<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0890">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 890 八識規矩補註證義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 890 八識規矩補註證義</title>
			<author>明 明昱證義</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">890</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">八識規矩補註證義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01043">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01043</charName>
				<mapping cb:dec="984083" type="PUA">U+F0413</mapping>
			<mapping type="unicode">U+45A7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[虫*旦]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07862">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07862</charName>
				<mapping cb:dec="990902" type="PUA">U+F1EB6</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3B25</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>暴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[日/出/大/米]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10437">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName>
				<mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:39">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0395c" n="0395c"/>
<lb ed="X" n="0395c01"/>
<lb ed="X" n="0395c02"/>
<lb ed="X" n="0395c03"/>
<lb ed="X" n="0395c04"/>
<lb ed="X" n="0395c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 890-A 八識規矩補註證義序</cb:mulu><head>No. 890-A
<lb ed="X" n="0395c06"/><lb ed="R098" n="0533a01"/> 八識規矩補註證義序</head>
<lb ed="X" n="0395c07"/>
<lb ed="X" n="0395c08"/><lb ed="R098" n="0533a02"/><p xml:id="pX55p0395c0801">覺皇應跡。盡物解以施仁。慧日輪暉。逐情幽而通朗。
<lb ed="X" n="0395c09"/><lb ed="R098" n="0533a03"/>對執斷者言有。誨封常者談空。開萬彚使凝至眞。離
<lb ed="X" n="0395c10"/><lb ed="R098" n="0533a04"/>二邊足顯中道。所以三乘普演。二諦等該。理事融通。
<lb ed="X" n="0395c11"/><lb ed="R098" n="0533a05"/>語默成化。逮虹光寢息。人天眼目失明。聲敎相傳。凡
<lb ed="X" n="0395c12"/><lb ed="R098" n="0533a06"/>聖身心有待。時移世易。性相犁然。文殊彌勒異其宗。
<lb ed="X" n="0395c13"/><lb ed="R098" n="0533a07"/>龍樹天親輔其治。勿謂分河飮水。宜思吼石成泥。雖
<lb ed="X" n="0395c14"/><lb ed="R098" n="0533a08"/>則雲月本同。不免溪山各別。由是天親宗相。撮瑜伽
<lb ed="X" n="0395c15"/><lb ed="R098" n="0533a09"/>百卷爲嗢陀藍。護法愍迷。造成唯識論解三十頌。發
<lb ed="X" n="0395c16"/><lb ed="R098" n="0533a10"/><g ref="#CB15035">䆳</g>理之希微。闡慈尊之奧典。十師精貫。百卷洞該。類
<lb ed="X" n="0395c17"/><lb ed="R098" n="0533a11"/>聚羣分。各遵其本。<name role="" type="person">玄奘</name>大師。糅茲十釋。譯成十卷。遂
<lb ed="X" n="0395c18"/><lb ed="R098" n="0533a12"/>使文同義異。若一師之製焉。雖則精約。記憶猶艱。造
<lb ed="X" n="0395c19"/><lb ed="R098" n="0533a13"/>八識頌以統其緖。分四章以括其猷。舊有註釋。筆授
<lb ed="X" n="0395c20"/><lb ed="R098" n="0533a14"/>多舛。魯山泰法師補緝成編。刻行於世。不慧。久研斯
<lb ed="X" n="0395c21"/><lb ed="R098" n="0533a15"/>典。實非造極。但知此註。多引唯識論文。而所引者。亦
<lb ed="X" n="0395c22"/><lb ed="R098" n="0533a16"/>有未盡義處。復盡取之。釋義倫次。亦取論文證之。故
<lb ed="X" n="0395c23"/><lb ed="R098" n="0533a17"/>云八識規矩補註證義。</p><p xml:id="pX55p0395c2310" cb:place="inline">萬曆<anchor xml:id="nkr_note_add_0395c2301" n="0395c2301"/><anchor xml:id="beg0395c2301" n="0395c2301"/>己<anchor xml:id="end0395c2301"/>酉端陽日西蜀輔
<lb ed="X" n="0395c24"/><lb ed="R098" n="0533a18"/>慈沙門明昱造於秣陵木末亭左</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0396a" n="0396a"/>
<lb ed="X" n="0396a01"/>
<lb ed="X" n="0396a02"/>
<lb ed="X" n="0396a03"/>
<lb ed="X" n="0396a04"/>
<lb ed="X" n="0396a05"/><cb:docNumber>No. 890</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0396a06"/><lb ed="R098" n="0533b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八識規矩補註證義</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0396a07"/>
<lb ed="X" n="0396a08"/><lb ed="R098" n="0533b02"/><byline cb:type="other">唐三藏法師　<name role="" type="person">玄奘</name>　造頌</byline>
<lb ed="X" n="0396a09"/><lb ed="R098" n="0533b03"/><byline cb:type="other">明魯山法師　普泰　補註</byline>
<lb ed="X" n="0396a10"/><lb ed="R098" n="0533b04"/><byline cb:type="author">明西蜀沙門　明昱　證義</byline>
<lb ed="X" n="0396a11"/><lb ed="R098" n="0533b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0396a1101">謂此八識。行相心所。緣性量境。界地諸法。各有定
<lb ed="X" n="0396a12"/><lb ed="R098" n="0533b06"/>數。故曰規矩。八識者。一眼識。二耳識。三鼻識。四舌
<lb ed="X" n="0396a13"/><lb ed="R098" n="0533b07"/>識。五身識。六意識。七末那識。八阿賴耶識。前六從
<lb ed="X" n="0396a14"/><lb ed="R098" n="0533b08"/>依得名。第七相應立號。第八功能受稱。從依得名
<lb ed="X" n="0396a15"/><lb ed="R098" n="0533b09"/>者。依是根義。謂前六識。依根立名。具五義故。一者
<lb ed="X" n="0396a16"/><lb ed="R098" n="0533b10"/>依義。依眼之識。故名眼識。依眼處所。識得生故。又
<lb ed="X" n="0396a17"/><lb ed="R098" n="0533b11"/>由有眼。識得有故。所以者何。由有眼根。眼識定生。
<lb ed="X" n="0396a18"/><lb ed="R098" n="0533b12"/>不盲瞑者。乃至闇中。亦能見故。不由有色。眼識定
<lb ed="X" n="0396a19"/><lb ed="R098" n="0533b13"/>生。以盲瞑者。不能見故。二者發義。眼所發識。故名
<lb ed="X" n="0396a20"/><lb ed="R098" n="0533b14"/>眼識。由眼變異。識亦變異。色雖無變。識有變故。迦
<lb ed="X" n="0396a21"/><lb ed="R098" n="0533b15"/>末羅病。損壞眼根。於靑等色。見黃等故。三者屬義。
<lb ed="X" n="0396a22"/><lb ed="R098" n="0533b16"/>屬眼之識。故名眼識。由識種子。隨逐於根。而得生
<lb ed="X" n="0396a23"/><lb ed="R098" n="0533b17"/>故。非色種子。識種亦隨。四者助義。助眼之識。故名
<lb ed="X" n="0396a24"/><lb ed="R098" n="0533b18"/>眼識。於彼眼根。作損益故。所以者何。由根合識。有
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0396b" n="0396b"/>
<lb ed="X" n="0396b01"/><lb ed="R098" n="0534a01"/>所領受。令根損益。非境界故。五者如義。如眼之識。
<lb ed="X" n="0396b02"/><lb ed="R098" n="0534a02"/>故名眼識。俱有情數之所攝故。非彼色法。定是無
<lb ed="X" n="0396b03"/><lb ed="R098" n="0534a03"/>情。根五義勝。說依根等。眼識旣然。餘識亦爾○相
<lb ed="X" n="0396b04"/><lb ed="R098" n="0534a04"/>應立號者。第七由與四惑相應。號曰末那。具足。應
<lb ed="X" n="0396b05"/><lb ed="R098" n="0534a05"/>云訖利瑟叱耶末那。此翻染汚意。謂與我癡。及見
<lb ed="X" n="0396b06"/><lb ed="R098" n="0534a06"/>慢愛。四惑常俱。故名染汚。恒審思量。名之爲意。復
<lb ed="X" n="0396b07"/><lb ed="R098" n="0534a07"/>能了別。亦名爲識。問。此名何異第六意識。曰。此持
<lb ed="X" n="0396b08"/><lb ed="R098" n="0534a08"/>業釋。如藏識名。識卽意故<note place="inline">謂此第七。是持業釋。以識體上親持恒審思量
<lb ed="X" n="0396b09"/><lb ed="R098" n="0534a09"/>業故。如藏識者。第八識體。親持三種含藏義故。亦名體持業用持業釋。故此識體。卽是意故</note>。彼
<lb ed="X" n="0396b10"/><lb ed="R098" n="0534a10"/>依主釋。如眼識等。識異意故<note place="inline">謂彼第六。名依主釋。意根爲主。意識所依。
<lb ed="X" n="0396b11"/><lb ed="R098" n="0534a11"/>如眼爲主。眼識所依。俱名能所依彰依主釋。故彼識體。異於意故</note>。然諸聖敎。恐此
<lb ed="X" n="0396b12"/><lb ed="R098" n="0534a12"/>濫彼。故於第七。唯立意名。又標意名。爲簡心識。積
<lb ed="X" n="0396b13"/><lb ed="R098" n="0534a13"/>集了別。劣餘識故<note place="inline">積集名心。了別名識。意唯思量。無彼二義。故但名意</note>。或欲
<lb ed="X" n="0396b14"/><lb ed="R098" n="0534a14"/>顯此。與彼意識。爲近所依。故但名意○功能受稱
<lb ed="X" n="0396b15"/><lb ed="R098" n="0534a15"/>者。謂第八具三藏功能。名阿賴耶。眞諦就名。翻無
<lb ed="X" n="0396b16"/><lb ed="R098" n="0534a16"/>沒識。取不失之名。奘師就義。翻爲藏識。取含藏之
<lb ed="X" n="0396b17"/><lb ed="R098" n="0534a17"/>義。持種義邊。名爲能藏。受熏義邊。名爲所藏。七執
<lb ed="X" n="0396b18"/><lb ed="R098" n="0534a18"/>爲我。名爲執藏。由三義故。得藏識名○規矩者。規
<lb ed="X" n="0396b19"/><lb ed="R098" n="0534b01"/>乃正圓之器。矩乃正方之器。字統云。丈夫識量。必
<lb ed="X" n="0396b20"/><lb ed="R098" n="0534b02"/>合規矩。所以規從夫。矩從矢。矢言正也。謂此四十
<lb ed="X" n="0396b21"/><lb ed="R098" n="0534b03"/>八句頌。楷定八識。各具境量性界等之所不同。而
<lb ed="X" n="0396b22"/><lb ed="R098" n="0534b04"/>督純無雜。故此名焉。八識爲所依。規矩爲能依。所
<lb ed="X" n="0396b23"/><lb ed="R098" n="0534b05"/>依是主義。能依是容義。故云八識之規矩。能所依
<lb ed="X" n="0396b24"/><lb ed="R098" n="0534b06"/>彰依主釋也。補註證義。現於序末。茲不重釋。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0396c" n="0396c"/>
<lb ed="X" n="0396c01"/><lb ed="R098" n="0534b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前五識頌</cb:mulu><head>○<anchor xml:id="nkr_note_orig_0396001" n="0396001"/>前五識頌</head>
<lb ed="X" n="0396c02"/><lb ed="R098" n="0534b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0396c0201"><l>性境現量通三性</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0396c03"/><lb ed="R098" n="0534b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0396c0301">頌前五識。於三境中。唯緣性境。三量唯現量。而三
<lb ed="X" n="0396c04"/><lb ed="R098" n="0534b10"/>性俱通也。境則有三。謂性境。獨影境。帶質境。頌言
<lb ed="X" n="0396c05"/><lb ed="R098" n="0534b11"/>性境。性是實義。卽實根塵。地水火風。色香味觸。能
<lb ed="X" n="0396c06"/><lb ed="R098" n="0534b12"/>所八法。皆是有體。實相分故。謂此性境。有實種生。
<lb ed="X" n="0396c07"/><lb ed="R098" n="0534b13"/>有實體用。現在實法。於二變中。因緣變故。不同獨
<lb ed="X" n="0396c08"/><lb ed="R098" n="0534b14"/>影。幷帶質境。從分別變。於五位唯識中。卽所緣唯
<lb ed="X" n="0396c09"/><lb ed="R098" n="0534b15"/>識也。量亦有三。謂現量。比量。非量。頌言現量。現有
<lb ed="X" n="0396c10"/><lb ed="R098" n="0534b16"/>三義。一謂現在。簡非過未。二謂顯現。簡非種子。三
<lb ed="X" n="0396c11"/><lb ed="R098" n="0534b17"/>謂現有。簡無體法。量謂量度。是楷定義。謂心於境。
<lb ed="X" n="0396c12"/><lb ed="R098" n="0534b18"/>度量楷定法之自相。不錯謬故。今言現量。不度量
<lb ed="X" n="0396c13"/><lb ed="R098" n="0535a01"/>也。圓覺經云。譬如眼光。曉了前境。其光圓滿。得無
<lb ed="X" n="0396c14"/><lb ed="R098" n="0535a02"/>憎愛。可證現量。不分別義。以前五識。於緣境時。離
<lb ed="X" n="0396c15"/><lb ed="R098" n="0535a03"/>映障等。顯了分明。得境自性。故唯現量。若現屬境。
<lb ed="X" n="0396c16"/><lb ed="R098" n="0535a04"/>量屬心。依士釋也。雖心由境生。而境劣心勝。由心
<lb ed="X" n="0396c17"/><lb ed="R098" n="0535a05"/>勝故。方顯境名。由量勝故。乃知現義。故云勝劣依
<lb ed="X" n="0396c18"/><lb ed="R098" n="0535a06"/>彰依士釋。如父生子。子名勝故。彰顯父名。是爲依
<lb ed="X" n="0396c19"/><lb ed="R098" n="0535a07"/>士。或俱屬心。持業釋也。謂於心量上。親持顯現業
<lb ed="X" n="0396c20"/><lb ed="R098" n="0535a08"/>用。故云體持業用持業釋。或現屬根。量屬心。依主
<lb ed="X" n="0396c21"/><lb ed="R098" n="0535a09"/>釋也。謂前五識。依根得名。所依之根。爲緣發識。故
<lb ed="X" n="0396c22"/><lb ed="R098" n="0535a10"/>有主義。能依心量。生滅改轉。名爲客義。故云能所
<lb ed="X" n="0396c23"/><lb ed="R098" n="0535a11"/>依彰依主釋也。所言現量。以何爲體。曰。無分別智。
<lb ed="X" n="0396c24"/><lb ed="R098" n="0535a12"/>爲現量體。何無分別。曰。正解心王心所緣境。離名
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0397a" n="0397a"/>
<lb ed="X" n="0397a01"/><lb ed="R098" n="0535a13"/>種類。名無分別。故以此智。爲現量體。因明正理門
<lb ed="X" n="0397a02"/><lb ed="R098" n="0535a14"/>論。說有四種現量。一前五種識。二同時意識。三諸
<lb ed="X" n="0397a03"/><lb ed="R098" n="0535a15"/>心心所自證分體。四一切定心。以此四種。皆實證
<lb ed="X" n="0397a04"/><lb ed="R098" n="0535a16"/>境。而無分別。名爲現量。故前五識。於三量中。唯是
<lb ed="X" n="0397a05"/><lb ed="R098" n="0535a17"/>現量。頌言三性。謂善性。不善性。無記性。此前五識。
<lb ed="X" n="0397a06"/><lb ed="R098" n="0535a18"/>善惡無記三性俱通。何則。以五識性。非恒一故。遇
<lb ed="X" n="0397a07"/><lb ed="R098" n="0535b01"/>善境時。識性卽善。不善境時。識亦不善。於無記時。
<lb ed="X" n="0397a08"/><lb ed="R098" n="0535b02"/>識卽無記。故前五識。三性俱通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0397a09"/><lb ed="R098" n="0535b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0397a0901"><l>眼耳身三二地居</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0397a10"/><lb ed="R098" n="0535b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0397a1001">頌前五識所居界地。眼耳身三。三界九地。唯在二
<lb ed="X" n="0397a11"/><lb ed="R098" n="0535b05"/>界二地中居。謂欲界五趣雜居地。色界離生喜樂
<lb ed="X" n="0397a12"/><lb ed="R098" n="0535b06"/>地。以有飮食。睡眠。淫欲。故名欲界。天趣。人趣。畜生。
<lb ed="X" n="0397a13"/><lb ed="R098" n="0535b07"/>餓鬼。地獄。同處。故名雜居。色界諸天。雖有未滅心
<lb ed="X" n="0397a14"/><lb ed="R098" n="0535b08"/>心所法。有漏禪定。意在滅心。唯存色質。故名色界。
<lb ed="X" n="0397a15"/><lb ed="R098" n="0535b09"/>得到初禪。雖未入定。<anchor xml:id="nkr_note_add_0397a1501" n="0397a1501"/><anchor xml:id="beg0397a1501" n="0397a1501"/>已<anchor xml:id="end0397a1501"/>離欲界雜生諸苦。喜得上
<lb ed="X" n="0397a16"/><lb ed="R098" n="0535b10"/>界靜地之樂。故名離生喜樂。上之三禪。何無眼等。
<lb ed="X" n="0397a17"/><lb ed="R098" n="0535b11"/>曰。以上三禪。旣無尋伺。識不起故。謂於初禪。未入
<lb ed="X" n="0397a18"/><lb ed="R098" n="0535b12"/>定時。名有尋伺。故有眼等三識。<anchor xml:id="nkr_note_add_0397a1801" n="0397a1801"/><anchor xml:id="beg0397a1801" n="0397a1801"/>已<anchor xml:id="end0397a1801"/>入定時。無尋唯
<lb ed="X" n="0397a19"/><lb ed="R098" n="0535b13"/>伺。闕一不生。二禪以上。無尋無伺。雙闕不起。問。五
<lb ed="X" n="0397a20"/><lb ed="R098" n="0535b14"/>識不與尋伺相應。何無尋伺。三識不起。曰。尋伺雖
<lb ed="X" n="0397a21"/><lb ed="R098" n="0535b15"/>不與五相應。而與第六意識相應。第六又與前五
<lb ed="X" n="0397a22"/><lb ed="R098" n="0535b16"/>爲緣。名分別依。意分別時。必有尋伺。若無尋伺。意
<lb ed="X" n="0397a23"/><lb ed="R098" n="0535b17"/>無分別。若無分別。前五不起。以闕一緣。識不起故。
<lb ed="X" n="0397a24"/><lb ed="R098" n="0535b18"/>此句頌中。影略鼻舌二識界地。唯在欲界。五趣雜
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0397b" n="0397b"/>
<lb ed="X" n="0397b01"/><lb ed="R098" n="0536a01"/>居地。上界地中。何無鼻舌。答。鼻舌二識。以香味觸
<lb ed="X" n="0397b02"/><lb ed="R098" n="0536a02"/>三塵爲境。卽段食體。段食旣爲禪天所厭。香味觸
