<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0893">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 893 八識規矩通說</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 893 八識規矩通說</title>
			<author>明 德淸述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">893</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">八識規矩通說</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:39">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0420b" n="0420b"/>
<lb ed="X" n="0420b01"/>
<lb ed="X" n="0420b02"/>
<lb ed="X" n="0420b03"/>
<lb ed="X" n="0420b04"/>
<lb ed="X" n="0420b05"/><cb:docNumber>No. 893</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0420b06"/><lb ed="R098" n="0583a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八識規矩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0420002" n="0420002"/>通說</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0420b07"/>
<lb ed="X" n="0420b08"/><lb ed="R098" n="0583a02"/><byline cb:type="other">唐三藏法師　<name role="" type="person">玄奘</name>　集</byline>
<lb ed="X" n="0420b09"/><lb ed="R098" n="0583a03"/><byline cb:type="author">明憨山沙門　德淸　述</byline>
<lb ed="X" n="0420b10"/><lb ed="R098" n="0583a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0420b1001">八識規矩者。初<name role="" type="person">玄奘</name>法師。糅成唯識論就。窺基法
<lb ed="X" n="0420b11"/><lb ed="R098" n="0583a05"/>師。因見本論十卷。文廣義幽。乃請法師集此要義。
<lb ed="X" n="0420b12"/><lb ed="R098" n="0583a06"/>將八識分爲四章。每章作頌一十二句。將五十一
<lb ed="X" n="0420b13"/><lb ed="R098" n="0583a07"/>心所。各派本識位下。有多寡之不同。條然不紊。故
<lb ed="X" n="0420b14"/><lb ed="R098" n="0583a08"/>稱規矩。然論雖十卷。其義盡此四十八句。包括無
<lb ed="X" n="0420b15"/><lb ed="R098" n="0583a09"/>遺。可謂最簡最要。爲一大藏敎之關鑰。不唯講者
<lb ed="X" n="0420b16"/><lb ed="R098" n="0583a10"/>不明難通敎綱。卽參禪之士。若不明此。亦不知自
<lb ed="X" n="0420b17"/><lb ed="R098" n="0583a11"/>心起滅頭數。所謂佛法之精髓也。但窺基舊解。以
<lb ed="X" n="0420b18"/><lb ed="R098" n="0583a12"/>論釋之。學者難明。故但執相。不能會歸唯心之旨。
<lb ed="X" n="0420b19"/><lb ed="R098" n="0583a13"/>予因居雙徑寂照。適澹居鎧公。請益性相二宗之
<lb ed="X" n="0420b20"/><lb ed="R098" n="0583a14"/>旨。予不揣固陋。先依起信會通百法。復據論義以
<lb ed="X" n="0420b21"/><lb ed="R098" n="0583a15"/>此方文勢消歸於頌。使學者一覽了然易見。而參
<lb ed="X" n="0420b22"/><lb ed="R098" n="0583a16"/>禪之士不假廣涉敎義。卽此可以印心。以證悟入
<lb ed="X" n="0420b23"/><lb ed="R098" n="0583a17"/>之淺深。至於日用見聞覺知。亦能洞察生滅心數。
<lb ed="X" n="0420b24"/><lb ed="R098" n="0583a18"/>但此頌近解<anchor xml:id="nkr_note_add_0420b2401" n="0420b2401"/><anchor xml:id="beg0420b2401" n="0420b2401"/>已<anchor xml:id="end0420b2401"/>多。皆得其宗。<anchor xml:id="nkr_note_add_0420b2402" n="0420b2402"/><anchor xml:id="beg0420b2402" n="0420b2402"/>但<anchor xml:id="end0420b2402"/>就機宜。或以此爲
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0420c" n="0420c"/>
<lb ed="X" n="0420c01"/><lb ed="R098" n="0583b01"/>一助。以隨文難明。故先提大綱于前。使知綱要。則
<lb ed="X" n="0420c02"/><lb ed="R098" n="0583b02"/>於頌文不勞細解。亦易會矣。</p>
<lb ed="X" n="0420c03"/><lb ed="R098" n="0583b03"/><p xml:id="pX55p0420c0301">大綱者。謂一眞法界圓明妙心。本無一物了無身。
<lb ed="X" n="0420c04"/><lb ed="R098" n="0583b04"/>心世界之相。又何有根境對待。妄想分別之緣影
<lb ed="X" n="0420c05"/><lb ed="R098" n="0583b05"/>乎。原此心境。皆因無明不覺。迷一心而爲識。唯識
<lb ed="X" n="0420c06"/><lb ed="R098" n="0583b06"/>變起見相二分。故見爲心。相爲境。故緣塵分別好
<lb ed="X" n="0420c07"/><lb ed="R098" n="0583b07"/>醜取捨者。皆妄識耳。若了心境唯識。則分別不生。
<lb ed="X" n="0420c08"/><lb ed="R098" n="0583b08"/>分別不生。則一心圓明。永離諸相矣。今以未悟一
<lb ed="X" n="0420c09"/><lb ed="R098" n="0583b09"/>心。故須先了唯識心境。生滅心行則當下消亡。一
<lb ed="X" n="0420c10"/><lb ed="R098" n="0583b10"/>心可入。故唯識必須先知大綱。方可安心入觀耳。
<lb ed="X" n="0420c11"/><lb ed="R098" n="0583b11"/>此頌大綱單擧八識心王。緣境之時。境有好醜。故
<lb ed="X" n="0420c12"/><lb ed="R098" n="0583b12"/>心所從之執取。起憎愛取捨。故作善作惡。善惡爲
<lb ed="X" n="0420c13"/><lb ed="R098" n="0583b13"/>因。故感苦樂二報。則業力牽引受苦受樂。衆生生
<lb ed="X" n="0420c14"/><lb ed="R098" n="0583b14"/>死之法。唯此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0420c1401" n="0420c1401"/><anchor xml:id="beg0420c1401" n="0420c1401"/>已<anchor xml:id="end0420c1401"/>。此中開列八識各具心所多寡
<lb ed="X" n="0420c15"/><lb ed="R098" n="0583b15"/>之不同。造業有強弱之不一。分別皎然。使學者究
<lb ed="X" n="0420c16"/><lb ed="R098" n="0583b16"/>心。了知起滅下落。易於調治。不致盲修瞎練。不是
<lb ed="X" n="0420c17"/><lb ed="R098" n="0583b17"/>徒知名相而<anchor xml:id="nkr_note_add_0420c1701" n="0420c1701"/><anchor xml:id="beg0420c1701" n="0420c1701"/>已<anchor xml:id="end0420c1701"/>。衆生日用見聞覺知。不離心境。其
<lb ed="X" n="0420c18"/><lb ed="R098" n="0583b18"/>能緣之心。具有三量。量者量度。揀非眞智。今妄識
<lb ed="X" n="0420c19"/><lb ed="R098" n="0584a01"/>對境。便有量度。故心有三量。謂現量。比量。非量以
<lb ed="X" n="0420c20"/><lb ed="R098" n="0584a02"/>第一念現前明了。不起分別。不帶名言。無籌度心。
<lb ed="X" n="0420c21"/><lb ed="R098" n="0584a03"/>如鏡現像名爲現量。若同時率爾意識。隨見隨卽
<lb ed="X" n="0420c22"/><lb ed="R098" n="0584a04"/>分別。名爲比量。比度不著名爲非量。此三量。乃能
