<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0895">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 895 八識規矩直解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 895 八識規矩直解</title>
			<author>明 智旭解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">895</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">八識規矩直解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:40">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0435c" n="0435c"/>
<lb ed="X" n="0435c01"/>
<lb ed="X" n="0435c02"/>
<lb ed="X" n="0435c03"/>
<lb ed="X" n="0435c04"/>
<lb ed="X" n="0435c05"/><cb:docNumber>No. 895</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0435c06"/><lb ed="R098" n="0613a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八識規矩直解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0435c07"/>
<lb ed="X" n="0435c08"/><lb ed="R098" n="0613a02"/><byline cb:type="other">三藏法師　<name role="" type="person">玄奘</name>　作</byline>
<lb ed="X" n="0435c09"/><lb ed="R098" n="0613a03"/><byline cb:type="author">蕅益沙門　智旭　解</byline>
<lb ed="X" n="0435c10"/><lb ed="R098" n="0613a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前五識頌</cb:mulu><head>前五識頌</head>
<lb ed="X" n="0435c11"/><lb ed="R098" n="0613a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0435c1101"><l>性境現量通三性</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0435c12"/><lb ed="R098" n="0613a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0435c1201">統論所緣。凡有三境。一性境。二帶質境。三獨影境。
<lb ed="X" n="0435c13"/><lb ed="R098" n="0613a07"/>一性境者。性是實義。謂相分色從相分種子所生。
<lb ed="X" n="0435c14"/><lb ed="R098" n="0613a08"/>故名爲實。此復有二。一無本質。二有本質。一無本
<lb ed="X" n="0435c15"/><lb ed="R098" n="0613a09"/>質者。卽第八心王所緣根身器界及諸種子。但是
<lb ed="X" n="0435c16"/><lb ed="R098" n="0613a10"/>自變自緣。不假外質。然約器界及他人之浮塵根。
<lb ed="X" n="0435c17"/><lb ed="R098" n="0613a11"/>旣是共相識種所變。亦得說有外質也。根本智親
<lb ed="X" n="0435c18"/><lb ed="R098" n="0613a12"/>證眞如。雖不變爲相分。亦名性境。二有本質者。卽
<lb ed="X" n="0435c19"/><lb ed="R098" n="0613a13"/>今五識所緣現在五塵。及明了意識初念幷定中
<lb ed="X" n="0435c20"/><lb ed="R098" n="0613a14"/>獨頭意識所緣定果色等。皆托第八識之相分以
<lb ed="X" n="0435c21"/><lb ed="R098" n="0613a15"/>爲本質。隨卽變爲自識相分而爲所緣。猶如鏡中
<lb ed="X" n="0435c22"/><lb ed="R098" n="0613a16"/>所現群像。雖約眞諦言之則皆如幻如夢了無眞
<lb ed="X" n="0435c23"/><lb ed="R098" n="0613a17"/>實。而約俗諦言之則五塵卽是五識相分。從種子
<lb ed="X" n="0435c24"/><lb ed="R098" n="0613a18"/>生還熏成種。不同空華鏡像兔角龜毛。亦復不同
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0436a" n="0436a"/>
<lb ed="X" n="0436a01"/><lb ed="R098" n="0613b01"/>過去未來之不可得。故名性境也。帶質･獨影二境
<lb ed="X" n="0436a02"/><lb ed="R098" n="0613b02"/>下文方解。現量者。現謂顯現。量謂度量。五根對境
<lb ed="X" n="0436a03"/><lb ed="R098" n="0613b03"/>分明顯現。依之發識緣慮度量。雖無隨念･計度二
<lb ed="X" n="0436a04"/><lb ed="R098" n="0613b04"/>種分別。然有自性分別得彼性境不錯不謬。任運
<lb ed="X" n="0436a05"/><lb ed="R098" n="0613b05"/>了別不帶名言也。三性者。善･惡･無記也。五識能助
<lb ed="X" n="0436a06"/><lb ed="R098" n="0613b06"/>第六意識作善惡業。若與信等相應則善性攝。若