<lb ed="X" n="0397b03"/><lb ed="R098" n="0536a03"/>塵。上界俱無。識亦不起。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0397b04"/><lb ed="R098" n="0536a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0397b0401"><l>徧行別境善十一</l><l>中二大八貪瞋癡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0397b05"/><lb ed="R098" n="0536a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0397b0501">頌前五識相應心所。唯識論云。恒依心起。與心相
<lb ed="X" n="0397b06"/><lb ed="R098" n="0536a06"/>應。繫屬於心。故名心所。如屬我物。立我所名。心於
<lb ed="X" n="0397b07"/><lb ed="R098" n="0536a07"/>所緣。唯取總相。心所於彼。亦取別相。助成心事。得
<lb ed="X" n="0397b08"/><lb ed="R098" n="0536a08"/>心所名。雖諸心所。名義無異。而有六位種類差別。
<lb ed="X" n="0397b09"/><lb ed="R098" n="0536a09"/>謂徧行有五。別境亦五。善有十一。煩惱有六。隨煩
<lb ed="X" n="0397b10"/><lb ed="R098" n="0536a10"/>惱有二十。不定有四。合五十一。何名徧行。曰。徧謂
<lb ed="X" n="0397b11"/><lb ed="R098" n="0536a11"/>普周。行卽心所。故說徧行。一切心中。俱可得故。何
<lb ed="X" n="0397b12"/><lb ed="R098" n="0536a12"/>名別境。曰。緣別別境。而得生故。何名善位。曰。唯善
<lb ed="X" n="0397b13"/><lb ed="R098" n="0536a13"/>心中。可得生故。何名煩惱。曰。性是根本煩惱攝故。
<lb ed="X" n="0397b14"/><lb ed="R098" n="0536a14"/>何隨煩惱。曰。煩惱等流。分位攝故。何名不定。曰。於
<lb ed="X" n="0397b15"/><lb ed="R098" n="0536a15"/>善染等。皆不定故。此前五識。於六位中。唯闕不定。
<lb ed="X" n="0397b16"/><lb ed="R098" n="0536a16"/>五十一中。唯三十四。餘十七所。互相違故。徧行五
<lb ed="X" n="0397b17"/><lb ed="R098" n="0536a17"/>中。一作意。謂能警心爲性。於所緣境。引心爲業。此
<lb ed="X" n="0397b18"/><lb ed="R098" n="0536a18"/>之一法。有二功能。心未起時。警心令起。心旣起<anchor xml:id="nkr_note_add_0397b1801" n="0397b1801"/><anchor xml:id="beg0397b1801" n="0397b1801"/>已<anchor xml:id="end0397b1801"/>。
<lb ed="X" n="0397b19"/><lb ed="R098" n="0536b01"/>引令趣境。故名作意。何唯引心。曰。雖則亦能引起
<lb ed="X" n="0397b20"/><lb ed="R098" n="0536b02"/>心所。心是主故。但說引心。二觸。令心心所。觸境爲
<lb ed="X" n="0397b21"/><lb ed="R098" n="0536b03"/>性。受想思等。所依爲業。言思等者。五蘊論云。行蘊
<lb ed="X" n="0397b22"/><lb ed="R098" n="0536b04"/>有七十三法。皆以觸爲所依。故言思等。思於行蘊。
<lb ed="X" n="0397b23"/><lb ed="R098" n="0536b05"/>爲主勝故。擧此攝餘。三受。謂能領納順違俱非境
<lb ed="X" n="0397b24"/><lb ed="R098" n="0536b06"/>相爲性。起愛爲業。能起合離非二欲故。四想。謂能
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0397c" n="0397c"/>
<lb ed="X" n="0397c01"/><lb ed="R098" n="0536b07"/>於境。取像爲性。施設種種名言爲業。要安立境分
<lb ed="X" n="0397c02"/><lb ed="R098" n="0536b08"/>齊相故。方能隨起種種名言。五思。謂能令心造作
<lb ed="X" n="0397c03"/><lb ed="R098" n="0536b09"/>爲性。於善品等。役心爲業。以能取境。正因等相。駈
<lb ed="X" n="0397c04"/><lb ed="R098" n="0536b10"/>役自心。令造善等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0397c0401" n="0397c0401"/><anchor xml:id="beg0397c0401" n="0397c0401"/>已<anchor xml:id="end0397c0401"/>上五所。名徧行者。徧四一切。
<lb ed="X" n="0397c05"/><lb ed="R098" n="0536b11"/>心得行故。謂一切性<note place="inline">卽善等三性</note>。一切地<note place="inline">卽凡聖諸地</note>。一切
<lb ed="X" n="0397c06"/><lb ed="R098" n="0536b12"/>時<note place="inline">卽長短時</note>。一切俱<note place="inline">卽八種識</note>。此皆徧故。立徧行名。別境五
<lb ed="X" n="0397c07"/><lb ed="R098" n="0536b13"/>中。一欲者。於所樂境。希望爲性。勤依爲業。又所樂
<lb ed="X" n="0397c08"/><lb ed="R098" n="0536b14"/>境。復有三義。有義所樂。謂可欣境。於可厭事。不起
<lb ed="X" n="0397c09"/><lb ed="R098" n="0536b15"/>欲故。有義所樂。謂所求境。於可欣厭。求合離故。於
<lb ed="X" n="0397c10"/><lb ed="R098" n="0536b16"/>中庸境。一向無欲。有義所樂。謂所欲觀。若不欲觀。
<lb ed="X" n="0397c11"/><lb ed="R098" n="0536b17"/>卽全無欲。據此三義。欲非徧行。二勝解。於決定境。
<lb ed="X" n="0397c12"/><lb ed="R098" n="0536b18"/>印持爲性。不可引轉爲業。故猶豫境。勝解全無。亦
<lb ed="X" n="0397c13"/><lb ed="R098" n="0537a01"/>非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0397001" n="0397001"/>偏行。三念者。於曾習境。令心明記不忘爲性。定
<lb ed="X" n="0397c14"/><lb ed="R098" n="0537a02"/>依爲業。謂數憶持。曾所受境。令不忘失。能引定故。
<lb ed="X" n="0397c15"/><lb ed="R098" n="0537a03"/>於曾未受體類境中。全不起念。設曾所受。不能明
<lb ed="X" n="0397c16"/><lb ed="R098" n="0537a04"/>記。念亦不生。故非徧行。四定者。於所觀境。令心專
<lb ed="X" n="0397c17"/><lb ed="R098" n="0537a05"/>注不散爲性。智依爲業。謂觀得失俱非境中。令心
<lb ed="X" n="0397c18"/><lb ed="R098" n="0537a06"/>專注不散。依斯便有決擇智生。若不專注。便無定
<lb ed="X" n="0397c19"/><lb ed="R098" n="0537a07"/>起。故非徧行。五慧者。於所觀境。簡擇爲性。斷疑爲
<lb ed="X" n="0397c20"/><lb ed="R098" n="0537a08"/>業。於非觀境。愚昧心中。無簡擇故。非徧行攝。善十
<lb ed="X" n="0397c21"/><lb ed="R098" n="0537a09"/>一者。三十頌云。善謂信慚愧。無貪等三根。勤安不
<lb ed="X" n="0397c22"/><lb ed="R098" n="0537a10"/>放逸。行捨及不害。一信者。於實德能。深忍樂欲。心
<lb ed="X" n="0397c23"/><lb ed="R098" n="0537a11"/>淨爲性。對治不信。樂善爲業。然信差別。略有三種。
<lb ed="X" n="0397c24"/><lb ed="R098" n="0537a12"/>一信實有。謂於諸法實事理中。深信忍故。二信有
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0398a" n="0398a"/>
<lb ed="X" n="0398a01"/><lb ed="R098" n="0537a13"/>德。謂於三寶眞淨德中。深信樂故。三信有能。謂於
<lb ed="X" n="0398a02"/><lb ed="R098" n="0537a14"/>一切世出世善。深信有力。能得能成。起希望故。由
<lb ed="X" n="0398a03"/><lb ed="R098" n="0537a15"/>斯對法不信之心。愛樂證修世出世善。問。忍謂勝
<lb ed="X" n="0398a04"/><lb ed="R098" n="0537a16"/>解。此卽信因。樂欲謂欲。卽是信果。確成此信。自性
<lb ed="X" n="0398a05"/><lb ed="R098" n="0537a17"/>是何。答。豈不適言。心淨爲性。此性澄淸。能淨心等。
<lb ed="X" n="0398a06"/><lb ed="R098" n="0537a18"/>以心勝故。立心淨名。如水淸珠。能淸濁水。二慚者。
<lb ed="X" n="0398a07"/><lb ed="R098" n="0537b01"/>依自法力。崇重賢善爲性。對治無慚。止息惡行爲
<lb ed="X" n="0398a08"/><lb ed="R098" n="0537b02"/>業。自卽自身。法謂敎法。言我如是身。解如是法。敢
<lb ed="X" n="0398a09"/><lb ed="R098" n="0537b03"/>作諸惡也。三愧者。依世間力。輕拒暴惡爲性。對治
<lb ed="X" n="0398a10"/><lb ed="R098" n="0537b04"/>無愧。止息惡行爲業。世人譏訶。名世間力。言輕拒
<lb ed="X" n="0398a11"/><lb ed="R098" n="0537b05"/>者。輕有惡者而不親。拒惡法業而不作。無貪等者。
<lb ed="X" n="0398a12"/><lb ed="R098" n="0537b06"/>等於瞋癡。此三名根。生善勝故。三不善根。近對治
<lb ed="X" n="0398a13"/><lb ed="R098" n="0537b07"/>故。四無貪者。於有有具。無著爲性。對治貪著。作善
<lb ed="X" n="0398a14"/><lb ed="R098" n="0537b08"/>爲業。有謂三有是果。有具是因。三界因果。俱不著
<lb ed="X" n="0398a15"/><lb ed="R098" n="0537b09"/>故。五無瞋者。於苦苦具。無恚爲性。對治瞋恚。作善
<lb ed="X" n="0398a16"/><lb ed="R098" n="0537b10"/>爲業。苦卽苦果。苦具是因。於苦因果。俱不瞋故。六
<lb ed="X" n="0398a17"/><lb ed="R098" n="0537b11"/>無癡者。於諸事理。明解爲性。對治愚癡。作善爲業。
<lb ed="X" n="0398a18"/><lb ed="R098" n="0537b12"/>七勤精進。於善惡品。修斷事中。勇捍爲性。對治懈
<lb ed="X" n="0398a19"/><lb ed="R098" n="0537b13"/>怠。滿善爲業。勇表勝進。簡諸染法。捍表精純。簡淨
<lb ed="X" n="0398a20"/><lb ed="R098" n="0537b14"/>無記。卽顯精進。唯善性攝。八輕安者。遠離麤重。調
<lb ed="X" n="0398a21"/><lb ed="R098" n="0537b15"/>暢身心。堪任爲性。對治惛沈。轉依爲業。謂此伏除
<lb ed="X" n="0398a22"/><lb ed="R098" n="0537b16"/>能障定法。令所依止轉安適故。又曰離重名輕。調
<lb ed="X" n="0398a23"/><lb ed="R098" n="0537b17"/>暢名安。有所堪可。有所任受。令所依身心去麤重。
<lb ed="X" n="0398a24"/><lb ed="R098" n="0537b18"/>得安隱故。九不放逸。精進三根。於所修斷。防修爲
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0398b" n="0398b"/>
<lb ed="X" n="0398b01"/><lb ed="R098" n="0538a01"/>性。對治放逸。成滿一切世出世間善事爲業。謂卽
<lb ed="X" n="0398b02"/><lb ed="R098" n="0538a02"/>四法。於斷修事。皆能防修。名不放逸。非別有體。無
<lb ed="X" n="0398b03"/><lb ed="R098" n="0538a03"/>異相故。十行捨者。精進三根。令心平等。正直。無功
<lb ed="X" n="0398b04"/><lb ed="R098" n="0538a04"/>用住爲性。對治掉擧。靜住爲業。此名行捨。於五蘊
<lb ed="X" n="0398b05"/><lb ed="R098" n="0538a05"/>中。捨行蘊故。故名靜住。令心等義。由捨。令心離沈
<lb ed="X" n="0398b06"/><lb ed="R098" n="0538a06"/>掉時。初心平等。次心正直。後無功用。此之一法。亦
<lb ed="X" n="0398b07"/><lb ed="R098" n="0538a07"/>卽四法。蓋能令靜。卽是四法。所令靜。卽心平等等
<lb ed="X" n="0398b08"/><lb ed="R098" n="0538a08"/>義。十一不害。於諸有情。不爲損惱無瞋爲性。能對
<lb ed="X" n="0398b09"/><lb ed="R098" n="0538a09"/>治害。悲愍有情爲業。謂卽無瞋。於有情所。不爲損
<lb ed="X" n="0398b10"/><lb ed="R098" n="0538a10"/>惱。假名不害。無瞋。翻對斷物命瞋。不害。正違損惱
<lb ed="X" n="0398b11"/><lb ed="R098" n="0538a11"/>物害。無瞋與樂。不害拔苦。是謂此二。麤相差別。理
<lb ed="X" n="0398b12"/><lb ed="R098" n="0538a12"/>實無瞋。實有自體。不害。依彼一分假立。爲顯慈悲
<lb ed="X" n="0398b13"/><lb ed="R098" n="0538a13"/>二相別故。利樂有情。彼二勝故。根隨染惑二十六
<lb ed="X" n="0398b14"/><lb ed="R098" n="0538a14"/>種。於前五識。止具十三。謂根本惑六中前三。以慢
<lb ed="X" n="0398b15"/><lb ed="R098" n="0538a15"/>疑見。唯分別起。非現量故。隨惑二十中之後十。前
<lb ed="X" n="0398b16"/><lb ed="R098" n="0538a16"/>十小隨。強思分別。非任運故。隨惑二十。分小中大。
<lb ed="X" n="0398b17"/><lb ed="R098" n="0538a17"/>由自類俱起。徧染二性。徧諸染心。於此三義。皆具
<lb ed="X" n="0398b18"/><lb ed="R098" n="0538a18"/>名大。具一名中。俱無名小。言二性者。謂不善性。及
<lb ed="X" n="0398b19"/><lb ed="R098" n="0538b01"/>有覆性。掉擧等八。於上三義皆具名大。無慚無愧。
<lb ed="X" n="0398b20"/><lb ed="R098" n="0538b02"/>自類俱起。具一名中。忿等十法。各別起故。闕自類
<lb ed="X" n="0398b21"/><lb ed="R098" n="0538b03"/>俱起。唯是不善。闕徧染二性。旣闕有覆。不徧一切
<lb ed="X" n="0398b22"/><lb ed="R098" n="0538b04"/>染心。三義俱無。故名小隨。唯與第六意識相應。此
<lb ed="X" n="0398b23"/><lb ed="R098" n="0538b05"/>不釋義。中隨二中。一無慚者。不顧自法。輕拒賢善
<lb ed="X" n="0398b24"/><lb ed="R098" n="0538b06"/>爲性。能障礙慚。生長惡行爲業。二無愧者。不顧世
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0398c" n="0398c"/>
<lb ed="X" n="0398c01"/><lb ed="R098" n="0538b07"/>間。崇重暴惡爲性。能障礙愧。生長惡行爲業。大隨
<lb ed="X" n="0398c02"/><lb ed="R098" n="0538b08"/>八中。一掉擧者。令心於境。不寂靜爲性。能障行捨
<lb ed="X" n="0398c03"/><lb ed="R098" n="0538b09"/>奢摩他爲業。二惛沉者。令心於境。無堪任爲性。能
<lb ed="X" n="0398c04"/><lb ed="R098" n="0538b10"/>障輕安毗鉢舍那爲業。三不信者。於實德能。不忍
<lb ed="X" n="0398c05"/><lb ed="R098" n="0538b11"/>樂欲。心穢爲性。能障淨信。惰依爲業。謂不信者。多
<lb ed="X" n="0398c06"/><lb ed="R098" n="0538b12"/>懈怠故。四懈怠者。於善惡品。修斷事中。懶惰爲性。
<lb ed="X" n="0398c07"/><lb ed="R098" n="0538b13"/>能障精進。增染爲業。謂懈怠者。滋長染故。五放逸
<lb ed="X" n="0398c08"/><lb ed="R098" n="0538b14"/>者。於染淨品。不能防修。縱蕩爲性。障不放逸。增惡
<lb ed="X" n="0398c09"/><lb ed="R098" n="0538b15"/>損善所依爲業。謂由懈怠。及貪瞋癡。不能防修染
<lb ed="X" n="0398c10"/><lb ed="R098" n="0538b16"/>淨品法。總名放逸。非別有體。六失念者。於諸所緣。
<lb ed="X" n="0398c11"/><lb ed="R098" n="0538b17"/>不能明記爲性。能障正念。散亂所依爲業。蓋失念
<lb ed="X" n="0398c12"/><lb ed="R098" n="0538b18"/>者。心散亂故。有義失念。念一分攝。說是煩惱相應
<lb ed="X" n="0398c13"/><lb ed="R098" n="0539a01"/>念故。有義失念。癡一分攝。瑜伽說此。是癡分故。癡
<lb ed="X" n="0398c14"/><lb ed="R098" n="0539a02"/>令念失。故名失念。有義失念。俱一分攝。由前二文
<lb ed="X" n="0398c15"/><lb ed="R098" n="0539a03"/>影略說故。論復說此徧染心故。而無別體。七散亂
<lb ed="X" n="0398c16"/><lb ed="R098" n="0539a04"/>者。於諸所緣。令心流蕩爲性。能障正定。惡慧所依
<lb ed="X" n="0398c17"/><lb ed="R098" n="0539a05"/>爲業。謂散亂者。發惡慧故。八不正知。於所觀境。謬
<lb ed="X" n="0398c18"/><lb ed="R098" n="0539a06"/>解爲性。能障正知。悔犯爲業。謂不正知。多悔犯故。
<lb ed="X" n="0398c19"/><lb ed="R098" n="0539a07"/>有義說爲慧一分攝。有義說爲癡一分攝。有義說
<lb ed="X" n="0398c20"/><lb ed="R098" n="0539a08"/>爲俱一分攝。故不正知。非別有體。放逸。失念。及不
<lb ed="X" n="0398c21"/><lb ed="R098" n="0539a09"/>正知。三是假有。餘五是實○貪瞋癡者。卽根本煩
<lb ed="X" n="0398c22"/><lb ed="R098" n="0539a10"/>惱六中之三也。一貪者。於有有具。染著爲性。能障
<lb ed="X" n="0398c23"/><lb ed="R098" n="0539a11"/>無貪。生苦爲業。謂由愛力。取蘊生故○二瞋者。於
<lb ed="X" n="0398c24"/><lb ed="R098" n="0539a12"/>苦苦具。增恚爲性。能障無瞋。不安隱性。惡行所依
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0399a" n="0399a"/>
<lb ed="X" n="0399a01"/><lb ed="R098" n="0539a13"/>爲業。謂瞋。必令身心熱惱。起諸惡業。不善性故○
<lb ed="X" n="0399a02"/><lb ed="R098" n="0539a14"/>三癡者。於諸理事。迷闇爲性。能障無礙。一切雜染
<lb ed="X" n="0399a03"/><lb ed="R098" n="0539a15"/>所依爲業。謂由無明。起疑邪見。貪等煩惱。隨煩惱
<lb ed="X" n="0399a04"/><lb ed="R098" n="0539a16"/>業。能招後生。雜染法故○問。五識何無慢等。答。唯
<lb ed="X" n="0399a05"/><lb ed="R098" n="0539a17"/>識論云。由稱量等。起慢等故。俗詮曰。稱量等於猶
<lb ed="X" n="0399a06"/><lb ed="R098" n="0539a18"/>豫推求。慢等疑見。謂慢由稱量起。疑由猶豫起。見
<lb ed="X" n="0399a07"/><lb ed="R098" n="0539b01"/>由推求起。故慢等三。俱分別起。非五識俱。何無忿
<lb ed="X" n="0399a08"/><lb ed="R098" n="0539b02"/>等。曰。唯識論云。小十麤猛。五識中無。何無不定。曰。
<lb ed="X" n="0399a09"/><lb ed="R098" n="0539b03"/>唯識論云。悔眠唯與第六識俱。非五法故。又說尋
<lb ed="X" n="0399a10"/><lb ed="R098" n="0539b04"/>伺。以名身等義爲所緣。非五識身。以名身等義爲
<lb ed="X" n="0399a11"/><lb ed="R098" n="0539b05"/>境故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0399a12"/><lb ed="R098" n="0539b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0399a1201"><l>五識同依淨色根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0399a13"/><lb ed="R098" n="0539b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0399a1301">頌前五識。依根發起。及得名之義。言淨色者。簡非
<lb ed="X" n="0399a14"/><lb ed="R098" n="0539b08"/>浮塵。又言依根。簡非依境。境但所緣。無發識用。如
<lb ed="X" n="0399a15"/><lb ed="R098" n="0539b09"/>根壞時。設若有境。識亦不起。唯根能發。故曰依根。
<lb ed="X" n="0399a16"/><lb ed="R098" n="0539b10"/>非浮塵者。以彼虗假。有損壞故。故名爲浮。又無見
<lb ed="X" n="0399a17"/><lb ed="R098" n="0539b11"/>聞覺知用故。名之爲塵。故楞嚴云。眼如蒲桃朵。耳
<lb ed="X" n="0399a18"/><lb ed="R098" n="0539b12"/>如新卷葉。鼻如雙垂爪。舌如初偃月。身如腰皷顙。
<lb ed="X" n="0399a19"/><lb ed="R098" n="0539b13"/>是也。依淨色者。亦名勝義。謂於眼等一分淨色。如
<lb ed="X" n="0399a20"/><lb ed="R098" n="0539b14"/>淨醍醐。有此性故。眼等識生。無卽不生。照境發識。
<lb ed="X" n="0399a21"/><lb ed="R098" n="0539b15"/>以成根用。故名勝義。不同浮塵。虗假損壞。此無損
<lb ed="X" n="0399a22"/><lb ed="R098" n="0539b16"/>壞。故亦名勝。不同浮塵。無見聞等。此能覺知。故亦
<lb ed="X" n="0399a23"/><lb ed="R098" n="0539b17"/>名勝。如眼能見色。耳能聞聲。鼻能嗅香。舌能嘗味。
<lb ed="X" n="0399a24"/><lb ed="R098" n="0539b18"/>身能覺觸是也。觀所緣緣論云。識上色功能。名五
