<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0898">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 898 八識規矩論義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 898 八識規矩論義</title>
			<author>淸 性起論釋　善漳等錄</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">898</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">八識規矩論義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB13413">
				<charName>CBETA CHARACTER CB13413</charName>
				<mapping cb:dec="996453" type="PUA">U+F3465</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>矇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[矇-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17133">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17133</charName>
				<mapping cb:dec="1000173" type="PUA">U+F42ED</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[簐-欠+垂]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17140">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17140</charName>
				<mapping cb:dec="1000180" type="PUA">U+F42F4</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[(邱-丘+(看-目))/手]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18834">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName>
				<mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>編⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="RJ-C947">
				<charName>CBETA CHARACTER RJ-C947</charName>
				<charProp>
					<localName>Romanized form in CBETA transcription</localName>
					<value>aa.h</value>
				</charProp>
				<charProp>
					<localName>rjchar</localName>
					<value>乇</value>
				</charProp>
				<charProp>
					<localName>Romanized form in Unicode transcription</localName>
					<value>āḥ</value>
				</charProp>
				<mapping cb:dec="1100103" type="PUA">U+10C947</mapping>
			<mapping type="unicode">𑔁𑔿</mapping></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="sa-x-rj">Sanskrit-Ranjana</language>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:40">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0450a" n="0450a"/>
<lb ed="X" n="0450a01"/>
<lb ed="X" n="0450a02"/>
<lb ed="X" n="0450a03"/>
<lb ed="X" n="0450a04"/>
<lb ed="X" n="0450a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-A 八識論義序</cb:mulu><head>No. 898-A
<lb ed="X" n="0450a06"/><lb ed="R098" n="0641a01"/> 八識論義序</head>
<lb ed="X" n="0450a07"/>
<lb ed="X" n="0450a08"/><lb ed="R098" n="0641a02"/><p xml:id="pX55p0450a0801">原夫
<lb ed="X" n="0450a09" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0641a03"/>聖人體用之旨者。有性相二義之門也。夫性相二門
<lb ed="X" n="0450a10"/><lb ed="R098" n="0641a04"/>者。是眞如性中。有生滅門。有不生滅門也。今生滅
<lb ed="X" n="0450a11"/><lb ed="R098" n="0641a05"/>者。是相宗心意識也。不生滅者。是性宗空體之旨
<lb ed="X" n="0450a12"/><lb ed="R098" n="0641a06"/>也。然則性外無相。相外無性。是故眞如門中。生滅
<lb ed="X" n="0450a13"/><lb ed="R098" n="0641a07"/>與不生滅。實無異相之法體也。旣無異體。所以觸
<lb ed="X" n="0450a14"/><lb ed="R098" n="0641a08"/>境明如。若無性相。故曰。唯心無境。若無境者。自心
<lb ed="X" n="0450a15"/><lb ed="R098" n="0641a09"/>誰生。故心境泯泯廓然無聖。彰大象而不見其形。
<lb ed="X" n="0450a16"/><lb ed="R098" n="0641a10"/>渾太虗而不見其相。是故在上不皦。其下不昧。大
<lb ed="X" n="0450a17"/><lb ed="R098" n="0641a11"/>包天地。細入微塵。非色非空。非智非識。以五目不
<lb ed="X" n="0450a18"/><lb ed="R098" n="0641a12"/>能覩其形。卽四辯莫能談其狀。故繩繩不可名。寂
<lb ed="X" n="0450a19"/><lb ed="R098" n="0641a13"/>寂不可見。迎之不見首。隨之不見後。鑽之彌堅。探
<lb ed="X" n="0450a20"/><lb ed="R098" n="0641a14"/>之無影。微妙玄通。深不可識。希夷絕朕。究不可知。
<lb ed="X" n="0450a21"/><lb ed="R098" n="0641a15"/><note place="inline">噫</note>只可冥之于心。契之于神。爲三藏之祖。作十地
<lb ed="X" n="0450a22"/><lb ed="R098" n="0641a16"/>之宗。迷之者。化智性而成識色。悟之者。轉識色而
<lb ed="X" n="0450a23"/><lb ed="R098" n="0641a17"/>成智性。成色識者。六道齊彰。成智性者。卽幻有俱
<lb ed="X" n="0450a24"/><lb ed="R098" n="0641a18"/>寂。又齊彰者。成黎耶之心王。俱寂者。捐萬象之形
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0450b" n="0450b"/>
<lb ed="X" n="0450b01"/><lb ed="R098" n="0641b01"/>質。又心王起。則憎愛心所之紛紛。藏識空。破無明
<lb ed="X" n="0450b02"/><lb ed="R098" n="0641b02"/>轉識之息息<note place="inline">噫</note>。若能通唯識之眞宗。達實相之無
<lb ed="X" n="0450b03"/><lb ed="R098" n="0641b03"/>境者。則不愧於學法之人矣。然<note place="inline">余</note>自慚無識。未入
<lb ed="X" n="0450b04"/><lb ed="R098" n="0641b04"/>升堂。謁究玄宗。竭思不<anchor xml:id="nkr_note_add_0450b0401" n="0450b0401"/><anchor xml:id="beg0450b0401" n="0450b0401"/>已<anchor xml:id="end0450b0401"/>。實祈
<lb ed="X" n="0450b05" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0641b05"/>聖之冥加。誠叩于
<lb ed="X" n="0450b06" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0641b06"/>歷祖。聊爲論識以示將來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b07"/>
<lb ed="X" n="0450b08"/>
<lb ed="X" n="0450b09"/>
<lb ed="X" n="0450b10"/>
<lb ed="X" n="0450b11"/><cb:docNumber>No. 898</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0450b12"/><lb ed="R098" n="0642a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>唐<name role="" type="person">玄奘</name>法師八識規矩母頌</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0450b13"/>
<lb ed="X" n="0450b14"/><lb ed="R098" n="0642a02"/><byline cb:type="author">淸金陵西天禪寺元峯法師　性起　論釋</byline>
<lb ed="X" n="0450b15"/><lb ed="R098" n="0642a03"/><byline cb:type="other">嗣法門人　善漳等錄</byline>
<lb ed="X" n="0450b16"/><lb ed="R098" n="0642a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">歸敬請加</cb:mulu><head>歸敬請加</head>
<lb ed="X" n="0450b17"/><lb ed="R098" n="0642a05"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0450b1701"><l>稽首慈氏佛</l><l>如尊在目前</l><l>如來<anchor xml:id="nkr_note_add_0450b1701" n="0450b1701"/><anchor xml:id="beg0450b1701" n="0450b1701"/>已<anchor xml:id="end0450b1701"/>涅槃</l>
<lb ed="X" n="0450b18"/><lb ed="R098" n="0642a06"/><l>今日無請益</l><l>故祈冥加力</l><l>命筆成此論</l>
<lb ed="X" n="0450b19"/><lb ed="R098" n="0642a07"/><l>搜盡八識旨</l><l>言言投祖意</l><l>普利諸異生</l>
<lb ed="X" n="0450b20"/><lb ed="R098" n="0642a08"/><l>同證唯識性</l><l>以斯淨妙善</l><l>回向於淨土</l>
<lb ed="X" n="0450b21"/><lb ed="R098" n="0642a09"/><l>速見阿彌陀</l><l>頓捨異熟盡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0450b22"/><lb ed="R098" n="0642a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0450b2201">△今云八識者。以一本。散爲萬殊。故云。唯識者。萬殊
<lb ed="X" n="0450b23"/><lb ed="R098" n="0642a11"/>爲一本。今云唯識者。卽黎耶識也。以心外而無法
<lb ed="X" n="0450b24"/><lb ed="R098" n="0642a12"/>也。又唯者。非他人之所成也。唯我黎耶藏識之所
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0450c" n="0450c"/>
<lb ed="X" n="0450c01"/><lb ed="R098" n="0642a13"/>生耳。又唯者。成也。卽根塵器界及轉識。幷心所法
<lb ed="X" n="0450c02"/><lb ed="R098" n="0642a14"/>者。總在藏識。獨自成耳。故問。何以自成。非他力也。
<lb ed="X" n="0450c03"/><lb ed="R098" n="0642a15"/>答。如人墮餓鬼道。見水成膿血。或變成火。故目連
<lb ed="X" n="0450c04"/><lb ed="R098" n="0642a16"/>救母送飯。變成火炭。天人見水是琉璃。魚成窟宅。
<lb ed="X" n="0450c05"/><lb ed="R098" n="0642a17"/>又善財。參大光明王。衆生在城中。或見此城。似琉
<lb ed="X" n="0450c06"/><lb ed="R098" n="0642a18"/>璃。或見此城中。俱七寶成。或見此城中。是沙土木
<lb ed="X" n="0450c07"/><lb ed="R098" n="0642b01"/>屋。豈非是唯心業力。各人之所現也。是故自心業
<lb ed="X" n="0450c08"/><lb ed="R098" n="0642b02"/>力強故。者見種種各異。非心外有色可見。隨自心
<lb ed="X" n="0450c09"/><lb ed="R098" n="0642b03"/>故。何則。以各人自心業力種強。如餓鬼。共一處住。
<lb ed="X" n="0450c10"/><lb ed="R098" n="0642b04"/>彼此不見。似同一室。成各夢故。卽爲心也。此通凡
<lb ed="X" n="0450c11"/><lb ed="R098" n="0642b05"/>情唯心。若佛果中。成大光明藏。是白淨識名曰。毗
<lb ed="X" n="0450c12"/><lb ed="R098" n="0642b06"/>盧遮那佛也。</p>
<lb ed="X" n="0450c13"/><lb ed="R098" n="0642b07"/><p xml:id="pX55p0450c1301">所云。八識者。俱在心數。非心所故。云八識者。一眼
<lb ed="X" n="0450c14"/><lb ed="R098" n="0642b08"/>識。二耳識。三鼻識。四舌識。五身識。六意識。七末那
<lb ed="X" n="0450c15"/><lb ed="R098" n="0642b09"/>識。八阿黎耶識。今識本無異名。因用處各別。故識
<lb ed="X" n="0450c16"/><lb ed="R098" n="0642b10"/>帶數量。謂帶數釋名。今云五識者。依根得名。依眼
<lb ed="X" n="0450c17"/><lb ed="R098" n="0642b11"/>得名。故云眼識。乃至依身得名。故云身識。名隣近
<lb ed="X" n="0450c18"/><lb ed="R098" n="0642b12"/>釋也。又眼不是耳。乃至耳不是身識。卽相違釋也。
<lb ed="X" n="0450c19"/><lb ed="R098" n="0642b13"/>又名依士。釋以根劣仗識方見。故名依士釋也。如
<lb ed="X" n="0450c20"/><lb ed="R098" n="0642b14"/>父仗子名力故。又名依主釋。識爲能依。根爲所依。
<lb ed="X" n="0450c21"/><lb ed="R098" n="0642b15"/>故名依主釋。又名持業。有財。六七八識中。釋耳。因
<lb ed="X" n="0450c22" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0642b16"/>玄祖始出八識母頌共四十八句。分爲四科解釋。</p>
<lb ed="X" n="0450c23"/><lb ed="R098" n="0642b17"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0450c2301">○第一科五識轉成所作智頌十二句</item>
<lb ed="X" n="0450c24"/><lb ed="R098" n="0642b18"/><item xml:id="itemX55p0450c2401">○第二科六識轉妙觀察智頌十二句</item>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0451a" n="0451a"/>
<lb ed="X" n="0451a01"/><lb ed="R098" n="0643a01"/><item xml:id="itemX55p0451a0101">○第三科七識轉平等性智頌十二句</item>
<lb ed="X" n="0451a02"/><lb ed="R098" n="0643a02"/><item xml:id="itemX55p0451a0201">○第四科八識轉大圓鏡智頌十二句</item></list>
<lb ed="X" n="0451a03"/><lb ed="R098" n="0643a03"/><p xml:id="pX55p0451a0301">四科中先論五識章十二句云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a04"/><lb ed="R098" n="0643a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一五識頌中又分爲二</cb:mulu><head>第一五識頌中又分爲二</head><p xml:id="pX55p0451a0411" cb:place="inline"><note place="inline">前八句凡情章。後四句聖果章</note>。</p>
<lb ed="X" n="0451a05"/><lb ed="R098" n="0643a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初頌凡情</cb:mulu><head>初頌凡情</head>
<lb ed="X" n="0451a06"/><lb ed="R098" n="0643a06"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0451a0601"><l>性境現量通三性</l><l>眼耳身三二地居</l>
<lb ed="X" n="0451a07"/><lb ed="R098" n="0643a07"/><l>徧行別境善十一</l><l>中二大八貪瞋癡</l>
<lb ed="X" n="0451a08"/><lb ed="R098" n="0643a08"/><l>五識同依淨色根</l><l>九緣七八好相隣</l>
<lb ed="X" n="0451a09"/><lb ed="R098" n="0643a09"/><l>合三離二觀塵世</l><l>愚者難分識與根</l></lg>
<lb ed="X" n="0451a10"/><lb ed="R098" n="0643a10"/><p xml:id="pX55p0451a1001">今論八句中初句云。</p>
<lb ed="X" n="0451a11"/><lb ed="R098" n="0643a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0451a1101"><l>性境現量通三性</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0451a12"/><lb ed="R098" n="0643a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0451a1201">論曰云何性境現量而通三性耶。答。所云性境者。
<lb ed="X" n="0451a13"/><lb ed="R098" n="0643a13"/>不改易。爲之性。所對五塵。爲之境。此之以性爲境
<lb ed="X" n="0451a14"/><lb ed="R098" n="0643a14"/>者。謂地水火風。以四大而爲之性也。境也。問。云何
<lb ed="X" n="0451a15"/><lb ed="R098" n="0643a15"/>不改易性耶。答。地以堅固爲性。水以濕爲性。火以
<lb ed="X" n="0451a16"/><lb ed="R098" n="0643a16"/>熱爲性。風以動爲性。以四大。各云性者。如火欲凉。
<lb ed="X" n="0451a17"/><lb ed="R098" n="0643a17"/>決不可得故。風欲靜者。不可得故。下二義可知。故
<lb ed="X" n="0451a18"/><lb ed="R098" n="0643a18"/>云性不可易也。又四大各徧。無欠無餘。故名四大。
<lb ed="X" n="0451a19"/><lb ed="R098" n="0643b01"/>又能生。聲香味觸爲之四微。卽能所八法。共名爲
<lb ed="X" n="0451a20"/><lb ed="R098" n="0643b02"/>色聲香味觸由對四大。故名四微。色言色。與四微。
<lb ed="X" n="0451a21"/><lb ed="R098" n="0643b03"/>卽爲之五塵性境。收盡內之根身。外之器界。以至
<lb ed="X" n="0451a22"/><lb ed="R098" n="0643b04"/>明暗顯色等。方圓形色等。行住坐臥有表色等。總
<lb ed="X" n="0451a23"/><lb ed="R098" n="0643b05"/>爲第八識親疎相分。是果報識性持也。總以五識
<lb ed="X" n="0451a24"/><lb ed="R098" n="0643b06"/>所緣性境而成現量境故。是見相二分種子之所
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0451b" n="0451b"/>
<lb ed="X" n="0451b01"/><lb ed="R098" n="0643b07"/>生也。若未破無明迷性。是徧計性所收。若破迷性。
<lb ed="X" n="0451b02"/><lb ed="R098" n="0643b08"/>卽依他起性。相似雖有。性是無也。似依他性卽圓
<lb ed="X" n="0451b03"/><lb ed="R098" n="0643b09"/>成故。現量者。現謂顯現。非過未故。又如鏡光故。量
<lb ed="X" n="0451b04"/><lb ed="R098" n="0643b10"/>謂度量。是率爾心如鏡照像。不留情故。現如影像。
<lb ed="X" n="0451b05"/><lb ed="R098" n="0643b11"/>量如鏡光耳。又見相二分。各有自種。在八識種內。
<lb ed="X" n="0451b06"/><lb ed="R098" n="0643b12"/>一齊生者。無前後際故。</p>
<lb ed="X" n="0451b07"/><lb ed="R098" n="0643b13"/><p xml:id="pX55p0451b0701">云通三性者。一善性。二惡性。三無記性。所云性者。
<lb ed="X" n="0451b08"/><lb ed="R098" n="0643b14"/>種也。以藏識中。無始<anchor xml:id="nkr_note_add_0451b0801" n="0451b0801"/><anchor xml:id="beg0451b0801" n="0451b0801"/>已<anchor xml:id="end0451b0801"/>來。所熏善性種子。惡性種
<lb ed="X" n="0451b09"/><lb ed="R098" n="0643b15"/>子。及無記性種子。各性種子。決不能改。似若栴檀
<lb ed="X" n="0451b10"/><lb ed="R098" n="0643b16"/>香與臭蒜。決是各性。是故觸境中。或如惡人打鳥。
<lb ed="X" n="0451b11"/><lb ed="R098" n="0643b17"/>率爾心起卽成現量。一刹那際。落意識中卽成比
<lb ed="X" n="0451b12"/><lb ed="R098" n="0643b18"/>量。引善性種子。卽生慈念。成善現行。惡性種子。觸
<lb ed="X" n="0451b13"/><lb ed="R098" n="0644a01"/>五塵性境。成現量。落比量意識中。生惡現行。起隨
<lb ed="X" n="0451b14"/><lb ed="R098" n="0644a02"/>喜善念惡念亦復然。也故云性境。以成現量。而又
<lb ed="X" n="0451b15"/><lb ed="R098" n="0644a03"/>成比量。通善性惡性無記性。各種生現行者。乃至
<lb ed="X" n="0451b16"/><lb ed="R098" n="0644a04"/>性境中觸十善境。通現比二量。或十惡境。通現比
<lb ed="X" n="0451b17"/><lb ed="R098" n="0644a05"/>二量。若本無善惡種子。故觸善境不生善。惡境不
<lb ed="X" n="0451b18"/><lb ed="R098" n="0644a06"/>生惡。旣無善惡現行種子。名無記種也。今七識中。
<lb ed="X" n="0451b19"/><lb ed="R098" n="0644a07"/>善惡現行。熏在藏識內。卽成八識中引業種。遷至
<lb ed="X" n="0451b20"/><lb ed="R098" n="0644a08"/>當來。必成善惡苦果樂果也。是爲當來異熱果耳。
<lb ed="X" n="0451b21"/><lb ed="R098" n="0644a09"/>故云通三性因果。決無差也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b22"/><lb ed="R098" n="0644a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0451b2201"><l>眼耳身三二地居</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0451b23"/><lb ed="R098" n="0644a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0451b2301">論曰。云何眼耳身三識。只通初禪及二禪天耶。卽
<lb ed="X" n="0451b24"/><lb ed="R098" n="0644a12"/>不通上界三禪四禪天耶。答。下欲界。五趣雜居地
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0451c" n="0451c"/>
<lb ed="X" n="0451c01"/><lb ed="R098" n="0644a13"/>中。八識全俱。初禪二禪天。無欲界。鼻舌二識。捨段
<lb ed="X" n="0451c02"/><lb ed="R098" n="0644a14"/>食故。無香味塵。今二地者。只六識。一眼識。二耳識。
<lb ed="X" n="0451c03"/><lb ed="R098" n="0644a15"/>三身識。四意識。五末那識。六卽黎耶識。又初禪具
<lb ed="X" n="0451c04"/><lb ed="R098" n="0644a16"/>六識者。由捨離欲界生得初禪喜。又得淨妙樂故。
<lb ed="X" n="0451c05"/><lb ed="R098" n="0644a17"/>況有覺觀二心。以常出定。說法利益諸梵天衆。二
<lb ed="X" n="0451c06"/><lb ed="R098" n="0644a18"/>禪光音天衆。雖無覺觀。亦有喜心。名定生喜樂地
<lb ed="X" n="0451c07"/><lb ed="R098" n="0644b01"/>以得深定。喜樂心故。雖不常出定。以光中示說法
<lb ed="X" n="0451c08"/><lb ed="R098" n="0644b02"/>音。故諸梵衆。亦有眼耳身三識之境。故云眼耳身
<lb ed="X" n="0451c09"/><lb ed="R098" n="0644b03"/>三二地居者。信矣。又問。初禪二禪。可有尋伺二心
<lb ed="X" n="0451c10"/><lb ed="R098" n="0644b04"/>所耶。答。初禪未入定前。有尋有伺。<anchor xml:id="nkr_note_add_0451c1001" n="0451c1001"/><anchor xml:id="beg0451c1001" n="0451c1001"/>已<anchor xml:id="end0451c1001"/>入定後。有伺
<lb ed="X" n="0451c11"/><lb ed="R098" n="0644b05"/>無尋。二禪唯伺無尋。以有喜樂心。豈無伺矣。又問
<lb ed="X" n="0451c12"/><lb ed="R098" n="0644b06"/>三禪可有眼耳身三識耶。答。唯在定中。得受靜妙
<lb ed="X" n="0451c13"/><lb ed="R098" n="0644b07"/>之樂。故無三識。伺心雖有。細不現故。四禪捨樂。無
<lb ed="X" n="0451c14"/><lb ed="R098" n="0644b08"/>想念。滅意識。全無伺所心故。唯七識緣第八識成
<lb ed="X" n="0451c15"/><lb ed="R098" n="0644b09"/>有覆無記性。有眞帶境。以心緣心故。以見分成影
<lb ed="X" n="0451c16"/><lb ed="R098" n="0644b10"/>作境故。若四空天。以滅七識見分無眞帶質故。以
<lb ed="X" n="0451c17"/><lb ed="R098" n="0644b11"/>無內外境故。名四空天耳。唯留第八藏識。及五心
<lb ed="X" n="0451c18"/><lb ed="R098" n="0644b12"/>所故。若至非非天。卽無五心所。以定入者。止息心
<lb ed="X" n="0451c19"/><lb ed="R098" n="0644b13"/>故。只有計存我種。未破無覆無明識性。是故報盡
<lb ed="X" n="0451c20"/><lb ed="R098" n="0644b14"/>還入輪迴。若能斷我種。卽捨生死。成阿羅漢者。此
<lb ed="X" n="0451c21"/><lb ed="R098" n="0644b15"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c22"/><lb ed="R098" n="0644b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0451c2201"><l>徧行別境善十一</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0451c23"/><lb ed="R098" n="0644b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0451c2301">論曰徧行。以八個識中。與何識相應。又別境。云何
<lb ed="X" n="0451c24"/><lb ed="R098" n="0644b18"/>不與徧行。五心所同耶。又善十一心所。亦與何識
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0452a" n="0452a"/>
<lb ed="X" n="0452a01"/><lb ed="R098" n="0645a01"/>相應耶。答云。五心所云徧行者。以周徧行履。一切
<lb ed="X" n="0452a02"/><lb ed="R098" n="0645a02"/>地。一切性。一切心。一切時。循環來往無休息故。又
<lb ed="X" n="0452a03"/><lb ed="R098" n="0645a03"/>如微波。亦如瀑流性。名現識等流性故。卽觸作意
<lb ed="X" n="0452a04"/><lb ed="R098" n="0645a04"/>受想思等。五心所也。以內外皆應酬故。乃至四空
<lb ed="X" n="0452a05"/><lb ed="R098" n="0645a05"/>天處尙相應故。常無斷也。故名徧行。卽有四義。爲
<lb ed="X" n="0452a06"/><lb ed="R098" n="0645a06"/>之徧行。所云四義者。一徧一切地。乃至四空天處。
<lb ed="X" n="0452a07"/><lb ed="R098" n="0645a07"/>常相應故。名徧一切地。下界則可知耳。二徧一切
<lb ed="X" n="0452a08"/><lb ed="R098" n="0645a08"/>性種。以善惡種子觸境時。卽作意觸受想思五心
<lb ed="X" n="0452a09"/><lb ed="R098" n="0645a09"/>所等。常相應故。無記性等。卽可知耳。是故善惡無
<lb ed="X" n="0452a10"/><lb ed="R098" n="0645a10"/>記三性。盡皆應故。名徧一切性。三徧一切心。卽八
<lb ed="X" n="0452a11"/><lb ed="R098" n="0645a11"/>個諸識心王。內外應故。如前作意觸境等。生諸善
<lb ed="X" n="0452a12"/><lb ed="R098" n="0645a12"/>惡無記心故。名徧一切心耳。四徧一切時。卽如水
<lb ed="X" n="0452a13"/><lb ed="R098" n="0645a13"/>瀑流。應時無休息故。名徧一切時耳。由此四義。故
<lb ed="X" n="0452a14"/><lb ed="R098" n="0645a14"/>名徧行也。今云五心所者。謂心王爲能使。心所爲
<lb ed="X" n="0452a15"/><lb ed="R098" n="0645a15"/>所使。如父使子不相違故。故名心所。更有餘四十
<lb ed="X" n="0452a16"/><lb ed="R098" n="0645a16"/>六個心所。亦此義耳。問。五心所義。卽今知也。但五
<lb ed="X" n="0452a17"/><lb ed="R098" n="0645a17"/>心所各性。各業作用。其義云何。答夫性者。其各體
<lb ed="X" n="0452a18"/><lb ed="R098" n="0645a18"/>種性。不可改也。其業用力。各有能也。其餘心所。亦
<lb ed="X" n="0452a19"/><lb ed="R098" n="0645b01"/>準例義均知。今一一分開。略爲論釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0452a20"/><lb ed="R098" n="0645b02"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452a2001">△問。云何名觸心所耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452a2010" cb:place="inline">答。所云觸者。謂有根塵識和
<lb ed="X" n="0452a21"/><lb ed="R098" n="0645b03"/>合。不帶名言。得法自相。故名曰觸。又觸者。以令心。
<lb ed="X" n="0452a22"/><lb ed="R098" n="0645b04"/>心所觸境爲自性故。受想思等。爲觸自業故。名曰
<lb ed="X" n="0452a23"/><lb ed="R098" n="0645b05"/>觸。如眼識等觸。卽耳鼻舌身識觸等。亦復然也。成
<lb ed="X" n="0452a24"/><lb ed="R098" n="0645b06"/>五觸耳。</p></sp>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0452b" n="0452b"/>
<lb ed="X" n="0452b01"/><lb ed="R098" n="0645b07"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b0101">問。云何名作意心所耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b0110" cb:place="inline">答。所云作意者。謂能警諸
<lb ed="X" n="0452b02"/><lb ed="R098" n="0645b08"/>心所。如受想思等。爲自性故。引起諸心所等。爲自
<lb ed="X" n="0452b03"/><lb ed="R098" n="0645b09"/>業故。名作意心。如共一室。以一人先惺。驚惺衆心
<lb ed="X" n="0452b04"/><lb ed="R098" n="0645b10"/>故。所以作意最比餘力心所強故。</p></sp>
<lb ed="X" n="0452b05"/><lb ed="R098" n="0645b11"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b0501">云何名受。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b0505" cb:place="inline">答。所云受者。謂領觸等。作意心起。故領
<lb ed="X" n="0452b06"/><lb ed="R098" n="0645b12"/>納違順等境。順者是樂境。違者逆也。是苦境也。以
<lb ed="X" n="0452b07"/><lb ed="R098" n="0645b13"/>領納。違順等境。爲自性故。起憎愛等心。爲自業故。
<lb ed="X" n="0452b08"/><lb ed="R098" n="0645b14"/>又不順不違等境。卽不苦不樂受爲自性故。不起
<lb ed="X" n="0452b09"/><lb ed="R098" n="0645b15"/>憎愛等心。爲自業故。名爲受耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0452b10"/><lb ed="R098" n="0645b16"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b1001">云何名想。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b1005" cb:place="inline">答云想者。由前領受心所之境。故于領
<lb ed="X" n="0452b11"/><lb ed="R098" n="0645b17"/>受境上。取像專繫爲自性故。復於所受境上。施設
<lb ed="X" n="0452b12"/><lb ed="R098" n="0645b18"/>名言。爲是有耶無耶。善耶。惡耶。苦耶。樂耶。種種名。
<lb ed="X" n="0452b13"/><lb ed="R098" n="0646a01"/>種種言句。爲自業故。卽名爲想。卽尋心爲體耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0452b14"/><lb ed="R098" n="0646a02"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b1401">云何名思。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b1405" cb:place="inline">答。所云思者。謂想心所希于境上。由未
<lb ed="X" n="0452b15"/><lb ed="R098" n="0646a03"/>定故。故于想境上。重又細察故名思耳。以令餘心
<lb ed="X" n="0452b16"/><lb ed="R098" n="0646a04"/>所緣境。成善成惡等心所故。故以伺心所爲體耳。
<lb ed="X" n="0452b17"/><lb ed="R098" n="0646a05"/>以上想思尋伺。是散位獨頭在後文中辨也。若在
<lb ed="X" n="0452b18"/><lb ed="R098" n="0646a06"/>八正道中。卽正見。正思惟了明第一義。故通聖心。
<lb ed="X" n="0452b19"/><lb ed="R098" n="0646a07"/>又如來三七思惟如是事。恐先說最上乘。衆生不
<lb ed="X" n="0452b20"/><lb ed="R098" n="0646a08"/>信。反招墮落也。故名思耳。以上釋五徧行心所。各
<lb ed="X" n="0452b21"/><lb ed="R098" n="0646a09"/>性各業力竟。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0452b22"/><lb ed="R098" n="0646a10"/><p xml:id="pX55p0452b2201">△次釋五別境。卽欲勝解三摩地念慧等。是五別境。</p>
<lb ed="X" n="0452b23"/><lb ed="R098" n="0646a11"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452b2301">△問。云何各別境耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452b2309" cb:place="inline">答。與前五徧行心所性業不同。
<lb ed="X" n="0452b24"/><lb ed="R098" n="0646a12"/>如前五心所等。由觸等。故有作意受想思境起。是
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0452c" n="0452c"/>
<lb ed="X" n="0452c01"/><lb ed="R098" n="0646a13"/>故能徧一切諸善惡無記心故。今此別境者。以各
<lb ed="X" n="0452c02"/><lb ed="R098" n="0646a14"/>別境起。不通餘境緣故。故爲之別境耳。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c0216" cb:place="inline">問。云何是
