<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X54n0880">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 880 物不遷論辯解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 880 物不遷論辯解</title>
			<author>明 眞界解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">54</idno>.<idno type="no">880</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">物不遷論辯解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-04-22T08:08:11">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0926b" n="0926b"/>
<lb ed="X" n="0926b01"/>
<lb ed="X" n="0926b02"/>
<lb ed="X" n="0926b03"/>
<lb ed="X" n="0926b04"/>
<lb ed="X" n="0926b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 880-A 物不遷論辯解題辭</cb:mulu><head>No. 880-A
<lb ed="X" n="0926b06"/><lb ed="R097" n="0757a01"/> 物不遷論辯解題辭</head>
<lb ed="X" n="0926b07"/>
<lb ed="X" n="0926b08"/><lb ed="R097" n="0757a02"/><p xml:id="pX54p0926b0801">常人卽不遷見流動。智者卽流動見不遷。故曰人之
<lb ed="X" n="0926b09"/><lb ed="R097" n="0757a03"/>所謂動者以昔物不至今。吾之所謂靜者亦以昔物
<lb ed="X" n="0926b10"/><lb ed="R097" n="0757a04"/>不至今。而或者駁之。謂肇公立昔有今無。爲斷常遷
<lb ed="X" n="0926b11"/><lb ed="R097" n="0757a05"/>滅之法。是大不然。甞爲之頌曰。昔自在昔。昔非來今。
<lb ed="X" n="0926b12"/><lb ed="R097" n="0757a06"/>自在今。今不往昔。今非往亦非來。以是知法相常住。
<lb ed="X" n="0926b13"/><lb ed="R097" n="0757a07"/>或者執藥成病。刻舟求劒。不慧甚矣。幻居界公物不
<lb ed="X" n="0926b14"/><lb ed="R097" n="0757a08"/>遷解之所由出也。日照四天下本無次第。而方位湛
<lb ed="X" n="0926b15"/><lb ed="R097" n="0757a09"/>然。智者作日軌察之。愚者倒操日軌方位亦倒。界公
<lb ed="X" n="0926b16"/><lb ed="R097" n="0757a10"/>之解。其操日軌之法與。乃刻而流通之。</p>
<lb ed="X" n="0926b17"/><lb ed="R097" n="0757a11"/><p xml:id="pX54p0926b1701">萬曆<anchor xml:id="nkr_note_add_0926b1701" n="0926b1701"/><anchor xml:id="beg0926b1701" n="0926b1701"/>己<anchor xml:id="end0926b1701"/>丑五月望日眞實居士憑夢禎題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0926b18"/>
<lb ed="X" n="0926b19"/>
<lb ed="X" n="0926b20"/>
<lb ed="X" n="0926b21"/>
<lb ed="X" n="0926b22"/>
<lb ed="X" n="0926b23"/>
<lb ed="X" n="0926b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0926c" n="0926c"/>
<lb ed="X" n="0926c01"/>
<lb ed="X" n="0926c02"/>
<lb ed="X" n="0926c03"/>
<lb ed="X" n="0926c04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 880-B 物不遷論辯解序</cb:mulu><head>No. 880-B
<lb ed="X" n="0926c05"/><lb ed="R097" n="0757a13"/> 物不遷論辯解序</head>
<lb ed="X" n="0926c06"/>
<lb ed="X" n="0926c07"/><lb ed="R097" n="0757a14"/><p xml:id="pX54p0926c0701">夫至虗無物。物非物。以皆離法性。不遷遷。非遷而俱
<lb ed="X" n="0926c08"/><lb ed="R097" n="0757a15"/>泯。蓋物形無物。遷待不遷。乃心意之所通。而言說之
<lb ed="X" n="0926c09"/><lb ed="R097" n="0757a16"/>可及也。豈動靜不異難言之旨乎。然所謂物不遷者。
<lb ed="X" n="0926c10"/><lb ed="R097" n="0757a17"/>非物無物也。非遷不遷也。但執藉法除。病須藥治。故
<lb ed="X" n="0926c11"/><lb ed="R097" n="0757a18"/>對計常者卽不遷以明遷。而因執遷者卽遷以明不
<lb ed="X" n="0926c12"/><lb ed="R097" n="0757b01"/>遷。是皆導物之假名。應病之良藥耳。則不遷之理豈
<lb ed="X" n="0926c13"/><lb ed="R097" n="0757b02"/>容以遷不遷而思議者歟。而或者因藥致病。捫虗爲
<lb ed="X" n="0926c14"/><lb ed="R097" n="0757b03"/>實。不解物各性住之言。是明眞諦無性之旨。而抑之
<lb ed="X" n="0926c15"/><lb ed="R097" n="0757b04"/>駁之。是一夢也。余復從而辯之。又一夢矣。則非遷非
<lb ed="X" n="0926c16"/><lb ed="R097" n="0757b05"/>不遷之理又豈容以夢語而達之者哉。雖然。因夢而
<lb ed="X" n="0926c17"/><lb ed="R097" n="0757b06"/>覺夢。是又不可無說也。同志者決之。</p>
<lb ed="X" n="0926c18"/><lb ed="R097" n="0757b07"/><p xml:id="pX54p0926c1801">萬曆丁酉孟秋朔日寓雙徑沙門眞界謹序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0926c19"/>
<lb ed="X" n="0926c20"/>
<lb ed="X" n="0926c21"/>
<lb ed="X" n="0926c22"/>
<lb ed="X" n="0926c23"/>
<lb ed="X" n="0926c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0927a" n="0927a"/>
<lb ed="X" n="0927a01"/>
<lb ed="X" n="0927a02"/>
<lb ed="X" n="0927a03"/>
<lb ed="X" n="0927a04"/>
<lb ed="X" n="0927a05"/><cb:docNumber>No. 880</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0927a06"/><lb ed="R097" n="0758a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>物不遷論辯解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0927a07"/>
<lb ed="X" n="0927a08"/><lb ed="R097" n="0758a02"/><byline cb:type="other">檇李沙門　眞界　解</byline>
<lb ed="X" n="0927a09"/><lb ed="R097" n="0758a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">物不遷論辯解</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927a0901">夫生死交謝。寒暑迭遷。有物流動。人之常情。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927a10"/><lb ed="R097" n="0758a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927a1001">此述常人所迷。爲不遷一論之發起也。蓋常人謂
<lb ed="X" n="0927a11"/><lb ed="R097" n="0758a05"/>生死去來交相遷謝。寒暑去來迭互變遷。然不知
<lb ed="X" n="0927a12"/><lb ed="R097" n="0758a06"/>諸法本來常自寂滅。本無身心生死。亦無寒暑去
<lb ed="X" n="0927a13"/><lb ed="R097" n="0758a07"/>來。是以妄見物遷而不知物不遷也。所言物不遷
<lb ed="X" n="0927a14"/><lb ed="R097" n="0758a08"/>者。事像可觀稱之爲物。物體寂滅故號不遷。不遷
<lb ed="X" n="0927a15"/><lb ed="R097" n="0758a09"/>故則物物當處而自寂。爲物故與四象更互而爲
<lb ed="X" n="0927a16"/><lb ed="R097" n="0758a10"/>依。然物性無差。悟卽眞理。眞本不變。物自湛然。常
<lb ed="X" n="0927a17"/><lb ed="R097" n="0758a11"/>情所封。於不動中妄以爲動。所謂雲駛月運舟行
<lb ed="X" n="0927a18"/><lb ed="R097" n="0758a12"/>岸移。故宗鏡云。若了眞心不動則萬法不遷。若見
<lb ed="X" n="0927a19"/><lb ed="R097" n="0758a13"/>萬法遷謝皆是妄心。以一切境界唯心妄動。若離
<lb ed="X" n="0927a20"/><lb ed="R097" n="0758a14"/>心識則尙無一法常住。豈況有萬法遷移。故下廣
<lb ed="X" n="0927a21"/><lb ed="R097" n="0758a15"/>引經論之言以對破也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927a22"/><lb ed="R097" n="0758a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927a2201">余則謂之不然。何者。放光云。法無去來。無動轉者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927a23"/><lb ed="R097" n="0758a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927a2301">此反上以明不遷也。夫諸法之體。離去來相。無動
<lb ed="X" n="0927a24"/><lb ed="R097" n="0758a18"/>轉相。何者。謂一切諸法緣會而來。來無所從。緣離
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0927b" n="0927b"/>
<lb ed="X" n="0927b01"/><lb ed="R097" n="0758b01"/>而去。去無所至。是則卽去來而無去來。卽動轉而
<lb ed="X" n="0927b02"/><lb ed="R097" n="0758b02"/>無動轉。故放光云。法無去來。無動轉也。雖然。而常
<lb ed="X" n="0927b03"/><lb ed="R097" n="0758b03"/>人不達緣生無性無有去來。則妄見諸法去來。故
<lb ed="X" n="0927b04"/><lb ed="R097" n="0758b04"/>於身見生死交謝。於世見寒暑迭遷。論主愍之。遂
<lb ed="X" n="0927b05"/><lb ed="R097" n="0758b05"/>本法無去來無有動轉立論。以破常人有物流動