<lb ed="X" n="0420c23"/><lb ed="R098" n="0584a05"/>緣之心也。而所緣之境。亦有三。謂性境。帶質境。獨
<lb ed="X" n="0420c24"/><lb ed="R098" n="0584a06"/>影境。現量緣性境。性者。實也。謂根塵實法。本是眞
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0421a" n="0421a"/>
<lb ed="X" n="0421a01"/><lb ed="R098" n="0584a07"/>如妙性。無美無惡。以心無分別。故境無美惡。是爲
<lb ed="X" n="0421a02"/><lb ed="R098" n="0584a08"/>性境。帶質境者。比量所緣。若比度不著。則爲非量。
<lb ed="X" n="0421a03"/><lb ed="R098" n="0584a09"/>其帶質境。有眞有似。以六七二識。各有所緣故。若
<lb ed="X" n="0421a04"/><lb ed="R098" n="0584a10"/>六識外緣五塵比度長短方圓美惡等相。屬第二
<lb ed="X" n="0421a05"/><lb ed="R098" n="0584a11"/>念意識分別。故爲比量。此長短等相。是帶彼外境
<lb ed="X" n="0421a06"/><lb ed="R098" n="0584a12"/>本質而起。名似帶質。以是假故。其意識緣五塵過
<lb ed="X" n="0421a07"/><lb ed="R098" n="0584a13"/>去落謝影子。亦名有質獨影。乃意識所變。故云以
<lb ed="X" n="0421a08"/><lb ed="R098" n="0584a14"/>心緣色似帶質。中間相分一頭生。謂單從能緣見
<lb ed="X" n="0421a09"/><lb ed="R098" n="0584a15"/>分起故。若緣空華兔角等事。名無質獨影。若散心
<lb ed="X" n="0421a10"/><lb ed="R098" n="0584a16"/>所緣。又有夢中境界。及病中狂亂所見。皆是非量。
<lb ed="X" n="0421a11"/><lb ed="R098" n="0584a17"/>幷定中觀魚米肉山等事皆現量。明了意識雖通
<lb ed="X" n="0421a12"/><lb ed="R098" n="0584a18"/>三量。現多比非少也。若七識緣八識見分爲我。中
<lb ed="X" n="0421a13"/><lb ed="R098" n="0584b01"/>間相分兩頭生。以能所同一見分所變。故名眞帶
<lb ed="X" n="0421a14"/><lb ed="R098" n="0584b02"/>質境。此心境之辨也。以心境對待。境有逆順好醜
<lb ed="X" n="0421a15"/><lb ed="R098" n="0584b03"/>則能緣心。依之而起憎愛取捨等見。故起惑造業。
<lb ed="X" n="0421a16"/><lb ed="R098" n="0584b04"/>染成善惡二性。故感將來受苦樂二報。故心王有
<lb ed="X" n="0421a17"/><lb ed="R098" n="0584b05"/>苦受樂受。若不起善惡。屬無記性。則平平受。因此
<lb ed="X" n="0421a18"/><lb ed="R098" n="0584b06"/>受亦有三。所以三界衆生上下升沉輪迴苦樂不
<lb ed="X" n="0421a19"/><lb ed="R098" n="0584b07"/>忘者。皆由唯識內習熏變。發起心境。故三量三境
<lb ed="X" n="0421a20"/><lb ed="R098" n="0584b08"/>三性三受。由是不能出離生死。皆心意識之過也。
<lb ed="X" n="0421a21"/><lb ed="R098" n="0584b09"/>故論云。衆生依心意意識轉。今唯識宗。因凡夫日
<lb ed="X" n="0421a22"/><lb ed="R098" n="0584b10"/>用不知苦樂誰作誰受。外道妄立神我。二乘心外
<lb ed="X" n="0421a23"/><lb ed="R098" n="0584b11"/>取法。故佛說萬法唯識。使知唯識。則知不出自心。
<lb ed="X" n="0421a24"/><lb ed="R098" n="0584b12"/>以心不見心。無相可得。故參禪做工夫。敎人離心
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0421b" n="0421b"/>
<lb ed="X" n="0421b01"/><lb ed="R098" n="0584b13"/>意識參。離妄想境界求。正是要人直達自心本無
<lb ed="X" n="0421b02"/><lb ed="R098" n="0584b14"/>此事耳。今八識頌而稱規矩者。只是發明心境。其
<lb ed="X" n="0421b03"/><lb ed="R098" n="0584b15"/>所作善作惡。皆是心所助成。以各具多寡之不一。
<lb ed="X" n="0421b04"/><lb ed="R098" n="0584b16"/>故力有強弱之不等耳。此唯識之大綱也。其心所
<lb ed="X" n="0421b05"/><lb ed="R098" n="0584b17"/>法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0421b0501" n="0421b0501"/><anchor xml:id="beg0421b0501" n="0421b0501"/>已<anchor xml:id="end0421b0501"/>見百法。今預列心境則臨文不必繁解。恐礙
<lb ed="X" n="0421b06"/><lb ed="R098" n="0584b18"/>觀心耳。參禪若了妄心妄境皆唯識所現。則用功
<lb ed="X" n="0421b07"/><lb ed="R098" n="0585a01"/>之時。內外根境一齊放下。不逐緣影。能所兩忘。絕
<lb ed="X" n="0421b08"/><lb ed="R098" n="0585a02"/>無對待。單提一念。攝歸自心。則一切境量分別。皆
<lb ed="X" n="0421b09"/><lb ed="R098" n="0585a03"/>剩法矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0421b10"/><lb ed="R098" n="0585a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五識頌</cb:mulu><head>○五識頌</head>
<lb ed="X" n="0421b11"/><lb ed="R098" n="0585a05"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0421b1101"><l>性境現量通三性</l><l>眼耳身三二地居</l>
<lb ed="X" n="0421b12"/><lb ed="R098" n="0585a06"/><l>徧行別境善十一</l><l>中二大八貪嗔癡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0421b13"/><lb ed="R098" n="0585a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0421b1301">此頌前五識。首句言五識與八同體。緣境之時。單
<lb ed="X" n="0421b14"/><lb ed="R098" n="0585a08"/>屬現量。以前五識乃八識精明之體。映在五根門
<lb ed="X" n="0421b15"/><lb ed="R098" n="0585a09"/>頭了境之用。以初映境時。當第一念。未起分別。不
<lb ed="X" n="0421b16"/><lb ed="R098" n="0585a10"/>帶名言。無籌度心。故名爲現量。境卽性境。若起第
<lb ed="X" n="0421b17"/><lb ed="R098" n="0585a11"/>二念分別。則是同時意識。相應而起則屬比量。故
<lb ed="X" n="0421b18"/><lb ed="R098" n="0585a12"/>云性境現量。言三性者。乃善惡無記三性。由此五
<lb ed="X" n="0421b19"/><lb ed="R098" n="0585a13"/>識體非恒審。故三性皆通。問曰。五識現量本無善
<lb ed="X" n="0421b20"/><lb ed="R098" n="0585a14"/>惡。何以通三性耶。答曰。此約同時意識。而引自類
<lb ed="X" n="0421b21"/><lb ed="R098" n="0585a15"/>種子。同時而起。則三性皆通。此指意識任運而言。
<lb ed="X" n="0421b22"/><lb ed="R098" n="0585a16"/>非專五識也。問曰。若前與八同體。然八識畢竟無
<lb ed="X" n="0421b23"/><lb ed="R098" n="0585a17"/>善無惡。而五識何獨通耶。答。八識畢竟不起分別。
<lb ed="X" n="0421b24"/><lb ed="R098" n="0585a18"/>五識則有任運分別。約後分別位義說通耳。眼耳
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0421c" n="0421c"/>
<lb ed="X" n="0421c01"/><lb ed="R098" n="0585b01"/>身三二地居者。此言三界五識行止之地也。二地
<lb ed="X" n="0421c02"/><lb ed="R098" n="0585b02"/>者謂欲界五趣雜居地。色界初禪離生喜樂地。以
<lb ed="X" n="0421c03"/><lb ed="R098" n="0585b03"/>欲界五識全具。初禪天人以禪悅爲食。不食段食
<lb ed="X" n="0421c04"/><lb ed="R098" n="0585b04"/>故離舌識。旣不受食。則亦不聞香。故無鼻識。<anchor xml:id="nkr_note_add_0421c0401" n="0421c0401"/><anchor xml:id="beg0421c0401" n="0421c0401"/>但<anchor xml:id="end0421c0401"/>有
