<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0894">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 894 八識規矩纂釋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 894 八識規矩纂釋</title>
			<author>明 廣益纂釋</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">894</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-29 18:11:22 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">八識規矩纂釋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:39">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0425b" n="0425b"/>
<lb ed="X" n="0425b01"/>
<lb ed="X" n="0425b02"/>
<lb ed="X" n="0425b03"/>
<lb ed="X" n="0425b04"/>
<lb ed="X" n="0425b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 894-A</cb:mulu><head>No. 894-A</head>
<lb ed="X" n="0425b06"/>
<lb ed="X" n="0425b07"/><lb ed="R098" n="0593a01"/><p xml:id="pX55p0425b0701">此規矩纂釋者以古解。單用論文。故學者難入。今時
<lb ed="X" n="0425b08"/><lb ed="R098" n="0593a02"/>有證義･集解。亦互有出入。故學者猶難取裁。今此纂
<lb ed="X" n="0425b09"/><lb ed="R098" n="0593a03"/>以古補註爲主。互取二家及本論釋文。融成一貫而
<lb ed="X" n="0425b10"/><lb ed="R098" n="0593a04"/>參以直解。詳略相因遞相發明。但專境量。以心所行
<lb ed="X" n="0425b11"/><lb ed="R098" n="0593a05"/>相<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1101" n="0425b1101"/><anchor xml:id="beg0425b1101" n="0425b1101"/>已<anchor xml:id="end0425b1101"/>備於百法纂中。故此不重出。頗省繁厭。然字<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1102" n="0425b1102"/><anchor xml:id="beg0425b1102" n="0425b1102"/>字<anchor xml:id="end0425b1102"/>
<lb ed="X" n="0425b12"/><lb ed="R098" n="0593a06"/>有本全非<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1201" n="0425b1201"/><anchor xml:id="beg0425b1201" n="0425b1201"/>己<anchor xml:id="end0425b1201"/>意。妄竊爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1202" n="0425b1202"/><anchor xml:id="beg0425b1202" n="0425b1202"/>己<anchor xml:id="end0425b1202"/>見也。此乃侍者廣益初入
<lb ed="X" n="0425b13"/><lb ed="R098" n="0593a07"/>唯識法門。老人敎以研窮下手處。使探討一過便見
<lb ed="X" n="0425b14"/><lb ed="R098" n="0593a08"/>穩當。若字字經心則見解不謬。故精心參考以備遺
<lb ed="X" n="0425b15"/><lb ed="R098" n="0593a09"/>忘。非爲呈之大方也。</p>
<lb ed="X" n="0425b16"/><lb ed="R098" n="0593a10"/><p xml:id="pX55p0425b1601">天啓壬<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1601" n="0425b1601"/><anchor xml:id="beg0425b1601" n="0425b1601"/>戌<anchor xml:id="end0425b1601"/>夏日七十七翁憨山老人手批</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0425b17"/>
<lb ed="X" n="0425b18"/>
<lb ed="X" n="0425b19"/>
<lb ed="X" n="0425b20"/>
<lb ed="X" n="0425b21"/>
<lb ed="X" n="0425b22"/>
<lb ed="X" n="0425b23"/>
<lb ed="X" n="0425b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0425c" n="0425c"/>
<lb ed="X" n="0425c01"/>
<lb ed="X" n="0425c02"/><cb:docNumber>No. 894</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0425c03"/><lb ed="R098" n="0593b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八識規矩頌</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0425c04"/>
<lb ed="X" n="0425c05"/><lb ed="R098" n="0593b02"/><byline cb:type="author">明　匡山五乳　廣益　纂釋</byline>
<lb ed="X" n="0425c06"/><lb ed="R098" n="0593b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0425c0601">八識者。一眼識。二耳識。三鼻識。四舌識。五身識。六
<lb ed="X" n="0425c07"/><lb ed="R098" n="0593b04"/>意識。七末那識。八阿賴耶識。前六從依得名。第七
<lb ed="X" n="0425c08"/><lb ed="R098" n="0593b05"/>相應立號。第八功能受稱。如百法中解。規矩者。初
<lb ed="X" n="0425c09"/><lb ed="R098" n="0593b06"/><name role="" type="person">玄奘</name>大師糅成唯識論就。窺基法師乃奘師弟子。
<lb ed="X" n="0425c10"/><lb ed="R098" n="0593b07"/>因見本論十卷文廣義幽。遂請奘師集此要義名
<lb ed="X" n="0425c11"/><lb ed="R098" n="0593b08"/>集施頌。集諸法義惠施衆生。將八箇識分爲四章。
<lb ed="X" n="0425c12"/><lb ed="R098" n="0593b09"/>每章作頌一十二句。將五十一心所各派本識位
<lb ed="X" n="0425c13"/><lb ed="R098" n="0593b10"/>下。有多寡之不同。條然不紊故稱規矩。然論雖十
<lb ed="X" n="0425c14"/><lb ed="R098" n="0593b11"/>卷。其義盡此四十八句包括無遺。可謂最簡最要。
<lb ed="X" n="0425c15"/><lb ed="R098" n="0593b12"/>爲一大藏敎之關鑰。不唯講者不明難通敎綱。卽
<lb ed="X" n="0425c16"/><lb ed="R098" n="0593b13"/>參禪之士若不明此亦不知自心起滅頭數。所謂
<lb ed="X" n="0425c17"/><lb ed="R098" n="0593b14"/>佛法之精髓也。良以一眞法界圓明妙心。本無一
<lb ed="X" n="0425c18"/><lb ed="R098" n="0593b15"/>物了無身心世界之相。又何有根境對待妄想分
<lb ed="X" n="0425c19"/><lb ed="R098" n="0593b16"/>別之緣影乎。原此心境皆因無明不覺。迷此一眞
<lb ed="X" n="0425c20"/><lb ed="R098" n="0593b17"/>法界。不生不滅眞心與生滅和合變爲阿賴耶識。
<lb ed="X" n="0425c21"/><lb ed="R098" n="0593b18"/>依此識變起見･相二分。故見爲心。相爲境。故緣塵
<lb ed="X" n="0425c22"/><lb ed="R098" n="0594a01"/>分別好醜取捨者。皆妄識耳。若了心境唯識則分
<lb ed="X" n="0425c23"/><lb ed="R098" n="0594a02"/>別不生。一心圓明永離諸相矣。今以未悟一心。故
<lb ed="X" n="0425c24"/><lb ed="R098" n="0594a03"/>須先了唯識心境。則生滅心行當下消亡。一心可
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0426a" n="0426a"/>
<lb ed="X" n="0426a01"/><lb ed="R098" n="0594a04"/>入耳。此頌大綱單擧八識心王緣境之時。境有好
<lb ed="X" n="0426a02"/><lb ed="R098" n="0594a05"/>醜故心所從之執取。起憎愛取捨。故作善作惡。善
<lb ed="X" n="0426a03"/><lb ed="R098" n="0594a06"/>惡爲因故感苦樂二報爲果。然此八識心王本無
<lb ed="X" n="0426a04"/><lb ed="R098" n="0594a07"/>善惡。而能造業者乃五十一心所助成心王以造
<lb ed="X" n="0426a05"/><lb ed="R098" n="0594a08"/>善惡之業。則業力牽引受苦受樂。衆生生死之法
<lb ed="X" n="0426a06"/><lb ed="R098" n="0594a09"/>唯此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0426a0601" n="0426a0601"/><anchor xml:id="beg0426a0601" n="0426a0601"/>已<anchor xml:id="end0426a0601"/>。此中開列八識。各具心所多寡之不同。
<lb ed="X" n="0426a07"/><lb ed="R098" n="0594a10"/>造業有強弱之不一。分別皎然。使學者究心了知
<lb ed="X" n="0426a08"/><lb ed="R098" n="0594a11"/>起滅下落。易於調治耳。以衆生日用見聞覺知不
<lb ed="X" n="0426a09"/><lb ed="R098" n="0594a12"/>離心境。其能緣之心具有三量。謂現量･比量･非量。
<lb ed="X" n="0426a10"/><lb ed="R098" n="0594a13"/>言現量者。現謂顯現。量謂量度。以第一念現前明
<lb ed="X" n="0426a11"/><lb ed="R098" n="0594a14"/>了。不起分別。不帶名言。無籌度心。親得法體。如鏡
<lb ed="X" n="0426a12"/><lb ed="R098" n="0594a15"/>現像。又如見山便知是山。見水便知是水。不假分
<lb ed="X" n="0426a13"/><lb ed="R098" n="0594a16"/>別。故名現量。言比量者。比擬量度而知其然。如隔
<lb ed="X" n="0426a14"/><lb ed="R098" n="0594a17"/>墻見角知彼有牛。隔山見烟知彼有火。以同時率
<lb ed="X" n="0426a15"/><lb ed="R098" n="0594a18"/>爾意識隨見隨卽分別卽屬比量。以有比度故名
<lb ed="X" n="0426a16"/><lb ed="R098" n="0594b01"/>比量。言非量者。若心緣境時。於境錯謬虗妄分別
<lb ed="X" n="0426a17"/><lb ed="R098" n="0594b02"/>不能正知。境不稱心名爲非量。此三量乃能緣之
<lb ed="X" n="0426a18"/><lb ed="R098" n="0594b03"/>心也。而所緣之境亦有三。謂性境･帶質境･獨影境。
<lb ed="X" n="0426a19"/><lb ed="R098" n="0594b04"/>性境者。乃現量所緣。言性者實也。謂根塵實法本
<lb ed="X" n="0426a20"/><lb ed="R098" n="0594b05"/>是眞如妙性。無美無惡。以能緣之心無分別故。境
<lb ed="X" n="0426a21"/><lb ed="R098" n="0594b06"/>無美惡是爲性境。頌云。性境不隨心。謂此根塵等
<lb ed="X" n="0426a22"/><lb ed="R098" n="0594b07"/>相分皆有實種生。不隨能緣見分種生。故此性境
<lb ed="X" n="0426a23"/><lb ed="R098" n="0594b08"/>以實五塵爲體。具能所八法成故。帶質境者。乃比
<lb ed="X" n="0426a24"/><lb ed="R098" n="0594b09"/>量所緣。其帶質境有眞有似。以六七二識各有所
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0426b" n="0426b"/>
<lb ed="X" n="0426b01"/><lb ed="R098" n="0594b10"/>緣故。若六識外緣五塵。比度長短方圓美惡等相。
<lb ed="X" n="0426b02"/><lb ed="R098" n="0594b11"/>屬第二念意識分別。故爲比量。以此長短等相是
<lb ed="X" n="0426b03"/><lb ed="R098" n="0594b12"/>帶彼外境本質。變帶生起。名似帶質。以是假故。故
<lb ed="X" n="0426b04"/><lb ed="R098" n="0594b13"/>云以心緣色似帶質。中間相分一頭生。謂單從能
<lb ed="X" n="0426b05"/><lb ed="R098" n="0594b14"/>緣見分起故。獨影有二。謂有質･無質。其意識緣五
<lb ed="X" n="0426b06"/><lb ed="R098" n="0594b15"/>塵過去落謝影子。名有質獨影。亦名似帶質。若意
<lb ed="X" n="0426b07"/><lb ed="R098" n="0594b16"/>識緣空華兔角等事。名無質獨影。此似帶質。幷有
<lb ed="X" n="0426b08"/><lb ed="R098" n="0594b17"/>無質獨影皆從能緣見分所變假相分。故曰獨影
<lb ed="X" n="0426b09"/><lb ed="R098" n="0594b18"/>唯從見。此三以第六識見分所變假相分爲體故。
<lb ed="X" n="0426b10"/><lb ed="R098" n="0595a01"/>眞帶質境者。卽以心緣心。故云。以心緣心眞帶質。
<lb ed="X" n="0426b11"/><lb ed="R098" n="0595a02"/>中間相分兩頭生。謂七識緣八識見分爲我時。其
<lb ed="X" n="0426b12"/><lb ed="R098" n="0595a03"/>相分無別種生。一半與第八所緣本質同種生。一
<lb ed="X" n="0426b13"/><lb ed="R098" n="0595a04"/>半與第七能緣見分同種生。從本質生者卽無覆
<lb ed="X" n="0426b14"/><lb ed="R098" n="0595a05"/>性。從能緣見分生者卽有覆性。以兩頭攝不定。故
<lb ed="X" n="0426b15"/><lb ed="R098" n="0595a06"/>曰。帶質通情。本以能所同一見分所變故。名眞帶
<lb ed="X" n="0426b16"/><lb ed="R098" n="0595a07"/>質。此心境之辨也。以心境對待。境有逆順好醜。則
<lb ed="X" n="0426b17"/><lb ed="R098" n="0595a08"/>能緣之心依之而起憎愛取捨等。故起惑造業染
<lb ed="X" n="0426b18"/><lb ed="R098" n="0595a09"/>成善惡二性。所感將來受苦樂二報。故心王則有
<lb ed="X" n="0426b19"/><lb ed="R098" n="0595a10"/>苦受樂受。若不起善惡屬無記性。則平平受。因此
<lb ed="X" n="0426b20"/><lb ed="R098" n="0595a11"/>受亦有三。所以三界衆生上下升沉輪迴苦樂不
<lb ed="X" n="0426b21"/><lb ed="R098" n="0595a12"/>忘者。皆由唯識內習熏變發起心境。由是三量･三
<lb ed="X" n="0426b22"/><lb ed="R098" n="0595a13"/>境･三性･三受故。不能出離生死。皆心意識之過也。
<lb ed="X" n="0426b23"/><lb ed="R098" n="0595a14"/>故論云。衆生依心意意識轉。今唯識宗因凡夫日
<lb ed="X" n="0426b24"/><lb ed="R098" n="0595a15"/>用。不知苦樂誰作誰受。外道妄立神我。二乘心外
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0426c" n="0426c"/>
<lb ed="X" n="0426c01"/><lb ed="R098" n="0595a16"/>取法。故佛說萬法唯識。使知唯識則不出自心。以
<lb ed="X" n="0426c02"/><lb ed="R098" n="0595a17"/>心不見心。無相可取。正是要學者直達自心本無
<lb ed="X" n="0426c03"/><lb ed="R098" n="0595a18"/>此事耳。今八識頌而稱規矩者。只是發明心境。其
<lb ed="X" n="0426c04"/><lb ed="R098" n="0595b01"/>所作善作惡皆是心所助成。以各具多寡之不一。