<lb ed="X" n="0436a07"/><lb ed="R098" n="0613b07"/>與無慚等相應則惡性攝。俱不相應則屬無記性
<lb ed="X" n="0436a08"/><lb ed="R098" n="0613b08"/>攝。故云通三性也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0436a09"/><lb ed="R098" n="0613b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436a0901"><l>眼耳身三二地居</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0436a10"/><lb ed="R098" n="0613b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436a1001">五根通于二界五地。惟無色四天乃無五根。今明
<lb ed="X" n="0436a11"/><lb ed="R098" n="0613b11"/>五識則鼻･舌二識惟欲界得行。初禪以上無段食
<lb ed="X" n="0436a12"/><lb ed="R098" n="0613b12"/>雜氣故不現行也。眼･耳･身三識唯欲界五趣雜居
<lb ed="X" n="0436a13"/><lb ed="R098" n="0613b13"/>地及初禪離生喜樂地此二地中得行。若二禪內
<lb ed="X" n="0436a14"/><lb ed="R098" n="0613b14"/>淨喜樂則無外色外聲外觸可緣。故幷眼･耳･身之
<lb ed="X" n="0436a15"/><lb ed="R098" n="0613b15"/>三識亦不起現行也。三禪<anchor xml:id="nkr_note_add_0436a1501" n="0436a1501"/><anchor xml:id="beg0436a1501" n="0436a1501"/>已<anchor xml:id="end0436a1501"/>上不言可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0436a16"/><lb ed="R098" n="0613b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436a1601"><l>徧行別境善十一</l><l>中二大八貪瞋癡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0436a17"/><lb ed="R098" n="0613b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436a1701">此明五識但與三十四心所得相應也。徧行五心
<lb ed="X" n="0436a18"/><lb ed="R098" n="0613b18"/>所。謂作意･觸･受･相･思。徧一切心決相應故。別境于
<lb ed="X" n="0436a19"/><lb ed="R098" n="0614a01"/>心所謂欲･解･念･定･慧。由同時意識所引。亦得于別
<lb ed="X" n="0436a20"/><lb ed="R098" n="0614a02"/>別境生欲等故。善十一謂信･慚･愧･無貪･無瞋･無癡･
<lb ed="X" n="0436a21"/><lb ed="R098" n="0614a03"/>勤･安･不放逸･行捨･不害。欲界善。五識得與十善相
<lb ed="X" n="0436a22"/><lb ed="R098" n="0614a04"/>應。但除輕安。初禪善眼･耳･身識幷得有輕安故。中
<lb ed="X" n="0436a23"/><lb ed="R098" n="0614a05"/>二隨煩惱。謂無慚･無愧。大八隨煩惱。謂掉擧･惛沉･
<lb ed="X" n="0436a24"/><lb ed="R098" n="0614a06"/>不信･懈怠･放逸･失念･散亂･不正知。若惡心中定有
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0436b" n="0436b"/>
<lb ed="X" n="0436b01"/><lb ed="R098" n="0614a07"/>此十。若有覆無記心中定有掉擧等八。故貪･瞋･癡
<lb ed="X" n="0436b02"/><lb ed="R098" n="0614a08"/>者根本煩惱之三癡。卽無明。徧與一切染心相應。
<lb ed="X" n="0436b03"/><lb ed="R098" n="0614a09"/>五識緣欲界順情五塵有任運貪。若緣違情五塵
<lb ed="X" n="0436b04"/><lb ed="R098" n="0614a10"/>有任運瞋。故外道凡夫入初禪時。眼･耳･身識唯有
<lb ed="X" n="0436b05"/><lb ed="R098" n="0614a11"/>貪癡亦不名惡。但名有覆無記。若佛弟子入初禪
<lb ed="X" n="0436b06"/><lb ed="R098" n="0614a12"/>者。有觀慧故。不味著故。幷無根本癡･貪及大隨八。
<lb ed="X" n="0436b07"/><lb ed="R098" n="0614a13"/>但名爲善也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0436b08"/><lb ed="R098" n="0614a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436b0801"><l>五識同依淨色根</l><l>九緣七八好相隣</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0436b09"/><lb ed="R098" n="0614a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436b0901">淨色根謂勝義五根。乃第八識所執受之相分。以
<lb ed="X" n="0436b10"/><lb ed="R098" n="0614a16"/>能發識。比知是有。雖是色法。非外四大所造。亦非
<lb ed="X" n="0436b11"/><lb ed="R098" n="0614a17"/>肉眼可見。故名爲淨色根。依此五根乃發五識。此