<lb ed="X" n="0421c05"/><lb ed="R098" n="0585b05"/>眼耳身三識而<anchor xml:id="nkr_note_add_0421c0501" n="0421c0501"/><anchor xml:id="beg0421c0501" n="0421c0501"/>已<anchor xml:id="end0421c0501"/>。居者。止也。謂此三識亦止於初
<lb ed="X" n="0421c06"/><lb ed="R098" n="0585b06"/>禪。若至二禪定生喜樂地。以入定中三識亦無。故
<lb ed="X" n="0421c07"/><lb ed="R098" n="0585b07"/>云居止於此。徧行二句。頌相應心所也。其相應心
<lb ed="X" n="0421c08"/><lb ed="R098" n="0585b08"/>所。通有五十一。而前五識。但具三十四心所法。餘
<lb ed="X" n="0421c09"/><lb ed="R098" n="0585b09"/>不具者。互相違故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0421c10"/><lb ed="R098" n="0585b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0421c1001"><l>五識同依淨色根</l><l>九緣七八好相隣</l>
<lb ed="X" n="0421c11"/><lb ed="R098" n="0585b11"/><l>合三離二觀塵世</l><l>愚者難分識與根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0421c12"/><lb ed="R098" n="0585b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0421c1201">此頌初句言五識所依之根。次句言生識之緣。三
<lb ed="X" n="0421c13"/><lb ed="R098" n="0585b13"/>句言了境之用。言依根者。謂八識精明之體。今映
<lb ed="X" n="0421c14"/><lb ed="R098" n="0585b14"/>五根門頭。各了自境。不能圓通者。以被五色根之
<lb ed="X" n="0421c15"/><lb ed="R098" n="0585b15"/>所籠<g ref="#CB00746">𦋐</g>。故各別區分。然五根乃四大所造。有浮塵。
<lb ed="X" n="0421c16"/><lb ed="R098" n="0585b16"/>有勝義。今淨色根。乃淸淨四大所造。爲勝義根。則
<lb ed="X" n="0421c17"/><lb ed="R098" n="0585b17"/>浮塵根不足依也。且如盲者見暗。與有眼處暗無
<lb ed="X" n="0421c18"/><lb ed="R098" n="0585b18"/>異。足知根壞而見不壞。則所依乃淨色根耳。言淨
<lb ed="X" n="0421c19"/><lb ed="R098" n="0586a01"/>色者舊解但云四大初成之淨色。此最難曉。唯天
<lb ed="X" n="0421c20"/><lb ed="R098" n="0586a02"/>眼能見。愚謂淨色。卽無明殻也。何以明之。且妙明
<lb ed="X" n="0421c21"/><lb ed="R098" n="0586a03"/>眞心本來圓明廣大。今變而爲識。則被無明拘礙。
<lb ed="X" n="0421c22"/><lb ed="R098" n="0586a04"/>及結色成根。而無明識體栖托其中。是爲五蘊之
<lb ed="X" n="0421c23"/><lb ed="R098" n="0586a05"/>衆生。且此妙心。非無明力。誰能裹此而入軀殻之
<lb ed="X" n="0421c24"/><lb ed="R098" n="0586a06"/>中耶。故中陰身。亦有形狀。但輕薄耳。鬼神五通。乃
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0422a" n="0422a"/>
<lb ed="X" n="0422a01"/><lb ed="R098" n="0586a07"/>淨色之用。足可徵矣。九緣等者。言生識之緣。謂八
<lb ed="X" n="0422a02"/><lb ed="R098" n="0586a08"/>識生起共有九緣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0422a0201" n="0422a0201"/><anchor xml:id="beg0422a0201" n="0422a0201"/>但<anchor xml:id="end0422a0201"/>具緣多寡之不同耳。九緣者。
<lb ed="X" n="0422a03"/><lb ed="R098" n="0586a09"/>謂空。明。根。境。作意。分別。染淨。種子。根本。此九通爲
<lb ed="X" n="0422a04"/><lb ed="R098" n="0586a10"/>生識之緣。以有爲之法。非無緣而生。偈曰。眼識九
<lb ed="X" n="0422a05"/><lb ed="R098" n="0586a11"/>緣生。耳識唯從八。鼻舌身三七。後三五三四。謂眼
<lb ed="X" n="0422a06"/><lb ed="R098" n="0586a12"/>識必仗九緣方生。耳識八緣。除明緣。以暗中能聞
<lb ed="X" n="0422a07"/><lb ed="R098" n="0586a13"/>故。鼻舌身三識除明空二緣。故唯七耳。相隣次第
<lb ed="X" n="0422a08"/><lb ed="R098" n="0586a14"/>也。應云八七。後意識五緣者。謂除分別與根。以根
<lb ed="X" n="0422a09"/><lb ed="R098" n="0586a15"/>乃七識染淨依故。七識三緣者。但有作意種子根
<lb ed="X" n="0422a10"/><lb ed="R098" n="0586a16"/>本耳。八識四緣者。謂根。卽末那。境。卽種子根身器
<lb ed="X" n="0422a11"/><lb ed="R098" n="0586a17"/>界。作意。卽徧行一。種子。乃八識親生種子。此通言
<lb ed="X" n="0422a12"/><lb ed="R098" n="0586a18"/>生識之緣。意取前五識。因便及後三也。鼻舌身。乃
<lb ed="X" n="0422a13"/><lb ed="R098" n="0586b01"/>合中取境。以合方知故。眼耳離根取境。以合則壞
<lb ed="X" n="0422a14"/><lb ed="R098" n="0586b02"/>根故。此言了境之用也。愚者難分一句。言小乘人。
<lb ed="X" n="0422a15"/><lb ed="R098" n="0586b03"/>唯依六識三毒建立染淨根本。不知八識三分。以
<lb ed="X" n="0422a16"/><lb ed="R098" n="0586b04"/>根乃相分色法。識乃見分心識。以不知此。只說根
<lb ed="X" n="0422a17"/><lb ed="R098" n="0586b05"/>識相生。縱許五識依五根生。則六識依何爲根耶。
<lb ed="X" n="0422a18"/><lb ed="R098" n="0586b06"/>經云。根能照境。識能了別。二乘不知。故爲愚者。此
<lb ed="X" n="0422a19"/><lb ed="R098" n="0586b07"/>上八句頌有漏識。下四句頌無漏成智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0422a20"/><lb ed="R098" n="0586b08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0422a2001"><l>變相觀空唯後得</l><l>果中猶自不詮眞</l>
<lb ed="X" n="0422a21"/><lb ed="R098" n="0586b09"/><l>圓明初發成無漏</l><l>三類分身息苦輪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0422a22"/><lb ed="R098" n="0586b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0422a2201">此四句頌轉識成智也。變。謂變帶。相。謂相分。以五
<lb ed="X" n="0422a23"/><lb ed="R098" n="0586b11"/>識一向緣五塵相分境。以此識同八齊轉。今托彼
<lb ed="X" n="0422a24"/><lb ed="R098" n="0586b12"/>相。變帶觀空。而此方成智。其相雖空。亦未離空相。
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0422b" n="0422b"/>
<lb ed="X" n="0422b01"/><lb ed="R098" n="0586b13"/>以不能親緣眞如無相理故。智有根本後得。根本
<lb ed="X" n="0422b02"/><lb ed="R098" n="0586b14"/>智緣如。名眞智。後得智緣俗。名爲假智。果中不詮
<lb ed="X" n="0422b03"/><lb ed="R098" n="0586b15"/>眞者。正謂佛果位中尙名假智。此破異師計也。以
<lb ed="X" n="0422b04"/><lb ed="R098" n="0586b16"/>安慧師宗言後得因中緣如。故此破之。圓明初發。
<lb ed="X" n="0422b05"/><lb ed="R098" n="0586b17"/>謂八識轉大圓鏡智。初發之時。此前五識卽成無
<lb ed="X" n="0422b06"/><lb ed="R098" n="0586b18"/>漏。以同體故。所謂五八果上圓。若此五轉成所作