<lb ed="X" n="0426c05"/><lb ed="R098" n="0595b02"/>故力有強弱之　等。此唯識之大綱也。其心所法<anchor xml:id="nkr_note_add_0426c0501" n="0426c0501"/><anchor xml:id="beg0426c0501" n="0426c0501"/>已<anchor xml:id="end0426c0501"/>見
<lb ed="X" n="0426c06"/><lb ed="R098" n="0595b03"/>百法。今預列心境。則臨文不必繁解。恐礙觀心耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0426c07"/><lb ed="R098" n="0595b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五識頌</cb:mulu><head>○五識頌</head>
<lb ed="X" n="0426c08"/><lb ed="R098" n="0595b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0426c0801"><l>性境現量通三性</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0426c09"/><lb ed="R098" n="0595b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0426c0901">此下十二句。頌眼･耳･鼻･舌･身等五轉識也。首句先
<lb ed="X" n="0426c10"/><lb ed="R098" n="0595b07"/>頌五識境量與三性。問。前五轉識未轉依位。於三
<lb ed="X" n="0426c11"/><lb ed="R098" n="0595b08"/>量中定屬何量。於三境中定屬何境。答。前五識量
<lb ed="X" n="0426c12"/><lb ed="R098" n="0595b09"/>屬現量。境屬性境。以五識與八同體故。緣境之時
<lb ed="X" n="0426c13"/><lb ed="R098" n="0595b10"/>單屬現量。前五轉識乃八識精明之體映在五根
<lb ed="X" n="0426c14"/><lb ed="R098" n="0595b11"/>門頭。了境之用。以初映境時當第一念。未起分別。
<lb ed="X" n="0426c15"/><lb ed="R098" n="0595b12"/>不帶名言。無籌度心。故名現量。所緣之境卽屬性
<lb ed="X" n="0426c16"/><lb ed="R098" n="0595b13"/>境。性者實也。卽實根塵相分境有實種生。以現量
<lb ed="X" n="0426c17"/><lb ed="R098" n="0595b14"/>具三義。一現在簡過未。二顯現簡種子。三現有簡
<lb ed="X" n="0426c18"/><lb ed="R098" n="0595b15"/>無體。法護法云。五識唯緣實五塵境。卽不緣假相
<lb ed="X" n="0426c19"/><lb ed="R098" n="0595b16"/>分。故名性境。但任運緣。不作行解。不帶名言。得法
<lb ed="X" n="0426c20"/><lb ed="R098" n="0595b17"/>自相。故名現量。且如眼識緣靑黃赤白四般實色
<lb ed="X" n="0426c21"/><lb ed="R098" n="0595b18"/>時。其實色上長短方圓假色雖不離實色。有眼識
<lb ed="X" n="0426c22"/><lb ed="R098" n="0596a01"/>但緣靑等實色不緣長短假色。長短假色唯意識
<lb ed="X" n="0426c23"/><lb ed="R098" n="0596a02"/>作長短分別緣。俱舍云。眼色但能了靑。不能了是
<lb ed="X" n="0426c24"/><lb ed="R098" n="0596a03"/>靑。意識了靑亦能了是靑故。又眼識緣靑境自相
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0427a" n="0427a"/>
<lb ed="X" n="0427a01"/><lb ed="R098" n="0596a04"/>時。得靑色之自相。若後念分別意識纔作解心。卽
<lb ed="X" n="0427a02"/><lb ed="R098" n="0596a05"/>帶名言。便是共相。屬比量也。故假智詮不得自相。
<lb ed="X" n="0427a03"/><lb ed="R098" n="0596a06"/>唯於諸法共相而轉。唯五識緣五境時。具四義故。
<lb ed="X" n="0427a04"/><lb ed="R098" n="0596a07"/>得法自相。一任運。二現量。三不帶名言。四唯緣現
<lb ed="X" n="0427a05"/><lb ed="R098" n="0596a08"/>在境。故名得法自相也。問。五根依何敎理證是現
<lb ed="X" n="0427a06"/><lb ed="R098" n="0596a09"/>量。答。圓覺經云。譬如眼光照了前境。其光圓滿得
<lb ed="X" n="0427a07"/><lb ed="R098" n="0596a10"/>無憎愛。可證五根現量不生分別。其眼光到處無
<lb ed="X" n="0427a08"/><lb ed="R098" n="0596a11"/>有前後。終不捨怨取親愛妍憎醜。例如耳根不分
<lb ed="X" n="0427a09"/><lb ed="R098" n="0596a12"/>毀讚之聲。鼻根不避香臭之氣。舌根不揀甜苦之
<lb ed="X" n="0427a10"/><lb ed="R098" n="0596a13"/>味。身根不隔澀滑之觸。以率爾心時不分別故。若
<lb ed="X" n="0427a11"/><lb ed="R098" n="0596a14"/>刹那流入意地。纔起尋求。則是同時意識相應而
<lb ed="X" n="0427a12"/><lb ed="R098" n="0596a15"/>起。便落比量。則染淨心生。取舍情起。以五識唯緣
<lb ed="X" n="0427a13"/><lb ed="R098" n="0596a16"/>現在。不緣過未。但只一度。故云性境現量。言三性
<lb ed="X" n="0427a14"/><lb ed="R098" n="0596a17"/>者。乃善･惡･無記三性。問。五識現量本無善惡。與八
<lb ed="X" n="0427a15"/><lb ed="R098" n="0596a18"/>同體無有分別。何與第六通不善性耶。答。此約同
<lb ed="X" n="0427a16"/><lb ed="R098" n="0596b01"/>時意識而引自類種子。同時而起則三性皆通。此
<lb ed="X" n="0427a17"/><lb ed="R098" n="0596b02"/>指意識任運而言。非專指五識也。又曰。五六相須。
<lb ed="X" n="0427a18"/><lb ed="R098" n="0596b03"/>以隨念分別時與嗔等惡所俱起。故成不善。問。何
<lb ed="X" n="0427a19"/><lb ed="R098" n="0596b04"/>爲相須。曰。五由六而方生。六由五而明了。前五與
<lb ed="X" n="0427a20"/><lb ed="R098" n="0596b05"/>六爲明了門。六與五爲分別依。是相須理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0427a21"/><lb ed="R098" n="0596b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0427a2101"><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0427a2101" n="0427a2101"/><anchor xml:id="beg0427a2101" n="0427a2101"/>眼<anchor xml:id="end0427a2101"/>耳身三二地居</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0427a22"/><lb ed="R098" n="0596b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0427a2201">此言三界五識行止之地也。三界分爲九地。欲界
<lb ed="X" n="0427a23"/><lb ed="R098" n="0596b08"/>一地。名五趣雜居地。具有八種識。色界四地。謂初
<lb ed="X" n="0427a24"/><lb ed="R098" n="0596b09"/>禪離生喜樂地。二禪定生喜樂地。三禪離喜妙樂
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0427b" n="0427b"/>
<lb ed="X" n="0427b01"/><lb ed="R098" n="0596b10"/>地。四禪捨念淸淨地。今言二地者。謂色界初禪離
<lb ed="X" n="0427b02"/><lb ed="R098" n="0596b11"/>生喜樂地也。以欲界五識全具。初禪天人以禪悅
<lb ed="X" n="0427b03"/><lb ed="R098" n="0596b12"/>爲食。不食段食故離舌識。旣不受食亦不聞香故
<lb ed="X" n="0427b04"/><lb ed="R098" n="0596b13"/>亦離鼻識。<anchor xml:id="nkr_note_add_0427b0401" n="0427b0401"/><anchor xml:id="beg0427b0401" n="0427b0401"/>但<anchor xml:id="end0427b0401"/>有眼･耳･身三識而<anchor xml:id="nkr_note_add_0427b0402" n="0427b0402"/><anchor xml:id="beg0427b0402" n="0427b0402"/>已<anchor xml:id="end0427b0402"/>。居者止也。謂此
<lb ed="X" n="0427b05"/><lb ed="R098" n="0596b14"/>三識亦止於初禪。若至二禪定生喜樂地。則眼不
<lb ed="X" n="0427b06"/><lb ed="R098" n="0596b15"/>見色。耳不聞聲。身不知觸。以入定中而此三識亦
<lb ed="X" n="0427b07"/><lb ed="R098" n="0596b16"/>無。故云居止於此耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0427b08"/><lb ed="R098" n="0596b17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0427b0801"><l>徧行別境善十一</l><l>中二大八貪嗔癡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0427b09"/><lb ed="R098" n="0596b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0427b0901">此頌五識具三十四相應心所也。識論云。恒依心
<lb ed="X" n="0427b10"/><lb ed="R098" n="0597a01"/>起。與心相應。繫屬於心。故名心所。如屬我物立我
<lb ed="X" n="0427b11"/><lb ed="R098" n="0597a02"/>所名。心王於所緣唯取總相。心所於彼亦取別相。
<lb ed="X" n="0427b12"/><lb ed="R098" n="0597a03"/>助成心事得心所名。雖諸心所名義無異。而有六
<lb ed="X" n="0427b13"/><lb ed="R098" n="0597a04"/>位種類差別。謂徧行有五。別境有五。善有十一。根
<lb ed="X" n="0427b14"/><lb ed="R098" n="0597a05"/>本惑有六。隨惑有二十。不定有四。合五十一。此五
<lb ed="X" n="0427b15"/><lb ed="R098" n="0597a06"/>識於六位中唯闕不定。言徧行五者。徧。周圓義。行
<lb ed="X" n="0427b16"/><lb ed="R098" n="0597a07"/>是遊履義。緣境義。徧行一位具四一切。謂一切性。
<lb ed="X" n="0427b17"/><lb ed="R098" n="0597a08"/>卽善惡無記三性也。一切地。卽三界中九地也。一
<lb ed="X" n="0427b18"/><lb ed="R098" n="0597a09"/>切時。卽過現未來及一刹那時也。一切俱。卽八識
<lb ed="X" n="0427b19"/><lb ed="R098" n="0597a10"/>俱通也。問曰。何以前五具徧行五所耶。答。五八同
<lb ed="X" n="0427b20"/><lb ed="R098" n="0597a11"/>體。本識具此五法。又能徧一切識。然此五法。心起
<lb ed="X" n="0427b21"/><lb ed="R098" n="0597a12"/>必有。故前五亦具此耳。別境者。謂別別緣境而得
<lb ed="X" n="0427b22"/><lb ed="R098" n="0597a13"/>生故。以欲等五法不徧心故。唯徧三性九地。以四
<lb ed="X" n="0427b23"/><lb ed="R098" n="0597a14"/>境別名爲別境也。四境者。謂欲所樂境。所決定境。
<lb ed="X" n="0427b24"/><lb ed="R098" n="0597a15"/>於慣習境。於所觀境。慧則於所觀境揀擇斷疑。是
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0427c" n="0427c"/>
<lb ed="X" n="0427c01"/><lb ed="R098" n="0597a16"/>其體用也。問曰。何以前五具別境五心所耶。答。前
<lb ed="X" n="0427c02"/><lb ed="R098" n="0597a17"/>五任運緣境。率爾同時。俱意識隨見隨卽分別。各
<lb ed="X" n="0427c03"/><lb ed="R098" n="0597a18"/>引自類種子。各各緣境不同。且如眼根緣色則不
<lb ed="X" n="0427c04"/><lb ed="R098" n="0597b01"/>同耳根緣聲等。以各各不同故。識具此別境五法
<lb ed="X" n="0427c05"/><lb ed="R098" n="0597b02"/>也。具十一善法者。以五識是性境現量。故具此耳。
<lb ed="X" n="0427c06"/><lb ed="R098" n="0597b03"/>問曰。五識旣是性境現量。如何有根惑三隨惑中
<lb ed="X" n="0427c07"/><lb ed="R098" n="0597b04"/>二大八十染心所耶。答。五識本無染法。緣五識起
<lb ed="X" n="0427c08"/><lb ed="R098" n="0597b05"/>時。以第六爲分別依。第七爲染淨依。故挾帶染法
<lb ed="X" n="0427c09"/><lb ed="R098" n="0597b06"/>與之俱起也。若小隨十法各專有主。故不具耳。以
<lb ed="X" n="0427c10"/><lb ed="R098" n="0597b07"/>五識任運無矜恃執持之力。故無根惑之見･慢。以
<lb ed="X" n="0427c11"/><lb ed="R098" n="0597b08"/>了境分明。故無疑與不定。故五識但具三十四耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0427c12"/><lb ed="R098" n="0597b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0427c1201"><l>五識同依淨色根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0427c13"/><lb ed="R098" n="0597b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0427c1301">此頌五識依根得名也。五識隨依色根立名。具有
<lb ed="X" n="0427c14"/><lb ed="R098" n="0597b11"/>五義。曰依根之識。根所發識。屬根之識。助根之識。
<lb ed="X" n="0427c15"/><lb ed="R098" n="0597b12"/>如根之識言依者。五義之一也。言淨色者。揀非浮
<lb ed="X" n="0427c16"/><lb ed="R098" n="0597b13"/>塵。又言依根擇非依境。境但爲所緣。無發識用。如
<lb ed="X" n="0427c17"/><lb ed="R098" n="0597b14"/>根壞時。設若有境。識亦不起。唯根能發。故曰依根。
<lb ed="X" n="0427c18"/><lb ed="R098" n="0597b15"/>非浮塵者。以彼虗假有損壞故。故名爲浮。又無見
<lb ed="X" n="0427c19"/><lb ed="R098" n="0597b16"/>聞覺知之用。名之爲塵。故楞嚴云。浮塵根眼如蒲
<lb ed="X" n="0427c20"/><lb ed="R098" n="0597b17"/>桃朵耳。如新卷葉鼻。如雙垂瓜舌。如初偃月身。如
<lb ed="X" n="0427c21"/><lb ed="R098" n="0597b18"/>腰鼓顙是也。以有損壞。故非五識之所依耳。言依
<lb ed="X" n="0427c22"/><lb ed="R098" n="0598a01"/>淨色根者。楞嚴云。元依一精明。分成六和合。以見
<lb ed="X" n="0427c23"/><lb ed="R098" n="0598a02"/>精映色。結色成根等。根元目爲淸淨四大。故名淨
<lb ed="X" n="0427c24"/><lb ed="R098" n="0598a03"/>色。以此淨色卽無明殻也。亦名勝義根。謂於眼等
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0428a" n="0428a"/>
<lb ed="X" n="0428a01"/><lb ed="R098" n="0598a04"/>一八淨色如淨醍醐。有此性故。眼等識生。無卽不
<lb ed="X" n="0428a02"/><lb ed="R098" n="0598a05"/>生。照境發識以成根用。故名勝義。不同浮塵虗假
<lb ed="X" n="0428a03"/><lb ed="R098" n="0598a06"/>損壞。此無損壞。故亦名勝義。不同浮塵無見聞等。
<lb ed="X" n="0428a04"/><lb ed="R098" n="0598a07"/>此能覺知。故亦名勝。如眼能見色。耳能聞聲。鼻能
