<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0891">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 891 八識規矩略說</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 891 八識規矩略說</title>
			<author>明 正誨略說</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">891</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">八識規矩略說</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06873">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06873</charName>
				<mapping cb:dec="989913" type="PUA">U+F1AD9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2231E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>迴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[廷-壬+(同-(一/口)+巳)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15166">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15166</charName>
				<mapping cb:dec="998206" type="PUA">U+F3B3E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4749</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蒙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蒙-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16076">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16076</charName>
				<mapping cb:dec="999116" type="PUA">U+F3ECC</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4AC3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>脣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@云)*頁]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:39">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0409b" n="0409b"/>
<lb ed="X" n="0409b01"/>
<lb ed="X" n="0409b02"/>
<lb ed="X" n="0409b03"/>
<lb ed="X" n="0409b04"/>
<lb ed="X" n="0409b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 891-A 八識規矩頌略說序</cb:mulu><head>No. 891-A
<lb ed="X" n="0409b06"/><lb ed="R098" n="0561a01"/> 八識規矩頌略說序</head>
<lb ed="X" n="0409b07"/>
<lb ed="X" n="0409b08"/><lb ed="R098" n="0561a02"/><p xml:id="pX55p0409b0801">雜華云。心佛衆生三無差別。海眼又曰。地水火風空
<lb ed="X" n="0409b09"/><lb ed="R098" n="0561a03"/>見識。七大本然。唯本然心者。非內非外而內外十虗。
<lb ed="X" n="0409b10"/><lb ed="R098" n="0561a04"/>無促無延而促延一念。移塵沙劫於食頃。布華藏海
<lb ed="X" n="0409b11"/><lb ed="R098" n="0561a05"/>於毛端。三千世界頓起乎目前。百億法身直證乎當
<lb ed="X" n="0409b12"/><lb ed="R098" n="0561a06"/>下。碎塵點刹而不可窮其形。攡色銷空而未足昭乎
<lb ed="X" n="0409b13"/><lb ed="R098" n="0561a07"/>性。故性性者無性了無性以緣生。形形者無形悟無
<lb ed="X" n="0409b14"/><lb ed="R098" n="0561a08"/>形而性寂。是則形形之形。形不可形。性性之性。性不
<lb ed="X" n="0409b15"/><lb ed="R098" n="0561a09"/>可性。性不可性。亦性性<anchor xml:id="nkr_note_add_0409b1501" n="0409b1501"/><anchor xml:id="beg0409b1501" n="0409b1501"/>已<anchor xml:id="end0409b1501"/>。形不可形。亦形形<anchor xml:id="nkr_note_add_0409b1502" n="0409b1502"/><anchor xml:id="beg0409b1502" n="0409b1502"/>已<anchor xml:id="end0409b1502"/>。唯無
<lb ed="X" n="0409b16"/><lb ed="R098" n="0561a10"/>形無性者眞不可以形性求。亦豈可以無形無性得
<lb ed="X" n="0409b17"/><lb ed="R098" n="0561a11"/>也耶。有假赤幟於明心見性者。天下引領而從之。予
<lb ed="X" n="0409b18"/><lb ed="R098" n="0561a12"/>固不知其然。夫心性何物也。固與我同耶。固與我異
<lb ed="X" n="0409b19"/><lb ed="R098" n="0561a13"/>耶。固與我亦同亦異非同非異耶。同則不可謂之見。
<lb ed="X" n="0409b20"/><lb ed="R098" n="0561a14"/>異則不可謂之性。性可見。他物耳。性不可見。其如見
<lb ed="X" n="0409b21"/><lb ed="R098" n="0561a15"/>性何。明心類乎是。心若不明。非眞心也。而明之奚益。
<lb ed="X" n="0409b22"/><lb ed="R098" n="0561a16"/>非眞心而明之。是自妄也。奚其明。曰明見非我。心性
<lb ed="X" n="0409b23"/><lb ed="R098" n="0561a17"/>非彼。非彼卽我。非我卽彼。彼我如如。一無間矣。無間
<lb ed="X" n="0409b24"/><lb ed="R098" n="0561a18"/>則明。明無所明。無所則見。見無所見。隳四論。黜百是。
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0409c" n="0409c"/>
<lb ed="X" n="0409c01"/><lb ed="R098" n="0561b01"/>是之謂眞見眞明。此亦義家之習譚師心者也。惡乎
<lb ed="X" n="0409c02"/><lb ed="R098" n="0561b02"/>可。眞明眞見者明見而<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c0201" n="0409c0201"/><anchor xml:id="beg0409c0201" n="0409c0201"/>已<anchor xml:id="end0409c0201"/>。孰爲之思議。古聖賢之證
<lb ed="X" n="0409c03"/><lb ed="R098" n="0561b03"/>此者。示之以名相。建之以規矩。名相規矩者。其心性
<lb ed="X" n="0409c04"/><lb ed="R098" n="0561b04"/>之鑑耶。其卽心性耶。按圖者不可索驥。膠柱者不可
<lb ed="X" n="0409c05"/><lb ed="R098" n="0561b05"/>鼓瑟。唯忘其毛色。喪其絃徽。獨發於天者卽馬見馬。
<lb ed="X" n="0409c06"/><lb ed="R098" n="0561b06"/>卽瑟知瑟。是亦難<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c0601" n="0409c0601"/><anchor xml:id="beg0409c0601" n="0409c0601"/>已<anchor xml:id="end0409c0601"/>。莊周所謂萬世而一遇者且暮
<lb ed="X" n="0409c07"/><lb ed="R098" n="0561b07"/>遇之耶。八識規矩頌。八識心之規矩名相也。名相毛
<lb ed="X" n="0409c08"/><lb ed="R098" n="0561b08"/>色也。必欲搣而毛色以求馬。不亦愚乎。昔天親見瑜
<lb ed="X" n="0409c09"/><lb ed="R098" n="0561b09"/>伽論。百軸萬言皆詮心語。憂末世機劣好簡。約爲唯
<lb ed="X" n="0409c10"/><lb ed="R098" n="0561b10"/>識三十頌。護法諸師論而釋之。望海分波汪洋莫測。
<lb ed="X" n="0409c11"/><lb ed="R098" n="0561b11"/>有唐奘三藏。卽唯識論義出爲八識頌。凡四十八句。
<lb ed="X" n="0409c12"/><lb ed="R098" n="0561b12"/>體集施頌也。文簡義深。寔爲逗機之作。吾人聞之。復
<lb ed="X" n="0409c13"/><lb ed="R098" n="0561b13"/>若存若亡。悲夫。是盡欲搣毛色以求馬也。且人之生
<lb ed="X" n="0409c14"/><lb ed="R098" n="0561b14"/>也。有依正。有倫類。上下左右。其主持者其誰耶。莫不
<lb ed="X" n="0409c15"/><lb ed="R098" n="0561b15"/>曰吾心性也。吾神化也。是六師語也。是夢中占夢。夢
<lb ed="X" n="0409c16"/><lb ed="R098" n="0561b16"/>復作夢。夢夢無窮之見也。八識頌則不然。第一義諦
<lb ed="X" n="0409c17"/><lb ed="R098" n="0561b17"/>中聖言量也。統萬法之樞始也。自奘而後。亦有釋其
<lb ed="X" n="0409c18"/><lb ed="R098" n="0561b18"/>文而明也者。<g ref="#CB16076">䫃</g>非所明而明之。彌不明也。我朝正德
<lb ed="X" n="0409c19"/><lb ed="R098" n="0562a01"/>間有大法師泰公。起而明之。於是探玄之士。始有明
<lb ed="X" n="0409c20"/><lb ed="R098" n="0562a02"/>其明者。而性學者流。彼之爲相。亟欲割其河而飮其
<lb ed="X" n="0409c21"/><lb ed="R098" n="0562a03"/>水也。惑哉。嗟乎。卽心性之規矩。以規心性亦近矣。吾
<lb ed="X" n="0409c22"/><lb ed="R098" n="0562a04"/>人尤難之。則心性果難明也<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c2201" n="0409c2201"/><anchor xml:id="beg0409c2201" n="0409c2201"/>已<anchor xml:id="end0409c2201"/>。好易者見其難明。乃
<lb ed="X" n="0409c23"/><lb ed="R098" n="0562a05"/>竊比曹溪。舍佛語心而不信。盡欲捫空弄影。執無明
<lb ed="X" n="0409c24"/><lb ed="R098" n="0562a06"/>窟爲最上乘。以生死根爲妙覺。排如來修證爲漸門。
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0410a" n="0410a"/>
<lb ed="X" n="0410a01"/><lb ed="R098" n="0562a07"/>認方便機緣爲頓敎。埋僞根於正道。籠世眼於當年。
<lb ed="X" n="0410a02"/><lb ed="R098" n="0562a08"/>呵責聖賢。效顰臨濟。捉水泡以當明珠。棄旃檀而求
<lb ed="X" n="0410a03"/><lb ed="R098" n="0562a09"/>火木。甚至白衣說偈。黃口談禪。當斯時也。藥發病亂。
<lb ed="X" n="0410a04"/><lb ed="R098" n="0562a10"/>天下皆惑。縱有弘經開士。護法
<lb ed="X" n="0410a05" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0562a11"/>王臣。亦末如之何也。噫。或之使。莫之爲。予固不知其
<lb ed="X" n="0410a06"/><lb ed="R098" n="0562a12"/>然也。不知其然而然之者。是愈不知其然也。予又何
<lb ed="X" n="0410a07"/><lb ed="R098" n="0562a13"/>知。是於八識頌有所取。因略而辨焉。辨也者。有不見