<lb ed="X" n="0452c03"/><lb ed="R098" n="0646a15"/>五別境。各有性耶。業耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c0310" cb:place="inline">答。一一示之。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c0315" cb:place="inline">云何名欲。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c0319" cb:place="inline">答。
<lb ed="X" n="0452c04"/><lb ed="R098" n="0646a16"/>欲者。謂於所緣善等境。希望爲自性故。惡境亦同
<lb ed="X" n="0452c05"/><lb ed="R098" n="0646a17"/>心勤依善惡等境。不改爲業。有欲者。由愛卽受。不
<lb ed="X" n="0452c06"/><lb ed="R098" n="0646a18"/>欲者。卽捨故非徧行。是別境攝耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0452c07"/><lb ed="R098" n="0646b01"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c0701">云何名勝解耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c0707" cb:place="inline">答。勝解者。於決定境上。印持無謬
<lb ed="X" n="0452c08"/><lb ed="R098" n="0646b02"/>故不改者。爲自性故。或文義境中印持毫不錯謬。
<lb ed="X" n="0452c09"/><lb ed="R098" n="0646b03"/>他人不能惑亂爲自性故。以不可引轉。轉于他境
<lb ed="X" n="0452c10"/><lb ed="R098" n="0646b04"/>爲自業故。若猶豫者。不成勝解別境。若不猶豫。故
<lb ed="X" n="0452c11"/><lb ed="R098" n="0646b05"/>名別境。非徧行者。隨諸心故。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c1112" cb:place="inline">是別境攝云何得名
<lb ed="X" n="0452c12"/><lb ed="R098" n="0646b06"/>念耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c1203" cb:place="inline">答。所云念者。於先所習之境。令心明記。不忘
<lb ed="X" n="0452c13"/><lb ed="R098" n="0646b07"/>失故爲自性耳。定依所習之境不捨爲自業故。若
<lb ed="X" n="0452c14"/><lb ed="R098" n="0646b08"/>受餘境。卽不成念。故非徧行。是別境攝。</p></sp>
<lb ed="X" n="0452c15"/><lb ed="R098" n="0646b09"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c1501">云何名慧。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c1505" cb:place="inline">答。所云觀境上。以簡擇決斷分明。爲自
<lb ed="X" n="0452c16"/><lb ed="R098" n="0646b10"/>性故。以斷疑決信解。爲自業故。或外道邪解。雖不
<lb ed="X" n="0452c17"/><lb ed="R098" n="0646b11"/>錯境。著五蘊等。斷常二見者是邪慧攝故。非正見
<lb ed="X" n="0452c18"/><lb ed="R098" n="0646b12"/>也。旣慧決擇不謬。不轉餘法。故非徧行。是別境攝。</p></sp>
<lb ed="X" n="0452c19"/><lb ed="R098" n="0646b13"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0452c1901">問。在何識所收。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0452c1907" cb:place="inline">答。雖在五識頌論。此別境者。通意
<lb ed="X" n="0452c20"/><lb ed="R098" n="0646b14"/>識中收者。亦非分外。何則欲境可通五識。是六識
<lb ed="X" n="0452c21"/><lb ed="R098" n="0646b15"/>中成勝解。雖或一見明了。或五識。亦六識中成。何
<lb ed="X" n="0452c22"/><lb ed="R098" n="0646b16"/>則。非有決定思者。何能印定者乎。念若無意識持。
<lb ed="X" n="0452c23"/><lb ed="R098" n="0646b17"/>云何得成定。若無意識云何專法一境。慧若無意。
<lb ed="X" n="0452c24"/><lb ed="R098" n="0646b18"/>思量決擇。故慧論不成。亦通七識。成邪慧故。斯之
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0453a" n="0453a"/>
<lb ed="X" n="0453a01"/><lb ed="R098" n="0647a01"/>不敢自專。請高哲者究之。無拘一定耳。</p></sp></cb:dialog><p xml:id="pX55p0453a0116" cb:place="inline">次論十一
<lb ed="X" n="0453a02"/><lb ed="R098" n="0647a02"/>個善心所也。</p>
<lb ed="X" n="0453a03"/><lb ed="R098" n="0647a03"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a0301">△問。佛有無量大善。豈可十一個心所而能成就者
<lb ed="X" n="0453a04"/><lb ed="R098" n="0647a04"/>乎。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a0402" cb:place="inline">答。在後文中辨。夫善者美也。故老子云。尊言可
<lb ed="X" n="0453a05"/><lb ed="R098" n="0647a05"/>以市。加行可以人。若不計其功者。則爲出世之善。
<lb ed="X" n="0453a06"/><lb ed="R098" n="0647a06"/>合此善云。通漏無漏者。淨妙果故。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a0614" cb:place="inline">問。善十一法中。
<lb ed="X" n="0453a07"/><lb ed="R098" n="0647a07"/>云何通五識耶。又云何各有自性。各有業用者耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0453a08"/><lb ed="R098" n="0647a08"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a0801">答。十一善者。一信。二慚。三愧。四無貪念。五無嗔。六
<lb ed="X" n="0453a09"/><lb ed="R098" n="0647a09"/>無痴。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a0903" cb:place="inline">問。六善心所。通五識耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a0912" cb:place="inline">答。往昔中熏過善種。
<lb ed="X" n="0453a10"/><lb ed="R098" n="0647a10"/>故眼見耳聞觸生信。八三寶故。故知前所造過非
<lb ed="X" n="0453a11"/><lb ed="R098" n="0647a11"/>見諸聖德。卽生慚愧。不敎而自懺故。由向昔無貪
<lb ed="X" n="0453a12"/><lb ed="R098" n="0647a12"/>無嗔無痴。是故眼見耳聞觸境。而無貪也。嗔也。痴
<lb ed="X" n="0453a13"/><lb ed="R098" n="0647a13"/>也。若有貪等種。故無解脫性耳。又五善心所者。決
<lb ed="X" n="0453a14"/><lb ed="R098" n="0647a14"/>定亦同五識相應。亦通意識耳。何則。若勤精進。有
<lb ed="X" n="0453a15"/><lb ed="R098" n="0647a15"/>二一。身不疾懈。故屬身識。二心不疲懈。卽兼意識。
<lb ed="X" n="0453a16"/><lb ed="R098" n="0647a16"/>若身心俱不疲懈。故名精進。不放逸者。亦二。一身
<lb ed="X" n="0453a17"/><lb ed="R098" n="0647a17"/>不放逸。如戒身口。屬身識故。二意不放逸者。屬意
<lb ed="X" n="0453a18"/><lb ed="R098" n="0647a18"/>識故。十行捨者。向日行捨。觸境自捨。不敎自成。故
<lb ed="X" n="0453a19"/><lb ed="R098" n="0647b01"/>亦屬眼。耳。見聞行捨。亦兼屬意。十一不害。向日由
<lb ed="X" n="0453a20"/><lb ed="R098" n="0647b02"/>慈心益物習成。故觸境生慈卽不害也。以上十一
<lb ed="X" n="0453a21"/><lb ed="R098" n="0647b03"/>善心所。古云。屬五識論從多分中說。以余論之。亦
<lb ed="X" n="0453a22"/><lb ed="R098" n="0647b04"/>兼意識。無定準也。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a2208" cb:place="inline">問。云各自性。各自業當何義耶。</p></sp>
<lb ed="X" n="0453a23"/><lb ed="R098" n="0647b05"/><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a2301">答。一一示之。</p></sp>
<lb ed="X" n="0453a24"/><lb ed="R098" n="0647b06"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453a2401">問。何謂爲信。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453a2406" cb:place="inline">答。夫信者。於實德深忍樂欲心淨。爲
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0453b" n="0453b"/>
<lb ed="X" n="0453b01"/><lb ed="R098" n="0647b07"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0453b0101" n="0453b0101"/><anchor xml:id="beg0453b0101" n="0453b0101"/>己<anchor xml:id="end0453b0101"/>性。對治不信。斷疑爲業。故不信者。是障聖道
<lb ed="X" n="0453b02"/><lb ed="R098" n="0647b08"/>之根本。信者。謂八聖道之源由。又生疑者。有三。一。
<lb ed="X" n="0453b03"/><lb ed="R098" n="0647b09"/>人天外道仙等。執著我人等四相之蘊。若聞深法。
<lb ed="X" n="0453b04"/><lb ed="R098" n="0647b10"/>卽生疑謗。故佛云。破法不信故。墮于三惡道也。以
<lb ed="X" n="0453b05"/><lb ed="R098" n="0647b11"/>不信力。而障于道也。二。小乘聲聞。及二乘獨覺。不
<lb ed="X" n="0453b06"/><lb ed="R098" n="0647b12"/>信大乘。不得入佛智海力故。三菩薩不信。非不信
<lb ed="X" n="0453b07"/><lb ed="R098" n="0647b13"/>也。有疑網也。如見道分。不得入修道分疑網。又修
<lb ed="X" n="0453b08"/><lb ed="R098" n="0647b14"/>道分菩薩。不得入證道分疑網。又十地。不見如來
<lb ed="X" n="0453b09"/><lb ed="R098" n="0647b15"/>勝妙境者。卽爲疑網。以要重加精進力故。始斷疑
<lb ed="X" n="0453b10"/><lb ed="R098" n="0647b16"/>網得八法界。故云。信爲道源功德母。又云。信能必
<lb ed="X" n="0453b11"/><lb ed="R098" n="0647b17"/>到如來地者。信矣。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453b1108" cb:place="inline">問。諸善中。云何以信爲首耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453b1119" cb:place="inline">答。
<lb ed="X" n="0453b12"/><lb ed="R098" n="0647b18"/>前不云乎。信爲道源功德母。由信力故。而發起菩
<lb ed="X" n="0453b13"/><lb ed="R098" n="0648a01"/>提之心。故善財。至參彌勒大士。尙以信力。菩提心
<lb ed="X" n="0453b14"/><lb ed="R098" n="0648a02"/>爲主。始入普賢道場。故信者。如息塵珠而能息盡
<lb ed="X" n="0453b15"/><lb ed="R098" n="0648a03"/>諸塵。不障道法故。如如意珠以隨心所求。無不得
<lb ed="X" n="0453b16"/><lb ed="R098" n="0648a04"/>故。如利刀。一切煩惱盡穿通故。故十一善中。以信
<lb ed="X" n="0453b17"/><lb ed="R098" n="0648a05"/>而爲首也。</p></sp>
<lb ed="X" n="0453b18"/><lb ed="R098" n="0648a06"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453b1801">二慚。云何爲慚耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453b1808" cb:place="inline">答。云慚者恥也。以自向前。有諸
<lb ed="X" n="0453b19"/><lb ed="R098" n="0648a07"/>過非皆是無知而作。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0453b1901" n="0453b1901"/><anchor xml:id="beg0453b1901" n="0453b1901"/>已<anchor xml:id="end0453b1901"/>知故。卽生慚也。恥也。故
<lb ed="X" n="0453b20"/><lb ed="R098" n="0648a08"/>初地菩薩。以慚愧二心。乃爲莊嚴。故慚字。是領善
<lb ed="X" n="0453b21"/><lb ed="R098" n="0648a09"/>之首。始生善法。論云。依自法力。崇重賢聖。爲自性
<lb ed="X" n="0453b22"/><lb ed="R098" n="0648a10"/>故。止息惡行。爲自業故。如一無垢比丘。而犯婬戒。
<lb ed="X" n="0453b23"/><lb ed="R098" n="0648a11"/>凡見一切持戒諸沙彌等盡皆禮拜。云我犯淫戒。
<lb ed="X" n="0453b24"/><lb ed="R098" n="0648a12"/>必墮地獄。求諸衆僧。與我懺罪。慚也。止息惡行也。</p></sp>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0453c" n="0453c"/>
<lb ed="X" n="0453c01"/><lb ed="R098" n="0648a13"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453c0101">三愧。云何爲愧耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453c0108" cb:place="inline">答。夫言愧者。凡自<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c0101" n="0453c0101"/><anchor xml:id="beg0453c0101" n="0453c0101"/>己<anchor xml:id="end0453c0101"/>有過。見一
<lb ed="X" n="0453c02"/><lb ed="R098" n="0648a14"/>切聖賢父母師長。俱成有愧。如人飮酒大醉。墮于
<lb ed="X" n="0453c03"/><lb ed="R098" n="0648a15"/>瀑臭泥中。若惺之後。一切眷屬。悉不能見。凡見外
<lb ed="X" n="0453c04"/><lb ed="R098" n="0648a16"/>人者。均皆有愧。甚是羞也。故名爲愧。故論云。愧者
<lb ed="X" n="0453c05"/><lb ed="R098" n="0648a17"/>依世間善力境中。以輕拒諸惡爲自性故。如輕他
<lb ed="X" n="0453c06"/><lb ed="R098" n="0648a18"/>惡卽自<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c0601" n="0453c0601"/><anchor xml:id="beg0453c0601" n="0453c0601"/>己<anchor xml:id="end0453c0601"/>過。故生愧也。又對無愧。止息惡行。爲自
<lb ed="X" n="0453c07"/><lb ed="R098" n="0648b01"/>業故。故人有慚愧者。可以斷惡。可以修善。可以成
<lb ed="X" n="0453c08"/><lb ed="R098" n="0648b02"/>聖至頓超十地。斷障證眞者。皆由慚愧。而得成也。
<lb ed="X" n="0453c09"/><lb ed="R098" n="0648b03"/>故曰。人無慚愧。衆惡皆成。罪之首也。況人有過。而
<lb ed="X" n="0453c10"/><lb ed="R098" n="0648b04"/>不懺乎。是故未得見道者。卽見有道之人。而生慚
<lb ed="X" n="0453c11"/><lb ed="R098" n="0648b05"/>也。愧也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c1101" n="0453c1101"/><anchor xml:id="beg0453c1101" n="0453c1101"/>已<anchor xml:id="end0453c1101"/>見道者。若見修道有德之人。更生慚愧。
<lb ed="X" n="0453c12"/><lb ed="R098" n="0648b06"/>又修道之人。若見證道之人。更加生慚。生愧。方乃
<lb ed="X" n="0453c13"/><lb ed="R098" n="0648b07"/>證耳。十地果中若見如來果地。不得證之。痛生慚
<lb ed="X" n="0453c14"/><lb ed="R098" n="0648b08"/>愧。故慚愧至通聖位。況我輩在三界內。而不生慚
<lb ed="X" n="0453c15"/><lb ed="R098" n="0648b09"/>愧者。實可痛哉。</p></sp>
<lb ed="X" n="0453c16"/><lb ed="R098" n="0648b10"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0453c1601">四無貪。云何名無貪耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0453c1610" cb:place="inline">答。云無貪者。一外財。二內
<lb ed="X" n="0453c17"/><lb ed="R098" n="0648b11"/>財。三眷屬。四名。五利。六睡眠。七淫欲。八飮食。九衣
<lb ed="X" n="0453c18"/><lb ed="R098" n="0648b12"/>服。十各塵美境。十一心意識。<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c1801" n="0453c1801"/><anchor xml:id="beg0453c1801" n="0453c1801"/>已<anchor xml:id="end0453c1801"/>上俱屬凡情。十二
<lb ed="X" n="0453c19"/><lb ed="R098" n="0648b13"/>聖見。皆屬無貪中收。但有一種不捨。卽不成大聖。
<lb ed="X" n="0453c20"/><lb ed="R098" n="0648b14"/>又前十種捨外色法。後一種捨于心法。又前十種。
<lb ed="X" n="0453c21"/><lb ed="R098" n="0648b15"/>捨于外境。後二種。捨于內境。若不捨者。卽我愛煩
<lb ed="X" n="0453c22"/><lb ed="R098" n="0648b16"/>惱。及俱生我法種子之所收也。若捨者。名無貪也。
<lb ed="X" n="0453c23"/><lb ed="R098" n="0648b17"/>問。旣云無貪。卽是捨義。何必後立行捨。答。無貪屬
<lb ed="X" n="0453c24"/><lb ed="R098" n="0648b18"/>心。行捨屬境。由內心不貪。方能行捨。若內有貪。何
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0454a" n="0454a"/>
<lb ed="X" n="0454a01"/><lb ed="R098" n="0649a01"/>能行捨者耶。論云以無貪者。於有。有具無著。爲自
<lb ed="X" n="0454a02"/><lb ed="R098" n="0649a02"/>性故。以對治貪著作善。欲成三界有漏果故。故云
<lb ed="X" n="0454a03"/><lb ed="R098" n="0649a03"/>無貪。此具前義耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0454a04"/><lb ed="R098" n="0649a04"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454a0401">五無嗔。云何爲無嗔耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454a0410" cb:place="inline">答無嗔者。謂順我心必貪。
<lb ed="X" n="0454a05"/><lb ed="R098" n="0649a05"/>逆我心者必嗔。如我愛財愛妻愛子眷等。若奪之
<lb ed="X" n="0454a06"/><lb ed="R098" n="0649a06"/>者。必生于嗔。若不貪者。奪去必不生。嗔故無嗔耳。
<lb ed="X" n="0454a07"/><lb ed="R098" n="0649a07"/>如象婦被獵害。不生報念。故無嗔。逢最苦具。四緣
<lb ed="X" n="0454a08"/><lb ed="R098" n="0649a08"/>不足忍住。是無嗔也。故論云無嗔者。於苦苦具無
<lb ed="X" n="0454a09"/><lb ed="R098" n="0649a09"/>恚爲自性故。對治嗔恚不生。反修善念精進爲自
<lb ed="X" n="0454a10"/><lb ed="R098" n="0649a10"/>業故。或遇惡人。奪我衣鉢。不生恚念。反起慈心是
<lb ed="X" n="0454a11"/><lb ed="R098" n="0649a11"/>無嗔耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0454a12"/><lb ed="R098" n="0649a12"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454a1201">六無痴。云何無痴耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454a1209" cb:place="inline">答。云無痴者。觸境事中。決定
<lb ed="X" n="0454a13"/><lb ed="R098" n="0649a13"/>不迷。知是虗幻之境。本來空故。以至二六時中。決
<lb ed="X" n="0454a14"/><lb ed="R098" n="0649a14"/>不迷也。故無痴耳。論云於事理明解爲自性故。對
<lb ed="X" n="0454a15"/><lb ed="R098" n="0649a15"/>治執取迷境。反作善事。爲自業事。明解者。卽俗諦
<lb ed="X" n="0454a16"/><lb ed="R098" n="0649a16"/>境。決不謬故。理明事解。於眞諦理亦不錯也。故立
<lb ed="X" n="0454a17"/><lb ed="R098" n="0649a17"/>無痴名耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0454a18"/><lb ed="R098" n="0649a18"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454a1801">七勤精進。云何名勤云何名精耶進耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454a1816" cb:place="inline">答。云勤者。
<lb ed="X" n="0454a19"/><lb ed="R098" n="0649b01"/>晝之夜之而不息也。論云。於善惡品。修斷事中。勇
<lb ed="X" n="0454a20"/><lb ed="R098" n="0649b02"/>悍爲自性故。對治懈怠滿善爲自業故。解曰。善可
<lb ed="X" n="0454a21"/><lb ed="R098" n="0649b03"/>修。惡可斷也。勇悍者。不憚勞苦也。卽是四正勤法
<lb ed="X" n="0454a22"/><lb ed="R098" n="0649b04"/>中所收。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0454a2201" n="0454a2201"/><anchor xml:id="beg0454a2201" n="0454a2201"/>已<anchor xml:id="end0454a2201"/>斷者。令永不生起。未斷惡者。加功令
<lb ed="X" n="0454a23"/><lb ed="R098" n="0649b05"/>斷。又<anchor xml:id="nkr_note_add_0454a2301" n="0454a2301"/><anchor xml:id="beg0454a2301" n="0454a2301"/>已<anchor xml:id="end0454a2301"/>修善者。保而不失。未修善者。決定要修。是
<lb ed="X" n="0454a24"/><lb ed="R098" n="0649b06"/>故無勇悍心者。決不能進。能斷故名爲勤。爲精進耳
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0454b" n="0454b"/>
<lb ed="X" n="0454b01"/><lb ed="R098" n="0649b07"/>八輕安。云何名輕安耶。由前無貪嗔痴等障。加于
<lb ed="X" n="0454b02"/><lb ed="R098" n="0649b08"/>修道。勤而精進。故得輕而安之。所云輕者。捨粗重
<lb ed="X" n="0454b03"/><lb ed="R098" n="0649b09"/>故。所云安者。得息心達本源故。論云。以遠離粗。重
<lb ed="X" n="0454b04"/><lb ed="R098" n="0649b10"/>調暢身心堪任爲自性故。對治惛沉。轉依淸淨自
<lb ed="X" n="0454b05"/><lb ed="R098" n="0649b11"/>在爲自業故。輕安者。是初步工夫。若進後步者。卽
<lb ed="X" n="0454b06"/><lb ed="R098" n="0649b12"/>行捨脫體成工。爲輕安果耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0454b07"/><lb ed="R098" n="0649b13"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454b0701">九不放逸。云何名不放逸耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454b0712" cb:place="inline">答。古德云。守口如鉼。
<lb ed="X" n="0454b08"/><lb ed="R098" n="0649b14"/>守意如城。云開口動舌。無利益於人莫開。擧足動
<lb ed="X" n="0454b09"/><lb ed="R098" n="0649b15"/>步。無益於人莫擧。擧心動念。無益於人莫動。故五
<lb ed="X" n="0454b10"/><lb ed="R098" n="0649b16"/>地云。名爲堅固者。不捨戒行故。卽名爲不放逸。論
<lb ed="X" n="0454b11"/><lb ed="R098" n="0649b17"/>云。以前精進無貪無嗔無痴等三根。所修所斷。念
<lb ed="X" n="0454b12"/><lb ed="R098" n="0649b18"/>念防護爲自性故。欲成滿一切世。出世間善事。爲
<lb ed="X" n="0454b13"/><lb ed="R098" n="0650a01"/>自業故。亦精進之別名。故名不放逸。若細推之。卽
<lb ed="X" n="0454b14"/><lb ed="R098" n="0650a02"/>斷我愛之種。以至八九十地。及如來果地。乃精進
<lb ed="X" n="0454b15"/><lb ed="R098" n="0650a03"/>力。可不信乎。</p></sp>
<lb ed="X" n="0454b16"/><lb ed="R098" n="0650a04"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454b1601">十行捨。云何名行捨耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454b1610" cb:place="inline">答。於內外財等。悉捨不悋
<lb ed="X" n="0454b17"/><lb ed="R098" n="0650a05"/>乃至眷等。亦卽捨之。又則於冤於親。悉皆度脫。不
<lb ed="X" n="0454b18"/><lb ed="R098" n="0650a06"/>計舊過。卽名曰行捨。論云捨者。以精進三根。令心
<lb ed="X" n="0454b19"/><lb ed="R098" n="0650a07"/>平等。永不生起。正直無功用行爲自性故。對治掉
<lb ed="X" n="0454b20"/><lb ed="R098" n="0650a08"/>擧。令心寂靜住爲自業故。然捨者有三。一捨凡情。
<lb ed="X" n="0454b21"/><lb ed="R098" n="0650a09"/>卽貪嗔痴等。一切煩惱種故。二捨聖見。如二乘執
<lb ed="X" n="0454b22"/><lb ed="R098" n="0650a10"/>著涅槃。及七地用加行無相觀智。不能脫故。今若
<lb ed="X" n="0454b23"/><lb ed="R098" n="0650a11"/>捨之。卽捨聖見種故。三捨智相故佛證道分中。以
<lb ed="X" n="0454b24"/><lb ed="R098" n="0650a12"/>智相永息。故云圓滿菩提歸無所得卽名曰捨。以
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0454c" n="0454c"/>
<lb ed="X" n="0454c01"/><lb ed="R098" n="0650a13"/>捨最後迷性種子。脫最後隨眠種子等故。是故捨
<lb ed="X" n="0454c02"/><lb ed="R098" n="0650a14"/>之一字。通佛地故。</p></sp>
<lb ed="X" n="0454c03"/><lb ed="R098" n="0650a15"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0454c0301">十一不害。云何爲不害耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0454c0311" cb:place="inline">答不害者。如歌利王。節
<lb ed="X" n="0454c04"/><lb ed="R098" n="0650a16"/>節支解。尙不生嗔。永起慈念爲主。又如獵師傷象。
<lb ed="X" n="0454c05"/><lb ed="R098" n="0650a17"/>以見染色依人總不生嗔。而傷害之。故論云。於諸
<lb ed="X" n="0454c06"/><lb ed="R098" n="0650a18"/>有情。不爲損惱。以無嗔心爲自性故。能對治害心。
<lb ed="X" n="0454c07"/><lb ed="R098" n="0650b01"/>反以悲念有情爲自業故。以如來三七日中思惟
<lb ed="X" n="0454c08"/><lb ed="R098" n="0650b02"/>不敢說大乘者。恐傷衆生善根。故云不害。譬如蚊
<lb ed="X" n="0454c09"/><lb ed="R098" n="0650b03"/>蟲可人有慈種者。卽手護命。指去之故云不害。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0454c10"/><lb ed="R098" n="0650b04"/><p xml:id="pX55p0454c1001">以上十一種善法。可有次第否耶。答。有次第故。一
<lb ed="X" n="0454c11"/><lb ed="R098" n="0650b05"/>由深信力故。以前所造之惡決生愧。由慚愧心起。
<lb ed="X" n="0454c12"/><lb ed="R098" n="0650b06"/>故凡見五塵物境。自然不貪。<anchor xml:id="nkr_note_add_0454c1201" n="0454c1201"/><anchor xml:id="beg0454c1201" n="0454c1201"/>已<anchor xml:id="end0454c1201"/>知貪愛財色名利
<lb ed="X" n="0454c13"/><lb ed="R098" n="0650b07"/>等故。而造諸罪。故捨而不貪。由不貪物境。故有人
<lb ed="X" n="0454c14"/><lb ed="R098" n="0650b08"/>損我劫。奪我物亦不嗔也。由不嗔者。何也。以悟了
<lb ed="X" n="0454c15"/><lb ed="R098" n="0650b09"/>前境。虗幻境空故不痴也。由無貪嗔痴故。卽唯求
<lb ed="X" n="0454c16"/><lb ed="R098" n="0650b10"/>出世之道。勤加精進。由精進力故。而得身心輕安。
<lb ed="X" n="0454c17"/><lb ed="R098" n="0650b11"/>獲法妙利。由得妙利力故。恐失聖財。身口意三業。
<lb ed="X" n="0454c18"/><lb ed="R098" n="0650b12"/>卽念念不放逸耳由不放逸故。卽念念見三界內。
<lb ed="X" n="0454c19"/><lb ed="R098" n="0650b13"/>無可愛之。故時刻行捨。以行捨。故。如歌利王。割截
<lb ed="X" n="0454c20"/><lb ed="R098" n="0650b14"/>身體。不生嗔念。反起慈救之心。故不害也。卽慈心
<lb ed="X" n="0454c21"/><lb ed="R098" n="0650b15"/>耳。又前十心。通三乘修。後不害一心。轉成大悲。通
<lb ed="X" n="0454c22"/><lb ed="R098" n="0650b16"/>大乘。及最上乘。如來地耳。</p>
<lb ed="X" n="0454c23"/><lb ed="R098" n="0650b17"/><p xml:id="pX55p0454c2301">然小乘中。由信力故。而生慚愧。永不起貪。乃至捨
<lb ed="X" n="0454c24"/><lb ed="R098" n="0650b18"/>心。方脫生死。大乘中。先信力故。而頓破無明痴境。
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0455a" n="0455a"/>
<lb ed="X" n="0455a01"/><lb ed="R098" n="0651a01"/>了境本空。故不起貪起嗔。乃至行捨。永不傷害。以
<lb ed="X" n="0455a02"/><lb ed="R098" n="0651a02"/>見衆生受苦。反生慈念。而<g ref="#CB15072">㧞</g>濟之。小乘唯自利。大
<lb ed="X" n="0455a03"/><lb ed="R098" n="0651a03"/>乘二利全具。成十一心也。又無貪。卽行捨具布施。
<lb ed="X" n="0455a04"/><lb ed="R098" n="0651a04"/>以布施而度貪故。慚愧及不放逸者。具戒。以持戒
<lb ed="X" n="0455a05"/><lb ed="R098" n="0651a05"/>力。而度放逸。念念生慚愧心故。無嗔及不害者具
<lb ed="X" n="0455a06"/><lb ed="R098" n="0651a06"/>忍。以忍辱力。而度嗔心。及不害衆生心故。勤力卽
<lb ed="X" n="0455a07"/><lb ed="R098" n="0651a07"/>具精進。度放逸心故。輕安具禪度故。以無痴者卽
<lb ed="X" n="0455a08"/><lb ed="R098" n="0651a08"/>般若度。以般若妙慧而度痴故。</p>
<lb ed="X" n="0455a09"/><lb ed="R098" n="0651a09"/><p xml:id="pX55p0455a0901">又不嗔故。而反行慈念。不害故起悲也。又不嗔生
<lb ed="X" n="0455a10"/><lb ed="R098" n="0651a10"/>喜行捨。卽冤親平等。故名曰捨。是以十一個善心
<lb ed="X" n="0455a11"/><lb ed="R098" n="0651a11"/>所法。廣通三乘四果。及諸度萬行等法也。乃至三
<lb ed="X" n="0455a12"/><lb ed="R098" n="0651a12"/>十七品助道之法。亦皆通也。卽思之可知耳。</p>
<lb ed="X" n="0455a13"/><lb ed="R098" n="0651a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0455a1301"><l>中二大八貪嗔痴</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0455a14"/><lb ed="R098" n="0651a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0455a1401">論云。此一句。不依文順而解。依義順而釋。方可次
<lb ed="X" n="0455a15"/><lb ed="R098" n="0651a15"/>第故○一根本煩惱有六○二隨煩惱有二十。分
<lb ed="X" n="0455a16"/><lb ed="R098" n="0651a16"/>三○一大隨有八○二中隨。有二。三小隨有十。共
<lb ed="X" n="0455a17"/><lb ed="R098" n="0651a17"/>成二十。加上六根本。爲之二十六個煩惱。是凡情
<lb ed="X" n="0455a18"/><lb ed="R098" n="0651a18"/>心所。非聖法也。八初地菩薩位。卽斷此心所也
<lb ed="X" n="0455a19"/><lb ed="R098" n="0651b01"/>今六根本煩惱。在五識文中。只云。三根本。卽貪嗔
<lb ed="X" n="0455a20"/><lb ed="R098" n="0651b02"/>痴三煩惱也。又三根本卽我慢。疑。惡見。三種煩惱。
<lb ed="X" n="0455a21"/><lb ed="R098" n="0651b03"/>在七識章辯。</p>
<lb ed="X" n="0455a22"/><lb ed="R098" n="0651b04"/><p xml:id="pX55p0455a2201">三根本者。一貪。二嗔。三痴。所云貪者。將他人之物。
<lb ed="X" n="0455a23"/><lb ed="R098" n="0651b05"/>率之于<anchor xml:id="nkr_note_add_0455a2301" n="0455a2301"/><anchor xml:id="beg0455a2301" n="0455a2301"/>已<anchor xml:id="end0455a2301"/>。以五塵境。及財色名食<g ref="#CB17133">󴋭</g>等。俱生貪也。
<lb ed="X" n="0455a24"/><lb ed="R098" n="0651b06"/>故論云。於有有具。皆生染著。以爲自性。能障無貪
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0455b" n="0455b"/>
<lb ed="X" n="0455b01"/><lb ed="R098" n="0651b07"/>行捨。生苦。以爲業也。如佛往昔爲王。由貪財色傷
<lb ed="X" n="0455b02"/><lb ed="R098" n="0651b08"/>國。墮三惡道。後作野干。如幸智慧力。而生兜率院
<lb ed="X" n="0455b03"/><lb ed="R098" n="0651b09"/>中近聖。故貪之一字。衆苦之根本也。戒之愼之