<lb ed="X" n="0927b06"/><lb ed="R097" n="0758b06"/>之見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927b07"/><lb ed="R097" n="0758b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927b0701">尋夫不動之作。豈釋動以求靜。必求靜於諸動。必求
<lb ed="X" n="0927b08"/><lb ed="R097" n="0758b08"/>靜於諸動。故雖動而常靜。不釋動以求靜。故雖靜而
<lb ed="X" n="0927b09"/><lb ed="R097" n="0758b09"/>不離動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927b10"/><lb ed="R097" n="0758b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927b1001">此原般若立言之意以爲作論之本也。蓋不動之
<lb ed="X" n="0927b11"/><lb ed="R097" n="0758b11"/>作。旣非釋動求靜。而必求靜於動。則動靜不異。故
<lb ed="X" n="0927b12"/><lb ed="R097" n="0758b12"/>於下文說遷卽不遷。以明遷不異不遷。說不遷卽
<lb ed="X" n="0927b13"/><lb ed="R097" n="0758b13"/>遷。以明不遷不異於遷也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927b14"/><lb ed="R097" n="0758b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927b1401">然則動靜未始異。而惑者不同。緣使眞言滯於競辯。
<lb ed="X" n="0927b15"/><lb ed="R097" n="0758b15"/>宗途屈於好異。所以靜躁之極未易言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927b16"/><lb ed="R097" n="0758b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927b1601">呈上以明立言之難也。然動靜不異。則遷與不遷
<lb ed="X" n="0927b17"/><lb ed="R097" n="0758b17"/>不相異也。以不異故遷而不遷。不可謂之遷。不遷
<lb ed="X" n="0927b18"/><lb ed="R097" n="0758b18"/>而遷。亦不可謂之不遷矣。而惑者不同。則遷與不
<lb ed="X" n="0927b19"/><lb ed="R097" n="0759a01"/>遷不相同也。以不同故。執遷者則謂之遷。執不遷
<lb ed="X" n="0927b20"/><lb ed="R097" n="0759a02"/>者又謂之不遷。致使離言之眞滯於競辯。不異之
<lb ed="X" n="0927b21"/><lb ed="R097" n="0759a03"/>宗屈於好異。所以動靜不異未易言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927b22"/><lb ed="R097" n="0759a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927b2201">何者。夫談眞則逆俗。順俗則違眞。違眞故迷性而莫
<lb ed="X" n="0927b23"/><lb ed="R097" n="0759a05"/>返。逆俗故言淡而無味。緣使中人未分於存亡。下士
<lb ed="X" n="0927b24"/><lb ed="R097" n="0759a06"/>撫掌而弗顧。近而不可知者。其唯物性乎。然不能自
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0927c" n="0927c"/>
<lb ed="X" n="0927c01"/><lb ed="R097" n="0759a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0927c0101" n="0927c0101"/><anchor xml:id="beg0927c0101" n="0927c0101"/>已<anchor xml:id="end0927c0101"/>。聊復寄心於動靜之際。豈曰必然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927c02"/><lb ed="R097" n="0759a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927c0201">徵釋難言所以。卽結擧難知之性以起說也。何靜
<lb ed="X" n="0927c03"/><lb ed="R097" n="0759a09"/>躁之極未易言耶。談眞下釋也。謂談不遷則逆於
<lb ed="X" n="0927c04"/><lb ed="R097" n="0759a10"/>遷。順於遷則違不遷。違不遷。迷性莫返。逆於遷。言
<lb ed="X" n="0927c05"/><lb ed="R097" n="0759a11"/>淡無味。故使中人聞之如存若亡。下士聞之撫掌
<lb ed="X" n="0927c06"/><lb ed="R097" n="0759a12"/>弗顧。今欲談不遷不逆於遷。說遷不違不遷。而使
<lb ed="X" n="0927c07"/><lb ed="R097" n="0759a13"/>中下聞之各得信解者。誠不易言。故靜躁之極未
<lb ed="X" n="0927c08"/><lb ed="R097" n="0759a14"/>易言也。是以下。常人謂昔物不至今。而論主亦謂
<lb ed="X" n="0927c09"/><lb ed="R097" n="0759a15"/>昔物不至今。雖談說不遷不離其遷。故不逆於遷。
<lb ed="X" n="0927c10"/><lb ed="R097" n="0759a16"/>以不逆遷而言不遷故。則意深而有味。故能使中
<lb ed="X" n="0927c11"/><lb ed="R097" n="0759a17"/>下聞之而各得信解也。又下云人命逝速速於川
<lb ed="X" n="0927c12"/><lb ed="R097" n="0759a18"/>流。蓋對計常者以無動無滅而言遷。言雖似遷而
<lb ed="X" n="0927c13"/><lb ed="R097" n="0759b01"/>遷卽不遷。故不違不遷。以不違不遷而言遷故。則
<lb ed="X" n="0927c14"/><lb ed="R097" n="0759b02"/>迷性而可返。故二乘之人聞而悟解。以成道卽眞
<lb ed="X" n="0927c15"/><lb ed="R097" n="0759b03"/>也。然則不異之極。非惟言之不易。抑亦知之甚難。
<lb ed="X" n="0927c16"/><lb ed="R097" n="0759b04"/>故云近而不可知者其唯物性乎。然雖難言難知
<lb ed="X" n="0927c17"/><lb ed="R097" n="0759b05"/>而不能自<anchor xml:id="nkr_note_add_0927c1701" n="0927c1701"/><anchor xml:id="beg0927c1701" n="0927c1701"/>已<anchor xml:id="end0927c1701"/>。故聊復寄心於動靜之際。以明遷與
<lb ed="X" n="0927c18"/><lb ed="R097" n="0759b06"/>不遷。豈曰必然。蓋以說遷乃卽不遷以明遷。豈必
<lb ed="X" n="0927c19"/><lb ed="R097" n="0759b07"/>於遷。說不遷乃卽遷以明不遷。豈必不遷。故云聊
<lb ed="X" n="0927c20"/><lb ed="R097" n="0759b08"/>寄動靜豈曰必然也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927c21"/><lb ed="R097" n="0759b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0927c2101">試論之曰。道行云。諸法本無所從來。去亦無所至。中
<lb ed="X" n="0927c22"/><lb ed="R097" n="0759b10"/>觀云。觀方知彼去。去者不至方。斯皆卽動而求靜。以
<lb ed="X" n="0927c23"/><lb ed="R097" n="0759b11"/>知物不遷明矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0927c24"/><lb ed="R097" n="0759b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0927c2401">此引經論之言以明不遷也。蓋一切諸法來有所
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0928a" n="0928a"/>
<lb ed="X" n="0928a01"/><lb ed="R097" n="0759b13"/>從。去有所至。可謂之遷。以來無所從。去無所至。法
<lb ed="X" n="0928a02"/><lb ed="R097" n="0759b14"/>不相至。故不遷也。言觀方知彼去者。如人從東至
<lb ed="X" n="0928a03"/><lb ed="R097" n="0759b15"/>西。以方而觀如似有去。故云觀方知彼去。去不至
<lb ed="X" n="0928a04"/><lb ed="R097" n="0759b16"/>方者。謂去無所去也。故論偈云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0401" n="0928a0401"/><anchor xml:id="beg0928a0401" n="0928a0401"/>已<anchor xml:id="end0928a0401"/>去無有去。未去
<lb ed="X" n="0928a05"/><lb ed="R097" n="0759b17"/>亦無去。離<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0501" n="0928a0501"/><anchor xml:id="beg0928a0501" n="0928a0501"/>已<anchor xml:id="end0928a0501"/>去未去。去時亦無去。鈔云。如人初在
<lb ed="X" n="0928a06"/><lb ed="R097" n="0759b18"/>東方卓立不動。卽名未去。未去故。未去不得名爲
<lb ed="X" n="0928a07"/><lb ed="R097" n="0760a01"/>去。以去法未萌故。若動一步離本立處。反望立處。
<lb ed="X" n="0928a08"/><lb ed="R097" n="0760a02"/>則名<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0801" n="0928a0801"/><anchor xml:id="beg0928a0801" n="0928a0801"/>已<anchor xml:id="end0928a0801"/>去。<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0802" n="0928a0802"/><anchor xml:id="beg0928a0802" n="0928a0802"/>已<anchor xml:id="end0928a0802"/>去故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0803" n="0928a0803"/><anchor xml:id="beg0928a0803" n="0928a0803"/>已<anchor xml:id="end0928a0803"/>去不得名爲去。由去法<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0804" n="0928a0804"/><anchor xml:id="beg0928a0804" n="0928a0804"/>已<anchor xml:id="end0928a0804"/>謝
<lb ed="X" n="0928a09"/><lb ed="R097" n="0760a03"/>故。惑人便轉計云。動處則有去。此中有去時。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a0901" n="0928a0901"/><anchor xml:id="beg0928a0901" n="0928a0901"/>已<anchor xml:id="end0928a0901"/>
<lb ed="X" n="0928a10"/><lb ed="R097" n="0760a04"/>去未去。是故去時去。龍樹便以相待破云。若有<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a1001" n="0928a1001"/><anchor xml:id="beg0928a1001" n="0928a1001"/>已<anchor xml:id="end0928a1001"/>