<lb ed="X" n="0410a08"/><lb ed="R098" n="0562a14"/>也。是果有辨也耶。是果無辨也耶。唯心佛衆生三而
<lb ed="X" n="0410a09"/><lb ed="R098" n="0562a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0410a0901" n="0410a0901"/><anchor xml:id="beg0410a0901" n="0410a0901"/>已<anchor xml:id="end0410a0901"/>矣。庸詎乎辨。唯心佛衆生三而<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a0902" n="0410a0902"/><anchor xml:id="beg0410a0902" n="0410a0902"/>已<anchor xml:id="end0410a0902"/>矣。庸詎乎無辨。
<lb ed="X" n="0410a10"/><lb ed="R098" n="0562a16"/>是亦不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a1001" n="0410a1001"/><anchor xml:id="beg0410a1001" n="0410a1001"/>已<anchor xml:id="end0410a1001"/>也<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a1002" n="0410a1002"/><anchor xml:id="beg0410a1002" n="0410a1002"/>已<anchor xml:id="end0410a1002"/>。</p>
<lb ed="X" n="0410a11"/><lb ed="R098" n="0562a17"/><p xml:id="pX55p0410a1101">萬曆<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a1101" n="0410a1101"/><anchor xml:id="beg0410a1101" n="0410a1101"/>己<anchor xml:id="end0410a1101"/>丑佛成道日度門釋正誨識於衡陽華藥山
<lb ed="X" n="0410a12"/><lb ed="R098" n="0562a18"/>大藏閣中</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0410a13"/>
<lb ed="X" n="0410a14"/>
<lb ed="X" n="0410a15"/>
<lb ed="X" n="0410a16"/>
<lb ed="X" n="0410a17"/><cb:docNumber>No. 891</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0410a18"/><lb ed="R098" n="0562b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八識規矩頌略說</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0410a19"/>
<lb ed="X" n="0410a20"/><lb ed="R098" n="0562b02"/><byline cb:type="other">三藏法師　<name role="" type="person">玄奘</name>　輯頌</byline>
<lb ed="X" n="0410a21"/><lb ed="R098" n="0562b03"/><byline cb:type="author">度門釋　正誨　略說</byline>
<lb ed="X" n="0410a22"/><lb ed="R098" n="0562b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八識規矩頌略說</cb:mulu><p xml:id="pX55p0410a2201">頌四章。章十二句。每章前八句頌有漏識。後四句
<lb ed="X" n="0410a23"/><lb ed="R098" n="0562b05"/>頌無漏智。</p>
<lb ed="X" n="0410a24"/><lb ed="R098" n="0562b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0410a2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0410001" n="0410001"/>頌曰。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0410b" n="0410b"/>
<lb ed="X" n="0410b01"/><lb ed="R098" n="0562b07"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0410b0101"><l>性境現量通三性</l><l>眼耳身三二地居</l>
<lb ed="X" n="0410b02"/><lb ed="R098" n="0562b08"/><l>徧行別境善十一</l><l>中二大八貪瞋癡</l>
<lb ed="X" n="0410b03"/><lb ed="R098" n="0562b09"/><l>五識同依淨色根</l><l>九緣七八好相隣</l>
<lb ed="X" n="0410b04"/><lb ed="R098" n="0562b10"/><l>合三離二觀塵世</l><l>愚者難分識與根</l>
<lb ed="X" n="0410b05"/><lb ed="R098" n="0562b11"/><l>變相觀空唯後得</l><l>果中猶自不詮眞</l>
<lb ed="X" n="0410b06"/><lb ed="R098" n="0562b12"/><l>圓明初發成無漏</l><l>三類分身息苦輪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0410b07"/><lb ed="R098" n="0562b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0410b0701">性境下第一章頌前五識。性。實體也。境。境界也。卽
<lb ed="X" n="0410b08"/><lb ed="R098" n="0562b14"/>第八識中相分。故謂之實境。第八識中有見相二
<lb ed="X" n="0410b09"/><lb ed="R098" n="0562b15"/>分。卽楞嚴如來藏中地水火風空見識七大也。地
<lb ed="X" n="0410b10"/><lb ed="R098" n="0562b16"/>等五大是相分。而有親疎。在身卽親相分。身外者
<lb ed="X" n="0410b11"/><lb ed="R098" n="0562b17"/>皆疎相分也。後二大卽見分。今前五識是阿賴耶
<lb ed="X" n="0410b12"/><lb ed="R098" n="0562b18"/>之見分。無計度分別。其所對之境。卽阿賴耶之相
<lb ed="X" n="0410b13"/><lb ed="R098" n="0563a01"/>分。故謂之體實相分境。如眼見色。不假計度。不待
<lb ed="X" n="0410b14"/><lb ed="R098" n="0563a02"/>名言。卽知是色。又名離言自相境。自相者。卽心之
<lb ed="X" n="0410b15"/><lb ed="R098" n="0563a03"/>自相也。又有二種變。一因緣變。二分別變。如眼與
<lb ed="X" n="0410b16"/><lb ed="R098" n="0563a04"/>色爲緣。生於眼識。識卽緣色。不假第二念計度。故
<lb ed="X" n="0410b17"/><lb ed="R098" n="0563a05"/>前五與第八。皆因緣變緣境。以不待能緣之心。分
<lb ed="X" n="0410b18"/><lb ed="R098" n="0563a06"/>別而有。故曰性境。其分別變。如第六意識。分別影
<lb ed="X" n="0410b19"/><lb ed="R098" n="0563a07"/>相。起諸計度。緣獨影帶質二境。如後辨。量。謂量度。
<lb ed="X" n="0410b20"/><lb ed="R098" n="0563a08"/>其義有三。謂現量。比量。非量。現則現前明了。一見
<lb ed="X" n="0410b21"/><lb ed="R098" n="0563a09"/>便知。不假比計。緣性境故。比者。比度。有宗因喩三
<lb ed="X" n="0410b22"/><lb ed="R098" n="0563a10"/>支。比度眞者爲眞比量。比度不眞爲似比量。似比
<lb ed="X" n="0410b23"/><lb ed="R098" n="0563a11"/>卽非量也。前五無比非。故曰現量。三性謂善惡無
<lb ed="X" n="0410b24"/><lb ed="R098" n="0563a12"/>記三也。以五識非恒審思量。轉變不常。故善等三
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0410c" n="0410c"/>
<lb ed="X" n="0410c01"/><lb ed="R098" n="0563a13"/>性俱通。眼耳身三二地居者。謂三界分爲九地。一
<lb ed="X" n="0410c02"/><lb ed="R098" n="0563a14"/>欲界獨名五趣雜居地。二色界四地。謂初禪離生
<lb ed="X" n="0410c03"/><lb ed="R098" n="0563a15"/>喜樂地。二禪定生喜樂地。三禪離喜妙樂地。四禪
<lb ed="X" n="0410c04"/><lb ed="R098" n="0563a16"/>捨念淸淨地。三無色界亦四地。一空無邊處地。二
<lb ed="X" n="0410c05"/><lb ed="R098" n="0563a17"/>識無邊處地。三無所有處地。四非非想處地。是謂
<lb ed="X" n="0410c06"/><lb ed="R098" n="0563a18"/>三界合爲九地。五識中鼻舌二識。但居於初地。謂
<lb ed="X" n="0410c07"/><lb ed="R098" n="0563b01"/>欲界是五趣雜居。故五識俱起。至色界初禪。是第
<lb ed="X" n="0410c08"/><lb ed="R098" n="0563b02"/>二地。無段食故。舌識不起。無雜穢故。鼻識不生。第
<lb ed="X" n="0410c09"/><lb ed="R098" n="0563b03"/>二地中旣鼻舌二識不起。故唯眼耳身三識居之。
<lb ed="X" n="0410c10"/><lb ed="R098" n="0563b04"/>至第三地。以定生故。眼耳身三識亦不起也。非全
<lb ed="X" n="0410c11"/><lb ed="R098" n="0563b05"/>無識。<anchor xml:id="nkr_note_add_0410c1101" n="0410c1101"/><anchor xml:id="beg0410c1101" n="0410c1101"/>但<anchor xml:id="end0410c1101"/>定力持之。故不起耳。故前五於因中無力。
<lb ed="X" n="0410c12"/><lb ed="R098" n="0563b06"/>不能成智。徧行別境善十一。中二大八。貪瞋癡者。
<lb ed="X" n="0410c13"/><lb ed="R098" n="0563b07"/>五識中心所也。名心所者有三義。一恒依心起。二
<lb ed="X" n="0410c14"/><lb ed="R098" n="0563b08"/>與心相應。三繫屬於心。共五十一種。分爲六位。一
<lb ed="X" n="0410c15"/><lb ed="R098" n="0563b09"/>徧行。二別境。三善心。四根本惑。五隨惑。六不定。徧
<lb ed="X" n="0410c16"/><lb ed="R098" n="0563b10"/>行有五。一作意。二觸。三受。四想。五思。別境有五。謂
<lb ed="X" n="0410c17"/><lb ed="R098" n="0563b11"/>欲解念定慧。善有十一。頌曰。善謂信慚愧。無貪等
<lb ed="X" n="0410c18"/><lb ed="R098" n="0563b12"/>三根。勤安不放逸。行捨及不害。根本惑有六。謂貪
<lb ed="X" n="0410c19"/><lb ed="R098" n="0563b13"/>瞋癡慢疑不正見。隨惑有二十。頌曰。隨煩惱謂忿。
<lb ed="X" n="0410c20"/><lb ed="R098" n="0563b14"/>恨覆惱嫉慳。<anchor xml:id="nkr_note_add_0410c2001" n="0410c2001"/><anchor xml:id="beg0410c2001" n="0410c2001"/>諂<anchor xml:id="end0410c2001"/>誑與害憍。無慚及無愧。掉擧與昏
<lb ed="X" n="0410c21"/><lb ed="R098" n="0563b15"/>沉。不信倂懈怠。放逸及失念。散亂不正知。忿等十
<lb ed="X" n="0410c22"/><lb ed="R098" n="0563b16"/>爲小隨。慚愧二爲中隨。掉等八爲大隨。不定有四。
<lb ed="X" n="0410c23"/><lb ed="R098" n="0563b17"/>頌曰。不定謂悔眠。尋伺二各二。五識於六位。但闕
<lb ed="X" n="0410c24"/><lb ed="R098" n="0563b18"/>不定。於前五位中。徧行別境善三位全具。染位中。
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0411a" n="0411a"/>