<lb ed="X" n="0455b04"/><lb ed="R098" n="0651b10"/>二嗔者。若逆之于我。卽生恚怒。於<anchor xml:id="nkr_note_add_0455b0401" n="0455b0401"/><anchor xml:id="beg0455b0401" n="0455b0401"/>己<anchor xml:id="end0455b0401"/>財物妻妾等
<lb ed="X" n="0455b05"/><lb ed="R098" n="0651b11"/>眷。名利之益。被他奪去謀去。卽生恚怒。爲之嗔也。
<lb ed="X" n="0455b06"/><lb ed="R098" n="0651b12"/>論云。於最苦具增恚。爲自性也。能障無嗔令心不
<lb ed="X" n="0455b07"/><lb ed="R098" n="0651b13"/>安爲自業也。華嚴云。一念嗔心起八萬障門開。閻
<lb ed="X" n="0455b08"/><lb ed="R098" n="0651b14"/>羅大王。爲<name role="" type="person">毗沙門天王</name>。兵力不如。動一嗔心。後世
<lb ed="X" n="0455b09"/><lb ed="R098" n="0651b15"/>爲地獄主。治汝等人。以至每日。自招三時銅鑊灌
<lb ed="X" n="0455b10"/><lb ed="R098" n="0651b16"/>口皆。嗔心念也。痛哉。苦哉。切切誡之。</p>
<lb ed="X" n="0455b11"/><lb ed="R098" n="0651b17"/><p xml:id="pX55p0455b1101">三痴。云何痴耶。於諸前境迷于幻境。由事理不明。
<lb ed="X" n="0455b12"/><lb ed="R098" n="0651b18"/>以錯謬解之。故於諸境中。起執取心。故爲痴也。論
<lb ed="X" n="0455b13"/><lb ed="R098" n="0652a01"/>云。於諸理事迷悶爲自性也。能障無痴淨慧爲自
<lb ed="X" n="0455b14"/><lb ed="R098" n="0652a02"/>業也。如提婆達多害佛。世王害父。作新王新佛。豈
<lb ed="X" n="0455b15"/><lb ed="R098" n="0652a03"/>可得乎。故爲痴也。</p>
<lb ed="X" n="0455b16"/><lb ed="R098" n="0652a04"/><p xml:id="pX55p0455b1601">以上三種煩惱。在五根中相應。何則。由五識緣五
<lb ed="X" n="0455b17"/><lb ed="R098" n="0652a05"/>塵境。順我卽貪。不順我卽嗔。事理不明爲痴。於五
<lb ed="X" n="0455b18"/><lb ed="R098" n="0652a06"/>識觸五塵境時。卽引貪嗔種。預先成也。若落意識
<lb ed="X" n="0455b19"/><lb ed="R098" n="0652a07"/>比量。更添造業。今在五識。緣現量性境。卽與貪等
<lb ed="X" n="0455b20"/><lb ed="R098" n="0652a08"/>相應。如未滿週歲童子。雖則無知。見錢則愛。奪去
<lb ed="X" n="0455b21"/><lb ed="R098" n="0652a09"/>卽嗔。則可知。與五識相應。亦與八識。我愛種子等。
<lb ed="X" n="0455b22"/><lb ed="R098" n="0652a10"/>四惑相應。何則。內有賊種。外有愛境。始相應耳。是
<lb ed="X" n="0455b23"/><lb ed="R098" n="0652a11"/>故雖在五識論之。亦係八識種等引之。則自然理
<lb ed="X" n="0455b24"/><lb ed="R098" n="0652a12"/>也。以七識情生。方托六識成善惡云耳。各煩惱種
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0455c" n="0455c"/>
<lb ed="X" n="0455c01"/><lb ed="R098" n="0652a13"/>子。亦同此例。問。云何爲根本耶。答。由下小隨中隨
<lb ed="X" n="0455c02"/><lb ed="R098" n="0652a14"/>大隨三種煩惱。皆依此六個根本而起。故爲根本
<lb ed="X" n="0455c03"/><lb ed="R098" n="0652a15"/>煩惱如小隨中。有忿恨等。及<anchor xml:id="nkr_note_add_0455c0301" n="0455c0301"/><anchor xml:id="beg0455c0301" n="0455c0301"/>諂<anchor xml:id="end0455c0301"/>誑等。以忿心所及
<lb ed="X" n="0455c04"/><lb ed="R098" n="0652a16"/>恨等依嗔根本。<anchor xml:id="nkr_note_add_0455c0401" n="0455c0401"/><anchor xml:id="beg0455c0401" n="0455c0401"/>諂<anchor xml:id="end0455c0401"/>誑等依貪根本。無慚無愧及八
<lb ed="X" n="0455c05"/><lb ed="R098" n="0652a17"/>大隨等。依痴等根本。餘心所。例此可知。故曰根本。
<lb ed="X" n="0455c06"/><lb ed="R098" n="0652a18"/>又此貪嗔痴等種子。徧法界性。盡未來際。害法身
<lb ed="X" n="0455c07"/><lb ed="R098" n="0652b01"/>命。故爲三毒根耳。隨煩惱。有二十個心所者。總依
<lb ed="X" n="0455c08"/><lb ed="R098" n="0652b02"/>根本煩惱而得生起。名曰隨。以隨根本故。又分三
<lb ed="X" n="0455c09"/><lb ed="R098" n="0652b03"/>科。一大隨。二中隨。三小隨。云何大隨耶。答云。大隨
<lb ed="X" n="0455c10"/><lb ed="R098" n="0652b04"/>者。具三義。故名大。依痴疑爲根本。故名曰隨。次云
<lb ed="X" n="0455c11"/><lb ed="R098" n="0652b05"/>何三義。一者自類起。如一不信心所起。則懈怠放
<lb ed="X" n="0455c12"/><lb ed="R098" n="0652b06"/>逸等類漸引起故耳。二具徧染性。卽是不善性及
<lb ed="X" n="0455c13"/><lb ed="R098" n="0652b07"/>無記性故。三徧染心。卽通內外識染故具此三種
<lb ed="X" n="0455c14"/><lb ed="R098" n="0652b08"/>卽名曰大隨。</p>
<lb ed="X" n="0455c15"/><lb ed="R098" n="0652b09"/><p xml:id="pX55p0455c1501">二中隨。只有自類起一義。云何爲自類一義。卽無
<lb ed="X" n="0455c16"/><lb ed="R098" n="0652b10"/>慚心起。卽自然無愧心同類起故。故名爲中。以隨
<lb ed="X" n="0455c17"/><lb ed="R098" n="0652b11"/>痴根本故。卽名爲中隨。三小隨。由無三種義故。俱
<lb ed="X" n="0455c18"/><lb ed="R098" n="0652b12"/>名爲小。以忿等隨嗔本故。慳等依貪本故。故名爲
<lb ed="X" n="0455c19"/><lb ed="R098" n="0652b13"/>小隨耳。又小隨。只與第六識。及不善性相應。不與
<lb ed="X" n="0455c20"/><lb ed="R098" n="0652b14"/>餘識相應。故名曰小。以依貪嗔痴三根本。故名曰
<lb ed="X" n="0455c21"/><lb ed="R098" n="0652b15"/>隨。</p>
<lb ed="X" n="0455c22"/><lb ed="R098" n="0652b16"/><p xml:id="pX55p0455c2201">中隨二者。理應在大隨後。因　玄祖頌文先論之
<lb ed="X" n="0455c23"/><lb ed="R098" n="0652b17"/>云。一無慚。云何名無慚者。謂自有過非。反以爲是。
<lb ed="X" n="0455c24"/><lb ed="R098" n="0652b18"/>而又反輕諸有德人。以爲他非。故名無慚。如人逆
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0456a" n="0456a"/>
<lb ed="X" n="0456a01"/><lb ed="R098" n="0653a01"/>長。反以爲能。故無慚也。論云。不顧恥自法爲非。反
<lb ed="X" n="0456a02"/><lb ed="R098" n="0653a02"/>以輕拒賢善。爲他自性故。又以龍障聖道慚心。增
<lb ed="X" n="0456a03"/><lb ed="R098" n="0653a03"/>長惡行爲自業故。名爲無慚也。</p>
<lb ed="X" n="0456a04"/><lb ed="R098" n="0653a04"/><p xml:id="pX55p0456a0401">二無愧。云何名無愧耶。答。以作惡爲非反以<anchor xml:id="nkr_note_add_0456a0401" n="0456a0401"/><anchor xml:id="beg0456a0401" n="0456a0401"/>己<anchor xml:id="end0456a0401"/>才
<lb ed="X" n="0456a05"/><lb ed="R098" n="0653a05"/>爲勝訴于他人。以爲其能。故名無愧。論云。不顧世
<lb ed="X" n="0456a06"/><lb ed="R098" n="0653a06"/>間有德者。崇重暴惡。以勝最強。爲自性也又以能
<lb ed="X" n="0456a07"/><lb ed="R098" n="0653a07"/>障聖道愧心。增長惡行爲自業故。名爲無愧。問。無
<lb ed="X" n="0456a08"/><lb ed="R098" n="0653a08"/>慚與無愧二心。云何分耶。答。無慚。不懼人。指背論
<lb ed="X" n="0456a09"/><lb ed="R098" n="0653a09"/>非。無愧。反露於人。不怖面責。是慚與愧。則粗細不
<lb ed="X" n="0456a10"/><lb ed="R098" n="0653a10"/>同。故分二也。</p>
<lb ed="X" n="0456a11"/><lb ed="R098" n="0653a11"/><p xml:id="pX55p0456a1101">三大隨中有八。一掉擧及散亂二法者。其相同<note place="inline">今掉
<lb ed="X" n="0456a12"/><lb ed="R098" n="0653a12"/>擧者。業性各別</note>如鳥鵲心。常好世境爲樂。總不懇求寂靜。
<lb ed="X" n="0456a13"/><lb ed="R098" n="0653a13"/>故障聖位。於在一切三摩地中總無交涉。故稱掉
<lb ed="X" n="0456a14"/><lb ed="R098" n="0653a14"/>擧。論云。令心於境不寂靜爲性。能障行捨。奢摩他
<lb ed="X" n="0456a15"/><lb ed="R098" n="0653a15"/>止爲業。摩他者。此方云止。故名行捨。捨一切見故。
<lb ed="X" n="0456a16"/><lb ed="R098" n="0653a16"/>二惛沉者。由上掉擧好動。不求寂靜。神則疲困。故
<lb ed="X" n="0456a17"/><lb ed="R098" n="0653a17"/>或聞法。或坐禪者。則惛沉心起。故論云。令心聖法
<lb ed="X" n="0456a18"/><lb ed="R098" n="0653a18"/>境上無堪任性。故能障輕安。毗鉢舍那觀爲業。毗
<lb ed="X" n="0456a19"/><lb ed="R098" n="0653b01"/>鉢者。此方云觀故。名樓觀。又云前障止。今障觀。有
<lb ed="X" n="0456a20"/><lb ed="R098" n="0653b02"/>此二心所故。卽障止觀二門。永不入道矣。實可痛
<lb ed="X" n="0456a21"/><lb ed="R098" n="0653b03"/>哉悲乎。</p>
<lb ed="X" n="0456a22"/><lb ed="R098" n="0653b04"/><p xml:id="pX55p0456a2201">三不信者。由前二心所。故不得入道。如云羅候羅。
<lb ed="X" n="0456a23"/><lb ed="R098" n="0653b05"/>初出家爲沙彌好動。聞法不解。故不信。欲還俗也。
<lb ed="X" n="0456a24"/><lb ed="R098" n="0653b06"/>後佛方便引信。故得果耳論云。於實德處。不能忍
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0456b" n="0456b"/>
<lb ed="X" n="0456b01"/><lb ed="R098" n="0653b07"/>可樂欲。心濁爲性。又能障淨信。以依怠情爲業然
<lb ed="X" n="0456b02"/><lb ed="R098" n="0653b08"/>不信者。障道之首。謗法之因。墮三惡道。由此而成
<lb ed="X" n="0456b03"/><lb ed="R098" n="0653b09"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0456b04"/><lb ed="R098" n="0653b10"/><p xml:id="pX55p0456b0401">四懈怠者。以聖法上心不繫念。于三寶中。不懇修
<lb ed="X" n="0456b05"/><lb ed="R098" n="0653b11"/>敬。于善知識處。有法不聽。設聽亦不勤修。故爲懈
<lb ed="X" n="0456b06"/><lb ed="R098" n="0653b12"/>怠。論云。於善惡品修斷事。懶惰爲性。能障精進。增
<lb ed="X" n="0456b07"/><lb ed="R098" n="0653b13"/>染爲業。於修斷中。在善可修不修也。於惡可斷不
<lb ed="X" n="0456b08"/><lb ed="R098" n="0653b14"/>斷也。是故精進之念。永不入也。卽貪嗔痴染心。自
<lb ed="X" n="0456b09"/><lb ed="R098" n="0653b15"/>然增長。故名懈怠。</p>
<lb ed="X" n="0456b10"/><lb ed="R098" n="0653b16"/><p xml:id="pX55p0456b1001">五放逸者。如馬無繩。如鳥無籠。故放而逸之。放者
<lb ed="X" n="0456b11"/><lb ed="R098" n="0653b17"/>不收心也。逸者野也。以任性而爲之也。故放逸。是
<lb ed="X" n="0456b12"/><lb ed="R098" n="0653b18"/>破戒之根。造業之首領。故放逸者。障精進之善也。
<lb ed="X" n="0456b13"/><lb ed="R098" n="0654a01"/>論云。於染淨品中。不能防修。縱逸爲性。障不放逸
<lb ed="X" n="0456b14"/><lb ed="R098" n="0654a02"/>善。增惡損善爲業。不能防修者。謂不能防護身口
<lb ed="X" n="0456b15"/><lb ed="R098" n="0654a03"/>意三業過非。故不能修身口意三業持戒行。故名
<lb ed="X" n="0456b16"/><lb ed="R098" n="0654a04"/>放逸。</p>
<lb ed="X" n="0456b17"/><lb ed="R098" n="0654a05"/><p xml:id="pX55p0456b1701">六失念者。由前懈怠放逸故。所以失于正念。而不
<lb ed="X" n="0456b18"/><lb ed="R098" n="0654a06"/>能入與出世法遠之遠矣。論云。於所緣境。不能明
<lb ed="X" n="0456b19"/><lb ed="R098" n="0654a07"/>記爲性。能障正念入道。散亂所依爲業。由不能明
<lb ed="X" n="0456b20"/><lb ed="R098" n="0654a08"/>記聖道。故心散亂矣。是名失念。</p>
<lb ed="X" n="0456b21"/><lb ed="R098" n="0654a09"/><p xml:id="pX55p0456b2101">七散亂。問掉擧與散亂二心何別。答。掉擧是外境
<lb ed="X" n="0456b22"/><lb ed="R098" n="0654a10"/>奔馳。散亂者。內心不寂靜。或一時爲善念。或一時
<lb ed="X" n="0456b23"/><lb ed="R098" n="0654a11"/>爲惡念。或信或不信。或解或不解。或修此不成。又
<lb ed="X" n="0456b24"/><lb ed="R098" n="0654a12"/>別另再修。如童子性。心無定準。故是障道之本耳。
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0456c" n="0456c"/>
<lb ed="X" n="0456c01"/><lb ed="R098" n="0654a13"/>論云於諸所緣。令心流蕩爲性。能障正定依惡慧
<lb ed="X" n="0456c02"/><lb ed="R098" n="0654a14"/>爲業。如人走內道。又入外道。攪雜邪正之念。故名
<lb ed="X" n="0456c03"/><lb ed="R098" n="0654a15"/>散亂耳。</p>
<lb ed="X" n="0456c04"/><lb ed="R098" n="0654a16"/><p xml:id="pX55p0456c0401">八不正知。云不正知者。如外道等。隨于斷常二見。
<lb ed="X" n="0456c05"/><lb ed="R098" n="0654a17"/>或參禪人。得少爲足。隨無相見。撥無因果。如觀敎
<lb ed="X" n="0456c06"/><lb ed="R098" n="0654a18"/>人。落于語言文字。而成誑慧或落種種<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c0601" n="0456c0601"/><anchor xml:id="beg0456c0601" n="0456c0601"/>己<anchor xml:id="end0456c0601"/>見。執取
<lb ed="X" n="0456c07"/><lb ed="R098" n="0654b01"/>不捨。故名惡見。論云。於所觀謬解爲性。能障正知
<lb ed="X" n="0456c08"/><lb ed="R098" n="0654b02"/>悔犯爲業。正知者。卽八正道中之語。謂正見故。得
<lb ed="X" n="0456c09"/><lb ed="R098" n="0654b03"/>正思惟。由正思惟故。得發語正耳。是入大道之源
<lb ed="X" n="0456c10"/><lb ed="R098" n="0654b04"/>也。若不正見者。墮三惡道之相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0456c11"/><lb ed="R098" n="0654b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0456c1101"><l>五識同依淨色根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0456c12"/><lb ed="R098" n="0654b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0456c1201">論云。淨色根者。簡非浮塵。卽五根塵。又言依根。卽
<lb ed="X" n="0456c13"/><lb ed="R098" n="0654b07"/>淨色根。簡非依境。卽五塵境。何則。以前五塵境上。
<lb ed="X" n="0456c14"/><lb ed="R098" n="0654b08"/>無發識故。如勝義根壞時。卽如眼光失等。設若有
<lb ed="X" n="0456c15"/><lb ed="R098" n="0654b09"/>境。識亦不起。故唯淨色根。有光能發識故。又非內
<lb ed="X" n="0456c16"/><lb ed="R098" n="0654b10"/>五根浮塵。亦非外之五塵中境。而生識故。故淨色
<lb ed="X" n="0456c17"/><lb ed="R098" n="0654b11"/>者。是勝義根。最微細故。最淨妙故。如月之光。如華
<lb ed="X" n="0456c18"/><lb ed="R098" n="0654b12"/>之映。印諸像故。是以光映之微。唯天人見之。非浮
<lb ed="X" n="0456c19"/><lb ed="R098" n="0654b13"/>塵根。乃是地水火風四大種所成。淨色是細色故。
<lb ed="X" n="0456c20"/><lb ed="R098" n="0654b14"/>難可見也。問。旣五根俱有淨色之光。爲是同時發
<lb ed="X" n="0456c21"/><lb ed="R098" n="0654b15"/>識。爲是遇境緣而生。答。遇境緣而生識也。非同時
<lb ed="X" n="0456c22"/><lb ed="R098" n="0654b16"/>也。何則。以單根不發。獨境不生。以和合故。而生識
<lb ed="X" n="0456c23"/><lb ed="R098" n="0654b17"/>也。如人在屋內睡著。忽聞雷聲。卽惺者何也。由耳
<lb ed="X" n="0456c24"/><lb ed="R098" n="0654b18"/>之淨色根中之光應之。若非淨色光應。何能聞聽
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0457a" n="0457a"/>
<lb ed="X" n="0457a01"/><lb ed="R098" n="0655a01"/>聲耶。若無聲塵之境。卽耳識亦不生也。由遇聲境
<lb ed="X" n="0457a02"/><lb ed="R098" n="0655a02"/>緣故。方得生識者此矣。故眼識九緣生。耳識唯從
<lb ed="X" n="0457a03"/><lb ed="R098" n="0655a03"/>八者。在後文中論也。問。淨色根中生滅。卽見相二
<lb ed="X" n="0457a04"/><lb ed="R098" n="0655a04"/>分。爲是淨色根中。同生。爲識自生耶。答。是第八識
<lb ed="X" n="0457a05"/><lb ed="R098" n="0655a05"/>內見分種生。相分是第八識四大種所成。淨色根
<lb ed="X" n="0457a06"/><lb ed="R098" n="0655a06"/>光印。而生相分。若不遇境緣時識等亦不生也。卽
<lb ed="X" n="0457a07"/><lb ed="R098" n="0655a07"/>相分。亦不現也。問。是前後起。則同時耶。答。是同時
<lb ed="X" n="0457a08"/><lb ed="R098" n="0655a08"/>起。如牛二角。如鏡現像。光影同時。無前後際故成
<lb ed="X" n="0457a09"/><lb ed="R098" n="0655a09"/>現量。故現卽屬相分。量卽屬見分。又問。見相二分
<lb ed="X" n="0457a10"/><lb ed="R098" n="0655a10"/>與種又何差別。答。種屬藏識若不遇境緣。卽無種
<lb ed="X" n="0457a11"/><lb ed="R098" n="0655a11"/>子功能。由遇緣。三和合故。始成見相二分彰露。卽
<lb ed="X" n="0457a12"/><lb ed="R098" n="0655a12"/>顯種子功能。此二種子者。內八識中。引業種子性
<lb ed="X" n="0457a13"/><lb ed="R098" n="0655a13"/>力。故外現見相二分。是內種子果也。又問旣相分
<lb ed="X" n="0457a14"/><lb ed="R098" n="0655a14"/>是淨色根生。而淨色根。又是四大種成。豈非是外
<lb ed="X" n="0457a15"/><lb ed="R098" n="0655a15"/>生。亦非藏識生也。答。淨色根及四大相分。俱屬第
<lb ed="X" n="0457a16"/><lb ed="R098" n="0655a16"/>八內識中相分。況此相分。亦是第八識內中引業
<lb ed="X" n="0457a17"/><lb ed="R098" n="0655a17"/>種生。故四大種成淨色根相分。如鏡卽四大種。與
<lb ed="X" n="0457a18"/><lb ed="R098" n="0655a18"/>鏡光卽淨色根不相離故。無二體也。豈非內乎。故
<lb ed="X" n="0457a19"/><lb ed="R098" n="0655b01"/>云。無始時來界。一切法等依故界者。因也。以無始
<lb ed="X" n="0457a20"/><lb ed="R098" n="0655b02"/>時來。一類見相二分種子。相續不斷。一切法等依
<lb ed="X" n="0457a21"/><lb ed="R098" n="0655b03"/>者。卽生五識現量。一切見相二分。六識現行等法。
<lb ed="X" n="0457a22"/><lb ed="R098" n="0655b04"/>故見種相種是內分中八識生滅引種。之所生也。
<lb ed="X" n="0457a23"/><lb ed="R098" n="0655b05"/>故引業種如線。見相二分。現量現行等如幻。若心
<lb ed="X" n="0457a24"/><lb ed="R098" n="0655b06"/>若色內外等法。俱是種子性力。之所串也。信矣。又
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0457b" n="0457b"/>
<lb ed="X" n="0457b01"/><lb ed="R098" n="0655b07"/>問。如人中五淨色根。亦有全具。亦有不全。若全可
<lb ed="X" n="0457b02"/><lb ed="R098" n="0655b08"/>知。若不全者。如<g ref="#CB13413">矇</g>人亦有向求無眼光。亦有半路
<lb ed="X" n="0457b03"/><lb ed="R098" n="0655b09"/>而失。耳鼻舌等。亦復然也。是缺不缺者。卽云阿耶。
<lb ed="X" n="0457b04"/><lb ed="R098" n="0655b10"/>答。非無眼也。以浮塵四大肉眼根在。唯是失淨色
<lb ed="X" n="0457b05"/><lb ed="R098" n="0655b11"/>根也。亦在往昔中過非。今生招異熟果。眼根中。欠
<lb ed="X" n="0457b06"/><lb ed="R098" n="0655b12"/>一淨色根也。故不能發眼識只緣黑境境。如善住
<lb ed="X" n="0457b07"/><lb ed="R098" n="0655b13"/>隨惡道中。來生人間。在母胎中。卽無眼也。以宿生
<lb ed="X" n="0457b08"/><lb ed="R098" n="0655b14"/>中罵僧無眼。故招此報也。餘者例知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457b09"/><lb ed="R098" n="0655b15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0457b0901"><l>九緣七八好相隣</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0457b10"/><lb ed="R098" n="0655b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0457b1001">論云。眼以九緣生。耳識唯從八。鼻舌身三七。後三。
<lb ed="X" n="0457b11"/><lb ed="R098" n="0655b17"/>五三四。言九緣生者。一境二空。三淨色根。四明。五
<lb ed="X" n="0457b12"/><lb ed="R098" n="0655b18"/>六識。六七識。七根本識。八作意。九種子。而生眼識
<lb ed="X" n="0457b13"/><lb ed="R098" n="0656a01"/>一境是觀所緣緣所緣是境。能緣是心。二增上緣。
<lb ed="X" n="0457b14"/><lb ed="R098" n="0656a02"/>謂空明根識作意等。是增上緣。三種子卽因緣變。
<lb ed="X" n="0457b15"/><lb ed="R098" n="0656a03"/>四無間緣。是九緣中。具四緣也。而生眼識。耳識唯
<lb ed="X" n="0457b16"/><lb ed="R098" n="0656a04"/>從八種緣者。唯除明者。卽日月燈明也。故只八緣。
<lb ed="X" n="0457b17"/><lb ed="R098" n="0656a05"/>而生耳識。鼻舌身三識。又除空也。只七緣耳故眼
<lb ed="X" n="0457b18"/><lb ed="R098" n="0656a06"/>耳二識。離中知。鼻等三識合中知。後三者。卽意識。
<lb ed="X" n="0457b19"/><lb ed="R098" n="0656a07"/>七識。八識。三個識今意識。有五緣。方生識故。一五
<lb ed="X" n="0457b20"/><lb ed="R098" n="0656a08"/>塵境。二根卽淨色根。三根本識。四作意。五見分種
<lb ed="X" n="0457b21"/><lb ed="R098" n="0656a09"/>子。除明空等。五作意者。卽心所法。有警察之義。第
<lb ed="X" n="0457b22"/><lb ed="R098" n="0656a10"/>六識。是比量境。乃以帶質。方可爲境以七識。始可
<lb ed="X" n="0457b23"/><lb ed="R098" n="0656a11"/>以爲根也。今就古說。乃所云耳。故依前是七識。是
<lb ed="X" n="0457b24"/><lb ed="R098" n="0656a12"/>三緣生。一根本識。二作意。三見分種子。故斯三緣
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0457c" n="0457c"/>
<lb ed="X" n="0457c01"/><lb ed="R098" n="0656a13"/>而生七識。八識卽藏識。卽四緣生。一根卽淨色根
<lb ed="X" n="0457c02"/><lb ed="R098" n="0656a14"/>二境卽親疎二相分境。三分別四命根種子。張名
<lb ed="X" n="0457c03"/><lb ed="R098" n="0656a15"/>引業種子。而生藏識緣。好相隣者。眼耳鼻舌身等
<lb ed="X" n="0457c04"/><lb ed="R098" n="0656a16"/>識。有似隣域。卽相近釋也。餘識不相隣耳。以六識
<lb ed="X" n="0457c05"/><lb ed="R098" n="0656a17"/>唯審又間斷故。七識不間斷。有審恒故。八識無審
<lb ed="X" n="0457c06"/><lb ed="R098" n="0656a18"/>有恒故。不相隣。是相違釋也。亦有隣者。只少分也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457c07"/><lb ed="R098" n="0656b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0457c0701"><l>合三離二觀塵世</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0457c08"/><lb ed="R098" n="0656b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0457c0801">論云合三者。鼻舌身三識。合中方知。如鼻識離中。
<lb ed="X" n="0457c09"/><lb ed="R098" n="0656b03"/>亦可知也。今合者。從多分中說。離二者。卽眼耳二
<lb ed="X" n="0457c10"/><lb ed="R098" n="0656b04"/>識。決定。以離中方知。若合者。眼決不見色。亦不生
<lb ed="X" n="0457c11"/><lb ed="R098" n="0656b05"/>識。成現量境。耳識雖不要明。以暗中知者。亦要離
<lb ed="X" n="0457c12"/><lb ed="R098" n="0656b06"/>中乃方知耳。塵者。卽色聲香味觸等五塵也。世者
<lb ed="X" n="0457c13"/><lb ed="R098" n="0656b07"/>卽刹那中。具三世際也。今文順。義不順。以順義解
<lb ed="X" n="0457c14"/><lb ed="R098" n="0656b08"/>之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0457c15"/><lb ed="R098" n="0656b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0457c1501"><l>愚者難分識與根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0457c16"/><lb ed="R098" n="0656b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0457c1601">論云愚者。卽愚法聲聞敎中。云小乘。以第六識爲
<lb ed="X" n="0457c17"/><lb ed="R098" n="0656b11"/>根。爲所熏。以貪嗔痴等。爲能熏力大乘。以第八藏
<lb ed="X" n="0457c18"/><lb ed="R098" n="0656b12"/>識。爲所熏。前七轉識。爲能熏。以小乘中。不知大乘
<lb ed="X" n="0457c19"/><lb ed="R098" n="0656b13"/>八識中。通如來藏故。雖然八識。內見分。卽五識見
<lb ed="X" n="0457c20"/><lb ed="R098" n="0656b14"/>分。是第八識見分種子所生。又不知前五識所緣。
<lb ed="X" n="0457c21"/><lb ed="R098" n="0656b15"/>性境相分。亦是第八識中淨相分種生。雖前五識
<lb ed="X" n="0457c22"/><lb ed="R098" n="0656b16"/>緣性境。成現量見相二分。純是第八識中。見相二
<lb ed="X" n="0457c23"/><lb ed="R098" n="0656b17"/>分種子之所生也。非餘種之所生也。又淨色根光
<lb ed="X" n="0457c24"/><lb ed="R098" n="0656b18"/>照前。五塵性境者。是內外無有分別境也。又五八
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0458a" n="0458a"/>
<lb ed="X" n="0458a01"/><lb ed="R098" n="0657a01"/>二識見分。緣性境時。最初作意心起。成現量時。亦
<lb ed="X" n="0458a02"/><lb ed="R098" n="0657a02"/>無分別。問。旣有一念。云何是無分別耶。答。如鏡照
<lb ed="X" n="0458a03"/><lb ed="R098" n="0657a03"/>物不留情故。卽本來智光。迷之成無明識。悟之卽
<lb ed="X" n="0458a04"/><lb ed="R098" n="0657a04"/>無分別智故。六祖云。成所作智同圓鏡。成所作智
<lb ed="X" n="0458a05"/><lb ed="R098" n="0657a05"/>者。卽五識之所轉也。而小乘中色與五識。俱無分
<lb ed="X" n="0458a06"/><lb ed="R098" n="0657a06"/>別。難以知也。問。淨色根對境時。旣無分別。是無知
<lb ed="X" n="0458a07"/><lb ed="R098" n="0657a07"/>耶。答。旣無知者。非屬現量。亦無分別。識化成智。卽
<lb ed="X" n="0458a08"/><lb ed="R098" n="0657a08"/>色自空成性。決可知耳。智性不二。成如如性也。是
<lb ed="X" n="0458a09"/><lb ed="R098" n="0657a09"/>無分別現量。以無境爲境故。以上凡情章<anchor xml:id="nkr_note_add_0458a0901" n="0458a0901"/><anchor xml:id="beg0458a0901" n="0458a0901"/>已<anchor xml:id="end0458a0901"/>竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a10"/><lb ed="R098" n="0657a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次頌聖果</cb:mulu><head>次頌聖果</head>
<lb ed="X" n="0458a11"/><lb ed="R098" n="0657a11"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0458a1101"><l>變相觀空唯後得</l><l>果中猶自不詮眞</l>
<lb ed="X" n="0458a12"/><lb ed="R098" n="0657a12"/><l>圓明初發成無漏</l><l>三類分身息苦輪</l></lg>
<lb ed="X" n="0458a13"/><lb ed="R098" n="0657a13"/><p xml:id="pX55p0458a1301">今論四句中初句云。</p>
<lb ed="X" n="0458a14"/><lb ed="R098" n="0657a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0458a1401"><l>變相觀空唯後得</l><l>果中猶自不全眞</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0458a15"/><lb ed="R098" n="0657a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0458a1501">論云。文順。義不順。論云。觀空始變相耳。今云。變相
<lb ed="X" n="0458a16"/><lb ed="R098" n="0657a16"/>在前。觀空在後。義不順也。云所變何相耶。答。由觀
<lb ed="X" n="0458a17"/><lb ed="R098" n="0657a17"/>空故。而成空相之境耳。問。爲根本智觀耶。爲是後
<lb ed="X" n="0458a18"/><lb ed="R098" n="0657a18"/>得智觀耶。答。若大乘中。先悟根本智。頓破無明。卽
<lb ed="X" n="0458a19"/><lb ed="R098" n="0657b01"/>得二空眞如。雖得二空眞如。通達實相。亦不住實
<lb ed="X" n="0458a20"/><lb ed="R098" n="0657b02"/>相見。以得無住妙見心故。雖見實相。而微細修證
<lb ed="X" n="0458a21"/><lb ed="R098" n="0657b03"/>斷惑之旨。故重發最上大乘勇猛之念。而究竟重
<lb ed="X" n="0458a22"/><lb ed="R098" n="0657b04"/>重路境。細而察之。由此得見道分淸。修道分淸。以
<lb ed="X" n="0458a23"/><lb ed="R098" n="0657b05"/>至證道分淸。是爲後智也。若後得智圓。卽名究竟
<lb ed="X" n="0458a24"/><lb ed="R098" n="0657b06"/>成一切種。一切智智耳。若不觀空究竟。若體若用
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0458b" n="0458b"/>
<lb ed="X" n="0458b01"/><lb ed="R098" n="0657b07"/>若空。若假。若中。一切妙觀。而何能成一切智智者
<lb ed="X" n="0458b02"/><lb ed="R098" n="0657b08"/>哉。問。云何在五識中用。答。若頓悟根本智者。全在
<lb ed="X" n="0458b03"/><lb ed="R098" n="0657b09"/>五識明悟本來。何以知之。如靈源。觸見桃華悟道。
<lb ed="X" n="0458b04"/><lb ed="R098" n="0657b10"/>香巖。擊竹聞聲。而省之者。或拈杖痛打。頓省三關。
<lb ed="X" n="0458b05"/><lb ed="R098" n="0657b11"/>東坡聽鼠。則聲色全消。豈非以五識中。而悟之也
<lb ed="X" n="0458b06"/><lb ed="R098" n="0657b12"/>故變相觀空。在五識中論。所云變相者。未省之前。
<lb ed="X" n="0458b07"/><lb ed="R098" n="0657b13"/>俱是聲色之境。<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b0701" n="0458b0701"/><anchor xml:id="beg0458b0701" n="0458b0701"/>已<anchor xml:id="end0458b0701"/>省之後。盡大地無非淨法界性。
<lb ed="X" n="0458b08"/><lb ed="R098" n="0657b14"/>實無寸絲可掛者也。若云。溪聲本是出廣長舌。山
<lb ed="X" n="0458b09"/><lb ed="R098" n="0657b15"/>色無非淨法身者。尙是門外漢耳。直至心境杳無
<lb ed="X" n="0458b10"/><lb ed="R098" n="0657b16"/>亡言息慮。脫體忘懷。應諸萬徹。方是全體之大用
<lb ed="X" n="0458b11"/><lb ed="R098" n="0657b17"/>耳。卽爲根本智也。今欲斷惑證眞者。必要後得之
<lb ed="X" n="0458b12"/><lb ed="R098" n="0657b18"/>智。誠謂觀空知有。知有觀空。所云觀空者。窮法性
<lb ed="X" n="0458b13"/><lb ed="R098" n="0658a01"/>體決定以無性爲性。無體爲體故。問云。法性本空
<lb ed="X" n="0458b14"/><lb ed="R098" n="0658a02"/>寂。無取亦無見。云何無取無見而爲性乎。答。以性
<lb ed="X" n="0458b15"/><lb ed="R098" n="0658a03"/>空者。卽是本來佛也。斯乃觀眞如體中。實無纖塵
