<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0905">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 905 大乘止觀法門釋要</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 905 大乘止觀法門釋要</title>
			<author>明 智旭述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>4卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">905</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">大乘止觀法門釋要</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00592">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName>
				<mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15470">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15470</charName>
				<mapping cb:dec="998510" type="PUA">U+F3C6E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+7CA4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>粵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(奧-釆+米)-大+ㄎ]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:44">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0588b" n="0588b"/>
<lb ed="X" n="0588b01"/>
<lb ed="X" n="0588b02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-A 大乘止觀序</cb:mulu><head>No. 905-A
<lb ed="X" n="0588b03"/><lb ed="R098" n="0872a01"/> 大乘止觀序</head>
<lb ed="X" n="0588b04"/>
<lb ed="X" n="0588b05"/><lb ed="R098" n="0872a02"/><p xml:id="pX55p0588b0501">錢唐胡子浸雲問於華藏單子曰。何謂道。單子曰性
<lb ed="X" n="0588b06"/><lb ed="R098" n="0872a03"/>是也。胡子疑焉曰修可廢歟。單子曰。在璞之玉匪剖
<lb ed="X" n="0588b07"/><lb ed="R098" n="0872a04"/>弗見。在鑛之金匪鍊弗純。在纏之性匪修弗顯。必曰
<lb ed="X" n="0588b08"/><lb ed="R098" n="0872a05"/>性也而可以廢修也。彼芸芸者孰無性耶。於是以靈
<lb ed="X" n="0588b09"/><lb ed="R098" n="0872a06"/>峰老人所註南嶽大乘止觀授於胡子而吿之曰。修
<lb ed="X" n="0588b10"/><lb ed="R098" n="0872a07"/>道之要盡於大乘止觀一書。而大乘止觀之要盡於
<lb ed="X" n="0588b11"/><lb ed="R098" n="0872a08"/>轉無塵智之一言。何也。心也者萬法之體也。華嚴云。
<lb ed="X" n="0588b12"/><lb ed="R098" n="0872a09"/>三界無別法。惟是一心作。首楞嚴云。諸法所生。惟心
<lb ed="X" n="0588b13"/><lb ed="R098" n="0872a10"/>所現。一切因果世界微塵。因心成體。彼凡夫不了惟
<lb ed="X" n="0588b14"/><lb ed="R098" n="0872a11"/>心之義而爲六塵所縛。則六塵塵也。聲聞不了惟心
<lb ed="X" n="0588b15"/><lb ed="R098" n="0872a12"/>之義而爲四諦所縛。則四諦亦塵也。緣覺不了惟心
<lb ed="X" n="0588b16"/><lb ed="R098" n="0872a13"/>之義而爲十二因緣所縛。則十二因緣亦塵也。菩薩
<lb ed="X" n="0588b17"/><lb ed="R098" n="0872a14"/>不了惟心之義而爲六度所縛。則六度亦塵也。不寧
<lb ed="X" n="0588b18"/><lb ed="R098" n="0872a15"/>惟是。昔有僧問先德曰撥塵見佛時如何。曰佛卽是
<lb ed="X" n="0588b19"/><lb ed="R098" n="0872a16"/>塵。由是觀之。若心外見有纖毫之法。無論若凡若聖