<lb ed="X" n="0411a01"/><lb ed="R098" n="0564a01"/>具根本惑三。謂貪瞋癡。具中隨二。謂無慚無愧。具
<lb ed="X" n="0411a02"/><lb ed="R098" n="0564a02"/>大隨八。卽掉擧等共三十四心所。徧行者。謂三性。
<lb ed="X" n="0411a03"/><lb ed="R098" n="0564a03"/>九地。八識。一切時俱徧也。別境。謂欲等五。各別緣
<lb ed="X" n="0411a04"/><lb ed="R098" n="0564a04"/>境。根本中慢等三。計度而起。故前五不具。小隨亦
<lb ed="X" n="0411a05"/><lb ed="R098" n="0564a05"/>然。謂根本者生隨眠故。隨者隨根本位差別等流
<lb ed="X" n="0411a06"/><lb ed="R098" n="0564a06"/>性故。隨有小中大。及諸心所。各有體性業用。如泰
<lb ed="X" n="0411a07"/><lb ed="R098" n="0564a07"/>師註。及百法論廣解。今且略辨綱領。令攝心者。易
<lb ed="X" n="0411a08"/><lb ed="R098" n="0564a08"/>受持也。五識同依淨色根九緣七八好相隣者。前
<lb ed="X" n="0411a09"/><lb ed="R098" n="0564a09"/>五識依色根得名。六七八依功用受稱。如第六分
<lb ed="X" n="0411a10"/><lb ed="R098" n="0564a10"/>別。第七思量。第八含藏。皆心之功用也。淨色者。謂
<lb ed="X" n="0411a11"/><lb ed="R098" n="0564a11"/>浮塵根中有勝義根。淸淨無染。是第八中白淨無
<lb ed="X" n="0411a12"/><lb ed="R098" n="0564a12"/>記性。故曰淨色。眼識依九緣生起。耳識依八緣。鼻
<lb ed="X" n="0411a13"/><lb ed="R098" n="0564a13"/>舌身三識各依七緣。意識依五緣。七與第八皆四
<lb ed="X" n="0411a14"/><lb ed="R098" n="0564a14"/>緣生起也。頌但云前五所依之緣。故謂九七八緣
<lb ed="X" n="0411a15"/><lb ed="R098" n="0564a15"/>相隣而生也。唯識論曰。眼識九緣生。耳識唯從八。
<lb ed="X" n="0411a16"/><lb ed="R098" n="0564a16"/>鼻舌身三七。後三五三四。若加等無間。從頭各增
<lb ed="X" n="0411a17"/><lb ed="R098" n="0564a17"/>一。九緣者。一空。二明。三根。四境。五作意。六分別依。
<lb ed="X" n="0411a18"/><lb ed="R098" n="0564a18"/>七染淨依。八根本依。九種子也。作意。卽徧行中一
<lb ed="X" n="0411a19"/><lb ed="R098" n="0564b01"/>也。分別。卽第六識。由前五以第六爲分別依。六以
<lb ed="X" n="0411a20"/><lb ed="R098" n="0564b02"/>前五爲明了門。染淨依卽第七識。由第七末那執
<lb ed="X" n="0411a21"/><lb ed="R098" n="0564b03"/>我。令第六有漏中念念成染也。由第七末那不執
<lb ed="X" n="0411a22"/><lb ed="R098" n="0564b04"/>我。令第六入雙空觀。念念成淨也。根本依。卽第八
<lb ed="X" n="0411a23"/><lb ed="R098" n="0564b05"/>識。能生前七枝末。故曰根本。種子依。卽諸識親生
<lb ed="X" n="0411a24"/><lb ed="R098" n="0564b06"/>種子。乃諸識各別現行熏習而成者。如眼之現行
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0411b" n="0411b"/>
<lb ed="X" n="0411b01"/><lb ed="R098" n="0564b07"/>熏習眼家種子。眼家種子復生眼家現行。如是現
<lb ed="X" n="0411b02"/><lb ed="R098" n="0564b08"/>行與種子。相續不斷。餘識亦然。眼則九緣全具。故
<lb ed="X" n="0411b03"/><lb ed="R098" n="0564b09"/>曰眼識九緣生。耳唯八者。不用明緣。鼻舌身三是
<lb ed="X" n="0411b04"/><lb ed="R098" n="0564b10"/>合中有知。不用空明二緣。故曰唯七。第六卽分別。
<lb ed="X" n="0411b05"/><lb ed="R098" n="0564b11"/>以第七染淨依爲根。故但具五緣。謂根境作意根
<lb ed="X" n="0411b06"/><lb ed="R098" n="0564b12"/>本種子也。第七以根本依爲根境。故<anchor xml:id="nkr_note_add_0411b0601" n="0411b0601"/><anchor xml:id="beg0411b0601" n="0411b0601"/>但<anchor xml:id="end0411b0601"/>有三緣。謂
<lb ed="X" n="0411b07"/><lb ed="R098" n="0564b13"/>種子作意根境。名則有四。以根境合爲一。故唯三。
<lb ed="X" n="0411b08"/><lb ed="R098" n="0564b14"/>是依彼第八見分爲根。復轉緣第八相分爲境。故
<lb ed="X" n="0411b09"/><lb ed="R098" n="0564b15"/>謂第七依彼轉緣彼也。第八具四緣。一根卽第七
<lb ed="X" n="0411b10"/><lb ed="R098" n="0564b16"/>末那。二境卽根身器界。三作意卽動念者。四種子
<lb ed="X" n="0411b11"/><lb ed="R098" n="0564b17"/>卽無始熏成者。是謂八識依緣多少也。又等無間
<lb ed="X" n="0411b12"/><lb ed="R098" n="0564b18"/>緣者。卽諸識中前滅後生。前引後排相續無間者。
<lb ed="X" n="0411b13"/><lb ed="R098" n="0565a01"/>八識中法爾各有一無間緣。又開則有十。合則唯
<lb ed="X" n="0411b14"/><lb ed="R098" n="0565a02"/>四。一親因緣卽種子。二所緣緣卽境。三增上緣卽
<lb ed="X" n="0411b15"/><lb ed="R098" n="0565a03"/>九中空明等七。四無間緣卽諸識中無間引起者。
<lb ed="X" n="0411b16"/><lb ed="R098" n="0565a04"/>問諸契經廣明諸緣有何義也。答三界萬法唯心
<lb ed="X" n="0411b17"/><lb ed="R098" n="0565a05"/>現起。其能現心不出八種。其八種心各從緣生。緣
<lb ed="X" n="0411b18"/><lb ed="R098" n="0565a06"/>不自緣。心動緣起。心不自心。緣會心生。故心句非
<lb ed="X" n="0411b19"/><lb ed="R098" n="0565a07"/>心句。緣句非緣句。心之與緣是不二法。聖敎廣明。
<lb ed="X" n="0411b20"/><lb ed="R098" n="0565a08"/>人不體究。或棄海認漚。或離波求水。只益戲論。悲
<lb ed="X" n="0411b21"/><lb ed="R098" n="0565a09"/>哉。合三離二觀塵世等者。謂鼻舌身三境合方知。
<lb ed="X" n="0411b22"/><lb ed="R098" n="0565a10"/>眼耳二識離中取境。觀卽知覺也。塵世卽境也。根
<lb ed="X" n="0411b23"/><lb ed="R098" n="0565a11"/>之與識似互有知。故小乘不知根識。各有種子現
<lb ed="X" n="0411b24"/><lb ed="R098" n="0565a12"/>行。以爲根識互相生也。根但白淨色照境而<anchor xml:id="nkr_note_add_0411b2401" n="0411b2401"/><anchor xml:id="beg0411b2401" n="0411b2401"/>已<anchor xml:id="end0411b2401"/>。識
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0411c" n="0411c"/>
<lb ed="X" n="0411c01"/><lb ed="R098" n="0565a13"/>必明了分別。二家種現熏習不同。二乘人未斷所
<lb ed="X" n="0411c02"/><lb ed="R098" n="0565a14"/>知障。於法不明。故名愚者。五根乃色法。卽第八親
<lb ed="X" n="0411c03"/><lb ed="R098" n="0565a15"/>相分。具執受二義。是白淨無記性。五識乃心法。卽
<lb ed="X" n="0411c04"/><lb ed="R098" n="0565a16"/>第八見分。三性皆具。故與根不同。如楞嚴以門喩
<lb ed="X" n="0411c05"/><lb ed="R098" n="0565a17"/>根。以人喩識。不同明矣。上八句頌前五識在有漏
<lb ed="X" n="0411c06"/><lb ed="R098" n="0565a18"/>位中。以現量心。緣相分境。依四種緣。起三十四心
<lb ed="X" n="0411c07"/><lb ed="R098" n="0565b01"/>所。通乎三性。居止於三界下二地中。是謂前五識。
<lb ed="X" n="0411c08"/><lb ed="R098" n="0565b02"/>有漏規矩相狀也。下四句。發明無漏位中。卽前五
<lb ed="X" n="0411c09"/><lb ed="R098" n="0565b03"/>識轉而爲智。問。智與識俱是知覺。何必用轉。答轉
<lb ed="X" n="0411c10"/><lb ed="R098" n="0565b04"/>者。返本之謂也。一切衆生雖有知覺。向外分別流
<lb ed="X" n="0411c11"/><lb ed="R098" n="0565b05"/>而不返。遂使情生智隔。想變體殊。若能返本忘情
<lb ed="X" n="0411c12"/><lb ed="R098" n="0565b06"/>則識銷智現。智與識迷悟耳。自凡情中來謂之識。
<lb ed="X" n="0411c13"/><lb ed="R098" n="0565b07"/>自聖性中出謂之智。迷則用情。悟則用智。用情者
<lb ed="X" n="0411c14"/><lb ed="R098" n="0565b08"/>滯。用智者通。滯則凡夫。通則聖人。故經云。凡夫賢
<lb ed="X" n="0411c15"/><lb ed="R098" n="0565b09"/>聖人。平等無高下。但在心垢滅。取證如反掌。智有
<lb ed="X" n="0411c16"/><lb ed="R098" n="0565b10"/>因果。權實。根本後得。前五識果成智用。是後得也
<lb ed="X" n="0411c17"/><lb ed="R098" n="0565b11"/>變相觀空唯後得等。古人以前五因中隨第六轉
<lb ed="X" n="0411c18"/><lb ed="R098" n="0565b12"/>成無漏。變帶俗諦相分之境。以觀眞空。今頌家意
<lb ed="X" n="0411c19"/><lb ed="R098" n="0565b13"/>云變相觀空唯是後得智。果後方顯。前五旣唯後
<lb ed="X" n="0411c20"/><lb ed="R098" n="0565b14"/>得。因中必不轉也。又前五旣後得智。必不親緣眞
<lb ed="X" n="0411c21"/><lb ed="R098" n="0565b15"/>如。以後得智有差別故。故云果中猶自不詮眞也。
<lb ed="X" n="0411c22"/><lb ed="R098" n="0565b16"/>有師云。前五識相見二分。是徧計性。因中轉成無
<lb ed="X" n="0411c23"/><lb ed="R098" n="0565b17"/>漏能變相緣如。至果上五識自證分是依他起性
<lb ed="X" n="0411c24"/><lb ed="R098" n="0565b18"/>轉成無漏。能親緣眞如。亦似有理。但五識只能成
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0412a" n="0412a"/>
<lb ed="X" n="0412a01"/><lb ed="R098" n="0566a01"/>後得智。故頌用唯後得三字。因果二計俱破。問。前
<lb ed="X" n="0412a02"/><lb ed="R098" n="0566a02"/>五識旣唯後得。於果上何時方轉。何所利用。答。第
<lb ed="X" n="0412a03"/><lb ed="R098" n="0566a03"/>八大圓鏡智初開發時。彼前五識卽成無漏現三
<lb ed="X" n="0412a04"/><lb ed="R098" n="0566a04"/>類身。應差別機於三界中息苦輪也。前五識竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0412a05"/><lb ed="R098" n="0566a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0412a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0412001" n="0412001"/>頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0412a06"/><lb ed="R098" n="0566a06"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0412a0601"><l>三性三量通三境</l><l>三界輪時易可知</l>