<lb ed="X" n="0428a05"/><lb ed="R098" n="0598a08"/>嗅香。舌能嘗味。身能覺觸是也。問。淨色根畢竟是
<lb ed="X" n="0428a06"/><lb ed="R098" n="0598a09"/>何物。答。此無見有對色。雖有質礙而非眼所得見。
<lb ed="X" n="0428a07"/><lb ed="R098" n="0598a10"/>比量所知。非現量得。如何可指。然此識精圓映五
<lb ed="X" n="0428a08"/><lb ed="R098" n="0598a11"/>門。隨浮根之照用。是知浮根則有五而淨色唯一。
<lb ed="X" n="0428a09"/><lb ed="R098" n="0598a12"/>故曰元依一精明耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0428a10"/><lb ed="R098" n="0598a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0428a1001"><l>九緣<anchor xml:id="nkr_note_add_0428a1001" n="0428a1001"/><anchor xml:id="beg0428a1001" n="0428a1001"/>七<anchor xml:id="end0428a1001"/>八好相隣</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0428a11"/><lb ed="R098" n="0598a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0428a1101">此頌生識之緣也。有爲之法必仗緣生。今生八識
<lb ed="X" n="0428a12"/><lb ed="R098" n="0598a15"/>之緣大槩有九。<anchor xml:id="nkr_note_add_0428a1201" n="0428a1201"/><anchor xml:id="beg0428a1201" n="0428a1201"/>但<anchor xml:id="end0428a1201"/>各識全闕之不同耳。故曰。眼識
<lb ed="X" n="0428a13"/><lb ed="R098" n="0598a16"/>九緣生。耳識唯從八。鼻舌身三七。後三五三四。九
<lb ed="X" n="0428a14"/><lb ed="R098" n="0598a17"/>緣者。一空緣。卽根境相離中間無礙。空隙之空也。
<lb ed="X" n="0428a15"/><lb ed="R098" n="0598a18"/>二明緣。卽日月燈等照燭之明也。三根緣。卽發識
<lb ed="X" n="0428a16"/><lb ed="R098" n="0598b01"/>之根也。四境緣。卽諸識所緣之境也。五作意緣。卽
<lb ed="X" n="0428a17"/><lb ed="R098" n="0598b02"/>徧行中之作意也。六分別依。卽第六識也。七染淨
<lb ed="X" n="0428a18"/><lb ed="R098" n="0598b03"/>依。卽第七識也。八根本依。卽第八識也。九種子緣。
<lb ed="X" n="0428a19"/><lb ed="R098" n="0598b04"/>卽是諸識各有自類親種子也。此中九緣。於四緣
<lb ed="X" n="0428a20"/><lb ed="R098" n="0598b05"/>中三緣所攝。種子卽因緣也。境緣卽所緣也。餘七
<lb ed="X" n="0428a21"/><lb ed="R098" n="0598b06"/>緣卽增上緣也。諸識從緣。唯眼識全具。耳闇亦聞。
<lb ed="X" n="0428a22"/><lb ed="R098" n="0598b07"/>除明唯從八。鼻舌身三合中取境。暗亦能知。故除
<lb ed="X" n="0428a23"/><lb ed="R098" n="0598b08"/>空明。若根境中間空隙不相合者。卽身不覺觸。舌
<lb ed="X" n="0428a24"/><lb ed="R098" n="0598b09"/>不知味。鼻不知香。故後三五三四者。謂六識具五
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0428b" n="0428b"/>
<lb ed="X" n="0428b01"/><lb ed="R098" n="0598b10"/>緣。七識具三緣八識具四緣。六識五緣者。根･境･作
<lb ed="X" n="0428b02"/><lb ed="R098" n="0598b11"/>意･根本･種子。於空･明之外又除分別。卽自體故。不
<lb ed="X" n="0428b03"/><lb ed="R098" n="0598b12"/>言染淨卽根緣故。七識三緣者。根本依･作意･種子。
<lb ed="X" n="0428b04"/><lb ed="R098" n="0598b13"/>不言根境者。謂依彼轉緣。彼卽根境故。八識四緣
<lb ed="X" n="0428b05"/><lb ed="R098" n="0598b14"/>者。根･境･作意･種子。不言根本。卽自體故。不言染淨。
<lb ed="X" n="0428b06"/><lb ed="R098" n="0598b15"/>卽根緣故。無分別者。不緣見分。無分別故。若從頭
<lb ed="X" n="0428b07"/><lb ed="R098" n="0598b16"/>各增一等無間。則眼等卽十緣。等無間者。乃各識
<lb ed="X" n="0428b08"/><lb ed="R098" n="0598b17"/>前念<anchor xml:id="nkr_note_add_0428b0801" n="0428b0801"/><anchor xml:id="beg0428b0801" n="0428b0801"/>已<anchor xml:id="end0428b0801"/>滅。卽開闢處所引後念令生。中間無隔者。
<lb ed="X" n="0428b09"/><lb ed="R098" n="0598b18"/>卽相續心也。前念不去。後念不生。爲前念自體占
<lb ed="X" n="0428b10"/><lb ed="R098" n="0599a01"/>自路故。故識生時須用此緣耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0428b11"/><lb ed="R098" n="0599a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0428b1101"><l>合三離二觀塵世</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0428b12"/><lb ed="R098" n="0599a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0428b1201">此頌五識取境不同也。眼耳二識離中取境。鼻舌
<lb ed="X" n="0428b13"/><lb ed="R098" n="0599a04"/>身三合中取境。何以知之。曰。知處不知處。異壞根
<lb ed="X" n="0428b14"/><lb ed="R098" n="0599a05"/>不壞。根別以識從。緣生因緣顯。識以從緣義知有
<lb ed="X" n="0428b15"/><lb ed="R098" n="0599a06"/>離合。謂九緣中空･明二緣是顯根離義。眼耳二識
<lb ed="X" n="0428b16"/><lb ed="R098" n="0599a07"/>旣具空緣。是離中知也。若無空緣。境逼附根。不唯
<lb ed="X" n="0428b17"/><lb ed="R098" n="0599a08"/>無知而且損根。如纖塵入眼卽壞其目。大聲附耳
<lb ed="X" n="0428b18"/><lb ed="R098" n="0599a09"/>卽使人聾。故曰壞根不壞根別也。鼻舌身三不具
<lb ed="X" n="0428b19"/><lb ed="R098" n="0599a10"/>空緣。是合中知也。若具空緣。根境遠離。香味觸塵
<lb ed="X" n="0428b20"/><lb ed="R098" n="0599a11"/>俱不知故。今三識不具空緣。故香臭入鼻。酸醎上
<lb ed="X" n="0428b21"/><lb ed="R098" n="0599a12"/>舌。寒熱著身。三根宛然分明了境。卽知不壞故。又
<lb ed="X" n="0428b22"/><lb ed="R098" n="0599a13"/>如眼卽知色境在何方。耳卽知聲從何方來。而鼻
<lb ed="X" n="0428b23"/><lb ed="R098" n="0599a14"/>舌身則不知境之處所。故知來處者表爲離知。不
<lb ed="X" n="0428b24"/><lb ed="R098" n="0599a15"/>知境處者表是合取也。觀者卽能緣見分。眼等五
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0428c" n="0428c"/>
<lb ed="X" n="0428c01"/><lb ed="R098" n="0599a16"/>識及諸心所。塵世者卽所緣相分。乃色等五塵也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0428c02"/><lb ed="R098" n="0599a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0428c0201"><l>愚者難分識與根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0428c03"/><lb ed="R098" n="0599a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0428c0301">此頌小乘不知八識根本種子爲生識之緣。以爲
<lb ed="X" n="0428c04"/><lb ed="R098" n="0599b01"/>根･識互生也。淨色根行相微細。其與識最易淆濫。
<lb ed="X" n="0428c05"/><lb ed="R098" n="0599b02"/>故難分別。愚法者謂聲聞人。但斷煩惱障。未斷所
<lb ed="X" n="0428c06"/><lb ed="R098" n="0599b03"/>知障。故名爲愚。何謂難分。曰。由根與識生必同境。
<lb ed="X" n="0428c07"/><lb ed="R098" n="0599b04"/>五識於境任運現緣。不起分別是現量性境。五根
<lb ed="X" n="0428c08"/><lb ed="R098" n="0599b05"/>於境亦任運緣隨。因境勢亦無分別。故說難分。旣
<lb ed="X" n="0428c09"/><lb ed="R098" n="0599b06"/>實難分。根･識何別。曰。五根於境如鏡對相。雖有物
<lb ed="X" n="0428c10"/><lb ed="R098" n="0599b07"/>對。略無作意樂欲念起。故無分別。五識於境如鏡
<lb ed="X" n="0428c11"/><lb ed="R098" n="0599b08"/>現相。雖似像現。亦有隨時俱意識樂欲念起。而無
<lb ed="X" n="0428c12"/><lb ed="R098" n="0599b09"/>計度名言種類。名無分別。是二別義。小乘不知根
<lb ed="X" n="0428c13"/><lb ed="R098" n="0599b10"/>之與識各有種子･現行。以爲根･識互生。根之種現
<lb ed="X" n="0428c14"/><lb ed="R098" n="0599b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0428c1401" n="0428c1401"/><anchor xml:id="beg0428c1401" n="0428c1401"/>但<anchor xml:id="end0428c1401"/>能導識之種現。謂根爲生識之緣則可。謂生識
<lb ed="X" n="0428c15"/><lb ed="R098" n="0599b12"/>則不可。以識自有能生之種子故。葢識乃心法。卽
<lb ed="X" n="0428c16"/><lb ed="R098" n="0599b13"/>八識之見分。根乃色法。卽八識之相分。此色心之
<lb ed="X" n="0428c17"/><lb ed="R098" n="0599b14"/>不同也。根能照境。識能緣境。此根･識之用不同也。
<lb ed="X" n="0428c18"/><lb ed="R098" n="0599b15"/>所言難分者。乃論主謂愚者之不能分耳。故世尊
<lb ed="X" n="0428c19"/><lb ed="R098" n="0599b16"/>爲愚心者開心說蘊。爲愚色者開色說處。爲心色
<lb ed="X" n="0428c20"/><lb ed="R098" n="0599b17"/>俱愚者俱開說十八界。豈非根･識之實難分耶。如
<lb ed="X" n="0428c21"/><lb ed="R098" n="0599b18"/>此又何謂難分耶。曰。始自華嚴至於楞嚴。演此三
<lb ed="X" n="0428c22"/><lb ed="R098" n="0600a01"/>科不知幾百千過。多聞如阿難尙以心知眼見爲
<lb ed="X" n="0428c23"/><lb ed="R098" n="0600a02"/>言。佛以門能見否詰之。以此觀之。則根･識難分可
<lb ed="X" n="0428c24"/><lb ed="R098" n="0600a03"/>知矣。　有漏章竟。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0429a" n="0429a"/>
<lb ed="X" n="0429a01"/><lb ed="R098" n="0600a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0429a0101"><l>變相觀空唯後得</l><l>果中猶自不詮眞</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0429a02"/><lb ed="R098" n="0600a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0429a0201">前八句乃有爲法。此四句頌五識轉。成所作智乃
<lb ed="X" n="0429a03"/><lb ed="R098" n="0600a06"/>出世無爲法也。先頌前五轉智必不能親緣眞如
<lb ed="X" n="0429a04"/><lb ed="R098" n="0600a07"/>義。謂安慧師執前五因中旣成無漏變相緣如。以
<lb ed="X" n="0429a05"/><lb ed="R098" n="0600a08"/>見相二分是徧計性。自證分是依他起性。至佛果
<lb ed="X" n="0429a06"/><lb ed="R098" n="0600a09"/>位中自證分親緣眞如。以無相見徧計性故。護法
<lb ed="X" n="0429a07"/><lb ed="R098" n="0600a10"/>師以見･相二分爲依他起。六七二識爲徧計執。自
<lb ed="X" n="0429a08"/><lb ed="R098" n="0600a11"/>證分爲圓成實。以此爲正義。故論主以此二句破
<lb ed="X" n="0429a09"/><lb ed="R098" n="0600a12"/>之。變謂變帶。相謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0429a0901" n="0429a0901"/><anchor xml:id="beg0429a0901" n="0429a0901"/>己<anchor xml:id="end0429a0901"/>相。卽能緣心變帶起本質家
<lb ed="X" n="0429a10"/><lb ed="R098" n="0600a13"/>相狀之相。而緣名疎所緣緣也。觀謂能緣之見分。
<lb ed="X" n="0429a11"/><lb ed="R098" n="0600a14"/>空乃所緣之眞如。以彼執前五因中帶相緣如。故
<lb ed="X" n="0429a12"/><lb ed="R098" n="0600a15"/>曰觀空。唯後得者。簡非根本。旣非本智則不能親
<lb ed="X" n="0429a13"/><lb ed="R098" n="0600a16"/>緣眞如。果中猶自不詮眞者。果中乃佛果位中也。
<lb ed="X" n="0429a14"/><lb ed="R098" n="0600a17"/>詮者具也。意謂前五轉智不唯因中不緣眞如。縱
<lb ed="X" n="0429a15"/><lb ed="R098" n="0600a18"/>在佛果位中亦不能親緣眞如。以五八果上圓。安
<lb ed="X" n="0429a16"/><lb ed="R098" n="0600b01"/>慧計五識因中成無漏。一錯也。又以自證分爲依
<lb ed="X" n="0429a17"/><lb ed="R098" n="0600b02"/>他起。乃依他眞如而起者。則所成之智乃依他根
<lb ed="X" n="0429a18"/><lb ed="R098" n="0600b03"/>本修而後得者。故名後得智。則不能親緣眞如。又
<lb ed="X" n="0429a19"/><lb ed="R098" n="0600b04"/>計至佛果位自證分緣如。旣以自證爲依他。若是
<lb ed="X" n="0429a20"/><lb ed="R098" n="0600b05"/>依他卽屬後得。後得豈能緣如。又一錯也。故此二
<lb ed="X" n="0429a21"/><lb ed="R098" n="0600b06"/>句乃破異師計耳。三藏釋帶有二義。一挾帶。二變
<lb ed="X" n="0429a22"/><lb ed="R098" n="0600b07"/>帶。然相亦有二義。一體相之相。二相狀之相。言挾
<lb ed="X" n="0429a23"/><lb ed="R098" n="0600b08"/>帶者。謂根本智親挾眞如相而緣。則以體相爲相
<lb ed="X" n="0429a24"/><lb ed="R098" n="0600b09"/>也。變帶者。謂後得智緣根身器界諸有爲法。必帶
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0429b" n="0429b"/>
<lb ed="X" n="0429b01"/><lb ed="R098" n="0600b10"/>相狀變爲空體。雖觀諸法空。未離空相。此但能外