<lb ed="X" n="0422b07"/><lb ed="R098" n="0587a01"/>智在佛果中則能現三類身。謂大化。小化。隨類化。
<lb ed="X" n="0422b08"/><lb ed="R098" n="0587a02"/>以此三身。應機利物。以在因中有外作用。故果上
<lb ed="X" n="0422b09"/><lb ed="R098" n="0587a03"/>亦成利生大用也。參禪無明一破。則五根門頭。皆
<lb ed="X" n="0422b10"/><lb ed="R098" n="0587a04"/>光明智照。如鏡照物。不將不迎。終日應緣。了無一
<lb ed="X" n="0422b11"/><lb ed="R098" n="0587a05"/>法當情矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0422b12"/><lb ed="R098" n="0587a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六識頌</cb:mulu><head>○六識頌</head>
<lb ed="X" n="0422b13"/><lb ed="R098" n="0587a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0422b1301"><l>三性三量通三境</l><l>三界輪時易可知</l>
<lb ed="X" n="0422b14"/><lb ed="R098" n="0587a08"/><l>相應心所五十一</l><l>善惡臨時別配之</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0422b15"/><lb ed="R098" n="0587a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0422b1501">此頌六識。初句言六識善惡無記三性。現量比量
<lb ed="X" n="0422b16"/><lb ed="R098" n="0587a10"/>非量。性境帶質獨影。一一皆具。以諸識中唯此具
<lb ed="X" n="0422b17"/><lb ed="R098" n="0587a11"/>足。故其力最強。三界生死善惡因果。唯此識造。故
<lb ed="X" n="0422b18"/><lb ed="R098" n="0587a12"/>云三界輪時易可知。所以能取三界生死者。以五
<lb ed="X" n="0422b19"/><lb ed="R098" n="0587a13"/>十一心所法法全具。故業力殊勝。但就善惡一念
<lb ed="X" n="0422b20"/><lb ed="R098" n="0587a14"/>起時。則心所齊集。以類相從。故云分別配之。則易
<lb ed="X" n="0422b21"/><lb ed="R098" n="0587a15"/>可知也。然意識有五種緣境不同。五種。謂明了意
<lb ed="X" n="0422b22"/><lb ed="R098" n="0587a16"/>識。散位獨頭意識。定中獨頭意識。夢中獨頭意識。
<lb ed="X" n="0422b23"/><lb ed="R098" n="0587a17"/>散亂獨頭意識。此五種緣境。唯後夢中散亂位二
<lb ed="X" n="0422b24"/><lb ed="R098" n="0587a18"/>種。單緣獨影境。其前三種。皆能緣三境。以凡有影
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0422c" n="0422c"/>
<lb ed="X" n="0422c01"/><lb ed="R098" n="0587b01"/>像皆落意識窼臼。故參禪工夫。必要離心意識者。
<lb ed="X" n="0422c02"/><lb ed="R098" n="0587b02"/>要不墮光影門頭。以非眞實故耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0422c03"/><lb ed="R098" n="0587b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0422c0301"><l>性界受三恒轉易</l><l>根隨信等總相連</l>
<lb ed="X" n="0422c04"/><lb ed="R098" n="0587b04"/><l>動身發語獨爲最</l><l>引滿能招業力牽</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0422c05"/><lb ed="R098" n="0587b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0422c0501">此頌六識業力強勝也。受雖云三受。其實有五。內
<lb ed="X" n="0422c06"/><lb ed="R098" n="0587b06"/>外麤細之不同。謂苦樂憂喜捨。逼悅心曰憂喜。逼
<lb ed="X" n="0422c07"/><lb ed="R098" n="0587b07"/>悅身曰苦樂。憂喜苦樂不行時。名爲捨受。以此六
<lb ed="X" n="0422c08"/><lb ed="R098" n="0587b08"/>識於三性三界五受恒常轉變改易也。正如善時
<lb ed="X" n="0422c09"/><lb ed="R098" n="0587b09"/>忽生一惡念。喜時忽生一憂念。改易不定。次句承
<lb ed="X" n="0422c10"/><lb ed="R098" n="0587b10"/>之云。若惡念起時。則根本與隨煩惱連帶而起。若
<lb ed="X" n="0422c11"/><lb ed="R098" n="0587b11"/>善念起時。信等善法亦相連而起。以其善惡心所
<lb ed="X" n="0422c12"/><lb ed="R098" n="0587b12"/>齊行。故助其強勝耳。於八識中。能動身發語。獨此
<lb ed="X" n="0422c13"/><lb ed="R098" n="0587b13"/>識最強。其造善惡之業。亦此識最強。引者。能引諸
<lb ed="X" n="0422c14"/><lb ed="R098" n="0587b14"/>識作業。滿者。能滿異熟果報。故一業引一果。多業
<lb ed="X" n="0422c15"/><lb ed="R098" n="0587b15"/>能圓滿。其所造業力。招後報者。則牽引八識受生
<lb ed="X" n="0422c16"/><lb ed="R098" n="0587b16"/>死苦。故八識頌云。界地從他業力生者此耳。故楞
<lb ed="X" n="0422c17"/><lb ed="R098" n="0587b17"/>伽。不立七識。但言眞識現識分別事識。足知此識
<lb ed="X" n="0422c18"/><lb ed="R098" n="0587b18"/>過患最重也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0422c19"/><lb ed="R098" n="0588a01"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0422c1901"><l>發起初心歡喜地</l><l>俱生猶自現纏眠</l>
<lb ed="X" n="0422c20"/><lb ed="R098" n="0588a02"/><l>遠行地後純無漏</l><l>觀察圓明照大千</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0422c21"/><lb ed="R098" n="0588a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0422c2101">此頌六識轉成妙觀察智也。以第六識。順生死流。
<lb ed="X" n="0422c22"/><lb ed="R098" n="0588a04"/>具有分別俱生我法二執。若逆流還源。亦仗此識
<lb ed="X" n="0422c23"/><lb ed="R098" n="0588a05"/>作我法二空觀。今轉識成智。從觀行位。入生空觀。
<lb ed="X" n="0422c24"/><lb ed="R098" n="0588a06"/>至七信位。方破。分別我執。天台云。同除四住此處
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0423a" n="0423a"/>
<lb ed="X" n="0423a01"/><lb ed="R098" n="0588a07"/>爲齊。從八信起。作法空觀。歷三賢位。至初地初心。
<lb ed="X" n="0423a02"/><lb ed="R098" n="0588a08"/>方斷分別法執。故云發起初心歡喜地。俱生二執
<lb ed="X" n="0423a03"/><lb ed="R098" n="0588a09"/>方現。故云現纏眠。纏。目現行。眠。目種子。以俱生我
<lb ed="X" n="0423a04"/><lb ed="R098" n="0588a10"/>法二執。乃七識所執者。七識無力斷惑。亦仗六識
<lb ed="X" n="0423a05"/><lb ed="R098" n="0588a11"/>入二空觀。初則有相觀多。無相觀少。至第七遠行
<lb ed="X" n="0423a06"/><lb ed="R098" n="0588a12"/>地。六識恒在雙空觀。方破俱生我執。俱生法執永
<lb ed="X" n="0423a07"/><lb ed="R098" n="0588a13"/>伏不起。至此六識方得純淨無漏。相應心所亦同
<lb ed="X" n="0423a08"/><lb ed="R098" n="0588a14"/>轉成妙觀察智也。若此識成智。則日用現前六根
<lb ed="X" n="0423a09"/><lb ed="R098" n="0588a15"/>門頭。放光動地。一切云爲。皆大機大用矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0423a10"/><lb ed="R098" n="0588a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七識頌</cb:mulu><head>○七識頌</head>