<lb ed="X" n="0412a07"/><lb ed="R098" n="0566a07"/><l>相應心所五十一</l><l>善惡臨時別配之</l>
<lb ed="X" n="0412a08"/><lb ed="R098" n="0566a08"/><l>性界受三恒轉易</l><l>根隨信等總相連</l>
<lb ed="X" n="0412a09"/><lb ed="R098" n="0566a09"/><l>動身發語獨爲最</l><l>引滿能招業力牽</l>
<lb ed="X" n="0412a10"/><lb ed="R098" n="0566a10"/><l>發起初心歡喜地</l><l>俱生猶自現纏眠</l>
<lb ed="X" n="0412a11"/><lb ed="R098" n="0566a11"/><l>遠行地後純無漏</l><l>觀察圓明照大千</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0412a12"/><lb ed="R098" n="0566a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0412a1201">三性下。第二章。頌意識也。第六意識乃一身之主。
<lb ed="X" n="0412a13"/><lb ed="R098" n="0566a13"/>內依七八。外依五門。二乘人不知有七八二識。但
<lb ed="X" n="0412a14"/><lb ed="R098" n="0566a14"/>執此第六爲主人公。以此識有爲法中最殊勝故。
<lb ed="X" n="0412a15"/><lb ed="R098" n="0566a15"/>諸性量境俱通。五十一心所全具也。三性者。善性
<lb ed="X" n="0412a16"/><lb ed="R098" n="0566a16"/>惡性無記性。無記者。於善惡二性無可記別。三量
<lb ed="X" n="0412a17"/><lb ed="R098" n="0566a17"/>者。三種心量也。現。則顯現。如前五識緣性境也。比。
<lb ed="X" n="0412a18"/><lb ed="R098" n="0566a18"/>則比度。緣帶質境。非量者。謬生量度也。以意識有
<lb ed="X" n="0412a19"/><lb ed="R098" n="0566b01"/>五。故通三量。五者。一定中獨頭意識。緣定中性境。
<lb ed="X" n="0412a20"/><lb ed="R098" n="0566b02"/>二散位獨頭意識。緣受所引色。是帶質境。三夢中
<lb ed="X" n="0412a21"/><lb ed="R098" n="0566b03"/>獨頭意識。緣夢中獨影境。四明了意識。與前五識
<lb ed="X" n="0412a22"/><lb ed="R098" n="0566b04"/>同緣五塵性境。五亂意識。緣病中獨影境。定中明
<lb ed="X" n="0412a23"/><lb ed="R098" n="0566b05"/>了是現。餘皆比非。或云明了通三。俟考。三境者。性
<lb ed="X" n="0412a24"/><lb ed="R098" n="0566b06"/>境。獨影境。帶質境也。論云。性境不隨心。獨影唯從
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0412b" n="0412b"/>
<lb ed="X" n="0412b01"/><lb ed="R098" n="0566b07"/>見。帶質通情本。性種等隨應。性境。乃八識由相分。
<lb ed="X" n="0412b02"/><lb ed="R098" n="0566b08"/>不從見分心。分別而起。故曰不隨心。盖卽本識心
<lb ed="X" n="0412b03"/><lb ed="R098" n="0566b09"/>中。實有體相者。所謂體實相分境也。有二類。一離
<lb ed="X" n="0412b04"/><lb ed="R098" n="0566b10"/>言。二假說。離言得其體。假說會其相也。獨影境者。
<lb ed="X" n="0412b05"/><lb ed="R098" n="0566b11"/>獨從分別變起有二。一無質獨影。全無實體獨有
<lb ed="X" n="0412b06"/><lb ed="R098" n="0566b12"/>影相。如空華病夢等境。全是見分生起。二有質獨
<lb ed="X" n="0412b07"/><lb ed="R098" n="0566b13"/>影。因過去五塵落卸影子。如水月鏡相等境。此二
<lb ed="X" n="0412b08"/><lb ed="R098" n="0566b14"/>獨影俱不離見分。分別心起。故曰獨影唯從見也。
<lb ed="X" n="0412b09"/><lb ed="R098" n="0566b15"/>帶質境者。帶謂連帶。質謂形質。有眞似二類。心與
<lb ed="X" n="0412b10"/><lb ed="R098" n="0566b16"/>心連帶而起者謂之眞。心與色連帶而起者謂之
<lb ed="X" n="0412b11"/><lb ed="R098" n="0566b17"/>似。如第七識緣第八識。其能所皆心。以其二故。故
<lb ed="X" n="0412b12"/><lb ed="R098" n="0566b18"/>有連帶之相。此相無體。全從能所二心兩頭連帶
<lb ed="X" n="0412b13"/><lb ed="R098" n="0567a01"/>生起。故曰以心緣心眞帶質。中間相分兩頭生。問。
<lb ed="X" n="0412b14"/><lb ed="R098" n="0567a02"/>此與無質獨影何異。答。無質獨影不假所緣。唯於
<lb ed="X" n="0412b15"/><lb ed="R098" n="0567a03"/>見分心上忽現病境空華等也。似者如第六識。緣
<lb ed="X" n="0412b16"/><lb ed="R098" n="0567a04"/>過去境。是以心緣色。其中相分。亦似能所二法連
<lb ed="X" n="0412b17"/><lb ed="R098" n="0567a05"/>帶而起。然色境無知實無生起但從能緣之心一
<lb ed="X" n="0412b18"/><lb ed="R098" n="0567a06"/>頭而起。故曰以心緣色似帶質中間相分一頭生。
<lb ed="X" n="0412b19"/><lb ed="R098" n="0567a07"/>此二帶質通乎七八。故頌謂通情本也。情卽末那。
<lb ed="X" n="0412b20"/><lb ed="R098" n="0567a08"/>本卽賴耶。性種等隨應者。性謂三性。種謂種子。等。
<lb ed="X" n="0412b21"/><lb ed="R098" n="0567a09"/>謂等界繫。三科。異熟。共有五法。一性境。是三性中
<lb ed="X" n="0412b22"/><lb ed="R098" n="0567a10"/>無記性。故不隨見分心通三性。二性境。是相分境。
<lb ed="X" n="0412b23"/><lb ed="R098" n="0567a11"/>自有種生。故不隨見分種上。三性境。是欲界五塵
<lb ed="X" n="0412b24"/><lb ed="R098" n="0567a12"/>實境。故不隨見分心通上界七地。四性境。是三科
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0412c" n="0412c"/>
<lb ed="X" n="0412c01"/><lb ed="R098" n="0567a13"/>中五塵境。故不隨見分通三科。五性境。是異熟中
<lb ed="X" n="0412c02"/><lb ed="R098" n="0567a14"/>相分。故不隨見分通異熟心。是以五法推性境不
<lb ed="X" n="0412c03"/><lb ed="R098" n="0567a15"/>隨分別心也。獨影唯從見者。亦以五法推之。一謂
<lb ed="X" n="0412c04"/><lb ed="R098" n="0567a16"/>獨影境有分別。唯從見分善惡二性起。不從無記
<lb ed="X" n="0412c05"/><lb ed="R098" n="0567a17"/>性起。二謂獨影唯從見分種生。不從相分種生。三
<lb ed="X" n="0412c06"/><lb ed="R098" n="0567a18"/>界繫。四三科。五異熟。皆約見分說獨影可知。帶質
<lb ed="X" n="0412c07"/><lb ed="R098" n="0567b01"/>通情本者。亦於五法中。論其通義。故曰性種等五
<lb ed="X" n="0412c08"/><lb ed="R098" n="0567b02"/>法。隨三境而應之也。第六通三境者。卽與前五同
<lb ed="X" n="0412c09"/><lb ed="R098" n="0567b03"/>時意識。一見境時。不假作解卽得境相。是爲性境。
<lb ed="X" n="0412c10"/><lb ed="R098" n="0567b04"/>緣心心所。是帶質境。緣無體法是獨影境。三界輪
<lb ed="X" n="0412c11"/><lb ed="R098" n="0567b05"/>時易可知者。意識是生死輪迴中作業主。於諸識
<lb ed="X" n="0412c12"/><lb ed="R098" n="0567b06"/>中。動身發語最爲殊勝。其相麤顯。於三界中易爲
<lb ed="X" n="0412c13"/><lb ed="R098" n="0567b07"/>輪轉。故曰可知。具五十一心所。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0412c1301" n="0412c1301"/><anchor xml:id="beg0412c1301" n="0412c1301"/>已<anchor xml:id="end0412c1301"/>出。此五十
<lb ed="X" n="0412c14"/><lb ed="R098" n="0567b08"/>一心所。乃心之相應而起者。各有體性業用。隨三
<lb ed="X" n="0412c15"/><lb ed="R098" n="0567b09"/>性善惡之境。臨時發現。與心相應。故曰各配之。其
<lb ed="X" n="0412c16"/><lb ed="R098" n="0567b10"/>三性三界三受。及根本。隨眠。信等善十一。恒隨心
<lb ed="X" n="0412c17"/><lb ed="R098" n="0567b11"/>所等轉易不常。相連而起。以第六動身發語獨爲
<lb ed="X" n="0412c18"/><lb ed="R098" n="0567b12"/>最故也。引滿能招業力牽者。引謂牽引。滿謂滿足。
<lb ed="X" n="0412c19"/><lb ed="R098" n="0567b13"/>第六有力能引起餘識造業。又能滿足餘識業因。
<lb ed="X" n="0412c20"/><lb ed="R098" n="0567b14"/>又能將業招引後果。至於果上。業力愈勝。牽而不
<lb ed="X" n="0412c21"/><lb ed="R098" n="0567b15"/>息。故有輪迴。故曰引滿能招業力牽。</p>
<lb ed="X" n="0412c22"/><lb ed="R098" n="0567b16"/><p xml:id="pX55p0412c2201">發起初心下。謂意識至初地初心。用二空觀智。斷
<lb ed="X" n="0412c23"/><lb ed="R098" n="0567b17"/>分別二障。使識根不起。而無漏智方現。然俱生二
<lb ed="X" n="0412c24"/><lb ed="R098" n="0567b18"/>障猶存。二障者。煩惱所知也。煩惱。又名通惑。三乘
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0413a" n="0413a"/>
<lb ed="X" n="0413a01"/><lb ed="R098" n="0568a01"/>同斷故。所知地上別斷。故曰別惑。二乘心外有法
<lb ed="X" n="0413a02"/><lb ed="R098" n="0568a02"/>於所知上不明。故曰障。此二障有麤細。分別心起
<lb ed="X" n="0413a03"/><lb ed="R098" n="0568a03"/>者麤。與身俱生任運起者細。故前五至初地斷分
<lb ed="X" n="0413a04"/><lb ed="R098" n="0568a04"/>別。至七地用雙空觀。令末那識歸種子位。方得俱
<lb ed="X" n="0413a05"/><lb ed="R098" n="0568a05"/>生二障不現。而無漏智方純。成妙觀察智。故曰。觀
<lb ed="X" n="0413a06"/><lb ed="R098" n="0568a06"/>察圓明照大千也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413a07"/><lb ed="R098" n="0568a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0413a0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0413001" n="0413001"/>頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0413a08"/><lb ed="R098" n="0568a08"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0413a0801"><l>帶質有覆通情本</l><l>隨緣執我量爲非</l>
