷見違理者。如白首老人
<lb ed="X" n="0918a23"/><lb ed="R097" n="0740a17"/>少壯仍在。千尺長松本種猶存。決無是理也。敎違者。
<lb ed="X" n="0918a24"/><lb ed="R097" n="0740a18"/>一切聖敎皆言因滅果生故。問曰。彼說旣違。請示正
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0918b" n="0918b"/>
<lb ed="X" n="0918b01"/><lb ed="R097" n="0740b01"/>義。先示因緣法。量云。一切有爲是有法。無常遷滅爲
<lb ed="X" n="0918b02"/><lb ed="R097" n="0740b02"/>宗。因云。因緣所作故。同喩。如燈<g ref="#CB08504">𦦨</g>。燈燄從緣生。燈<g ref="#CB08504">𦦨</g>
<lb ed="X" n="0918b03"/><lb ed="R097" n="0740b03"/>是無常。有爲從緣生。有爲是無常也。其不遷有二義。
<lb ed="X" n="0918b04"/><lb ed="R097" n="0740b04"/>一云緣生之物是有法。決定不遷爲宗。因云。無有自
<lb ed="X" n="0918b05"/><lb ed="R097" n="0740b05"/>性故。同喩。如空花。空華無所有。空花不可遷。緣生性
<lb ed="X" n="0918b06"/><lb ed="R097" n="0740b06"/>不有。緣生故不遷。此無物可遷也。二云無性之物是
<lb ed="X" n="0918b07"/><lb ed="R097" n="0740b07"/>有法。決定不遷爲宗。因云。全體卽眞故。同喩。如鏡像。
<lb ed="X" n="0918b08"/><lb ed="R097" n="0740b08"/>鏡像體卽鏡。鏡像不可遷。緣生體卽眞。緣生卽不遷。
<lb ed="X" n="0918b09"/><lb ed="R097" n="0740b09"/>此眞實不遷也。此二無礙。復有二義。一云遷與不遷
<lb ed="X" n="0918b10"/><lb ed="R097" n="0740b10"/>是有法。相卽無礙爲宗。因云。理則不變隨緣。事則成
<lb ed="X" n="0918b11"/><lb ed="R097" n="0740b11"/>相體空故。同喩。如水波。是則不遷而遷。遷而不遷也。
<lb ed="X" n="0918b12"/><lb ed="R097" n="0740b12"/>二云念劫刹塵是有法。周徧含容爲宗。因云。萬事如
<lb ed="X" n="0918b13"/><lb ed="R097" n="0740b13"/>理故。同喩。如帝網。或問。肇公乃聖師也。所立不遷千
<lb ed="X" n="0918b14"/><lb ed="R097" n="0740b14"/>有餘載。凡名師大匠興辭樹義每以爲引證。未聞有
<lb ed="X" n="0918b15"/><lb ed="R097" n="0740b15"/>議其非者。爾何人。乃敢妄窺先覺耶。曰。噫。澄固一業
<lb ed="X" n="0918b16"/><lb ed="R097" n="0740b16"/>識僧耳。豈敢與先覺辯哉。直據吾佛之言以證正耳。
<lb ed="X" n="0918b17"/><lb ed="R097" n="0740b17"/>使吾佛之言果不可異。則肇師雖聖又豈聖於吾佛
<lb ed="X" n="0918b18"/><lb ed="R097" n="0740b18"/>哉。觀國師曰。常取信於佛。無取信於人。吾事斯語矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0918b19"/><lb ed="R097" n="0741a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">續論</cb:mulu><head>續論</head>
<lb ed="X" n="0918b20"/><lb ed="R097" n="0741a02"/><p xml:id="pX54p0918b2001">註物不遷論者甚多好說。多是證龜成鱉。有師用楞
<lb ed="X" n="0918b21"/><lb ed="R097" n="0741a03"/>嚴匿王章註求向物於向於向未嘗無。註云。童子之
<lb ed="X" n="0918b22"/><lb ed="R097" n="0741a04"/>時膚腠潤澤<note place="inline">向有童顏</note>。責向物於今於今未嘗有。註云。衰
<lb ed="X" n="0918b23"/><lb ed="R097" n="0741a05"/>老之年形色枯悴<note place="inline">今無童顏</note>。此證旣合論語。其義却與肇
<lb ed="X" n="0918b24"/><lb ed="R097" n="0741a06"/>公作敵。何則。肇公向有今無爲成不遷。楞嚴向有今
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0918c" n="0918c"/>
<lb ed="X" n="0918c01"/><lb ed="R097" n="0741a07"/>無爲成遷變。因同宗異。敵體相違。肇公果是。楞嚴必
<lb ed="X" n="0918c02"/><lb ed="R097" n="0741a08"/>非。楞嚴果是。肇公必非。人師於此莫知辯。可怪也。涅
<lb ed="X" n="0918c03"/><lb ed="R097" n="0741a09"/>槃亦然<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0918c0301" n="0918c0301"/><anchor xml:id="beg0918c0301" n="0918c0301"/>已<anchor xml:id="end0918c0301"/>如前引</note>。問。且如色身旣有童耄彼此之異。如何
<lb ed="X" n="0918c04"/><lb ed="R097" n="0741a10"/>成立眞常。答曰。若見色異卽屬無常。見色不異卽眞