<lb ed="X" n="0436b12"/><lb ed="R098" n="0614a18"/>根卽名增上緣。依眼識則更須空緣･明緣･境緣･作
<lb ed="X" n="0436b13"/><lb ed="R098" n="0614b01"/>意緣･分別依緣･染淨依緣･根本依緣･種子依緣方
<lb ed="X" n="0436b14"/><lb ed="R098" n="0614b02"/>得生起現行。故云眼識九緣生。耳識則除明緣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b1401" n="0436b1401"/><anchor xml:id="beg0436b1401" n="0436b1401"/>但<anchor xml:id="end0436b1401"/>
<lb ed="X" n="0436b15"/><lb ed="R098" n="0614b03"/>須八緣。以闇中亦聞聲故。鼻･舌･身三識則幷除空
<lb ed="X" n="0436b16"/><lb ed="R098" n="0614b04"/>緣。但須七緣。以合時方知香･味･觸故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0436b17"/><lb ed="R098" n="0614b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436b1701"><l>合三離二觀塵世</l><l>愚者難分識與根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0436b18"/><lb ed="R098" n="0614b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436b1801">鼻･舌･身三。合中取境。眼･耳二種離中取境。故曰合
<lb ed="X" n="0436b19"/><lb ed="R098" n="0614b07"/>三離二。觀塵世也。觀者能緣之見分。塵世者所緣
<lb ed="X" n="0436b20"/><lb ed="R098" n="0614b08"/>之相分。五根對境無緣慮用。故大佛頂經云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0436b2001" n="0436b2001"/><anchor xml:id="beg0436b2001" n="0436b2001"/>但<anchor xml:id="end0436b2001"/>如
<lb ed="X" n="0436b21"/><lb ed="R098" n="0614b09"/>鏡中。無別分析。圓覺經云。其光圓滿。得無憎愛。五
<lb ed="X" n="0436b22"/><lb ed="R098" n="0614b10"/>識緣境則有自性分別。任運起貪･瞋･癡。然猶無有
<lb ed="X" n="0436b23"/><lb ed="R098" n="0614b11"/>隨念･計度二種分別。所以不帶名言。不執爲外。仍
<lb ed="X" n="0436b24"/><lb ed="R098" n="0614b12"/>名現量。同時率爾意識亦復如是。直至尋求等流
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0436c" n="0436c"/>
<lb ed="X" n="0436c01"/><lb ed="R098" n="0614b13"/>心起。方墮比･非二量之中。然此根識不同之。致惟
<lb ed="X" n="0436c02"/><lb ed="R098" n="0614b14"/>有秉大乘敎以智觀察乃能分之。若愚法聲聞則
<lb ed="X" n="0436c03"/><lb ed="R098" n="0614b15"/>便難於分別。況凡外乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0436c04"/><lb ed="R098" n="0614b16"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0436c0401"><l>變相觀空惟後得</l><l>果中猶自不詮眞</l>
<lb ed="X" n="0436c05"/><lb ed="R098" n="0614b17"/><l>圓明初發成無漏</l><l>三類分身息苦輪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0436c06"/><lb ed="R098" n="0614b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436c0601">此明五識至果位中轉爲成所作智之時。猶自不
<lb ed="X" n="0436c07"/><lb ed="R098" n="0615a01"/>能親證眞如體性。但於自識變起眞如相分以觀
<lb ed="X" n="0436c08"/><lb ed="R098" n="0615a02"/>二空之理。故非根本智攝。惟是後得智攝也。未成
<lb ed="X" n="0436c09"/><lb ed="R098" n="0615a03"/>佛前一向有漏。直俟金剛道後異熟識空。轉成大
<lb ed="X" n="0436c10"/><lb ed="R098" n="0615a04"/>圓鏡智相應之菴摩羅識。名爲圓明初發。爾時菴
<lb ed="X" n="0436c11"/><lb ed="R098" n="0615a05"/>摩羅識所持五根成無漏故。依根所發五識亦成
<lb ed="X" n="0436c12"/><lb ed="R098" n="0615a06"/>無漏。名爲成所作智相應心品。能於盡未來時徧
<lb ed="X" n="0436c13"/><lb ed="R098" n="0615a07"/>十方界示現三輪不思議化。度脫一切有情生死
<lb ed="X" n="0436c14"/><lb ed="R098" n="0615a08"/>苦輪也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0436c15"/><lb ed="R098" n="0615a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第六識頌</cb:mulu><head>第六識頌</head>