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0399b" n="0399b"/>
<lb ed="X" n="0399b01"/><lb ed="R098" n="0540a01"/>根應理。功能與境色。無始互爲因。論自釋云。以能
<lb ed="X" n="0399b02"/><lb ed="R098" n="0540a02"/>發識。比知有根。此但功能。非外所造。又云。此根功
<lb ed="X" n="0399b03"/><lb ed="R098" n="0540a03"/>能。與前境色。從無始際。展轉爲因。謂此功能。至成
<lb ed="X" n="0399b04"/><lb ed="R098" n="0540a04"/>熟位。生現識上。五內境色。此內境色。復能引起。異
<lb ed="X" n="0399b05"/><lb ed="R098" n="0540a05"/>熟識上。五根功能。根境二色與識。一異。或非一異。
<lb ed="X" n="0399b06"/><lb ed="R098" n="0540a06"/>隨樂應說。故知根塵。雖俱名色。而有有知無知二
<lb ed="X" n="0399b07"/><lb ed="R098" n="0540a07"/>義別故。以本無明。原有二種。一者有知。二者無知。
<lb ed="X" n="0399b08"/><lb ed="R098" n="0540a08"/>若以有知無明爲緣。則能發生八識心王。六位心
<lb ed="X" n="0399b09"/><lb ed="R098" n="0540a09"/>所。若以無知無明爲緣。則能發生山河大地。器界
<lb ed="X" n="0399b10"/><lb ed="R098" n="0540a10"/>等法。若以有知無知二種無明共爲緣故。則能發
<lb ed="X" n="0399b11"/><lb ed="R098" n="0540a11"/>生內之根身。雖則名色。而亦有知。故淨色根。能知
<lb ed="X" n="0399b12"/><lb ed="R098" n="0540a12"/>能見。此前五識。隨根立名。具五義故。一依根之識。
<lb ed="X" n="0399b13"/><lb ed="R098" n="0540a13"/>依根處所。得有識故。二根所發識。由根能發。識方
<lb ed="X" n="0399b14"/><lb ed="R098" n="0540a14"/>生故。三屬根之識。由識種子。隨逐根故。四助根之
<lb ed="X" n="0399b15"/><lb ed="R098" n="0540a15"/>識。由識有無。根損益故。五如根之識。俱有情數之
<lb ed="X" n="0399b16"/><lb ed="R098" n="0540a16"/>所攝故。一三四五。皆依主釋。唯第二義。又爲一例。
<lb ed="X" n="0399b17"/><lb ed="R098" n="0540a17"/>名依土釋。士卽子義。根能發識。雖得父名。以唯照
<lb ed="X" n="0399b18"/><lb ed="R098" n="0540a18"/>境故劣。識雖名子。識能了境故勝。依勝立名。名依
<lb ed="X" n="0399b19"/><lb ed="R098" n="0540b01"/>士釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0399b20"/><lb ed="R098" n="0540b02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0399b2001"><l>九緣七八好相隣</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0399b21"/><lb ed="R098" n="0540b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0399b2101">頌前五識。從緣生義。九緣者。一空緣。謂根境間。空
<lb ed="X" n="0399b22"/><lb ed="R098" n="0540b04"/>隙之空。二明緣。謂日月燈。三種光明。三根緣。卽是
<lb ed="X" n="0399b23"/><lb ed="R098" n="0540b05"/>諸識所依之根。四境緣。卽是諸識所緣之境。五作
<lb ed="X" n="0399b24"/><lb ed="R098" n="0540b06"/>意緣。卽徧行五中之一。六分別依。卽第六識。七染
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0399c" n="0399c"/>
<lb ed="X" n="0399c01"/><lb ed="R098" n="0540b07"/>淨依。卽第七識。八根本依。卽第八識。九種子緣。卽
<lb ed="X" n="0399c02"/><lb ed="R098" n="0540b08"/>是諸識各親種子。此中九緣。於四緣中。三緣所攝。
<lb ed="X" n="0399c03"/><lb ed="R098" n="0540b09"/>九中種子。卽四緣中第一因緣。九中境緣。卽四緣
<lb ed="X" n="0399c04"/><lb ed="R098" n="0540b10"/>中第三所緣。九中餘七。卽四緣中第四增上。此頌
<lb ed="X" n="0399c05"/><lb ed="R098" n="0540b11"/>前五。若兼後三。亦有頌云。眼識九緣生。耳識唯從
<lb ed="X" n="0399c06"/><lb ed="R098" n="0540b12"/>八。鼻舌身三七。後三五三四。若加等無間。從頭各
<lb ed="X" n="0399c07"/><lb ed="R098" n="0540b13"/>增一。諸識從緣。唯眼全具。耳闇亦聞。除明唯八。鼻
<lb ed="X" n="0399c08"/><lb ed="R098" n="0540b14"/>舌身三。合中取境。暗亦能知。故除空明。頌言後三。
<lb ed="X" n="0399c09"/><lb ed="R098" n="0540b15"/>卽六七八識。五三四者。如次爲緣。生後三識。故第
<lb ed="X" n="0399c10"/><lb ed="R098" n="0540b16"/>六識。唯五緣生。一根。二境。三作意。四根本。五種子。
<lb ed="X" n="0399c11"/><lb ed="R098" n="0540b17"/>空明之外。又除分別。卽自體故。不言染淨。卽根緣
<lb ed="X" n="0399c12"/><lb ed="R098" n="0540b18"/>故。又第七識。唯三緣者。一根本依。二作意緣。三種
<lb ed="X" n="0399c13"/><lb ed="R098" n="0541a01"/>子緣。不言根境者。頌言依彼轉緣彼。卽根本故。又
<lb ed="X" n="0399c14"/><lb ed="R098" n="0541a02"/>第八識。四緣生者。一根。二境。三作意。四種子。不言
<lb ed="X" n="0399c15"/><lb ed="R098" n="0541a03"/>根本。卽自體故。不言染淨。卽根緣故。無分別者。不
<lb ed="X" n="0399c16"/><lb ed="R098" n="0541a04"/>緣見故。頌言等無間者。卽四緣中第二緣也。各識
<lb ed="X" n="0399c17"/><lb ed="R098" n="0541a05"/>自體。前滅爲緣。引生後識。氣勢相等。故名爲等。中
<lb ed="X" n="0399c18"/><lb ed="R098" n="0541a06"/>無障隔。故名無間。若加此緣。眼卽十緣。乃至第八。
<lb ed="X" n="0399c19"/><lb ed="R098" n="0541a07"/>皆具五緣。故云從頭各增其一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0399c20"/><lb ed="R098" n="0541a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0399c2001"><l>合三離二觀塵世</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0399c21"/><lb ed="R098" n="0541a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0399c2101">頌前五識。帶相緣境。有離合義。何知離合。曰。識從
<lb ed="X" n="0399c22"/><lb ed="R098" n="0541a10"/>緣生。因緣顯識。以從緣義。知有離合。謂九緣中。空
<lb ed="X" n="0399c23"/><lb ed="R098" n="0541a11"/>明二緣。是顯根境二相離義。眼耳二識。旣具空緣。
<lb ed="X" n="0399c24"/><lb ed="R098" n="0541a12"/>是離中知。若無空緣。境逼附根。不唯無知。而且損
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0400a" n="0400a"/>
<lb ed="X" n="0400a01"/><lb ed="R098" n="0541a13"/>根。如麤色入眼。卽壞其目。大聲附耳。卽使人聾。是
<lb ed="X" n="0400a02"/><lb ed="R098" n="0541a14"/>以壞根不壞根別。鼻舌身三。不具空緣。是合中知。
<lb ed="X" n="0400a03"/><lb ed="R098" n="0541a15"/>若具空緣。根境遠離。香味觸塵。俱不知故。若無空
<lb ed="X" n="0400a04"/><lb ed="R098" n="0541a16"/>緣。香臭入鼻。酸鹹上舌寒熱著身。根境交合。識得
<lb ed="X" n="0400a05"/><lb ed="R098" n="0541a17"/>知故。是以知處不知處異。頌言觀者。卽是見分。言
<lb ed="X" n="0400a06"/><lb ed="R098" n="0541a18"/>塵世者。卽是相分。名五塵境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0400a07"/><lb ed="R098" n="0541b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0400a0701"><l>愚者難分識與根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0400a08"/><lb ed="R098" n="0541b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0400a0801">頌根與識。易爲淆濫。難分別義。頌言愚者。謂聲聞
<lb ed="X" n="0400a09"/><lb ed="R098" n="0541b03"/>人。獨斷煩惱。不斷所知。故名爲愚。何謂難分。曰。由
<lb ed="X" n="0400a10"/><lb ed="R098" n="0541b04"/>根與識。生必同境。五識於境。任運現緣。不起分別。
<lb ed="X" n="0400a11"/><lb ed="R098" n="0541b05"/>是現量性。五根於境。亦任運轉。隨因境勢。亦無分
<lb ed="X" n="0400a12"/><lb ed="R098" n="0541b06"/>別。故說難分。旣實難分。根識何別。曰。五根於境。如
<lb ed="X" n="0400a13"/><lb ed="R098" n="0541b07"/>鏡對相。雖有物對。略無作意。樂欲念起。故無分別。
<lb ed="X" n="0400a14"/><lb ed="R098" n="0541b08"/>五識於境。如鏡現像。雖似像現。亦有作意。樂欲念
<lb ed="X" n="0400a15"/><lb ed="R098" n="0541b09"/>起。而無計度。名言種類。名無分別。是二別義。舊注
<lb ed="X" n="0400a16"/><lb ed="R098" n="0541b10"/>云。聲聞不知根之與識。各有種子現行。以爲根識
<lb ed="X" n="0400a17"/><lb ed="R098" n="0541b11"/>互生。根之種現。但能導識之種現。謂根爲生識之
<lb ed="X" n="0400a18"/><lb ed="R098" n="0541b12"/>緣。則可。謂生識。則不可。以識自有能生種故。泰師
<lb ed="X" n="0400a19"/><lb ed="R098" n="0541b13"/>云。注言根識種現各別。恐初學尙疑。試更言之。蓋
<lb ed="X" n="0400a20"/><lb ed="R098" n="0541b14"/>根乃色法。卽第八之相分。識乃心法。卽第八識之
<lb ed="X" n="0400a21"/><lb ed="R098" n="0541b15"/>見分。此色心不同也。根雖屬色。以是第八親相分
<lb ed="X" n="0400a22"/><lb ed="R098" n="0541b16"/>故。獨具八之執受二義。執有攝持二義。以是第八
<lb ed="X" n="0400a23"/><lb ed="R098" n="0541b17"/>攝爲自體。持令不散。受亦有領覺二義。領以爲境。
<lb ed="X" n="0400a24"/><lb ed="R098" n="0541b18"/>令生覺受。非外六塵無情之物可比。故與第八同
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0400b" n="0400b"/>
<lb ed="X" n="0400b01"/><lb ed="R098" n="0542a01"/>無記性。五識心法。三性皆具。此根識之性不同也。
<lb ed="X" n="0400b02"/><lb ed="R098" n="0542a02"/>根能照境。識能緣境。此根識之用不同也。大抵根
<lb ed="X" n="0400b03"/><lb ed="R098" n="0542a03"/>識俱無分別。故常混淆。非析義精者。不能盡知。故
<lb ed="X" n="0400b04"/><lb ed="R098" n="0542a04"/>曰難分。問。識以分別爲義。五識何無分別耶。曰。但
<lb ed="X" n="0400b05"/><lb ed="R098" n="0542a05"/>無計度。名無分別。豈無隨念分別乎。所言難分者。
<lb ed="X" n="0400b06"/><lb ed="R098" n="0542a06"/>乃論主謂愚者之不能分耳。故世尊爲愚心者。開
<lb ed="X" n="0400b07"/><lb ed="R098" n="0542a07"/>心說蘊。爲愚色者。開色說處。爲俱愚者。俱開說界。
<lb ed="X" n="0400b08"/><lb ed="R098" n="0542a08"/>豈根識之實難分耶。若爾。何謂難分。曰。始自華嚴。
<lb ed="X" n="0400b09"/><lb ed="R098" n="0542a09"/>至於楞嚴。演此三科。不知幾百千過。而阿難尙以
<lb ed="X" n="0400b10"/><lb ed="R098" n="0542a10"/>心知眼見爲言。佛以門能見否詰之。以此觀之。則
<lb ed="X" n="0400b11"/><lb ed="R098" n="0542a11"/>根識之難分可知矣。有漏章竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0400b12"/><lb ed="R098" n="0542a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0400b1201"><l>變相觀空唯後得</l><l>果中猶自不詮眞</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0400b13"/><lb ed="R098" n="0542a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0400b1301">頌前五轉智。必不能親緣眞如義。謂安慧言。前五
<lb ed="X" n="0400b14"/><lb ed="R098" n="0542a14"/>因中旣成無漏。變相緣如。以見相二分。是徧計性。
<lb ed="X" n="0400b15"/><lb ed="R098" n="0542a15"/>自證分。是依他起性。至佛果位。自證分親緣眞如。
<lb ed="X" n="0400b16"/><lb ed="R098" n="0542a16"/>以無相見徧計性故。唯識論云。有義三界心及心
<lb ed="X" n="0400b17"/><lb ed="R098" n="0542a17"/>所。由無始來。虗妄熏習。雖各體一。而似二生。謂見
<lb ed="X" n="0400b18"/><lb ed="R098" n="0542a18"/>相分。卽能所取。如是二分。情有理無。此相說爲徧
<lb ed="X" n="0400b19"/><lb ed="R098" n="0542b01"/>計所執。二所依體。實託緣生。此性非無。名依他起。
<lb ed="X" n="0400b20"/><lb ed="R098" n="0542b02"/>爲彼執故。論主以此二句頌破之。變。謂變帶。相。謂
<lb ed="X" n="0400b21"/><lb ed="R098" n="0542b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0400b2101" n="0400b2101"/><anchor xml:id="beg0400b2101" n="0400b2101"/>己<anchor xml:id="end0400b2101"/>相。卽能緣心。變帶起本質家<anchor xml:id="nkr_note_add_0400b2102" n="0400b2102"/><anchor xml:id="beg0400b2102" n="0400b2102"/>己<anchor xml:id="end0400b2102"/>之相狀之相而
<lb ed="X" n="0400b22"/><lb ed="R098" n="0542b04"/>緣。名疎所緣緣也。觀。目能緣見分。空。目所緣眞如。
<lb ed="X" n="0400b23"/><lb ed="R098" n="0542b05"/>彼執前五。因中帶相緣如。故曰觀空。唯後得者。簡
<lb ed="X" n="0400b24"/><lb ed="R098" n="0542b06"/>非根本。旣非本智。不親緣如。果中。佛果位中也。詮。
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0400c" n="0400c"/>
<lb ed="X" n="0400c01"/><lb ed="R098" n="0542b07"/>具也。意謂前五轉智。不唯因中不緣眞如。縱在佛
<lb ed="X" n="0400c02"/><lb ed="R098" n="0542b08"/>果位中。亦不具親緣眞如之義。以後得智。必依色
<lb ed="X" n="0400c03"/><lb ed="R098" n="0542b09"/>根變相緣故。若根本智。親挾眞如爲所緣體。念念
<lb ed="X" n="0400c04"/><lb ed="R098" n="0542b10"/>相應。不待變緣。乃名親所緣緣。故八種識。前五依
<lb ed="X" n="0400c05"/><lb ed="R098" n="0542b11"/>色根。唯得後得智。後三依心根。方有根本智。亦有
<lb ed="X" n="0400c06"/><lb ed="R098" n="0542b12"/>後得智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0400c07"/><lb ed="R098" n="0542b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0400c0701"><l>圓明初發成無漏</l><l>三類分身息苦輪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0400c08"/><lb ed="R098" n="0542b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0400c0801">此頌前五因窮得果。則相應心品卽轉成成所作
<lb ed="X" n="0400c09"/><lb ed="R098" n="0542b15"/>智。現三類身。止息衆生苦輪也。圓明。卽大圓鏡智。
<lb ed="X" n="0400c10"/><lb ed="R098" n="0542b16"/>謂佛果位。第八轉成白淨識<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1001" n="0400c1001"/><anchor xml:id="beg0400c1001" n="0400c1001"/>已<anchor xml:id="end0400c1001"/>。相應心品。卽成大
<lb ed="X" n="0400c11"/><lb ed="R098" n="0542b17"/>圓鏡智。歘然現前。故云初發。爾時前五亦能轉智。
<lb ed="X" n="0400c12"/><lb ed="R098" n="0542b18"/>故云成無漏也。問。前五轉智。何云第八圓明初發
<lb ed="X" n="0400c13"/><lb ed="R098" n="0543a01"/>耶。答。以前五根。是第八親相分。能變第八有漏。所
<lb ed="X" n="0400c14"/><lb ed="R098" n="0543a02"/>變五根亦有漏故。根能發識。根旣有漏。識亦有漏。
<lb ed="X" n="0400c15"/><lb ed="R098" n="0543a03"/>故待第八大圓鏡智現前。則五根五識俱成無漏。
<lb ed="X" n="0400c16"/><lb ed="R098" n="0543a04"/>而相應心品亦轉成成所作智矣。三類分身者。觀
<lb ed="X" n="0400c17"/><lb ed="R098" n="0543a05"/>佛三昧海經云。佛化身有三類。一大化身。謂如來
<lb ed="X" n="0400c18"/><lb ed="R098" n="0543a06"/>爲應十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1801" n="0400c1801"/><anchor xml:id="beg0400c1801" n="0400c1801"/>已<anchor xml:id="end0400c1801"/>前諸菩薩等。演說妙法。令其修進。向
<lb ed="X" n="0400c19"/><lb ed="R098" n="0543a07"/>於佛果。故化現千丈大身也。二小化身。謂如來爲
<lb ed="X" n="0400c20"/><lb ed="R098" n="0543a08"/>應二乘凡夫。說於四諦等法。令其捨妄歸眞。而得
<lb ed="X" n="0400c21"/><lb ed="R098" n="0543a09"/>開悟。故化丈六小身也。三隨類不定。謂如來誓願
<lb ed="X" n="0400c22"/><lb ed="R098" n="0543a10"/>弘深。慈悲普覆。隨諸種類有感卽應。或現大身。滿
<lb ed="X" n="0400c23"/><lb ed="R098" n="0543a11"/>虗空中。或現小身。丈六八尺等。問。旣曰轉識成智。
<lb ed="X" n="0400c24"/><lb ed="R098" n="0543a12"/>何言相應心品耶。答。唯識論云。智雖非識。而依識
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0401a" n="0401a"/>
<lb ed="X" n="0401a01"/><lb ed="R098" n="0543a13"/>轉。識爲主故。說識轉得。又有漏位。智劣識強。無漏
<lb ed="X" n="0401a02"/><lb ed="R098" n="0543a14"/>位中。智強識劣。爲勸有情。依智捨識。故說轉八識。
<lb ed="X" n="0401a03"/><lb ed="R098" n="0543a15"/>而得此四智。前五識竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0401a04"/><lb ed="R098" n="0543a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第六識頌</cb:mulu><head>○<anchor xml:id="nkr_note_orig_0401001" n="0401001"/>第六識頌</head>
<lb ed="X" n="0401a05"/><lb ed="R098" n="0543a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0401a0501"><l>三性三量通三境</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0401a06"/><lb ed="R098" n="0543a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0401a0601">頌第六識。能所緣中。性量境也。境唯所緣。量唯能
<lb ed="X" n="0401a07"/><lb ed="R098" n="0543b01"/>緣。於三性中。能所俱通。以緣善等境時。則能緣之
<lb ed="X" n="0401a08"/><lb ed="R098" n="0543b02"/>心卽屬善等性故。頌以通字。貫於上下。故知意識。