<lb ed="X" n="0458b16"/><lb ed="R098" n="0658a04"/>之可立耳。所以知有者。以雖空而不斷。若以不思
<lb ed="X" n="0458b17"/><lb ed="R098" n="0658a05"/>議戒定慧等無漏種熏。卽必成一切種智。故云觀
<lb ed="X" n="0458b18"/><lb ed="R098" n="0658a06"/>空。知有德耳。觀有知空者。大經云。了達法性者。無
<lb ed="X" n="0458b19"/><lb ed="R098" n="0658a07"/>佛無世界。又云如來不出世。亦無有涅槃者。是觀
<lb ed="X" n="0458b20"/><lb ed="R098" n="0658a08"/>有知空也。又觀空知有。由根本智中。化出眞諦智
<lb ed="X" n="0458b21"/><lb ed="R098" n="0658a09"/>而照之。于空性體中。必有妙用。故成一切智之者
<lb ed="X" n="0458b22"/><lb ed="R098" n="0658a10"/>也。又觀有知空者。以尋常日用之中。念念修。而實
<lb ed="X" n="0458b23"/><lb ed="R098" n="0658a11"/>無可修。以智體不增故。念念斷惑。而實無惑可斷
<lb ed="X" n="0458b24"/><lb ed="R098" n="0658a12"/>者。以煩惱自性。本自空故。念念證。而實無可證者。
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0458c" n="0458c"/>
<lb ed="X" n="0458c01"/><lb ed="R098" n="0658a13"/>以知十地妙行是眞如行。決無可證也。故云如來
<lb ed="X" n="0458c02"/><lb ed="R098" n="0658a14"/>大仙道。微妙難可知。非念離諸念。求見不可得者。
<lb ed="X" n="0458c03"/><lb ed="R098" n="0658a15"/>豈有證哉。如鳥跡履空。三際俱無。但有其名。無足
<lb ed="X" n="0458c04"/><lb ed="R098" n="0658a16"/>跡也。故無證之證者。信矣。設若空有不立。二諦不
<lb ed="X" n="0458c05"/><lb ed="R098" n="0658a17"/>計。似若空畫。智無所寄。圓滿菩提。歸無所得。卽撒
<lb ed="X" n="0458c06"/><lb ed="R098" n="0658a18"/>手懸岩者。卽無可變相。亦無觀空見耳。是知在凡
<lb ed="X" n="0458c07"/><lb ed="R098" n="0658b01"/>位。先悟根本智。後得智。始能觀空知有。觀有知空
<lb ed="X" n="0458c08"/><lb ed="R098" n="0658b02"/>而變成自性體也。以至圓滿菩提。皆是後得智力
<lb ed="X" n="0458c09"/><lb ed="R098" n="0658b03"/>耳。問。果中云何而不能全眞者。何也。答。所云不全
<lb ed="X" n="0458c10"/><lb ed="R098" n="0658b04"/>者。由如來果中尙用五識。卽圓成所作之智。還用
<lb ed="X" n="0458c11"/><lb ed="R098" n="0658b05"/>生滅門中。以度生也。故智相。猶不能全眞者也。何
<lb ed="X" n="0458c12"/><lb ed="R098" n="0658b06"/>則。以應身妙用智相隨機應化。是從體起用。卽修
<lb ed="X" n="0458c13"/><lb ed="R098" n="0658b07"/>證權智中應。若在如來自分中。卽無權智生滅分
<lb ed="X" n="0458c14"/><lb ed="R098" n="0658b08"/>身之用。故云報化非眞佛。亦非說法者。以平等法
<lb ed="X" n="0458c15"/><lb ed="R098" n="0658b09"/>界。無佛無衆生耳。今云。不全眞者是如來權智妙
<lb ed="X" n="0458c16"/><lb ed="R098" n="0658b10"/>用之云耳。又根本智。卽實智。後得智。是權智。何則
<lb ed="X" n="0458c17"/><lb ed="R098" n="0658b11"/>卽根本智者。無可照也觀也。若權智者。有可觀也
<lb ed="X" n="0458c18"/><lb ed="R098" n="0658b12"/>照也。雖觀雖照。卽不住于見耳。又實智無照者。直
<lb ed="X" n="0458c19"/><lb ed="R098" n="0658b13"/>指一心。故權智有照者。成方便故雖用方便。卽不
<lb ed="X" n="0458c20"/><lb ed="R098" n="0658b14"/>住也。故權卽是實。何外于權乎。乃體用全具耳。問。
<lb ed="X" n="0458c21"/><lb ed="R098" n="0658b15"/>實智。何以無照。答。無照者。卽無智也。又問。旣若無
<lb ed="X" n="0458c22"/><lb ed="R098" n="0658b16"/>智。是誰知法體本耳。答。以智卽無智。故智體本自
<lb ed="X" n="0458c23"/><lb ed="R098" n="0658b17"/>空也。智體本空。則實際亦無所得也。無所得者。是
<lb ed="X" n="0458c24"/><lb ed="R098" n="0658b18"/>如來淨法身耳。故應照是權。無照是實。非以權外。
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0459a" n="0459a"/>
<lb ed="X" n="0459a01"/><lb ed="R098" n="0659a01"/>而有實智。非實智外。而有權智之可用也。信矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a02"/><lb ed="R098" n="0659a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0459a0201"><l>圓明初發成無漏</l><l>三類分身息苦輪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0459a03"/><lb ed="R098" n="0659a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0459a0301">論云。問。五識尙未語完。八識全然未解。云何而言
<lb ed="X" n="0459a04"/><lb ed="R098" n="0659a04"/>圓明無漏之果耶。答。雖在五識論之。乃通八識無
<lb ed="X" n="0459a05"/><lb ed="R098" n="0659a05"/>漏之果。故在五根識中。見色聞聲。豁然頓悟果中
<lb ed="X" n="0459a06"/><lb ed="R098" n="0659a06"/>之旨。若能轉五識成智者。卽是果地之言。今以次
<lb ed="X" n="0459a07"/><lb ed="R098" n="0659a07"/>第分義。亦云果中圓明妙智之德耳。梵語涅槃。此
<lb ed="X" n="0459a08"/><lb ed="R098" n="0659a08"/>云圓明。圓者無欠無餘。是不增不減之性也。所云
<lb ed="X" n="0459a09"/><lb ed="R098" n="0659a09"/>明者。卽權實二智。圓滿無二智也。卽後得而成實
<lb ed="X" n="0459a10"/><lb ed="R098" n="0659a10"/>智。以應機卽權。不應卽實。然則在權非權。在實非
<lb ed="X" n="0459a11"/><lb ed="R098" n="0659a11"/>實。故權實不二自在者二乘莫測。豈可思議乎。云
<lb ed="X" n="0459a12"/><lb ed="R098" n="0659a12"/>初發無漏。正是無明種子永別。故成無漏。是以應
<lb ed="X" n="0459a13"/><lb ed="R098" n="0659a13"/>化三乘五乘。乃至無量諸乘化身。非凡情及二乘
<lb ed="X" n="0459a14"/><lb ed="R098" n="0659a14"/>小果之所測也。故云。以息無量衆生之苦輪耳。此
<lb ed="X" n="0459a15"/><lb ed="R098" n="0659a15"/>識。卽根本無明之惑也。謂本覺心源初無動相續
<lb ed="X" n="0459a16"/><lb ed="R098" n="0659a16"/>通括五識現量見分不生。卽八識見分決不生也。
<lb ed="X" n="0459a17"/><lb ed="R098" n="0659a17"/>何則以八識內見分種者。由托五識見分種。各緣
<lb ed="X" n="0459a18"/><lb ed="R098" n="0659a18"/>五塵性境生。似現量始起。是故外緣境不生。卽八
<lb ed="X" n="0459a19"/><lb ed="R098" n="0659b01"/>識內見分。決不生也。況五識見分種。卽八識見分
<lb ed="X" n="0459a20"/><lb ed="R098" n="0659b02"/>種。無二種者也。問。然者。只有五識見分種。決無八
<lb ed="X" n="0459a21"/><lb ed="R098" n="0659b03"/>識見分種。答。八識見分種者。以八識種性內本來
<lb ed="X" n="0459a22"/><lb ed="R098" n="0659b04"/>具足。五識見分種自性。若不遇五塵來會。故五識
<lb ed="X" n="0459a23"/><lb ed="R098" n="0659b05"/>見分種性。決不生耳。似如金鐘本有聲性之德。因
<lb ed="X" n="0459a24"/><lb ed="R098" n="0659b06"/>遇外緣手擊。始顯聲性之音耳。若不遇緣手繫。聲
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0459b" n="0459b"/>
<lb ed="X" n="0459b01"/><lb ed="R098" n="0659b07"/>性決不顯也。信矣。是故八識性中。本具五識見分
<lb ed="X" n="0459b02"/><lb ed="R098" n="0659b08"/>種亦爾。由遇五塵性境來迎。卽八識種性。應生五
<lb ed="X" n="0459b03"/><lb ed="R098" n="0659b09"/>識見分種性也。故八識見分種性。卽五識見分種
<lb ed="X" n="0459b04"/><lb ed="R098" n="0659b10"/>性。決無異也。是一見分種無二性也。問。又何名五
<lb ed="X" n="0459b05"/><lb ed="R098" n="0659b11"/>識見分。是八識見分種生耶。答。前不云乎。見分生
<lb ed="X" n="0459b06"/><lb ed="R098" n="0659b12"/>者。是種子果也。由果故顯因耳。云何又名種耶。答。
<lb ed="X" n="0459b07"/><lb ed="R098" n="0659b13"/>由八識見分種性。能分五識見分。各緣各境。如眼
<lb ed="X" n="0459b08"/><lb ed="R098" n="0659b14"/>識。雖見色是九緣生者。只緣色塵。不緣聲塵餘境。
<lb ed="X" n="0459b09"/><lb ed="R098" n="0659b15"/>又如耳識八緣所生者。只緣聲塵。不緣餘色塵境。
<lb ed="X" n="0459b10"/><lb ed="R098" n="0659b16"/>鼻舌身等。所緣各境。亦復然也。以各別所緣塵境。
<lb ed="X" n="0459b11"/><lb ed="R098" n="0659b17"/>不同之性。故。喩種也。如秈糯稻種。其性各別。緣五
<lb ed="X" n="0459b12"/><lb ed="R098" n="0659b18"/>塵見各性似如種耳。又五塵不會。因種決不生也。
<lb ed="X" n="0459b13"/><lb ed="R098" n="0660a01"/>若緣一會。卽五八二識見分種果相。頓卽顯也。故
<lb ed="X" n="0459b14"/><lb ed="R098" n="0660a02"/>又名因緣變。因種而變聲色等境。卽因種見分成
<lb ed="X" n="0459b15"/><lb ed="R098" n="0660a03"/>現量也。又問云何五識見分各種。是八識見分一
<lb ed="X" n="0459b16"/><lb ed="R098" n="0660a04"/>種生耶。又八識種。從何種生耶。答。由引業種而結
<lb ed="X" n="0459b17"/><lb ed="R098" n="0660a05"/>成。今生現在八識五識種也果也。問。引業種子。又
<lb ed="X" n="0459b18"/><lb ed="R098" n="0660a06"/>依何生。答。從自空性中生。亦從空性中變。譬如幻
<lb ed="X" n="0459b19"/><lb ed="R098" n="0660a07"/>師。以呪力故。而呪成種種六根六塵六識八識種
<lb ed="X" n="0459b20"/><lb ed="R098" n="0660a08"/>相果也。此亦如是。以引業力故。引生異熟果也。故
<lb ed="X" n="0459b21"/><lb ed="R098" n="0660a09"/>云無心化出有心形。業性原從空性分。此是黎耶
<lb ed="X" n="0459b22"/><lb ed="R098" n="0660a10"/>識性。悟之者。卽眞如性也。迷之者輪轉生死。可不
<lb ed="X" n="0459b23"/><lb ed="R098" n="0660a11"/>信乎。問業性種子。因何而在空中生耶。又若無因。
<lb ed="X" n="0459b24"/><lb ed="R098" n="0660a12"/>云何能生業性果耶。答。由無始以來以無明迷性
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0459c" n="0459c"/>
<lb ed="X" n="0459c01"/><lb ed="R098" n="0660a13"/>種子。熏在空性中。故觸境迷于聲色幻境。起憎起
<lb ed="X" n="0459c02"/><lb ed="R098" n="0660a14"/>愛。卽內取諸心。外取塵境。托於第六意識。造于有
<lb ed="X" n="0459c03"/><lb ed="R098" n="0660a15"/>漏善惡二業。以七識中念念收藏在第八識中。而
<lb ed="X" n="0459c04"/><lb ed="R098" n="0660a16"/>作當來引業種果。成黎耶識也。是爲不思識熏。成
<lb ed="X" n="0459c05"/><lb ed="R098" n="0660a17"/>黎耶果識者。爲之不思變也。是故于空中化出種
<lb ed="X" n="0459c06"/><lb ed="R098" n="0660a18"/>種業性果報輪迴。如水成波之幻泡者。卽斯義也。
<lb ed="X" n="0459c07"/><lb ed="R098" n="0660b01"/>是故智者。了生滅門果報。卽本來空性。是不生滅
<lb ed="X" n="0459c08"/><lb ed="R098" n="0660b02"/>門也信矣。以上論五識轉智文竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0459c09"/><lb ed="R098" n="0660b03"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0459c0901">△問。五識<anchor xml:id="nkr_note_add_0459c0901" n="0459c0901"/><anchor xml:id="beg0459c0901" n="0459c0901"/>已<anchor xml:id="end0459c0901"/>知。未知六識之相。是云何耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0459c0918" cb:place="inline">答。六識者
<lb ed="X" n="0459c10"/><lb ed="R098" n="0660b04"/>名事識。以分別前五塵影子。落于意識思量分別
<lb ed="X" n="0459c11"/><lb ed="R098" n="0660b05"/>見中。變成五塵境影。名分別變。以六識見分。變而
<lb ed="X" n="0459c12"/><lb ed="R098" n="0660b06"/>成境。非眞有境。是法塵者。以半分屬見分心。以半
<lb ed="X" n="0459c13"/><lb ed="R098" n="0660b07"/>分屬外塵境。雖是外塵。是六識見分之所生也。故
<lb ed="X" n="0459c14"/><lb ed="R098" n="0660b08"/>六識爲事識。以分別五塵事故。又名意識者。以思
<lb ed="X" n="0459c15"/><lb ed="R098" n="0660b09"/>量爲意又意卽識也是持業釋耳。在頌中前八句
<lb ed="X" n="0459c16"/><lb ed="R098" n="0660b10"/>後四句。卽成妙觀察智。普見三乘五性之機。而說
<lb ed="X" n="0459c17"/><lb ed="R098" n="0660b11"/>法故。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0459c1703" cb:place="inline">問。佛果位中。而云妙觀察者。豈非還同識性
<lb ed="X" n="0459c18"/><lb ed="R098" n="0660b12"/>無二者耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0459c1805" cb:place="inline">答。雖云妙觀察者。如鏡鑑機。不留情故
<lb ed="X" n="0459c19"/><lb ed="R098" n="0660b13"/>亦卽成所作智中流出之義。以衆生分中。似有妙
<lb ed="X" n="0459c20"/><lb ed="R098" n="0660b14"/>觀察者。如來分中。實無此智云耳。亦同成所作智。
<lb ed="X" n="0459c21"/><lb ed="R098" n="0660b15"/>俱屬權智耳。若權智之應。卽實智用也。成大圓智
<lb ed="X" n="0459c22"/><lb ed="R098" n="0660b16"/>故。</p></sp></cb:dialog><p xml:id="pX55p0459c2202" cb:place="inline">因
<lb ed="X" n="0459c23" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0660b17"/>玄祖次頌六識章十二句云。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0459c24"/><lb ed="R098" n="0660b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第二六識頌中又分爲二</cb:mulu><head>第二六識頌中又分爲二</head><p xml:id="pX55p0459c2411" cb:place="inline"><note place="inline">前八句凡情章。後四句無漏章</note>。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0460a" n="0460a"/>
<lb ed="X" n="0460a01"/><lb ed="R098" n="0661a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初頌凡情</cb:mulu><head>初頌凡情</head>
<lb ed="X" n="0460a02"/><lb ed="R098" n="0661a02"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0460a0201"><l>三性三量通三境</l><l>三界輪時易可知</l>
<lb ed="X" n="0460a03"/><lb ed="R098" n="0661a03"/><l>相應心所五十一</l><l>善惡臨時別配之</l>
<lb ed="X" n="0460a04"/><lb ed="R098" n="0661a04"/><l>性界受三恒轉易</l><l>根隨信等總相連</l>
<lb ed="X" n="0460a05"/><lb ed="R098" n="0661a05"/><l>動身發語獨爲最</l><l>引滿能招業力牽</l></lg>
<lb ed="X" n="0460a06"/><lb ed="R098" n="0661a06"/><p xml:id="pX55p0460a0601">今論八句中初句云。</p>
<lb ed="X" n="0460a07"/><lb ed="R098" n="0661a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0460a0701"><l>三性三量通三境</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0460a08"/><lb ed="R098" n="0661a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0460a0801">論曰。云何名三性而又通三境耶。答。三境者。初性
<lb ed="X" n="0460a09"/><lb ed="R098" n="0661a09"/>境。是實五塵性體爲境。是第八識親疎相分故○
<lb ed="X" n="0460a10"/><lb ed="R098" n="0661a10"/>二似帶質境。以心心所法。卽第六識見分。爲自體。
<lb ed="X" n="0460a11"/><lb ed="R098" n="0661a11"/>卽五塵影。以爲境故也。三眞帶質境。以第七識見
<lb ed="X" n="0460a12"/><lb ed="R098" n="0661a12"/>分。執第八識內見分爲體。卽七八二識見分合生
<lb ed="X" n="0460a13"/><lb ed="R098" n="0661a13"/>成影。以爲境。相分不起。名言無籌度心。初名性境
<lb ed="X" n="0460a14"/><lb ed="R098" n="0661a14"/>云何名似帶質境。答。所云似帶質境。由五識及同
<lb ed="X" n="0460a15"/><lb ed="R098" n="0661a15"/>時意識。緣前性境。成現量時。一刹那落於比量意
<lb ed="X" n="0460a16"/><lb ed="R098" n="0661a16"/>識中。如鏡照像。成影爲境。名似帶質境。雖然似帶
<lb ed="X" n="0460a17"/><lb ed="R098" n="0661a17"/>質境。又有二義。一有質境。二無質境。云有質境者。
<lb ed="X" n="0460a18"/><lb ed="R098" n="0661a18"/>如前所云之義。云無質者。如緣空華水月及過去
<lb ed="X" n="0460a19"/><lb ed="R098" n="0661b01"/>未來之境。幷龜毛兔角非量等。名無質境。又眞帶
<lb ed="X" n="0460a20"/><lb ed="R098" n="0661b02"/>質者。亦名無質境。以無外塵影境故。三眞帶質境
<lb ed="X" n="0460a21"/><lb ed="R098" n="0661b03"/>亦有二義。一者。若自心緣善等。十一心。或惡等。二
<lb ed="X" n="0460a22"/><lb ed="R098" n="0661b04"/>十六心。又或五徧行。五別境。及四不定心者。名眞
<lb ed="X" n="0460a23"/><lb ed="R098" n="0661b05"/>帶質境。或緣他人善惡等心。卽名似帶質境也。非
<lb ed="X" n="0460a24"/><lb ed="R098" n="0661b06"/>眞帶質耳。二者。若七識在定中。緣第八識內見分
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0460b" n="0460b"/>
<lb ed="X" n="0460b01"/><lb ed="R098" n="0661b07"/>者。名眞帶質境。所云境者。以七八二識見分。合生
<lb ed="X" n="0460b02"/><lb ed="R098" n="0661b08"/>成境耳。故云。以心緣色。似帶質。中問相分一頭生。
<lb ed="X" n="0460b03"/><lb ed="R098" n="0661b09"/>又云。以心緣心。眞帶質。中間相分兩頭生。卽可知
<lb ed="X" n="0460b04"/><lb ed="R098" n="0661b10"/>之耳。以斯眞似二質。總名爲獨影境。何則。以前五
<lb ed="X" n="0460b05"/><lb ed="R098" n="0661b11"/>識不用事故。唯第六第七用事。若六識用事。無五
<lb ed="X" n="0460b06"/><lb ed="R098" n="0661b12"/>識亦無七八二識伴侶故名獨影境也。又七識見
<lb ed="X" n="0460b07"/><lb ed="R098" n="0661b13"/>分。唯緣第八識內見分時。無六識伴故。亦爲獨影
<lb ed="X" n="0460b08"/><lb ed="R098" n="0661b14"/>境耳。問。旣有八識相伴云何名獨影。答。以是第八
<lb ed="X" n="0460b09"/><lb ed="R098" n="0661b15"/>內見分。而轉出七識見分。卽七八二識見分。是一
<lb ed="X" n="0460b10"/><lb ed="R098" n="0661b16"/>種所生。總一見分成影。故名獨影境也。又問。若七
<lb ed="X" n="0460b11"/><lb ed="R098" n="0661b17"/>識。緣八識在何分所收。答。是四禪定境所收攝也。
<lb ed="X" n="0460b12"/><lb ed="R098" n="0661b18"/>今論有質。無質。名獨頭意者。何也。有四義故。一散
<lb ed="X" n="0460b13"/><lb ed="R098" n="0662a01"/>位。二夢中。三亂意。四定中。俱名獨頭者。亦無餘識
<lb ed="X" n="0460b14"/><lb ed="R098" n="0662a02"/>故。均在六識七識。若在業力種。現在八識中收。後
<lb ed="X" n="0460b15"/><lb ed="R098" n="0662a03"/>文中辯。問。云何名散位獨頭者。以吾人。心似猿猴
<lb ed="X" n="0460b16"/><lb ed="R098" n="0662a04"/>在室內。緣五方窻眼。卽東馳要奔。無暫停歇。故名
<lb ed="X" n="0460b17"/><lb ed="R098" n="0662a05"/>散位。問。三量中通何量耶。答。三量俱通。何則。由五
<lb ed="X" n="0460b18"/><lb ed="R098" n="0662a06"/>識。緣五塵性境成現量。刹那流八意地。方成比量。
<lb ed="X" n="0460b19"/><lb ed="R098" n="0662a07"/>若錯緣塵境。如鐘聲。甚作鼓聲境者。是非量也。以
<lb ed="X" n="0460b20"/><lb ed="R098" n="0662a08"/>凡夫。遇善成善。遇惡成惡等。故名散位耳。問。以何
<lb ed="X" n="0460b21"/><lb ed="R098" n="0662a09"/>爲體。答。以心。心所爲體。云夢中獨頭者。由數常日
<lb ed="X" n="0460b22"/><lb ed="R098" n="0662a10"/>用中所緣善惡無記等境。自熏成種。在夢迷性中。
<lb ed="X" n="0460b23"/><lb ed="R098" n="0662a11"/>唯第八識見分種生。是虗妄迷性。非現比二量五
<lb ed="X" n="0460b24"/><lb ed="R098" n="0662a12"/>塵境生。純非量境。是假名見分體也。是八識中。熏
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0460c" n="0460c"/>
<lb ed="X" n="0460c01"/><lb ed="R098" n="0662a13"/>習力強生也。莊子云。昔日莊周夢爲蝴蝶。直至惺
<lb ed="X" n="0460c02"/><lb ed="R098" n="0662a14"/>來爲是莊周。爲是蝴蝶。云此之爲物化。憨山老人
<lb ed="X" n="0460c03"/><lb ed="R098" n="0662a15"/>云。此老。未知三界唯心。萬法唯識。不知吾人有熏
<lb ed="X" n="0460c04"/><lb ed="R098" n="0662a16"/>習種。而成夢境。若日中未見蝴蝶。如何夢中而見。
<lb ed="X" n="0460c05"/><lb ed="R098" n="0662a17"/>故佛說一切法。從因緣種生。非自然生也。然夢中
<lb ed="X" n="0460c06"/><lb ed="R098" n="0662a18"/>等境。是虗因虗果。故種子及夢境果。俱非實也。故
<lb ed="X" n="0460c07"/><lb ed="R098" n="0662b01"/>夢造善造惡。非異熟報攝也。復次夢中境者。或過
<lb ed="X" n="0460c08"/><lb ed="R098" n="0662b02"/>去力強而現。夢境或夢善境助生善。或夢惡境助
<lb ed="X" n="0460c09"/><lb ed="R098" n="0662b03"/>生惡。現在持誦此大乘經典。因深信力。精進力。于
<lb ed="X" n="0460c10"/><lb ed="R098" n="0662b04"/>夢中必成大善等境。如法華中。夢成佛道等。非三
<lb ed="X" n="0460c11"/><lb ed="R098" n="0662b05"/>量中收。惡夢等境。亦復然也。然更有亡人討濟。如
<lb ed="X" n="0460c12"/><lb ed="R098" n="0662b06"/>郗氏等類。此乃自他因緣。業感之所成也。亦非三
<lb ed="X" n="0460c13"/><lb ed="R098" n="0662b07"/>量中收。現量比量之言數皆不相違。定可信受耳。
<lb ed="X" n="0460c14"/><lb ed="R098" n="0662b08"/>云何名亂意獨頭。答。亂意獨頭。又二義。一眞亂意
<lb ed="X" n="0460c15"/><lb ed="R098" n="0662b09"/>二是非亂意。眞亂意者。因瘋狂及患。以靑作黃。故
<lb ed="X" n="0460c16"/><lb ed="R098" n="0662b10"/>五識不能緣塵。唯第六意識力強無主宰故。如寺
<lb ed="X" n="0460c17"/><lb ed="R098" n="0662b11"/>中主人迷亂。混責衆人。故名亂意獨頭耳。二非亂
<lb ed="X" n="0460c18"/><lb ed="R098" n="0662b12"/>意。有似亂意如現在將死未死。以善業力強。卽見
<lb ed="X" n="0460c19"/><lb ed="R098" n="0662b13"/>天宮樓閣。或遊西方聖境。非亂意也。若是現在人
<lb ed="X" n="0460c20"/><lb ed="R098" n="0662b14"/>未死。偶見役卒摳杖。或見閻王。拷而罰之。如藥師
<lb ed="X" n="0460c21"/><lb ed="R098" n="0662b15"/>及地藏經示。是業力也。前亂意者。非量所收。後是
<lb ed="X" n="0460c22"/><lb ed="R098" n="0662b16"/>異熟識善惡種力。非三量收也。又問。如人參禪中
<lb ed="X" n="0460c23"/><lb ed="R098" n="0662b17"/>見佛及西方聖境可是善境否。答云。非也。是魔境
<lb ed="X" n="0460c24"/><lb ed="R098" n="0662b18"/>亂意故。或過勇力眼中火出。神色不定。口內作偈
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0461a" n="0461a"/>
<lb ed="X" n="0461a01"/><lb ed="R098" n="0663a01"/>似正不正。俱屬魔境。皆爲亂意。問。云何見佛聖境
<lb ed="X" n="0461a02"/><lb ed="R098" n="0663a02"/>名爲亂意耶。答。夫參禪者。以一切凡情聖見俱要
<lb ed="X" n="0461a03"/><lb ed="R098" n="0663a03"/>掃盡。不立纖塵。誡謂實際理中。纖塵不立。佛魔並
<lb ed="X" n="0461a04"/><lb ed="R098" n="0663a04"/>遣見法實際尙要吃棒。況存聖境。是亂意非量中
<lb ed="X" n="0461a05"/><lb ed="R098" n="0663a05"/>收。若是持誦法華華嚴等經。現在中見多佛。或見
<lb ed="X" n="0461a06"/><lb ed="R098" n="0663a06"/>彌陀及觀音勢至。或光華祥瑞等相。由念佛力故。
<lb ed="X" n="0461a07"/><lb ed="R098" n="0663a07"/>俱與西方果熟有分。非亂意也。是現比。二量聖境
<lb ed="X" n="0461a08"/><lb ed="R098" n="0663a08"/>所收。無非量者耳。何則。前參禪者。是修無生因。故
<lb ed="X" n="0461a09"/><lb ed="R098" n="0663a09"/>要頓空目前之境。內外寸絲不掛。方是無生。或念
<lb ed="X" n="0461a10"/><lb ed="R098" n="0663a10"/>佛誦經禮懺。修萬行因。是熏習種。故見聖境。是熏
<lb ed="X" n="0461a11"/><lb ed="R098" n="0663a11"/>習果。非魔境耳。若是執著我見名利。及愛種不斷
<lb ed="X" n="0461a12"/><lb ed="R098" n="0663a12"/>者。決是魔也。外道法者。卽是此耳。</p>
<lb ed="X" n="0461a13"/><lb ed="R098" n="0663a13"/><p xml:id="pX55p0461a1301">問。云何名定中獨頭耶。答云。定中不繫外境。唯七
<lb ed="X" n="0461a14"/><lb ed="R098" n="0663a14"/>八二識爲主。名定中獨頭者。斯有二義。一者邪見。
<lb ed="X" n="0461a15"/><lb ed="R098" n="0663a15"/>二者正見。邪見又二。一也空外道修無想定滅却
<lb ed="X" n="0461a16"/><lb ed="R098" n="0663a16"/>心意識處。以至悲想四如天等。若我見種不亡者。
<lb ed="X" n="0461a17"/><lb ed="R098" n="0663a17"/>卽名邪定。何故。夫一切聖人。皆證無我。方成佛道。
<lb ed="X" n="0461a18"/><lb ed="R098" n="0663a18"/>故凡有絲毫我者。卽是凡夫。頓斷我見種絕。卽是
<lb ed="X" n="0461a19"/><lb ed="R098" n="0663b01"/>聖。人況有愛乎。二者如是人爲生死故。或爲最上
<lb ed="X" n="0461a20"/><lb ed="R098" n="0663b02"/>大乘心故。或參禪者。古人以方便故。敎人看一念
<lb ed="X" n="0461a21"/><lb ed="R098" n="0663b03"/>未生前句等。用心懇切。以至山窮水盡。忽然頓省
<lb ed="X" n="0461a22"/><lb ed="R098" n="0663b04"/>初關。未得二關三關者。以爲自足。卽將古人言句。
<lb ed="X" n="0461a23"/><lb ed="R098" n="0663b05"/>串集成篇語句。盡是比量心意識邊事。久久言句。
<lb ed="X" n="0461a24"/><lb ed="R098" n="0663b06"/>盡成非量見耳。羅漢得初關者。如云無少法得者。
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0461b" n="0461b"/>
<lb ed="X" n="0461b01"/><lb ed="R098" n="0663b07"/>是羅漢偏眞見果。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0461b0101" n="0461b0101"/><anchor xml:id="beg0461b0101" n="0461b0101"/>已<anchor xml:id="end0461b0101"/>斷盡我見愛種。始證羅漢
<lb ed="X" n="0461b02"/><lb ed="R098" n="0663b08"/>位也。今之人者。我愛名利。俱未去盡一毫。云何而
<lb ed="X" n="0461b03"/><lb ed="R098" n="0663b09"/>得超佛越祖果耳。錯之大矣。久久我慢心起。是是
<lb ed="X" n="0461b04"/><lb ed="R098" n="0663b10"/>非非慊謗正法。爲魔伴侶。及于習敎持律我愛不
<lb ed="X" n="0461b05"/><lb ed="R098" n="0663b11"/>斷者。非正定也。是故參禪習敎持律者。總要頓斷
<lb ed="X" n="0461b06"/><lb ed="R098" n="0663b12"/>我見愛種者。方入聖道之果也。切不可得少爲足
<lb ed="X" n="0461b07"/><lb ed="R098" n="0663b13"/>誡之誡之。問。云何得入正見耶。答。悟後專念。習唯
<lb ed="X" n="0461b08"/><lb ed="R098" n="0663b14"/>心旨。達色本自空寂。心境杳無。無少法見。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0461b0801" n="0461b0801"/><anchor xml:id="beg0461b0801" n="0461b0801"/>但<anchor xml:id="end0461b0801"/>超
<lb ed="X" n="0461b09"/><lb ed="R098" n="0663b15"/>越外道。亦得頓超羅漢偏眞果見。何故。以了一切
<lb ed="X" n="0461b10"/><lb ed="R098" n="0663b16"/>法者。決定無一切法也。內外杳無。永斷疑惑。凡見
<lb ed="X" n="0461b11"/><lb ed="R098" n="0663b17"/>一切法者。卽是見心也。心尙不立。況有境乎。故經
<lb ed="X" n="0461b12"/><lb ed="R098" n="0663b18"/>云。無智亦無得者。始見如來淨法身也。以得離垢
<lb ed="X" n="0461b13"/><lb ed="R098" n="0664a01"/>眼故。可不信哉。</p>
<lb ed="X" n="0461b14"/><lb ed="R098" n="0664a02"/><p xml:id="pX55p0461b1401">又云正定。又二一者如前心修四禪四空定等。依
<lb ed="X" n="0461b15"/><lb ed="R098" n="0664a03"/>佛破我愛見。入九次第定。先入四禪定中通比量
<lb ed="X" n="0461b16"/><lb ed="R098" n="0664a04"/>見。是定中獨頭。又九次第定。滅盡心意識處。忽然
<lb ed="X" n="0461b17"/><lb ed="R098" n="0664a05"/>頓悟偏眞。無少法得而不斷滅者。卽小乘中定。是
<lb ed="X" n="0461b18"/><lb ed="R098" n="0664a06"/>生空也。</p>
<lb ed="X" n="0461b19"/><lb ed="R098" n="0664a07"/><p xml:id="pX55p0461b1901">二者。如前云。心境杳無。得唯心旨。無少法得者。卽
<lb ed="X" n="0461b20"/><lb ed="R098" n="0664a08"/>悟色本自空。離相卽佛。肇法師云。眞空無名。眞色
<lb ed="X" n="0461b21"/><lb ed="R098" n="0664a09"/>無形。方是大乘。二空眞如也。乃至如來果地。亦復
<lb ed="X" n="0461b22"/><lb ed="R098" n="0664a10"/>然也。何則。前是七地。入八地修道分圓果耳。今如
<lb ed="X" n="0461b23"/><lb ed="R098" n="0664a11"/>來者。證道分中之果。亦無少法可得。何則八華藏
<lb ed="X" n="0461b24"/><lb ed="R098" n="0664a12"/>界。離諸見故。八三際海無刹那故。問。以何爲體。答。
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0461c" n="0461c"/>
<lb ed="X" n="0461c01"/><lb ed="R098" n="0664a13"/>以無分別現量爲體。華嚴出現品云。如來境者。以
<lb ed="X" n="0461c02"/><lb ed="R098" n="0664a14"/>無境爲境故。是如來境也。信矣。又問。前修道未圓。
<lb ed="X" n="0461c03"/><lb ed="R098" n="0664a15"/>通比量觀。寄名定中獨頭。見實相故。次修道分圓。
<lb ed="X" n="0461c04"/><lb ed="R098" n="0664a16"/>智境杳無。頓證無生。人忘牛寂。觸境圓成。沒大千
<lb ed="X" n="0461c05"/><lb ed="R098" n="0664a17"/>者。是寄名現量境也。答。如來果地。入三際境無刹
<lb ed="X" n="0461c06"/><lb ed="R098" n="0664a18"/>那者。是眞現量也。至矣。以上四種獨頭論釋也
<lb ed="X" n="0461c07"/><lb ed="R098" n="0664b01"/>問云。三性三量通三境耶。答。三境三量前<anchor xml:id="nkr_note_add_0461c0701" n="0461c0701"/><anchor xml:id="beg0461c0701" n="0461c0701"/>已<anchor xml:id="end0461c0701"/>論過。
<lb ed="X" n="0461c08"/><lb ed="R098" n="0664b02"/>今云通者。如人隔墻打鳥。偶聽鎗聲。卽率爾心起。
<lb ed="X" n="0461c09"/><lb ed="R098" n="0664b03"/>成善成惡等境。由初聽聲。卽性境成現量。落於意
<lb ed="X" n="0461c10"/><lb ed="R098" n="0664b04"/>地。卽似帶質境。是比量。錯聽境者。是非量。然眞帶