<lb ed="X" n="0436c16"/><lb ed="R098" n="0615a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0436c1601"><l>三性三量通三境</l><l>三界輪時易可知</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0436c17"/><lb ed="R098" n="0615a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0436c1701">三性卽善･惡･無記。三量謂現量･比量･非量也。此識
<lb ed="X" n="0436c18"/><lb ed="R098" n="0615a12"/>若與五識同起。率爾緣現在境。不帶名言。不執爲
<lb ed="X" n="0436c19"/><lb ed="R098" n="0615a13"/>外。則屬現量。若入禪定緣禪定境。亦屬現量。若入
<lb ed="X" n="0436c20"/><lb ed="R098" n="0615a14"/>二空觀智。或根本智親證眞如。或後得智變相觀
<lb ed="X" n="0436c21"/><lb ed="R098" n="0615a15"/>空。亦皆現量。若籍衆緣而觀于義不倒不謬。如見
<lb ed="X" n="0436c22"/><lb ed="R098" n="0615a16"/>烟知火。見角知牛等。則名比量。若顚倒推求虗妄
<lb ed="X" n="0436c23"/><lb ed="R098" n="0615a17"/>計度不能如理而解。不能如事而和。無我計我。不
<lb ed="X" n="0436c24"/><lb ed="R098" n="0615a18"/>淨謂淨等。又如見杌疑人。見繩疑蛇等。又如翳覩
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0437a" n="0437a"/>
<lb ed="X" n="0437a01"/><lb ed="R098" n="0615b01"/>空華。捏觀二月等。皆名非量也。三境卽性境･帶質
<lb ed="X" n="0437a02"/><lb ed="R098" n="0615b02"/>境･獨影境。性境<anchor xml:id="nkr_note_add_0437a0201" n="0437a0201"/><anchor xml:id="beg0437a0201" n="0437a0201"/>已<anchor xml:id="end0437a0201"/>如前釋。帶質復有二種。一者以
<lb ed="X" n="0437a03"/><lb ed="R098" n="0615b03"/>心緣心。名眞帶質。卽第六識通緣一切心及心所。
<lb ed="X" n="0437a04"/><lb ed="R098" n="0615b04"/>第七識單緣第八識之見分是也。二者以心緣色。
<lb ed="X" n="0437a05"/><lb ed="R098" n="0615b05"/>名似帶質。謂帶彼相起。有似彼質。如依經作觀。非
<lb ed="X" n="0437a06"/><lb ed="R098" n="0615b06"/>是五識所緣現境故也。獨影境亦有二種。一者無
<lb ed="X" n="0437a07"/><lb ed="R098" n="0615b07"/>質獨影。如緣龜毛等。二者有質獨影。如依經作觀。
<lb ed="X" n="0437a08"/><lb ed="R098" n="0615b08"/>雖似托彼爲質。終是獨頭意識所現影故。今第六
<lb ed="X" n="0437a09"/><lb ed="R098" n="0615b09"/>識最爲明利。故能通緣三境。而於三界輪轉之時
<lb ed="X" n="0437a10"/><lb ed="R098" n="0615b10"/>最易可知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0437a11"/><lb ed="R098" n="0615b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437a1101"><l>相應心所五十一</l><l>善惡臨時別配之</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437a12"/><lb ed="R098" n="0615b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437a1201">謂此第六識心與五十一心所皆得相應。所謂徧
<lb ed="X" n="0437a13"/><lb ed="R098" n="0615b13"/>行五･別境五･善十一･根本煩惱六･大隨八･中隨二･
<lb ed="X" n="0437a14"/><lb ed="R098" n="0615b14"/>小隨十･不定四。隨其所起或多或少。初無一定。故
<lb ed="X" n="0437a15"/><lb ed="R098" n="0615b15"/>須臨時別配。具如唯識論中諸門分別也。根本煩
<lb ed="X" n="0437a16"/><lb ed="R098" n="0615b16"/>惱卽貪･瞋･癡加慢･疑･邪見爲六。小隨十謂忿･恨･覆･
<lb ed="X" n="0437a17"/><lb ed="R098" n="0615b17"/>惱･嫉･慳･誑･<anchor xml:id="nkr_note_add_0437a1701" n="0437a1701"/><anchor xml:id="beg0437a1701" n="0437a1701"/>諂<anchor xml:id="end0437a1701"/>･害･憍。不定四謂悔･眠･尋･伺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0437a18"/><lb ed="R098" n="0615b18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437a1801"><l>性界受三恒轉易</l><l>根隨信等總相連</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437a19"/><lb ed="R098" n="0616a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437a1901">言此第六識心。或時與信等相連則爲善性。或時