<lb ed="X" n="0928a11"/><lb ed="R097" n="0760a05"/>去未去則有去時。若無<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a1101" n="0928a1101"/><anchor xml:id="beg0928a1101" n="0928a1101"/>已<anchor xml:id="end0928a1101"/>去未去則無去時。如因
<lb ed="X" n="0928a12"/><lb ed="R097" n="0760a06"/>兩邊短有中間長。若無兩邊短。卽無中間長。故偈
<lb ed="X" n="0928a13"/><lb ed="R097" n="0760a07"/>云。離<anchor xml:id="nkr_note_add_0928a1301" n="0928a1301"/><anchor xml:id="beg0928a1301" n="0928a1301"/>已<anchor xml:id="end0928a1301"/>去未去。去時亦無去。是則三時無去。以明
<lb ed="X" n="0928a14"/><lb ed="R097" n="0760a08"/>去無所去。非以無去爲無去。故云去者不至方也。
<lb ed="X" n="0928a15"/><lb ed="R097" n="0760a09"/>斯皆下。會經論意。宗歸不遷。然此不遷之理隱奧
<lb ed="X" n="0928a16"/><lb ed="R097" n="0760a10"/>難明。今復以事顯之。如人從一步而至三步。若第
<lb ed="X" n="0928a17"/><lb ed="R097" n="0760a11"/>一步去第二步來。第二步去則第三步來。是則有
<lb ed="X" n="0928a18"/><lb ed="R097" n="0760a12"/>去有來。卽所謂動也。然凡有去來卽屬緣生。旣屬
<lb ed="X" n="0928a19"/><lb ed="R097" n="0760a13"/>緣生卽無自性。旣無自性全體卽空。若是則第一
<lb ed="X" n="0928a20"/><lb ed="R097" n="0760a14"/>步去。去無所去。第二步來。來無所來。一步如是。步
<lb ed="X" n="0928a21"/><lb ed="R097" n="0760a15"/>步皆然。由是而知諸法。卽去來而無去來。卽動轉
<lb ed="X" n="0928a22"/><lb ed="R097" n="0760a16"/>而無動轉。故云卽動而求靜以知物不遷。卽遷而
<lb ed="X" n="0928a23"/><lb ed="R097" n="0760a17"/>不遷。豈有物而可動哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0928a24"/><lb ed="R097" n="0760a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0928a2401">夫人之所謂動者。以昔物不至今。故曰動而非靜。我
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0928b" n="0928b"/>
<lb ed="X" n="0928b01"/><lb ed="R097" n="0760b01"/>之所謂靜者。亦以昔物不至今。故曰靜而非動。動而
<lb ed="X" n="0928b02"/><lb ed="R097" n="0760b02"/>非靜。以其不來。靜而非動。以其不去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0928b03"/><lb ed="R097" n="0760b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0928b0301">此卽常人之遷以明不遷也。蓋常人謂昔物不至
<lb ed="X" n="0928b04"/><lb ed="R097" n="0760b04"/>今。以見昔物遷去於昔。故不至於今。故曰動而非
<lb ed="X" n="0928b05"/><lb ed="R097" n="0760b05"/>靜。此則不達緣生無性。則見物遷去。所以謂之動
<lb ed="X" n="0928b06"/><lb ed="R097" n="0760b06"/>也。論主謂昔物不至今。以見昔物緣生無性。去卽
<lb ed="X" n="0928b07"/><lb ed="R097" n="0760b07"/>不去。故不至於今。故曰靜而非動。此則了達緣生
<lb ed="X" n="0928b08"/><lb ed="R097" n="0760b08"/>無性。則去卽不去。所以謂之靜也。動而非靜以其
<lb ed="X" n="0928b09"/><lb ed="R097" n="0760b09"/>不來者。蓋以其昔物遷去於昔。故不來也。靜而非
<lb ed="X" n="0928b10"/><lb ed="R097" n="0760b10"/>動以其不去者。蓋以其昔物去卽不去。故不去也。
<lb ed="X" n="0928b11"/><lb ed="R097" n="0760b11"/>然則昔物旣從緣空故不去不來。有何物而可動
<lb ed="X" n="0928b12"/><lb ed="R097" n="0760b12"/>哉。如是則遷流之見謝而諸法性空之理明矣。而
<lb ed="X" n="0928b13"/><lb ed="R097" n="0760b13"/>或人由不達肇公所見緣生無性之理。又錯解靜
<lb ed="X" n="0928b14"/><lb ed="R097" n="0760b14"/>而非動以其不去之文。遂謂肇公所言昔物不至
<lb ed="X" n="0928b15"/><lb ed="R097" n="0760b15"/>今者。如前舟載魚。後舟載筍。前舟之魚自住前舟。
<lb ed="X" n="0928b16"/><lb ed="R097" n="0760b16"/>不至後舟。故以昔物住昔不來而駁之。是乃或人
<lb ed="X" n="0928b17"/><lb ed="R097" n="0760b17"/>之謬解耳。豈肇公之見也哉。又靜而非動以其不
<lb ed="X" n="0928b18"/><lb ed="R097" n="0760b18"/>去者。蓋以其昔物緣離而去。去卽不去。故云不去。
<lb ed="X" n="0928b19"/><lb ed="R097" n="0761a01"/>非謂昔物住昔而不去也。而或人由錯解靜而不
<lb ed="X" n="0928b20"/><lb ed="R097" n="0761a02"/>去之文。遂以昔物住昔不去而駁之。故知其文理
<lb ed="X" n="0928b21"/><lb ed="R097" n="0761a03"/>俱不通矣。且或人本不達肇公所明物不遷理。又
<lb ed="X" n="0928b22"/><lb ed="R097" n="0761a04"/>見淸涼疏鈔謂肇公所言物不遷濫於小乘。遂卽
<lb ed="X" n="0928b23"/><lb ed="R097" n="0761a05"/>倚傍其言而抑之駁之。此又不通疏鈔之意也。蓋
<lb ed="X" n="0928b24"/><lb ed="R097" n="0761a06"/>疏鈔謂肇公所言物不遷濫於小乘者。以小乘論
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0928c" n="0928c"/>
<lb ed="X" n="0928c01"/><lb ed="R097" n="0761a07"/>云。有爲之法若此處生卽此處滅。無容從此轉至
<lb ed="X" n="0928c02"/><lb ed="R097" n="0761a08"/>餘方。鈔釋曰。此生此滅不至餘方。同不遷義。而有
<lb ed="X" n="0928c03"/><lb ed="R097" n="0761a09"/>法體是生是滅。故非大乘。大乘之法緣生無性。生
<lb ed="X" n="0928c04"/><lb ed="R097" n="0761a10"/>卽不生。滅卽不滅。故遷卽不遷則其理懸隔。然肇
<lb ed="X" n="0928c05"/><lb ed="R097" n="0761a11"/>公論則含二意。顯文所明多同前義。蓋由肇公意
<lb ed="X" n="0928c06"/><lb ed="R097" n="0761a12"/>以物各性住爲不遷。則濫小乘無容從此轉至餘
<lb ed="X" n="0928c07"/><lb ed="R097" n="0761a13"/>方故。然下論云。談眞有不遷之稱。導俗有流動之
<lb ed="X" n="0928c08"/><lb ed="R097" n="0761a14"/>說。此則以眞諦爲不遷。而不顯眞諦之相。若但用
<lb ed="X" n="0928c09"/><lb ed="R097" n="0761a15"/>於物各性住爲眞諦相。寧非性空無可遷也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0928c0901" n="0928c0901"/><anchor xml:id="beg0928c0901" n="0928c0901"/>已<anchor xml:id="end0928c0901"/>上
<lb ed="X" n="0928c10"/><lb ed="R097" n="0761a16"/>皆疏鈔文。然疏鈔旣云含有二意。則不獨小乘矣。
<lb ed="X" n="0928c11"/><lb ed="R097" n="0761a17"/>又云。顯文所明多同前義者。蓋以物各性住。與小
<lb ed="X" n="0928c12"/><lb ed="R097" n="0761a18"/>乘無容從此轉至餘方文義多同。理實懸隔也。又
<lb ed="X" n="0928c13"/><lb ed="R097" n="0761b01"/>云。若但用於物各性住爲眞諦相。寧非性空無可
<lb ed="X" n="0928c14"/><lb ed="R097" n="0761b02"/>遷者。蓋眞諦則泯一切法也。旣以物各性住爲眞
<lb ed="X" n="0928c15"/><lb ed="R097" n="0761b03"/>諦相。豈非是以無物無住而爲眞諦不遷者哉。故
<lb ed="X" n="0928c16"/><lb ed="R097" n="0761b04"/>永明亦謂。肇公所言性住。是以無性爲性也。旣以
<lb ed="X" n="0928c17"/><lb ed="R097" n="0761b05"/>性空眞諦爲不遷。豈得濫同小乘生滅之理乎。縱
<lb ed="X" n="0928c18"/><lb ed="R097" n="0761b06"/>淸涼謂濫於小乘。不云同於凡夫。而或人旣以昔
<lb ed="X" n="0928c19"/><lb ed="R097" n="0761b07"/>物住昔不來而駁之。則抑同常見凡夫矣。若是則
<lb ed="X" n="0928c20"/><lb ed="R097" n="0761b08"/>尙不能同於小乘。又豈能安住大乘而濫於小乘
<lb ed="X" n="0928c21"/><lb ed="R097" n="0761b09"/>耶。是則非惟於疏鈔文義不通。亦乃與倚傍言意
<lb ed="X" n="0928c22"/><lb ed="R097" n="0761b10"/>相悖。良可歎也。又或人亦由不達肇公所明緣生
<lb ed="X" n="0928c23"/><lb ed="R097" n="0761b11"/>無性無有去來之靜。妄謂肇公以昔物住昔不去
<lb ed="X" n="0928c24"/><lb ed="R097" n="0761b12"/>謂之靜者。蓋有物有住卽有爲。有爲卽生滅。安得
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0929a" n="0929a"/>
<lb ed="X" n="0929a01"/><lb ed="R097" n="0761b13"/>謂之靜乎。斯亦或人之謬解耳。又豈肇公之見也
<lb ed="X" n="0929a02"/><lb ed="R097" n="0761b14"/>哉。此正所謂於無過中求其有過。不特謗法亦且
<lb ed="X" n="0929a03"/><lb ed="R097" n="0761b15"/>欺人。又謂非駁肇公。將以駁天下之所是。則又不
<lb ed="X" n="0929a04"/><lb ed="R097" n="0761b16"/>特只欺肇公。又乃輕欺天下之人矣。竊思或人之
<lb ed="X" n="0929a05"/><lb ed="R097" n="0761b17"/>所以招謗法欺人之罪者。非有他心。但以其不識
<lb ed="X" n="0929a06"/><lb ed="R097" n="0761b18"/>文理而致然也。可不審哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929a07"/><lb ed="R097" n="0762a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929a0701">然則所造未甞異。所見未甞同。逆之所謂塞。順之所