<lb ed="X" n="0461c11"/><lb ed="R098" n="0664b05"/>質境不通現量。通比量非量故。如人向日有善惡
<lb ed="X" n="0461c12"/><lb ed="R098" n="0664b06"/>種者。卽觸境現量比量等三境。俱成善性境。若向
<lb ed="X" n="0461c13"/><lb ed="R098" n="0664b07"/>日好殺生者。聞鎗聲性境現量比量等。卽成惡性
<lb ed="X" n="0461c14"/><lb ed="R098" n="0664b08"/>境也。以上初句<anchor xml:id="nkr_note_add_0461c1401" n="0461c1401"/><anchor xml:id="beg0461c1401" n="0461c1401"/>已<anchor xml:id="end0461c1401"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0461c15"/><lb ed="R098" n="0664b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0461c1501"><l>三界輪時易可知</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0461c16"/><lb ed="R098" n="0664b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0461c1601">論曰。云欲界色界無色界由善惡種子。成引業滿
<lb ed="X" n="0461c17"/><lb ed="R098" n="0664b11"/>業之因。故成輪迴六道苦樂之果也。故頌云。易可
<lb ed="X" n="0461c18"/><lb ed="R098" n="0664b12"/>知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0461c19"/><lb ed="R098" n="0664b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0461c1901"><l>相應心所五十一</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0461c20"/><lb ed="R098" n="0664b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0461c2001">論曰。於善惡等。共有五十一心所法者。於八個識
<lb ed="X" n="0461c21"/><lb ed="R098" n="0664b15"/>中。各與何識相應耶。答。如五徧行心所。應八個識
<lb ed="X" n="0461c22"/><lb ed="R098" n="0664b16"/>故云徧一切心。又五別境心所。亦在六識。若慧心
<lb ed="X" n="0461c23"/><lb ed="R098" n="0664b17"/>所。依外道見。通七識故。若八大隨。通七識相應。中
<lb ed="X" n="0461c24"/><lb ed="R098" n="0664b18"/>隨及貪嗔痴等。與五識相應。見疑慢惡見。三心所。
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0462a" n="0462a"/>
<lb ed="X" n="0462a01"/><lb ed="R098" n="0665a01"/>與七識相應。通外道天故。又忿等十心及四不定
<lb ed="X" n="0462a02"/><lb ed="R098" n="0665a02"/>心。俱六識相應共成五十一心所法也。卽除去三
<lb ed="X" n="0462a03"/><lb ed="R098" n="0665a03"/>十七心所。還有十四個心所。在六識中收者。卽今
<lb ed="X" n="0462a04"/><lb ed="R098" n="0665a04"/>一一論之。今初先論十心所。有五個隨貪根本。有
<lb ed="X" n="0462a05"/><lb ed="R098" n="0665a05"/>五個隨嗔根本耳。論曰。五個小隨屬貪痴者。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a0501" n="0462a0501"/><anchor xml:id="beg0462a0501" n="0462a0501"/>諂<anchor xml:id="end0462a0501"/>。
<lb ed="X" n="0462a06"/><lb ed="R098" n="0665a06"/>二誑。三覆。四驕。五慳。云何名<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a0601" n="0462a0601"/><anchor xml:id="beg0462a0601" n="0462a0601"/>諂<anchor xml:id="end0462a0601"/>。謂外實內虗。假莊
<lb ed="X" n="0462a07"/><lb ed="R098" n="0665a07"/>聲勢。令人可敬。扇誘衆心。令人供奉。引利獲<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a0701" n="0462a0701"/><anchor xml:id="beg0462a0701" n="0462a0701"/>已<anchor xml:id="end0462a0701"/>。故
<lb ed="X" n="0462a08"/><lb ed="R098" n="0665a08"/>名爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a0801" n="0462a0801"/><anchor xml:id="beg0462a0801" n="0462a0801"/>諂<anchor xml:id="end0462a0801"/>。論云。爲罔他故。施設異儀以曲爲性。障正
<lb ed="X" n="0462a09"/><lb ed="R098" n="0665a09"/>直心爲業。屬貪分中收。</p>
<lb ed="X" n="0462a10"/><lb ed="R098" n="0665a10"/><p xml:id="pX55p0462a1001">云何名誑。謂外現有德習修聖位。有似出言誠實
<lb ed="X" n="0462a11"/><lb ed="R098" n="0665a11"/>引人信伏。種種供養。故名爲誑。論云。爲求利譽。現
<lb ed="X" n="0462a12"/><lb ed="R098" n="0665a12"/>有<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1201" n="0462a1201"/><anchor xml:id="beg0462a1201" n="0462a1201"/>己<anchor xml:id="end0462a1201"/>德欺詐爲性。障誠實正念爲業。屬貪分中收。
<lb ed="X" n="0462a13"/><lb ed="R098" n="0665a13"/>云何名覆。謂以自有過。恐他人知。失於利名。故藏
<lb ed="X" n="0462a14"/><lb ed="R098" n="0665a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1401" n="0462a1401"/><anchor xml:id="beg0462a1401" n="0462a1401"/>己<anchor xml:id="end0462a1401"/>失。屢不懺悔。故名爲覆。論云。於自作罪。不令人
<lb ed="X" n="0462a15"/><lb ed="R098" n="0665a15"/>知恐失名利。故隱藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1501" n="0462a1501"/><anchor xml:id="beg0462a1501" n="0462a1501"/>己<anchor xml:id="end0462a1501"/>非爲性。能障不覆懺過爲
<lb ed="X" n="0462a16"/><lb ed="R098" n="0665a16"/>業屬貪分。兼于痴。</p>
<lb ed="X" n="0462a17"/><lb ed="R098" n="0665a17"/><p xml:id="pX55p0462a1701">云何名憍。謂以自縱心。各事順我爲樂。倘有不順
<lb ed="X" n="0462a18"/><lb ed="R098" n="0665a18"/>我意。動口罵詈。淫殺盜妄。由此而增。故名爲憍。論
<lb ed="X" n="0462a19"/><lb ed="R098" n="0665b01"/>云。於自盛事。深生樂著。醉傲順<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1901" n="0462a1901"/><anchor xml:id="beg0462a1901" n="0462a1901"/>己<anchor xml:id="end0462a1901"/>爲性。增長一切
<lb ed="X" n="0462a20"/><lb ed="R098" n="0665b02"/>雜染等爲業。屬貪分中收。兼與痴。共。</p>
<lb ed="X" n="0462a21"/><lb ed="R098" n="0665b03"/><p xml:id="pX55p0462a2101">云何名慳。謂於<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a2101" n="0462a2101"/><anchor xml:id="beg0462a2101" n="0462a2101"/>己<anchor xml:id="end0462a2101"/>財。如割身肉。乃至父母師長眷
<lb ed="X" n="0462a22"/><lb ed="R098" n="0665b04"/>等。尙不能捨。況外求耶。故名爲慳。論云。耽著<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a2201" n="0462a2201"/><anchor xml:id="beg0462a2201" n="0462a2201"/>己<anchor xml:id="end0462a2201"/>財
<lb ed="X" n="0462a23"/><lb ed="R098" n="0665b05"/>不能惠施爲性。障止行捨爲業。屬貪分中收。</p>
<lb ed="X" n="0462a24"/><lb ed="R098" n="0665b06"/><p xml:id="pX55p0462a2401">云何名忿。內有財勢。或自力強欺壓可損。小不順
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0462b" n="0462b"/>
<lb ed="X" n="0462b01"/><lb ed="R098" n="0665b07"/>意。卽刻面叱。如火爆流。故名爲忿。論云。依對現境。
<lb ed="X" n="0462b02"/><lb ed="R098" n="0665b08"/>不順<anchor xml:id="nkr_note_add_0462b0201" n="0462b0201"/><anchor xml:id="beg0462b0201" n="0462b0201"/>己<anchor xml:id="end0462b0201"/>事憤發爲性。障慈恩不報爲業。屬嗔分中
<lb ed="X" n="0462b03"/><lb ed="R098" n="0665b09"/>收。</p>
<lb ed="X" n="0462b04"/><lb ed="R098" n="0665b10"/><p xml:id="pX55p0462b0401">云何名恨。謂他有勢。及有財力。竟不能報。或孤寡
<lb ed="X" n="0462b05"/><lb ed="R098" n="0665b11"/>貧賤等苦。受人欺壓懷惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0462b0501" n="0462b0501"/><anchor xml:id="beg0462b0501" n="0462b0501"/>已<anchor xml:id="end0462b0501"/>久。故名曰恨。論云。因
<lb ed="X" n="0462b06"/><lb ed="R098" n="0665b12"/>他忿欺。受冤難解爲性。障不惱捨念爲業。屬嗔分
<lb ed="X" n="0462b07"/><lb ed="R098" n="0665b13"/>中收。</p>
<lb ed="X" n="0462b08"/><lb ed="R098" n="0665b14"/><p xml:id="pX55p0462b0801">云何名惱。謂以諸所求不遂。所借債率之不還。或
<lb ed="X" n="0462b09"/><lb ed="R098" n="0665b15"/>父子兄眷等冤會不離。故名爲惱。論云。觸境不饒
<lb ed="X" n="0462b10"/><lb ed="R098" n="0665b16"/>益事。暴戾爲性。障止能忍。息諍爲業。屬嗔分中收。
<lb ed="X" n="0462b11"/><lb ed="R098" n="0665b17"/>云何名害謂以無慈念心。顧<anchor xml:id="nkr_note_add_0462b1101" n="0462b1101"/><anchor xml:id="beg0462b1101" n="0462b1101"/>己<anchor xml:id="end0462b1101"/>爲事。由爲他奪利
<lb ed="X" n="0462b12"/><lb ed="R098" n="0665b18"/>奪名。故暗損他。傷他父子及于眷等。破他家產。或
<lb ed="X" n="0462b13"/><lb ed="R098" n="0666a01"/>用官勢。因事損他。故名曰害。論曰。於諸有情無悲
<lb ed="X" n="0462b14"/><lb ed="R098" n="0666a02"/>愍心。損他爲性。障止不害爲業。屬嗔分中收。</p>
<lb ed="X" n="0462b15"/><lb ed="R098" n="0666a03"/><p xml:id="pX55p0462b1501">云何名嫉謂以見他獲利名譽過勝。不來敬奉于
<lb ed="X" n="0462b16"/><lb ed="R098" n="0666a04"/>我。故名曰嫉。論云。見彼有勝。失我名利生惱爲性。
<lb ed="X" n="0462b17"/><lb ed="R098" n="0666a05"/>障止不惱不妒爲業。屬嗔分中収。亦兼屬貪分中
<lb ed="X" n="0462b18"/><lb ed="R098" n="0666a06"/>耳。</p>
<lb ed="X" n="0462b19"/><lb ed="R098" n="0666a07"/><p xml:id="pX55p0462b1901">以上十心。俱屬貪嗔。亦兼痴分中收。此之三根本。
<lb ed="X" n="0462b20"/><lb ed="R098" n="0666a08"/>及十心所者。名不善性。在六識中業最爲強也。三
<lb ed="X" n="0462b21"/><lb ed="R098" n="0666a09"/>界內。惡道因果。皆此力成。可不痛哉。</p>
<lb ed="X" n="0462b22"/><lb ed="R098" n="0666a10"/><p xml:id="pX55p0462b2201">次論四不定心所者。一尋。二伺。三睡。四悔。由或成
<lb ed="X" n="0462b23"/><lb ed="R098" n="0666a11"/>善。或變成惡。故名不定心也。</p>
<lb ed="X" n="0462b24"/><lb ed="R098" n="0666a12"/><p xml:id="pX55p0462b2401">云何名尋。云尋者。或觸五塵境中。落于意識中。尋
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0462c" n="0462c"/>
<lb ed="X" n="0462c01"/><lb ed="R098" n="0666a13"/>善尋惡等未定。以想心未準。故名不定。</p>
<lb ed="X" n="0462c02"/><lb ed="R098" n="0666a14"/><p xml:id="pX55p0462c0201">云何名伺。云伺者。由前尋想之境未定。復又推之。
<lb ed="X" n="0462c03"/><lb ed="R098" n="0666a15"/>故用思力或成善。成惡不成思心。故名不定。故書
<lb ed="X" n="0462c04"/><lb ed="R098" n="0666a16"/>云。再思可矣。始爲定也。</p>
<lb ed="X" n="0462c05"/><lb ed="R098" n="0666a17"/><p xml:id="pX55p0462c0501">云何名睡。謂以欲善。誦經坐禪等事。倘遇神疲。故
<lb ed="X" n="0462c06"/><lb ed="R098" n="0666a18"/>先養息。方可爲善。或遇善境懈怠。不隨衆善。卽名
<lb ed="X" n="0462c07"/><lb ed="R098" n="0666b01"/>爲惡。由善惡二境不定故名不定心耳。</p>
<lb ed="X" n="0462c08"/><lb ed="R098" n="0666b02"/><p xml:id="pX55p0462c0801">云何名悔。於先作善事。或遇惡友謗善成悔。或先
<lb ed="X" n="0462c09"/><lb ed="R098" n="0666b03"/>造惡。遇善友訶責成悔。故名不定心耳。</p>
<lb ed="X" n="0462c10"/><lb ed="R098" n="0666b04"/><p xml:id="pX55p0462c1001">然尋伺二心所通六識。亦兼通五識及七識。不通
<lb ed="X" n="0462c11"/><lb ed="R098" n="0666b05"/>第八識故言。以上十四個心所。屬意識收者。論釋
<lb ed="X" n="0462c12"/><lb ed="R098" n="0666b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0462c1201" n="0462c1201"/><anchor xml:id="beg0462c1201" n="0462c1201"/>已<anchor xml:id="end0462c1201"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0462c13"/><lb ed="R098" n="0666b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0462c1301"><l>善惡臨時別配之</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0462c14"/><lb ed="R098" n="0666b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0462c1401">問。善及惡心所。云何臨時而配。答。所云配者。由無
<lb ed="X" n="0462c15"/><lb ed="R098" n="0666b09"/>始所熏善種惡種。以七識收藏在黎耶識中。故今
<lb ed="X" n="0462c16"/><lb ed="R098" n="0666b10"/>生觸善境。而生善現行。觸惡境而生惡現行。若生
<lb ed="X" n="0462c17"/><lb ed="R098" n="0666b11"/>前未熏善惡種者。卽今生遇善不生善。遇惡不生
<lb ed="X" n="0462c18"/><lb ed="R098" n="0666b12"/>惡。名無記性也。故云善惡臨境時以各別而配之
<lb ed="X" n="0462c19"/><lb ed="R098" n="0666b13"/>也。信矣。又復次熏者。有二義。一者舊熏種。卽前論。
<lb ed="X" n="0462c20"/><lb ed="R098" n="0666b14"/>義。二者新熏種。又二義。一是新熏。增長種現。二是
<lb ed="X" n="0462c21"/><lb ed="R098" n="0666b15"/>以作當來種現。云新熏。增長種現者。如人未飮酒
<lb ed="X" n="0462c22"/><lb ed="R098" n="0666b16"/>味。而不願多飮。故種子力。而未深也。以至彼人。勸
<lb ed="X" n="0462c23"/><lb ed="R098" n="0666b17"/>之多飮。故熏習力大。每日不離飮酒心念現行。斯
<lb ed="X" n="0462c24"/><lb ed="R098" n="0666b18"/>爲種子力大。而熏增長飮酒現行。非別種也。而飮
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0463a" n="0463a"/>
<lb ed="X" n="0463a01"/><lb ed="R098" n="0667a01"/>酒現行。復熏種子。故令種子增長。永世難斷。如飮
<lb ed="X" n="0463a02"/><lb ed="R098" n="0667a02"/>酒熏習。增長種子。及現行者。而一切煩惱。愛財愛
<lb ed="X" n="0463a03"/><lb ed="R098" n="0667a03"/>色等現行種子。累世增長不斷。誠可痛哉也。悲夫。
<lb ed="X" n="0463a04"/><lb ed="R098" n="0667a04"/>若非如來大慈悲力。說此二十六個煩惱。現行種
<lb ed="X" n="0463a05"/><lb ed="R098" n="0667a05"/>子。種種輪迴痛苦。豈能知其過患也哉。如是故諸
<lb ed="X" n="0463a06"/><lb ed="R098" n="0667a06"/>修道行人。必須要念念修戒定慧及三十七品助
<lb ed="X" n="0463a07"/><lb ed="R098" n="0667a07"/>道法等。及諸六波羅蜜等。始能脫苦者也<note place="inline">噫</note>。若不
<lb ed="X" n="0463a08"/><lb ed="R098" n="0667a08"/>尋常熏習戒定慧等行。成種力強。至臨命終時。將
<lb ed="X" n="0463a09"/><lb ed="R098" n="0667a09"/>何抵哉。所以云生死關前。半字難相救耳。總有孝
<lb ed="X" n="0463a10"/><lb ed="R098" n="0667a10"/>順子孫。亦不能替得者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0463a11"/><lb ed="R098" n="0667a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463a1101"><l>性界受三恒轉易</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0463a12"/><lb ed="R098" n="0667a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463a1201">論曰。性是善惡無記三性。界是欲界色界無色界
<lb ed="X" n="0463a13"/><lb ed="R098" n="0667a13"/>故。受是苦受樂受。及不苦不樂受。又初來領受。去
<lb ed="X" n="0463a14"/><lb ed="R098" n="0667a14"/>捨受。或云三受。或云五受耳。恒轉易者。以善種引
<lb ed="X" n="0463a15"/><lb ed="R098" n="0667a15"/>之。而往人天善道。以惡種引之。而墮三塗。故云恒
<lb ed="X" n="0463a16"/><lb ed="R098" n="0667a16"/>轉易也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0463a17"/><lb ed="R098" n="0667a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463a1701"><l>根隨信等總相連</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0463a18"/><lb ed="R098" n="0667a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463a1801">論曰。卽根本煩惱。隨卽隨煩惱。共二十六個煩惱
<lb ed="X" n="0463a19"/><lb ed="R098" n="0667b01"/>心所。及十一個善心所。以至五徧行五別境四不
<lb ed="X" n="0463a20"/><lb ed="R098" n="0667b02"/>定等內外總相連也。前五十一個心所。各配八個
<lb ed="X" n="0463a21"/><lb ed="R098" n="0667b03"/>識相應論者。俱從多分中說。其各心所者。兼與內
<lb ed="X" n="0463a22"/><lb ed="R098" n="0667b04"/>外連應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0463a23"/><lb ed="R098" n="0667b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463a2301"><l>動身發語獨爲最</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0463a24"/><lb ed="R098" n="0667b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463a2401">論曰。問。云三業動者。云何以思業而爲最耶。答。動
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0463b" n="0463b"/>
<lb ed="X" n="0463b01"/><lb ed="R098" n="0667b07"/>身。以心思故。而能動也。發語。以心思故。而始發也。
<lb ed="X" n="0463b02"/><lb ed="R098" n="0667b08"/>故今云。最強者。非身口強也。是思業意識。獨爲強
<lb ed="X" n="0463b03"/><lb ed="R098" n="0667b09"/>也。最也。然思有二義。一審應思。心未定也。二決定
<lb ed="X" n="0463b04"/><lb ed="R098" n="0667b10"/>思心決定也。無改易故也。是故造善造惡乃至出
<lb ed="X" n="0463b05"/><lb ed="R098" n="0667b11"/>世修道證果。皆以思業而成之也。是故第六意識
<lb ed="X" n="0463b06"/><lb ed="R098" n="0667b12"/>最爲強者。則可知矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0463b07"/><lb ed="R098" n="0667b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463b0701"><l>引滿能招業力牽</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0463b08"/><lb ed="R098" n="0667b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463b0801">論曰。前所造身業口業意業之善。未知成何果耶。
<lb ed="X" n="0463b09"/><lb ed="R098" n="0667b15"/>答。招引業果。又招滿業果。問。云何名招引業果耶。
<lb ed="X" n="0463b10"/><lb ed="R098" n="0667b16"/>答。由宿生所造善惡二業現行。以七識。收藏第八
<lb ed="X" n="0463b11"/><lb ed="R098" n="0667b17"/>識中。成引業種。而引至現在招苦樂二報之果。若
<lb ed="X" n="0463b12"/><lb ed="R098" n="0667b18"/>無善惡卽無果耳。故引業者。因通善惡果。唯無記。
<lb ed="X" n="0463b13"/><lb ed="R098" n="0668a01"/>善惡之先發華。無記者。是異熟華。以異熟果。不會
<lb ed="X" n="0463b14"/><lb ed="R098" n="0668a02"/>造業故。又云滿業果。或生前好殺生。雖在人道。招
<lb ed="X" n="0463b15"/><lb ed="R098" n="0668a03"/>引業異熟果。而短命。及多病報。不順六識願。若生
<lb ed="X" n="0463b16"/><lb ed="R098" n="0668a04"/>前好放生。修慈念者。在人道中。而得長命及不病。
<lb ed="X" n="0463b17"/><lb ed="R098" n="0668a05"/>招身強力報。以順滿第六識願也。故爲之滿業果
<lb ed="X" n="0463b18"/><lb ed="R098" n="0668a06"/>耳。故乃餘善餘惡等。可知世間之力大者。莫過于
<lb ed="X" n="0463b19"/><lb ed="R098" n="0668a07"/>引業種子。以牽之于天道人道修羅道地獄道餓
<lb ed="X" n="0463b20"/><lb ed="R098" n="0668a08"/>鬼道畜生道或牽至往四禪四空處天。若四禪四
<lb ed="X" n="0463b21"/><lb ed="R098" n="0668a09"/>空天報盡而引業又牽至于人道。倘造惡業成引。
<lb ed="X" n="0463b22"/><lb ed="R098" n="0668a10"/>而引種又引至三惡道中報。故八識。如罪人。引業
<lb ed="X" n="0463b23"/><lb ed="R098" n="0668a11"/>如差役。六道如各縣處。是故引業差役。最爲強也。
<lb ed="X" n="0463b24"/><lb ed="R098" n="0668a12"/>何則。八識依引業種差役。而各處成就報也。是故
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0463c" n="0463c"/>
<lb ed="X" n="0463c01"/><lb ed="R098" n="0668a13"/>引業。最爲力勇耳。又如人修戒定慧等。或兼修無
<lb ed="X" n="0463c02"/><lb ed="R098" n="0668a14"/>生忍因。或念佛求生淨土。斯爲淨業力強。而七識
<lb ed="X" n="0463c03"/><lb ed="R098" n="0668a15"/>收藏在八識中。成就不思議淨業力。頓空五蘊之
<lb ed="X" n="0463c04"/><lb ed="R098" n="0668a16"/>相。又能速至西方淨土。得證無生忍果者。亦斯引
<lb ed="X" n="0463c05"/><lb ed="R098" n="0668a17"/>業種力也。非世間引業種。是出世。修擇滅無爲力
<lb ed="X" n="0463c06"/><lb ed="R098" n="0668a18"/>也。亦名引種耳。一章<anchor xml:id="nkr_note_add_0463c0601" n="0463c0601"/><anchor xml:id="beg0463c0601" n="0463c0601"/>已<anchor xml:id="end0463c0601"/>竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0463c07"/><lb ed="R098" n="0668b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次頌無漏</cb:mulu><head>次頌無漏</head>
<lb ed="X" n="0463c08"/><lb ed="R098" n="0668b02"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0463c0801"><l>發起初心歡喜地</l><l>俱生猶自現纏眠</l>
<lb ed="X" n="0463c09"/><lb ed="R098" n="0668b03"/><l>遠行地後純無漏</l><l>觀察圓明照大千</l></lg>
<lb ed="X" n="0463c10"/><lb ed="R098" n="0668b04"/><p xml:id="pX55p0463c1001">今論四句中初句云。</p>
<lb ed="X" n="0463c11"/><lb ed="R098" n="0668b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463c1101"><l>發起初心歡喜地</l><l>俱生猶自現纏眠</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0463c12"/><lb ed="R098" n="0668b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463c1201">論曰。旣在凡情位中。云何而八聖位耶。答。以宿生
<lb ed="X" n="0463c13"/><lb ed="R098" n="0668b07"/>中。遇最上大乘知識。而熏成最上圓頓之旨。力強
<lb ed="X" n="0463c14"/><lb ed="R098" n="0668b08"/>成種今又重熏。圓頓之敎。誠謂一悟。卽一切悟也。
<lb ed="X" n="0463c15"/><lb ed="R098" n="0668b09"/>是故我見分別種子。一斷卽一切斷也。可不信乎。
<lb ed="X" n="0463c16"/><lb ed="R098" n="0668b10"/>是故八初地時。超凡夫地。入菩薩位。生如來家耳。
<lb ed="X" n="0463c17"/><lb ed="R098" n="0668b11"/>亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0463c1701" n="0463c1701"/><anchor xml:id="beg0463c1701" n="0463c1701"/>但<anchor xml:id="end0463c1701"/>現行煩惱可斷。卽微細俱生種子。最難斷也。
<lb ed="X" n="0463c18"/><lb ed="R098" n="0668b12"/>故云八果聖地。猶是有現纏眠耳。是故初地至六
<lb ed="X" n="0463c19"/><lb ed="R098" n="0668b13"/>地中。方斷盡潤生煩惱現行。及于凡情種子。以七
<lb ed="X" n="0463c20"/><lb ed="R098" n="0668b14"/>地入八地中方斷。聖見種子下<note place="inline">偈</note>文。可知耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0463c21"/><lb ed="R098" n="0668b15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0463c2101"><l>遠行地後純無漏</l><l>觀察圓明照大千</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0463c22"/><lb ed="R098" n="0668b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0463c2201">論曰。遠行者遠離三界。近法王寶所地也。是故前
<lb ed="X" n="0463c23"/><lb ed="R098" n="0668b17"/>七地中。寄三乘行位。法華經中。三乘人。同出火宅。
<lb ed="X" n="0463c24"/><lb ed="R098" n="0668b18"/>遊過三百由旬。至八地九地十地。乃至佛寶所城
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0464a" n="0464a"/>
<lb ed="X" n="0464a01"/><lb ed="R098" n="0669a01"/>也。乘大白牛車耳。故成無漏者成證道。分中。無。漏
<lb ed="X" n="0464a02"/><lb ed="R098" n="0669a02"/>果也。是故能觀察圓明照大千法界云耳。所觀察
<lb ed="X" n="0464a03"/><lb ed="R098" n="0669a03"/>之智。如鏡照物。不留情故。同圓鏡智性。則可知也。
<lb ed="X" n="0464a04"/><lb ed="R098" n="0669a04"/>前<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0401" n="0464a0401"/><anchor xml:id="beg0464a0401" n="0464a0401"/>已<anchor xml:id="end0464a0401"/>釋耳。此以上釋無漏四句一章止。結上前凡
<lb ed="X" n="0464a05"/><lb ed="R098" n="0669a05"/>情及無漏。合一大章。論釋<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0501" n="0464a0501"/><anchor xml:id="beg0464a0501" n="0464a0501"/>已<anchor xml:id="end0464a0501"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0464a06"/><lb ed="R098" n="0669a06"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0464a0601">問。六識<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0601" n="0464a0601"/><anchor xml:id="beg0464a0601" n="0464a0601"/>已<anchor xml:id="end0464a0601"/>明。今七識妙義。是何作用耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0464a0617" cb:place="inline">答。七識作
<lb ed="X" n="0464a07"/><lb ed="R098" n="0669a07"/>用者。以緣第八藏識。爲自分作用。又與八大隨。及
<lb ed="X" n="0464a08"/><lb ed="R098" n="0669a08"/>徧行。別境中慧。幷我痴。我慢。我見。我愛。四惑相應
<lb ed="X" n="0464a09"/><lb ed="R098" n="0669a09"/>者。下文中辯論。</p></sp></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0464a0907" cb:place="inline">問。以何名末那。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0464a0913" cb:place="inline">答。此方云染汚。又
<lb ed="X" n="0464a10"/><lb ed="R098" n="0669a10"/>名染淨識。又名分別識。染汚者。念念與八識四惑
<lb ed="X" n="0464a11"/><lb ed="R098" n="0669a11"/>相應。故名染汚識。又六識。念念成有漏染。卽七識。
<lb ed="X" n="0464a12"/><lb ed="R098" n="0669a12"/>念念成有漏染。六識。念念成無漏淨。七識。念念成
<lb ed="X" n="0464a13"/><lb ed="R098" n="0669a13"/>無漏淨。故名爲染淨識。又念念分別有爲是幻。無
<lb ed="X" n="0464a14"/><lb ed="R098" n="0669a14"/>爲是空。二見不脫者。卽名分別識。若二見脫者。卽
<lb ed="X" n="0464a15"/><lb ed="R098" n="0669a15"/>平等性智。成大圓智故。又名傳送識。如人自力不
<lb ed="X" n="0464a16"/><lb ed="R098" n="0669a16"/>足。內外打雜<g ref="#CB17140">󴋴</g>忙。故名傳送識。</p></sp></cb:dialog><p xml:id="pX55p0464a1613" cb:place="inline">因
<lb ed="X" n="0464a17" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0669a17"/>玄祖在七識中亦頌十二句因。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0464a18"/><lb ed="R098" n="0669a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第三七識頌中又分爲二</cb:mulu><head>第三七識頌中又分爲二</head><p xml:id="pX55p0464a1811" cb:place="inline"><note place="inline">前八句凡情章。後四句聖果章</note>。</p>
<lb ed="X" n="0464a19"/><lb ed="R098" n="0669b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初頌凡情</cb:mulu><head>初頌凡情</head>
<lb ed="X" n="0464a20"/><lb ed="R098" n="0669b02"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0464a2001"><l>帶質有覆通情本</l><l>隨緣執我量爲非</l>
<lb ed="X" n="0464a21"/><lb ed="R098" n="0669b03"/><l>八大徧行別境慧</l><l>貪癡我見慢相隨</l>
<lb ed="X" n="0464a22"/><lb ed="R098" n="0669b04"/><l>恒審思量我相隨</l><l>有情日夜鎭昏迷</l>
<lb ed="X" n="0464a23"/><lb ed="R098" n="0669b05"/><l>四惑八大相應起</l><l>六轉呼爲染淨依</l></lg>
<lb ed="X" n="0464a24"/><lb ed="R098" n="0669b06"/><p xml:id="pX55p0464a2401">今論八句中初句云。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0464b" n="0464b"/>