<lb ed="X" n="0437a20"/><lb ed="R098" n="0616a02"/>與根隨煩惱相連則爲惡性。或時不與善惡相連。
<lb ed="X" n="0437a21"/><lb ed="R098" n="0616a03"/>但與遍行･別境等相連則便爲無記性。故三性恒
<lb ed="X" n="0437a22"/><lb ed="R098" n="0616a04"/>轉易也。或緣欲界。或緣色界。或復緣無色界。故三
<lb ed="X" n="0437a23"/><lb ed="R098" n="0616a05"/>界恒轉易也。或時喜受。或時樂受。或時憂受。或時
<lb ed="X" n="0437a24"/><lb ed="R098" n="0616a06"/>苦受。或時不苦不樂名爲捨受。故五受恒轉易也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0437b" n="0437b"/>
<lb ed="X" n="0437b01"/><lb ed="R098" n="0616a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437b0101"><l>動身發語獨爲最</l><l>引滿能招業力牽</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437b02"/><lb ed="R098" n="0616a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437b0201">謂身･語二業皆由此第六識方能動發。由第六識
<lb ed="X" n="0437b03"/><lb ed="R098" n="0616a09"/>與發業惑相應。能造善惡引業。此業雖謝。所熏種
<lb ed="X" n="0437b04"/><lb ed="R098" n="0616a10"/>子至成熟時能招六道總報。由第六識與潤生惑
<lb ed="X" n="0437b05"/><lb ed="R098" n="0616a11"/>相應。能造善惡滿業。此業雖謝。所熏種子至成熟
<lb ed="X" n="0437b06"/><lb ed="R098" n="0616a12"/>位能招六道別報。所招總報名眞異熟。所招別報
<lb ed="X" n="0437b07"/><lb ed="R098" n="0616a13"/>名異熟生。若總若別苦樂萬狀。皆第六識造業所
<lb ed="X" n="0437b08"/><lb ed="R098" n="0616a14"/>牽感也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0437b09"/><lb ed="R098" n="0616a15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437b0901"><l>發起初心歡喜地</l><l>俱生猶自現纏眠</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437b10"/><lb ed="R098" n="0616a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437b1001">發起初心者謂妙觀察智。相應心品初發起時。在
<lb ed="X" n="0437b11"/><lb ed="R098" n="0616a17"/>于菩薩初歡喜地也。蓋由資糧･加行位中用有漏
<lb ed="X" n="0437b12"/><lb ed="R098" n="0616a18"/>聞思修慧。漸伏我法二執現行。亦復助黑無漏智
<lb ed="X" n="0437b13"/><lb ed="R098" n="0616b01"/>種令其漸漸成熟。故至初歡喜地頓斷分別我法
<lb ed="X" n="0437b14"/><lb ed="R098" n="0616b02"/>二執種子。得與妙觀察智相應。然其俱生我法二
<lb ed="X" n="0437b15"/><lb ed="R098" n="0616b03"/>執之現行纏繞及隨眠種子尙自未斷。猶須數數
<lb ed="X" n="0437b16"/><lb ed="R098" n="0616b04"/>修習之力乃能伏斷也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0437b17"/><lb ed="R098" n="0616b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437b1701"><l>遠行地後純無漏</l><l>觀察圓明照大千</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437b18"/><lb ed="R098" n="0616b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437b1801">此明菩薩第七地後俱生我執永伏。雖有俱生微
<lb ed="X" n="0437b19"/><lb ed="R098" n="0616b07"/>細法執。或時現起而非有漏。故能觀察諸法圓滿
<lb ed="X" n="0437b20"/><lb ed="R098" n="0616b08"/>明淨。普照大千世界機緣。隨應說法化度也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0437b21"/><lb ed="R098" n="0616b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第七識頌</cb:mulu><head>第七識頌</head>
<lb ed="X" n="0437b22"/><lb ed="R098" n="0616b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437b2201"><l>帶質有覆通情本</l><l>隨緣執我量爲非</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437b23"/><lb ed="R098" n="0616b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437b2301">此明第七識所緣乃托第八識之見分以爲本質。