<lb ed="X" n="0429b02"/><lb ed="R098" n="0600b11"/>緣諸法。不能親緣眞如故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0429b03"/><lb ed="R098" n="0600b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0429b0301"><l>圓明初發成無漏</l><l>三類分身息苦輪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0429b04"/><lb ed="R098" n="0600b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0429b0401">此頌五識果上轉也。圓明卽大圓鏡智。以五八果
<lb ed="X" n="0429b05"/><lb ed="R098" n="0600b14"/>上圓。謂佛果位第八之大圓鏡智一開發時。而第
<lb ed="X" n="0429b06"/><lb ed="R098" n="0600b15"/>五之成所作智倐然現前。故成無漏也。問。前五轉
<lb ed="X" n="0429b07"/><lb ed="R098" n="0600b16"/>智何云第八圓明初發耶。答。以前五根是第八親
<lb ed="X" n="0429b08"/><lb ed="R098" n="0600b17"/>相分。能變之第八有漏。而所變之五根亦有漏故。
<lb ed="X" n="0429b09"/><lb ed="R098" n="0600b18"/>根能發識。根旣有漏。識亦有漏。以五八同體故。待
<lb ed="X" n="0429b10"/><lb ed="R098" n="0601a01"/>第八大圓鏡智初現前時。則前五根･五識俱成無
<lb ed="X" n="0429b11"/><lb ed="R098" n="0601a02"/>漏而卽轉成成所作智矣。三類分身者。謂一大化
<lb ed="X" n="0429b12"/><lb ed="R098" n="0601a03"/>身。卽千丈盧舍那。爲應十地之所現也。二小化身。
<lb ed="X" n="0429b13"/><lb ed="R098" n="0601a04"/>卽丈六金身。爲應二乘凡夫之所現也。三隨類不
<lb ed="X" n="0429b14"/><lb ed="R098" n="0601a05"/>定化。謂如來誓願弘深慈悲普覆。隨諸種類有感
<lb ed="X" n="0429b15"/><lb ed="R098" n="0601a06"/>卽應。或現大身滿虗空中。或現小身種種不等。以
<lb ed="X" n="0429b16"/><lb ed="R098" n="0601a07"/>在因中有外作用。故果上成成所作智利樂有情。
<lb ed="X" n="0429b17"/><lb ed="R098" n="0601a08"/>示現神道種種變化引導衆生出生死苦。故云息
<lb ed="X" n="0429b18"/><lb ed="R098" n="0601a09"/>苦輪也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0429b19"/><lb ed="R098" n="0601a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六識頌</cb:mulu><head>○六識頌</head>
<lb ed="X" n="0429b20"/><lb ed="R098" n="0601a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0429b2001"><l>三性三量通三境</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0429b21"/><lb ed="R098" n="0601a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0429b2101">此頌六識三性･三量･三境皆通也。意識緣境。分別
<lb ed="X" n="0429b22"/><lb ed="R098" n="0601a13"/>最強。所以一切善惡皆以意爲先導。意起速疾。意
<lb ed="X" n="0429b23"/><lb ed="R098" n="0601a14"/>在言前。意善則法正。意惡則境邪。如一氣。噓之卽
<lb ed="X" n="0429b24"/><lb ed="R098" n="0601a15"/>溫。吹之卽冷。似一水。寒之卽結。暖之卽融。但依一
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0429c" n="0429c"/>
<lb ed="X" n="0429c01"/><lb ed="R098" n="0601a16"/>心隨緣轉變。故三性･三量･三境但通。五十一心所
<lb ed="X" n="0429c02"/><lb ed="R098" n="0601a17"/>全具也。以通字貫於上下讀之。言三性者。善性則
<lb ed="X" n="0429c03"/><lb ed="R098" n="0601a18"/>順益義。順於正理。益於自他。不善性則違損義。違
<lb ed="X" n="0429c04"/><lb ed="R098" n="0601b01"/>於正理。損於自他。無記性則於善惡品無所記錄
<lb ed="X" n="0429c05"/><lb ed="R098" n="0601b02"/>故。言三量者。一現量。現謂顯現。明證衆境。不帶名
<lb ed="X" n="0429c06"/><lb ed="R098" n="0601b03"/>言。無籌度心。親得法體。故名現量。二比量。比謂比
<lb ed="X" n="0429c07"/><lb ed="R098" n="0601b04"/>類。以於前境比度方知。故中論云。比量有三。一如
<lb ed="X" n="0429c08"/><lb ed="R098" n="0601b05"/>本。如先見火有烟。後見烟卽知有火。二如殘。如炊
<lb ed="X" n="0429c09"/><lb ed="R098" n="0601b06"/>飯一粒熟。餘皆知熟。三共見。如眼見人從東去西。
<lb ed="X" n="0429c10"/><lb ed="R098" n="0601b07"/>定知彼去。又如日出處則知是東。日落處則知是
<lb ed="X" n="0429c11"/><lb ed="R098" n="0601b08"/>西。以比類而知故。三非量。謂心･心所於緣境時。錯
<lb ed="X" n="0429c12"/><lb ed="R098" n="0601b09"/>謬分別不稱境知。名爲非量。言三境者。一性境。卽
<lb ed="X" n="0429c13"/><lb ed="R098" n="0601b10"/>實根･塵及定果色。自有實種生。乃前五與第八所
<lb ed="X" n="0429c14"/><lb ed="R098" n="0601b11"/>緣。及第六緣諸實色。不帶名言。無籌度心。亦名性
<lb ed="X" n="0429c15"/><lb ed="R098" n="0601b12"/>境。及根本智緣眞如時。亦是性境。以現證故。二帶
<lb ed="X" n="0429c16"/><lb ed="R098" n="0601b13"/>質境。有二種。一眞帶質。卽以心緣心。中間相分兩
<lb ed="X" n="0429c17"/><lb ed="R098" n="0601b14"/>頭生。挾帶本質爍起。乃體相之相。以能所同一見
<lb ed="X" n="0429c18"/><lb ed="R098" n="0601b15"/>分。故名眞帶質。二似帶質。卽以心緣色。中間相分
<lb ed="X" n="0429c19"/><lb ed="R098" n="0601b16"/>唯從能緣見分一頭變帶生起。乃相狀之相。名似
<lb ed="X" n="0429c20"/><lb ed="R098" n="0601b17"/>帶質。三獨影境。有二種。一有質獨影。卽第六緣五
<lb ed="X" n="0429c21"/><lb ed="R098" n="0601b18"/>塵落謝影子。以托彼外質變起影相。故名有質。所
<lb ed="X" n="0429c22"/><lb ed="R098" n="0602a01"/>變相分亦與能緣見分同種生故。名眞獨影。亦名
<lb ed="X" n="0429c23"/><lb ed="R098" n="0602a02"/>似帶質。二無質獨影。卽第六識緣空花兔角及過
<lb ed="X" n="0429c24"/><lb ed="R098" n="0602a03"/>未等所變相分。其相分唯第六同種生。以本無空
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0430a" n="0430a"/>
<lb ed="X" n="0430a01"/><lb ed="R098" n="0602a04"/>華等質。故名無質。唯從識變。故名無質獨影。問。第
<lb ed="X" n="0430a02"/><lb ed="R098" n="0602a05"/>六云何通緣三境耶。答。第六明了意識緣前五塵
<lb ed="X" n="0430a03"/><lb ed="R098" n="0602a06"/>實境時。率爾同時。名爲性境。纔落意地分別是靑
<lb ed="X" n="0430a04"/><lb ed="R098" n="0602a07"/>是黃。卽名似帶質。若意識緣五塵過去落謝影子。
<lb ed="X" n="0430a05"/><lb ed="R098" n="0602a08"/>卽名有質獨影境。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0430a06"/><lb ed="R098" n="0602a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430a0601"><l>三界輪時易可知</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0430a07"/><lb ed="R098" n="0602a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430a0701">以第六識造種種業。輪轉三界行相顯勝。故曰易
<lb ed="X" n="0430a08"/><lb ed="R098" n="0602a11"/>可知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0430a09"/><lb ed="R098" n="0602a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430a0901"><l>相應心所五十一</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0430a10"/><lb ed="R098" n="0602a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430a1001">此頌六識五十一心所全具也。相應有四義。一時。
<lb ed="X" n="0430a11"/><lb ed="R098" n="0602a14"/>謂王所同時而起。二依。謂王所同一所依根。三緣。
<lb ed="X" n="0430a12"/><lb ed="R098" n="0602a15"/>卽王所同一所緣境。四行。謂王所三量行相俱同。
<lb ed="X" n="0430a13"/><lb ed="R098" n="0602a16"/>心所有三義。一恒依心起。要心爲依方得起故。二
<lb ed="X" n="0430a14"/><lb ed="R098" n="0602a17"/>與心相應。謂徧行等恒與心王相應。一類起故。三
<lb ed="X" n="0430a15"/><lb ed="R098" n="0602a18"/>繫屬於心。以徧行等看與何心生時便屬彼心之
<lb ed="X" n="0430a16"/><lb ed="R098" n="0602b01"/>作意等故。言五十一者。謂此第六識。六位心所俱
<lb ed="X" n="0430a17"/><lb ed="R098" n="0602b02"/>相應故。所以能取三界生死。以業力殊勝故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0430a18"/><lb ed="R098" n="0602b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430a1801"><l>善惡臨時別配之</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0430a19"/><lb ed="R098" n="0602b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430a1901">此頌第六識與善惡心所隨時逐境。遇善則善心
<lb ed="X" n="0430a20"/><lb ed="R098" n="0602b05"/>所與之相應。遇惡則染心所與之相應。邪正條然
<lb ed="X" n="0430a21"/><lb ed="R098" n="0602b06"/>不相混濫。<anchor xml:id="nkr_note_add_0430a2101" n="0430a2101"/><anchor xml:id="beg0430a2101" n="0430a2101"/>但<anchor xml:id="end0430a2101"/>就善惡一念起時則心所齊集。以類
<lb ed="X" n="0430a22"/><lb ed="R098" n="0602b07"/>相從。故曰分別配之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0430a23"/><lb ed="R098" n="0602b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430a2301"><l>性界受三恒轉易</l><l>根隨信等總相連</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0430a24"/><lb ed="R098" n="0602b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430a2401">此頌第六識於三性･三界･三受之中恒常轉變改
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0430b" n="0430b"/>
<lb ed="X" n="0430b01"/><lb ed="R098" n="0602b10"/>易。正如善時忽生一惡念。喜時忽生一憂念。改易
<lb ed="X" n="0430b02"/><lb ed="R098" n="0602b11"/>不定。識論云。此六轉識易脫不定。故容與三受相
<lb ed="X" n="0430b03"/><lb ed="R098" n="0602b12"/>應。皆領違順。俱非境故。領順境相。適悅身心說名
<lb ed="X" n="0430b04"/><lb ed="R098" n="0602b13"/>樂受。領違境相。逼迫身心說名苦受。領俱非境。於
<lb ed="X" n="0430b05"/><lb ed="R098" n="0602b14"/>身心非逼非悅名不苦不樂受。或名五受。以苦分
<lb ed="X" n="0430b06"/><lb ed="R098" n="0602b15"/>憂。以樂分喜。故如是三受與五識相應。說名身受。
<lb ed="X" n="0430b07"/><lb ed="R098" n="0602b16"/>與意識相應。說名心受。若惡念起時。則根本惑與
<lb ed="X" n="0430b08"/><lb ed="R098" n="0602b17"/>隨惑相連而起。若善念起時。信等善法亦相連而
<lb ed="X" n="0430b09"/><lb ed="R098" n="0602b18"/>起。以此染淨諸心所法相連意識。於性･界･受三恒
<lb ed="X" n="0430b10"/><lb ed="R098" n="0603a01"/>常轉易耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0430b11"/><lb ed="R098" n="0603a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430b1101"><l>動身發語獨爲最</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0430b12"/><lb ed="R098" n="0603a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430b1201">此頌第六識行相最勝。於八識中獨此識最強。以
<lb ed="X" n="0430b13"/><lb ed="R098" n="0603a04"/>具三種思故。一審慮思。謂籌量時無造作故。名審
<lb ed="X" n="0430b14"/><lb ed="R098" n="0603a05"/>慮思。二決定思。意旣決定。有所作故。名決定思。三
<lb ed="X" n="0430b15"/><lb ed="R098" n="0603a06"/>動發思。動謂動身。發謂發語。動身之思名爲身業。
<lb ed="X" n="0430b16"/><lb ed="R098" n="0603a07"/>發語之思名爲語業。思卽是業。故動發思爲身語
<lb ed="X" n="0430b17"/><lb ed="R098" n="0603a08"/>業。則前二思爲意業也。具此三種思故。造善惡業
<lb ed="X" n="0430b18"/><lb ed="R098" n="0603a09"/>此識強於諸識耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0430b19"/><lb ed="R098" n="0603a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430b1901"><l>引滿能招業力牽</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0430b20"/><lb ed="R098" n="0603a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430b2001">此頌上三業能招引･滿二果。牽引八識受生死苦
<lb ed="X" n="0430b21"/><lb ed="R098" n="0603a12"/>也。引者謂此識能引諸識造業。滿者謂此識能引
<lb ed="X" n="0430b22"/><lb ed="R098" n="0603a13"/>前五滿八識異熟果報。故云。一業引一果。多業能
<lb ed="X" n="0430b23"/><lb ed="R098" n="0603a14"/>圓滿也。能招業力牽者。如與善位十一相應則爲
<lb ed="X" n="0430b24"/><lb ed="R098" n="0603a15"/>善業牽之而往人天。與根隨染位相應則爲惡業
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0430c" n="0430c"/>