<lb ed="X" n="0413a09"/><lb ed="R098" n="0568a09"/><l>八大徧行別境慧</l><l>貪癡我見慢相隨</l>
<lb ed="X" n="0413a10"/><lb ed="R098" n="0568a10"/><l>恒審思量我相隨</l><l>有情日夜鎭昏迷</l>
<lb ed="X" n="0413a11"/><lb ed="R098" n="0568a11"/><l>四惑八大相應起</l><l>六轉呼爲染淨依</l>
<lb ed="X" n="0413a12"/><lb ed="R098" n="0568a12"/><l>極喜初心平等性</l><l>無功用行我恒摧</l>
<lb ed="X" n="0413a13"/><lb ed="R098" n="0568a13"/><l>如來現起他受用</l><l>十地菩薩所被機</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0413a14"/><lb ed="R098" n="0568a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0413a1401">帶質下。第三章。頌第七識也。前六種識各依緣生
<lb ed="X" n="0413a15"/><lb ed="R098" n="0568a15"/>本無自性。此識乃第六之根。有覆無記性。依本識
<lb ed="X" n="0413a16"/><lb ed="R098" n="0568a16"/>見分起。還緣本識相分之質。故曰帶質境。情。謂見
<lb ed="X" n="0413a17"/><lb ed="R098" n="0568a17"/>分。卽七六。本。謂本識。卽第八。以所緣八中見分。執
<lb ed="X" n="0413a18"/><lb ed="R098" n="0568a18"/>爲自內我。其我非我。故曰非量。恒恒心所。審而思
<lb ed="X" n="0413a19"/><lb ed="R098" n="0568b01"/>之。執我不捨。一切有情。從此日夜昏迷。以有根本
<lb ed="X" n="0413a20"/><lb ed="R098" n="0568b02"/>四惑。八種隨眠。相應而起故也。六識呼此爲染淨
<lb ed="X" n="0413a21"/><lb ed="R098" n="0568b03"/>依。以第六依此。執我成染。空我爲淨。故此與六。同
<lb ed="X" n="0413a22"/><lb ed="R098" n="0568b04"/>初地轉。論曰分別二障極喜無。六七俱生地地除。
<lb ed="X" n="0413a23"/><lb ed="R098" n="0568b05"/>第七修道除種現。金剛道後總皆無。由第六識入
<lb ed="X" n="0413a24"/><lb ed="R098" n="0568b06"/>雙空觀。故於初地初心令第七不起。故論云。單執
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0413b" n="0413b"/>
<lb ed="X" n="0413b01"/><lb ed="R098" n="0568b07"/>末那居種位。平等性智不現前。雙執末那歸種位。
<lb ed="X" n="0413b02"/><lb ed="R098" n="0568b08"/>平等性智方現前。種位。卽第八。以末那種位。藏在
<lb ed="X" n="0413b03"/><lb ed="R098" n="0568b09"/>第八中故。居者居住。歸者歸藏。由七不執我故。平
<lb ed="X" n="0413b04"/><lb ed="R098" n="0568b10"/>等性現。至於八地。任運而行。不假功用。如急舟近
<lb ed="X" n="0413b05"/><lb ed="R098" n="0568b11"/>岸不勞篙櫓。至於果上現他受用。應十地機由我
<lb ed="X" n="0413b06"/><lb ed="R098" n="0568b12"/>空智觀。捨<anchor xml:id="nkr_note_add_0413b0601" n="0413b0601"/><anchor xml:id="beg0413b0601" n="0413b0601"/>己<anchor xml:id="end0413b0601"/>從他。故於果上現他受用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0413b07"/><lb ed="R098" n="0568b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0413b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0413002" n="0413002"/>頌曰。</p>
<lb ed="X" n="0413b08"/><lb ed="R098" n="0568b14"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0413b0801"><l>性唯無覆五徧行</l><l>界地隨他業力生</l>
<lb ed="X" n="0413b09"/><lb ed="R098" n="0568b15"/><l>二乘不了因迷執</l><l>由此能興論主諍</l>
<lb ed="X" n="0413b10"/><lb ed="R098" n="0568b16"/><l>浩浩三藏不可窮</l><l>淵深七浪境爲風</l>
<lb ed="X" n="0413b11"/><lb ed="R098" n="0568b17"/><l>受熏持種根身器</l><l>去後來先作主公</l>
<lb ed="X" n="0413b12"/><lb ed="R098" n="0568b18"/><l>不動地前纔捨藏</l><l>金剛道後異熟空</l>
<lb ed="X" n="0413b13"/><lb ed="R098" n="0569a01"/><l>大圓無垢同時發</l><l>普照十方塵刹中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0413b14"/><lb ed="R098" n="0569a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0413b1401">性唯下。第四章。頌第八識。此識三相隱微。十地猶
<lb ed="X" n="0413b15"/><lb ed="R098" n="0569a03"/>昧。性唯無覆無記。不與煩惱善惡俱故。其性平等
<lb ed="X" n="0413b16"/><lb ed="R098" n="0569a04"/>無違拒故。第七歸此成平等性故。與五徧行心所
<lb ed="X" n="0413b17"/><lb ed="R098" n="0569a05"/>相應徧一切處故。爲三界九地總報之主故。隨他
<lb ed="X" n="0413b18"/><lb ed="R098" n="0569a06"/>第六。及諸轉識業力。任運受生。與因俱故。二乘人
<lb ed="X" n="0413b19"/><lb ed="R098" n="0569a07"/>不能了此。但知有六識三毒建立染淨。尙不知染
<lb ed="X" n="0413b20"/><lb ed="R098" n="0569a08"/>淨之根。又豈知藏根之處。故論主引三經四頌之
<lb ed="X" n="0413b21"/><lb ed="R098" n="0569a09"/>文顯揚此識。又廣辨前七識者。只欲令人悟其淺
<lb ed="X" n="0413b22"/><lb ed="R098" n="0569a10"/>深麤細。知此識是眞妄之根本也。達摩經云。無始
<lb ed="X" n="0413b23"/><lb ed="R098" n="0569a11"/>時來界。一切法等依。由此有諸趣。及涅槃證得。又
<lb ed="X" n="0413b24"/><lb ed="R098" n="0569a12"/>云。由攝藏諸法。一切種子識。故名阿賴耶。勝者我
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0413c" n="0413c"/>
<lb ed="X" n="0413c01"/><lb ed="R098" n="0569a13"/>開示。深密經云。阿賴耶識甚微細。一切種子如瀑
<lb ed="X" n="0413c02"/><lb ed="R098" n="0569a14"/>流。我於凡愚不開演。恐彼分別執爲我。楞伽云。如
<lb ed="X" n="0413c03"/><lb ed="R098" n="0569a15"/>海遇順風。起種種波浪。現前作用轉。無有間斷時。
<lb ed="X" n="0413c04"/><lb ed="R098" n="0569a16"/>藏識海亦然。境界風所擊。恒起諸識浪。現前作用
<lb ed="X" n="0413c05"/><lb ed="R098" n="0569a17"/>轉。此識有三義。謂能藏所藏。我愛執藏。其深如淵。
<lb ed="X" n="0413c06"/><lb ed="R098" n="0569a18"/>不可窺測。前七如浪。六塵境界如風。波浪相繫相
<lb ed="X" n="0413c07"/><lb ed="R098" n="0569b01"/>熏習故。使此白淨無記性。能受熏持種。內根身。外
<lb ed="X" n="0413c08"/><lb ed="R098" n="0569b02"/>器界。業力持故。相續不斷。生死去來。唯此一識而
<lb ed="X" n="0413c09"/><lb ed="R098" n="0569b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0413c0901" n="0413c0901"/><anchor xml:id="beg0413c0901" n="0413c0901"/>已<anchor xml:id="end0413c0901"/>。非謂前七。異此識而有先後去來。若前七先去
<lb ed="X" n="0413c10"/><lb ed="R098" n="0569b04"/>者。去至何所。前七後來者。從何所來。以前七種子。
<lb ed="X" n="0413c11"/><lb ed="R098" n="0569b05"/>皆在此識中也。生則從此識中發現。死則歸復此
<lb ed="X" n="0413c12"/><lb ed="R098" n="0569b06"/>識。此識業相隨前七。似有去來。此識之性。元是白
<lb ed="X" n="0413c13"/><lb ed="R098" n="0569b07"/>淨。自無生滅。悟之卽如來藏。迷之卽輪迴海。故頌
<lb ed="X" n="0413c14"/><lb ed="R098" n="0569b08"/>曰。眞非眞恐迷。我常不開演。自凡夫至於八地。我
<lb ed="X" n="0413c15"/><lb ed="R098" n="0569b09"/>執方空。故捨藏識之名。無我愛執藏也。從八地至
<lb ed="X" n="0413c16"/><lb ed="R098" n="0569b10"/>等覺。爲金剛道。法執方空。故無善惡異熟果也。從
<lb ed="X" n="0413c17"/><lb ed="R098" n="0569b11"/>等覺至佛果位中。相續執持業性方空。始能得大
<lb ed="X" n="0413c18"/><lb ed="R098" n="0569b12"/>圓滿。無二隨順。方證大圓無垢淸淨心也。淸淨心
<lb ed="X" n="0413c19"/><lb ed="R098" n="0569b13"/>者。是契經所謂第九白淨識也。前八雖無明黑業
<lb ed="X" n="0413c20"/><lb ed="R098" n="0569b14"/>染而非淨。悟之卽在纏如來藏。九則淨而非染。故
<lb ed="X" n="0413c21"/><lb ed="R098" n="0569b15"/>曰白。悟之卽出纏如來藏也。是以深密明第九者。
<lb ed="X" n="0413c22"/><lb ed="R098" n="0569b16"/>卽八中之淨分。而古德亦云。約諸識門。雖一多不
<lb ed="X" n="0413c23"/><lb ed="R098" n="0569b17"/>定。皆是體用緣起本末相收。本是九識。末是八識。
<lb ed="X" n="0413c24"/><lb ed="R098" n="0569b18"/>從本向末。寂而常用。攝末歸本。用而常寂。寂而常
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0414a" n="0414a"/>
<lb ed="X" n="0414a01"/><lb ed="R098" n="0570a01"/>用。故靜而不結。用而常寂。故動而不亂。靜而不結。
<lb ed="X" n="0414a02"/><lb ed="R098" n="0570a02"/>故眞如是緣起。動而不亂。故緣起是眞如。眞如是
<lb ed="X" n="0414a03"/><lb ed="R098" n="0570a03"/>緣起故。無眞如不生死。卽九爲八。緣起是眞如故。
<lb ed="X" n="0414a04"/><lb ed="R098" n="0570a04"/>無生死不眞如。卽八爲九。無生死不眞如故。法界
<lb ed="X" n="0414a05"/><lb ed="R098" n="0570a05"/>無生死。無眞如不生死故。法界無眞如。法界無生
<lb ed="X" n="0414a06"/><lb ed="R098" n="0570a06"/>死故。生死非雜亂。法界無眞如故。眞如非寂靜。生
<lb ed="X" n="0414a07"/><lb ed="R098" n="0570a07"/>死非雜亂。衆生卽是佛。眞如非寂靜。佛卽是衆生。
<lb ed="X" n="0414a08"/><lb ed="R098" n="0570a08"/>是以法界違故。說眞如是生死。卽理隨情變也。法
<lb ed="X" n="0414a09"/><lb ed="R098" n="0570a09"/>界順故。說生死卽眞如。卽情成理用也。如此明時。