<lb ed="X" n="0437b24"/><lb ed="R098" n="0616b12"/>是眞帶質。此識雖非善惡性惟無記。而由俱生我
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0437c" n="0437c"/>
<lb ed="X" n="0437c01"/><lb ed="R098" n="0616b13"/>執隱眞理故名有覆。三界有情所以<anchor xml:id="nkr_note_add_0437c0101" n="0437c0101"/><anchor xml:id="beg0437c0101" n="0437c0101"/>枉<anchor xml:id="end0437c0101"/>受輪迴不
<lb ed="X" n="0437c02"/><lb ed="R098" n="0616b14"/>證涅槃。通以此執爲本。故名爲通情本。隨所生處
<lb ed="X" n="0437c03"/><lb ed="R098" n="0616b15"/>必緣第八識之見分。妄執爲我。故名爲非量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0437c04"/><lb ed="R098" n="0616b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437c0401"><l>八大徧行別境慧</l><l>貪癡我見慢相隨</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437c05"/><lb ed="R098" n="0616b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437c0501">此明第七識相應之心所也。大隨有八。徧行有五。
<lb ed="X" n="0437c06"/><lb ed="R098" n="0616b18"/>別境惟慧。根本則我貪･我癡･我見･我慢。惟此十八
<lb ed="X" n="0437c07"/><lb ed="R098" n="0617a01"/>恒得相應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0437c08"/><lb ed="R098" n="0617a02"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0437c0801"><l>恒審思量我相隨</l><l>有情日夜鎭昏迷</l>
<lb ed="X" n="0437c09"/><lb ed="R098" n="0617a03"/><l>四惑八大相應起</l><l>六轉呼爲染淨依</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437c10"/><lb ed="R098" n="0617a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437c1001">第八則恒而不審。第六則審而不恒。前五則不審
<lb ed="X" n="0437c11"/><lb ed="R098" n="0617a05"/>不恒。惟此第七末那于有漏位恒審思量。非我執
<lb ed="X" n="0437c12"/><lb ed="R098" n="0617a06"/>我。此妄執之我相無始隨逐無時暫捨。所以有情
<lb ed="X" n="0437c13"/><lb ed="R098" n="0617a07"/>日夜昏迷不能自拔也。四惑卽我貪･我癡･我見･我
<lb ed="X" n="0437c14"/><lb ed="R098" n="0617a08"/>慢。八大卽掉擧･惛沉等。前六轉識修施･戒等諸善
<lb ed="X" n="0437c15"/><lb ed="R098" n="0617a09"/>行時。由此第七念念執我。令所修善不能亡相。故
<lb ed="X" n="0437c16"/><lb ed="R098" n="0617a10"/>名染依。若此識轉爲平等性智。則前六識所修諸
<lb ed="X" n="0437c17"/><lb ed="R098" n="0617a11"/>行皆成無漏。名爲淨依。所以前六轉識呼此第七
<lb ed="X" n="0437c18"/><lb ed="R098" n="0617a12"/>識爲染淨依也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0437c19"/><lb ed="R098" n="0617a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0437c1901"><l>極喜初心平等性</l><l>無功用行我恒摧</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0437c20"/><lb ed="R098" n="0617a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0437c2001">謂此第七末那無始妄執我法直行。菩薩初歡喜
<lb ed="X" n="0437c21"/><lb ed="R098" n="0617a15"/>地。第六意識入二空觀。斷盡分別二執種子。亦伏
<lb ed="X" n="0437c22"/><lb ed="R098" n="0617a16"/>俱生二執現行。此第七識方初得與平等性智相
<lb ed="X" n="0437c23"/><lb ed="R098" n="0617a17"/>應。然由俱生我執未斷。所以出觀之後仍復執我。
<lb ed="X" n="0437c24"/><lb ed="R098" n="0617a18"/>直入八地無功用行。方不復起現行我執也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0438a" n="0438a"/>
<lb ed="X" n="0438a01"/><lb ed="R098" n="0617b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0438a0101"><l>如來現起他受用</l><l>十地菩薩所被機</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0438a02"/><lb ed="R098" n="0617b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438a0201">謂四智菩提皆是如來自受用執身所攝。而用各