<lb ed="X" n="0430c01"/><lb ed="R098" n="0603a16"/>牽之而往三途。如影隨形故曰牽。然其引業乃能
<lb ed="X" n="0430c02"/><lb ed="R098" n="0603a17"/>造之思。要是第六意識所起。若其滿業能造之思
<lb ed="X" n="0430c03"/><lb ed="R098" n="0603a18"/>從五識起。然五無執不能造業。雖造滿業亦非自
<lb ed="X" n="0430c04"/><lb ed="R098" n="0603b01"/>能。但由意引方能造作。故五亦具善惡二性。七八
<lb ed="X" n="0430c05"/><lb ed="R098" n="0603b02"/>二識皆不能造。無記性故。　有漏章竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0430c06"/><lb ed="R098" n="0603b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430c0601"><l>發起初心歡喜地</l><l>俱生猶自現纏眠</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0430c07"/><lb ed="R098" n="0603b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430c0701">此頌六識轉妙觀察智。初下品轉也。以第六識順
<lb ed="X" n="0430c08"/><lb ed="R098" n="0603b05"/>生死流。具有分別俱生我･法二執。若逆流還源亦
<lb ed="X" n="0430c09"/><lb ed="R098" n="0603b06"/>仗此識作我･法二空觀。今轉識成智從觀行位入
<lb ed="X" n="0430c10"/><lb ed="R098" n="0603b07"/>生空觀。至七信位方破分別我執。從八信起作法
<lb ed="X" n="0430c11"/><lb ed="R098" n="0603b08"/>空觀。歷三賢位至初地初心方斷分別法執。故云。
<lb ed="X" n="0430c12"/><lb ed="R098" n="0603b09"/>分別二障極喜無。頌言歡喜卽初地也。發起者初
<lb ed="X" n="0430c13"/><lb ed="R098" n="0603b10"/>轉智也。以第六識三品轉智。初地下品轉八地。中
<lb ed="X" n="0430c14"/><lb ed="R098" n="0603b11"/>品轉等覺。上品轉初心者。以一地中有三種心。謂
<lb ed="X" n="0430c15"/><lb ed="R098" n="0603b12"/>入･住･出。初入地時名初心耳。分別二執<anchor xml:id="nkr_note_add_0430c1501" n="0430c1501"/><anchor xml:id="beg0430c1501" n="0430c1501"/>已<anchor xml:id="end0430c1501"/>破。俱生
<lb ed="X" n="0430c16"/><lb ed="R098" n="0603b13"/>二執方現。故云現纏眠。纏卽現行。眠卽種子。以登
<lb ed="X" n="0430c17"/><lb ed="R098" n="0603b14"/>地時俱生種現未純伏滅。故云猶自現纏眠耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0430c18"/><lb ed="R098" n="0603b15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430c1801"><l>遠行地後純無漏</l><l>觀察圓明照大千</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0430c19"/><lb ed="R098" n="0603b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430c1901">此頌第六識中品上品轉智義也。遠行卽第七地。
<lb ed="X" n="0430c20"/><lb ed="R098" n="0603b17"/>後字卽八九十地至等覺位也。謂登八地中品。轉
<lb ed="X" n="0430c21"/><lb ed="R098" n="0603b18"/>智猶未最極。直至等覺後心方爲最上品轉。故曰
<lb ed="X" n="0430c22"/><lb ed="R098" n="0604a01"/>圓明。以究竟位中諸漏永盡。無漏隨增性淨圓明。
<lb ed="X" n="0430c23"/><lb ed="R098" n="0604a02"/>到此地位六識方得純淨無漏。卽轉成妙觀察智
<lb ed="X" n="0430c24"/><lb ed="R098" n="0604a03"/>而圓明普照大千之界矣。謂如來善能觀察諸法
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0431a" n="0431a"/>
<lb ed="X" n="0431a01"/><lb ed="R098" n="0604a04"/>圓融次第。復知衆生根性樂欲。以無礙辨才說諸
<lb ed="X" n="0431a02"/><lb ed="R098" n="0604a05"/>妙法。令其開悟獲大安樂。皆妙觀察智之用也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0431a03"/><lb ed="R098" n="0604a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七識頌</cb:mulu><head>○七識頌</head>
<lb ed="X" n="0431a04"/><lb ed="R098" n="0604a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0431a0401"><l>帶質有覆通情本</l><l>隨緣執我量爲非</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0431a05"/><lb ed="R098" n="0604a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0431a0501">此頌七識境性量也。此識於三境中唯緣眞帶質
<lb ed="X" n="0431a06"/><lb ed="R098" n="0604a09"/>境。謂以心緣心。中間相分兩頭生。以挾帶本質<anchor xml:id="nkr_note_add_0431a0601" n="0431a0601"/><anchor xml:id="beg0431a0601" n="0431a0601"/>己<anchor xml:id="end0431a0601"/>
<lb ed="X" n="0431a07"/><lb ed="R098" n="0604a10"/>相而起。名眞帶質。言通情本者。揀前六識乃以心
<lb ed="X" n="0431a08"/><lb ed="R098" n="0604a11"/>緣色爲似帶質境也。謂此帶質又通七識能緣心。
<lb ed="X" n="0431a09"/><lb ed="R098" n="0604a12"/>以恒起執故。卽情也。又通八識見分是所緣。卽本
<lb ed="X" n="0431a10"/><lb ed="R098" n="0604a13"/>也。本者謂七識依此見分而立。故以此七識緣第
<lb ed="X" n="0431a11"/><lb ed="R098" n="0604a14"/>八見分爲我中間相分。乃體相之相以。七識與八
<lb ed="X" n="0431a12"/><lb ed="R098" n="0604a15"/>識見分本質交帶挾起故名爲眞。以此相分一半
<lb ed="X" n="0431a13"/><lb ed="R098" n="0604a16"/>與所緣第八見分同一種生。一半與能緣第七見
<lb ed="X" n="0431a14"/><lb ed="R098" n="0604a17"/>分同一種生。以八識之見分一半作前七識。卽有
<lb ed="X" n="0431a15"/><lb ed="R098" n="0604a18"/>覆性。一半乃內八識見分體。卽無覆性。今七識恒
<lb ed="X" n="0431a16"/><lb ed="R098" n="0604b01"/>起徧計執。第八見分爲自內我。故曰依彼轉緣彼。
<lb ed="X" n="0431a17"/><lb ed="R098" n="0604b02"/>故四性之中唯有覆無記。若無覆無記則屬第八
<lb ed="X" n="0431a18"/><lb ed="R098" n="0604b03"/>識。以非善不善無可記錄。故名無記。謂此識雖無
<lb ed="X" n="0431a19"/><lb ed="R098" n="0604b04"/>善惡而恒與四惑相應葢覆眞性故名有覆無記。
<lb ed="X" n="0431a20"/><lb ed="R098" n="0604b05"/>隨緣執我量爲非者。此句乃揀量也。若言帶質境
<lb ed="X" n="0431a21"/><lb ed="R098" n="0604b06"/>則屬比量所緣。今因與四惑相應。隨緣第八見分
<lb ed="X" n="0431a22"/><lb ed="R098" n="0604b07"/>執之爲我。本非是我謬執爲我。故名非量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0431a23"/><lb ed="R098" n="0604b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0431a2301"><l>八大徧行別境慧</l><l>貪癡我見慢相隨</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0431a24"/><lb ed="R098" n="0604b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0431a2401">此頌七識所具相應心所也。謂大隨八。徧行五。別
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0431b" n="0431b"/>
<lb ed="X" n="0431b01"/><lb ed="R098" n="0604b10"/>境中之慧。根本惑中貪･癡･見･慢。共十八心所也。問。
<lb ed="X" n="0431b02"/><lb ed="R098" n="0604b11"/>此識何與八大相應耶。答。若無昏沉應不定有無
<lb ed="X" n="0431b03"/><lb ed="R098" n="0604b12"/>堪任性。掉擧若無應無囂動。便是善等。非染汚位。
<lb ed="X" n="0431b04"/><lb ed="R098" n="0604b13"/>若染心中無散亂者。應非流蕩非染汚心。若無失
<lb ed="X" n="0431b05"/><lb ed="R098" n="0604b14"/>念不正知者。如何能起煩惱現前。若無不信懈怠
<lb ed="X" n="0431b06"/><lb ed="R098" n="0604b15"/>放逸。如何論說此三心所染心相應。故染汚意決
<lb ed="X" n="0431b07"/><lb ed="R098" n="0604b16"/>定皆與八大隨煩惱相應而生。問。此識何與五徧
<lb ed="X" n="0431b08"/><lb ed="R098" n="0604b17"/>行相應耶。答。此五法徧一切識與諸心等。故七識
<lb ed="X" n="0431b09"/><lb ed="R098" n="0604b18"/>應具也。問。何與別境中之慧相應耶。答。慧與我見
<lb ed="X" n="0431b10"/><lb ed="R098" n="0605a01"/>爲體性故。故亦宜有。問。何與根惑中之貪･癡･見･慢･
<lb ed="X" n="0431b11"/><lb ed="R098" n="0605a02"/>四煩惱相應耶。答。一我貪者。謂此識一向貪愛第
<lb ed="X" n="0431b12"/><lb ed="R098" n="0605a03"/>八見分。執之以爲我則躭染愛著不暫捨故。二我
<lb ed="X" n="0431b13"/><lb ed="R098" n="0605a04"/>癡者。卽無明。謂此識不了第八之體本無實我。妄
<lb ed="X" n="0431b14"/><lb ed="R098" n="0605a05"/>計爲實。迷無我理。故名我癡。三我見者。謂不了第
<lb ed="X" n="0431b15"/><lb ed="R098" n="0605a06"/>八本非是彼之我。而起我見。妄認爲我故。四我慢
<lb ed="X" n="0431b16"/><lb ed="R098" n="0605a07"/>者。由執爲我。遂令驕倨自大貢高飛擧故。問。根本
<lb ed="X" n="0431b17"/><lb ed="R098" n="0605a08"/>六中開見成十。此識何獨具四耶。答。以有我見故
<lb ed="X" n="0431b18"/><lb ed="R098" n="0605a09"/>餘諸見不生。問。何故此識不與疑･瞋二煩惱相應
<lb ed="X" n="0431b19"/><lb ed="R098" n="0605a10"/>耶。答。由我見故。審詳明決疑無容起。故不與疑相
<lb ed="X" n="0431b20"/><lb ed="R098" n="0605a11"/>應。由我愛故。深生躭著。瞋不得生。故不與瞋相應。
<lb ed="X" n="0431b21"/><lb ed="R098" n="0605a12"/>問。何故不與別境四法相應耶。答。謂欲是希望。未
<lb ed="X" n="0431b22"/><lb ed="R098" n="0605a13"/>遂合事。此識恒與第八和合。緣以爲境。更無希望。
<lb ed="X" n="0431b23"/><lb ed="R098" n="0605a14"/>故不與欲相應。解者。於事尙在未定。起決定解印
<lb ed="X" n="0431b24"/><lb ed="R098" n="0605a15"/>證持守。此識決定恒執第八爲自內我。更無異念
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0431c" n="0431c"/>
<lb ed="X" n="0431c01"/><lb ed="R098" n="0605a16"/>不煩印持。故不與勝解相應。念唯記憶過去所習
<lb ed="X" n="0431c02"/><lb ed="R098" n="0605a17"/>事業。此識恒緣第八現境。不煩記憶。故不與念相
<lb ed="X" n="0431c03"/><lb ed="R098" n="0605a18"/>應。定唯一意專注境。此識任運。刹那念念別緣。不
<lb ed="X" n="0431c04"/><lb ed="R098" n="0605b01"/>專不一。故不與定相應也。問。何故此識不與善十
<lb ed="X" n="0431c05"/><lb ed="R098" n="0605b02"/>一心所相應耶。答。善是淨故。此識染汚。故不與善
<lb ed="X" n="0431c06"/><lb ed="R098" n="0605b03"/>相應。問。何故不與十小隨相應耶。答。以忿等十法
<lb ed="X" n="0431c07"/><lb ed="R098" n="0605b04"/>行相麤動。此識審細。故不與相應。又無慚･無愧唯
<lb ed="X" n="0431c08"/><lb ed="R098" n="0605b05"/>是不善。此識唯無記。故亦不與相應。問。何故不與
<lb ed="X" n="0431c09"/><lb ed="R098" n="0605b06"/>四不定相應耶。答。惡作是追悔過去所作事業。此
<lb ed="X" n="0431c10"/><lb ed="R098" n="0605b07"/>識恒緣第八。無有疑悔。故不與惡作相應。睡眠是
<lb ed="X" n="0431c11"/><lb ed="R098" n="0605b08"/>藉外緣辛苦勤勞。身不自在。心睡昧劣。有時暫現。
<lb ed="X" n="0431c12"/><lb ed="R098" n="0605b09"/>此識一類內執第八爲我。不假外緣。故不與睡眠
<lb ed="X" n="0431c13"/><lb ed="R098" n="0605b10"/>相應。尋伺者。尋謂尋求。令心匇遽於意言境麤轉
<lb ed="X" n="0431c14"/><lb ed="R098" n="0605b11"/>爲性。伺謂伺察。令心匇遽於意言境細轉爲性。此
<lb ed="X" n="0431c15"/><lb ed="R098" n="0605b12"/>識唯依內門而轉一類執我。不假尋伺。故非七識
<lb ed="X" n="0431c16"/><lb ed="R098" n="0605b13"/>所具耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0431c17"/><lb ed="R098" n="0605b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0431c1701"><l>恒審思量我相隨</l><l>有情日夜鎭昏迷</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0431c18"/><lb ed="R098" n="0605b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0431c1801">此頌七識自性行相皆是思量。故恒相隨第八見
<lb ed="X" n="0431c19"/><lb ed="R098" n="0605b16"/>分執之爲我。論云。思量爲性相者。雙顯此識自性
<lb ed="X" n="0431c20"/><lb ed="R098" n="0605b17"/>行相也。意以思量爲自性故。卽復用彼爲行相故。
<lb ed="X" n="0431c21"/><lb ed="R098" n="0605b18"/>由斯兼釋所立別名。以能恒審思量名末那故。未
<lb ed="X" n="0431c22"/><lb ed="R098" n="0606a01"/>轉依位恒審思量所執我相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0431c2201" n="0431c2201"/><anchor xml:id="beg0431c2201" n="0431c2201"/>已<anchor xml:id="end0431c2201"/>轉依位亦恒審思
<lb ed="X" n="0431c23"/><lb ed="R098" n="0606a02"/>量無我相故。恒之與審於八識中有四句分別。八
<lb ed="X" n="0431c24"/><lb ed="R098" n="0606a03"/>識恒而非審。謂不執我。無間斷故。六識審而非恒。