<lb ed="X" n="0414a10"/><lb ed="R098" n="0570a10"/>卽情顯理。理本無生。卽理蕩情。情自無性。無性則
<lb ed="X" n="0414a11"/><lb ed="R098" n="0570a11"/>八相元空。無生則一眞不住。不住故含藏妙有。本
<lb ed="X" n="0414a12"/><lb ed="R098" n="0570a12"/>空故白淨現前。是謂大圓。是謂無垢。卽法華之實
<lb ed="X" n="0414a13"/><lb ed="R098" n="0570a13"/>相。華嚴之法界。楞嚴之妙心。非大覺尊。其孰能證
<lb ed="X" n="0414a14"/><lb ed="R098" n="0570a14"/>乎此。</p>
<lb ed="X" n="0414a15"/><lb ed="R098" n="0570a15"/><p xml:id="pX55p0414a1501">或問曰。眼耳鼻舌身意。有了別爲六識。是人皆可
<lb ed="X" n="0414a16"/><lb ed="R098" n="0570a16"/>知者。至於七八二識。杳然無狀。莫辨其形。何故曰。
<lb ed="X" n="0414a17"/><lb ed="R098" n="0570a17"/>各有根境種子。是有爲相。答。前五旣依色根而有。
<lb ed="X" n="0414a18"/><lb ed="R098" n="0570a18"/>六豈無根。第六之根。卽第七識也。又第七旣生第
<lb ed="X" n="0414a19"/><lb ed="R098" n="0570b01"/>六。七亦有根。根卽第八也。第八亦有根。妄則以第
<lb ed="X" n="0414a20"/><lb ed="R098" n="0570b02"/>七染汙爲根。眞則以第九白淨爲根。故第八眞妄
<lb ed="X" n="0414a21"/><lb ed="R098" n="0570b03"/>相混。最難辨別。九則洞然<anchor xml:id="nkr_note_orig_0414001" n="0414001"/>朝徹。不復論根矣。是爲
<lb ed="X" n="0414a22"/><lb ed="R098" n="0570b04"/>無住。故曰依無住本。立一切法。於法體上一念妄
<lb ed="X" n="0414a23"/><lb ed="R098" n="0570b05"/>動。卽是無明。無明與本體混雜。不二而二。卽名阿
<lb ed="X" n="0414a24"/><lb ed="R098" n="0570b06"/>賴耶識。此云含藏。以含藏根身器界諸種子故。法
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0414b" n="0414b"/>
<lb ed="X" n="0414b01"/><lb ed="R098" n="0570b07"/>爾有四分。一相分。卽前五根六塵。二見分。卽前六
<lb ed="X" n="0414b02"/><lb ed="R098" n="0570b08"/>種識。三自證分。卽諸識之本體。四證自證分。卽能
<lb ed="X" n="0414b03"/><lb ed="R098" n="0570b09"/>證此本體者。含藏爲總。前七爲別。由第七末那妄
<lb ed="X" n="0414b04"/><lb ed="R098" n="0570b10"/>執第八中見分爲自內我故。向外轉變。爲六種識
<lb ed="X" n="0414b05"/><lb ed="R098" n="0570b11"/>心。又執第八中相分爲自外境。故轉變爲五根六
<lb ed="X" n="0414b06"/><lb ed="R098" n="0570b12"/>塵等法。是第七識。內則依第八以爲我體。外則依
<lb ed="X" n="0414b07"/><lb ed="R098" n="0570b13"/>第六以爲我用。自無體用。故曰傳送識。又則前七
<lb ed="X" n="0414b08"/><lb ed="R098" n="0570b14"/>俱名轉識。如波浪故。第八獨名含藏。如大海故。海
<lb ed="X" n="0414b09"/><lb ed="R098" n="0570b15"/>與波。非一非異故。前七轉識。與第八藏識。亦非一
<lb ed="X" n="0414b10"/><lb ed="R098" n="0570b16"/>非異。故楞伽云。藏識海常住。境界風所動。種種諸
<lb ed="X" n="0414b11"/><lb ed="R098" n="0570b17"/>識浪。騰躍而轉生。問。旣前七如波。第八如海。只是
<lb ed="X" n="0414b12"/><lb ed="R098" n="0570b18"/>體一而用殊。何故八種識心。各各不同。答。體一用
<lb ed="X" n="0414b13"/><lb ed="R098" n="0571a01"/>殊。亦不可說。唯識論云。有迷唯識理者。或執外境
<lb ed="X" n="0414b14"/><lb ed="R098" n="0571a02"/>如識非無。或執內識如境非有。或執諸識用別體
<lb ed="X" n="0414b15"/><lb ed="R098" n="0571a03"/>同。或執離心無別心所。爲遮此等種種異執。令於
<lb ed="X" n="0414b16"/><lb ed="R098" n="0571a04"/>唯識深妙理中。得如實解。契經云。無有少法能生
<lb ed="X" n="0414b17"/><lb ed="R098" n="0571a05"/>餘法。但識生時。似彼相現。非異而異。則體亦不可
<lb ed="X" n="0414b18"/><lb ed="R098" n="0571a06"/>言一。用亦不可言殊也。若一者。寧有十方凡聖尊
<lb ed="X" n="0414b19"/><lb ed="R098" n="0571a07"/>卑因果等別。誰爲誰求。何法何說。故唯識言。有深
<lb ed="X" n="0414b20"/><lb ed="R098" n="0571a08"/>意趣。唯遮境有。識揀心空。又識言總顯。唯言但遮。
<lb ed="X" n="0414b21"/><lb ed="R098" n="0571a09"/>總顯者。謂一切有情。各有八識。六位心所。及所變
<lb ed="X" n="0414b22"/><lb ed="R098" n="0571a10"/>見相二分。倂分位差別。及彼空理所顯眞如。如是
<lb ed="X" n="0414b23"/><lb ed="R098" n="0571a11"/>之法皆不離識。故總立識名也。唯言<anchor xml:id="nkr_note_add_0414b2301" n="0414b2301"/><anchor xml:id="beg0414b2301" n="0414b2301"/>但<anchor xml:id="end0414b2301"/>遮者。謂愚
<lb ed="X" n="0414b24"/><lb ed="R098" n="0571a12"/>夫執離識心外實有色等諸法。故言唯字。但遮愚
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0414c" n="0414c"/>
<lb ed="X" n="0414c01"/><lb ed="R098" n="0571a13"/>夫見也。問。若唯有識。都無外緣。由何而生種種分
<lb ed="X" n="0414c02"/><lb ed="R098" n="0571a14"/>別。答。論云由一切種識。如是如是變。以展轉力故。
<lb ed="X" n="0414c03"/><lb ed="R098" n="0571a15"/>彼彼分別生。又如夢中分別。豈實有外緣。但心之
<lb ed="X" n="0414c04"/><lb ed="R098" n="0571a16"/>習氣。展轉熏變。故令似有他耳。問。論云。集起名心。
<lb ed="X" n="0414c05"/><lb ed="R098" n="0571a17"/>思量名意。了境名識。集起爲第八。集諸種子起現
<lb ed="X" n="0414c06"/><lb ed="R098" n="0571a18"/>行故。思量爲第七。恒審思量故。了境爲前六。了境
<lb ed="X" n="0414c07"/><lb ed="R098" n="0571b01"/>分明故。如此則前六名識。第七名意。第八名心。何
<lb ed="X" n="0414c08"/><lb ed="R098" n="0571b02"/>故八俱名識。八俱名心。答。心意識三。俱通於八。約
<lb ed="X" n="0414c09"/><lb ed="R098" n="0571b03"/>強勝邊。故分三義。謂第八集起勝故。第七思量勝
<lb ed="X" n="0414c10"/><lb ed="R098" n="0571b04"/>故。前六分別勝故。以劣從勝。故八俱名心。八俱名
<lb ed="X" n="0414c11"/><lb ed="R098" n="0571b05"/>識。亦可八俱名意。以八識俱有思故。法華八王子。
<lb ed="X" n="0414c12"/><lb ed="R098" n="0571b06"/>名八意。表在纏八識也。又按宗鏡云。三識各有十
<lb ed="X" n="0414c13"/><lb ed="R098" n="0571b07"/>名。第六十名者。一從根得名。名爲六識。二籌量是
<lb ed="X" n="0414c14"/><lb ed="R098" n="0571b08"/>非。名爲意識。三能應涉塵境。名攀緣識。四能徧緣
<lb ed="X" n="0414c15"/><lb ed="R098" n="0571b09"/>五塵。名巡舊識。五念念流散。名波浪識。六能辨前
<lb ed="X" n="0414c16"/><lb ed="R098" n="0571b10"/>境。名分別事識。七所在壞他。名人我識。八愛業牽
<lb ed="X" n="0414c17"/><lb ed="R098" n="0571b11"/>生。名四住識。九令正解不生。名煩惱障識。十感報
<lb ed="X" n="0414c18"/><lb ed="R098" n="0571b12"/>終盡。心境兩別。名分段生死識。七末那翻意。或云
<lb ed="X" n="0414c19"/><lb ed="R098" n="0571b13"/>執我。亦云分別。又云染汚。亦有十名。一六後得名。
<lb ed="X" n="0414c20"/><lb ed="R098" n="0571b14"/>稱爲七識。二根塵不會名爲轉識。三不覺習氣。忽
<lb ed="X" n="0414c21"/><lb ed="R098" n="0571b15"/>然念起。名妄想識。四無間生滅。名相續識。五障理
<lb ed="X" n="0414c22"/><lb ed="R098" n="0571b16"/>不明。名無明識。六返迷從正。能斷四住煩惱。名爲
<lb ed="X" n="0414c23"/><lb ed="R098" n="0571b17"/>解識。七與涉玄途。順理生善。名爲行識。八解三界
<lb ed="X" n="0414c24"/><lb ed="R098" n="0571b18"/>生死盡是我心。更無外法。名無畏識。九照了分明。
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0415a" n="0415a"/>
<lb ed="X" n="0415a01"/><lb ed="R098" n="0572a01"/>如鏡現像。故名現識。十法旣妄起。恃智爲懷。令眞
<lb ed="X" n="0415a02"/><lb ed="R098" n="0572a02"/>性不顯。名智障識。阿賴耶或名種子識。能徧住持
<lb ed="X" n="0415a03"/><lb ed="R098" n="0572a03"/>世出世間。諸法種子故。唯識論云。一切種子。皆本
<lb ed="X" n="0415a04"/><lb ed="R098" n="0572a04"/>性有。不從熏生。由熏習力。但可增長。故曰。無始時
<lb ed="X" n="0415a05"/><lb ed="R098" n="0572a05"/>來界。一切法所依。攝論謂法身。由聞熏四法得成。
<lb ed="X" n="0415a06"/><lb ed="R098" n="0572a06"/>一信樂大乘是大淨種子。二般若波羅蜜是大我
<lb ed="X" n="0415a07"/><lb ed="R098" n="0572a07"/>種子。三虗空品三昧是大樂種子。四大悲是大常
<lb ed="X" n="0415a08"/><lb ed="R098" n="0572a08"/>種子。此聞熏四法爲四德種子。四德圓時。本識都
<lb ed="X" n="0415a09"/><lb ed="R098" n="0572a09"/>盡。四法本有。卽本有種子也。又或名異熟識。或名
<lb ed="X" n="0415a10"/><lb ed="R098" n="0572a10"/>現識。或名無沒識。或名隨眠識。復有十名。一七後
<lb ed="X" n="0415a11"/><lb ed="R098" n="0572a11"/>得名。稱爲八識。二眞僞雜間。稱和合識。三蘊積諸
<lb ed="X" n="0415a12"/><lb ed="R098" n="0572a12"/>法。名爲藏識。四住持起發。名熏變識。五凡成聖名。
<lb ed="X" n="0415a13"/><lb ed="R098" n="0572a13"/>爲出生識。六藏體無斷。名金剛智識。七體非寂亂。
<lb ed="X" n="0415a14"/><lb ed="R098" n="0572a14"/>名寂滅識。八中實非假。名爲體識。九藏體非迷。名
<lb ed="X" n="0415a15"/><lb ed="R098" n="0572a15"/>本覺識。十功德圓滿。名一切種智識。此識建立有
<lb ed="X" n="0415a16"/><lb ed="R098" n="0572a16"/>情無情發生染法淨法。若有知有覺則衆生界起。