<lb ed="X" n="0438a03"/><lb ed="R098" n="0617b03"/>不同。若爲地上菩提所現他受用報身。則是平等
<lb ed="X" n="0438a04"/><lb ed="R098" n="0617b04"/>性智之用。其所被機唯是十地菩薩也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0438a05"/><lb ed="R098" n="0617b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第八識頌</cb:mulu><head>第八識<anchor xml:id="nkr_note_add_0438a0501" n="0438a0501"/><anchor xml:id="beg0438a0501" n="0438a0501"/>頌<anchor xml:id="end0438a0501"/></head>
<lb ed="X" n="0438a06"/><lb ed="R098" n="0617b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0438a0601"><l>性唯無覆五徧行</l><l>界地隨他業力生</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0438a07"/><lb ed="R098" n="0617b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438a0701">謂第八識非善非惡亦非有覆。故其性但是無覆
<lb ed="X" n="0438a08"/><lb ed="R098" n="0617b08"/>無記。但與徧行五心所相應也。三界九地但隨夙
<lb ed="X" n="0438a09"/><lb ed="R098" n="0617b09"/>世善惡引業所牽受生。分毫不能自作主張。豈可
<lb ed="X" n="0438a10"/><lb ed="R098" n="0617b10"/>執爲我哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0438a11"/><lb ed="R098" n="0617b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0438a1101"><l>二乘不了因迷執</l><l>由此能興論主爭</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0438a12"/><lb ed="R098" n="0617b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438a1201">第八識之行相甚爲微細。難可了知。佛恐愚法聲
<lb ed="X" n="0438a13"/><lb ed="R098" n="0617b13"/>聞妄執爲我。故于阿含諸經姑未顯說。而二乘迷
<lb ed="X" n="0438a14"/><lb ed="R098" n="0617b14"/>於佛旨。執于權敎。不了此識是有情總報之主。生
<lb ed="X" n="0438a15"/><lb ed="R098" n="0617b15"/>死涅槃之依。妄撥爲無。故大乘論主廣引聖敎。備
<lb ed="X" n="0438a16"/><lb ed="R098" n="0617b16"/>顯正理。以與之爭。蓋欲破彼妄執故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0438a17"/><lb ed="R098" n="0617b17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0438a1701"><l>浩浩三藏不可窮</l><l>淵深七浪境爲風</l>
<lb ed="X" n="0438a18"/><lb ed="R098" n="0617b18"/><l>受熏持種根身器</l><l>去後來先作主公</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0438a19"/><lb ed="R098" n="0618a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438a1901">此第八識其有能藏･所藏･執藏義故。所以浩浩而
<lb ed="X" n="0438a20"/><lb ed="R098" n="0618a02"/>不可窮其邊際。淵深而不可得其源底也。此識持
<lb ed="X" n="0438a21"/><lb ed="R098" n="0618a03"/>一切轉識種子。故名能藏。受轉識所熏成種。故名
<lb ed="X" n="0438a22"/><lb ed="R098" n="0618a04"/>所藏。被第七識執之爲我。故名執藏。此識如水。前
<lb ed="X" n="0438a23"/><lb ed="R098" n="0618a05"/>七轉識依此得起猶如波浪。此識所現境界之相。
<lb ed="X" n="0438a24"/><lb ed="R098" n="0618a06"/>能與轉識作增上緣。猶如猛風。此識一味無記恒
<pb ed="X" xml:id="X55.0895.0438b" n="0438b"/>
<lb ed="X" n="0438b01"/><lb ed="R098" n="0618a07"/>時相續。故受前七轉識之所熏習。持一切法之種
<lb ed="X" n="0438b02"/><lb ed="R098" n="0618a08"/>子。持內根身。持外器界。若于死位。此識最後捨去。
<lb ed="X" n="0438b03"/><lb ed="R098" n="0618a09"/>若于生位。此識最先來執。雖非實我實法。而一期
<lb ed="X" n="0438b04"/><lb ed="R098" n="0618a10"/>生死必以此爲總報主也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0438b05"/><lb ed="R098" n="0618a11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0438b0501"><l>不動地前纔捨藏</l><l>金剛道後異熟空</l>