<lb ed="X" n="0929a08"/><lb ed="R097" n="0762a02"/>謂通。苟得其道。復何滯哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929a09"/><lb ed="R097" n="0762a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929a0901">明上造雖同而見不同也。蓋昔物不至今。一耳。然
<lb ed="X" n="0929a10"/><lb ed="R097" n="0762a04"/>其所見誠迷悟不同。故云所造未嘗異。所見未嘗
<lb ed="X" n="0929a11"/><lb ed="R097" n="0762a05"/>同。以見物遷去則逆乎無生常。以是塞故云逆之
<lb ed="X" n="0929a12"/><lb ed="R097" n="0762a06"/>所謂塞。見物不去則順乎無生眞。以之通故云順
<lb ed="X" n="0929a13"/><lb ed="R097" n="0762a07"/>之所謂通。苟悟物物緣生無性而無生。則不爲去
<lb ed="X" n="0929a14"/><lb ed="R097" n="0762a08"/>來動轉之所留滯矣。故云苟得其道復何滯哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929a15"/><lb ed="R097" n="0762a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929a1501">傷夫。人情之惑久矣。目對眞而莫覺。旣知往物而不
<lb ed="X" n="0929a16"/><lb ed="R097" n="0762a10"/>來。而謂今物而可往。往物旣不來。今物何所往。何則。
<lb ed="X" n="0929a17"/><lb ed="R097" n="0762a11"/>求向物於向。於向未嘗無。責向物於今。於今未嘗有。
<lb ed="X" n="0929a18"/><lb ed="R097" n="0762a12"/>於今未嘗有。以明物不來。於向未嘗無。故知物不去。
<lb ed="X" n="0929a19"/><lb ed="R097" n="0762a13"/>覆而求今。今亦不往。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929a20"/><lb ed="R097" n="0762a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929a2001">歎常人所迷。委辯法無去來。以明物不遷也。目對
<lb ed="X" n="0929a21"/><lb ed="R097" n="0762a15"/>眞而莫覺者。謂萬法本如。不動不變。不離當處常
<lb ed="X" n="0929a22"/><lb ed="R097" n="0762a16"/>自湛然。而常人日用不覺。所以聖人傷歎之也。旣
<lb ed="X" n="0929a23"/><lb ed="R097" n="0762a17"/>知下。牒上。以明今昔之物各不相到。謂旣知往物
<lb ed="X" n="0929a24"/><lb ed="R097" n="0762a18"/>而不來今。則今物又豈往於昔乎。往物下。牒定不
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0929b" n="0929b"/>
<lb ed="X" n="0929b01"/><lb ed="R097" n="0762b01"/>相到義。何則下。徵辯物不相到立不遷義。以破有
<lb ed="X" n="0929b02"/><lb ed="R097" n="0762b02"/>物流動之見。言求向物於向於向未嘗無者。謂向
<lb ed="X" n="0929b03"/><lb ed="R097" n="0762b03"/>物緣生無性。去卽不去。無卽不無。故云於向未嘗
<lb ed="X" n="0929b04"/><lb ed="R097" n="0762b04"/>無。非謂向物住向而不無也。又因常人見向物遷
<lb ed="X" n="0929b05"/><lb ed="R097" n="0762b05"/>去執以爲無。故此明去卽不去。無卽不無。是乃卽
<lb ed="X" n="0929b06"/><lb ed="R097" n="0762b06"/>常人之遷以明不遷也。責向物於今於今未嘗有
<lb ed="X" n="0929b07"/><lb ed="R097" n="0762b07"/>者。謂向物旣緣生無性則不至於今。故今不有向
<lb ed="X" n="0929b08"/><lb ed="R097" n="0762b08"/>也。於今下。牒明向物不來。於向下。牒明向物不去。
<lb ed="X" n="0929b09"/><lb ed="R097" n="0762b09"/>然則向物之所以不去者。蓋向物以緣離而去。去
<lb ed="X" n="0929b10"/><lb ed="R097" n="0762b10"/>卽不去。故云不去。非謂向物住向而不去也。而或
<lb ed="X" n="0929b11"/><lb ed="R097" n="0762b11"/>人自不解說者之意。反以向有墮常今無墮斷而
<lb ed="X" n="0929b12"/><lb ed="R097" n="0762b12"/>駁之。豈異跛驢不能疾步。而反責駿馬之奔逸者
<lb ed="X" n="0929b13"/><lb ed="R097" n="0762b13"/>也。覆而求今今亦不往者。謂向物旣從緣無性而
<lb ed="X" n="0929b14"/><lb ed="R097" n="0762b14"/>不來。則今物亦從緣無性而不往。蓋今物不往。亦
<lb ed="X" n="0929b15"/><lb ed="R097" n="0762b15"/>往卽不往也。故華嚴云。譬如河中水。湍流競奔逝。
<lb ed="X" n="0929b16"/><lb ed="R097" n="0762b16"/>各各不相知。諸法亦如是。斯乃卽湍流奔逝不妨
<lb ed="X" n="0929b17"/><lb ed="R097" n="0762b17"/>波波從緣無體而不相周到。故各不相知。如卽今
<lb ed="X" n="0929b18"/><lb ed="R097" n="0762b18"/>昔競往不妨物物緣生無性而不相往來。故各不
<lb ed="X" n="0929b19"/><lb ed="R097" n="0763a01"/>相至。故華嚴云。諸法無體性。亦無有作用。是故彼
<lb ed="X" n="0929b20"/><lb ed="R097" n="0763a02"/>一切。各各不相知也。然此旣以物物從緣無性不
<lb ed="X" n="0929b21"/><lb ed="R097" n="0763a03"/>相往來而明不遷。是乃卽遷以明不遷矣。又安容
<lb ed="X" n="0929b22"/><lb ed="R097" n="0763a04"/>以向有今無斷常遷滅之妄議而參於其間哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929b23"/><lb ed="R097" n="0763a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929b2301">是謂昔物自在昔。不從今以至昔。今物自在今。不從
<lb ed="X" n="0929b24"/><lb ed="R097" n="0763a06"/>昔以至今。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0929c" n="0929c"/>
<lb ed="X" n="0929c01"/><lb ed="R097" n="0763a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929c0101">此呈上今昔之物各不相至也。上二句呈今不至
<lb ed="X" n="0929c02"/><lb ed="R097" n="0763a08"/>昔。下二句呈昔不至今。所言昔物在昔等者。謂昔
<lb ed="X" n="0929c03"/><lb ed="R097" n="0763a09"/>物不來如似在昔。故云昔物自在昔。非遷今以至
<lb ed="X" n="0929c04"/><lb ed="R097" n="0763a10"/>昔。故不從今至昔。今物不往如似在今。故云今物
<lb ed="X" n="0929c05"/><lb ed="R097" n="0763a11"/>自在今。非遷昔以至今。故不從昔至今。是則今昔
<lb ed="X" n="0929c06"/><lb ed="R097" n="0763a12"/>不相至。法法不相到。有何物而可遷乎。然則所謂
<lb ed="X" n="0929c07"/><lb ed="R097" n="0763a13"/>昔物在昔。今物在今者。良以今昔之物從緣無性。
<lb ed="X" n="0929c08"/><lb ed="R097" n="0763a14"/>不相往來。假名曰在。實無所在也。蓋在猶去來。旣
<lb ed="X" n="0929c09"/><lb ed="R097" n="0763a15"/>無去來。安得有在。故淸凉以物各性住爲眞諦相。
<lb ed="X" n="0929c10"/><lb ed="R097" n="0763a16"/>則知物物無物。在亦無在矣。是則無去無來亦無
<lb ed="X" n="0929c11"/><lb ed="R097" n="0763a17"/>所住。故名爲之不遷也。而或人固守其文。不會其
<lb ed="X" n="0929c12"/><lb ed="R097" n="0763a18"/>意。遂以有物有在而駁。之得不自招謬斥之過歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929c13"/><lb ed="R097" n="0763b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929c1301">故仲尼曰。回也見新。交臂非故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929c14"/><lb ed="R097" n="0763b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929c1401">引證今昔之物各不相至也。言見新非故者。謂新
<lb ed="X" n="0929c15"/><lb ed="R097" n="0763b03"/>故從緣無性而不相至。則新不至故。故不至新。故
<lb ed="X" n="0929c16"/><lb ed="R097" n="0763b04"/>見新非故也。然此引新故從緣無性而不相至。以
<lb ed="X" n="0929c17"/><lb ed="R097" n="0763b05"/>證今昔之物各不相至者。正顯萬法從緣而無自
<lb ed="X" n="0929c18"/><lb ed="R097" n="0763b06"/>體。故各不相知相到也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929c19"/><lb ed="R097" n="0763b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0929c1901">如此。則物不相往來明矣。旣無往返之微朕。有何物
<lb ed="X" n="0929c20"/><lb ed="R097" n="0763b08"/>而可動乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0929c21"/><lb ed="R097" n="0763b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0929c2101">結上往物不來今物不往也。言無住返之微朕者。
<lb ed="X" n="0929c22"/><lb ed="R097" n="0763b10"/>謂今物從緣無性不去於昔。故不往。往物亦從緣
<lb ed="X" n="0929c23"/><lb ed="R097" n="0763b11"/>無性不來於今。故不返。旣無往返之微迹。有何物
<lb ed="X" n="0929c24"/><lb ed="R097" n="0763b12"/>而可動哉。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0930a" n="0930a"/>
<lb ed="X" n="0930a01"/><lb ed="R097" n="0763b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930a0101">然則旋嵐偃嶽而常靜。江河競注而不流。野馬飄鼓
<lb ed="X" n="0930a02"/><lb ed="R097" n="0763b14"/>而不動。日月歷天而不周。復何怪哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930a03"/><lb ed="R097" n="0763b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930a0301">此引動而不動之事以成上遷而不遷之理也。若