<lb ed="X" n="0423a11"/><lb ed="R098" n="0588a17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0423a1101"><l>帶質有覆通情本</l><l>隨緣執我量爲非</l>
<lb ed="X" n="0423a12"/><lb ed="R098" n="0588a18"/><l>八大徧行別境慧</l><l>貪癡我見慢相隨</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0423a13"/><lb ed="R098" n="0588b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0423a1301">此頌七識境量心所也。此識唯緣帶質境以心緣
<lb ed="X" n="0423a14"/><lb ed="R098" n="0588b02"/>心。名眞帶質。言通情本者。以揀六識緣外境爲似
<lb ed="X" n="0423a15"/><lb ed="R098" n="0588b03"/>帶質也。以此七識緣內見分爲我。中間相分。識與
<lb ed="X" n="0423a16"/><lb ed="R098" n="0588b04"/>見分本質。交帶變起。故名爲眞。三性之中。唯有覆
<lb ed="X" n="0423a17"/><lb ed="R098" n="0588b05"/>無記。謂此識雖無善惡。而有四惑我見。相應而起。
<lb ed="X" n="0423a18"/><lb ed="R098" n="0588b06"/>蓋覆眞性。故名有覆無記。隨緣執我量爲非。此句
<lb ed="X" n="0423a19"/><lb ed="R098" n="0588b07"/>揀量也。若言帶質境。則屬比量所緣。今因執內見
<lb ed="X" n="0423a20"/><lb ed="R098" n="0588b08"/>分爲我。以非我計我。恒謬執故。故名非量。此識唯
<lb ed="X" n="0423a21"/><lb ed="R098" n="0588b09"/>具十八心所。以雖無善惡。而爲染汚意。故具八大
<lb ed="X" n="0423a22"/><lb ed="R098" n="0588b10"/>徧行幷別境中慧。慧卽我見。貪癡見慢。同一我見
<lb ed="X" n="0423a23"/><lb ed="R098" n="0588b11"/>故。餘不具者。以善是淨法。此識染汚。小隨麤猛。此
<lb ed="X" n="0423a24"/><lb ed="R098" n="0588b12"/>識微細。由見審決。故疑無容起。愛著我故。嗔不得
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0423b" n="0423b"/>
<lb ed="X" n="0423b01"/><lb ed="R098" n="0588b13"/>生。故唯四惑。然無別境四者。以欲希望。此識任運
<lb ed="X" n="0423b02"/><lb ed="R098" n="0588b14"/>無所希望。故無欲。解者。印持未定境。此識恒緣定
<lb ed="X" n="0423b03"/><lb ed="R098" n="0588b15"/>事。故無勝解。念乃記憶曾所習事。此識恒緣現所
<lb ed="X" n="0423b04"/><lb ed="R098" n="0588b16"/>受境。無所記憶。無不定四者。悔者。悔先所作。此識
<lb ed="X" n="0423b05"/><lb ed="R098" n="0588b17"/>恒緣現境。故無惡作。睡眠必依身心重昧外衆緣
<lb ed="X" n="0423b06"/><lb ed="R098" n="0588b18"/>力此識一。類內執。不假外緣。故無睡眠。尋伺二法
<lb ed="X" n="0423b07"/><lb ed="R098" n="0589a01"/>麤細發言。淺深推度。此識唯依內門而轉。一類執
<lb ed="X" n="0423b08"/><lb ed="R098" n="0589a02"/>我。故皆無之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0423b09"/><lb ed="R098" n="0589a03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0423b0901"><l>恒審思量我相隨</l><l>有情日夜<anchor xml:id="nkr_note_add_0423b0901" n="0423b0901"/><anchor xml:id="beg0423b0901" n="0423b0901"/>鎭<anchor xml:id="end0423b0901"/>昏迷</l>
<lb ed="X" n="0423b10"/><lb ed="R098" n="0589a04"/><l>四惑八大相應起</l><l>六轉呼爲染淨依</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0423b11"/><lb ed="R098" n="0589a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0423b1101">此頌七識力用也。此識恒常思察量度第八見分
<lb ed="X" n="0423b12"/><lb ed="R098" n="0589a06"/>爲我。故云恒審思量我相隨。恒之與審。八識中四
<lb ed="X" n="0423b13"/><lb ed="R098" n="0589a07"/>句分別。第八恒而非審。不執我。無間斷故。第六審
<lb ed="X" n="0423b14"/><lb ed="R098" n="0589a08"/>而非恒。以執我。有間斷故。前五非恒非審。不執我
<lb ed="X" n="0423b15"/><lb ed="R098" n="0589a09"/>故。唯第七識亦恒亦審。以執我無間斷故。有情由
<lb ed="X" n="0423b16"/><lb ed="R098" n="0589a10"/>此生死長夜。而不自覺者。以與四惑八大相應起
<lb ed="X" n="0423b17"/><lb ed="R098" n="0589a11"/>故。第六依此爲染淨者。由此識念念執我。故令六
<lb ed="X" n="0423b18"/><lb ed="R098" n="0589a12"/>識念念成染。此識念念恒思無我。令六識念念成
<lb ed="X" n="0423b19"/><lb ed="R098" n="0589a13"/>淨。故六識以此爲染淨依。是爲意識之根。以此識
<lb ed="X" n="0423b20"/><lb ed="R098" n="0589a14"/>乃生死根本。故參禪做工夫。先要志斷四惑。內離
<lb ed="X" n="0423b21"/><lb ed="R098" n="0589a15"/>我見。方有少分相應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0423b22"/><lb ed="R098" n="0589a16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0423b2201"><l>極喜初心平等性</l><l>無功用行我恒摧</l>
<lb ed="X" n="0423b23"/><lb ed="R098" n="0589a17"/><l>如來現起他受用</l><l>十地菩薩所被機</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0423b24"/><lb ed="R098" n="0589a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0423b2401">此頌七識轉識成智也。分別俱生我法二執。乃六
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0423c" n="0423c"/>
<lb ed="X" n="0423c01"/><lb ed="R098" n="0589b01"/>七識各有所執。分別二執。從初發心。六識修生空
<lb ed="X" n="0423c02"/><lb ed="R098" n="0589b02"/>觀。至七信位。斷分別我執。隨入法空觀。歷三賢位。
<lb ed="X" n="0423c03"/><lb ed="R098" n="0589b03"/>至初地方斷。此則七識當轉平等性智。因有俱生
<lb ed="X" n="0423c04"/><lb ed="R098" n="0589b04"/>二執未淨。故此識未得純淨無漏。故曰極喜初心
<lb ed="X" n="0423c05"/><lb ed="R098" n="0589b05"/>平等性。無功用行我恒摧。謂六識恒住雙空觀中。
<lb ed="X" n="0423c06"/><lb ed="R098" n="0589b06"/>至第七遠行地。方捨藏識。破俱生我執。至八地無
<lb ed="X" n="0423c07"/><lb ed="R098" n="0589b07"/>功用行。則我執永伏。法執。間起。故云恒摧。若此七
<lb ed="X" n="0423c08"/><lb ed="R098" n="0589b08"/>識轉成無漏平等性智。在佛果位中。現十種他受
<lb ed="X" n="0423c09"/><lb ed="R098" n="0589b09"/>用身。爲十地菩薩說法。菩薩所被之機也。行人此
<lb ed="X" n="0423c10"/><lb ed="R098" n="0589b10"/>識一轉。則不動智念念現前。法界圓明。湛然常住
<lb ed="X" n="0423c11"/><lb ed="R098" n="0589b11"/>矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0423c12"/><lb ed="R098" n="0589b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八識頌</cb:mulu><head>○八識頌</head>