<lb ed="X" n="0918c05"/><lb ed="R097" n="0741a11"/>常也。所謂童顏性空不異白髮性空。張三寂滅不異
<lb ed="X" n="0918c06"/><lb ed="R097" n="0741a12"/>李四寂滅。此言不異者同體不異。非相似不異。諸法
<lb ed="X" n="0918c07"/><lb ed="R097" n="0741a13"/>性空體無二故。不二之體卽眞常也。故般若云。色淸
<lb ed="X" n="0918c08"/><lb ed="R097" n="0741a14"/>淨乃至一切智智淸淨。無二無二分。無別無斷故。故
<lb ed="X" n="0918c09"/><lb ed="R097" n="0741a15"/>涅槃廣說異物無常以破外道異執之常。蓋外道不
<lb ed="X" n="0918c10"/><lb ed="R097" n="0741a16"/>見性空不二之體。妄謂異法常住。豈眞常住耶。則肇
<lb ed="X" n="0918c11"/><lb ed="R097" n="0741a17"/>公昔物住昔今物住今爲不遷。與執異物常住者。爲
<lb ed="X" n="0918c12"/><lb ed="R097" n="0741a18"/>有辯焉。爲無辯焉。</p>
<lb ed="X" n="0918c13"/><lb ed="R097" n="0741b01"/><p xml:id="pX54p0918c1301">問。何知異物皆無常耶。答曰。據二量故。一聖言量。涅
<lb ed="X" n="0918c14"/><lb ed="R097" n="0741b02"/>槃聖行廣說異物皆無常故。二理量。如空不異則名
<lb ed="X" n="0918c15"/><lb ed="R097" n="0741b03"/>爲常。形器異故諸皆無常。竪論異者。如今物非昔昔
<lb ed="X" n="0918c16"/><lb ed="R097" n="0741b04"/>物非今。昔日之物在昔爲有。於今爲無。是則此物先
<lb ed="X" n="0918c17"/><lb ed="R097" n="0741b05"/>有而後無也。今日之物於今爲有。於昔爲無。是則此
<lb ed="X" n="0918c18"/><lb ed="R097" n="0741b06"/>物本無而今有也。時乎而有。時乎而無。故爲無常。若
<lb ed="X" n="0918c19"/><lb ed="R097" n="0741b07"/>橫論者。如此物非彼。彼物非此。謂求此物於此則有。
<lb ed="X" n="0918c20"/><lb ed="R097" n="0741b08"/>求此物於彼則無。彼物亦爾。有處而有。有處而無。故
<lb ed="X" n="0918c21"/><lb ed="R097" n="0741b09"/>名無常。</p>
<lb ed="X" n="0918c22"/><lb ed="R097" n="0741b10"/><p xml:id="pX54p0918c2201">華嚴云。譬如河中水。湍流競奔逝。各各不相知。諸法
<lb ed="X" n="0918c23"/><lb ed="R097" n="0741b11"/>亦如是。又云。以此常流轉。而無能轉者。此與肇師江
<lb ed="X" n="0918c24"/><lb ed="R097" n="0741b12"/>河競注而不流等四句之義言陳相似。求其所以能
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0919a" n="0919a"/>
<lb ed="X" n="0919a01"/><lb ed="R097" n="0741b13"/>成立因。則大不侔矣。何則。脩多羅以性空無體。故雖
<lb ed="X" n="0919a02"/><lb ed="R097" n="0741b14"/>終日流轉而實無一物可流轉者。如陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>之水。流卽
<lb ed="X" n="0919a03"/><lb ed="R097" n="0741b15"/>無流也。故經先標因云。諸法無作用。亦無有體性。是
<lb ed="X" n="0919a04"/><lb ed="R097" n="0741b16"/>故彼一切。各各不相知。後出因云。眼耳鼻舌身。一切
<lb ed="X" n="0919a05"/><lb ed="R097" n="0741b17"/>空無性。則以性空故無流明矣。肇師以物各性住爲
<lb ed="X" n="0919a06"/><lb ed="R097" n="0741b18"/>不遷故。世雖常流而物各性住於當世。未嘗動也。如
<lb ed="X" n="0919a07"/><lb ed="R097" n="0742a01"/>前舟載魚。後舟載笋。舟雖行去而魚笋之物各住自
<lb ed="X" n="0919a08"/><lb ed="R097" n="0742a02"/>舟。未甞動也。故其言曰。今而無古。以知不來。古而無
<lb ed="X" n="0919a09"/><lb ed="R097" n="0742a03"/>今。以知不去。事各性住於一世。有何物而可去來。麤
<lb ed="X" n="0919a10"/><lb ed="R097" n="0742a04"/>則各住一世。細而觀之。念念各住。卽前念之波住於
<lb ed="X" n="0919a11"/><lb ed="R097" n="0742a05"/>前念不來後念。後念亦爾。是則念念常流。念念各住。
<lb ed="X" n="0919a12"/><lb ed="R097" n="0742a06"/>故曰競注而不流也。旣以有物各住一世而不滅不
<lb ed="X" n="0919a13"/><lb ed="R097" n="0742a07"/>化。則物有定性矣。有定性則與無性之旨作敵。豈特
<lb ed="X" n="0919a14"/><lb ed="R097" n="0742a08"/>朱紫之濫哉。</p>
<lb ed="X" n="0919a15"/><lb ed="R097" n="0742a09"/><p xml:id="pX54p0919a1501">問曰。肇師物各性住。豈非華嚴各不相知之意耶。答
<lb ed="X" n="0919a16"/><lb ed="R097" n="0742a10"/>曰。經言各各不相知者。謂不相觸也。不相爲緣也。良