<lb ed="X" n="0401a09"/><lb ed="R098" n="0543b03"/>三性三量三境俱通。三性者。善則順益義。順於正
<lb ed="X" n="0401a10"/><lb ed="R098" n="0543b04"/>理。益於自他。不善。則違損義。違於正理。損於自他。
<lb ed="X" n="0401a11"/><lb ed="R098" n="0543b05"/>無記者。於善惡品。不記別故。此以順益違損之義。
<lb ed="X" n="0401a12"/><lb ed="R098" n="0543b06"/>解三性也。唯識論云。能於此世他世順益。故名爲
<lb ed="X" n="0401a13"/><lb ed="R098" n="0543b07"/>善<note place="inline">善性。易世不能改也</note>。人天樂果。雖於此世能爲順益。非於
<lb ed="X" n="0401a14"/><lb ed="R098" n="0543b08"/>他世。故不名善<note place="inline">果隨業轉。業有盡故</note>。能爲此世他世違損。故
<lb ed="X" n="0401a15"/><lb ed="R098" n="0543b09"/>名不善<note place="inline">惡性。易世不能改也</note>。惡趣苦果。雖於此世能爲違損。
<lb ed="X" n="0401a16"/><lb ed="R098" n="0543b10"/>非於他世。故非不善<note place="inline">果隨業轉。業有盡故</note>。於善不善。益損義
<lb ed="X" n="0401a17"/><lb ed="R098" n="0543b11"/>中。不可記別。故名無記。舊云二世者。卽此世他世
<lb ed="X" n="0401a18"/><lb ed="R098" n="0543b12"/>也。此爲現在。他卽去來。故云又約三世解三性也。
<lb ed="X" n="0401a19"/><lb ed="R098" n="0543b13"/>三量者。一現量。現謂顯現。明證衆境。不帶名言。無
<lb ed="X" n="0401a20"/><lb ed="R098" n="0543b14"/>籌度心。親得法體。故名現量。二比量。比謂比類。以
<lb ed="X" n="0401a21"/><lb ed="R098" n="0543b15"/>比度故。方知是有。如遠見烟。知彼有火。隔墻見角。
<lb ed="X" n="0401a22"/><lb ed="R098" n="0543b16"/>知彼有牛。名爲比量。三非量。謂心心所。於緣境時。
<lb ed="X" n="0401a23"/><lb ed="R098" n="0543b17"/>錯謬分別。不稱境知。名爲非量。問。此唯一識。何通
<lb ed="X" n="0401a24"/><lb ed="R098" n="0543b18"/>三量。答。以第六識。有五種別。一定中獨頭意識。緣
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0401b" n="0401b"/>
<lb ed="X" n="0401b01"/><lb ed="R098" n="0544a01"/>定中境。境有理事。總屬現量。二散位獨頭意識。緣
<lb ed="X" n="0401b02"/><lb ed="R098" n="0544a02"/>構畫境。受所引色。及徧計所起諸法處色。通比非
<lb ed="X" n="0401b03"/><lb ed="R098" n="0544a03"/>二量。三夢中獨頭意識。緣夢中境。唯是非量。四明
<lb ed="X" n="0401b04"/><lb ed="R098" n="0544a04"/>了意識。與前五識同緣五塵。三量俱通。五亂意識。
<lb ed="X" n="0401b05"/><lb ed="R098" n="0544a05"/>亦名散意識。所緣之境。於五根中。狂亂而起。如患
<lb ed="X" n="0401b06"/><lb ed="R098" n="0544a06"/>熱病。靑見爲黃。此皆意識。徧計起故。唯是非量。然
<lb ed="X" n="0401b07"/><lb ed="R098" n="0544a07"/>則三量。以何爲體。曰。無分別智。及離名言種類。正
<lb ed="X" n="0401b08"/><lb ed="R098" n="0544a08"/>解心王心所。爲現量體。有分別智。及安立名言正
<lb ed="X" n="0401b09"/><lb ed="R098" n="0544a09"/>解心王心所。爲比量體。邪謬分別心心所法。爲非
<lb ed="X" n="0401b10"/><lb ed="R098" n="0544a10"/>量體。言三境者。一性境。卽實根塵。及定果色。自有
<lb ed="X" n="0401b11"/><lb ed="R098" n="0544a11"/>實種生。乃前五第八所緣。第六緣諸實色。不帶名
<lb ed="X" n="0401b12"/><lb ed="R098" n="0544a12"/>言。無籌度心。亦名性境。及根本智緣眞如時。亦是
<lb ed="X" n="0401b13"/><lb ed="R098" n="0544a13"/>此境。二獨影境。有二。一無質獨影。卽第六識緣空
<lb ed="X" n="0401b14"/><lb ed="R098" n="0544a14"/>華兔角。及過未等所變相分。其相分。與第六同種
<lb ed="X" n="0401b15"/><lb ed="R098" n="0544a15"/>生。無空華等質。二有質獨影。卽第六緣五根種現。
<lb ed="X" n="0401b16"/><lb ed="R098" n="0544a16"/>託彼爲質。變起影相。所變相分。亦與見分同種生
<lb ed="X" n="0401b17"/><lb ed="R098" n="0544a17"/>故。三帶質境。有二。一眞帶質。以心緣心。中間相分
<lb ed="X" n="0401b18"/><lb ed="R098" n="0544a18"/>從兩頭生。連帶生起。名眞帶質。二似帶質。以心緣
<lb ed="X" n="0401b19"/><lb ed="R098" n="0544b01"/>色。中間相分。唯從見分一頭生起。變帶生起。名似
<lb ed="X" n="0401b20"/><lb ed="R098" n="0544b02"/>帶質。境爲所緣。識爲能緣。各有其體。性境。以實根
<lb ed="X" n="0401b21"/><lb ed="R098" n="0544b03"/>塵。及眞如境爲體。彼能緣者。唯除末那。餘七王所。
<lb ed="X" n="0401b22"/><lb ed="R098" n="0544b04"/>及根本智爲體。獨影。以第六識見分所變假相分
<lb ed="X" n="0401b23"/><lb ed="R098" n="0544b05"/>爲體。能緣。卽自王所爲體。帶質。卽變起中間假相
<lb ed="X" n="0401b24"/><lb ed="R098" n="0544b06"/>分爲體。能緣。唯是六七二識心心所爲體。此頌第
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0401c" n="0401c"/>
<lb ed="X" n="0401c01"/><lb ed="R098" n="0544b07"/>六通三境者。五俱意識。不作解時。得境自相。是爲
<lb ed="X" n="0401c02"/><lb ed="R098" n="0544b08"/>性境。緣心心所。名帶質境。緣無體法。是獨影境。此
<lb ed="X" n="0401c03"/><lb ed="R098" n="0544b09"/>約有漏位言。若無漏位。八識通緣三境。以能轉智。
<lb ed="X" n="0401c04"/><lb ed="R098" n="0544b10"/>緣假實故。頌曰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0401c05"/><lb ed="R098" n="0544b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0401c0501"><l>性境不隨心</l><l>獨影唯從見</l><l>帶質通情本</l>
<lb ed="X" n="0401c06"/><lb ed="R098" n="0544b12"/><l>性種等隨應</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0401c07"/><lb ed="R098" n="0544b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0401c0701">頌中性境。唯從相分實種生起。故不隨心。所言獨
<lb ed="X" n="0401c08"/><lb ed="R098" n="0544b14"/>影。自心變現。故唯從見。帶質。兩頭爍起。故通情本。
<lb ed="X" n="0401c09"/><lb ed="R098" n="0544b15"/>情是能緣心。本是所緣心。以託所緣爲本質故。故
<lb ed="X" n="0401c10"/><lb ed="R098" n="0544b16"/>有本名。性種等者。等於界繫。三科。異熟。隨應者。隨
<lb ed="X" n="0401c11"/><lb ed="R098" n="0544b17"/>於性種等中。應於三境。性是三性。性境於中。應無
<lb ed="X" n="0401c12"/><lb ed="R098" n="0544b18"/>記性。獨影帶質。應善惡性。種是種子。通見相分。性
<lb ed="X" n="0401c13"/><lb ed="R098" n="0545a01"/>境於中。隨相分種。獨影帶質。隨見分種。界繫。是三
<lb ed="X" n="0401c14"/><lb ed="R098" n="0545a02"/>界。性境於中。唯應欲界實五塵境。及無色界相分
<lb ed="X" n="0401c15"/><lb ed="R098" n="0545a03"/>種子。獨影。應欲色。變現境。帶質。應三界能所緣心
<lb ed="X" n="0401c16"/><lb ed="R098" n="0545a04"/>共變境。三科。是蘊處界。性境於五蘊中。唯應色蘊。
<lb ed="X" n="0401c17"/><lb ed="R098" n="0545a05"/>獨影帶質。應餘四蘊。性境於十二處中。唯應內五
<lb ed="X" n="0401c18"/><lb ed="R098" n="0545a06"/>根處。外五塵處。獨影。唯應法塵處。帶質唯應意根
<lb ed="X" n="0401c19"/><lb ed="R098" n="0545a07"/>處。性境於十八界中。唯應內外十根塵界。獨影。唯
<lb ed="X" n="0401c20"/><lb ed="R098" n="0545a08"/>應法塵界。及意識界。帶質。唯應七心界。異熟。通色
<lb ed="X" n="0401c21"/><lb ed="R098" n="0545a09"/>心二法。性境。唯應異熟色。獨影帶質。唯應異熟心。
<lb ed="X" n="0401c22"/><lb ed="R098" n="0545a10"/>大約性境唯色。帶質唯心。獨影兼二。以心緣色。變
<lb ed="X" n="0401c23"/><lb ed="R098" n="0545a11"/>起影故。問。何故第六通緣三境。曰。前云第六有五
<lb ed="X" n="0401c24"/><lb ed="R098" n="0545a12"/>種別。除亂意識。夢中意識。唯緣獨影。餘三。皆緣三
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0402a" n="0402a"/>
<lb ed="X" n="0402a01"/><lb ed="R098" n="0545a13"/>境。明了意識。與五同緣實五塵時。率爾心中。名爲
<lb ed="X" n="0402a02"/><lb ed="R098" n="0545a14"/>性境。若以後念緣五塵上方圓長短。卽有質獨影。
<lb ed="X" n="0402a03"/><lb ed="R098" n="0545a15"/>亦名似帶質。散位獨頭意識。亦通三境。以初刹那
<lb ed="X" n="0402a04"/><lb ed="R098" n="0545a16"/>緣五塵時。亦是性境。若緣自身五根。及緣他人心
<lb ed="X" n="0402a05"/><lb ed="R098" n="0545a17"/>心所。是獨影境。亦名似帶質。若緣自身現。行心心
<lb ed="X" n="0402a06"/><lb ed="R098" n="0545a18"/>所時。是帶質境。定中意識。亦通三境。於前七地。有
<lb ed="X" n="0402a07"/><lb ed="R098" n="0545b01"/>漏定位。引起五識同緣五塵。卽是性境。通緣三世
<lb ed="X" n="0402a08"/><lb ed="R098" n="0545b02"/>有質無質法故。是獨影境。能緣自身心心所法。是
<lb ed="X" n="0402a09"/><lb ed="R098" n="0545b03"/>帶質境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0402a10"/><lb ed="R098" n="0545b04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0402a1001"><l>三界輪時易可知</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0402a11"/><lb ed="R098" n="0545b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0402a1101">以第六識。造種種業輪轉三界。行相顯勝。故曰易
<lb ed="X" n="0402a12"/><lb ed="R098" n="0545b06"/>可知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0402a13"/><lb ed="R098" n="0545b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0402a1301"><l>相應心所五十一</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0402a14"/><lb ed="R098" n="0545b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0402a1401">相應有五義。一時。謂王所同時起。二依。謂王所同
<lb ed="X" n="0402a15"/><lb ed="R098" n="0545b09"/>一所依根。三緣。卽王所同一所緣境。四行。謂王所
<lb ed="X" n="0402a16"/><lb ed="R098" n="0545b10"/>三量行相俱同。五事。卽王所各有自證分體事。心
<lb ed="X" n="0402a17"/><lb ed="R098" n="0545b11"/>所有三義。一恒依心起。要心爲依。方得起故。二與
<lb ed="X" n="0402a18"/><lb ed="R098" n="0545b12"/>心相應。觸等恒與心相應故。三繫屬於心。觸等看
<lb ed="X" n="0402a19"/><lb ed="R098" n="0545b13"/>與何心生時。便屬彼心之觸等故。五十一者。此第
<lb ed="X" n="0402a20"/><lb ed="R098" n="0545b14"/>六識。六位心所。俱相應故。其徧行。別境。善位。幷根
<lb ed="X" n="0402a21"/><lb ed="R098" n="0545b15"/>惑三。隨惑中大共十。解見前五章中。唯根惑慢疑
<lb ed="X" n="0402a22"/><lb ed="R098" n="0545b16"/>惡見三。幷小隨十。不定位四。共十七法。此方解釋。
<lb ed="X" n="0402a23"/><lb ed="R098" n="0545b17"/>云何爲慢。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0402a2301" n="0402a2301"/><anchor xml:id="beg0402a2301" n="0402a2301"/>己<anchor xml:id="end0402a2301"/>於他。高擧爲性。能障不慢。生苦爲
<lb ed="X" n="0402a24"/><lb ed="R098" n="0545b18"/>業。謂有慢者。於德有德。心不謙下。由此生死輪轉
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0402b" n="0402b"/>
<lb ed="X" n="0402b01"/><lb ed="R098" n="0546a01"/>無窮。受諸苦故。云何爲疑。於諸諦理。猶豫爲性。能
<lb ed="X" n="0402b02"/><lb ed="R098" n="0546a02"/>障不疑善品爲業。謂猶豫者。善不生故。云何惡見。
<lb ed="X" n="0402b03"/><lb ed="R098" n="0546a03"/>於諸諦理。顚倒推求。染慧爲性。能障善見。招苦爲
<lb ed="X" n="0402b04"/><lb ed="R098" n="0546a04"/>業。謂惡見者。多受苦故。此見行相。差別有五。雖同
<lb ed="X" n="0402b05"/><lb ed="R098" n="0546a05"/>染慧爲性。以業用別故。開爲五種。一薩迦耶見。謂
<lb ed="X" n="0402b06"/><lb ed="R098" n="0546a06"/>於五取蘊。執我我所。一切見趣所依爲業。二邊執
<lb ed="X" n="0402b07"/><lb ed="R098" n="0546a07"/>見。謂卽於彼。隨執斷常。障處中行出離爲業。三邪
<lb ed="X" n="0402b08"/><lb ed="R098" n="0546a08"/>見。謂謗因果作用實事爲業。四見取。謂於諸見。及
<lb ed="X" n="0402b09"/><lb ed="R098" n="0546a09"/>所依蘊。執爲最勝。能得淸淨。一切鬬諍所依爲業。
<lb ed="X" n="0402b10"/><lb ed="R098" n="0546a10"/>五戒禁取。謂於隨順諸見戒禁。及所依蘊。執爲最
<lb ed="X" n="0402b11"/><lb ed="R098" n="0546a11"/>勝。能得淸淨。無利勤苦。所依爲業。上釋根本三竟。
<lb ed="X" n="0402b12"/><lb ed="R098" n="0546a12"/>下釋小隨之十。云何爲忿。依對現前不饒益境。憤
<lb ed="X" n="0402b13"/><lb ed="R098" n="0546a13"/>發爲性。能障不忿。執仗爲業。謂懷忿者。多發<g ref="#CB07862">㬥</g>惡。
<lb ed="X" n="0402b14"/><lb ed="R098" n="0546a14"/>身表業故。此卽瞋恚一分爲體。離瞋無別忿相用
<lb ed="X" n="0402b15"/><lb ed="R098" n="0546a15"/>故。云何爲恨。由忿爲先。懷惡不捨。結怨爲性。能障
<lb ed="X" n="0402b16"/><lb ed="R098" n="0546a16"/>不恨。熱惱爲業。謂結恨者。不能含忍。恒熱惱故。此
<lb ed="X" n="0402b17"/><lb ed="R098" n="0546a17"/>亦瞋恚一分爲體。離瞋無別恨相用故。云何爲覆。
<lb ed="X" n="0402b18"/><lb ed="R098" n="0546a18"/>於自作罪。恐失利譽隱藏爲性。能障不覆。悔惱爲
<lb ed="X" n="0402b19"/><lb ed="R098" n="0546b01"/>業。謂覆罪者。後必悔惱。不安隱故。此卽貪癡二分
<lb ed="X" n="0402b20"/><lb ed="R098" n="0546b02"/>爲體。云何爲惱。忿恨爲先。追觸暴熱。狠戾爲性。能
<lb ed="X" n="0402b21"/><lb ed="R098" n="0546b03"/>障不惱。<anchor xml:id="nkr_note_add_0402b2101" n="0402b2101"/><anchor xml:id="beg0402b2101" n="0402b2101"/><g ref="#CB01043">䖧</g><anchor xml:id="end0402b2101"/>螫爲業。謂追往惡。觸現違緣。心便狠戾。
<lb ed="X" n="0402b22"/><lb ed="R098" n="0546b04"/>多發囂暴。凶鄙麤言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0402b2201" n="0402b2201"/><anchor xml:id="beg0402b2201" n="0402b2201"/><g ref="#CB01043">䖧</g><anchor xml:id="end0402b2201"/>螫他故。此亦瞋恚一分爲
<lb ed="X" n="0402b23"/><lb ed="R098" n="0546b05"/>體。離瞋無別惱相用故。云何爲嫉。殉自名利。不耐
<lb ed="X" n="0402b24"/><lb ed="R098" n="0546b06"/>他榮。妬忌爲性。能障不嫉。憂慼爲業。謂嫉妬者。聞
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0402c" n="0402c"/>
<lb ed="X" n="0402c01"/><lb ed="R098" n="0546b07"/>見他榮。深懷憂慼。不安隱故。此亦瞋恚一分爲體。
<lb ed="X" n="0402c02"/><lb ed="R098" n="0546b08"/>離瞋無別嫉相用故。云何爲慳。耽著財法。不能惠
<lb ed="X" n="0402c03"/><lb ed="R098" n="0546b09"/>捨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0301" n="0402c0301"/><anchor xml:id="beg0402c0301" n="0402c0301"/>祕<anchor xml:id="end0402c0301"/>悋爲性。能障不慳。鄙畜爲業。謂慳悋者。心多
<lb ed="X" n="0402c04"/><lb ed="R098" n="0546b10"/>鄙澀。畜積財法。不能捨故。此卽貪愛一分爲體。離
<lb ed="X" n="0402c05"/><lb ed="R098" n="0546b11"/>貪無別慳相用故。云何爲誑。爲獲利譽。矯現有德。
<lb ed="X" n="0402c06"/><lb ed="R098" n="0546b12"/>詭詐爲性。能障不誑。邪命爲業。謂矯誑者。心懷異
<lb ed="X" n="0402c07"/><lb ed="R098" n="0546b13"/>謀。多現不實。邪命事故。此貪癡一分爲體。離二無
<lb ed="X" n="0402c08"/><lb ed="R098" n="0546b14"/>別誑相用故。云何爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0801" n="0402c0801"/><anchor xml:id="beg0402c0801" n="0402c0801"/>諂<anchor xml:id="end0402c0801"/>。爲罔他故。矯設異儀。<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0802" n="0402c0802"/><anchor xml:id="beg0402c0802" n="0402c0802"/>諂<anchor xml:id="end0402c0802"/>曲
<lb ed="X" n="0402c09"/><lb ed="R098" n="0546b15"/>爲性。能障不<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0901" n="0402c0901"/><anchor xml:id="beg0402c0901" n="0402c0901"/>諂<anchor xml:id="end0402c0901"/>敎誨爲業。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c0902" n="0402c0902"/><anchor xml:id="beg0402c0902" n="0402c0902"/>諂<anchor xml:id="end0402c0902"/>曲者。爲罔冐他。曲
<lb ed="X" n="0402c10"/><lb ed="R098" n="0546b16"/>順時宜。矯設方便。爲取他意。或藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c1001" n="0402c1001"/><anchor xml:id="beg0402c1001" n="0402c1001"/>己<anchor xml:id="end0402c1001"/>失。不任師友
<lb ed="X" n="0402c11"/><lb ed="R098" n="0546b17"/>正敎誨故。此亦貪癡一分爲體。離二無別<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c1101" n="0402c1101"/><anchor xml:id="beg0402c1101" n="0402c1101"/>諂<anchor xml:id="end0402c1101"/>相用