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0432a" n="0432a"/>
<lb ed="X" n="0432a01"/><lb ed="R098" n="0606a04"/>謂執我。有間斷故。五識非恒非審。不執我。有間斷
<lb ed="X" n="0432a02"/><lb ed="R098" n="0606a05"/>故。七識亦恒亦審。執我。無間斷故。不恒則與八識
<lb ed="X" n="0432a03"/><lb ed="R098" n="0606a06"/>血脈斷矣。不審則與六識血脈斷矣。以七識無本
<lb ed="X" n="0432a04"/><lb ed="R098" n="0606a07"/>位。故護法云。五八無法亦無人。六七二識甚均平。
<lb ed="X" n="0432a05"/><lb ed="R098" n="0606a08"/>五八無執。六七有執。是均平義。五八一恒一非恒。
<lb ed="X" n="0432a06"/><lb ed="R098" n="0606a09"/>六七一恒一非恒。亦是均平也。有情日夜鎭昏迷
<lb ed="X" n="0432a07"/><lb ed="R098" n="0606a10"/>者。鎭。常也。謂第七識恒常思量審察。一向執我。故
<lb ed="X" n="0432a08"/><lb ed="R098" n="0606a11"/>令諸有情恒處生死之中。常於長夜昏迷而不自
<lb ed="X" n="0432a09"/><lb ed="R098" n="0606a12"/>覺者。以七識執我之過也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0432a10"/><lb ed="R098" n="0606a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0432a1001"><l>四惑八大相應起</l><l>六轉呼爲染淨依</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0432a11"/><lb ed="R098" n="0606a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0432a1101">此牒前染所與識相應。故令有情日夜昏迷。障眞
<lb ed="X" n="0432a12"/><lb ed="R098" n="0606a15"/>義智。蔽聖慧眼。其由煩惱爲害耳。轉者不定義。卽
<lb ed="X" n="0432a13"/><lb ed="R098" n="0606a16"/>三性･三量･三境易脫不定。名爲轉識。前七皆名轉
<lb ed="X" n="0432a14"/><lb ed="R098" n="0606a17"/>識。唯第八名不轉識。第六轉識呼第七爲染淨依
<lb ed="X" n="0432a15"/><lb ed="R098" n="0606a18"/>者。謂此識有漏。內常執我。故令第六念念成染。由
<lb ed="X" n="0432a16"/><lb ed="R098" n="0606b01"/>此識無漏。恒思無我。故令第六念念成淨。七識爲
<lb ed="X" n="0432a17"/><lb ed="R098" n="0606b02"/>所依。六識爲能依。依卽根也。是以第六成染成淨
<lb ed="X" n="0432a18"/><lb ed="R098" n="0606b03"/>皆由第七識。故云六轉呼爲染淨依。　有漏章竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0432a19"/><lb ed="R098" n="0606b04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0432a1901"><l>極喜初心平等性</l><l>無功用行我恒摧</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0432a20"/><lb ed="R098" n="0606b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0432a2001">此頌七識下品中品轉智義也。凡一地具初中後
<lb ed="X" n="0432a21"/><lb ed="R098" n="0606b06"/>三心。卽入･住･出。故有三品。今謂末那識於初地初
<lb ed="X" n="0432a22"/><lb ed="R098" n="0606b07"/>心卽當轉平等性智。以地前六識作生空觀。到初
<lb ed="X" n="0432a23"/><lb ed="R098" n="0606b08"/>地初心卽破分別二障。故曰分別二障極喜無。而
<lb ed="X" n="0432a24"/><lb ed="R098" n="0606b09"/>平等性智方纔現前。此乃下品初轉也。以俱生二
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0432b" n="0432b"/>
<lb ed="X" n="0432b01"/><lb ed="R098" n="0606b10"/>執全未破故。曰六七俱生地地除。故從二地作雙
<lb ed="X" n="0432b02"/><lb ed="R098" n="0606b11"/>空觀斷俱生二執起。至第七無功用行破藏識方
<lb ed="X" n="0432b03"/><lb ed="R098" n="0606b12"/>斷俱生我執。故云我恒摧。良由第六識入生空觀。
<lb ed="X" n="0432b04"/><lb ed="R098" n="0606b13"/>礙此七識。俱生我執不生。俱生法執猶存。故云單
<lb ed="X" n="0432b05"/><lb ed="R098" n="0606b14"/>執末那居種位。平等性智不現前。不現前者但未
<lb ed="X" n="0432b06"/><lb ed="R098" n="0606b15"/>圓滿。乃中品轉也。故曰第七修道除種現。由第六
<lb ed="X" n="0432b07"/><lb ed="R098" n="0606b16"/>識入生法二空觀故。礙此七識俱生我法二執不
<lb ed="X" n="0432b08"/><lb ed="R098" n="0606b17"/>起。故云雙執末那歸種位。平等性智方現前。直至
<lb ed="X" n="0432b09"/><lb ed="R098" n="0606b18"/>等覺後心。二執方纔破淨。此智方得圓滿。乃上品
<lb ed="X" n="0432b10"/><lb ed="R098" n="0607a01"/>轉也。故曰金剛道後總皆無。言居者居住。歸者歸
<lb ed="X" n="0432b11"/><lb ed="R098" n="0607a02"/>藏。問。第七轉智何由第六入雙空觀耶。答。第七乃
<lb ed="X" n="0432b12"/><lb ed="R098" n="0607a03"/>有覆無記。唯俱生無分別惑。故以無分別於緣境
<lb ed="X" n="0432b13"/><lb ed="R098" n="0607a04"/>時。唯任運轉。無力斷惑。故登地時自不能轉。由六
<lb ed="X" n="0432b14"/><lb ed="R098" n="0607a05"/>識斷分別二障。轉二空智。故第七仗之得初下品
<lb ed="X" n="0432b15"/><lb ed="R098" n="0607a06"/>轉也。至八地無功用道。乃破俱生我執。俱生法執
<lb ed="X" n="0432b16"/><lb ed="R098" n="0607a07"/>猶存。故云我恒摧。此但我執摧落。乃中品轉耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0432b17"/><lb ed="R098" n="0607a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0432b1701"><l>如來現起他受用</l><l>十地菩薩所被機</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0432b18"/><lb ed="R098" n="0607a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0432b1801">此頌七識上品轉智義也。以前初地初心但下品
<lb ed="X" n="0432b19"/><lb ed="R098" n="0607a10"/>轉。俱生我執但伏而未斷。俱生法執猶存。至七地
<lb ed="X" n="0432b20"/><lb ed="R098" n="0607a11"/>無功用行名中品轉。但我恒摧。從八地起但伏俱
<lb ed="X" n="0432b21"/><lb ed="R098" n="0607a12"/>生法執而猶間起。皆非最極。直至如來究竟位中。
<lb ed="X" n="0432b22"/><lb ed="R098" n="0607a13"/>煩惱･所知二障種現俱盡。平等性智方得圓滿。名
<lb ed="X" n="0432b23"/><lb ed="R098" n="0607a14"/>上品轉也。故此智圓時則能現他受用微妙報身。
<lb ed="X" n="0432b24"/><lb ed="R098" n="0607a15"/>住華藏界。爲十地菩薩說大法也。此佛說法。二乘
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0432c" n="0432c"/>
<lb ed="X" n="0432c01"/><lb ed="R098" n="0607a16"/>絕分。故言十地菩薩所被機耳。故曰於如來究竟
<lb ed="X" n="0432c02"/><lb ed="R098" n="0607a17"/>位中轉成無漏。則能現前他受用身。卽能被之佛。
<lb ed="X" n="0432c03"/><lb ed="R098" n="0607a18"/>十地菩薩乃所<anchor xml:id="nkr_note_add_0432c0301" n="0432c0301"/><anchor xml:id="beg0432c0301" n="0432c0301"/>被<anchor xml:id="end0432c0301"/>之機也。報身有二。一自受用。乃
<lb ed="X" n="0432c04"/><lb ed="R098" n="0607b01"/>自受用廣大法樂。與法身同體。唯佛與佛乃能知
<lb ed="X" n="0432c05"/><lb ed="R098" n="0607b02"/>之。十地菩薩可見者。乃他受用耳。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0432c06"/><lb ed="R098" n="0607b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八識頌</cb:mulu><head>○八識頌</head>
<lb ed="X" n="0432c07"/><lb ed="R098" n="0607b04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0432c0701"><l>性唯無覆五徧行</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0432c08"/><lb ed="R098" n="0607b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0432c0801">此頌八識性與心所也。此識於四性中唯是無覆
<lb ed="X" n="0432c09"/><lb ed="R098" n="0607b06"/>無記性。問。何以知是無覆無記耶。答。以此識是異
<lb ed="X" n="0432c10"/><lb ed="R098" n="0607b07"/>熟性故。異熟者。異謂別異。卽因果性別。熟謂成熟。
<lb ed="X" n="0432c11"/><lb ed="R098" n="0607b08"/>此唯屬果。因果合說名爲異熟。旣是異熟。定非善
<lb ed="X" n="0432c12"/><lb ed="R098" n="0607b09"/>染二性所攝。若此識是善染者。流轉還滅應不得
<lb ed="X" n="0432c13"/><lb ed="R098" n="0607b10"/>成。以非善染故。能隨善染而成流轉還滅。此約異
<lb ed="X" n="0432c14"/><lb ed="R098" n="0607b11"/>熟顯無記也。此識是善染依而非善染。此若是善。
<lb ed="X" n="0432c15"/><lb ed="R098" n="0607b12"/>應非染依。此若是染。應非善依。由非善染。故能爲
<lb ed="X" n="0432c16"/><lb ed="R098" n="0607b13"/>善染依。此約善染所依顯無記也。此識是所熏性。
<lb ed="X" n="0432c17"/><lb ed="R098" n="0607b14"/>以非善染而能受善染熏。若是善染應非受熏。若
<lb ed="X" n="0432c18"/><lb ed="R098" n="0607b15"/>不受熏則應善染。因果皆成斷滅。此約所熏顯無
<lb ed="X" n="0432c19"/><lb ed="R098" n="0607b16"/>記也。具上三義。證知第八唯是無覆無記性攝。言
<lb ed="X" n="0432c20"/><lb ed="R098" n="0607b17"/>無覆者。覆謂染法。有障礙義。有葢蔽義。障礙聖道
<lb ed="X" n="0432c21"/><lb ed="R098" n="0607b18"/>不得生起。葢蔽眞心不得淸淨。此識無此二義。故
<lb ed="X" n="0432c22"/><lb ed="R098" n="0608a01"/>名無覆。言無記者。謂善因感可愛之果。惡因感非
<lb ed="X" n="0432c23"/><lb ed="R098" n="0608a02"/>愛之果。彼二皆有殊勝強盛之體可記可別。此識
<lb ed="X" n="0432c24"/><lb ed="R098" n="0608a03"/>無此二義。故名無記。如鏡體光明。本非靑黃。故能
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0433a" n="0433a"/>
<lb ed="X" n="0433a01"/><lb ed="R098" n="0608a04"/>現靑黃耳。問。此識與幾心所相應耶。答。恒與作意･
<lb ed="X" n="0433a02"/><lb ed="R098" n="0608a05"/>觸･受･想･思相應。識論云。阿賴耶識無始時來。乃至
<lb ed="X" n="0433a03"/><lb ed="R098" n="0608a06"/>未轉於一切位。恒與此五心所相應。以是遍行攝
<lb ed="X" n="0433a04"/><lb ed="R098" n="0608a07"/>故。正是楞伽經中流注生住滅也。問。此識何故不
<lb ed="X" n="0433a05"/><lb ed="R098" n="0608a08"/>與別境五法相應。答。互相違故。曰如何相違。謂別
<lb ed="X" n="0433a06"/><lb ed="R098" n="0608a09"/>境之欲希望所好樂事。此識任彼善惡業轉無所
<lb ed="X" n="0433a07"/><lb ed="R098" n="0608a10"/>好樂。故不與欲相應。勝解是印證守持決定之事。
<lb ed="X" n="0433a08"/><lb ed="R098" n="0608a11"/>此識任運不能印持亦無決定。故不與勝解相應。
<lb ed="X" n="0433a09"/><lb ed="R098" n="0608a12"/>念是明記過去曾習之事使不忘失。此識昧劣不
<lb ed="X" n="0433a10"/><lb ed="R098" n="0608a13"/>能明記。故不與念相應。定能令心專注一境無有
<lb ed="X" n="0433a11"/><lb ed="R098" n="0608a14"/>異緣。此識任運刹那別緣三類。故不與定相應。慧
<lb ed="X" n="0433a12"/><lb ed="R098" n="0608a15"/>唯簡擇得･非得事。此識微細昧略不能簡擇。故不
<lb ed="X" n="0433a13"/><lb ed="R098" n="0608a16"/>與慧相應。且別境者別別緣境而得生故。此識唯
<lb ed="X" n="0433a14"/><lb ed="R098" n="0608a17"/>是一類相續。故不與別境相應也。問。此識何故不
<lb ed="X" n="0433a15"/><lb ed="R098" n="0608a18"/>與善所相應耶。答。此識唯是異熟無記。非善性故。
<lb ed="X" n="0433a16"/><lb ed="R098" n="0608b01"/>故不與善十一相應。問。此識何不具染所耶。答。此
<lb ed="X" n="0433a17"/><lb ed="R098" n="0608b02"/>識非惡性故。故不與根･隨煩惱相應。問。此識何不
<lb ed="X" n="0433a18"/><lb ed="R098" n="0608b03"/>具四不定耶。答。惡作等四雖通無記。非一切時常
<lb ed="X" n="0433a19"/><lb ed="R098" n="0608b04"/>相續。故不與異熟相應。是故第八識唯具徧行五
<lb ed="X" n="0433a20"/><lb ed="R098" n="0608b05"/>心所耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0433a21"/><lb ed="R098" n="0608b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0433a2101"><l>界地隨他業力生</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0433a22"/><lb ed="R098" n="0608b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0433a2201">此頌第八識本無生死。但隨業力而轉也。謂由前
<lb ed="X" n="0433a23"/><lb ed="R098" n="0608b08"/>六所造善惡業力。牽引此識往來於三界九地五
<lb ed="X" n="0433a24"/><lb ed="R098" n="0608b09"/>趣四生九中受異熟果。爲總報主。以爲體故。以與
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0433b" n="0433b"/>
<lb ed="X" n="0433b01"/><lb ed="R098" n="0608b10"/>前七色心等法爲依止故。問。何偏爲體。答。具三義
<lb ed="X" n="0433b02"/><lb ed="R098" n="0608b11"/>故名眞異熟。一徧義。謂此識徧三界。簡前五識不