<lb ed="X" n="0464b01"/><lb ed="R098" n="0669b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0464b0101"><l>帶質有覆通情本</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0464b02"/><lb ed="R098" n="0669b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0464b0201">論曰。帶質者。以七識見分。而緣八識內見分。故帶
<lb ed="X" n="0464b03"/><lb ed="R098" n="0669b09"/>起內外見。合生成影。爲境。是假名質也。純是七八
<lb ed="X" n="0464b04"/><lb ed="R098" n="0669b10"/>見分。共種所生。非外五塵性境所生。故名帶質境。
<lb ed="X" n="0464b05"/><lb ed="R098" n="0669b11"/>以見分心。心所。爲體故。云有覆者有二。一有覆性
<lb ed="X" n="0464b06"/><lb ed="R098" n="0669b12"/>二無覆性。以二覆。俱名無記性者。七識執第八識
<lb ed="X" n="0464b07"/><lb ed="R098" n="0669b13"/>爲我。名有覆無記。以七識。不執第八識爲我。名無
<lb ed="X" n="0464b08"/><lb ed="R098" n="0669b14"/>覆無記。前在第四禪天。及空無邊處天。乃名有覆。
<lb ed="X" n="0464b09"/><lb ed="R098" n="0669b15"/>若在四空頂天。名無覆無記。以滅七識種。故無帶
<lb ed="X" n="0464b10"/><lb ed="R098" n="0669b16"/>質境也。問。旣滅七識。不計我。云何非聖位耶。答。由
<lb ed="X" n="0464b11"/><lb ed="R098" n="0669b17"/>無明熏習我種。雖不現者。以定力故。我種不現也。
<lb ed="X" n="0464b12"/><lb ed="R098" n="0669b18"/>非破無明迷性。若破迷性。定與不定。一切幻境。皆
<lb ed="X" n="0464b13"/><lb ed="R098" n="0670a01"/>自空也。故永不計我。始成淨妙智耳。八無生也。故
<lb ed="X" n="0464b14"/><lb ed="R098" n="0670a02"/>此無記無明殻也。又問。有覆。云何不成善惡性耶。
<lb ed="X" n="0464b15"/><lb ed="R098" n="0670a03"/>答。以七識不馳外緣故。不能成善成惡種。故名無
<lb ed="X" n="0464b16"/><lb ed="R098" n="0670a04"/>記通情本者。以七識念念攀緣。第八見分。有情爲
<lb ed="X" n="0464b17"/><lb ed="R098" n="0670a05"/>境。故名通八識情本也。非八識有情。而攀七識爲
<lb ed="X" n="0464b18"/><lb ed="R098" n="0670a06"/>情也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0464b19"/><lb ed="R098" n="0670a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0464b1901"><l>隨緣執我量爲非</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0464b20"/><lb ed="R098" n="0670a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0464b2001">論曰。云何七識執第八見分。而成非量耶。答。李長
<lb ed="X" n="0464b21"/><lb ed="R098" n="0670a09"/>者云。情生智隔。卽七識情。迷本性智成無明殻也。
<lb ed="X" n="0464b22"/><lb ed="R098" n="0670a10"/>相變體殊。卽五識見分。原是八識見分。本不留情。
<lb ed="X" n="0464b23"/><lb ed="R098" n="0670a11"/>由七識中。卽刹那生情。六識分別。成似帶質相變
<lb ed="X" n="0464b24"/><lb ed="R098" n="0670a12"/>故。成非量境耳。何則。由目前相者。本來自空。無寸
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0464c" n="0464c"/>
<lb ed="X" n="0464c01"/><lb ed="R098" n="0670a13"/>絲可得。今云有相。卽成非量境也。問。前云現比二
<lb ed="X" n="0464c02"/><lb ed="R098" n="0670a14"/>量不錯。卽無非量境也。今依現比二量不謬之境。
<lb ed="X" n="0464c03"/><lb ed="R098" n="0670a15"/>云何成非量耶。答。緣前境錯是非量中。又成非量。
<lb ed="X" n="0464c04"/><lb ed="R098" n="0670a16"/>今依實際本性。云前有相。是無明迷性非量也。又
<lb ed="X" n="0464c05"/><lb ed="R098" n="0670a17"/>問。若七識。執八識見分。爲非量者。而外觸境生迷。
<lb ed="X" n="0464c06"/><lb ed="R098" n="0670a18"/>亦爲之非量。豈非內外俱成非量者乎。答。論云。一
<lb ed="X" n="0464c07"/><lb ed="R098" n="0670b01"/>圓成實性。二依他起性。三徧計性。圓成性。是眞空
<lb ed="X" n="0464c08"/><lb ed="R098" n="0670b02"/>義。依他起性。是不空義。徧計性。是虗妄義。又眞空
<lb ed="X" n="0464c09"/><lb ed="R098" n="0670b03"/>者。是不生滅門也。不空義者。是生滅門。由迷生滅
<lb ed="X" n="0464c10"/><lb ed="R098" n="0670b04"/>與不生滅義。故成徧計虗妄性也。在轉識成阿黎
<lb ed="X" n="0464c11"/><lb ed="R098" n="0670b05"/>耶。見相二分。又八識見分。卽五識見分。緣五塵性
<lb ed="X" n="0464c12"/><lb ed="R098" n="0670b06"/>境相分。觸境生迷。妄計根塵器界。以爲實有者。故
<lb ed="X" n="0464c13"/><lb ed="R098" n="0670b07"/>徧計性。卽非量也。是因　玄祖頌中云。執之一字。
<lb ed="X" n="0464c14"/><lb ed="R098" n="0670b08"/>卽統內外八識之計。成非量境也。故吾人要知尋
<lb ed="X" n="0464c15"/><lb ed="R098" n="0670b09"/>常日用之事。盡成非量者也。如若夢幻耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0464c16"/><lb ed="R098" n="0670b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0464c1601"><l>八大徧行別境慧</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0464c17"/><lb ed="R098" n="0670b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0464c1701">論曰。云何八大隨煩惱。與七識相應。又與五徧行
<lb ed="X" n="0464c18"/><lb ed="R098" n="0670b12"/>及慧相應耶。答。由七識。託六識外馳。故成掉擧。由
<lb ed="X" n="0464c19"/><lb ed="R098" n="0670b13"/>六識迷悶間斷。七識不斷。緣內。故有昏沉相應。由
<lb ed="X" n="0464c20"/><lb ed="R098" n="0670b14"/>七識無堪任性。故有不信。懈怠。放逸。散亂。失念不
<lb ed="X" n="0464c21"/><lb ed="R098" n="0670b15"/>正知耳。是故大八隨者。共與七識相應。故凡夫外
<lb ed="X" n="0464c22"/><lb ed="R098" n="0670b16"/>道小乘。均有此耳。故法華中迦葉等。云我時在座。
<lb ed="X" n="0464c23"/><lb ed="R098" n="0670b17"/>身體疲懈。但念空無相無作。不信大乘。有佛可成。
<lb ed="X" n="0464c24"/><lb ed="R098" n="0670b18"/>卽近八大隨數。非煩惱也。又徧行相應者。由七識
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0465a" n="0465a"/>
<lb ed="X" n="0465a01"/><lb ed="R098" n="0671a01"/>託六識外境。卽徧行與五識相應。亦與七識八識
<lb ed="X" n="0465a02"/><lb ed="R098" n="0671a02"/>念念相應。若六識不緣外境。今七識無處計託。總
<lb ed="X" n="0465a03"/><lb ed="R098" n="0671a03"/>緣八識之境。卽五徧心所。念念與七識相應。問。旣
<lb ed="X" n="0465a04"/><lb ed="R098" n="0671a04"/>與八識相應。云何與七識相應耶。答。七識見分。卽
<lb ed="X" n="0465a05"/><lb ed="R098" n="0671a05"/>八識見分是同種生。故八識五徧行。卽七識五心
<lb ed="X" n="0465a06"/><lb ed="R098" n="0671a06"/>所共也。又別境慧相應者。由外道遊無想定。以至
<lb ed="X" n="0465a07"/><lb ed="R098" n="0671a07"/>四空天處。卽七識緣八識時。乃與邪慧相應耳。若
<lb ed="X" n="0465a08"/><lb ed="R098" n="0671a08"/>破無明我見。卽與正慧相應也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0465a09"/><lb ed="R098" n="0671a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465a0901"><l>貪痴我見慢相隨</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0465a10"/><lb ed="R098" n="0671a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465a1001">論曰。此七識四惑。云何是八識四惑。同種生耶。答。
<lb ed="X" n="0465a11"/><lb ed="R098" n="0671a11"/>第八識中。有我痴我慢我見我愛四惑相應者。由
<lb ed="X" n="0465a12"/><lb ed="R098" n="0671a12"/>七識執故。方成四惑。何則。由徧計性。執內外境實
<lb ed="X" n="0465a13"/><lb ed="R098" n="0671a13"/>有。故名我痴。痴者迷也。由迷性種子。藏于八識中。
<lb ed="X" n="0465a14"/><lb ed="R098" n="0671a14"/>以令七識執我成慢。由我慢故成見。由成見故。觸
<lb ed="X" n="0465a15"/><lb ed="R098" n="0671a15"/>境生愛。由愛故造諸各業。是故總以我見痴迷自
<lb ed="X" n="0465a16"/><lb ed="R098" n="0671a16"/>性。而以七識執八識見分。與四惑。念念相應者耳。
<lb ed="X" n="0465a17"/><lb ed="R098" n="0671a17"/>今頌文中云。貪字者。卽愛字也。由平仄韻不合。故
<lb ed="X" n="0465a18"/><lb ed="R098" n="0671a18"/>用貪字耳。此卽頌七識四惑。相隨八識云耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0465a19"/><lb ed="R098" n="0671b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465a1901"><l>恒審思量我相隨</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0465a20"/><lb ed="R098" n="0671b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465a2001">論曰。恒審者。有四科簡。一者。恒而非審。如第八識
<lb ed="X" n="0465a21"/><lb ed="R098" n="0671b03"/>無審察故。二者。審而非恒。如第六識。雖有審察非
<lb ed="X" n="0465a22"/><lb ed="R098" n="0671b04"/>恒常。遇無心位。有簡斷故。三非審非恒。如前五識
<lb ed="X" n="0465a23"/><lb ed="R098" n="0671b05"/>緣現量境。卽無分別。故云非審。刹那流于意地中。
<lb ed="X" n="0465a24"/><lb ed="R098" n="0671b06"/>故云非恒。四者。今七識中。亦審亦恒。以內外俱有
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0465b" n="0465b"/>
<lb ed="X" n="0465b01"/><lb ed="R098" n="0671b07"/>審察。念念恒而不斷。故云亦審亦恒。今頌云。恒審
<lb ed="X" n="0465b02"/><lb ed="R098" n="0671b08"/>思量我相隨。以執八識爲我。故云相隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0465b03"/><lb ed="R098" n="0671b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465b0301"><l>有情日夜鎭昏迷</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0465b04"/><lb ed="R098" n="0671b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465b0401">論曰。卽色無色天等有情。以日夜中念念昏迷自
<lb ed="X" n="0465b05"/><lb ed="R098" n="0671b11"/>性。而執于我。以至如來。金剛道後。方脫此苦果耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0465b06"/><lb ed="R098" n="0671b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465b0601"><l>四惑八大相應起</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0465b07"/><lb ed="R098" n="0671b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465b0701">論曰。今云迷四種者。前頌中。分開四惑。今合云四
<lb ed="X" n="0465b08"/><lb ed="R098" n="0671b14"/>惑者。由內有惑種生迷。外卽觸境生迷。成見成愛。
<lb ed="X" n="0465b09"/><lb ed="R098" n="0671b15"/>乃至八大內外相應而起。故不單指七識。與大八
<lb ed="X" n="0465b10"/><lb ed="R098" n="0671b16"/>相應云耳。設若迷性種一脫。則內外頓空幻相。見
<lb ed="X" n="0465b11"/><lb ed="R098" n="0671b17"/>法身耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0465b12"/><lb ed="R098" n="0671b18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465b1201"><l>六轉呼爲染淨依</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0465b13"/><lb ed="R098" n="0672a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465b1301">論曰。云何以六識。作七識爲染爲淨者耶。答。由六
<lb ed="X" n="0465b14"/><lb ed="R098" n="0672a02"/>識上記前五塵性境。起好惡憎愛等心。或見愛善
<lb ed="X" n="0465b15"/><lb ed="R098" n="0672a03"/>境修善。見不善性憎惡念念要捨。以六識。成淨斷
<lb ed="X" n="0465b16"/><lb ed="R098" n="0672a04"/>惑。帶令第七識。亦成淨斷惑。而熏在八識中收而
<lb ed="X" n="0465b17"/><lb ed="R098" n="0672a05"/>藏之。以成引業種子必至當來。成無漏出世果耳。
<lb ed="X" n="0465b18"/><lb ed="R098" n="0672a06"/>設若好惡性等境者。卽不善心也。念念要造。以六
<lb ed="X" n="0465b19"/><lb ed="R098" n="0672a07"/>識成染。增現行業。帶令第七識。亦成染性熏習八
<lb ed="X" n="0465b20"/><lb ed="R098" n="0672a08"/>識中。收而藏之。亦成引業種。引至當來受諸苦果
<lb ed="X" n="0465b21"/><lb ed="R098" n="0672a09"/>耳。問。七識依六識成染淨者。何也。答。以七識。無力
<lb ed="X" n="0465b22"/><lb ed="R098" n="0672a10"/>所造。故總要依六識力。而造成也。如母無力。要依
<lb ed="X" n="0465b23"/><lb ed="R098" n="0672a11"/>子力。而成之也。卽以上論凡情八句頌<anchor xml:id="nkr_note_add_0465b2301" n="0465b2301"/><anchor xml:id="beg0465b2301" n="0465b2301"/>已<anchor xml:id="end0465b2301"/>竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0465b24"/><lb ed="R098" n="0672a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次頌聖果</cb:mulu><head>次頌聖果</head>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0465c" n="0465c"/>
<lb ed="X" n="0465c01"/><lb ed="R098" n="0672a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0465c0101"><l>極喜初心平等性</l><l>無功用行我恒摧</l>
<lb ed="X" n="0465c02"/><lb ed="R098" n="0672a14"/><l>如來現起他受用</l><l>十地菩薩所被機</l></lg>
<lb ed="X" n="0465c03"/><lb ed="R098" n="0672a15"/><p xml:id="pX55p0465c0301">今論四句中初句云。</p>
<lb ed="X" n="0465c04"/><lb ed="R098" n="0672a16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465c0401"><l>極喜初心平等性</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0465c05"/><lb ed="R098" n="0672a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465c0501">論曰。前五識六識章中。總依初心。爲歡喜地。今又
<lb ed="X" n="0465c06"/><lb ed="R098" n="0672a18"/>依初心歡喜地者何也。答　玄祖之意。先各識八
<lb ed="X" n="0465c07"/><lb ed="R098" n="0672b01"/>句。頌凡情章。窮盡生滅門意。始可頓露。三界唯心
<lb ed="X" n="0465c08"/><lb ed="R098" n="0672b02"/>而成。夫唯心者。卽眞如門也。故前生滅門者。以知
<lb ed="X" n="0465c09"/><lb ed="R098" n="0672b03"/>萬法。唯識見也。後唯心者。無少法得也。若直示一
<lb ed="X" n="0465c10"/><lb ed="R098" n="0672b04"/>心當下了然者。卽入初地位也。以至七地。入八地。
<lb ed="X" n="0465c11"/><lb ed="R098" n="0672b05"/>乃用八種無生妙見。直入如來妙果地耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0465c12"/><lb ed="R098" n="0672b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465c1201"><l>無功用行我恒摧</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0465c13"/><lb ed="R098" n="0672b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465c1301">論曰。無功用者。是何地得耶。云何而不云摧法。而
<lb ed="X" n="0465c14"/><lb ed="R098" n="0672b08"/>言我恒摧耶。答。夫無功用者。在七地中。念念無相。
<lb ed="X" n="0465c15"/><lb ed="R098" n="0672b09"/>觀智未亡。今至八地中。頓脫無相觀智。永不生起。
<lb ed="X" n="0465c16"/><lb ed="R098" n="0672b10"/>但智相雖脫。卽無生法忍。見未捨故。雖我種脫盡。
<lb ed="X" n="0465c17"/><lb ed="R098" n="0672b11"/>法執猶存少許。若頓捨無生。入法界海。普印分身。
<lb ed="X" n="0465c18"/><lb ed="R098" n="0672b12"/>自在無礙。卽我法二執。盡皆脫矣。始得法恒摧也。
<lb ed="X" n="0465c19"/><lb ed="R098" n="0672b13"/>故此文中。只云我恒摧也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0465c20"/><lb ed="R098" n="0672b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0465c2001"><l>如來現起他受用</l><l>十地菩薩所被機</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0465c21"/><lb ed="R098" n="0672b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0465c2101">論曰。云何如來現起他受用。而不云自受用。耶。答。
<lb ed="X" n="0465c22"/><lb ed="R098" n="0672b16"/>如來本有自受用樂。由爲十地菩薩機故。而現起
<lb ed="X" n="0465c23"/><lb ed="R098" n="0672b17"/>他受用身也。又問。爲是現丈六金身爲他受用。乃
<lb ed="X" n="0465c24"/><lb ed="R098" n="0672b18"/>至爲現微塵相海之身爲受用耶。答。如來非以相
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0466a" n="0466a"/>
<lb ed="X" n="0466a01"/><lb ed="R098" n="0673a01"/>爲體。但是無相寂滅。法身相威儀具足。世間隨樂
<lb ed="X" n="0466a02"/><lb ed="R098" n="0673a02"/>皆得見。是故或現大滿虗空中。或復現小百億化
<lb ed="X" n="0466a03"/><lb ed="R098" n="0673a03"/>身。或微塵相海。或現無盡身雲。此他受用者。豈可
<lb ed="X" n="0466a04"/><lb ed="R098" n="0673a04"/>思議者。乎。若自受用身者。唯一眞淨法界耳。此以
<lb ed="X" n="0466a05"/><lb ed="R098" n="0673a05"/>上釋無漏果章。以結上凡情及無漏果。一大章<anchor xml:id="nkr_note_add_0466a0501" n="0466a0501"/><anchor xml:id="beg0466a0501" n="0466a0501"/>已<anchor xml:id="end0466a0501"/>
<lb ed="X" n="0466a06"/><lb ed="R098" n="0673a06"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0466a07"/><lb ed="R098" n="0673a07"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0466a0701">△問。七識<anchor xml:id="nkr_note_add_0466a0701" n="0466a0701"/><anchor xml:id="beg0466a0701" n="0466a0701"/>已<anchor xml:id="end0466a0701"/>明。未知八識幽微。卽云何知之耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0466a0720" cb:place="inline">答。梵
<lb ed="X" n="0466a08"/><lb ed="R098" n="0673a08"/>語阿黎耶。此方云含藏識也。以能含藏諸法及種
<lb ed="X" n="0466a09"/><lb ed="R098" n="0673a09"/>子故。諸法者。卽根塵器界。又能含藏善惡無記現
<lb ed="X" n="0466a10"/><lb ed="R098" n="0673a10"/>行及種子故。是有財釋耳。又名無沒識。以六道輪
<lb ed="X" n="0466a11"/><lb ed="R098" n="0673a11"/>迴中。不能沒故。</p></sp></cb:dialog><p xml:id="pX55p0466a1107" cb:place="inline">因　玄祖在八識中又頌十二句
<lb ed="X" n="0466a12"/><lb ed="R098" n="0673a12"/>云。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0466a13"/><lb ed="R098" n="0673a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第四八識頌中又分爲二</cb:mulu><head>第四八識頌中又分爲二</head><p xml:id="pX55p0466a1311" cb:place="inline"><note place="inline">前八句凡情章。後四句聖果章</note>。</p>
<lb ed="X" n="0466a14"/><lb ed="R098" n="0673a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初頌凡情</cb:mulu><head>初頌凡情</head>
<lb ed="X" n="0466a15"/><lb ed="R098" n="0673a15"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0466a1501"><l>性唯無覆五徧行</l><l>界地隨他業力生</l>
<lb ed="X" n="0466a16"/><lb ed="R098" n="0673a16"/><l>二乘不了因迷執</l><l>由此能興論主諍</l>
<lb ed="X" n="0466a17"/><lb ed="R098" n="0673a17"/><l>浩浩三藏不可窮</l><l>淵深七浪境爲風</l>
<lb ed="X" n="0466a18"/><lb ed="R098" n="0673a18"/><l>受熏持種根身器</l><l>去後來先作主公</l></lg>
<lb ed="X" n="0466a19"/><lb ed="R098" n="0673b01"/><p xml:id="pX55p0466a1901">今論八句中初句云。</p>
<lb ed="X" n="0466a20"/><lb ed="R098" n="0673b02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0466a2001"><l>性唯無覆五徧行</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0466a21"/><lb ed="R098" n="0673b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0466a2101">論曰。性卽三性中。無記性。以不與前七識中煩惱
<lb ed="X" n="0466a22"/><lb ed="R098" n="0673b04"/>俱故。又平等中無違拒故。以因通善惡果唯無記
<lb ed="X" n="0466a23"/><lb ed="R098" n="0673b05"/>故。又八識內見分無分別故。故內識見分。卽五識
<lb ed="X" n="0466a24"/><lb ed="R098" n="0673b06"/>外見分故。所以五識緣性境時。成現量無分別境
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0466b" n="0466b"/>
<lb ed="X" n="0466b01"/><lb ed="R098" n="0673b07"/>者。此也。</p>
<lb ed="X" n="0466b02"/><lb ed="R098" n="0673b08"/><p xml:id="pX55p0466b0201">又第八識。只能含藏。不能執藏。故前七識。念念熏
<lb ed="X" n="0466b03"/><lb ed="R098" n="0673b09"/>爲能熏。八識。念念受熏爲所熏。故七識。善惡無記
<lb ed="X" n="0466b04"/><lb ed="R098" n="0673b10"/>三性種。而能收藏八識中。作引業種子也。有無覆
<lb ed="X" n="0466b05"/><lb ed="R098" n="0673b11"/>性者。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0466b0501" n="0466b0501"/><anchor xml:id="beg0466b0501" n="0466b0501"/>已<anchor xml:id="end0466b0501"/>論過。云五徧行者。總與念念八識相應。
<lb ed="X" n="0466b06"/><lb ed="R098" n="0673b12"/>以至四空天處。尙與五心所相應或現或不現。如
<lb ed="X" n="0466b07"/><lb ed="R098" n="0673b13"/>云。非想非非想也。此矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0466b08"/><lb ed="R098" n="0673b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0466b0801"><l>界地隨他業力生</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0466b09"/><lb ed="R098" n="0673b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0466b0901">論曰。界卽三界。地卽九地。因八識中引業種子力。
<lb ed="X" n="0466b10"/><lb ed="R098" n="0673b16"/>而引至于欲界中。五趣雜居地。又引至四禪四空
<lb ed="X" n="0466b11"/><lb ed="R098" n="0673b17"/>天處。故第八識被善惡引業種子。引至于三界九
<lb ed="X" n="0466b12"/><lb ed="R098" n="0673b18"/>地。各處生者。總是種子力也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0466b13"/><lb ed="R098" n="0674a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0466b1301"><l>二乘不了因迷執</l><l>由此能興論主諍</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0466b14"/><lb ed="R098" n="0674a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0466b1401">論曰。云何二乘不了。有第八識生迷執耶。答。由聲
<lb ed="X" n="0466b15"/><lb ed="R098" n="0674a03"/>聞等人。只知有六識。爲染淨根本依。以染者。有貪
<lb ed="X" n="0466b16"/><lb ed="R098" n="0674a04"/>嗔痴故。以淨者。有戒定慧故。三界爲苦諦之境。以
<lb ed="X" n="0466b17"/><lb ed="R098" n="0674a05"/>貪嗔痴等。爲之集諦。以戒定慧等。爲之道諦。以出
<lb ed="X" n="0466b18"/><lb ed="R098" n="0674a06"/>世涅槃無爲性。爲之滅諦。以推求苦果因。是何處
<lb ed="X" n="0466b19"/><lb ed="R098" n="0674a07"/>來。由貪嗔痴等集諦。而成苦果。以涅槃樂果。又從
<lb ed="X" n="0466b20"/><lb ed="R098" n="0674a08"/>何而來。因修戒定慧等。道諦之因。方成涅槃。出世
<lb ed="X" n="0466b21"/><lb ed="R098" n="0674a09"/>之果耳。雖然此成染。總依六識。而爲根本。故今大
<lb ed="X" n="0466b22"/><lb ed="R098" n="0674a10"/>乘中。云第八識通如來藏者。則不信也。故云由此
<lb ed="X" n="0466b23"/><lb ed="R098" n="0674a11"/>小乘見淺。共與大乘諍論者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0466b24"/><lb ed="R098" n="0674a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0466b2401"><l>浩浩三藏不可窮</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0466c" n="0466c"/>
<lb ed="X" n="0466c01"/><lb ed="R098" n="0674a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0466c0101">論曰。浩浩者深義也。三藏者。謂能藏。所藏。執藏也。
<lb ed="X" n="0466c02"/><lb ed="R098" n="0674a14"/>初能藏者。以能持義邊論。以能持藏一切諸法現
<lb ed="X" n="0466c03"/><lb ed="R098" n="0674a15"/>行所熏諸種子故。二所藏者。以受熏義邊。名所藏。
<lb ed="X" n="0466c04"/><lb ed="R098" n="0674a16"/>以受前六識所造善惡現行等種。以七識。收藏八
<lb ed="X" n="0466c05"/><lb ed="R098" n="0674a17"/>識中。成引業種。以受前七轉識熏故。三執藏者。以
<lb ed="X" n="0466c06"/><lb ed="R098" n="0674a18"/>執持義邊。卽七識。執第八識內。見分爲我。故成我
<lb ed="X" n="0466c07"/><lb ed="R098" n="0674b01"/>痴。乃至我愛等四惑具相應耳。故又現行如母。而
<lb ed="X" n="0466c08"/><lb ed="R098" n="0674b02"/>生種子。故爲能熏。八識爲所熏耳。若種子生現行
<lb ed="X" n="0466c09"/><lb ed="R098" n="0674b03"/>者。卽種子爲現行母故。而現行。又爲子也。互相熏
<lb ed="X" n="0466c10"/><lb ed="R098" n="0674b04"/>習。念念增長不斷。故大經云。無邊引起相。故種子
<lb ed="X" n="0466c11"/><lb ed="R098" n="0674b05"/>者。爲之隨眠無明也。以隨順眞如性中。眠伏藏識。
<lb ed="X" n="0466c12"/><lb ed="R098" n="0674b06"/>又爲之不思議熏。成當來引果種子果者。卽爲之
<lb ed="X" n="0466c13"/><lb ed="R098" n="0674b07"/>不思議變也。復次隨眠無明者。有三。一潤生無明。
<lb ed="X" n="0466c14"/><lb ed="R098" n="0674b08"/>卽我愛種。在八識中收。是初地至六地。及二乘在
<lb ed="X" n="0466c15"/><lb ed="R098" n="0674b09"/>六地中斷盡。永不生也矣。二法執無明。卽六地。進
<lb ed="X" n="0466c16"/><lb ed="R098" n="0674b10"/>七地。入八地中。及二乘。同捨我法二執之障。同捨
<lb ed="X" n="0466c17"/><lb ed="R098" n="0674b11"/>無生法障之見。入法界海。如月印萬川。分身無量
<lb ed="X" n="0466c18"/><lb ed="R098" n="0674b12"/>度衆生故耳。三最後無明。以八地九地十地之所
<lb ed="X" n="0466c19"/><lb ed="R098" n="0674b13"/>斷也。卽業轉現也。業爲種子。轉爲見分。現爲相分。
<lb ed="X" n="0466c20"/><lb ed="R098" n="0674b14"/>不在分段異熟果中斷也。何故。以七地八地。卽世
<lb ed="X" n="0466c21"/><lb ed="R098" n="0674b15"/>間有漏異熟分段生死果。久<anchor xml:id="nkr_note_add_0466c2101" n="0466c2101"/><anchor xml:id="beg0466c2101" n="0466c2101"/>已<anchor xml:id="end0466c2101"/>斷也。今所斷者。云
<lb ed="X" n="0466c22"/><lb ed="R098" n="0674b16"/>八地斷現相。則永捨相分。九地斷轉相。卽永捨見
<lb ed="X" n="0466c23"/><lb ed="R098" n="0674b17"/>分。十地斷業相。卽永捨無明種子。更有最後微細
<lb ed="X" n="0466c24"/><lb ed="R098" n="0674b18"/>種子。在佛地中斷。是捨出世無漏智果相。卽是出
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0467a" n="0467a"/>
<lb ed="X" n="0467a01"/><lb ed="R098" n="0675a01"/>世變易生死果也。亦名異熟果。故云金剛道後卽
<lb ed="X" n="0467a02"/><lb ed="R098" n="0675a02"/>異熟果空。乃是捨二死果也。又問。如來果中。爲是
<lb ed="X" n="0467a03"/><lb ed="R098" n="0675a03"/>有黎耶識性異熟果耶。爲是無異熟果耶。答云無
<lb ed="X" n="0467a04"/><lb ed="R098" n="0675a04"/>異熟果。問。云何諸大乘經云。如來往昔修無量難
<lb ed="X" n="0467a05"/><lb ed="R098" n="0675a05"/>行苦行。今得如來十力四無畏等之果。豈非受異
<lb ed="X" n="0467a06"/><lb ed="R098" n="0675a06"/>熟果也。答。豈不見經云。吾今此身。卽常住法身耳。
<lb ed="X" n="0467a07"/><lb ed="R098" n="0675a07"/>又云。我性未曾有。我所亦空寂。云何諸如來。而得
<lb ed="X" n="0467a08"/><lb ed="R098" n="0675a08"/>有其身。實無異熟果。唯法身性耳。又云。圓滿菩提
<lb ed="X" n="0467a09"/><lb ed="R098" n="0675a09"/>歸無所得者。此矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0467a10"/><lb ed="R098" n="0675a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0467a1001"><l>淵深七浪境爲風</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0467a11"/><lb ed="R098" n="0675a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0467a1101">論曰。八識淵深者。以八識。任持諸心及各境。而無
<lb ed="X" n="0467a12"/><lb ed="R098" n="0675a12"/>息也。所以爲之淵深。似如大海湛湛常靜。由被無
<lb ed="X" n="0467a13"/><lb ed="R098" n="0675a13"/>明五塵境風。激起七識之波。成六識之浪。念念不
<lb ed="X" n="0467a14"/><lb ed="R098" n="0675a14"/>斷善惡現行。及于種子。故輪迴三界。永不絕也。實