<lb ed="X" n="0402c12"/><lb ed="R098" n="0546b18"/>故。云何爲害。於諸有情。心無悲愍。損惱爲性。能障
<lb ed="X" n="0402c13"/><lb ed="R098" n="0547a01"/>不害。逼惱爲業。謂有害者。逼惱他故。此亦瞋恚一
<lb ed="X" n="0402c14"/><lb ed="R098" n="0547a02"/>分爲體。離瞋無別害相用故。瞋害別相。准善應知。
<lb ed="X" n="0402c15"/><lb ed="R098" n="0547a03"/>云何爲憍。於自盛事。深生染着。醉傲爲性。能障不
<lb ed="X" n="0402c16"/><lb ed="R098" n="0547a04"/>憍。染依爲業。謂憍醉者。生長一切雜染法故。此亦
<lb ed="X" n="0402c17"/><lb ed="R098" n="0547a05"/>貪愛一分爲體。離貪無別憍相用故。上釋小隨竟。
<lb ed="X" n="0402c18"/><lb ed="R098" n="0547a06"/>下釋不定。論曰。悔眠尋伺。於善染等。皆不定故。非
<lb ed="X" n="0402c19"/><lb ed="R098" n="0547a07"/>如觸等。定遍心故。非如欲等。定遍地故。立不定名。
<lb ed="X" n="0402c20"/><lb ed="R098" n="0547a08"/>悔謂惡作。惡所作業。追悔爲性。障止爲業。此卽於
<lb ed="X" n="0402c21"/><lb ed="R098" n="0547a09"/>果。假立因名。先惡所作業。後方追悔故。悔先不作
<lb ed="X" n="0402c22"/><lb ed="R098" n="0547a10"/>亦惡作攝。如追悔言。我先不作如是事業。是我。惡
<lb ed="X" n="0402c23"/><lb ed="R098" n="0547a11"/>作。眠謂睡眠。令身不自在。昧略爲性。障觀爲業。謂
<lb ed="X" n="0402c24"/><lb ed="R098" n="0547a12"/>睡眠位。身不自在。心極闇劣。一門轉故。昧簡在定。
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0403a" n="0403a"/>
<lb ed="X" n="0403a01"/><lb ed="R098" n="0547a13"/>略別寤時。令顯睡眠。非無體用。尋謂尋求。令心怱
<lb ed="X" n="0403a02"/><lb ed="R098" n="0547a14"/>遽於意言境。麤轉爲性。伺謂伺察。令心忽遽於意
<lb ed="X" n="0403a03"/><lb ed="R098" n="0547a15"/>言境。細轉爲性。此二俱以安不安住身心分位所
<lb ed="X" n="0403a04"/><lb ed="R098" n="0547a16"/>依爲業。並用思慧一分爲體。於意言境。不深推度。
<lb ed="X" n="0403a05"/><lb ed="R098" n="0547a17"/>及深推度。義類別故。若離思慧。尋伺二種。體類差
<lb ed="X" n="0403a06"/><lb ed="R098" n="0547a18"/>別。不可得故。何名意言境。曰。意所取境。多依名言。
<lb ed="X" n="0403a07"/><lb ed="R098" n="0547b01"/>故名意言境。悔眠尋伺。何假何實。曰。悔眠是實。尋
<lb ed="X" n="0403a08"/><lb ed="R098" n="0547b02"/>伺是假。何得爲假。曰。並用思慧一分爲體。若令心
<lb ed="X" n="0403a09"/><lb ed="R098" n="0547b03"/>安。卽是思分。令心不安。卽是慧分。何以故。思者。徐
<lb ed="X" n="0403a10"/><lb ed="R098" n="0547b04"/>而細故。慧者。急而麤故。若如是者。令安。則用思無
<lb ed="X" n="0403a11"/><lb ed="R098" n="0547b05"/>慧。不安。用慧無思。何云並用。曰。通照大師釋。有兼
<lb ed="X" n="0403a12"/><lb ed="R098" n="0547b06"/>有正。若正用思。急慧隨思。能令心安。若正用慧。徐
<lb ed="X" n="0403a13"/><lb ed="R098" n="0547b07"/>思隨慧。令心不安。若如是說。不違並用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403a14"/><lb ed="R098" n="0547b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403a1401"><l>善惡臨時別配之</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0403a15"/><lb ed="R098" n="0547b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403a1501">頌第六識。與五十一心所。隨時逐境。遇善。則善心
<lb ed="X" n="0403a16"/><lb ed="R098" n="0547b10"/>所與之相應。遇不善。則不善心所與之相應。邪正
<lb ed="X" n="0403a17"/><lb ed="R098" n="0547b11"/>犁然。不相混濫。故曰別配之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403a18"/><lb ed="R098" n="0547b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403a1801"><l>性界受三恒轉易</l><l>根隨信等總相連</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0403a19"/><lb ed="R098" n="0547b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403a1901">頌第六識。於性界受。三種類中。恒常轉變改易。則
<lb ed="X" n="0403a20"/><lb ed="R098" n="0547b14"/>諸心所隨之。故曰相連。性。卽善等三性。界。卽欲等
<lb ed="X" n="0403a21"/><lb ed="R098" n="0547b15"/>三界。受。卽苦等三受。唯識論云。此六轉識。易脫不
<lb ed="X" n="0403a22"/><lb ed="R098" n="0547b16"/>定。故皆容與三受相應。皆領順違非二相故。領順
<lb ed="X" n="0403a23"/><lb ed="R098" n="0547b17"/>境相。適悅身心。說名樂受。領違境相。逼迫身心。說
<lb ed="X" n="0403a24"/><lb ed="R098" n="0547b18"/>名苦受。領中容境。於身於心。非逼非悅。名不苦不
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0403b" n="0403b"/>
<lb ed="X" n="0403b01"/><lb ed="R098" n="0548a01"/>樂受。或名五受。以苦分憂。樂分喜故。故論復云。三
<lb ed="X" n="0403b02"/><lb ed="R098" n="0548a02"/>中苦樂各分二者。逼悅身心。相各異故。由無分別。
<lb ed="X" n="0403b03"/><lb ed="R098" n="0548a03"/>有分別故。尤重輕微。有差別故。不苦不樂不分二
<lb ed="X" n="0403b04"/><lb ed="R098" n="0548a04"/>者。非逼非悅。相無異故。無分別故。平等轉故。卽此
<lb ed="X" n="0403b05"/><lb ed="R098" n="0548a05"/>五受。於八種識。有分有全。七八二識。唯是捨受。任
<lb ed="X" n="0403b06"/><lb ed="R098" n="0548a06"/>運緣境。無餘四受。前五轉識。唯苦樂捨三受相應。
<lb ed="X" n="0403b07"/><lb ed="R098" n="0548a07"/>唯識論云。如是三受。或各分二。五識相應。說名身
<lb ed="X" n="0403b08"/><lb ed="R098" n="0548a08"/>受。意識相應。說名心受。前五章中。闕三受義。故此
<lb ed="X" n="0403b09"/><lb ed="R098" n="0548a09"/>明焉。第六意識。二師說異。一言無苦唯四受俱。一
<lb ed="X" n="0403b10"/><lb ed="R098" n="0548a10"/>言有苦。通五受故。論中廣辨。意識必與五受相應。
<lb ed="X" n="0403b11"/><lb ed="R098" n="0548a11"/>頌言根者。卽根本惑。隨。卽隨惑。信。卽善位十一數
<lb ed="X" n="0403b12"/><lb ed="R098" n="0548a12"/>中一法。等者。等餘十法。及徧。行。別境。不定。諸所。謂
<lb ed="X" n="0403b13"/><lb ed="R098" n="0548a13"/>此染淨諸心所法。相連意識。於性界受三。恒常轉
<lb ed="X" n="0403b14"/><lb ed="R098" n="0548a14"/>易耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403b15"/><lb ed="R098" n="0548a15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403b1501"><l>動身發語獨爲最</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0403b16"/><lb ed="R098" n="0548a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403b1601">頌第六識。行相最勝。以具三種思故。一審慮思。謂
<lb ed="X" n="0403b17"/><lb ed="R098" n="0548a17"/>籌量時。無造作故。二決定思。意旣決定。有所作故。
<lb ed="X" n="0403b18"/><lb ed="R098" n="0548a18"/>三動發思。動謂動身。發謂發語。動身之思。名爲身
<lb ed="X" n="0403b19"/><lb ed="R098" n="0548b01"/>業。發語之思。名爲語業。思卽是業。故動發思。爲身
<lb ed="X" n="0403b20"/><lb ed="R098" n="0548b02"/>語業。則前二思。是意業故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403b21"/><lb ed="R098" n="0548b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403b2101"><l>引滿能招業力牽</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0403b22"/><lb ed="R098" n="0548b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403b2201">頌上三業。能招引滿二果。能招第八。引異熟果。名
<lb ed="X" n="0403b23"/><lb ed="R098" n="0548b05"/>爲引業。能招前六。滿異熟果。名爲滿業。謂之牽者。
<lb ed="X" n="0403b24"/><lb ed="R098" n="0548b06"/>如與善位十一相應。則爲善業牽而之人天。與根
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0403c" n="0403c"/>
<lb ed="X" n="0403c01"/><lb ed="R098" n="0548b07"/>隨位染所相應。則爲惡業牽而之三途。或一生行
<lb ed="X" n="0403c02"/><lb ed="R098" n="0548b08"/>惡。臨終善心猛盛。卽爲強業牽而生善處。或此世
<lb ed="X" n="0403c03"/><lb ed="R098" n="0548b09"/>雖行善。先世惡業熟故。卽爲熟業牽而生惡處。如
<lb ed="X" n="0403c04"/><lb ed="R098" n="0548b10"/>影隨形。故曰牽也。以業力勝。能牽引故。名爲引業。
<lb ed="X" n="0403c05"/><lb ed="R098" n="0548b11"/>圓總果故。名爲滿業。如畫師資。作模塡彩。俱舍論
<lb ed="X" n="0403c06"/><lb ed="R098" n="0548b12"/>云。一業引一果。多業能圓滿。復有四句。一業引一
<lb ed="X" n="0403c07"/><lb ed="R098" n="0548b13"/>果。一業引多果。多業引一果。多業引多果。皆以始
<lb ed="X" n="0403c08"/><lb ed="R098" n="0548b14"/>起爲引。究竟爲滿。然其引業能造之思。要是第六
<lb ed="X" n="0403c09"/><lb ed="R098" n="0548b15"/>意識所起。若其滿業能造之思。從五識起。然五無
<lb ed="X" n="0403c10"/><lb ed="R098" n="0548b16"/>執。不能造業。雖造滿業。亦非自能。但由意引。方能
<lb ed="X" n="0403c11"/><lb ed="R098" n="0548b17"/>造故。以五亦具善惡性故。七八二識。皆不能造。無
<lb ed="X" n="0403c12"/><lb ed="R098" n="0548b18"/>記性故。若論八識招業成果。唯是第八。無記性故。
<lb ed="X" n="0403c13"/><lb ed="R098" n="0549a01"/>前六一分。亦無記故。若非業招。唯是第七。有覆性
<lb ed="X" n="0403c14"/><lb ed="R098" n="0549a02"/>故。前六亦一分。善不善性故。有漏章竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0403c15"/><lb ed="R098" n="0549a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0403c1501"><l>發起初心歡喜地</l><l>俱生猶自現纏眠</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0403c16"/><lb ed="R098" n="0549a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0403c1601">頌第六識。下品轉智義。以我法執。各有二種。一者
<lb ed="X" n="0403c17"/><lb ed="R098" n="0549a05"/>俱生。二者分別。俱生我法。從無始來。虗妄熏習。內
<lb ed="X" n="0403c18"/><lb ed="R098" n="0549a06"/>因力故。恒與身俱。不待邪敎。及邪分別。任運而轉。
<lb ed="X" n="0403c19"/><lb ed="R098" n="0549a07"/>故名俱生。此復二種。一常相續。在第七識。緣第八
<lb ed="X" n="0403c20"/><lb ed="R098" n="0549a08"/>識。起自心相。執實我法。二有間斷。在第六識。緣識
<lb ed="X" n="0403c21"/><lb ed="R098" n="0549a09"/>所識。蘊處界相。或總或別。起自心相。執實我法。此
<lb ed="X" n="0403c22"/><lb ed="R098" n="0549a10"/>二俱生。細故難斷。後十地中。數數修習。勝二空觀。
<lb ed="X" n="0403c23"/><lb ed="R098" n="0549a11"/>方能除滅。分別我法。亦由現在外緣力故。非與身
<lb ed="X" n="0403c24"/><lb ed="R098" n="0549a12"/>俱。要待邪敎。及邪分別。然後方起。故名分別。唯在
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0404a" n="0404a"/>
<lb ed="X" n="0404a01"/><lb ed="R098" n="0549a13"/>第六意識中有。此亦二種。一緣邪敎所說蘊處界
<lb ed="X" n="0404a02"/><lb ed="R098" n="0549a14"/>相。起自心相。分別計度。執實我法。二緣邪敎所說
<lb ed="X" n="0404a03"/><lb ed="R098" n="0549a15"/>自性等相。起自心相。分別計度。執實我法。此二我
<lb ed="X" n="0404a04"/><lb ed="R098" n="0549a16"/>法。麤故易斷。入初地時。觀一切法。二空眞如。卽能
<lb ed="X" n="0404a05"/><lb ed="R098" n="0549a17"/>除滅。頌言歡喜。卽初地故。何名發起。曰。初轉智故。
<lb ed="X" n="0404a06"/><lb ed="R098" n="0549a18"/>以第六識。三品轉智。初地下品轉。八地中品轉。等
<lb ed="X" n="0404a07"/><lb ed="R098" n="0549b01"/>覺上品轉。以眞見道。唯斷分別我法二執。名下品
<lb ed="X" n="0404a08"/><lb ed="R098" n="0549b02"/>轉。何名初心。曰。以一地中。有三種心。謂入。住。出。初
<lb ed="X" n="0404a09"/><lb ed="R098" n="0549b03"/>入地時。名初心耳。纏。卽現行。眠。卽種子。以登地時。
<lb ed="X" n="0404a10"/><lb ed="R098" n="0549b04"/>俱生種現。未純伏滅。故云猶自現纏眠耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404a11"/><lb ed="R098" n="0549b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0404a1101"><l>遠行地後純無漏</l><l>觀察圓明照大千</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0404a12"/><lb ed="R098" n="0549b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0404a1201">頌第六識。中品上品轉智義。遠行地。第七地也。後
<lb ed="X" n="0404a13"/><lb ed="R098" n="0549b07"/>字卽後三地至等覺也。謂登八地。中品轉智。猶未
<lb ed="X" n="0404a14"/><lb ed="R098" n="0549b08"/>最極。直至等覺。最上品轉。故曰圓明。問。斷分別惑。
<lb ed="X" n="0404a15"/><lb ed="R098" n="0549b09"/>初證二空。居然下品。斷俱生惑。應唯上品。何有中
<lb ed="X" n="0404a16"/><lb ed="R098" n="0549b10"/>品。曰。俱生我法。二障別故。登初地時。俱生我執。雖
<lb ed="X" n="0404a17"/><lb ed="R098" n="0549b11"/>曰頓伏。俱生法執。於十地中。漸伏漸斷。未純無漏。
<lb ed="X" n="0404a18"/><lb ed="R098" n="0549b12"/>而煩惱障。亦間有漏。故前七地。諸菩薩等。於度生
<lb ed="X" n="0404a19"/><lb ed="R098" n="0549b13"/>時。亦故意起。我執煩惱。名有功用。得登八地。藏識
<lb ed="X" n="0404a20"/><lb ed="R098" n="0549b14"/>旣捨。我執永伏。名無功用。法執猶存。唯中品轉。唯
<lb ed="X" n="0404a21"/><lb ed="R098" n="0549b15"/>識論云。妙觀察智。相應心品。生空觀品。二乘見位。
<lb ed="X" n="0404a22"/><lb ed="R098" n="0549b16"/>亦得初起。此後展轉。至無學位。或至菩薩解行地
<lb ed="X" n="0404a23"/><lb ed="R098" n="0549b17"/>終<note place="inline">卽下品轉</note>。或至上位。若非有漏<note place="inline">卽中品轉</note>。或無心時。皆容
<lb ed="X" n="0404a24"/><lb ed="R098" n="0549b18"/>現起<note place="inline">結顯因中轉義。故名皆容</note>。法空觀品。菩薩見位。方得初起
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0404b" n="0404b"/>
<lb ed="X" n="0404b01"/><lb ed="R098" n="0550a01"/><note place="inline">卽下品轉</note>。此後展轉。乃至上位。若非有漏<note place="inline">卽中品轉</note>。生空智
<lb ed="X" n="0404b02"/><lb ed="R098" n="0550a02"/>果。或無心時。皆容現起<note place="inline">結顯因中轉義。故云皆容</note>。何名上品轉
<lb ed="X" n="0404b03"/><lb ed="R098" n="0550a03"/>耶。曰。究竟位中。諸漏永盡。非漏隨增。性淨圓明。名
<lb ed="X" n="0404b04"/><lb ed="R098" n="0550a04"/>上品轉。第六識章竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b05"/><lb ed="R098" n="0550a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第七識頌</cb:mulu><head>○<anchor xml:id="nkr_note_orig_0404001" n="0404001"/>第七識頌</head>
<lb ed="X" n="0404b06"/><lb ed="R098" n="0550a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0404b0601"><l>帶質有覆通情本</l><l>隨緣執我量爲非</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b07"/><lb ed="R098" n="0550a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0404b0701">頌第七識。於三境中。唯帶質境。於四性中。有覆無
<lb ed="X" n="0404b08"/><lb ed="R098" n="0550a08"/>記。於三量中。唯非量耳。言帶質境者。以心緣心故。
<lb ed="X" n="0404b09"/><lb ed="R098" n="0550a09"/>中間相分。從兩頭生。連帶生起。通情本者。釋帶質
<lb ed="X" n="0404b10"/><lb ed="R098" n="0550a10"/>境。第七見分。是能緣心。恒起執故。故名爲情。第八
<lb ed="X" n="0404b11"/><lb ed="R098" n="0550a11"/>見分。是所緣境。爲本質故。故名爲本。中間相分。從
<lb ed="X" n="0404b12"/><lb ed="R098" n="0550a12"/>兩頭生。故名爲通。能緣之心變起相分。似本質故。
<lb ed="X" n="0404b13"/><lb ed="R098" n="0550a13"/>名爲帶質。此意相應。四煩惱等。是染法故。障礙聖
<lb ed="X" n="0404b14"/><lb ed="R098" n="0550a14"/>道。隱蔽眞心。故名有覆。非善不善。故名無記。何名
<lb ed="X" n="0404b15"/><lb ed="R098" n="0550a15"/>何義。名曰煩惱。曰。一者我癡。謂卽無明。愚於我相。
<lb ed="X" n="0404b16"/><lb ed="R098" n="0550a16"/>迷無我故。二者我見。謂卽我執。於非我法。妄執我
<lb ed="X" n="0404b17"/><lb ed="R098" n="0550a17"/>故。三者我慢。謂卽倨傲。恃所執我。心高擧故。四者
<lb ed="X" n="0404b18"/><lb ed="R098" n="0550a18"/>我愛。謂卽我貪。於所執我。深耽著故。以具四惑。隨
<lb ed="X" n="0404b19"/><lb ed="R098" n="0550b01"/>緣第八見分當情。執之爲我。第八見分。爲本質故。
<lb ed="X" n="0404b20"/><lb ed="R098" n="0550b02"/>本非是我。妄執爲我。不稱本質。中間相分。兩頭變
<lb ed="X" n="0404b21"/><lb ed="R098" n="0550b03"/>起。本非是我。妄執爲我。不稱相分。兩不稱境。故名