<lb ed="X" n="0433b03"/><lb ed="R098" n="0608b12"/>遍無色界等。二常相續。簡第六有間斷故。三業招。
<lb ed="X" n="0433b04"/><lb ed="R098" n="0608b13"/>簡第七全無業招。自是有覆。非他業故。具此三義
<lb ed="X" n="0433b05"/><lb ed="R098" n="0608b14"/>故能爲體。言受異熟果者。謂由前六造善惡業。牽
<lb ed="X" n="0433b06"/><lb ed="R098" n="0608b15"/>引第八受善惡報相續不斷。名異熟果。言引業者。
<lb ed="X" n="0433b07"/><lb ed="R098" n="0608b16"/>引謂牽引。謂業有力能引第八受總報故。滿業者。
<lb ed="X" n="0433b08"/><lb ed="R098" n="0608b17"/>滿謂滿足。謂滿別報。卽前六識造善惡業。能滿第
<lb ed="X" n="0433b09"/><lb ed="R098" n="0608b18"/>八善惡二果。以一業引一果。多業能圓滿故。第八
<lb ed="X" n="0433b10"/><lb ed="R098" n="0609a01"/>名總報主。而前六名別報主也。然前轉識之無記
<lb ed="X" n="0433b11"/><lb ed="R098" n="0609a02"/>性者。乃從異熟識起。名異熟生。非眞異熟。有間斷
<lb ed="X" n="0433b12"/><lb ed="R098" n="0609a03"/>故。以此第八當體雖無善惡。而被他六識造善惡
<lb ed="X" n="0433b13"/><lb ed="R098" n="0609a04"/>之業力而牽引於三界九地受生死者。乃前六識
<lb ed="X" n="0433b14"/><lb ed="R098" n="0609a05"/>之過也。故前六識頌云。引滿能招業力牽者。此也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0433b15"/><lb ed="R098" n="0609a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0433b1501"><l>二乘不了因迷執</l><l>由此能興論主諍</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0433b16"/><lb ed="R098" n="0609a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0433b1601">此頌第八深密義。言二乘者。簡非大乘。謂小乘不
<lb ed="X" n="0433b17"/><lb ed="R098" n="0609a08"/>知者。以世尊一向未曾顯說故。二乘人不信有此
<lb ed="X" n="0433b18"/><lb ed="R098" n="0609a09"/>識。所以不說者。以此識甚深微細。非思量所知。非
<lb ed="X" n="0433b19"/><lb ed="R098" n="0609a10"/>二乘智慧所覺。在菩薩地盡亦不能盡知。唯佛與
<lb ed="X" n="0433b20"/><lb ed="R098" n="0609a11"/>佛乃能究盡。故不說耳。故云。陀那微細識。習氣成
<lb ed="X" n="0433b21"/><lb ed="R098" n="0609a12"/>暴流。眞非眞恐迷。我常不開演。陀那此云執持。此
<lb ed="X" n="0433b22"/><lb ed="R098" n="0609a13"/>識之體深隱精微。故曰微細識。習氣卽所持種子。
<lb ed="X" n="0433b23"/><lb ed="R098" n="0609a14"/>謂識中無始微細生滅念念受熏。以此習種能發
<lb ed="X" n="0433b24"/><lb ed="R098" n="0609a15"/>現行引生諸趣。於根身器界流轉無停。故如暴流。
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0433c" n="0433c"/>
<lb ed="X" n="0433c01"/><lb ed="R098" n="0609a16"/>眞非眞恐迷。言我若說爲眞。其奈帶持種子妄習
<lb ed="X" n="0433c02"/><lb ed="R098" n="0609a17"/>不除。衆生將迷妄爲眞。未免瀑流漂轉。我若說爲
<lb ed="X" n="0433c03"/><lb ed="R098" n="0609a18"/>非眞。其奈體卽眞如。離此無眞。衆生將棄眞爲妄。
<lb ed="X" n="0433c04"/><lb ed="R098" n="0609b01"/>未免向外馳求。由此眞與非眞二俱難言。是故非
<lb ed="X" n="0433c05"/><lb ed="R098" n="0609b02"/>時非機故我常不開演。以不令衆生墮彼二種之
<lb ed="X" n="0433c06"/><lb ed="R098" n="0609b03"/>迷故也。以世尊尋常但爲小根說六識。建立染淨
<lb ed="X" n="0433c07"/><lb ed="R098" n="0609b04"/>根本。故二乘一向未聞。以淺智難知故不了耳。又
<lb ed="X" n="0433c08"/><lb ed="R098" n="0609b05"/>云我於凡愚不開演。恐彼分別執爲我。故曰因迷
<lb ed="X" n="0433c09"/><lb ed="R098" n="0609b06"/>執。以小乘不信有此識故。大乘論師引三經四頌
<lb ed="X" n="0433c10"/><lb ed="R098" n="0609b07"/>四敎十理證有此識。故云由此能興論主諍。引證
<lb ed="X" n="0433c11"/><lb ed="R098" n="0609b08"/>之義。識論廣明。文繁不引。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0433c12"/><lb ed="R098" n="0609b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0433c1201"><l>浩浩三藏不可窮</l><l>淵深七浪境爲風</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0433c13"/><lb ed="R098" n="0609b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0433c1301">此頌八識體性淵微隨緣生識之義也。浩浩者。廣
<lb ed="X" n="0433c14"/><lb ed="R098" n="0609b11"/>大無涯之貌。謂如來藏性海由不思議熏變而爲
<lb ed="X" n="0433c15"/><lb ed="R098" n="0609b12"/>業海。故此識體廣大無涯。以具三藏義故名爲藏
<lb ed="X" n="0433c16"/><lb ed="R098" n="0609b13"/>識。三藏者。一能藏。卽是能持義。猶如庫藏。能藏一
<lb ed="X" n="0433c17"/><lb ed="R098" n="0609b14"/>切寶貝等物。謂無量劫來所作一切善惡種子。唯
<lb ed="X" n="0433c18"/><lb ed="R098" n="0609b15"/>此識能藏。此約持種邊說。二所藏。卽是所依義。猶
<lb ed="X" n="0433c19"/><lb ed="R098" n="0609b16"/>如庫藏是寶貝等所依故。此識是一切善染法所
<lb ed="X" n="0433c20"/><lb ed="R098" n="0609b17"/>依處。故名所藏。此約受熏邊說。又能藏義者。謂根
<lb ed="X" n="0433c21"/><lb ed="R098" n="0609b18"/>身等法唯此識能含藏故。如像在珠。故曰。欲滅一
<lb ed="X" n="0433c22"/><lb ed="R098" n="0610a01"/>切法。總在賴耶中。欲覔一切像。總在摩尼內。次所
<lb ed="X" n="0433c23"/><lb ed="R098" n="0610a02"/>藏義者。謂此識體卽以色心等爲所藏處。以色心
<lb ed="X" n="0433c24"/><lb ed="R098" n="0610a03"/>等是此識之相見二分。故如珠在像內。故曰欲覔
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0434a" n="0434a"/>
<lb ed="X" n="0434a01"/><lb ed="R098" n="0610a04"/>賴耶識只在色心中。欲覔摩尼珠只在靑黃內。所
<lb ed="X" n="0434a02"/><lb ed="R098" n="0610a05"/>謂能藏自體於諸法中。又能藏諸法於自體內也。
<lb ed="X" n="0434a03"/><lb ed="R098" n="0610a06"/>三執藏。卽堅守不捨義。猶如金銀等藏爲人堅守。
<lb ed="X" n="0434a04"/><lb ed="R098" n="0610a07"/>此識爲染汚末那堅執爲自內我。故名執藏。以有
<lb ed="X" n="0434a05"/><lb ed="R098" n="0610a08"/>此三義故。令積劫因果不失不壞。故云不可窮。此
<lb ed="X" n="0434a06"/><lb ed="R098" n="0610a09"/>識本是湛淵之心。爲四緣等境風皷動故。生起七
<lb ed="X" n="0434a07"/><lb ed="R098" n="0610a10"/>識波浪。造種種業。故經云。藏識海常住。境界風所
<lb ed="X" n="0434a08"/><lb ed="R098" n="0610a11"/>動。洪波鼓冥壑。無有斷絕時。故云淵深七浪境爲
<lb ed="X" n="0434a09"/><lb ed="R098" n="0610a12"/>風也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0434a10"/><lb ed="R098" n="0610a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0434a1001"><l>受熏持種根身器</l><l>去後來先作主公</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0434a11"/><lb ed="R098" n="0610a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0434a1101">此頌八識之力用也。言此識旣能受熏。復能執持
<lb ed="X" n="0434a12"/><lb ed="R098" n="0610a15"/>種子根身器界。以是無記性。故能受善染熏。以其
<lb ed="X" n="0434a13"/><lb ed="R098" n="0610a16"/>體廣大。故能持種。又能持根身器界令一期不散
<lb ed="X" n="0434a14"/><lb ed="R098" n="0610a17"/>壞。爲所緣境。以此故能爲三界總報主也。故往來
<lb ed="X" n="0434a15"/><lb ed="R098" n="0610a18"/>六道。死時後去。投胎先來。爲衆生之命根。故云作
<lb ed="X" n="0434a16"/><lb ed="R098" n="0610b01"/>主公。依經論而辨此識捨出之處。瑜伽云。善業從
<lb ed="X" n="0434a17"/><lb ed="R098" n="0610b02"/>下冷。惡業從上冷。二皆至於心。一處同時捨。雜寶
<lb ed="X" n="0434a18"/><lb ed="R098" n="0610b03"/>藏經云。頂聖眼生天。人心餓鬼腹。旁生膝葢離。地
<lb ed="X" n="0434a19"/><lb ed="R098" n="0610b04"/>獄脚板出。然經論異者。經明六趣差別。論明善惡
<lb ed="X" n="0434a20"/><lb ed="R098" n="0610b05"/>兩途。其義一也。　有漏章竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0434a21"/><lb ed="R098" n="0610b06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0434a2101"><l>不動地前纔捨藏</l><l>金剛道後異熟空</l>
<lb ed="X" n="0434a22"/><lb ed="R098" n="0610b07"/><l>大圓無垢同時發</l><l>普照十方塵刹中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0434a23"/><lb ed="R098" n="0610b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0434a2301">此頌八識次第捨名乃至究竟轉智之義也。此第
<lb ed="X" n="0434a24"/><lb ed="R098" n="0610b09"/>八識具三種名。一阿賴耶識。二異熟識。三庵摩羅
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0434b" n="0434b"/>
<lb ed="X" n="0434b01"/><lb ed="R098" n="0610b10"/>識。一名阿賴耶識。此云無沒。以眞如隨生死而不
<lb ed="X" n="0434b02"/><lb ed="R098" n="0610b11"/>失不壞。故云無沒。又云藏識。以具三藏義故。謂此
<lb ed="X" n="0434b03"/><lb ed="R098" n="0610b12"/>識因七識念念執爲我故。從無始來長劫相續沉
<lb ed="X" n="0434b04"/><lb ed="R098" n="0610b13"/>淪生死。別敎菩薩從初發心修行。歷過三賢登地
<lb ed="X" n="0434b05"/><lb ed="R098" n="0610b14"/>以去。至第七地破俱生我執。煩惱永斷不受彼熏。
<lb ed="X" n="0434b06"/><lb ed="R098" n="0610b15"/>七識不執我。三藏之名從此纔捨。顯過最重。故云
<lb ed="X" n="0434b07"/><lb ed="R098" n="0610b16"/>不動地前纔捨藏也。二名異熟識。謂八地以後尙
<lb ed="X" n="0434b08"/><lb ed="R098" n="0610b17"/>有微細俱生法執及有漏善種。尙引後果。亦從無
<lb ed="X" n="0434b09"/><lb ed="R098" n="0610b18"/>始至等覺位。名異熟識亦具三義。一變異而熟。因
<lb ed="X" n="0434b10"/><lb ed="R098" n="0611a01"/>種變異果方熟故。二異時而熟。因滅果生定異時
<lb ed="X" n="0434b11"/><lb ed="R098" n="0611a02"/>故。三異類而熟。以善惡因至果方熟故。具此三義
<lb ed="X" n="0434b12"/><lb ed="R098" n="0611a03"/>名異熟識。至金剛道後等覺後心證解脫道。異熟
<lb ed="X" n="0434b13"/><lb ed="R098" n="0611a04"/>方空。一念頓斷最初生相無明。爲入妙覺。因亡果
<lb ed="X" n="0434b14"/><lb ed="R098" n="0611a05"/>喪。此異熟識方斷。故云金剛道後異熟空也。三名
<lb ed="X" n="0434b15"/><lb ed="R098" n="0611a06"/>菴摩羅。此云白淨無垢識。謂如來藏淸淨眞心雖
<lb ed="X" n="0434b16"/><lb ed="R098" n="0611a07"/>在生死。本來無染。返流還淨。從證佛果。盡未來際。
<lb ed="X" n="0434b17"/><lb ed="R098" n="0611a08"/>名無垢識。本如來藏以有鑒機照用無思而應。故
<lb ed="X" n="0434b18"/><lb ed="R098" n="0611a09"/>亦名識。此識與大圓鏡智同時發起。相續執持無
<lb ed="X" n="0434b19"/><lb ed="R098" n="0611a10"/>漏種故。故云大圓無垢同時發。到此境智相應法
<lb ed="X" n="0434b20"/><lb ed="R098" n="0611a11"/>身顯現。圓明普照十方塵刹。故云普照十方塵刹
<lb ed="X" n="0434b21"/><lb ed="R098" n="0611a12"/>中也。良由始以一念不覺之無明。迷此一心。遂將
<lb ed="X" n="0434b22"/><lb ed="R098" n="0611a13"/>眞如理體變而爲妄相。本有智光變而爲妄見。今
<lb ed="X" n="0434b23"/><lb ed="R098" n="0611a14"/>返妄歸眞則泯見相而歸一心。理智一如方極一
<lb ed="X" n="0434b24"/><lb ed="R098" n="0611a15"/>心之源。此唯識之極則。乃如來之極果也。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0434c" n="0434c"/>
<lb ed="X" n="0434c01"/><lb ed="R098" n="0611a16"/>
<lb ed="X" n="0434c02"/><lb ed="R098" n="0611a17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八識規矩頌纂<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0434c03"/>
<lb ed="X" n="0434c04"/>
<lb ed="X" n="0434c05"/>
<lb ed="X" n="0434c06"/>
<lb ed="X" n="0434c07"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 894-B 題(二)百法明門八識規矩纂釋後</cb:mulu><head>No. 894-B
<lb ed="X" n="0434c08"/><lb ed="R098" n="0611b01"/> 題<note place="inline">二</note>百法明門八識規矩纂釋後</head>
<lb ed="X" n="0434c09"/>
<lb ed="X" n="0434c10"/><lb ed="R098" n="0611b02"/><p xml:id="pX55p0434c1001">余不敏。天黜其形。自信有尊形者存。故夙抱超然之
<lb ed="X" n="0434c11"/><lb ed="R098" n="0611b03"/>志。在齠齓卽聞我　大師法雷起蟄。時則躍然歸依。
<lb ed="X" n="0434c12"/><lb ed="R098" n="0611b04"/>結想有年。往癸丑歲從先人宦遊於衡。適禮　大師