<lb ed="X" n="0467a15"/><lb ed="R098" n="0675a15"/>可痛哉。是故經云。藏識海常住。境界風所動。種種
<lb ed="X" n="0467a16"/><lb ed="R098" n="0675a16"/>諸識浪。騰躍而出生。又云。譬如巨海浪。無有若干
<lb ed="X" n="0467a17"/><lb ed="R098" n="0675a17"/>相。諸識心如是。異一不可得。云前偈。是被無明五
<lb ed="X" n="0467a18"/><lb ed="R098" n="0675a18"/>塵境風而轉。故有六七二識浪起。後偈。頓破無明
<lb ed="X" n="0467a19"/><lb ed="R098" n="0675b01"/>境風。及于現行種子之相。故云。無有若干相。異一
<lb ed="X" n="0467a20"/><lb ed="R098" n="0675b02"/>不可得。唯如來淨法身耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0467a21"/><lb ed="R098" n="0675b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0467a2101"><l>受熏持種根身器</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0467a22"/><lb ed="R098" n="0675b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0467a2201">論曰。受熏持種者。由宿生受前七識善惡現行種
<lb ed="X" n="0467a23"/><lb ed="R098" n="0675b05"/>子。而成八識引業種子。引至現在未來而成根身。
<lb ed="X" n="0467a24"/><lb ed="R098" n="0675b06"/>卽八識中親相分。器界。卽八識中疎相分。以內外
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0467b" n="0467b"/>
<lb ed="X" n="0467b01"/><lb ed="R098" n="0675b07"/>親疎相分。總被第八黎耶藏識種之所持也。種者
<lb ed="X" n="0467b02"/><lb ed="R098" n="0675b08"/>卽宿生引業種也。亦是吾人現在命根種子。持令
<lb ed="X" n="0467b03"/><lb ed="R098" n="0675b09"/>不散。或遇境緣。悶絕氣息。若引業命根種子不絕。
<lb ed="X" n="0467b04"/><lb ed="R098" n="0675b10"/>持三日或五日。以至七日等。卽四大身皆不散也。
<lb ed="X" n="0467b05"/><lb ed="R098" n="0675b11"/>故引業種。有如許之力者。信矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0467b06"/><lb ed="R098" n="0675b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0467b0601"><l>去後來先作主翁</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0467b07"/><lb ed="R098" n="0675b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0467b0701">論曰。八識先來。云何相耶。後去又云何相耶。答。先
<lb ed="X" n="0467b08"/><lb ed="R098" n="0675b14"/>來者。由宿生引業種子。引黎耶識種來。以吸父精
<lb ed="X" n="0467b09"/><lb ed="R098" n="0675b15"/>母血及<anchor xml:id="nkr_note_add_0467b0901" n="0467b0901"/><anchor xml:id="beg0467b0901" n="0467b0901"/>己<anchor xml:id="end0467b0901"/>靈引種三和合相。而成胞胎。以七七四
<lb ed="X" n="0467b10"/><lb ed="R098" n="0675b16"/>十九日後。成六根之體。又胞胎內。心肝脾肺胆。乃
<lb ed="X" n="0467b11"/><lb ed="R098" n="0675b17"/>至毛髮爪齒等。及心意識者。無不件件分淸。以至
<lb ed="X" n="0467b12"/><lb ed="R098" n="0675b18"/>老死之相。若苦若樂之果。毫不漏也。是爲來相耳。
<lb ed="X" n="0467b13"/><lb ed="R098" n="0676a01"/>云何爲去相。以八個識。先去眼耳鼻舌身及六七
<lb ed="X" n="0467b14"/><lb ed="R098" n="0676a02"/>二識。黎耶識體。將似木石之相。周身俱冷。唯引業
<lb ed="X" n="0467b15"/><lb ed="R098" n="0676a03"/>種子。以至生六道各處地界。卽必知也。云何知耶。
<lb ed="X" n="0467b16"/><lb ed="R098" n="0676a04"/>論曰。頂聖眼生天。人心餓鬼腹。傍生膝蓋離。地獄
<lb ed="X" n="0467b17"/><lb ed="R098" n="0676a05"/>足板出。是去之相也。頂聖者。周身俱冷。唯頂上最
<lb ed="X" n="0467b18"/><lb ed="R098" n="0676a06"/>煖。或生天者以周身俱冷。唯面門眼煖也。乃至地
<lb ed="X" n="0467b19"/><lb ed="R098" n="0676a07"/>獄足板出者。卽引業。引至地獄道去也。周身俱冷。
<lb ed="X" n="0467b20"/><lb ed="R098" n="0676a08"/>唯足板煖耳。問。若黎耶識異熟報身要捨者。宛同
<lb ed="X" n="0467b21"/><lb ed="R098" n="0676a09"/>心外有法耶。非唯心耳。答。起信論云。有四種空鏡。
<lb ed="X" n="0467b22"/><lb ed="R098" n="0676a10"/>與虗空等。一者空鏡。二者不空鏡。三者熏習鏡。四
<lb ed="X" n="0467b23"/><lb ed="R098" n="0676a11"/>者法出離鏡耳。云何名空鏡。一切生滅染法不相
<lb ed="X" n="0467b24"/><lb ed="R098" n="0676a12"/>應故。云何名不空鏡。一切法等在空鏡中。不出不
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0467c" n="0467c"/>
<lb ed="X" n="0467c01"/><lb ed="R098" n="0676a13"/>入。常住一性故。云何名熏習鏡。以修一切戒定慧
<lb ed="X" n="0467c02"/><lb ed="R098" n="0676a14"/>等。無量善法而熏習成一切種智。一切智智故。云
<lb ed="X" n="0467c03"/><lb ed="R098" n="0676a15"/>何名法出離鏡。以一切煩惱障及所知障俱斷盡
<lb ed="X" n="0467c04"/><lb ed="R098" n="0676a16"/>故。乃至隨眠種子。俱脫盡故。故今凡情中。在八識
<lb ed="X" n="0467c05"/><lb ed="R098" n="0676a17"/>中。亦具四義鏡故。一空鏡。一切先來後去異熟果
<lb ed="X" n="0467c06"/><lb ed="R098" n="0676a18"/>影。與空性鏡中。不相應故。何故以一切異熟果相。
<lb ed="X" n="0467c07"/><lb ed="R098" n="0676b01"/>是虗幻影。似如空鏡影。與空鏡性體。不相應故。二
<lb ed="X" n="0467c08"/><lb ed="R098" n="0676b02"/>是雖有異熟相影。在不空鏡性中。不出不入故。是
<lb ed="X" n="0467c09"/><lb ed="R098" n="0676b03"/>故來也無增。去也無減。如空鏡影。無來去故。三熏
<lb ed="X" n="0467c10"/><lb ed="R098" n="0676b04"/>習鏡。以後無漏章中。若非熏習無漏不思議淨業
<lb ed="X" n="0467c11"/><lb ed="R098" n="0676b05"/>成種。焉成如來淨妙果故。四法出離鏡者。如八句
<lb ed="X" n="0467c12"/><lb ed="R098" n="0676b06"/>凡情有漏章中。若不窮盡萬法唯識生滅門者。而
<lb ed="X" n="0467c13"/><lb ed="R098" n="0676b07"/>唯心之旨。亦不露也。故云法出離性鏡。是故四鏡
<lb ed="X" n="0467c14"/><lb ed="R098" n="0676b08"/>圓成。性相雙融。唯心妙義。故心外。決無一切法也。
<lb ed="X" n="0467c15"/><lb ed="R098" n="0676b09"/>凡見一切法者。卽見心耳。豈有異熟去來之相者
<lb ed="X" n="0467c16"/><lb ed="R098" n="0676b10"/>乎。故云作主翁者。卽善惡引種力。而爲主翁者也。
<lb ed="X" n="0467c17"/><lb ed="R098" n="0676b11"/>若有漏引果盡者。卽三界無可繫縛耳。以上論八
<lb ed="X" n="0467c18"/><lb ed="R098" n="0676b12"/>句有漏章<anchor xml:id="nkr_note_add_0467c1801" n="0467c1801"/><anchor xml:id="beg0467c1801" n="0467c1801"/>已<anchor xml:id="end0467c1801"/>竟。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0467c19"/><lb ed="R098" n="0676b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次頌聖中聖果章</cb:mulu><head>次頌聖中聖果章</head>
<lb ed="X" n="0467c20"/><lb ed="R098" n="0676b14"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0467c2001"><l>不動地前纔捨藏</l><l>金剛道後異熟空</l>
<lb ed="X" n="0467c21"/><lb ed="R098" n="0676b15"/><l>大圓無垢同時發</l><l>普照十方塵刹中</l></lg>
<lb ed="X" n="0467c22"/><lb ed="R098" n="0676b16"/><p xml:id="pX55p0467c2201">今論四句中初句云。</p>
<lb ed="X" n="0467c23"/><lb ed="R098" n="0676b17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0467c2301"><l>不動地前纔捨藏</l><l>金剛道後異熟空</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0467c24"/><lb ed="R098" n="0676b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0467c2401">論曰。云何不動中纔捨藏。以金剛道後。始得異熟
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0468a" n="0468a"/>
<lb ed="X" n="0468a01"/><lb ed="R098" n="0677a01"/>果空耶。答。論曰。從有漏因。至無漏果者。略有三位。
<lb ed="X" n="0468a02"/><lb ed="R098" n="0677a02"/>一我愛執藏位。卽屬潤生煩惱也。二善惡業果位。
<lb ed="X" n="0468a03"/><lb ed="R098" n="0677a03"/>卽引業以成發業種。是俱生五蘊遷變分段生死
<lb ed="X" n="0468a04"/><lb ed="R098" n="0677a04"/>也。三相續執持位。卽引業種果也。又論云。若斷潤
<lb ed="X" n="0468a05"/><lb ed="R098" n="0677a05"/>生我愛煩惱始超四地。至入六地方圓。脫盡八識
<lb ed="X" n="0468a06"/><lb ed="R098" n="0677a06"/>中潤生愛種。及四惑種。一齊斷也。又破和合七轉
<lb ed="X" n="0468a07"/><lb ed="R098" n="0677a07"/>識性。得三解脫門。二善惡業果位者。斷分段生死
<lb ed="X" n="0468a08"/><lb ed="R098" n="0677a08"/>果。如初地中。先斷異生障。永不受四惡趣異生果
<lb ed="X" n="0468a09"/><lb ed="R098" n="0677a09"/>也。二地<anchor xml:id="nkr_note_add_0468a0901" n="0468a0901"/><anchor xml:id="beg0468a0901" n="0468a0901"/>已<anchor xml:id="end0468a0901"/>去。至入八地中。頓脫三界分段生死業
<lb ed="X" n="0468a10"/><lb ed="R098" n="0677a10"/>果。捨三界內最後身業果。如云盡此一報身。同生
<lb ed="X" n="0468a11"/><lb ed="R098" n="0677a11"/><name role="" type="person">極樂國</name>者。此矣。三相續執持位。斷引業種者。如前
<lb ed="X" n="0468a12"/><lb ed="R098" n="0677a12"/>斷分段生死也。柰出世。卽淨業智力。受變易身。亦
<lb ed="X" n="0468a13"/><lb ed="R098" n="0677a13"/>不斷也。雖通法身還受智身。有似生滅智相猶未
<lb ed="X" n="0468a14"/><lb ed="R098" n="0677a14"/>盡也。故名受變易身。是不思議淨業之所感也。非
<lb ed="X" n="0468a15"/><lb ed="R098" n="0677a15"/>是欲界色界善業果也。今若至如來果地。卽變易
<lb ed="X" n="0468a16"/><lb ed="R098" n="0677a16"/>身智始脫盡耳。金剛道圓之後。無少法得。決斷變
<lb ed="X" n="0468a17"/><lb ed="R098" n="0677a17"/>易。異熟果空也。非三界內異熟果空耳。故云二死
<lb ed="X" n="0468a18"/><lb ed="R098" n="0677a18"/>永亡。置三德岸者此矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0468a19"/><lb ed="R098" n="0677b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0468a1901"><l>大圓無垢同時發</l><l>普照十方塵刹中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0468a20"/><lb ed="R098" n="0677b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0468a2001">論曰。大圓者。卽圓成實性也。以呼之卽應。卽名智
<lb ed="X" n="0468a21"/><lb ed="R098" n="0677b03"/>也。是故此智。窮三世而無刹那之際。徧十方之華
<lb ed="X" n="0468a22"/><lb ed="R098" n="0677b04"/>藏。竟無寸絲可立。以綿綿若存。用之不勤。是圓成
<lb ed="X" n="0468a23"/><lb ed="R098" n="0677b05"/>實性中本智也。永捨生滅相故。如鏡照影。不留情
<lb ed="X" n="0468a24"/><lb ed="R098" n="0677b06"/>故。若應于外。卽名成所作智。妙觀察智。是權智也。
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0468b" n="0468b"/>
<lb ed="X" n="0468b01"/><lb ed="R098" n="0677b07"/>或應或不應。永無增減。名平等性智。周徧法界盡
<lb ed="X" n="0468b02"/><lb ed="R098" n="0677b08"/>未來際。本同空性毫無智相。名大圓智。由照用自
<lb ed="X" n="0468b03"/><lb ed="R098" n="0677b09"/>在。故喩鏡智。非實有智相可得也。故云無智亦無
<lb ed="X" n="0468b04"/><lb ed="R098" n="0677b10"/>得者。得離垢眼。普鑑十方塵塵刹刹之中。以無盡
<lb ed="X" n="0468b05"/><lb ed="R098" n="0677b11"/>身雲。如月印萬川者。盡未來際故。故云同時發也。
<lb ed="X" n="0468b06"/><lb ed="R098" n="0677b12"/>非去來故。最寂靜故。若<cb:tt place="inline"><cb:t xml:lang="zh-Hant">阿</cb:t><cb:t xml:lang="sa-x-rj"><g ref="#RJ-C947"/></cb:t></cb:tt>字種非名言故。非智
<lb ed="X" n="0468b07"/><lb ed="R098" n="0677b13"/>見故。非內外故。非大小故。非一多故。故在用。卽爲
<lb ed="X" n="0468b08"/><lb ed="R098" n="0677b14"/>智身。在體性卽爲法身。又智本是法。法本是智。非
<lb ed="X" n="0468b09"/><lb ed="R098" n="0677b15"/>一非二。非異非同。<anchor xml:id="nkr_note_add_0468b0901" n="0468b0901"/><anchor xml:id="beg0468b0901" n="0468b0901"/>但<anchor xml:id="end0468b0901"/>有言說。俱成戲論。故普賢菩
<lb ed="X" n="0468b10"/><lb ed="R098" n="0677b16"/>薩讚佛偈云。如來淸淨妙法身。一切三界無倫匹。
<lb ed="X" n="0468b11"/><lb ed="R098" n="0677b17"/>以出世間言語道。其性非有非無故。是故刹塵心
<lb ed="X" n="0468b12"/><lb ed="R098" n="0677b18"/>念數者。皆不能度也。方是如來淨法界身耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0468b13"/><lb ed="R098" n="0678a01"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>唐<name role="" type="person">玄奘</name>始祖八識規矩母頌論釋文<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0468b14"/>
<lb ed="X" n="0468b15"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-B 八識總論破迷成智性後<g ref="#CB02494">䟦</g></cb:mulu><head>No. 898-B
<lb ed="X" n="0468b16"/><lb ed="R098" n="0678a02"/> 八識總論破迷成智性後<g ref="#CB02494">䟦</g></head>
<lb ed="X" n="0468b17"/>
<lb ed="X" n="0468b18"/><lb ed="R098" n="0678a03"/><p xml:id="pX55p0468b1801">吾聞之曰。夫幻身者。卽法身也。今云幻身者。卽黎
<lb ed="X" n="0468b19"/><lb ed="R098" n="0678a04"/>耶識中。所持親相分也。所問曰。因何而成之也。答
<lb ed="X" n="0468b20"/><lb ed="R098" n="0678a05"/>曰。由宿生中。引業種子力故。而牽引宿生善惡種。
<lb ed="X" n="0468b21"/><lb ed="R098" n="0678a06"/>以至今生。乃成四大異熟果之幻身也。原夫幻身
<lb ed="X" n="0468b22"/><lb ed="R098" n="0678a07"/>者。有似幻師。以呪力故。而呪成六根六塵六識之
<lb ed="X" n="0468b23"/><lb ed="R098" n="0678a08"/>幻身也。若宿生引業呪息。則幻身業相。脫然息矣。
<lb ed="X" n="0468b24"/><lb ed="R098" n="0678a09"/>然則幻身雖滅者。唯性智不滅也。何則。以本來智
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0468c" n="0468c"/>
<lb ed="X" n="0468c01"/><lb ed="R098" n="0678a10"/>性中。一切幻相。去來不相應故。雖今現有其相。而
<lb ed="X" n="0468c02"/><lb ed="R098" n="0678a11"/>幻相業體本自空也。何必要除其幻相。而顯法身
<lb ed="X" n="0468c03"/><lb ed="R098" n="0678a12"/>空性之體也哉。涅槃經云。吾今此身。卽常住法身。
<lb ed="X" n="0468c04"/><lb ed="R098" n="0678a13"/>故來如水月。去如幻息。來亦不增。去亦不減。同眞
<lb ed="X" n="0468c05"/><lb ed="R098" n="0678a14"/>際等法性。內外無寸絲者。豈有幻軀之相之可得
<lb ed="X" n="0468c06"/><lb ed="R098" n="0678a15"/>者哉。或問之曰。若衆生自性本自常住。云何而又
<lb ed="X" n="0468c07"/><lb ed="R098" n="0678a16"/>迷之者乎。答曰。大哉問乎。子所問者。衆生智性。云
<lb ed="X" n="0468c08"/><lb ed="R098" n="0678a17"/>何而迷之者耶。豈不聞聖人云。三界唯心。萬法唯
<lb ed="X" n="0468c09"/><lb ed="R098" n="0678a18"/>識。唯心者。卽眞如心也。故<name role="" type="person">馬鳴</name>起信論云。凡所見
<lb ed="X" n="0468c10"/><lb ed="R098" n="0678b01"/>一切法者。卽是見心也。是故心外卽無一切法也。
<lb ed="X" n="0468c11"/><lb ed="R098" n="0678b02"/>以唯心故。以一切法界本來常住。無遷變故。又因
<lb ed="X" n="0468c12"/><lb ed="R098" n="0678b03"/>何而有一切法耶。答。唯識心之所見也。是故當知。
<lb ed="X" n="0468c13"/><lb ed="R098" n="0678b04"/>由本性智迷成識。由識迷于性。由性成色。由色生
<lb ed="X" n="0468c14"/><lb ed="R098" n="0678b05"/>于染。由染成于妄。由妄成于取。又妄爲能取。色。爲
<lb ed="X" n="0468c15"/><lb ed="R098" n="0678b06"/>所取。如醉夫之迷心。以無法中。而成一切法也。以
<lb ed="X" n="0468c16"/><lb ed="R098" n="0678b07"/>無心中。而成一切心也。以無法者。本性也。以無心
<lb ed="X" n="0468c17"/><lb ed="R098" n="0678b08"/>者。本智也。又本智者。寂照也。是吾人本性不動智
<lb ed="X" n="0468c18"/><lb ed="R098" n="0678b09"/>也。則是故衆生於現在中。不迷智性者。卽識成智。
<lb ed="X" n="0468c19"/><lb ed="R098" n="0678b10"/>卽色成性。以色身者。卽法身也。是故觸境明如。無
<lb ed="X" n="0468c20"/><lb ed="R098" n="0678b11"/>聲色故。凡見一切法者。卽唯心故。以眞如心之所
<lb ed="X" n="0468c21"/><lb ed="R098" n="0678b12"/>現故。雖見而非見故。是故五識者。法身性中智也。
<lb ed="X" n="0468c22"/><lb ed="R098" n="0678b13"/>旣自法身性中智光。如鏡之照。卽應而不應也。如
<lb ed="X" n="0468c23"/><lb ed="R098" n="0678b14"/>不應。卽成圓性中智。若應之無心。卽五識成作智
<lb ed="X" n="0468c24"/><lb ed="R098" n="0678b15"/>也。又寂智者。實智也。成所作智者。卽權智也。故權
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0469a" n="0469a"/>
<lb ed="X" n="0469a01"/><lb ed="R098" n="0678b16"/>智應于外。實智冥于性。又權智者。卽暫時而應。故
<lb ed="X" n="0469a02"/><lb ed="R098" n="0678b17"/>名權也。實智者。應與不應。唯是一智無變易故。名
<lb ed="X" n="0469a03"/><lb ed="R098" n="0678b18"/>實性智也以性智不迷者。卽眞如心也。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0469a0301" n="0469a0301"/><anchor xml:id="beg0469a0301" n="0469a0301"/>已<anchor xml:id="end0469a0301"/>來。
<lb ed="X" n="0469a04"/><lb ed="R098" n="0679a01"/>離名字相。離心緣相也。法華云。唯此一事實。餘二
<lb ed="X" n="0469a05"/><lb ed="R098" n="0679a02"/>則非眞也。昔日有學人問南嶽云。如鏡鑄像。像成
<lb ed="X" n="0469a06"/><lb ed="R098" n="0679a03"/>後如何。師曰不鑑照。卽迷權實智也。又云雖然不
<lb ed="X" n="0469a07"/><lb ed="R098" n="0679a04"/>鑑照。一點也謾他不得。卽本來智也。六祖云。七六
<lb ed="X" n="0469a08"/><lb ed="R098" n="0679a05"/>不生。五八寂滅。故法華云。諸法從本來。常自寂滅
<lb ed="X" n="0469a09"/><lb ed="R098" n="0679a06"/>相。是以擊竹聞聲。黃鶯啼柳。皆非心外有法。唯一
<lb ed="X" n="0469a10"/><lb ed="R098" n="0679a07"/>性智。是故不用轉黎耶識名。而成圓性之智。可不
<lb ed="X" n="0469a11"/><lb ed="R098" n="0679a08"/>信哉。余以少得宗門頭關之旨。盡以向外馳求。未
<lb ed="X" n="0469a12"/><lb ed="R098" n="0679a09"/>歸心地。豈能破他人之五蘊。斷迷性之忘懷。今知
<lb ed="X" n="0469a13"/><lb ed="R098" n="0679a10"/>性相之雙融。智性窮源之不二。是則痛懺前非。洗
<lb ed="X" n="0469a14"/><lb ed="R098" n="0679a11"/>除咎過。是故勸諸來學。倘遇明師。視如古佛。一言
<lb ed="X" n="0469a15"/><lb ed="R098" n="0679a12"/>得法。受用不盡。頓超曠劫。直至菩提。若得心地了
<lb ed="X" n="0469a16"/><lb ed="R098" n="0679a13"/>明。必要看敎觀心。于自分中。乃有交涉。若見道而
<lb ed="X" n="0469a17"/><lb ed="R098" n="0679a14"/>不修者。如人有美田。而不耕者。豈不自惜也。夫痛
<lb ed="X" n="0469a18"/><lb ed="R098" n="0679a15"/>爲囑。</p>
<lb ed="X" n="0469a19"/><lb ed="R098" n="0679a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469a1901"><l>我以年朽勇猛力</l><l>疾危纏身論義釋</l>
<lb ed="X" n="0469a20"/><lb ed="R098" n="0679a17"/><l>用斯勝善利當來</l><l>速見彌陀極樂佛</l></lg>
<lb ed="X" n="0469a21"/><lb ed="R098" n="0679a18"/><p xml:id="pX55p0469a2101">記室漢川敬錄</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0469a22"/>
<lb ed="X" n="0469a23"/>
<lb ed="X" n="0469a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0469b" n="0469b"/>
<lb ed="X" n="0469b01"/>
<lb ed="X" n="0469b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-C</cb:mulu><head>No. 898-C</head>
<lb ed="X" n="0469b03"/>
<lb ed="X" n="0469b04"/><lb ed="R098" n="0679b01"/><p xml:id="pX55p0469b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0469001" n="0469001"/>元峯老人增頌五言八識意旨六十四句。分爲四科。</p>
<lb ed="X" n="0469b05"/><lb ed="R098" n="0679b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">初分五識意旨中又二</cb:mulu><head>△初分五識意旨中又二</head><p xml:id="pX55p0469b0511" cb:place="inline"><note place="inline">初頌十二句凡情章次頌四句聖果章</note>。</p>
<lb ed="X" n="0469b06"/><lb ed="R098" n="0679b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">初頌凡情</cb:mulu><head>初頌凡情</head>
<lb ed="X" n="0469b07"/><lb ed="R098" n="0679b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469b0701"><l>五識通八識</l><l>內外同見分</l><l>見色聞聲處</l>
<lb ed="X" n="0469b08"/><lb ed="R098" n="0679b05"/><l>現量緣性境</l><l>徧行五心所</l><l>同時內外應</l>
<lb ed="X" n="0469b09"/><lb ed="R098" n="0679b06"/><l>八識四惑種</l><l>觸境生情識</l><l>是故貪嗔痴</l>
<lb ed="X" n="0469b10"/><lb ed="R098" n="0679b07"/><l>五識共相應</l><l>乃至四空天</l><l>我種難脫盡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0469b11"/><lb ed="R098" n="0679b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">次頌聖果</cb:mulu><head>次頌聖果</head>
<lb ed="X" n="0469b12"/><lb ed="R098" n="0679b09"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469b1201"><l>擊竹聞聲處</l><l>頓顯唯識性</l><l>速轉五識見</l>
<lb ed="X" n="0469b13"/><lb ed="R098" n="0679b10"/><l>作智同圓境</l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0469b14"/><lb ed="R098" n="0679b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二分六識意旨中又二</cb:mulu><head>△二分六識意旨中又二</head><p xml:id="pX55p0469b1411" cb:place="inline"><note place="inline">初頌十二句凡情章次頌四句聖果章</note>。</p>
<lb ed="X" n="0469b15"/><lb ed="R098" n="0679b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">初頌凡情</cb:mulu><head>初頌凡情</head>
<lb ed="X" n="0469b16"/><lb ed="R098" n="0679b13"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469b1601"><l>現量通比量</l><l>比量成帶質</l><l>帶質有無境</l>
<lb ed="X" n="0469b17"/><lb ed="R098" n="0679b14"/><l>轉名獨影境</l><l>我愛三毒種</l><l>使動三業行</l>
<lb ed="X" n="0469b18"/><lb ed="R098" n="0679b15"/><l>七識三性種</l><l>熏入八識性</l><l>均成引滿業</l>
<lb ed="X" n="0469b19"/><lb ed="R098" n="0679b16"/><l>異熟果不盡</l><l>痛哉大丈夫</l><l>輪迴苦不盡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0469b20"/><lb ed="R098" n="0679b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">次頌聖果</cb:mulu><head>次頌聖果</head>
<lb ed="X" n="0469b21"/><lb ed="R098" n="0679b18"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469b2101"><l>頓破無明種</l><l>通達唯識性</l><l>妙觀察智中</l>
<lb ed="X" n="0469b22"/><lb ed="R098" n="0680a01"/><l>鑑機終不盡</l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0469b23"/><lb ed="R098" n="0680a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三分七識意旨中又二</cb:mulu><head>△三分七識意旨中又二</head><p xml:id="pX55p0469b2311" cb:place="inline"><note place="inline">初頌十二句凡情章次頌四句聖果章</note>。</p>
<lb ed="X" n="0469b24"/><lb ed="R098" n="0680a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">初頌凡情</cb:mulu><head>初頌凡情</head>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0469c" n="0469c"/>
<lb ed="X" n="0469c01"/><lb ed="R098" n="0680a04"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c0101"><l>七識執八識</l><l>有覆無記性</l><l>帶質通情本</l>
<lb ed="X" n="0469c02"/><lb ed="R098" n="0680a05"/><l>執我量爲境</l><l>情識通內外</l><l>鈎串六塵影</l>
<lb ed="X" n="0469c03"/><lb ed="R098" n="0680a06"/><l>乃至四空天</l><l>我見種不盡</l><l>由斯定力故</l>
<lb ed="X" n="0469c04"/><lb ed="R098" n="0680a07"/><l>纏眠種不應</l><l>是故天報盡</l><l>還八輪迴井</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0469c05"/><lb ed="R098" n="0680a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">次頌聖果</cb:mulu><head>次頌聖果</head>
<lb ed="X" n="0469c06"/><lb ed="R098" n="0680a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c0601"><l>頓破迷性種</l><l>淨慧離生性</l><l>平等淨法界</l>
<lb ed="X" n="0469c07"/><lb ed="R098" n="0680a10"/><l>無佛無生性</l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0469c08"/><lb ed="R098" n="0680a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四分八識意旨中又二</cb:mulu><head>△四分八識意旨中又二</head><p xml:id="pX55p0469c0811" cb:place="inline"><note place="inline">初頌十二句凡情章次頌四句聖果章</note>。</p>
<lb ed="X" n="0469c09"/><lb ed="R098" n="0680a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">初頌凡情</cb:mulu><head>初頌凡情</head>
<lb ed="X" n="0469c10"/><lb ed="R098" n="0680a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c1001"><l>第八黎耶識</l><l>四惑種相應</l><l>阿羅漢位中</l>
<lb ed="X" n="0469c11"/><lb ed="R098" n="0680a14"/><l>四惑始脫盡</l><l>是故經中說</l><l>三性三無性</l>
<lb ed="X" n="0469c12"/><lb ed="R098" n="0680a15"/><l>虗妄遍計無</l><l>依他是圓成</l><l>圓成解脫義</l>
<lb ed="X" n="0469c13"/><lb ed="R098" n="0680a16"/><l>虗空六無爲</l><l>顯揚諸法相</l><l>皆是不動力</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0469c14"/><lb ed="R098" n="0680a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">次頌無漏</cb:mulu><head>次頌無漏</head>
<lb ed="X" n="0469c15"/><lb ed="R098" n="0680a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c1501"><l>大圓鏡智中</l><l>隨眠種脫盡</l><l>名爲無垢識</l>
<lb ed="X" n="0469c16"/><lb ed="R098" n="0680b01"/><l>光照大千影</l></lg></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0469c17"/><lb ed="R098" n="0680b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">總頌八識名數</cb:mulu><head>△總頌八識名數</head>
<lb ed="X" n="0469c18"/><lb ed="R098" n="0680b03"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c1801"><l>六欲具八識</l><l>初二禪六識</l><l>三禪具三識</l>
<lb ed="X" n="0469c19"/><lb ed="R098" n="0680b04"/><l>四禪只七八</l><l>四空有黎耶</l><l>諸識將盡滅</l>
<lb ed="X" n="0469c20"/><lb ed="R098" n="0680b05"/><l>欲界具尋伺</l><l>二禪伺未息</l><l>三禪伺將斷</l>
<lb ed="X" n="0469c21"/><lb ed="R098" n="0680b06"/><l>四禪全無伺</l></lg>
<lb ed="X" n="0469c22"/><lb ed="R098" n="0680b07"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c2201"><l>欲界具三欲</l><l>飮食睡淫欲</l><l>色界俱脫盡</l>
<lb ed="X" n="0469c23"/><lb ed="R098" n="0680b08"/><l>唯以禪爲欲</l></lg>
<lb ed="X" n="0469c24"/><lb ed="R098" n="0680b09"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0469c2401"><l>四禪有徧行</l><l>作意受想思</l><l>七識執八識</l>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0470a" n="0470a"/>