<lb ed="X" n="0415a17"/><lb ed="R098" n="0572a17"/>若無想無慮則國土緣生。因染法而六趣<g ref="#CB06873">𢌞</g>旋。隨
<lb ed="X" n="0415a18"/><lb ed="R098" n="0572a18"/>淨緣而四聖階降。可謂凡聖之本。根器之由。了此
<lb ed="X" n="0415a19"/><lb ed="R098" n="0572b01"/>識原。何法非悟。證斯心性。何境不眞。可謂絕學之
<lb ed="X" n="0415a20"/><lb ed="R098" n="0572b02"/>門。棲神之宅。曰規矩。乃正方圓之器。喩八識心。乃
<lb ed="X" n="0415a21"/><lb ed="R098" n="0572b03"/>範圍三界萬法之規矩也。方圓不出規矩。萬法不
<lb ed="X" n="0415a22"/><lb ed="R098" n="0572b04"/>離八識。是八識卽規矩。持業釋也。何名持業。謂八
<lb ed="X" n="0415a23"/><lb ed="R098" n="0572b05"/>識體上。自持規矩之業用。故依相宗。作體持業用
<lb ed="X" n="0415a24"/><lb ed="R098" n="0572b06"/>釋也。相宗凡解名相。必用六離合釋者。謂合以彰
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0415b" n="0415b"/>
<lb ed="X" n="0415b01"/><lb ed="R098" n="0572b07"/>其名。離以顯其相。離合釋名。事理俱顯。毫無混濫。
<lb ed="X" n="0415b02"/><lb ed="R098" n="0572b08"/>二字多字爲名者。必以六離合釋之。但一字爲名
<lb ed="X" n="0415b03"/><lb ed="R098" n="0572b09"/>者。非離合義。六者。一依主釋。二持業釋。三有財釋。
<lb ed="X" n="0415b04"/><lb ed="R098" n="0572b10"/>四相違釋。五帶數釋。六隣近釋。一若以四十八句
<lb ed="X" n="0415b05"/><lb ed="R098" n="0572b11"/>頌文目爲八識之規矩者。是依主釋。以規矩二字
<lb ed="X" n="0415b06"/><lb ed="R098" n="0572b12"/>爲能依之賓。八識二字爲所依之主。使規矩二字。
<lb ed="X" n="0415b07"/><lb ed="R098" n="0572b13"/>有所依主。不得混濫故。是八識之規矩。非他物之
<lb ed="X" n="0415b08"/><lb ed="R098" n="0572b14"/>規矩也。二若以八識體上有規矩之用。是體持業
<lb ed="X" n="0415b09"/><lb ed="R098" n="0572b15"/>用持業釋也。以規矩二字。是義用。卽顯八識之體。
<lb ed="X" n="0415b10"/><lb ed="R098" n="0572b16"/>故從體名用。義用卽歸於體也。三若以八識二字
<lb ed="X" n="0415b11"/><lb ed="R098" n="0572b17"/>爲有財主。規矩二字爲客文。卽有八識心之規矩。
<lb ed="X" n="0415b12"/><lb ed="R098" n="0572b18"/>是將他顯<anchor xml:id="nkr_note_add_0415b1201" n="0415b1201"/><anchor xml:id="beg0415b1201" n="0415b1201"/>己<anchor xml:id="end0415b1201"/>有財釋也。四若以八識二字與規矩
<lb ed="X" n="0415b13"/><lb ed="R098" n="0573a01"/>二字各有異義是兩別雙擧相違釋也。五若以八
<lb ed="X" n="0415b14"/><lb ed="R098" n="0573a02"/>字爲數用。識字爲心體。卽心體上挾帶八之數量。
<lb ed="X" n="0415b15"/><lb ed="R098" n="0573a03"/>卽體挾數量帶數釋也。六若以規矩頌文隣近八
<lb ed="X" n="0415b16"/><lb ed="R098" n="0573a04"/>識無言心體。故曰八識規矩。卽居近隣強隣近釋
<lb ed="X" n="0415b17"/><lb ed="R098" n="0573a05"/>也。故頌曰。用自及用他。自他用俱非。通二通三種。
<lb ed="X" n="0415b18"/><lb ed="R098" n="0573a06"/>如是六種釋。謂持業但用自。依主自他俱用。有財
<lb ed="X" n="0415b19"/><lb ed="R098" n="0573a07"/>用他。相違自他俱非。隣近通二。謂通用他。卽有財
<lb ed="X" n="0415b20"/><lb ed="R098" n="0573a08"/>隣近。通俱用。卽依主隣近。帶數通三。謂通自用。卽
<lb ed="X" n="0415b21"/><lb ed="R098" n="0573a09"/>持業帶數。通自他俱用。卽依主帶數。通用他。卽有
<lb ed="X" n="0415b22"/><lb ed="R098" n="0573a10"/>財帶數也。然則有財亦合通自他俱用。如云佛陀
<lb ed="X" n="0415b23"/><lb ed="R098" n="0573a11"/>是有覺之者。分取他名故也。復有依士釋。卽依主
<lb ed="X" n="0415b24"/><lb ed="R098" n="0573a12"/>分出。所依者勝。卽依主。所依者劣。卽依士。亦與依
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0415c" n="0415c"/>
<lb ed="X" n="0415c01"/><lb ed="R098" n="0573a13"/>主同故但云六釋。問。性相二宗。有何差別。答。宗相
<lb ed="X" n="0415c02"/><lb ed="R098" n="0573a14"/>者。卽性以譚相。縱無爲法。亦有六種。如一念中有
<lb ed="X" n="0415c03"/><lb ed="R098" n="0573a15"/>多刹那。一刹那中有多生滅。刹那者乃力士斷一
<lb ed="X" n="0415c04"/><lb ed="R098" n="0573a16"/>莖絲之時也。是以刹那中生滅相最細。故頌云。初
<lb ed="X" n="0415c05"/><lb ed="R098" n="0573a17"/>生卽有滅。難爲愚者說。此方之機。氣大心麤。精神
<lb ed="X" n="0415c06"/><lb ed="R098" n="0573a18"/>莾蕩。沉埋五欲。我見欺人。不喜多聞而潛證。惟求
<lb ed="X" n="0415c07"/><lb ed="R098" n="0573b01"/>了悟以快情。故於微細法相。多不明了。縱有明者。
<lb ed="X" n="0415c08"/><lb ed="R098" n="0573b02"/>但記其名相。配合而<anchor xml:id="nkr_note_add_0415c0801" n="0415c0801"/><anchor xml:id="beg0415c0801" n="0415c0801"/>已<anchor xml:id="end0415c0801"/>。眞永嘉所謂。入海算沙徒
<lb ed="X" n="0415c09"/><lb ed="R098" n="0573b03"/>自困耳。宗性者。卽相以明性。縱諸有爲法。亦是隨
<lb ed="X" n="0415c10"/><lb ed="R098" n="0573b04"/>緣眞如。無邊刹海。相相皆如。十世古今。心心不隔。
<lb ed="X" n="0415c11"/><lb ed="R098" n="0573b05"/>然則非相無以顯如。非如無以融相。棄相譚性。是
<lb ed="X" n="0415c12"/><lb ed="R098" n="0573b06"/>口說性。實不見性。棄性譚相。是口說相實不知相。
<lb ed="X" n="0415c13"/><lb ed="R098" n="0573b07"/>如一靈丹。十味藥成。棄藥求丹。不可得也。故相宗
<lb ed="X" n="0415c14"/><lb ed="R098" n="0573b08"/>不明。性宗不徹。以不徹故。卽執七識我見爲佛性。
<lb ed="X" n="0415c15"/><lb ed="R098" n="0573b09"/>以第八識刹那中生滅相爲眞如。顢頇儱侗。自迷
<lb ed="X" n="0415c16"/><lb ed="R098" n="0573b10"/>迷人。故世尊呼爲可憐憫者。問。經論中。法相森羅
<lb ed="X" n="0415c17"/><lb ed="R098" n="0573b11"/>牽枝引蔓。不勝其繁。盡欲明之。只益自苦。得不爲
<lb ed="X" n="0415c18"/><lb ed="R098" n="0573b12"/>棄大逐末。向外馳求。答。好易惡難。乃俗士之常情。
<lb ed="X" n="0415c19"/><lb ed="R098" n="0573b13"/>離相明心。故玄學之僻見。本非末外。相實自心。法
<lb ed="X" n="0415c20"/><lb ed="R098" n="0573b14"/>爾昭然。何棄何逐。江河之水。源出濫觴。濫觴之源。
<lb ed="X" n="0415c21"/><lb ed="R098" n="0573b15"/>更有其源。源源不盡。以至相通。則江河之水。爲源
<lb ed="X" n="0415c22"/><lb ed="R098" n="0573b16"/>大矣法相雖多。不出八識。八識無體。全是眞如。眞
<lb ed="X" n="0415c23"/><lb ed="R098" n="0573b17"/>如隨緣如大圓鏡。一性不移萬法頓現。可謂無量
<lb ed="X" n="0415c24"/><lb ed="R098" n="0573b18"/>無邊契經海。一言演說盡無餘。楞伽云。凡夫無性
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0416a" n="0416a"/>
<lb ed="X" n="0416a01"/><lb ed="R098" n="0574a01"/>自性第一義。作二見論。不覺識自心所現。分齊不
<lb ed="X" n="0416a02"/><lb ed="R098" n="0574a02"/>通。問。萬法唯心。唯何心。答。迷則八識歷然。悟則一
<lb ed="X" n="0416a03"/><lb ed="R098" n="0574a03"/>源淸淨。問第八識至不動地。捨藏識名。摧滅我執。
<lb ed="X" n="0416a04"/><lb ed="R098" n="0574a04"/>豈非因中轉成智耶。答至第八地。滅我執者。是前
<lb ed="X" n="0416a05"/><lb ed="R098" n="0574a05"/>六七二識。初地中。用雙空觀。破分別二執。至七地
<lb ed="X" n="0416a06"/><lb ed="R098" n="0574a06"/>後。斷俱生二執。轉成妙智。無有間雜。故於八地。令
<lb ed="X" n="0416a07"/><lb ed="R098" n="0574a07"/>八識我見不起。因七地中。妙觀察智威勢強勝。故
<lb ed="X" n="0416a08"/><lb ed="R098" n="0574a08"/>八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0416a0801" n="0416a0801"/><anchor xml:id="beg0416a0801" n="0416a0801"/>已<anchor xml:id="end0416a0801"/>去。不假功用。如渡舟近岸。在七地著力撑
<lb ed="X" n="0416a09"/><lb ed="R098" n="0574a09"/>了一篙。後三地之岸。任運而至。非是第八識在八
<lb ed="X" n="0416a10"/><lb ed="R098" n="0574a10"/>地中。起智斷惑也。故第八識只能含藏。其做事業
<lb ed="X" n="0416a11"/><lb ed="R098" n="0574a11"/>俱是第七。使第六統前五而爲之。故第六識。業力
<lb ed="X" n="0416a12"/><lb ed="R098" n="0574a12"/>殊勝。悟則放下屠刀立地成佛。迷則如箭射頃。墮
<lb ed="X" n="0416a13"/><lb ed="R098" n="0574a13"/>於惡道。問。如是則了此第六無性。全是第七意根
<lb ed="X" n="0416a14"/><lb ed="R098" n="0574a14"/>執我而有。意根無性。卽是含藏。含藏無性。卽是白
<lb ed="X" n="0416a15"/><lb ed="R098" n="0574a15"/>淨眞如。現今目前千差萬別。惑起而不知。念動而
<lb ed="X" n="0416a16"/><lb ed="R098" n="0574a16"/>不覺。隱然如有鬼神之所驅使。而不得淸淨者何
<lb ed="X" n="0416a17"/><lb ed="R098" n="0574a17"/>也。答。是亦不可強也。自無始來。無明業力熏習厚
<lb ed="X" n="0416a18"/><lb ed="R098" n="0574a18"/>矣。山河大地。一爲之變起。況區區身心耶。欲點化
<lb ed="X" n="0416a19"/><lb ed="R098" n="0574b01"/>此虗妄身心。洎山河大地。成無上覺者。直須向法
<lb ed="X" n="0416a20"/><lb ed="R098" n="0574b02"/>界性中。擣篩萬法。爲一念靈丹耳。夫何言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0416a21"/>