<lb ed="X" n="0930a04"/><lb ed="R097" n="0763b16"/>約比量而言。量云。諸法是有法。遷而不遷是宗法。
<lb ed="X" n="0930a05"/><lb ed="R097" n="0763b17"/>因云。物物緣生無性而不相至故。同喩云。前波非
<lb ed="X" n="0930a06"/><lb ed="R097" n="0763b18"/>後波等。所謂物物緣生無性而不相至等者。蓋以
<lb ed="X" n="0930a07"/><lb ed="R097" n="0764a01"/>物物從緣空故不相往來。如波波從緣無體而不
<lb ed="X" n="0930a08"/><lb ed="R097" n="0764a02"/>相至。是故諸法遷而不遷也。故宗鏡釋云。前風非
<lb ed="X" n="0930a09"/><lb ed="R097" n="0764a03"/>後風。故偃嶽而常靜。前波非後波。故競注而不流。
<lb ed="X" n="0930a10"/><lb ed="R097" n="0764a04"/>前氣非後氣。故飄鼓而不動。前日非後日。故歷天
<lb ed="X" n="0930a11"/><lb ed="R097" n="0764a05"/>而不周。理本如是。復何怪焉。是則三支無過。能立
<lb ed="X" n="0930a12"/><lb ed="R097" n="0764a06"/>極成矣。而或人竟謂肇公立法宗似因非。有宗無
<lb ed="X" n="0930a13"/><lb ed="R097" n="0764a07"/>因者。以其錯解肇公之意故也。何者。肇公原以物
<lb ed="X" n="0930a14"/><lb ed="R097" n="0764a08"/>無去來之義明不遷。不以有物有住明不遷。而或
<lb ed="X" n="0930a15"/><lb ed="R097" n="0764a09"/>人旣錯解其意。遂以有物有住爲不遷因。故云有
<lb ed="X" n="0930a16"/><lb ed="R097" n="0764a10"/>宗無因。以致妄談般若。謬斥先聖。可不辯哉。然則
<lb ed="X" n="0930a17"/><lb ed="R097" n="0764a11"/>是辯也。非特辯或人也。亦將以辯爲或人之所昧
<lb ed="X" n="0930a18"/><lb ed="R097" n="0764a12"/>者。蓋或人一也。容可<anchor xml:id="nkr_note_add_0930a1801" n="0930a1801"/><anchor xml:id="beg0930a1801" n="0930a1801"/>已<anchor xml:id="end0930a1801"/>也。昧其言者或未可必也。
<lb ed="X" n="0930a19"/><lb ed="R097" n="0764a13"/>難可<anchor xml:id="nkr_note_add_0930a1901" n="0930a1901"/><anchor xml:id="beg0930a1901" n="0930a1901"/>已<anchor xml:id="end0930a1901"/>也。余豈好辯哉。將恐昧其言者亦墮謗法
<lb ed="X" n="0930a20"/><lb ed="R097" n="0764a14"/>之坑故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930a21"/><lb ed="R097" n="0764a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930a2101">噫。聖人有言曰。人命逝速。速於川流。是以聲聞悟非
<lb ed="X" n="0930a22"/><lb ed="R097" n="0764a16"/>常以成道。緣覺覺緣離以卽眞。苟萬動而非化。豈尋
<lb ed="X" n="0930a23"/><lb ed="R097" n="0764a17"/>化以階道。覆尋聖言。微隱難測。若動而靜。似去而留。
<lb ed="X" n="0930a24"/><lb ed="R097" n="0764a18"/>可以神會。難以事求。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0930b" n="0930b"/>
<lb ed="X" n="0930b01"/><lb ed="R097" n="0764b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930b0101">此引聖人之言以明遷也。或謂前說不遷。此又何
<lb ed="X" n="0930b02"/><lb ed="R097" n="0764b02"/>云遷耶。答。前對執遷者故云不遷。乃卽遷以明不
<lb ed="X" n="0930b03"/><lb ed="R097" n="0764b03"/>遷不異於遷。此對計常者。故又云遷。乃卽不遷以
<lb ed="X" n="0930b04"/><lb ed="R097" n="0764b04"/>明遷不異不遷。故二乘悟滅卽不滅。遷卽不遷。以
<lb ed="X" n="0930b05"/><lb ed="R097" n="0764b05"/>成道卽眞也。苟萬下。釋成所證。苟。誠也。非化。謂不
<lb ed="X" n="0930b06"/><lb ed="R097" n="0764b06"/>遷也。尋。卽也。蓋二乘之所以成道卽眞者。誠萬動
<lb ed="X" n="0930b07"/><lb ed="R097" n="0764b07"/>而不遷。故悟之以階道。非卽遷以階道也。覆尋下。
<lb ed="X" n="0930b08"/><lb ed="R097" n="0764b08"/>明聖言難測。若動下。明難測所以。蓋由聖人卽無
<lb ed="X" n="0930b09"/><lb ed="R097" n="0764b09"/>動無滅而言動言遷。故若動而實不動。似遷而實
<lb ed="X" n="0930b10"/><lb ed="R097" n="0764b10"/>不遷。是故若以神會卽悟無動無滅以契不遷。若
<lb ed="X" n="0930b11"/><lb ed="R097" n="0764b11"/>以事求則但見其遷。故云可以神會難以事求也。
<lb ed="X" n="0930b12"/><lb ed="R097" n="0764b12"/>明遷不遷竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930b13"/><lb ed="R097" n="0764b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930b1301">是以言去不必去。閑人之常想。稱住不必住。釋人之
<lb ed="X" n="0930b14"/><lb ed="R097" n="0764b14"/>所謂往耳。豈曰去而可遣。住而可留耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930b15"/><lb ed="R097" n="0764b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930b1501">此呈上文兩節之意也。言去不必去等者。蓋以說
<lb ed="X" n="0930b16"/><lb ed="R097" n="0764b16"/>遷乃卽不遷以言遷。不異不遷。故不必於遷。但防
<lb ed="X" n="0930b17"/><lb ed="R097" n="0764b17"/>人之常想耳。說不遷乃卽遷以稱不遷。不異於遷。
<lb ed="X" n="0930b18"/><lb ed="R097" n="0764b18"/>故不必不遷。但釋人之所往耳。是知說遷不遷。惟
<lb ed="X" n="0930b19"/><lb ed="R097" n="0765a01"/>在拂人之情執。本無定法可說。豈可以遷爲遷。以
<lb ed="X" n="0930b20"/><lb ed="R097" n="0765a02"/>不遷爲不遷者哉。故云豈曰去而可遣住而可留
<lb ed="X" n="0930b21"/><lb ed="R097" n="0765a03"/>耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930b22"/><lb ed="R097" n="0765a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930b2201">故成具云。菩薩處計常之中。而演非常之敎。摩訶衍
<lb ed="X" n="0930b23"/><lb ed="R097" n="0765a05"/>論云。諸法不動。無去來處。斯皆導達羣方。兩言一會。
<lb ed="X" n="0930b24"/><lb ed="R097" n="0765a06"/>豈曰文殊而乖其致哉。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0930c" n="0930c"/>
<lb ed="X" n="0930c01"/><lb ed="R097" n="0765a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930c0101">此引證上文兩節之意也。先引經以證遷。次引論
<lb ed="X" n="0930c02"/><lb ed="R097" n="0765a08"/>以證不遷。羣方者。謂隨宜導達之方不一也。兩言
<lb ed="X" n="0930c03"/><lb ed="R097" n="0765a09"/>一會者。謂說遷不異不遷。說不遷不異於遷。是雖
<lb ed="X" n="0930c04"/><lb ed="R097" n="0765a10"/>對機言異。而遷與不遷之致無殊。故云豈曰文殊
<lb ed="X" n="0930c05"/><lb ed="R097" n="0765a11"/>而乖其致哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930c06"/><lb ed="R097" n="0765a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930c0601">是以言常而不住。稱去而不遷。不遷故雖往而常靜。
<lb ed="X" n="0930c07"/><lb ed="R097" n="0765a13"/>不住故雖靜而常往。雖靜而常往故往而弗遷。雖往
<lb ed="X" n="0930c08"/><lb ed="R097" n="0765a14"/>而常靜故靜而弗留矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930c09"/><lb ed="R097" n="0765a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930c0901">此結上文兩節之意也。蓋前說不遷不異於遷。故
<lb ed="X" n="0930c10"/><lb ed="R097" n="0765a16"/>云言常而不住。不住卽遷也。次文說遷不異不遷。
<lb ed="X" n="0930c11"/><lb ed="R097" n="0765a17"/>故云稱去而不遷。不遷故雖遷而不遷。不住故雖
<lb ed="X" n="0930c12"/><lb ed="R097" n="0765a18"/>不遷而遷。雖不遷而遷。故遷而弗遷。雖遷而不遷。
<lb ed="X" n="0930c13"/><lb ed="R097" n="0765b01"/>故弗遷而遷矣。如是則遷與不遷未始暫異。亦非
<lb ed="X" n="0930c14"/><lb ed="R097" n="0765b02"/>遷非不遷。而名物不遷耳。前以諸法性空之義而
<lb ed="X" n="0930c15"/><lb ed="R097" n="0765b03"/>明物不遷者。乃眞諦之不遷也。此所謂不遷而遷･
<lb ed="X" n="0930c16"/><lb ed="R097" n="0765b04"/>遷而不遷･非遷非不遷而明物不遷者。乃中道第
<lb ed="X" n="0930c17"/><lb ed="R097" n="0765b05"/>一義諦之不遷。他詎可以遷不遷而思議者哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930c18"/><lb ed="R097" n="0765b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0930c1801">然則莊生之所以藏山。仲尼之所以臨川。斯皆感往
<lb ed="X" n="0930c19"/><lb ed="R097" n="0765b07"/>者之難留。豈曰排今而可往。是以觀聖人心者。不同
<lb ed="X" n="0930c20"/><lb ed="R097" n="0765b08"/>人之所見得也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0930c21"/><lb ed="R097" n="0765b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0930c2101">此答外人之難以明聖人感往不同之意也。或謂