<lb ed="X" n="0404b22"/><lb ed="R098" n="0550b04"/>非量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b23"/><lb ed="R098" n="0550b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0404b2301"><l>八大徧行別境慧</l><l>貪癡我見慢相隨</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0404b24"/><lb ed="R098" n="0550b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0404b2401">頌第七識相應心所。唯大隨八。徧行五。別境五中
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0404c" n="0404c"/>
<lb ed="X" n="0404c01"/><lb ed="R098" n="0550b07"/>之慧。根本惑中貪癡見慢。共十八所也。問。唯識論
<lb ed="X" n="0404c02"/><lb ed="R098" n="0550b08"/>云。有義此意心所唯九。前四後五。合爲九故。何與
<lb ed="X" n="0404c03"/><lb ed="R098" n="0550b09"/>八大。及慧俱耶。曰。若無昏沈。應不定有無堪任性。
<lb ed="X" n="0404c04"/><lb ed="R098" n="0550b10"/>掉擧若無。應無囂動。便如善等。非染汚位。若染心
<lb ed="X" n="0404c05"/><lb ed="R098" n="0550b11"/>中。無散亂者。應非流蕩非染汚心。若無失念。不正
<lb ed="X" n="0404c06"/><lb ed="R098" n="0550b12"/>知者。如何能起煩惱現前。若無不信。懈怠。放逸。如
<lb ed="X" n="0404c07"/><lb ed="R098" n="0550b13"/>何論說此三心所。染心相應。故染汚心。決定皆與
<lb ed="X" n="0404c08"/><lb ed="R098" n="0550b14"/>八隨煩惱相應而生。慧與我見爲體性故。故亦宜
<lb ed="X" n="0404c09"/><lb ed="R098" n="0550b15"/>有。問。根本六中開見成十此何唯四。曰。有我見故。
<lb ed="X" n="0404c10"/><lb ed="R098" n="0550b16"/>餘見不生。由見審決。疑無容起。愛著我故。瞋不得
<lb ed="X" n="0404c11"/><lb ed="R098" n="0550b17"/>生。故此識俱。煩惱唯四。何緣此識。無餘心所。謂欲。
<lb ed="X" n="0404c12"/><lb ed="R098" n="0550b18"/>希望未遂合事。此識任運。緣遂合境。無所希望。故
<lb ed="X" n="0404c13"/><lb ed="R098" n="0551a01"/>無有欲。勝解。印持曾未定境。此識無始。恒緣定事。
<lb ed="X" n="0404c14"/><lb ed="R098" n="0551a02"/>經所印持。故無勝解。念。唯記憶曾所習事。此識恒
<lb ed="X" n="0404c15"/><lb ed="R098" n="0551a03"/>緣現所受境。無所記憶。故無有念。定。唯繫心專注
<lb ed="X" n="0404c16"/><lb ed="R098" n="0551a04"/>一境。此識任運。刹那別緣。旣不專一。故無有定。善
<lb ed="X" n="0404c17"/><lb ed="R098" n="0551a05"/>是淨故。非此識俱。又忿等十。行相麤動。此識審細。
<lb ed="X" n="0404c18"/><lb ed="R098" n="0551a06"/>故非彼俱。無慚無媿。唯是不善。此無記故。非彼相
<lb ed="X" n="0404c19"/><lb ed="R098" n="0551a07"/>想。惡作。追悔先所造業。此識任運。恒緣現境。非悔
<lb ed="X" n="0404c20"/><lb ed="R098" n="0551a08"/>先業。故無惡作。睡眠。必依身心重昧。外衆緣力。有
<lb ed="X" n="0404c21"/><lb ed="R098" n="0551a09"/>時暫起。此識無始一類內執。不假外緣。故彼非有。
<lb ed="X" n="0404c22"/><lb ed="R098" n="0551a10"/>尋伺。俱依外門而轉。淺深推度。麤細發言。此識唯
<lb ed="X" n="0404c23"/><lb ed="R098" n="0551a11"/>依內門而轉。一類執我。故非彼俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0404c24"/><lb ed="R098" n="0551a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0404c2401"><l>恒審思量我相隨</l><l>有情日夜鎭昏迷</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0405a" n="0405a"/>
<lb ed="X" n="0405a01"/><lb ed="R098" n="0551a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405a0101">頌第七識。自性行相。皆是思量。故恒相隨第八見
<lb ed="X" n="0405a02"/><lb ed="R098" n="0551a14"/>分。執之爲我。論云。思量爲性相者。雙顯此識。自性
<lb ed="X" n="0405a03"/><lb ed="R098" n="0551a15"/>行相。意以思量爲自性故。卽復用彼爲行相故。由
<lb ed="X" n="0405a04"/><lb ed="R098" n="0551a16"/>斯兼釋所立別名。能審思量。名末那故。未轉依位。
<lb ed="X" n="0405a05"/><lb ed="R098" n="0551a17"/>恒審思量所執我相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0405a0501" n="0405a0501"/><anchor xml:id="beg0405a0501" n="0405a0501"/>已<anchor xml:id="end0405a0501"/>轉依位。亦審思量無我相
<lb ed="X" n="0405a06"/><lb ed="R098" n="0551a18"/>故。恒之與審。於八識中。四句分別。一恒而非審。謂
<lb ed="X" n="0405a07"/><lb ed="R098" n="0551b01"/>第八識。彼不執我。無間斷故。二審而非恒。謂第六
<lb ed="X" n="0405a08"/><lb ed="R098" n="0551b02"/>識。以彼執我。有間斷故。三亦恒亦審。卽第七識。此
<lb ed="X" n="0405a09"/><lb ed="R098" n="0551b03"/>能執我。無間斷故。四非恒非審。謂前五識。彼不執
<lb ed="X" n="0405a10"/><lb ed="R098" n="0551b04"/>我。有間斷故。故護法云。五八無法亦無人。六七二
<lb ed="X" n="0405a11"/><lb ed="R098" n="0551b05"/>識甚均平。五八無執。六七有執。是均平義。五八一
<lb ed="X" n="0405a12"/><lb ed="R098" n="0551b06"/>恒一非恒。六七一恒一非恒。亦是均平也。有情日
<lb ed="X" n="0405a13"/><lb ed="R098" n="0551b07"/>夜鎭昏迷者。鎭。安也。謂第七識。恒執我故。則令有
<lb ed="X" n="0405a14"/><lb ed="R098" n="0551b08"/>情。恒處長夜。安於昏迷。而不自覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a15"/><lb ed="R098" n="0551b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405a1501"><l>四惑八大相應起</l><l>六轉呼爲染淨依</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a16"/><lb ed="R098" n="0551b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405a1601">牒前染所與識相應。故令有情日夜昏迷。障眞義
<lb ed="X" n="0405a17"/><lb ed="R098" n="0551b11"/>智。蔽聖慧眼。其由煩惱爲害耳。六轉呼爲染淨依
<lb ed="X" n="0405a18"/><lb ed="R098" n="0551b12"/>者。轉。謂轉易。有轉變故。故前七識。通名轉識。依謂
<lb ed="X" n="0405a19"/><lb ed="R098" n="0551b13"/>所依。卽是根義。亦是緣義。故第六識。染淨位中。必
<lb ed="X" n="0405a20"/><lb ed="R098" n="0551b14"/>以第七爲所依根。若前五識。染淨位中。依意轉故。
<lb ed="X" n="0405a21"/><lb ed="R098" n="0551b15"/>顯揚論云。末那恒與四惑相應。或翻相應恃擧爲
<lb ed="X" n="0405a22"/><lb ed="R098" n="0551b16"/>行。成平等行。應知此意。通染不染。故頌中言。染淨
<lb ed="X" n="0405a23"/><lb ed="R098" n="0551b17"/>依也。有漏章竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405a24"/><lb ed="R098" n="0551b18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405a2401"><l>極喜初心平等性</l><l>無功用行我恒摧</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0405b" n="0405b"/>
<lb ed="X" n="0405b01"/><lb ed="R098" n="0552a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405b0101">頌第七識。下品中品轉智義。謂末那識。初地初心。
<lb ed="X" n="0405b02"/><lb ed="R098" n="0552a02"/>轉成無漏。相應心品。亦轉無漏平等性智。由第六
<lb ed="X" n="0405b03"/><lb ed="R098" n="0552a03"/>入雙空觀故。問。第七轉智。何由第六入雙空觀。曰。
<lb ed="X" n="0405b04"/><lb ed="R098" n="0552a04"/>第七唯俱生。無分別惑故。以無分別。於緣境時。唯
<lb ed="X" n="0405b05"/><lb ed="R098" n="0552a05"/>任運轉。無力斷惑。故登地時。自不能轉。由第六識。
<lb ed="X" n="0405b06"/><lb ed="R098" n="0552a06"/>入生空觀。礙此第七。我執不生。法執猶存。故有頌
<lb ed="X" n="0405b07"/><lb ed="R098" n="0552a07"/>云。單執末那居種位。平等性智不現前。由第六入
<lb ed="X" n="0405b08"/><lb ed="R098" n="0552a08"/>生法二空觀故。礙此第七我法二執不起。故有頌
<lb ed="X" n="0405b09"/><lb ed="R098" n="0552a09"/>云。雙執末那歸種位。平等性智方現前。居者居住。
<lb ed="X" n="0405b10"/><lb ed="R098" n="0552a10"/>歸者歸藏。雖礙我執。居住種位。法執猶在。故智不
<lb ed="X" n="0405b11"/><lb ed="R098" n="0552a11"/>前。二種歸藏。現行永伏。智得轉也。此卽第七無力
<lb ed="X" n="0405b12"/><lb ed="R098" n="0552a12"/>斷惑。由第六識斷分別惑。轉二空智。第七仗之。得
<lb ed="X" n="0405b13"/><lb ed="R098" n="0552a13"/>下品轉。復有頌云。分別二障極喜無。六七俱生地
<lb ed="X" n="0405b14"/><lb ed="R098" n="0552a14"/>地除。第七修道除種現。金剛道後總皆無。修道卽
<lb ed="X" n="0405b15"/><lb ed="R098" n="0552a15"/>第八地。以八地中。無功用。行。方爲眞修實斷。故我
<lb ed="X" n="0405b16"/><lb ed="R098" n="0552a16"/>恒摧。法執猶間。以有種故。故唯中品轉也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405b17"/><lb ed="R098" n="0552a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405b1701"><l>如來現起他受用</l><l>十地菩薩所被機</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0405b18"/><lb ed="R098" n="0552a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405b1801">頌第七識。上品轉智義。以前初地。下品轉智。我法
<lb ed="X" n="0405b19"/><lb ed="R098" n="0552b01"/>二執。俱間起故。無功用行。名中品轉。但我恒摧。法
<lb ed="X" n="0405b20"/><lb ed="R098" n="0552b02"/>猶間故。皆非最極。直至如來究竟位中。煩惱所知。
<lb ed="X" n="0405b21"/><lb ed="R098" n="0552b03"/>種現俱盡。平等性智。方得圓滿。名上品轉。所被之
<lb ed="X" n="0405b22"/><lb ed="R098" n="0552b04"/>機。機者。會也。啐<g ref="#CB10437">啄</g>同時。名爲機會。他受用身。謂諸
<lb ed="X" n="0405b23"/><lb ed="R098" n="0552b05"/>如來。由平等智。示現微妙淨功德身居純淨土。爲
<lb ed="X" n="0405b24"/><lb ed="R098" n="0552b06"/>住十地諸菩薩衆。現大神通。轉正法輪。決衆疑網。
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0405c" n="0405c"/>
<lb ed="X" n="0405c01"/><lb ed="R098" n="0552b07"/>令彼受用。大乘法樂。他受用身。卽能被之佛。十地
<lb ed="X" n="0405c02"/><lb ed="R098" n="0552b08"/>菩薩。乃所被之機也。第七識章竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0405c03"/><lb ed="R098" n="0552b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第八識頌</cb:mulu><head>○<anchor xml:id="nkr_note_orig_0405001" n="0405001"/>第八識頌</head>
<lb ed="X" n="0405c04"/><lb ed="R098" n="0552b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405c0401"><l>性唯無覆五徧行</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0405c05"/><lb ed="R098" n="0552b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405c0501">頌第八識。於四性中。唯是無覆無記性故。以其不
<lb ed="X" n="0405c06"/><lb ed="R098" n="0552b12"/>與煩惱俱故。名爲無覆。性是平等無違拒故。名爲
<lb ed="X" n="0405c07"/><lb ed="R098" n="0552b13"/>無記。唯識論云。何賴耶識。無始時來。乃至未轉。於
<lb ed="X" n="0405c08"/><lb ed="R098" n="0552b14"/>一切位。恒與此五心所相應。謂觸。作意。受。想。與思。
<lb ed="X" n="0405c09"/><lb ed="R098" n="0552b15"/>俱是徧行心所攝故。論云。如何此識。非別境等。心
<lb ed="X" n="0405c10"/><lb ed="R098" n="0552b16"/>所相應。曰。互相違故。謂欲。希望所樂事轉。此識任
<lb ed="X" n="0405c11"/><lb ed="R098" n="0552b17"/>業。無所希望。勝解。印持決定事轉。此識瞢昧。無所
<lb ed="X" n="0405c12"/><lb ed="R098" n="0552b18"/>印持。念。唯明記曾習事轉。此識昧劣。不能明記。定。
<lb ed="X" n="0405c13"/><lb ed="R098" n="0553a01"/>能令心專注一境。此識任運刹那別緣。慧。唯簡擇
<lb ed="X" n="0405c14"/><lb ed="R098" n="0553a02"/>得等事轉。此識微劣不能簡擇。故此不與別境相
<lb ed="X" n="0405c15"/><lb ed="R098" n="0553a03"/>應。此識唯是異熟性故。善染汚等。亦不相應。惡作
<lb ed="X" n="0405c16"/><lb ed="R098" n="0553a04"/>等四。無記性者。有間斷故。定非異熟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0405c17"/><lb ed="R098" n="0553a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0405c1701"><l>界地隨他業力生</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0405c18"/><lb ed="R098" n="0553a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0405c1801">頌第八識。隨諸善惡業力。引於三界九地。五趣之
<lb ed="X" n="0405c19"/><lb ed="R098" n="0553a07"/>中。受眞異熟。爲總報主。以與前七。色心等法。爲依
<lb ed="X" n="0405c20"/><lb ed="R098" n="0553a08"/>止故。以彼能爲趣生體故。何偏爲體。曰。具四義故。
<lb ed="X" n="0405c21"/><lb ed="R098" n="0553a09"/>一謂實有。二恒。三徧。四謂無雜。故能爲體。八識之
<lb ed="X" n="0405c22"/><lb ed="R098" n="0553a10"/>中。唯第八識。全業招果。自唯無記。招他業故。前六
<lb ed="X" n="0405c23"/><lb ed="R098" n="0553a11"/>一分。亦無記故。唯第七識。全非業招。自是有覆。非
<lb ed="X" n="0405c24"/><lb ed="R098" n="0553a12"/>他業故。前六一分。善惡業故。無記之法。如彼乾土。
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0406a" n="0406a"/>
<lb ed="X" n="0406a01"/><lb ed="R098" n="0553a13"/>不能相握。自成一聚。故須直用。善惡業力。如水膠
<lb ed="X" n="0406a02"/><lb ed="R098" n="0553a14"/>等。和彼乾土無記之法。令成器聚。若善惡法。如木
<lb ed="X" n="0406a03"/><lb ed="R098" n="0553a15"/>石等。自成器聚。不假他力。故非業招。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0406a04"/><lb ed="R098" n="0553a16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0406a0401"><l>二乘不了因迷執</l><l>由此能興論主諍</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0406a05"/><lb ed="R098" n="0553a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0406a0501">頌言二乘。簡非大乘。謂第八識。行相微隱。淺智難
<lb ed="X" n="0406a06"/><lb ed="R098" n="0553a18"/>知。故曰不了。不信有此第八識體。曰迷。唯以第六
<lb ed="X" n="0406a07"/><lb ed="R098" n="0553b01"/>受熏持種。曰執。唯識論云。云何應知。此第八識。離
<lb ed="X" n="0406a08"/><lb ed="R098" n="0553b02"/>眼等識。有別自體。問也。聖敎正理。爲定量故。答也。
<lb ed="X" n="0406a09"/><lb ed="R098" n="0553b03"/>是故論主。廣引三經四頌。四敎十理。證有此識。云
<lb ed="X" n="0406a10"/><lb ed="R098" n="0553b04"/>何聖敎。若阿毗達摩經。解深密經。幷楞伽經。此大
<lb ed="X" n="0406a11"/><lb ed="R098" n="0553b05"/>乘三。若大衆部。阿笈摩經。上座部。分別論。化地部。
<lb ed="X" n="0406a12"/><lb ed="R098" n="0553b06"/>說一切有部。增益經。此小乘四敎。云何正理。十證
<lb ed="X" n="0406a13"/><lb ed="R098" n="0553b07"/>頌曰。持種異熟心。趣生有受識。生死緣依食。滅定
<lb ed="X" n="0406a14"/><lb ed="R098" n="0553b08"/>心染淨。此頌具含十理。一持種心。二異熟心。三趣
<lb ed="X" n="0406a15"/><lb ed="R098" n="0553b09"/>生體。四有執受。五壽煖識。六生死時。七緣起依。八
<lb ed="X" n="0406a16"/><lb ed="R098" n="0553b10"/>識食體。九滅定心。十染淨心。先引聖敎。若大乘阿
<lb ed="X" n="0406a17"/><lb ed="R098" n="0553b11"/>毗達摩經云。無始時來界。一切法等依。由此有諸
<lb ed="X" n="0406a18"/><lb ed="R098" n="0553b12"/>趣。及涅槃證得。頌第八識。自性微隱。故以作用而
<lb ed="X" n="0406a19"/><lb ed="R098" n="0553b13"/>顯示之。頌中初半。顯第八識爲因緣用。後半。顯與
<lb ed="X" n="0406a20"/><lb ed="R098" n="0553b14"/>流轉還滅作依持用。界是因義。卽種子識。無始時
<lb ed="X" n="0406a21"/><lb ed="R098" n="0553b15"/>來。展轉相續。親生諸法。故名爲因。依是緣義。卽執
<lb ed="X" n="0406a22"/><lb ed="R098" n="0553b16"/>持識。無始時來。與一切法。等爲依止。故名爲緣。謂
<lb ed="X" n="0406a23"/><lb ed="R098" n="0553b17"/>能執持。諸種子故。與現行法。爲所依止。由此有諸
<lb ed="X" n="0406a24"/><lb ed="R098" n="0553b18"/>趣者。由有此識。執持一切順流轉法。令諸有情。流
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0406b" n="0406b"/>
<lb ed="X" n="0406b01"/><lb ed="R098" n="0554a01"/>轉生死。雖惑業法。皆是流轉。而趣是果。勝故偏說。
<lb ed="X" n="0406b02"/><lb ed="R098" n="0554a02"/>或諸趣言。通能所趣。諸趣資具。亦得趣名。諸惑業
<lb ed="X" n="0406b03"/><lb ed="R098" n="0554a03"/>生。皆依此識。是與流轉作依持用。及涅槃證得者
<lb ed="X" n="0406b04"/><lb ed="R098" n="0554a04"/>由有此識。執持一切順還滅法。令修行者證得涅
<lb ed="X" n="0406b05"/><lb ed="R098" n="0554a05"/>槃。此中<anchor xml:id="nkr_note_add_0406b0501" n="0406b0501"/><anchor xml:id="beg0406b0501" n="0406b0501"/>但<anchor xml:id="end0406b0501"/>說能證得道。涅槃不依此識有故。或說