<lb ed="X" n="0416a22"/><lb ed="R098" n="0574b03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八識規矩頌略說<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb ed="X" n="0416a23"/>
<lb ed="X" n="0416a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0891.0416b" n="0416b"/>
<lb ed="X" n="0416b01"/>
<lb ed="X" n="0416b02"/>
<lb ed="X" n="0416b03"/>
<lb ed="X" n="0416b04"/>
<lb ed="X" n="0416b05"/>
<lb ed="X" n="0416b06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 891-B 八識規矩略說<g ref="#CB02494">䟦</g></cb:mulu><head>No. 891-B
<lb ed="X" n="0416b07"/><lb ed="R098" n="0574b05"/> 八識規矩略說<g ref="#CB02494">䟦</g></head>
<lb ed="X" n="0416b08"/>
<lb ed="X" n="0416b09"/><lb ed="R098" n="0574b06"/><p xml:id="pX55p0416b0901">嗟夫心會緣生。有情膠結識由塵滯。無始熏成。業河
<lb ed="X" n="0416b10"/><lb ed="R098" n="0574b07"/>混混漂流。眞智紜紜蔭蔽。徒知年往。不覺形隨。竊聞
<lb ed="X" n="0416b11"/><lb ed="R098" n="0574b08"/>心生于有心。相成於有相。紐見者執情識爲我心。顧
<lb ed="X" n="0416b12"/><lb ed="R098" n="0574b09"/>影者弁規矩爲外相。然熱愛必至焚和。而波想豈能
<lb ed="X" n="0416b13"/><lb ed="R098" n="0574b10"/>遺陸。非心無以融相。離相無以證心。至哉規矩之拯
<lb ed="X" n="0416b14"/><lb ed="R098" n="0574b11"/><g ref="#CB15072">㧞</g>根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0416001" n="0416001"/>冢淵乎頌言之圜明竅幻。義猶未顯。旨俟誰傳。
<lb ed="X" n="0416b15"/><lb ed="R098" n="0574b12"/>幸有度門禪師。戒景夜淨。空華曉揚。思風發于淸襟。
<lb ed="X" n="0416b16"/><lb ed="R098" n="0574b13"/>言泉流于玄吻。飮靈三藏。倫<anchor xml:id="nkr_note_add_0416b1601" n="0416b1601"/><anchor xml:id="beg0416b1601" n="0416b1601"/>采<anchor xml:id="end0416b1601"/>羣宗。豈直苦海之舟
<lb ed="X" n="0416b17"/><lb ed="R098" n="0574b14"/>航。允爲法門之柱石。諸天皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0416b1701" n="0416b1701"/><anchor xml:id="beg0416b1701" n="0416b1701"/>已<anchor xml:id="end0416b1701"/>冥贊。四部尙未恒流。
<lb ed="X" n="0416b18"/><lb ed="R098" n="0574b15"/>今辨河上人。猛發深心。廣繕別本。不借貲于衆緣。惟
<lb ed="X" n="0416b19"/><lb ed="R098" n="0574b16"/>施法于禪說。俾轉識爲智齊葸有于虗融。而啓帙知
<lb ed="X" n="0416b20"/><lb ed="R098" n="0574b17"/>歸顯一如于沙界。宏功不可思議。拙語莫罄揄揚。</p>
<lb ed="X" n="0416b21"/><lb ed="R098" n="0574b18"/><p xml:id="pX55p0416b2101">萬曆癸巳歲孟秋望日檇李心一居士朱衷純謹識</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0409b1501" to="#end0409b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409b1502" to="#end0409b1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409c0201" to="#end0409c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409c0601" to="#end0409c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409c2201" to="#end0409c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410a0901" to="#end0410a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410a0902" to="#end0410a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410a1001" to="#end0410a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410a1002" to="#end0410a1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410a1101" to="#end0410a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0410c1101" to="#end0410c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0410c2001" to="#end0410c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">諂<note type="cf1">T31n1585_p0033b02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0411b0601" to="#end0411b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0411b2401" to="#end0411b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0412c1301" to="#end0412c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0413b0601" to="#end0413b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0413c0901" to="#end0413c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0414b2301" to="#end0414b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0415b1201" to="#end0415b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0415c0801" to="#end0415c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416a0801" to="#end0416a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416b1601" to="#end0416b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0416b1701" to="#end0416b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0410001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0410001">前五識頌</note>
<note n="0412001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0412001">第六識頌</note>
<note n="0413001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0413001">第七識頌</note>
<note n="0413002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0413002">第八識頌</note>
<note n="0414001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0414001">朝疑朗</note>
<note n="0416001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0416001">冢或<g ref="#CB15166">𫎇</g>歟</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0409b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409b1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409b1502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0409c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410a1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a1002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410a1101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0410c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0410c1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0410c2001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0410c20.06" target="#nkr_note_add_0410c2001">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0411b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0411b0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0411b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0411b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0412c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0412c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0413b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0413b0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0413c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0413c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0414b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0414b2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0415b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0415b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0415c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0415c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0416a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0416b1601">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0416b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0416b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>