<lb ed="X" n="0930c22"/><lb ed="R097" n="0765b10"/>上來說遷不異不遷。則莊生藏山･仲尼臨川豈非
<lb ed="X" n="0930c23"/><lb ed="R097" n="0765b11"/>遷乎。答。莊生之所以藏山。仲尼之所以臨川。斯皆
<lb ed="X" n="0930c24"/><lb ed="R097" n="0765b12"/>爲不覺遷者而感其<anchor xml:id="nkr_note_add_0930c2401" n="0930c2401"/><anchor xml:id="beg0930c2401" n="0930c2401"/>已<anchor xml:id="end0930c2401"/>往難留。豈同世人排今往
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0931a" n="0931a"/>
<lb ed="X" n="0931a01"/><lb ed="R097" n="0765b13"/>昔之見。是以云觀聖人心者不同人之所見得也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931a02"/><lb ed="R097" n="0765b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931a0201">何者。人則謂少<anchor xml:id="nkr_note_add_0931a0201" n="0931a0201"/><anchor xml:id="beg0931a0201" n="0931a0201"/>壯<anchor xml:id="end0931a0201"/>同體。百齡一質。徒知年往。不覺形
<lb ed="X" n="0931a03"/><lb ed="R097" n="0765b15"/>隨。是以梵志出家白首而歸。隣人見之曰。昔人尙存
<lb ed="X" n="0931a04"/><lb ed="R097" n="0765b16"/>乎。梵志曰。吾猶昔人。非昔人也。隣人皆愕然。非其言
<lb ed="X" n="0931a05"/><lb ed="R097" n="0765b17"/>也。所謂有力者負之而趨。昧者不覺。其斯之謂歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931a06"/><lb ed="R097" n="0765b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0931a0601">此徵釋感往之意也。何以聖人感往難留耶。人則
<lb ed="X" n="0931a07"/><lb ed="R097" n="0766a01"/>下。引事以釋感往之。意蓋時人唯知百齡一質而
<lb ed="X" n="0931a08"/><lb ed="R097" n="0766a02"/>不覺念念遷訛。故梵志白首而歸。隣人見之曰。昔
<lb ed="X" n="0931a09"/><lb ed="R097" n="0766a03"/>人尙存。梵志見其不悟。卽以言警之云。吾猶昔人。
<lb ed="X" n="0931a10"/><lb ed="R097" n="0766a04"/>非昔人者。豈非莊生･仲尼之意乎。然隣人猶不悟
<lb ed="X" n="0931a11"/><lb ed="R097" n="0766a05"/>形遷。故皆愕然而非其言。莊生所謂夜半有力者
<lb ed="X" n="0931a12"/><lb ed="R097" n="0766a06"/>負之而趨昧者不覺。與隣人不悟形遷。無以異也。
<lb ed="X" n="0931a13"/><lb ed="R097" n="0766a07"/>故云其斯之謂歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931a14"/><lb ed="R097" n="0766a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931a1401">是以如來因羣情之所滯。則方言以辯惑。乘莫二之
<lb ed="X" n="0931a15"/><lb ed="R097" n="0766a09"/>眞心。吐不一之殊敎。乖而不可異者。其唯聖言乎。故
<lb ed="X" n="0931a16"/><lb ed="R097" n="0766a10"/>談眞有不遷之稱。導俗有流動之說。雖復千途異唱。
<lb ed="X" n="0931a17"/><lb ed="R097" n="0766a11"/>會歸同致矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931a18"/><lb ed="R097" n="0766a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0931a1801">此結顯如來爲機說敎不同。不乖一致。以成上言
<lb ed="X" n="0931a19"/><lb ed="R097" n="0766a13"/>殊致一也。方言謂對機之言乃治病之方。故云方
<lb ed="X" n="0931a20"/><lb ed="R097" n="0766a14"/>言。蓋以羣情所滯不一。故如來乘一眞心。任病處
<lb ed="X" n="0931a21"/><lb ed="R097" n="0766a15"/>方。隨機說法。雖復千差。其理不異。故云乖而不可
<lb ed="X" n="0931a22"/><lb ed="R097" n="0766a16"/>異者其唯聖言乎。故談眞下。結成言殊致一也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931a23"/><lb ed="R097" n="0766a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931a2301">而徵文者聞不遷。則謂昔物不至今。聆流動者。而謂
<lb ed="X" n="0931a24"/><lb ed="R097" n="0766a18"/>今物可至昔。旣曰古今。而欲遷之者何也。是以言往
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0931b" n="0931b"/>
<lb ed="X" n="0931b01"/><lb ed="R097" n="0766b01"/>不必往。古今常存。以其不動。稱去不必去。謂不從今
<lb ed="X" n="0931b02"/><lb ed="R097" n="0766b02"/>至古。以其不來。不來故。不馳騁於古今。不動故。各性
<lb ed="X" n="0931b03"/><lb ed="R097" n="0766b03"/>住於一世。然則群籍殊文。百家異說。苟得其會。豈殊
<lb ed="X" n="0931b04"/><lb ed="R097" n="0766b04"/>文之能惑哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931b05"/><lb ed="R097" n="0766b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0931b0501">此對徵文滯句之士以明會理者不爲文言所惑
<lb ed="X" n="0931b06"/><lb ed="R097" n="0766b06"/>也。夫凡所說法因群情耳。豈有定法可說哉。又豈
<lb ed="X" n="0931b07"/><lb ed="R097" n="0766b07"/>容以如言取著者乎。而徵文者不悟此意。卽如言
<lb ed="X" n="0931b08"/><lb ed="R097" n="0766b08"/>取著。故聞不遷則謂昔物不至今。聆流動者又謂
<lb ed="X" n="0931b09"/><lb ed="R097" n="0766b09"/>今物可至昔。是以復就執遷者卽遷而明不遷。以
<lb ed="X" n="0931b10"/><lb ed="R097" n="0766b10"/>拂如言取著之見也。旣曰下。因聆流動者謂今物
<lb ed="X" n="0931b11"/><lb ed="R097" n="0766b11"/>可至昔。故先以不遷按定。是以下。正明遷而不遷
<lb ed="X" n="0931b12"/><lb ed="R097" n="0766b12"/>之義。拂其以遷爲遷之見。所謂言往不必往等者。
<lb ed="X" n="0931b13"/><lb ed="R097" n="0766b13"/>蓋以聖人對計常者。雖說古今代謝物像變遷。然
<lb ed="X" n="0931b14"/><lb ed="R097" n="0766b14"/>不妨古今萬物俱緣生無性。遷卽不遷以說遷而
<lb ed="X" n="0931b15"/><lb ed="R097" n="0766b15"/>物不遷。故云言往不必往。稱去不必去也。以言往
<lb ed="X" n="0931b16"/><lb ed="R097" n="0766b16"/>而古今不往故。則古自住古。今自住今。故云古今
<lb ed="X" n="0931b17"/><lb ed="R097" n="0766b17"/>常存。蓋以其古今各住而不動故。以稱去而今不
<lb ed="X" n="0931b18"/><lb ed="R097" n="0766b18"/>去故。則今不去古。故不從今至古。蓋以其古而不
<lb ed="X" n="0931b19"/><lb ed="R097" n="0767a01"/>來今故。然今古旣不相往來。則不馳騁於古今。而
<lb ed="X" n="0931b20"/><lb ed="R097" n="0767a02"/>古今旣常存不動。則各性住於一世矣。然此旣以
<lb ed="X" n="0931b21"/><lb ed="R097" n="0767a03"/>古今緣生無性遷卽不遷而言住。則知性住是以
<lb ed="X" n="0931b22"/><lb ed="R097" n="0767a04"/>無性爲性。無住爲住。故永明謂。肇公所言性住。是
<lb ed="X" n="0931b23"/><lb ed="R097" n="0767a05"/>無性爲性也。若爾。則古今之性尙不可得。豈復有
<lb ed="X" n="0931b24"/><lb ed="R097" n="0767a06"/>住乎。況淸涼亦以物各性住爲眞諦相。豈以有物
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0931c" n="0931c"/>
<lb ed="X" n="0931c01"/><lb ed="R097" n="0767a07"/>有住而爲眞諦之相者哉。而或人旣不達無性無
<lb ed="X" n="0931c02"/><lb ed="R097" n="0767a08"/>住眞諦之義。反以有性有住而駁之。得非妄談般
<lb ed="X" n="0931c03"/><lb ed="R097" n="0767a09"/>若乎。又今古旣不相往來。則知言往不往。稱去不
<lb ed="X" n="0931c04"/><lb ed="R097" n="0767a10"/>去。而聆流動者豈可以往爲往。以去爲去。而謂今
<lb ed="X" n="0931c05"/><lb ed="R097" n="0767a11"/>物可至昔耶。則遷今至昔之見破矣。然則下。明會
<lb ed="X" n="0931c06"/><lb ed="R097" n="0767a12"/>理者不爲文言所惑。羣籍殊文。指衆經言。百家異
<lb ed="X" n="0931c07"/><lb ed="R097" n="0767a13"/>說。就衆論言。蓋明會理者知說遷不遷。及殊文異
<lb ed="X" n="0931c08"/><lb ed="R097" n="0767a14"/>說但爲拂人之情執耳。元無定法。亦無殊致。故不
<lb ed="X" n="0931c09"/><lb ed="R097" n="0767a15"/>爲文言所惑而如語取著也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931c10"/><lb ed="R097" n="0767a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931c1001">是以人之所謂住。我則言其去。人之所謂去。我則言
<lb ed="X" n="0931c11"/><lb ed="R097" n="0767a17"/>其住。然則去住雖殊。其致一也。故經云。正言似反。誰
<lb ed="X" n="0931c12"/><lb ed="R097" n="0767a18"/>當信者。斯言有由矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931c13"/><lb ed="R097" n="0767b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0931c1301">此結顯言殊致一之義。以明不可如語取著也。蓋
<lb ed="X" n="0931c14"/><lb ed="R097" n="0767b02"/>以人所謂住。我言其去。然雖言去。不乖於住。由其
<lb ed="X" n="0931c15"/><lb ed="R097" n="0767b03"/>以無動無滅而云去。故不乖住也。又人所謂去。我