<lb ed="X" n="0919a17"/><lb ed="R097" n="0742a11"/>由諸法體用皆空。以體空故。如鏡中像。妍醜不相觸
<lb ed="X" n="0919a18"/><lb ed="R097" n="0742a12"/>也。以用空故。不相爲緣。如空中華不生果也。則因不
<lb ed="X" n="0919a19"/><lb ed="R097" n="0742a13"/>作果。果不酧因。是不相知義也。故曰諸法無作用。亦
<lb ed="X" n="0919a20"/><lb ed="R097" n="0742a14"/>無有體性。是故彼一切。各各不相知。肇師云。因因而
<lb ed="X" n="0919a21"/><lb ed="R097" n="0742a15"/>果。果不無也。因不昔滅。因有性也。物各性住。體不空
<lb ed="X" n="0919a22"/><lb ed="R097" n="0742a16"/>也。功流常存。用不空也。華嚴鈔判爲俗諦。濫同小乘。
<lb ed="X" n="0919a23"/><lb ed="R097" n="0742a17"/>然小乘以刹那滅故前不至後。肇師以前念不滅。性
<lb ed="X" n="0919a24"/><lb ed="R097" n="0742a18"/>住於前。不到後念。豈同小乘哉。</p>
<pb ed="X" xml:id="X54.0879.0919b" n="0919b"/>
<lb ed="X" n="0919b01"/><lb ed="R097" n="0742b01"/><p xml:id="pX54p0919b0101">經云。眼耳鼻舌身。心意諸情根。以此常流轉。而無能
<lb ed="X" n="0919b02"/><lb ed="R097" n="0742b02"/>轉者。以此常流轉。無性緣生也。卽不遷而遷。而無能
<lb ed="X" n="0919b03"/><lb ed="R097" n="0742b03"/>轉者。緣生無性也。卽遷而不遷。肇師知此。安用物各
<lb ed="X" n="0919b04"/><lb ed="R097" n="0742b04"/>性住一世而不化者用當不遷哉。</p>
<lb ed="X" n="0919b05"/><lb ed="R097" n="0742b05"/><p xml:id="pX54p0919b0501">有云。肇公物各性住。是以無性爲性。若果無性爲性。
<lb ed="X" n="0919b06"/><lb ed="R097" n="0742b06"/>則向物在向其性本無。則不得謂之向有矣。向有不
<lb ed="X" n="0919b07"/><lb ed="R097" n="0742b07"/>有是卽有而無也。卽不待緣散方始曰無。則不得謂
<lb ed="X" n="0919b08"/><lb ed="R097" n="0742b08"/>之今無矣。今求向物。則曰於向爲有。於今爲無。是執
<lb ed="X" n="0919b09"/><lb ed="R097" n="0742b09"/>有爲有。固無爲無。凡常之謂耳。何由見其無性爲性
<lb ed="X" n="0919b10"/><lb ed="R097" n="0742b10"/>耶。若果無性。無性則無生。無生則無滅。無生滅則無
<lb ed="X" n="0919b11"/><lb ed="R097" n="0742b11"/>去來。無去無來則不遷之致明矣。又安用膠粘古今
<lb ed="X" n="0919b12"/><lb ed="R097" n="0742b12"/><note place="inline">昔物在昔。今物在今</note>。釘定有無<note place="inline">向有今無</note>。而固招萬世之蔽惑耶。曰
<lb ed="X" n="0919b13"/><lb ed="R097" n="0742b13"/>天下之物莫非無性緣生。豈肇公性住獨不然哉。曰。
<lb ed="X" n="0919b14"/><lb ed="R097" n="0742b14"/>若然。則百家異論與夫九十六種之執。何嘗有自性
<lb ed="X" n="0919b15"/><lb ed="R097" n="0742b15"/>哉。蓋由吾人無事而生定耳。悲夫。</p>
<lb ed="X" n="0919b16"/><lb ed="R097" n="0742b16"/><p xml:id="pX54p0919b1601">般若云。諸法無去來相。無動轉者。其性則如陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>之
<lb ed="X" n="0919b17"/><lb ed="R097" n="0742b17"/>水。非有流相非無流相。若謂此水有流動相則妄也。
<lb ed="X" n="0919b18"/><lb ed="R097" n="0742b18"/>若謂無流動相亦妄也。若謂此水前波住前後波住
<lb ed="X" n="0919b19"/><lb ed="R097" n="0743a01"/>後。互有互無。豈非固空華之濃淡。實兔角之短長者
<lb ed="X" n="0919b20"/><lb ed="R097" n="0743a02"/>耶。</p>
<lb ed="X" n="0919b21"/><lb ed="R097" n="0743a03"/>
<lb ed="X" n="0919b22"/><lb ed="R097" n="0743a04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>物不遷正量論卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0912a1901" to="#end0912a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">孰</lem><rdg wit="#wit.orig">執</rdg></app>
<app from="#beg0912b2301" to="#end0912b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0912c2001" to="#end0912c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0913c0601" to="#end0913c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">甞有</lem><rdg wit="#wit.orig">有甞</rdg></app>
<app from="#beg0914a0101" to="#end0914a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0914a1001" to="#end0914a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915a0501" to="#end0915a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915b0401" to="#end0915b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915b1801" to="#end0915b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915c0701" to="#end0915c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915c1301" to="#end0915c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0915c1801" to="#end0915c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0916c0101" to="#end0916c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0918a1001" to="#end0918a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0918a1401" to="#end0918a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0918a1402" to="#end0918a1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0918c0301" to="#end0918c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0912001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0912001">偏或俯歟原本字體未詳</note>
<note n="0912002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0912002">尙佛原本書體不明或當任歟</note>
<note n="0915001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0915001 #note_star_1">合應作令下同</note>
<note n="0917001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0917001">月疑見</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0912a1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0912a1901">孰【CB】，執【卍續】</note>
<note n="0912b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0912b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0912c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0912c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0913c0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0913c0601">甞有【CB】，有甞【卍續】</note>
<note n="0914a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0914a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0914a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0914a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915b1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0915c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915c1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0916c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0916c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0918a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0918a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0918a1402" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0918c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0918c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>