<lb ed="X" n="0423c13"/><lb ed="R098" n="0589b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0423c1301"><l>性唯無覆五徧行</l><l>界地隨他業力生</l>
<lb ed="X" n="0423c14"/><lb ed="R098" n="0589b14"/><l>二乘不了因迷執</l><l>由此能興論主諍</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0423c15"/><lb ed="R098" n="0589b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0423c1501">此頌八識行相也。此識唯一精明。本無善惡。故四
<lb ed="X" n="0423c16"/><lb ed="R098" n="0589b16"/>性中唯無覆無記。諸心所中。唯與徧行五法相應。
<lb ed="X" n="0423c17"/><lb ed="R098" n="0589b17"/>以有微細流注生滅故。三界九地。乃生死六道。此
<lb ed="X" n="0423c18"/><lb ed="R098" n="0589b18"/>識爲總報主。當體雖無善惡。而被他六識業力牽
<lb ed="X" n="0423c19"/><lb ed="R098" n="0590a01"/>引而生。前六識頌引滿能招業力牽者。此也。以此
<lb ed="X" n="0423c20"/><lb ed="R098" n="0590a02"/>識深細。世尊尋常不說。故云陀那微細識。習氣成
<lb ed="X" n="0423c21"/><lb ed="R098" n="0590a03"/>瀑流。眞非眞恐迷。我常不開演。向爲二乘。但說六
<lb ed="X" n="0423c22"/><lb ed="R098" n="0590a04"/>識建立染淨根本。二乘一向未聞。故不了耳。又云。
<lb ed="X" n="0423c23"/><lb ed="R098" n="0590a05"/>阿陀那識甚深細。習氣種子成瀑流。我於凡愚不
<lb ed="X" n="0423c24"/><lb ed="R098" n="0590a06"/>開演。恐彼分別執爲我。故云因迷執。以小乘不知。
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0424a" n="0424a"/>
<lb ed="X" n="0424a01"/><lb ed="R098" n="0590a07"/>故不信有此識。是故大乘論師。引大小乘三經四
<lb ed="X" n="0424a02"/><lb ed="R098" n="0590a08"/>頌。五敎十理。證有此識。故云由此能興論主諍。十
<lb ed="X" n="0424a03"/><lb ed="R098" n="0590a09"/>證之義。論中廣明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0424a04"/><lb ed="R098" n="0590a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0424a0401"><l>浩浩三藏不可窮</l><l>淵深七浪境爲風</l>
<lb ed="X" n="0424a05"/><lb ed="R098" n="0590a11"/><l>受熏持種根身器</l><l>去後來先作主公</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0424a06"/><lb ed="R098" n="0590a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424a0601">此頌八識體相力用也。浩浩者。廣大無涯之貌。謂
<lb ed="X" n="0424a07"/><lb ed="R098" n="0590a13"/>藏識性海。不思議熏變而爲業海。故此識體廣大
<lb ed="X" n="0424a08"/><lb ed="R098" n="0590a14"/>無涯。以具三藏義故。名爲藏識。三藏者。能藏所藏。
<lb ed="X" n="0424a09"/><lb ed="R098" n="0590a15"/>我愛執藏。以前七識。無量劫來善惡業行種子習
<lb ed="X" n="0424a10"/><lb ed="R098" n="0590a16"/>氣。唯此識能藏。前七識所作異熟果報。唯八識是
<lb ed="X" n="0424a11"/><lb ed="R098" n="0590a17"/>所藏之處。由第七識執此爲我。故云我愛執藏。論
<lb ed="X" n="0424a12"/><lb ed="R098" n="0590a18"/>云。諸法於識藏。識於諸法爾。更互爲果性。亦常爲
<lb ed="X" n="0424a13"/><lb ed="R098" n="0590b01"/>因性。積劫因果不失不壞。故云不可窮。本是湛淵
<lb ed="X" n="0424a14"/><lb ed="R098" n="0590b02"/>之心。爲境風鼓動。故起七識波浪。造種種業。經云。
<lb ed="X" n="0424a15"/><lb ed="R098" n="0590b03"/>藏識海常住。境界風所動。洪波鼓冥壑。無有斷絕
<lb ed="X" n="0424a16"/><lb ed="R098" n="0590b04"/>時。故云淵深七浪境爲風。前七現行。返熏此識。以
<lb ed="X" n="0424a17"/><lb ed="R098" n="0590b05"/>其體有堅住可熏性。故云受熏。前七善惡種子唯
<lb ed="X" n="0424a18"/><lb ed="R098" n="0590b06"/>此識能持。又能持根身器界。一期令不散壞者。以
<lb ed="X" n="0424a19"/><lb ed="R098" n="0590b07"/>是此相分。乃所緣之境故。以爲三界總報主。故死
<lb ed="X" n="0424a20"/><lb ed="R098" n="0590b08"/>時後去。投胎先來。爲衆生之命根。故云作主公。<anchor xml:id="nkr_note_add_0424a2001" n="0424a2001"/><anchor xml:id="beg0424a2001" n="0424a2001"/>其<anchor xml:id="end0424a2001"/>
<lb ed="X" n="0424a21"/><lb ed="R098" n="0590b09"/>實不知不死不生法身常住也。故經云。識藏如來
<lb ed="X" n="0424a22"/><lb ed="R098" n="0590b10"/>藏所謂如來藏轉三十二相入一切衆生身中。故
<lb ed="X" n="0424a23"/><lb ed="R098" n="0590b11"/>如來藏有恒沙稱性淨妙功德。豈生死耶。今迷而
<lb ed="X" n="0424a24"/><lb ed="R098" n="0590b12"/>爲藏識。亦具恒沙染緣力用。能一念轉變。則妙性
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0424b" n="0424b"/>
<lb ed="X" n="0424b01"/><lb ed="R098" n="0590b13"/>功德。本自圓成。以眞妄覿體。故頌四句歎其力用
<lb ed="X" n="0424b02"/><lb ed="R098" n="0590b14"/>廣大也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0424b03"/><lb ed="R098" n="0590b15"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0424b0301"><l>不動地前纔捨藏</l><l>金剛道後異熟空</l>
<lb ed="X" n="0424b04"/><lb ed="R098" n="0590b16"/><l>大圓無垢同時發</l><l>普照十方塵刹中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0424b05"/><lb ed="R098" n="0590b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424b0501">此頌轉成大圓鏡智也。謂此識因七識執爲我。故
<lb ed="X" n="0424b06"/><lb ed="R098" n="0590b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0424b0601" n="0424b0601"/><anchor xml:id="beg0424b0601" n="0424b0601"/>從<anchor xml:id="end0424b0601"/>無始時來相續長劫。沉淪生死。圓敎菩薩從初
<lb ed="X" n="0424b07"/><lb ed="R098" n="0591a01"/>發心修行。漸斷習氣。歷過三賢登地以去。至第七
<lb ed="X" n="0424b08"/><lb ed="R098" n="0591a02"/>地破俱生我執。此識方得捨藏識名。顯過最重。故
<lb ed="X" n="0424b09"/><lb ed="R098" n="0591a03"/>云不動地前纔捨藏。以微細法執。及有漏善種間
<lb ed="X" n="0424b10"/><lb ed="R098" n="0591a04"/>起。尙引後果。名異熟識。至金剛心後。證解脫道。異
<lb ed="X" n="0424b11"/><lb ed="R098" n="0591a05"/>熟方空。故云爾也。異熟若空。則超因果。方才轉成
<lb ed="X" n="0424b12"/><lb ed="R098" n="0591a06"/>大圓鏡智。言無垢同時。發者。以佛果位中。名無垢
<lb ed="X" n="0424b13"/><lb ed="R098" n="0591a07"/>識。乃淸淨眞如。謂鏡智相應法身顯現。圓明普照