<lb ed="X" n="0931c16"/><lb ed="R097" n="0767b04"/>言其住。然雖言住。不乖於去。由其以去來卽無去
<lb ed="X" n="0931c17"/><lb ed="R097" n="0767b05"/>來而云住。故不乖去也。是則去住言殊。其致不異。
<lb ed="X" n="0931c18"/><lb ed="R097" n="0767b06"/>豈可如言取著者乎。故經云下。引證言殊致一也。
<lb ed="X" n="0931c19"/><lb ed="R097" n="0767b07"/>言正言似反者。謂言去實不乖住。說住實不異去。
<lb ed="X" n="0931c20"/><lb ed="R097" n="0767b08"/>故云似反。言誰當信者。以其言殊致一之義殆非
<lb ed="X" n="0931c21"/><lb ed="R097" n="0767b09"/>言思可及。故人所難信。非唯難信亦且難測。故前
<lb ed="X" n="0931c22"/><lb ed="R097" n="0767b10"/>云可以神會難以事求。則經之言信必有由矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0931c23"/><lb ed="R097" n="0767b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0931c2301">何者。人則求古於今。謂其不住。吾則求今於古。知其
<lb ed="X" n="0931c24"/><lb ed="R097" n="0767b12"/>不去。今若至古。古應有今。古若至今。今應有古。今而
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0932a" n="0932a"/>
<lb ed="X" n="0932a01"/><lb ed="R097" n="0767b13"/>無古。以知不來。古而無今。以知不去。<anchor xml:id="nkr_note_add_0932a0101" n="0932a0101"/><anchor xml:id="beg0932a0101" n="0932a0101"/>若<anchor xml:id="end0932a0101"/>古不至今。今
<lb ed="X" n="0932a02"/><lb ed="R097" n="0767b14"/>亦不至古。事各性住於一世。有何物而可去來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932a03"/><lb ed="R097" n="0767b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932a0301">徵釋言反之意。復詳辯不遷也。何以人所謂去我
<lb ed="X" n="0932a04"/><lb ed="R097" n="0767b16"/>言住耶。人則下。釋也。蓋常人謂古能遷至於今。故
<lb ed="X" n="0932a05"/><lb ed="R097" n="0767b17"/>求古於今謂古不住。此則人之所謂遷也。吾則下。
<lb ed="X" n="0932a06"/><lb ed="R097" n="0767b18"/>明我之所謂不遷耳。言求今於古知其不去者。謂
<lb ed="X" n="0932a07"/><lb ed="R097" n="0768a01"/>以今時緣生無性不去於古。則於古求今而古中
<lb ed="X" n="0932a08"/><lb ed="R097" n="0768a02"/>無今。故知今不去古矣。今若至古下。反推古今不
<lb ed="X" n="0932a09"/><lb ed="R097" n="0768a03"/>相至義。今而無古下。順明古今不相至義。若古不
<lb ed="X" n="0932a10"/><lb ed="R097" n="0768a04"/>至今下。牒結不遷以破其遷。則遷古至今之見破
<lb ed="X" n="0932a11"/><lb ed="R097" n="0768a05"/>矣。然前後諸文皆對遷以廣明不遷者。欲人卽遷
<lb ed="X" n="0932a12"/><lb ed="R097" n="0768a06"/>而契不遷。故論題名爲物不遷者。良有以也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932a13"/><lb ed="R097" n="0768a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0932a1301">然則四象風馳。璇璣電卷。得意毫微。雖速而不轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932a14"/><lb ed="R097" n="0768a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932a1401">此引遷而不遷之事以成上古今遷而不遷也。四
<lb ed="X" n="0932a15"/><lb ed="R097" n="0768a09"/>象卽四時。凡四時備。更一周年。璇璣卽北斗七星。
<lb ed="X" n="0932a16"/><lb ed="R097" n="0768a10"/>凡一日一夜一周天。蓋取其遷也。言得意毫微等
<lb ed="X" n="0932a17"/><lb ed="R097" n="0768a11"/>者。謂苟得緣生無性。無有去來之意毫微。則四時
<lb ed="X" n="0932a18"/><lb ed="R097" n="0768a12"/>雖如風之馳。璇璣如電之卷。亦不可得而流轉矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932a19"/><lb ed="R097" n="0768a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0932a1901">是以如來功流萬世而常存。道通百劫而彌固。成山
<lb ed="X" n="0932a20"/><lb ed="R097" n="0768a14"/>假就於始簣。修途托至於初步。果以功業不可朽故
<lb ed="X" n="0932a21"/><lb ed="R097" n="0768a15"/>也。功業不可朽。故雖在昔而不化。不化故不遷。不遷
<lb ed="X" n="0932a22"/><lb ed="R097" n="0768a16"/>故則湛然明矣。故經云。三灾彌綸而行業湛然。信其
<lb ed="X" n="0932a23"/><lb ed="R097" n="0768a17"/>言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932a24"/><lb ed="R097" n="0768a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932a2401">此呈上古今不遷以明如來道業亦不遷也。道卽
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0932b" n="0932b"/>
<lb ed="X" n="0932b01"/><lb ed="R097" n="0768b01"/>所證之理。業卽所修之因。以其因眞而果不謬。故
<lb ed="X" n="0932b02"/><lb ed="R097" n="0768b02"/>流萬世而常存。通百劫而彌固也。成山下。引喩以
<lb ed="X" n="0932b03"/><lb ed="R097" n="0768b03"/>明功業不滅。果以下。以法結明。蓋成山假始簣而
<lb ed="X" n="0932b04"/><lb ed="R097" n="0768b04"/>就。長途托初步而至。然始簣初步竟不可謂之滅
<lb ed="X" n="0932b05"/><lb ed="R097" n="0768b05"/>不滅也。何者。謂始簣若滅。山假何成。始簣不滅。始
<lb ed="X" n="0932b06"/><lb ed="R097" n="0768b06"/>土尙存。山相寧顯。始簣旣爾。初步亦然。由是而知
<lb ed="X" n="0932b07"/><lb ed="R097" n="0768b07"/>其所謂昔因不化不遷者。乃化而不化。遷而不遷。
<lb ed="X" n="0932b08"/><lb ed="R097" n="0768b08"/>故云不化不遷。非謂昔因住昔不化爲不遷也。而
<lb ed="X" n="0932b09"/><lb ed="R097" n="0768b09"/>或人由不達化而不化遷而不遷之義。妄以昔因
<lb ed="X" n="0932b10"/><lb ed="R097" n="0768b10"/>住昔不化而駁肇公者。得不謬斥先聖哉。故經云
<lb ed="X" n="0932b11"/><lb ed="R097" n="0768b11"/>下。引證功業不滅。然前則約物約時以論不遷。此
<lb ed="X" n="0932b12"/><lb ed="R097" n="0768b12"/>明如來功業不遷。則知世出世法皆不遷也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932b13"/><lb ed="R097" n="0768b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0932b1301">何者。果不俱因。因因而果。因因而果。因不昔滅。果不
<lb ed="X" n="0932b14"/><lb ed="R097" n="0768b14"/>俱因。因不來今。不滅不來。則不遷之致明矣。復何惑
<lb ed="X" n="0932b15"/><lb ed="R097" n="0768b15"/>於去留。踟蹰於動靜之間哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932b16"/><lb ed="R097" n="0768b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932b1601">此徵釋昔因不化不滅以結不遷之致也。何以昔
<lb ed="X" n="0932b17"/><lb ed="R097" n="0768b17"/>因不化不滅耶。果不下。釋也。蓋以因果從緣無性。
<lb ed="X" n="0932b18"/><lb ed="R097" n="0768b18"/>各各寂滅而不相至。則果不至因。因不來果。故不
<lb ed="X" n="0932b19"/><lb ed="R097" n="0769a01"/>俱也。然雖不俱而不妨因因而果。因因而果因不
<lb ed="X" n="0932b20"/><lb ed="R097" n="0769a02"/>昔滅者。滅而不滅也。果不俱因因不來今者。不滅
<lb ed="X" n="0932b21"/><lb ed="R097" n="0769a03"/>而滅也。旣不滅而滅。滅而不滅。則不可謂之滅。亦
<lb ed="X" n="0932b22"/><lb ed="R097" n="0769a04"/>不可謂之不滅。是則非滅非不滅。非遷非不遷。而
<lb ed="X" n="0932b23"/><lb ed="R097" n="0769a05"/>名曰不遷。則不遷之致明矣。豈復迷惑踟蹰於遷
<lb ed="X" n="0932b24"/><lb ed="R097" n="0769a06"/>不遷之間哉。然此一節。宗鏡引中論八不之義以
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0932c" n="0932c"/>
<lb ed="X" n="0932c01"/><lb ed="R097" n="0769a07"/>會釋之。如欲委悉。請覽彼文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932c02"/><lb ed="R097" n="0769a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX54p0932c0201">然則乾坤倒覆無謂不靜。洪流滔天無謂其動。苟能
<lb ed="X" n="0932c03"/><lb ed="R097" n="0769a09"/>契神於卽物。斯不遠而可知矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0932c04"/><lb ed="R097" n="0769a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX54p0932c0401">此結擧動而不動之事。而許智與理冥。境與神會
<lb ed="X" n="0932c05"/><lb ed="R097" n="0769a11"/>者。默而識之則非言思分別可能知也。故宗鏡釋
<lb ed="X" n="0932c06"/><lb ed="R097" n="0769a12"/>云。若能觸境明宗。契神卽物。假使天翻地覆。海沸
<lb ed="X" n="0932c07"/><lb ed="R097" n="0769a13"/>山崩。尙不見動靜之朕兆。況其餘之幻化影響乎。
<lb ed="X" n="0932c08"/><lb ed="R097" n="0769a14"/>故云苟能契神於卽物斯不遠而可知。凡究心者