<lb ed="X" n="0406b06"/><lb ed="R098" n="0554a06"/>所證。是修行者。正所求故。或此雙說。俱是還滅品
<lb ed="X" n="0406b07"/><lb ed="R098" n="0554a07"/>類攝故。今此頌中。諸所說義。離第八識。皆不得有。
<lb ed="X" n="0406b08"/><lb ed="R098" n="0554a08"/>卽彼經中。復說頌云。由攝藏諸法。一切種子識。故
<lb ed="X" n="0406b09"/><lb ed="R098" n="0554a09"/>名阿賴耶。勝者我開示。由此本識。具諸種子。故能
<lb ed="X" n="0406b10"/><lb ed="R098" n="0554a10"/>攝藏。諸雜染法。依斯建立。阿賴耶名。<anchor xml:id="nkr_note_add_0406b1001" n="0406b1001"/><anchor xml:id="beg0406b1001" n="0406b1001"/>已<anchor xml:id="end0406b1001"/>入見道諸
<lb ed="X" n="0406b11"/><lb ed="R098" n="0554a11"/>菩薩衆。得眞現觀。名爲勝者。彼能證解阿賴耶識。
<lb ed="X" n="0406b12"/><lb ed="R098" n="0554a12"/>故我世尊。正爲開示。解深密經云。阿陀那識甚深
<lb ed="X" n="0406b13"/><lb ed="R098" n="0554a13"/>細。一切種子如瀑流。我於凡愚不開演。恐彼分別
<lb ed="X" n="0406b14"/><lb ed="R098" n="0554a14"/>執爲我。梵語阿陀那。此云執持。以能執持諸法種
<lb ed="X" n="0406b15"/><lb ed="R098" n="0554a15"/>子。及能執受色根依處。亦能執取結生相續<note place="inline">結生卽投
<lb ed="X" n="0406b16"/><lb ed="R098" n="0554a16"/>胎時</note>。故說此識。名阿陀那。無性有情不能窮底故曰
<lb ed="X" n="0406b17"/><lb ed="R098" n="0554a17"/>甚深。趣寂種性不能通達。故曰甚細。是一切法眞
<lb ed="X" n="0406b18"/><lb ed="R098" n="0554a18"/>實種子。緣擊便生轉識波浪。恒無間斷。猶如瀑流。
<lb ed="X" n="0406b19"/><lb ed="R098" n="0554b01"/>凡卽無性。愚卽趣寂。恐彼於此。起分別執。墮諸惡
<lb ed="X" n="0406b20"/><lb ed="R098" n="0554b02"/>趣。障生聖道。故我世尊。不爲開演。唯第八識。有如
<lb ed="X" n="0406b21"/><lb ed="R098" n="0554b03"/>是義。入楞伽經。亦作是說。如海遇風緣。起種種波
<lb ed="X" n="0406b22"/><lb ed="R098" n="0554b04"/>浪。現前作用轉。無有間斷時<note place="inline">此頌喩也</note>。藏識海亦然。境
<lb ed="X" n="0406b23"/><lb ed="R098" n="0554b05"/>界風所擊。恒起諸識浪。現前作用轉<note place="inline">此頌法也</note>。眼等諸
<lb ed="X" n="0406b24"/><lb ed="R098" n="0554b06"/>識。無如大海恒相續轉。起諸識浪。故知別有。第八
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0406c" n="0406c"/>
<lb ed="X" n="0406c01"/><lb ed="R098" n="0554b07"/>識性。<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c0101" n="0406c0101"/><anchor xml:id="beg0406c0101" n="0406c0101"/>已<anchor xml:id="end0406c0101"/>上所引大乘四頌。總證第八識。名持種心
<lb ed="X" n="0406c02"/><lb ed="R098" n="0554b08"/>義○又大衆部。阿笈摩經。密意說此名根本識。是
<lb ed="X" n="0406c03"/><lb ed="R098" n="0554b09"/>眼等識。所依止故。譬如樹根。是莖等本。非眼等識。
<lb ed="X" n="0406c04"/><lb ed="R098" n="0554b10"/>有如是義。上座部經。分別論者。俱密說此。名有分
<lb ed="X" n="0406c05"/><lb ed="R098" n="0554b11"/>識。有謂三有。分是因義。唯此恒徧。爲三有因。化地
<lb ed="X" n="0406c06"/><lb ed="R098" n="0554b12"/>部中。密說此名。窮生死蘊。離第八識。無別蘊法。窮
<lb ed="X" n="0406c07"/><lb ed="R098" n="0554b13"/>生死際。無間斷時。說一切有部。增一經中。亦密說
<lb ed="X" n="0406c08"/><lb ed="R098" n="0554b14"/>此。名阿賴耶。謂愛阿賴耶。樂阿賴耶。欣阿賴耶。喜
<lb ed="X" n="0406c09"/><lb ed="R098" n="0554b15"/>阿賴耶。謂阿賴耶。是貪總別三世境故。立此四名。
<lb ed="X" n="0406c10"/><lb ed="R098" n="0554b16"/>由是彼說。阿賴耶名。定顯此中。第八識故。上引小
<lb ed="X" n="0406c11"/><lb ed="R098" n="0554b17"/>乘四敎。宛然有此。第八識體。何以堅執。唯前六耶
<lb ed="X" n="0406c12"/><lb ed="R098" n="0554b18"/>○<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c1201" n="0406c1201"/><anchor xml:id="beg0406c1201" n="0406c1201"/>已<anchor xml:id="end0406c1201"/>引聖敎。當顯正理。謂契經說。雜染淸淨諸法
<lb ed="X" n="0406c13"/><lb ed="R098" n="0555a01"/>種子之所集起。故名爲心。若無此識。彼持種心。不
<lb ed="X" n="0406c14"/><lb ed="R098" n="0555a02"/>應有故。謂諸轉識。在滅定等。有間斷故。根境作意。
<lb ed="X" n="0406c15"/><lb ed="R098" n="0555a03"/>善等類別。易脫起故。如電光等。不堅住故。非可熏
<lb ed="X" n="0406c16"/><lb ed="R098" n="0555a04"/>習。不能持種。非染淨種。所集起心。此識一類。恒無
<lb ed="X" n="0406c17"/><lb ed="R098" n="0555a05"/>間斷。如苣蕂等。堅住可熏。當彼契經所說心義。此
<lb ed="X" n="0406c18"/><lb ed="R098" n="0555a06"/>證第八名心。以合十證頌中第一持種心義○又
<lb ed="X" n="0406c19"/><lb ed="R098" n="0555a07"/>契經說。有異熟心。善惡業感。若無此識。彼異熟心。
<lb ed="X" n="0406c20"/><lb ed="R098" n="0555a08"/>不應有故。眼等轉識。有間斷故。異熟不應。斷<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c2001" n="0406c2001"/><anchor xml:id="beg0406c2001" n="0406c2001"/>已<anchor xml:id="end0406c2001"/>更
<lb ed="X" n="0406c21"/><lb ed="R098" n="0555a09"/>續。定應許有。眞異熟心。酧牽引業。徧而無斷。彼異
<lb ed="X" n="0406c22"/><lb ed="R098" n="0555a10"/>熟心。卽第八識。以合十證頌中。第二異熟心義。通
<lb ed="X" n="0406c23"/><lb ed="R098" n="0555a11"/>上以釋初句持種異熟心竟○又契經說。有情流
<lb ed="X" n="0406c24"/><lb ed="R098" n="0555a12"/>轉五趣四生。若無此識。彼趣生體。不應有故。謂要
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0407a" n="0407a"/>
<lb ed="X" n="0407a01"/><lb ed="R098" n="0555a13"/>實有。恒。徧。無雜。具此四義。方可立爲正實趣生。非
<lb ed="X" n="0407a02"/><lb ed="R098" n="0555a14"/>異熟法。趣生雜亂。住此起餘趣生法故。諸異熟色。
<lb ed="X" n="0407a03"/><lb ed="R098" n="0555a15"/>及五識中。業所感者。不徧趣生。無色界中。全無彼
<lb ed="X" n="0407a04"/><lb ed="R098" n="0555a16"/>故。諸生得善。及意識中。業所感者。雖徧趣生。起無
<lb ed="X" n="0407a05"/><lb ed="R098" n="0555a17"/>雜亂。而不恒有。不相應行。無實自體。皆不可立正
<lb ed="X" n="0407a06"/><lb ed="R098" n="0555a18"/>實趣生。唯異熟心。及彼心所。實恒徧無雜。是正實
<lb ed="X" n="0407a07"/><lb ed="R098" n="0555b01"/>趣生。此卽第八心及心所。以合十證頌中。第三界
<lb ed="X" n="0407a08"/><lb ed="R098" n="0555b02"/>趣生義○又契經說。有色根身。是有執受。若無此
<lb ed="X" n="0407a09"/><lb ed="R098" n="0555b03"/>識。彼能執受。不應有故。謂五色根。及彼依處。唯現
<lb ed="X" n="0407a10"/><lb ed="R098" n="0555b04"/>在世。是有執受。彼定由有。能執受心。唯異熟心。先
<lb ed="X" n="0407a11"/><lb ed="R098" n="0555b05"/>業所引。眼等轉識。無如是義。彼執受心。卽第八識。
<lb ed="X" n="0407a12"/><lb ed="R098" n="0555b06"/>以合十證頌中第四有執受義○又契經說。壽煖
<lb ed="X" n="0407a13"/><lb ed="R098" n="0555b07"/>識三。更互依持。得相續住。若無此識。能持壽煖。令
<lb ed="X" n="0407a14"/><lb ed="R098" n="0555b08"/>久住識。不應有故。謂諸轉識。有間有轉。如風聲等。
<lb ed="X" n="0407a15"/><lb ed="R098" n="0555b09"/>無恒持用。不可立爲持壽煖識。唯異熟識。無間無
<lb ed="X" n="0407a16"/><lb ed="R098" n="0555b10"/>轉。猶如壽煖。有恒持用。故可立爲持壽煖識。卽第
<lb ed="X" n="0407a17"/><lb ed="R098" n="0555b11"/>八識。以合十證頌中第五壽煖識義。通上以釋次
<lb ed="X" n="0407a18"/><lb ed="R098" n="0555b12"/>句趣生有受識竟○又契經說。諸有情類。受生命
<lb ed="X" n="0407a19"/><lb ed="R098" n="0555b13"/>終。必住散心。非無心定<note place="inline">顯此有心故</note>。若無此識。生死時
<lb ed="X" n="0407a20"/><lb ed="R098" n="0555b14"/>心。不應有故。謂生死時。身心惛昧。如睡無夢。極悶
<lb ed="X" n="0407a21"/><lb ed="R098" n="0555b15"/>絕時。明了轉識。必不現起。又此位中。六種轉識。行
<lb ed="X" n="0407a22"/><lb ed="R098" n="0555b16"/>相所緣。不可知故。如無心位。必不現行。六種轉識。
<lb ed="X" n="0407a23"/><lb ed="R098" n="0555b17"/>行相所緣。有必可知。如餘時故。眞異熟識。極微細
<lb ed="X" n="0407a24"/><lb ed="R098" n="0555b18"/>故。行相所緣。俱不可了。是引業果。一期相續。恒無
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0407b" n="0407b"/>
<lb ed="X" n="0407b01"/><lb ed="R098" n="0556a01"/>轉變。是散有心。名生死心。卽第八識。以合十證頌
<lb ed="X" n="0407b02"/><lb ed="R098" n="0556a02"/>中第六生死心義○又契經說。識緣名色。名色緣
<lb ed="X" n="0407b03"/><lb ed="R098" n="0556a03"/>識。如是二法。展轉相依。譬如蘆束。俱時而轉。若無
<lb ed="X" n="0407b04"/><lb ed="R098" n="0556a04"/>此識。彼識自體。不應有故。眼等轉識。攝在名中。此
<lb ed="X" n="0407b05"/><lb ed="R098" n="0556a05"/>識若無。說誰爲識。又諸轉識有間有轉。無力恒時
<lb ed="X" n="0407b06"/><lb ed="R098" n="0556a06"/>執持名色。寧說恒與名色爲緣。故彼識言。顯第八
<lb ed="X" n="0407b07"/><lb ed="R098" n="0556a07"/>識。以合十證頌中第七緣起依義○又契經說。一
<lb ed="X" n="0407b08"/><lb ed="R098" n="0556a08"/>切有情。皆依食住。若無此識。彼識食體。不應有故。
<lb ed="X" n="0407b09"/><lb ed="R098" n="0556a09"/>謂契經說。食有四種。一者段食。二者觸食。三意思
<lb ed="X" n="0407b10"/><lb ed="R098" n="0556a10"/>食。四者識食。此四能持。有情身命。令不壞斷。故名
<lb ed="X" n="0407b11"/><lb ed="R098" n="0556a11"/>爲食。諸有執無第八識者。依何等義。經作是言。一
<lb ed="X" n="0407b12"/><lb ed="R098" n="0556a12"/>切有情。皆依食住。故識食體。卽第八識。以合十證
<lb ed="X" n="0407b13"/><lb ed="R098" n="0556a13"/>頌中。第八識食體義。<anchor xml:id="nkr_note_add_0407b1301" n="0407b1301"/><anchor xml:id="beg0407b1301" n="0407b1301"/>已<anchor xml:id="end0407b1301"/>上釋第三句生死緣依食
<lb ed="X" n="0407b14"/><lb ed="R098" n="0556a14"/>竟○又契經說。住滅定者。身語心行。無不皆滅。而
<lb ed="X" n="0407b15"/><lb ed="R098" n="0556a15"/>壽不滅。亦不離煖。根無變壞。識不離身。若無此識。
<lb ed="X" n="0407b16"/><lb ed="R098" n="0556a16"/>住滅定者。不離身識。不應有故謂眼等識。行相麤
<lb ed="X" n="0407b17"/><lb ed="R098" n="0556a17"/>動。於所緣境。起必勞慮。厭患彼故。暫求止息。漸次
<lb ed="X" n="0407b18"/><lb ed="R098" n="0556a18"/>伏除。至都盡位。依此位立。住滅定者。故此定中。彼
<lb ed="X" n="0407b19"/><lb ed="R098" n="0556b01"/>識皆滅。若不許有微細一類恒徧執持壽煖識在。
<lb ed="X" n="0407b20"/><lb ed="R098" n="0556b02"/>依何而說識不離身。若全無識。應如瓦礫。非有情
<lb ed="X" n="0407b21"/><lb ed="R098" n="0556b03"/>數。豈得說爲住滅定者。眼等轉識。於滅定位。非不
<lb ed="X" n="0407b22"/><lb ed="R098" n="0556b04"/>離身。故契經言。不離身者。彼識卽是此第八識。入
<lb ed="X" n="0407b23"/><lb ed="R098" n="0556b05"/>滅定時。不爲止息此極寂靜執持識故。無想等位。
<lb ed="X" n="0407b24"/><lb ed="R098" n="0556b06"/>類此應知。故彼定心。卽第八識。以合十證頌中第
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0407c" n="0407c"/>
<lb ed="X" n="0407c01"/><lb ed="R098" n="0556b07"/>九滅定心義○又契經說。心雜染故。有情雜染。心
<lb ed="X" n="0407c02"/><lb ed="R098" n="0556b08"/>淸淨故。有情淸淨。若無此識。彼染淨心。不應有故。
<lb ed="X" n="0407c03"/><lb ed="R098" n="0556b09"/>謂染淨法以心爲本。因心而生。依心住故。心受彼
<lb ed="X" n="0407c04"/><lb ed="R098" n="0556b10"/>熏。持彼種故。彼染淨心。卽第八識。以合十證頌中
<lb ed="X" n="0407c05"/><lb ed="R098" n="0556b11"/>第十染淨心義。通上釋第四句滅定心染淨竟。證
<lb ed="X" n="0407c06"/><lb ed="R098" n="0556b12"/>有此識。理趣無邊。不但十義而<anchor xml:id="nkr_note_add_0407c0601" n="0407c0601"/><anchor xml:id="beg0407c0601" n="0407c0601"/>已<anchor xml:id="end0407c0601"/>。詳唯識論第三
<lb ed="X" n="0407c07"/><lb ed="R098" n="0556b13"/>第四。宗鏡四十七。文繁不引。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0407c08"/><lb ed="R098" n="0556b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0407c0801"><l>浩浩三藏不可窮</l><l>淵深七浪境爲風</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0407c09"/><lb ed="R098" n="0556b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0407c0901">頌第八識。體性淵微。隨緣生識之義。浩浩者。深廣
<lb ed="X" n="0407c10"/><lb ed="R098" n="0556b16"/>義。三藏者。能所執也。持種義邊。名爲能藏。受熏義
<lb ed="X" n="0407c11"/><lb ed="R098" n="0556b17"/>邊。名爲所藏七執爲我。名爲執藏。如契經說。諸法
<lb ed="X" n="0407c12"/><lb ed="R098" n="0556b18"/>於識藏。識於法亦爾。更互爲果性。亦常爲因性。此
<lb ed="X" n="0407c13"/><lb ed="R098" n="0557a01"/>頌意言。阿賴耶識。與諸轉識。於一切時。展轉相生。
<lb ed="X" n="0407c14"/><lb ed="R098" n="0557a02"/>互爲因果。攝大乘說。阿賴耶識。與雜染法。互爲因
<lb ed="X" n="0407c15"/><lb ed="R098" n="0557a03"/>緣。如炷與焰。展轉生燒。又如束蘆。互相依住。唯依
<lb ed="X" n="0407c16"/><lb ed="R098" n="0557a04"/>此二。建立因緣。所餘因緣。不可得故。頌言淵深者。
<lb ed="X" n="0407c17"/><lb ed="R098" n="0557a05"/>顯不可窮義。以水喩於第八本識。故有淵深不窮
<lb ed="X" n="0407c18"/><lb ed="R098" n="0557a06"/>之相。以浪喩於前七轉識。故有生滅不盡之波。以
<lb ed="X" n="0407c19"/><lb ed="R098" n="0557a07"/>風喩於境等四緣。故有擊發助生之狀。所以喩中。
<lb ed="X" n="0407c20"/><lb ed="R098" n="0557a08"/>多風至。多波生。少風至。少浪起。法中多緣多識生。
<lb ed="X" n="0407c21"/><lb ed="R098" n="0557a09"/>少緣少識起。如楞伽云。如海遇風緣等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0407c22"/><lb ed="R098" n="0557a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0407c2201"><l>受熏持種根身器</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0407c23"/><lb ed="R098" n="0557a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0407c2301">頌第八識。旣能受熏。復能執持種子根身。及緣器
<lb ed="X" n="0407c24"/><lb ed="R098" n="0557a12"/>界之義。唯識論云。依何等義。立熏習名。問也。所熏
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0408a" n="0408a"/>
<lb ed="X" n="0408a01"/><lb ed="R098" n="0557a13"/>能熏。各具四義。令種生長。故名熏習。答也。何等名
<lb ed="X" n="0408a02"/><lb ed="R098" n="0557a14"/>爲所熏四義。一堅住性。若法始終。一類相續。能持
<lb ed="X" n="0408a03"/><lb ed="R098" n="0557a15"/>習氣。乃是所熏。此遮轉識。及聲風等。性不堅住。故
<lb ed="X" n="0408a04"/><lb ed="R098" n="0557a16"/>非所熏○二無記性。若法平等無所違逆。能容習
<lb ed="X" n="0408a05"/><lb ed="R098" n="0557a17"/>氣。乃是所熏。此遮善染。勢力強盛。無所容納。故非
<lb ed="X" n="0408a06"/><lb ed="R098" n="0557a18"/>所熏。由此如來。第八淨識。唯帶舊種。非新受熏○
<lb ed="X" n="0408a07"/><lb ed="R098" n="0557b01"/>三可熏性。若法自在。性非堅密。能容習氣。乃是所
<lb ed="X" n="0408a08"/><lb ed="R098" n="0557b02"/>熏。此遮心所。及無爲法。依他堅密。故非所熏○四
<lb ed="X" n="0408a09"/><lb ed="R098" n="0557b03"/>與能熏共和合性。若與能熏。同時同處。不卽不離。
<lb ed="X" n="0408a10"/><lb ed="R098" n="0557b04"/>乃是所熏。此遮他身。刹那前後。無和合義。故非所
<lb ed="X" n="0408a11"/><lb ed="R098" n="0557b05"/>熏。唯異熟識。具此四義。可是所熏。非心所等○何
<lb ed="X" n="0408a12"/><lb ed="R098" n="0557b06"/>等名爲能熏四義。一有生滅。若法非常。能有作用。
<lb ed="X" n="0408a13"/><lb ed="R098" n="0557b07"/>生長習氣。乃是能熏。此遮無爲。前後不變。無生長
<lb ed="X" n="0408a14"/><lb ed="R098" n="0557b08"/>用。故非能熏○二有勝用。若有生滅。勢力增盛。能
<lb ed="X" n="0408a15"/><lb ed="R098" n="0557b09"/>引習氣。乃是能熏。此遮異熟。心心所等。勢力羸劣。
<lb ed="X" n="0408a16"/><lb ed="R098" n="0557b10"/>故非能熏○三有增減。若有勝用。可增可減。攝植
<lb ed="X" n="0408a17"/><lb ed="R098" n="0557b11"/>習氣。乃是能熏。此遮佛果。圓滿善法。無增無減。故
<lb ed="X" n="0408a18"/><lb ed="R098" n="0557b12"/>非能熏。彼若能熏。便非圓滿。前後佛果。應有勝劣。