<lb ed="X" n="0424b14"/><lb ed="R098" n="0591a08"/>十方塵刹。故結云普照十方塵刹中。以理智一如。
<lb ed="X" n="0424b15"/><lb ed="R098" n="0591a09"/>方證究竟一心之體。此唯識之極則。乃如來之極
<lb ed="X" n="0424b16"/><lb ed="R098" n="0591a10"/>果也。諦觀此識深潛難破。此識絲毫未透。終在生
<lb ed="X" n="0424b17"/><lb ed="R098" n="0591a11"/>死岸頭。古德諸祖未有不破此識而有超佛越祖
<lb ed="X" n="0424b18"/><lb ed="R098" n="0591a12"/>之談。今人生滅未忘。心地雜染種子。未淨纖毫。便
<lb ed="X" n="0424b19"/><lb ed="R098" n="0591a13"/>稱悟道。豈非未得謂得。未證謂證。可不懼哉。</p>
<lb ed="X" n="0424b20"/><lb ed="R098" n="0591a14"/><p xml:id="pX55p0424b2001">此論古存一解。今人解者甚多。但委細分別名相。
<lb ed="X" n="0424b21"/><lb ed="R098" n="0591a15"/>轉見難入。而修行之士未親敎者。望崖而退。卽久
<lb ed="X" n="0424b22"/><lb ed="R098" n="0591a16"/>依講席罷學參禪者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0424b2201" n="0424b2201"/><anchor xml:id="beg0424b2201" n="0424b2201"/>但<anchor xml:id="end0424b2201"/>勘話頭一著。而心地生滅
<lb ed="X" n="0424b23"/><lb ed="R098" n="0591a17"/>頭數。亦沒奈何。此論雖云相宗。但顯唯心之相。若
<lb ed="X" n="0424b24"/><lb ed="R098" n="0591a18"/>不知此。亦難究心。不免得少爲足。故予此解雖未
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0424c" n="0424c"/>
<lb ed="X" n="0424c01"/><lb ed="R098" n="0591b01"/>盡依論文。唯取其義而變其語。使學者一覽便見。
<lb ed="X" n="0424c02"/><lb ed="R098" n="0591b02"/>正要因此悟心。不是專爲分別名相也。若責予杜
<lb ed="X" n="0424c03"/><lb ed="R098" n="0591b03"/>撰荒邈之罪。固不敢辭。而爲修行者未必無功。幸
<lb ed="X" n="0424c04"/><lb ed="R098" n="0591b04"/>高明達士。得意遺言。是所望也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c05"/><lb ed="R098" n="0591b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六祖大師識智頌解</cb:mulu><head>○六祖大師識智頌解</head>
<lb ed="X" n="0424c06"/><lb ed="R098" n="0591b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c0601"><l>大圓鏡智性淸淨</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c07"/><lb ed="R098" n="0591b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c0701">敎中說轉識成智。六祖所說識本是智。更不須轉。
<lb ed="X" n="0424c08"/><lb ed="R098" n="0591b08"/>只是悟得八識自性淸淨。當體便是大圓鏡智矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c09"/><lb ed="R098" n="0591b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c0901"><l>平等性智心無病</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c10"/><lb ed="R098" n="0591b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c1001">此言七識染汚無知。乃心之病也。若無染汚之病。
<lb ed="X" n="0424c11"/><lb ed="R098" n="0591b11"/>則平等性智念念現前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c12"/><lb ed="R098" n="0591b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c1201"><l>妙觀察智見非功</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c13"/><lb ed="R098" n="0591b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c1301">言六識本是妙觀察智。於應境之時。若以功自居。
<lb ed="X" n="0424c14"/><lb ed="R098" n="0591b14"/>則執我見。此則爲識。若不居功。則日用應緣。純一
<lb ed="X" n="0424c15"/><lb ed="R098" n="0591b15"/>妙觀察智矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c16"/><lb ed="R098" n="0591b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c1601"><l>成所作智同圓鏡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c17"/><lb ed="R098" n="0591b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c1701">言前五識轉成所作智。此亦不必轉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0424c1701" n="0424c1701"/><anchor xml:id="beg0424c1701" n="0424c1701"/>但<anchor xml:id="end0424c1701"/>悟八識淸
<lb ed="X" n="0424c18"/><lb ed="R098" n="0591b18"/>淨圓明。則於五根門頭放光動地。一切作爲。皆鏡
<lb ed="X" n="0424c19"/><lb ed="R098" n="0592a01"/>智之用矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c20"/><lb ed="R098" n="0592a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c2001"><l>五八六七果因轉</l><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0424c2001" n="0424c2001"/><anchor xml:id="beg0424c2001" n="0424c2001"/>但<anchor xml:id="end0424c2001"/>轉名言無實性</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c21"/><lb ed="R098" n="0592a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0424c2101">此言轉識分位。雖說六七二識是因中轉。五八二
<lb ed="X" n="0424c22"/><lb ed="R098" n="0592a04"/>識乃果上轉。其實轉無所轉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0424c2201" n="0424c2201"/><anchor xml:id="beg0424c2201" n="0424c2201"/>但<anchor xml:id="end0424c2201"/>轉其名。不轉其體。
<lb ed="X" n="0424c23"/><lb ed="R098" n="0592a05"/>故云但轉名言無實性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0424c24"/><lb ed="R098" n="0592a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0424c2401"><l>若於轉處不留情</l><l>繁興永處那伽定</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0893.0425a" n="0425a"/>
<lb ed="X" n="0425a01"/><lb ed="R098" n="0592a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0425a0101">此結前轉而不轉之義也。所言轉識成智者。無別
<lb ed="X" n="0425a02"/><lb ed="R098" n="0592a08"/>妙術。但於日用念念流轉處。若留情念繫著。卽智
<lb ed="X" n="0425a03"/><lb ed="R098" n="0592a09"/>成識。若念念轉處。心無繫著。不結情根。卽識成智。
<lb ed="X" n="0425a04"/><lb ed="R098" n="0592a10"/>則一切時中。常居那伽大定矣。豈是翻轉之轉耶。