<lb ed="X" n="0438b06"/><lb ed="R098" n="0618a12"/><l>大圓無垢同時發</l><l>普照十方塵刹中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0438b07"/><lb ed="R098" n="0618a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0438b0701">此識有種種名。一名阿賴耶識。以其被第七識執
<lb ed="X" n="0438b08"/><lb ed="R098" n="0618a14"/>爲我故。此名至不動地前我執永伏卽便先捨。二
<lb ed="X" n="0438b09"/><lb ed="R098" n="0618a15"/>名爲異熟識。以是善惡漏無漏業至成熟時所招
<lb ed="X" n="0438b10"/><lb ed="R098" n="0618a16"/>感故。此名直至金剛道後圓滿佛果方得捨之。三
<lb ed="X" n="0438b11"/><lb ed="R098" n="0618a17"/>名一切種識。通于因果凡聖等位。但至成佛之後
<lb ed="X" n="0438b12"/><lb ed="R098" n="0618a18"/>則惟持圓滿無漏善種。盡未來際利樂有情。更不
<lb ed="X" n="0438b13"/><lb ed="R098" n="0618b01"/>受熏。以其一切有漏種子及一分劣無漏種皆永
<lb ed="X" n="0438b14"/><lb ed="R098" n="0618b02"/>斷故。名之爲無垢淨識。以其與極善無漏之慧心
<lb ed="X" n="0438b15"/><lb ed="R098" n="0618b03"/>所恒相應故。名之爲大圓鏡智。此識一轉。此智一
<lb ed="X" n="0438b16"/><lb ed="R098" n="0618b04"/>發。則法界洞朗。眞俗等觀。故云普照十方塵刹中
<lb ed="X" n="0438b17"/><lb ed="R098" n="0618b05"/>也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0438b18"/><lb ed="R098" n="0618b06"/>
<lb ed="X" n="0438b19"/><lb ed="R098" n="0618b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八識規矩直解<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0436a1501" to="#end0436a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0436b1401" to="#end0436b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0436b2001" to="#end0436b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0437a0201" to="#end0437a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0437a1701" to="#end0437a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諂<note type="cf1">T26n1541_p0634a28</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0437c0101" to="#end0437c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">枉</lem><rdg wit="#wit.orig">狂</rdg></app>
<app from="#beg0438a0501" to="#end0438a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">頌</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0436a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0436a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0436b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0436b1401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0436b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0436b2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0437a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0437a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0437a1701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0437a17.09" target="#nkr_note_add_0437a1701">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0437c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0437c0101">枉【CB】，狂【卍續】</note>
<note n="0438a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0438a0501">頌【CB】，［－］【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>