<lb ed="X" n="0408a19"/><lb ed="R098" n="0557b13"/>○四與所熏和合而轉。若與所熏。同時同處。不卽
<lb ed="X" n="0408a20"/><lb ed="R098" n="0557b14"/>不離。乃是能熏。此遮他身。刹那前後。無和合義。故
<lb ed="X" n="0408a21"/><lb ed="R098" n="0557b15"/>非能熏○唯七轉識。及彼心所。有勝勢用。而增減
<lb ed="X" n="0408a22"/><lb ed="R098" n="0557b16"/>者。具此四義。可是能熏。如是能熏。與所熏識。俱生
<lb ed="X" n="0408a23"/><lb ed="R098" n="0557b17"/>俱滅。熏習義成。令所熏中。種子生長。如熏苣蕂。故
<lb ed="X" n="0408a24"/><lb ed="R098" n="0557b18"/>名熏習問。能熏前七。王所俱能。所熏第八。何非心
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0408b" n="0408b"/>
<lb ed="X" n="0408b01"/><lb ed="R098" n="0558a01"/>所。答。所熏唯王。心所非義。所若受熏。大過失生。不
<lb ed="X" n="0408b02"/><lb ed="R098" n="0558a02"/>應齊責。問。前七能熏第八四分。何熏何分。曰。前五
<lb ed="X" n="0408b03"/><lb ed="R098" n="0558a03"/>轉識。唯熏第八相。分種子。第七唯熏見。分種子。唯
<lb ed="X" n="0408b04"/><lb ed="R098" n="0558a04"/>第六識。能熏第八相見。分種。問。能熏前七。各有四
<lb ed="X" n="0408b05"/><lb ed="R098" n="0558a05"/>分。何分能熏。曰。見相二分。能熏成種。以此二分。有
<lb ed="X" n="0408b06"/><lb ed="R098" n="0558a06"/>作用故。問。相分是色。何能熏種。曰。但是見分與相
<lb ed="X" n="0408b07"/><lb ed="R098" n="0558a07"/>分力。相卽能熏。如梟附塊。能成卵殻。頌言持種根
<lb ed="X" n="0408b08"/><lb ed="R098" n="0558a08"/>身器者。持乃執受。有四義故。一攝爲自體。同無記
<lb ed="X" n="0408b09"/><lb ed="R098" n="0558a09"/>故。二持令不散。令不壞故。三領以爲境。親相分故。
<lb ed="X" n="0408b10"/><lb ed="R098" n="0558a10"/>四令生覺受。同安危故。種子根身。四義皆具。器界
<lb ed="X" n="0408b11"/><lb ed="R098" n="0558a11"/>唯有。領以爲境一義。非有情故。無餘三義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0408b12"/><lb ed="R098" n="0558a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0408b1201"><l>去後來先作主公</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0408b13"/><lb ed="R098" n="0558a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0408b1301">頌第八識先來後去。成生死義。所以言去來者。非
<lb ed="X" n="0408b14"/><lb ed="R098" n="0558a14"/>謂識體有去有來。何則。未生之前。<anchor xml:id="nkr_note_add_0408b1401" n="0408b1401"/><anchor xml:id="beg0408b1401" n="0408b1401"/>已<anchor xml:id="end0408b1401"/>有識體。故曰
<lb ed="X" n="0408b15"/><lb ed="R098" n="0558a15"/>來先。旣死之後。識體尙存。故曰去後。以來之先去
<lb ed="X" n="0408b16"/><lb ed="R098" n="0558a16"/>之後而究之。則知識體常存。豈有去來乎。依憑經
<lb ed="X" n="0408b17"/><lb ed="R098" n="0558a17"/>論。略辨此識捨出之處。瑜伽論云。善業從下冷。惡
<lb ed="X" n="0408b18"/><lb ed="R098" n="0558a18"/>業從上冷。二皆至於心。一處同時捨。雜寶藏經云。
<lb ed="X" n="0408b19"/><lb ed="R098" n="0558b01"/>頂聖眼生天。人心餓鬼腹。旁生膝盖離。地獄脚板
<lb ed="X" n="0408b20"/><lb ed="R098" n="0558b02"/>出。然經論異者。經明六趣差別。論明善惡兩途。其
<lb ed="X" n="0408b21"/><lb ed="R098" n="0558b03"/>義一也。有漏章竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0408b22"/><lb ed="R098" n="0558b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0408b2201"><l>不動地前纔捨藏</l><l>金剛道後異熟空</l>
<lb ed="X" n="0408b23"/><lb ed="R098" n="0558b05"/><l>大圓無垢同時發</l><l>普照十方塵刹中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0408b24"/><lb ed="R098" n="0558b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0408b2401">頌第八識。次第捨名。乃至究竟轉智之義。謂第八
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0408c" n="0408c"/>
<lb ed="X" n="0408c01"/><lb ed="R098" n="0558b07"/>識。有三種名。三十頌云。初阿賴耶識。異熟一切種。
<lb ed="X" n="0408c02"/><lb ed="R098" n="0558b08"/>此卽三種名。一名阿賴耶。二名異熟識。三名一切
<lb ed="X" n="0408c03"/><lb ed="R098" n="0558b09"/>種。又謂此識。從有漏因。至無漏果。略爲三位。一我
<lb ed="X" n="0408c04"/><lb ed="R098" n="0558b10"/>愛執藏位。謂從無始。至不動地邊。名阿賴耶識。此
<lb ed="X" n="0408c05"/><lb ed="R098" n="0558b11"/>云藏識。具三義故。以能持種故曰能藏。以能受熏。
<lb ed="X" n="0408c06"/><lb ed="R098" n="0558b12"/>故曰所藏。第七念念執爲我故。故曰執藏。具此三
<lb ed="X" n="0408c07"/><lb ed="R098" n="0558b13"/>義。名阿賴耶。得登八地。煩惱永伏。不受彼熏。七不
<lb ed="X" n="0408c08"/><lb ed="R098" n="0558b14"/>執我。三藏之名。從此捨故。故云不動地前纔捨藏
<lb ed="X" n="0408c09"/><lb ed="R098" n="0558b15"/>也○二善惡業果位。亦從無始。至等覺位。名異熟
<lb ed="X" n="0408c10"/><lb ed="R098" n="0558b16"/>識。亦具三義。一變異而熟。因種變異。果方熟故二
<lb ed="X" n="0408c11"/><lb ed="R098" n="0558b17"/>異時而熟。因滅果生。定異時故。三異類而熟。因通
<lb ed="X" n="0408c12"/><lb ed="R098" n="0558b18"/>善惡。果無記故。具此三義。名異熟識。從斷惑來。名
<lb ed="X" n="0408c13"/><lb ed="R098" n="0559a01"/>金剛道。二障惑種。由此斷故。金剛道後。卽解脫道。
<lb ed="X" n="0408c14"/><lb ed="R098" n="0559a02"/>餘有漏果。及劣無漏。俱棄捨故。唯識論云。有義所
<lb ed="X" n="0408c15"/><lb ed="R098" n="0559a03"/>餘有漏法種。及劣無漏。金剛喩定。現在前時。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0408c1501" n="0408c1501"/><anchor xml:id="beg0408c1501" n="0408c1501"/>已<anchor xml:id="end0408c1501"/>
<lb ed="X" n="0408c16"/><lb ed="R098" n="0559a04"/>棄捨。與二障種。俱時捨故。有義爾時。猶未捨彼。與
<lb ed="X" n="0408c17"/><lb ed="R098" n="0559a05"/>無間道。不相違故。菩薩應無生死法故。此位應無
<lb ed="X" n="0408c18"/><lb ed="R098" n="0559a06"/>所熏識故。住無間道。應名佛故。後解脫道。應無用
<lb ed="X" n="0408c19"/><lb ed="R098" n="0559a07"/>故。由此應知餘有漏等。解脫道起。方棄捨之。第八
<lb ed="X" n="0408c20"/><lb ed="R098" n="0559a08"/>淨識非彼依故。故此頌云。金剛道後異熟空也○
<lb ed="X" n="0408c21"/><lb ed="R098" n="0559a09"/>三相續執持位。從證佛果。盡未來際。名無垢識。此
<lb ed="X" n="0408c22"/><lb ed="R098" n="0559a10"/>識與智。同時發起。相續執持。無漏種故。唯識論云。
<lb ed="X" n="0408c23"/><lb ed="R098" n="0559a11"/>大圓鏡智相應心品。性相淸淨。離諸雜染。純淨圓
<lb ed="X" n="0408c24"/><lb ed="R098" n="0559a12"/>德。現種依持。能現能生身土智影。如大圓鏡現衆
<pb ed="X" xml:id="X55.0890.0409a" n="0409a"/>
<lb ed="X" n="0409a01"/><lb ed="R098" n="0559a13"/>色相。由斯此品從初成佛。盡未來際。相續不斷。持
<lb ed="X" n="0409a02"/><lb ed="R098" n="0559a14"/>無漏種。令不失故。故此頌云。大圓無垢同時發。普
<lb ed="X" n="0409a03"/><lb ed="R098" n="0559a15"/>照十方塵刹中也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0409a04"/><lb ed="R098" n="0559a16"/>
<lb ed="X" n="0409a05"/><lb ed="R098" n="0559a17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八識規矩補註證義<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0395c2301" to="#end0395c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0397a1501" to="#end0397a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0397a1801" to="#end0397a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0397b1801" to="#end0397b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0397c0401" to="#end0397c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400b2101" to="#end0400b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400b2102" to="#end0400b2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400c1001" to="#end0400c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400c1801" to="#end0400c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0402a2301" to="#end0402a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0402b2101" to="#end0402b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="施得勝 (2021-04-04)"><g ref="#CB01043">䖧</g></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app>
<app from="#beg0402b2201" to="#end0402b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="施得勝 (2021-04-04)"><g ref="#CB01043">䖧</g><note type="cf1">K17n0614_p0557b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">蛆</rdg></app>
<app from="#beg0402c0301" to="#end0402c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6" cb:provider="來函：趙文平 (2020-05-26)">祕<note type="cf1">T45n1865_p0471c04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">袐</rdg></app>
<app from="#beg0402c0801" to="#end0402c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">諂<note type="cf1">T44n1836_p0049b15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0402c0802" to="#end0402c0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">諂<note type="cf1">T44n1836_p0049b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0402c0901" to="#end0402c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">諂<note type="cf1">T44n1836_p0049b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0402c0902" to="#end0402c0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">諂<note type="cf1">T44n1836_p0049b17</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0402c1001" to="#end0402c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0402c1101" to="#end0402c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp7">諂<note type="cf1">T31n1585_p0033c12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0405a0501" to="#end0405a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0406b0501" to="#end0406b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0406b1001" to="#end0406b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0406c0101" to="#end0406c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0406c1201" to="#end0406c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0406c2001" to="#end0406c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407b1301" to="#end0407b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407c0601" to="#end0407c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0408b1401" to="#end0408b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0408c1501" to="#end0408c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0396001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0396001">插入一行</note>
<note n="0397001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0397001">偏疑徧</note>
<note n="0401001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0401001">插入一行</note>
<note n="0404001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0404001">插入一行</note>
<note n="0405001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0405001">插入一行</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0395c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0395c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0397a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0397a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0397b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0397c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0397c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400b2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400b2102">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0402a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0402a2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0402b2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402b21.04" target="#nkr_note_add_0402b2101"><g ref="#CB01043">䖧</g>【CB】，蛆【卍續】</note>
<note n="0402b2201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402b22.09" target="#nkr_note_add_0402b2201"><g ref="#CB01043">䖧</g>【CB】，蛆【卍續】</note>
<note n="0402c0301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c03.02" target="#nkr_note_add_0402c0301">祕【CB】，袐【卍續】</note>
<note n="0402c0801" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c08.09" target="#nkr_note_add_0402c0801">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0402c0802" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c08.18" target="#nkr_note_add_0402c0802">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0402c0901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c09.06" target="#nkr_note_add_0402c0901">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0402c0902" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c09.12" target="#nkr_note_add_0402c0902">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0402c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0402c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0402c1101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0402c11.17" target="#nkr_note_add_0402c1101">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0405a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0405a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0406b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406b0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0406b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0406c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0406c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0406c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0406c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0407c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0408b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0408b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0408c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0408c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>