<lb ed="X" n="0932c09"/><lb ed="R097" n="0769a15"/>宜深鑒諸。毋得自昧<anchor xml:id="nkr_note_add_0932c0901" n="0932c0901"/><anchor xml:id="beg0932c0901" n="0932c0901"/>己<anchor xml:id="end0932c0901"/>靈。妄談般若而謬斥先聖。
<lb ed="X" n="0932c10"/><lb ed="R097" n="0769a16"/>以招謗法之罪。非惟自害亦害他人。愼之哉。愼之
<lb ed="X" n="0932c11"/><lb ed="R097" n="0769a17"/>哉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0932c12"/>
<lb ed="X" n="0932c13"/><lb ed="R097" n="0769a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>物不遷論辯解<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0932c14"/>
<lb ed="X" n="0932c15"/>
<lb ed="X" n="0932c16"/>
<lb ed="X" n="0932c17"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 880-C</cb:mulu><head>No. 880-C</head>
<lb ed="X" n="0932c18"/>
<lb ed="X" n="0932c19"/><lb ed="R097" n="0769b01"/><p xml:id="pX54p0932c1901">余抱病巖阿。偃臥北窻下。幻居界師從雙徑來。持
<lb ed="X" n="0932c20"/><lb ed="R097" n="0769b02"/>所解物不遷論示余。徵言以<g ref="#CB02494">䟦</g>。乃擁納起。命童子
<lb ed="X" n="0932c21"/><lb ed="R097" n="0769b03"/>讀而聽焉。其大要主之以諸法寂滅。而復量以三
<lb ed="X" n="0932c22"/><lb ed="R097" n="0769b04"/>支。融以中道第一義諦。蓋不執論主之辭而自出
<lb ed="X" n="0932c23"/><lb ed="R097" n="0769b05"/>其言外之意。意切至而辭彰明矣。顧余素寡昧。今
<lb ed="X" n="0932c24"/><lb ed="R097" n="0769b06"/>病且老。筆研生塵。尙不能處分目前。其何能一息
<pb ed="X" xml:id="X54.0880.0933a" n="0933a"/>
<lb ed="X" n="0933a01"/><lb ed="R097" n="0769b07"/>古今。神會乎遷流不動玄旨。力辭之。弗獲也。漫爲
<lb ed="X" n="0933a02"/><lb ed="R097" n="0769b08"/>寐語。末簡。</p>
<lb ed="X" n="0933a03"/><lb ed="R097" n="0769b09"/><p xml:id="pX54p0933a0301">萬歷丁酉普門示現日古杭<name role="" type="person">雲棲寺</name>沙門<anchor xml:id="nkr_note_add_0933a0301" n="0933a0301"/><anchor xml:id="beg0933a0301" n="0933a0301"/>袾<anchor xml:id="end0933a0301"/>宏謹跋</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0933a04"/>
<lb ed="X" n="0933a05"/>
<lb ed="X" n="0933a06"/>
<lb ed="X" n="0933a07"/>
<lb ed="X" n="0933a08"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 880-D</cb:mulu><head>No. 880-D</head>
<lb ed="X" n="0933a09"/>
<lb ed="X" n="0933a10"/><lb ed="R097" n="0769b12"/><p xml:id="pX54p0933a1001">予聞入無生者方知刹那。故五十計較經有菩薩
<lb ed="X" n="0933a11"/><lb ed="R097" n="0769b13"/>白佛曰。我罪滅。如何不見罪滅之相。佛曰。汝曹心
<lb ed="X" n="0933a12"/><lb ed="R097" n="0769b14"/>能轉生否。對曰。我心若不轉生。則不能與如來共
<lb ed="X" n="0933a13"/><lb ed="R097" n="0769b15"/>語。佛曰。汝曹心轉生時。見心初生之相否。對曰。不
<lb ed="X" n="0933a14"/><lb ed="R097" n="0769b16"/>知。佛曰。汝曹旣不知心生初相。豈罪滅相汝曹獨
<lb ed="X" n="0933a15"/><lb ed="R097" n="0769b17"/>知之乎。卽此以觀心轉不轉。生相滅相皆不越一
<lb ed="X" n="0933a16"/><lb ed="R097" n="0769b18"/>刹那耳。而物非物遷不遷又豈能越之哉。予以是
<lb ed="X" n="0933a17"/><lb ed="R097" n="0770a01"/>知駁不遷辯不遷者。刹那未知。無生尙遙。而駁駁
<lb ed="X" n="0933a18"/><lb ed="R097" n="0770a02"/>辯辯。得非掉棒打月乎哉。則予也亦不免多口之
<lb ed="X" n="0933a19"/><lb ed="R097" n="0770a03"/>咎。</p><p xml:id="pX54p0933a1902" cb:place="inline">明釋達觀跋</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0926b1701" to="#end0926b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0927c0101" to="#end0927c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0927c1701" to="#end0927c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a0401" to="#end0928a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a0501" to="#end0928a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a0801" to="#end0928a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a0802" to="#end0928a0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a0803" to="#end0928a0803"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a0804" to="#end0928a0804"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a0901" to="#end0928a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a1001" to="#end0928a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a1101" to="#end0928a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928a1301" to="#end0928a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0928c0901" to="#end0928c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0930a1801" to="#end0930a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0930a1901" to="#end0930a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0930c2401" to="#end0930c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0931a0201" to="#end0931a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">壯</lem><rdg wit="#wit.orig">莊</rdg></app>
<app from="#beg0932a0101" to="#end0932a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">若</lem><rdg wit="#wit.orig">苦</rdg></app>
<app from="#beg0932c0901" to="#end0932c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0933a0301" to="#end0933a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0926b1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0926b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0927c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0927c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0927c1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0927c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a0802" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a0803" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0803">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a0804" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0804">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0928c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0928c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0930a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0930a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0930a1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0930a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0930c2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0930c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0931a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0931a0201">壯【CB】，莊【卍續】</note>
<note n="0932a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0932a0101">若【CB】，苦【卍續】</note>
<note n="0932c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0932c0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0933a0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0933a0301">袾【CB】，祩【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>