<lb ed="X" n="0470a01"/><lb ed="R098" n="0680b10"/><l>有覆無記性</l><l>四空天無覆</l><l>只有藏識性</l>
<lb ed="X" n="0470a02"/><lb ed="R098" n="0680b11"/><l>徧行五心所</l><l>九次定<anchor xml:id="nkr_note_add_0470a0201" n="0470a0201"/><anchor xml:id="beg0470a0201" n="0470a0201"/>已<anchor xml:id="end0470a0201"/>滅</l><l>阿羅漢位中</l>
<lb ed="X" n="0470a03"/><lb ed="R098" n="0680b12"/><l>頓破和合識</l><l>唯留大圓智</l><l>普照塵刹攝</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0470a04"/><lb ed="R098" n="0680b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">總頌八識轉智意旨</cb:mulu><head>△總頌八識轉智意旨</head>
<lb ed="X" n="0470a05"/><lb ed="R098" n="0680b14"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0470a0501"><l>八識能分五識見</l><l>心所圓成現量顯</l>
<lb ed="X" n="0470a06"/><lb ed="R098" n="0680b15"/><l>刹那流入意地中</l><l>比量境中獨影現</l>
<lb ed="X" n="0470a07"/><lb ed="R098" n="0680b16"/><l>似眞二帶總分淸</l><l>有覆無覆黎耶識</l>
<lb ed="X" n="0470a08"/><lb ed="R098" n="0680b17"/><l>若能頓破無明種</l><l>自性智光常在面</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0470a09"/>
<lb ed="X" n="0470a10"/><lb ed="R098" n="0680b18"/><p xml:id="pX55p0470a1001">八識總頌文<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0470a11"/>
<lb ed="X" n="0470a12"/>
<lb ed="X" n="0470a13"/>
<lb ed="X" n="0470a14"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-D</cb:mulu><head>No. 898-D</head>
<lb ed="X" n="0470a15"/>
<lb ed="X" n="0470a16"/><lb ed="R098" n="0681a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0470a1601">玄祖八識頌。在相宗百法明門論內。只頌七十種色。
<lb ed="X" n="0470a17"/><lb ed="R098" n="0681a02"/>及心法。若百法論頌云。色法十一心法八。五十一
<lb ed="X" n="0470a18"/><lb ed="R098" n="0681a03"/>個心所法。二十四個不相應。六個無爲成百法。因
<lb ed="X" n="0470a19" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0681a04"/><name role="" type="person">玄奘</name>始祖只頌。前百法中兩句。後兩句文未頌。在此
<lb ed="X" n="0470a20"/><lb ed="R098" n="0681a05"/>總頌後補兩句。論釋三十法。合成前七十法。共計
<lb ed="X" n="0470a21"/><lb ed="R098" n="0681a06"/>一百法也。又前二十四個不相應。合前七十法。共
<lb ed="X" n="0470a22"/><lb ed="R098" n="0681a07"/>成九十四法。是世間法也。後一句頌六無爲成百
<lb ed="X" n="0470a23"/><lb ed="R098" n="0681a08"/>法者。是出世法。非世間法也。今先論釋不相應法。
<lb ed="X" n="0470a24"/><lb ed="R098" n="0681a09"/>頌云。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0470b" n="0470b"/>
<lb ed="X" n="0470b01"/><lb ed="R098" n="0681a10"/><lg type="regular" xml:id="lgX55p0470b0101"><l>文句同根名異住</l><l>得無生滅老無常</l>
<lb ed="X" n="0470b02"/><lb ed="R098" n="0681a11"/><l>流不定相時勢速</l><l>次第數和不合方</l></lg>
<lb ed="X" n="0470b03"/><lb ed="R098" n="0681a12"/><p xml:id="pX55p0470b0301">論中云。前七十種色及心法者。與實體境上均有
<lb ed="X" n="0470b04"/><lb ed="R098" n="0681a13"/>本質色故。心故。今此二十四個俱名不相應者。總
<lb ed="X" n="0470b05"/><lb ed="R098" n="0681a14"/>與色心體上決不相應　聖敎序中云。松風水月。
<lb ed="X" n="0470b06"/><lb ed="R098" n="0681a15"/>未足比其淸華等句。如前松風等四字有實體境
<lb ed="X" n="0470b07"/><lb ed="R098" n="0681a16"/>故。以立四字而成四名。又云未足等六字者。卽無
<lb ed="X" n="0470b08"/><lb ed="R098" n="0681a17"/>實體境也。是虗詞文義。而美　玄祖淨妙之德。故
<lb ed="X" n="0470b09"/><lb ed="R098" n="0681a18"/>云未足等句。卽與松風水月四境色體上不相應
<lb ed="X" n="0470b10"/><lb ed="R098" n="0681b01"/>耳。是故二十四個法者。在五蘊中。是屬行蘊耳。在
<lb ed="X" n="0470b11"/><lb ed="R098" n="0681b02"/>三性三無性中。屬徧計性中所收也。如云根本自
<lb ed="X" n="0470b12"/><lb ed="R098" n="0681b03"/>性非見聞覺知所到。故與自性文字不相應者。此
<lb ed="X" n="0470b13"/><lb ed="R098" n="0681b04"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0470b14"/><lb ed="R098" n="0681b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">次釋六無爲法者</cb:mulu><head>△次釋六無爲法者</head>
<lb ed="X" n="0470b15"/><lb ed="R098" n="0681b06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0470b1501">一虗空無爲</item><item xml:id="itemX55p0470b1506">二非擇滅無爲</item><item xml:id="itemX55p0470b1512">三滅盡定無爲</item>
<lb ed="X" n="0470b16"/><lb ed="R098" n="0681b07"/><item xml:id="itemX55p0470b1601">四擇滅無爲</item><item xml:id="itemX55p0470b1606">五眞如無爲</item><item xml:id="itemX55p0470b1611">六不動滅無爲</item></list>
<lb ed="X" n="0470b17"/><lb ed="R098" n="0681b08"/><p xml:id="pX55p0470b1701">今初虗空無爲者。是三十二色法之首領。何則三十
<lb ed="X" n="0470b18"/><lb ed="R098" n="0681b09"/>二法者。是有爲法也。有生滅去來故。唯虗空體者。
<lb ed="X" n="0470b19"/><lb ed="R098" n="0681b10"/>無生滅去來故。故屬無爲法也。以無作無爲名無
<lb ed="X" n="0470b20"/><lb ed="R098" n="0681b11"/>爲也。然此虗空無爲。還屬第六識中。似帶質境。若
<lb ed="X" n="0470b21"/><lb ed="R098" n="0681b12"/>在四禪天處。捨念淸淨地中。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0470b2101" n="0470b2101"/><anchor xml:id="beg0470b2101" n="0470b2101"/>已<anchor xml:id="end0470b2101"/>滅也。是故還成
<lb ed="X" n="0470b22"/><lb ed="R098" n="0681b13"/>事無爲也。屬徧計性所收耳。非屬本性體。成凡夫
<lb ed="X" n="0470b23"/><lb ed="R098" n="0681b14"/>法也。</p>
<lb ed="X" n="0470b24"/><lb ed="R098" n="0681b15"/><p xml:id="pX55p0470b2401">二非擇滅無爲者。以生滅去來善惡等法。及前虗空
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0470c" n="0470c"/>
<lb ed="X" n="0470c01"/><lb ed="R098" n="0681b16"/>境者。不相應故。何則。非心意識之所見故。乃凡夫
<lb ed="X" n="0470c02"/><lb ed="R098" n="0681b17"/>三乘四果。以至如來地中。根本自性。而爲體也。故
<lb ed="X" n="0470c03"/><lb ed="R098" n="0681b18"/>云。非擇滅無爲法也。卽三性中。圓成實性。是聖體
<lb ed="X" n="0470c04"/><lb ed="R098" n="0682a01"/>法也。又前卽是虗妄義。次是眞實性義。</p>
<lb ed="X" n="0470c05"/><lb ed="R098" n="0682a02"/><p xml:id="pX55p0470c0501">三滅盡定無爲者。是小乘九次第定。滅却心意識故。
<lb ed="X" n="0470c06"/><lb ed="R098" n="0682a03"/>故屬無爲法也。三乘遊三摩地。亦可借路修。非最
<lb ed="X" n="0470c07"/><lb ed="R098" n="0682a04"/>上乘法也。</p>
<lb ed="X" n="0470c08"/><lb ed="R098" n="0682a05"/><p xml:id="pX55p0470c0801">四擇滅無爲者。卽戒定慧等。無量出世妙行等法也。
<lb ed="X" n="0470c09"/><lb ed="R098" n="0682a06"/>問。旣有戒定慧等修者。非用生滅心不可。云何屬
<lb ed="X" n="0470c10"/><lb ed="R098" n="0682a07"/>無爲法也。答。由用戒定慧等擇滅法故。故能擇去
<lb ed="X" n="0470c11"/><lb ed="R098" n="0682a08"/>我見愛種。滅盡一切煩惱及于隨眠種子。始見眞
<lb ed="X" n="0470c12"/><lb ed="R098" n="0682a09"/>如無爲妙果也。所以云擇滅者。屬無爲法也。問。三
<lb ed="X" n="0470c13"/><lb ed="R098" n="0682a10"/>性中。是何性所收。答。是依他起性卽圓成故。</p>
<lb ed="X" n="0470c14"/><lb ed="R098" n="0682a11"/><p xml:id="pX55p0470c1401">五眞如無爲者。收前虗空及九次第定。兼擇滅無爲
<lb ed="X" n="0470c15"/><lb ed="R098" n="0682a12"/>生滅門。又收前非擇滅無爲屬不生滅門。以此二
<lb ed="X" n="0470c16"/><lb ed="R098" n="0682a13"/>門不相捨離。名眞如門。眞如門者。以世出世間等
<lb ed="X" n="0470c17"/><lb ed="R098" n="0682a14"/>法。總唯一心者也。是故起信論云。凡見一切法者。
<lb ed="X" n="0470c18"/><lb ed="R098" n="0682a15"/>卽唯心耳。問。三性中是何性中收。答。是三性三無
<lb ed="X" n="0470c19"/><lb ed="R098" n="0682a16"/>性均收者也。</p>
<lb ed="X" n="0470c20"/><lb ed="R098" n="0682a17"/><p xml:id="pX55p0470c2001">六不動無爲者。亦卽五無爲總義也。今云不動義也。
<lb ed="X" n="0470c21"/><lb ed="R098" n="0682a18"/>是卽如來果地。金剛性也。故云不動義也。</p>
<lb ed="X" n="0470c22"/><lb ed="R098" n="0682b01"/><p xml:id="pX55p0470c2201">夫無爲法者。只一性耳。云何要立六無爲法也。答。分
<lb ed="X" n="0470c23"/><lb ed="R098" n="0682b02"/>體用故。恐混外道見故。直示一心。故又示眞如體
<lb ed="X" n="0470c24"/><lb ed="R098" n="0682b03"/>用全具。常不動故。由此立六無爲法也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0471a" n="0471a"/>
<lb ed="X" n="0471a01"/><lb ed="R098" n="0682b04"/><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a0101">又問。云何要立虗空無爲耶。</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a0112" cb:place="inline">答。以擇出虗空性。非本
<lb ed="X" n="0471a02"/><lb ed="R098" n="0682b05"/>性故。虗空者。是吾人心意識之所見也。本性者。非
<lb ed="X" n="0471a03"/><lb ed="R098" n="0682b06"/>心意識之所見也。本性雖則空。而不斷故。卽非頑
<lb ed="X" n="0471a04"/><lb ed="R098" n="0682b07"/>空耳。</p></sp>
<lb ed="X" n="0471a05"/><lb ed="R098" n="0682b08"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a0501">問。云何要立非擇滅無爲耶</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a0512" cb:place="inline">答。由顯凡聖。皆依根本
<lb ed="X" n="0471a06"/><lb ed="R098" n="0682b09"/>自性。與一切染法。不相應故。故單屬凡聖體也。</p></sp>
<lb ed="X" n="0471a07"/><lb ed="R098" n="0682b10"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a0701">問。云何要立滅盡定無爲耶</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a0712" cb:place="inline">答。前不云乎。一切三乘
<lb ed="X" n="0471a08"/><lb ed="R098" n="0682b11"/>借路修行。亦能斷諸我愛種故。</p></sp>
<lb ed="X" n="0471a09"/><lb ed="R098" n="0682b12"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a0901">問。云何要立擇滅無爲耶</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a0911" cb:place="inline">答。由擇滅無爲妙用之力。
<lb ed="X" n="0471a10"/><lb ed="R098" n="0682b13"/>卽能轉凡情。而成聖位故。若無此擇滅者。一切聖
<lb ed="X" n="0471a11"/><lb ed="R098" n="0682b14"/>果德位。不能成故。</p></sp>
<lb ed="X" n="0471a12"/><lb ed="R098" n="0682b15"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a1201">問。云何要立眞如無爲者</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a1211" cb:place="inline">答。以攝前四種無爲體用。
<lb ed="X" n="0471a13"/><lb ed="R098" n="0682b16"/>同一如故。直示一心無二法故。</p></sp>
<lb ed="X" n="0471a14"/><lb ed="R098" n="0682b17"/></cb:dialog><cb:dialog type="qa"><sp cb:type="question"><p xml:id="pX55p0471a1401">問。云何要立不動無爲耶</p></sp><sp cb:type="answer"><p xml:id="pX55p0471a1411" cb:place="inline">答。以攝前五種無爲法者。
<lb ed="X" n="0471a15"/><lb ed="R098" n="0682b18"/>性如金剛。心無動故。常住法界。無變易故。故立不
<lb ed="X" n="0471a16"/><lb ed="R098" n="0683a01"/>動名耳。然此六無爲法者。以一無爲者。卽六無爲
<lb ed="X" n="0471a17"/><lb ed="R098" n="0683a02"/>也。又虗空及滅盡無爲者。卽事無礙法界也。非擇
<lb ed="X" n="0471a18"/><lb ed="R098" n="0683a03"/>滅無爲者是理無礙法界也。眞如無爲者。卽事理
<lb ed="X" n="0471a19"/><lb ed="R098" n="0683a04"/>無礙法界也。不動無爲者。卽含事事無礙法界也。</p></sp></cb:dialog>
<lb ed="X" n="0471a20"/><lb ed="R098" n="0683a05"/><p xml:id="pX55p0471a2001">又云無爲者。由唯識故。而能知也。何則。曾聞聖典云。
<lb ed="X" n="0471a21"/><lb ed="R098" n="0683a06"/>有六無爲道者。以往昔中熏習成種。今日聞六無
<lb ed="X" n="0471a22"/><lb ed="R098" n="0683a07"/>爲道者。以脫然而之有也。然則無爲道不可以知
<lb ed="X" n="0471a23"/><lb ed="R098" n="0683a08"/>知。況可以識識。故云。道可云道。非有常道之名耳。
<lb ed="X" n="0471a24"/><lb ed="R098" n="0683a09"/>無非暫時云道也。今以唯識。以識于無爲道者。是
<pb ed="X" xml:id="X55.0898.0471b" n="0471b"/>
<lb ed="X" n="0471b01"/><lb ed="R098" n="0683a10"/>吾人所緣境也。然此境者。以無境爲境。始爲實際
<lb ed="X" n="0471b02"/><lb ed="R098" n="0683a11"/>境也。故斯境者。非大非小。非內非外。非比量境。非
<lb ed="X" n="0471b03"/><lb ed="R098" n="0683a12"/>現量得。故聖人云。觸境忘懷者。始可以會道矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0471b04"/><lb ed="R098" n="0683a13"/>
<lb ed="X" n="0471b05"/><lb ed="R098" n="0683a14"/><p xml:id="pX55p0471b0501">冥合百法論義文<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0471b06"/>
<lb ed="X" n="0471b07"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 898-E 刻八識論義迴向意願(附)</cb:mulu><head>No. 898-E
<lb ed="X" n="0471b08"/><lb ed="R098" n="0683a16"/> 刻八識論義迴向意願<note place="inline">附</note></head>
<lb ed="X" n="0471b09"/>
<lb ed="X" n="0471b10"/><lb ed="R098" n="0683a17"/><p xml:id="pX55p0471b1001"><note place="inline">源漳</note>最初參學自性魔毒幾喪慧命苦不可言也
<lb ed="X" n="0471b11"/><lb ed="R098" n="0683a18"/>到此南方幸遇　先師元峯老和尙垂甘露味絕
<lb ed="X" n="0471b12"/><lb ed="R098" n="0683b01"/>後再甦遂發大願願我盡未來世如衆生數普現
<lb ed="X" n="0471b13"/><lb ed="R098" n="0683b02"/>色身具諸妙辨廣讚一乘令諸衆生不入邪見爾
<lb ed="X" n="0471b14"/><lb ed="R098" n="0683b03"/>來聞法喜法樂法解法不見世間有少急務但願
<lb ed="X" n="0471b15"/><lb ed="R098" n="0683b04"/>宏法普利羣生時適此論　六根淸淨一性圓明
<lb ed="X" n="0471b16"/><lb ed="R098" n="0683b05"/>了無生智慧<g ref="#CB08504">𦦨</g>重重仰唯　護法其首願令　佛
<lb ed="X" n="0471b17"/><lb ed="R098" n="0683b06"/>法久住世間與諸衆生作大饒益字字句句乃至
<lb ed="X" n="0471b18"/><lb ed="R098" n="0683b07"/>一塵一墨皆如理而遍盡沙界徹未來一切衆生
<lb ed="X" n="0471b19"/><lb ed="R098" n="0683b08"/>之中字字句句皆如理而攝一切衆生皆入其中
<lb ed="X" n="0471b20"/><lb ed="R098" n="0683b09"/>願諸衆生皆悟自性法門法爾交涉無礙此論證
<lb ed="X" n="0471b21"/><lb ed="R098" n="0683b10"/>也願諸捨財助一力隨喜讚歎者生生世世不落
<lb ed="X" n="0471b22"/><lb ed="R098" n="0683b11"/>三塗常會人天聽聞正法得大總持開化一切普
<lb ed="X" n="0471b23"/><lb ed="R098" n="0683b12"/>令衆生同圓種智遍攝爲衆生者慈願故正而度
<lb ed="X" n="0471b24"/><lb ed="R098" n="0683b13"/>故三無差別故耳。</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0450b0401" to="#end0450b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0450b1701" to="#end0450b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0451b0801" to="#end0451b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0451c1001" to="#end0451c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453b0101" to="#end0453b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0453b1901" to="#end0453b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453c0101" to="#end0453c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453c0601" to="#end0453c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0453c1101" to="#end0453c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0453c1801" to="#end0453c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0454a2201" to="#end0454a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0454a2301" to="#end0454a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0454c1201" to="#end0454c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0455a2301" to="#end0455a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0455b0401" to="#end0455b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0455c0301" to="#end0455c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0455c0401" to="#end0455c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0456a0401" to="#end0456a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0456c0601" to="#end0456c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458a0901" to="#end0458a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0458b0701" to="#end0458b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0459c0901" to="#end0459c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0461b0101" to="#end0461b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0461b0801" to="#end0461b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0461c0701" to="#end0461c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0461c1401" to="#end0461c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462a0501" to="#end0462a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0462a0601" to="#end0462a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0462a0701" to="#end0462a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462a0801" to="#end0462a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0462a1201" to="#end0462a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462a1401" to="#end0462a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462a1501" to="#end0462a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462a1901" to="#end0462a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462a2101" to="#end0462a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462a2201" to="#end0462a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462b0201" to="#end0462b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462b0501" to="#end0462b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462b1101" to="#end0462b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0462c1201" to="#end0462c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0463c0601" to="#end0463c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0463c1701" to="#end0463c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0464a0401" to="#end0464a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0464a0501" to="#end0464a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0464a0601" to="#end0464a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0465b2301" to="#end0465b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0466a0501" to="#end0466a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0466a0701" to="#end0466a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0466b0501" to="#end0466b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0466c2101" to="#end0466c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0467b0901" to="#end0467b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0467c1801" to="#end0467c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0468a0901" to="#end0468a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0468b0901" to="#end0468b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0469a0301" to="#end0469a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0470a0201" to="#end0470a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0470b2101" to="#end0470b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0469001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0469001">元ハ無カ。<g ref="#CB18834">󴦒</g></note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0450b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0450b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0450b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0450b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0451b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0451c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453b0101">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0453b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c0601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0453c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0453c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0454a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0454a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0454c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0455a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0455b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0455c0301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0455c03.12" target="#nkr_note_add_0455c0301">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0455c0401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0455c04.07" target="#nkr_note_add_0455c0401">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0456a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0456c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0458b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0459c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0461b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0461b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461b0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0461c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0461c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462a0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0462a05.19" target="#nkr_note_add_0462a0501">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0462a0601" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0462a06.12" target="#nkr_note_add_0462a0601">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0462a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462a0801" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X55.0462a08.03" target="#nkr_note_add_0462a0801">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0462a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462b0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462b1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0462c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0463c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0463c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0463c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0463c1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0464a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0464a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0464a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0465b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0465b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0466a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0466a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0466b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0466c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0467b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0467b0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0467c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0467c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0468a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0468a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0468b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0468b0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0469a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0469a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0470a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0470a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0470b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0470b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>