<lb ed="X" n="0434c13"/><lb ed="R098" n="0611b05"/>於靈湖。卽蒙攝受。時見虗中益公。其精敏機警知爲
<lb ed="X" n="0434c14"/><lb ed="R098" n="0611b06"/>法器。然未識所志向。及丁巳夏　大師歸老匡廬之
<lb ed="X" n="0434c15"/><lb ed="R098" n="0611b07"/>五乳峰下。余以二親見背。乃決志依歸求出世業。於
<lb ed="X" n="0434c16"/><lb ed="R098" n="0611b08"/>辛酉春始判然入山。大師憐之。從入室後得聞法要。
<lb ed="X" n="0434c17"/><lb ed="R098" n="0611b09"/>朝夕與公商確奧義。洞徹言外。余躍然喜也。不唯與
<lb ed="X" n="0434c18"/><lb ed="R098" n="0611b10"/>之忘形。抑忘心矣。食息靡間。一日見公案頭百法規
<lb ed="X" n="0434c19"/><lb ed="R098" n="0611b11"/>矩纂釋。展卷同劉孝廉仲安氏閱之。一讀三歎曰。公
<lb ed="X" n="0434c20"/><lb ed="R098" n="0611b12"/>之精義入神之如此也。心雖不閑於宗。案習聞此論
<lb ed="X" n="0434c21"/><lb ed="R098" n="0611b13"/>雖老師宿學亦苦于難入。葢以論釋論文簡義幽。且
<lb ed="X" n="0434c22"/><lb ed="R098" n="0611b14"/>斷章不備。況舊無解。故多面墻。近則本論釋有數家。
<lb ed="X" n="0434c23"/><lb ed="R098" n="0611b15"/>又未參合。於此猶然。故吾此末學所以泣岐也。今公
<lb ed="X" n="0434c24"/><lb ed="R098" n="0611b16"/>詳論文於名相之下。取古今諸疏會通一貫。且得親
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0435a" n="0435a"/>
<lb ed="X" n="0435a01"/><lb ed="R098" n="0611b17"/>聞　大師之心印而折衷之。故文如析薪。義若觀火。
<lb ed="X" n="0435a02"/><lb ed="R098" n="0611b18"/>不勞旁搜曲討而洞達法相之源。不異三車執筆也。
<lb ed="X" n="0435a03"/><lb ed="R098" n="0612a01"/>意別數載。何公超悟之蚤而入法之精如此。詎非拔
<lb ed="X" n="0435a04"/><lb ed="R098" n="0612a02"/>靈根於虗壤者。未易易也。顧予與公大有夙契。愧不
<lb ed="X" n="0435a05"/><lb ed="R098" n="0612a03"/>能讚其萬一。聊述此以紀法緣之始末云。</p>
<lb ed="X" n="0435a06"/><lb ed="R098" n="0612a04"/><p xml:id="pX55p0435a0601">天啓二年歲在壬戌之秋七月旣望
<lb ed="X" n="0435a07" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0612a05"/>秣陵遺民方遠題于五乳峰下之谿上閣</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0435a08"/>
<lb ed="X" n="0435a09"/>
<lb ed="X" n="0435a10"/>
<lb ed="X" n="0435a11"/>
<lb ed="X" n="0435a12"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 894-C 百法規矩纂釋後叙</cb:mulu><head>No. 894-C
<lb ed="X" n="0435a13"/><lb ed="R098" n="0612a07"/> 百法規矩纂釋後叙</head>
<lb ed="X" n="0435a14"/>
<lb ed="X" n="0435a15"/><lb ed="R098" n="0612a08"/><p xml:id="pX55p0435a1501">余自降心白業歸命佛乘。時抱出塵之志。切喜依敎
<lb ed="X" n="0435a16"/><lb ed="R098" n="0612a09"/>尋源。惟以如來法海汪洋。義天廣愽。於奢摩他路未
<lb ed="X" n="0435a17"/><lb ed="R098" n="0612a10"/>能下手。每開卷未甞不望涯而嘆也。及詢諸尊宿。咸
<lb ed="X" n="0435a18"/><lb ed="R098" n="0612a11"/>敎以先明起信･百法諸論。云此乃一大藏之關鍵。如
<lb ed="X" n="0435a19"/><lb ed="R098" n="0612a12"/>欲萬里之行始於足下。未有足下之步不移而能之
<lb ed="X" n="0435a20"/><lb ed="R098" n="0612a13"/>萬<anchor xml:id="nkr_note_add_0435a2001" n="0435a2001"/><anchor xml:id="beg0435a2001" n="0435a2001"/>里<anchor xml:id="end0435a2001"/>者。是知百法規矩乃足下之步也。故曰明得百
<lb ed="X" n="0435a21"/><lb ed="R098" n="0612a14"/>法可入大乘之門矣。余卽簡魯菴補注。見其文約義
<lb ed="X" n="0435a22"/><lb ed="R098" n="0612a15"/>幽猶然。故吾罕得其要。丙寅秋適匡山虗公來遊黃
<lb ed="X" n="0435a23"/><lb ed="R098" n="0612a16"/>山。錫過白嶽。余與家仲兄遇於汶上。首請楞嚴三觀。
<lb ed="X" n="0435a24"/><lb ed="R098" n="0612a17"/>次及圓覺･起信。而師每發一言。義出常見。酧一難。理
<pb ed="X" xml:id="X55.0894.0435b" n="0435b"/>
<lb ed="X" n="0435b01"/><lb ed="R098" n="0612a18"/>徹玄微。所謂獅兒哮吼自與羣獸別也。一日於師囊
<lb ed="X" n="0435b02"/><lb ed="R098" n="0612b01"/>中披得此纂。與仲兄捧覽三復。不覺從前滯礙劃然
<lb ed="X" n="0435b03"/><lb ed="R098" n="0612b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0435b0301" n="0435b0301"/><anchor xml:id="beg0435b0301" n="0435b0301"/>已<anchor xml:id="end0435b0301"/>解。百法則詳而備。規矩則簡而明。使初學之士一
<lb ed="X" n="0435b04"/><lb ed="R098" n="0612b03"/>見了然。無復泣岐之歎矣。持斯鑰而竟探寶藏頓獲
<lb ed="X" n="0435b05"/><lb ed="R098" n="0612b04"/>家珍。豈不快哉。余曰。此希有之法。曷不公諸宇內。師
<lb ed="X" n="0435b06"/><lb ed="R098" n="0612b05"/>謙而秘之。余堅請。得壽諸梓以廣法施。願諸學者因
<lb ed="X" n="0435b07"/><lb ed="R098" n="0612b06"/>言得義。了義明心。庶不負虗師亦不負自<anchor xml:id="nkr_note_add_0435b0701" n="0435b0701"/><anchor xml:id="beg0435b0701" n="0435b0701"/>己<anchor xml:id="end0435b0701"/>。是爲叙。</p>
<lb ed="X" n="0435b08"/><lb ed="R098" n="0612b07"/><p xml:id="pX55p0435b0801">旹
<lb ed="X" n="0435b09" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0612b08"/>崇禎四年歲次辛未花朝</p>
<lb ed="X" n="0435b10"/><lb ed="R098" n="0612b09"/><p xml:id="pX55p0435b1001">天都弟子在新程開裕拜撰並書</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0425b1101" to="#end0425b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0425b1102" to="#end0425b1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">字</lem><rdg wit="#wit.orig">々</rdg></app>
<app from="#beg0425b1201" to="#end0425b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0425b1202" to="#end0425b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0425b1601" to="#end0425b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">戌</lem><rdg wit="#wit.orig">戍</rdg></app>
<app from="#beg0426a0601" to="#end0426a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0426c0501" to="#end0426c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0427a2101" to="#end0427a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">眼</lem><rdg wit="#wit.orig">聖</rdg></app>
<app from="#beg0427b0401" to="#end0427b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0427b0402" to="#end0427b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0428a1001" to="#end0428a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="來函：靑山 (2023-03-27)">七<note type="cf1">T45n1865_p0469b20</note><note type="cf2">TX09n0006_p0918a05</note></lem><rdg wit="#wit.orig">十</rdg></app>
<app from="#beg0428a1201" to="#end0428a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0428b0801" to="#end0428b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0428c1401" to="#end0428c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0429a0901" to="#end0429a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0430a2101" to="#end0430a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0430c1501" to="#end0430c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0431a0601" to="#end0431a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0431c2201" to="#end0431c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0432c0301" to="#end0432c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">被</lem><rdg wit="#wit.orig">彼</rdg></app>
<app from="#beg0435a2001" to="#end0435a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">里</lem><rdg wit="#wit.orig">理</rdg></app>
<app from="#beg0435b0301" to="#end0435b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0435b0701" to="#end0435b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0425b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0425b1102" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1102">字【CB】，々【卍續】</note>
<note n="0425b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0425b1202" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1202">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0425b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1601">戌【CB】，戍【卍續】</note>
<note n="0426a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0426a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0426c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0426c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0427a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0427a2101">眼【CB】，聖【卍續】</note>
<note n="0427b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0427b0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0427b0402" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0427b0402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0428a1001" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0428a10.03" target="#nkr_note_add_0428a1001">七【CB】，十【卍續】</note>
<note n="0428a1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0428a1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0428b0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0428b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0428c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0428c1401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0429a0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0429a0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0430a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0430a2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0430c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0430c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0431a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0431a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0431c2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0431c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0432c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0432c0301">被【CB】，彼【卍續】</note>
<note n="0435a2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0435a2001">里【CB】，理【卍續】</note>
<note n="0435b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0435b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0435b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0435b0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>