<lb ed="X" n="0425a05"/><lb ed="R098" n="0592a11"/>觀六祖此偈。發揮識智之妙。如傾<anchor xml:id="nkr_note_add_0425a0501" n="0425a0501"/><anchor xml:id="beg0425a0501" n="0425a0501"/>甘<anchor xml:id="end0425a0501"/>露於焦渴喉
<lb ed="X" n="0425a06"/><lb ed="R098" n="0592a12"/>中。如此深觀。有何相宗不是參禪向上一路耶。予
<lb ed="X" n="0425a07"/><lb ed="R098" n="0592a13"/>昔居五臺。夢升兜率。親見彌勒爲說唯識曰。分別
<lb ed="X" n="0425a08"/><lb ed="R098" n="0592a14"/>是識。不分別是智。依識染。依智淨。染有生死。淨無
<lb ed="X" n="0425a09"/><lb ed="R098" n="0592a15"/>諸佛。予因此悟唯識之旨。此雖夢語。不可向夢人
<lb ed="X" n="0425a10"/><lb ed="R098" n="0592a16"/>說也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0425a11"/><lb ed="R098" n="0592a17"/>
<lb ed="X" n="0425a12"/><lb ed="R098" n="0592a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0425001" n="0425001"/>八識規矩通說<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0420b2401" to="#end0420b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0420b2402" to="#end0420b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0420c1401" to="#end0420c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0420c1701" to="#end0420c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0421b0501" to="#end0421b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0421c0401" to="#end0421c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0421c0501" to="#end0421c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0422a0201" to="#end0422a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0423b0901" to="#end0423b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">鎭<note type="cf1">L153n1635_p0350a15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">鎖</rdg></app>
<app from="#beg0424a2001" to="#end0424a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">其<note type="cf1">L153n1635_p0352b08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">共</rdg></app>
<app from="#beg0424b0601" to="#end0424b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">從<note type="cf1">L153n1635_p0353a03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">後</rdg></app>
<app from="#beg0424b2201" to="#end0424b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0424c1701" to="#end0424c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0424c2001" to="#end0424c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0424c2201" to="#end0424c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0425a0501" to="#end0425a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">甘<note type="cf1">L153n1635_p0354b12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">廿</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0420002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0420002">補入通說二字</note>
<note n="0425001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0425001">插入尾題</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0420b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0420b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0420b2402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0420b2402">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0420c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0420c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0420c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0420c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0421b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0421b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0421c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0421c0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0421c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0421c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0422a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0422a0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0423b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0423b0901">鎭【CB】，鎖【卍續】</note>
<note n="0424a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424a2001">其【CB】，共【卍續】</note>
<note n="0424b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424b0601">從【CB】，後【卍續】</note>
<note n="0424b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424b2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0424c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424c1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0424c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424c2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0424c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0424c2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0425a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0425a0501">甘【CB】，廿【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>