<lb ed="X" n="0588b20"/><lb ed="R098" n="0872a17"/>皆塵也。而抑知夫卽心是塵卽塵是心也哉。緣論云。
<lb ed="X" n="0588b21"/><lb ed="R098" n="0872a18"/>更無心外法。能與心爲緣。悉從自心生。還與心爲相。
<lb ed="X" n="0588b22"/><lb ed="R098" n="0872b01"/>良以世出世間諸法惟是一心。苟於此諦了而不疑。
<lb ed="X" n="0588b23"/><lb ed="R098" n="0872b02"/>則取捨情忘馳求心歇而無塵之智轉矣。今之時慕
<lb ed="X" n="0588b24"/><lb ed="R098" n="0872b03"/>道者如牛毛。明道者如麟角。執性而廢修者恪守無
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0588c" n="0588c"/>
<lb ed="X" n="0588c01"/><lb ed="R098" n="0872b04"/>爲。執修而廢性者罔知本妙。加以游談不根之徒。目
<lb ed="X" n="0588c02"/><lb ed="R098" n="0872b05"/>不睹三藏之靈文。耳不聞五宗之玄旨。儼爲人師如
<lb ed="X" n="0588c03"/><lb ed="R098" n="0872b06"/>盲導瞽。余雖辭而闢之。其如一傳衆咻。法<g ref="#CB08504">𦦨</g>智燈危
<lb ed="X" n="0588c04"/><lb ed="R098" n="0872b07"/>若一綫。誠能流布是書。俾知夫寂照者性之體也。止
<lb ed="X" n="0588c05"/><lb ed="R098" n="0872b08"/>觀者性之用也。由寂故而起於止。而卽以止合乎寂。
<lb ed="X" n="0588c06"/><lb ed="R098" n="0872b09"/>由照故而起於觀。而卽以觀合乎照。是則全性起修
<lb ed="X" n="0588c07"/><lb ed="R098" n="0872b10"/>全修是性。圓悟圓修之道莫詳於此。然而以少方便
<lb ed="X" n="0588c08"/><lb ed="R098" n="0872b11"/>疾得菩提則曰轉無塵智而<anchor xml:id="nkr_note_add_0588c0801" n="0588c0801"/><anchor xml:id="beg0588c0801" n="0588c0801"/>已<anchor xml:id="end0588c0801"/>矣。是故修道之要盡
<lb ed="X" n="0588c09"/><lb ed="R098" n="0872b12"/>於大乘止觀一書。而大乘止觀之要盡於轉無塵智
<lb ed="X" n="0588c10"/><lb ed="R098" n="0872b13"/>之一言也。胡子忻然與其仲弟用和･季弟濟之幷吳
<lb ed="X" n="0588c11"/><lb ed="R098" n="0872b14"/>子寶林･邵子南厓昆季･姚子三摩謀而付諸梓。而乞
<lb ed="X" n="0588c12"/><lb ed="R098" n="0872b15"/>余言弁其首。爰述胡子相往復之語而爲之序。</p>
<lb ed="X" n="0588c13"/><lb ed="R098" n="0872b16"/><p xml:id="pX55p0588c1301">乾隆五十四年歲次<anchor xml:id="nkr_note_add_0588c1301" n="0588c1301"/><anchor xml:id="beg0588c1301" n="0588c1301"/>己<anchor xml:id="end0588c1301"/>酉仲冬之吉富春華藏居士
<lb ed="X" n="0588c14"/><lb ed="R098" n="0872b17"/>單照謹撰</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0588c15"/>
<lb ed="X" n="0588c16"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-B</cb:mulu><head>No. 905-B</head>
<lb ed="X" n="0588c17"/>
<lb ed="X" n="0588c18"/><lb ed="R098" n="0873a01"/><p xml:id="pX55p0588c1801">夫飮百川之泉者須窮其源。攀萬木之條者須知其
<lb ed="X" n="0588c19"/><lb ed="R098" n="0873a02"/>本。況佛法心燈普照一切。爲人天之眼目。作凡聖之
<lb ed="X" n="0588c20"/><lb ed="R098" n="0873a03"/>依歸。豈可晦其所由來也。天台智者嗣法於南嶽慧
<lb ed="X" n="0588c21"/><lb ed="R098" n="0873a04"/>思禪師。習止觀。嘗讀法華藥王品至善男子是眞精
<lb ed="X" n="0588c22"/><lb ed="R098" n="0873a05"/>進是名眞法供養如來。見靈山一會儼然未散。其師
<lb ed="X" n="0588c23"/><lb ed="R098" n="0873a06"/>歎曰。非汝莫見。非我莫知。由是觀之。其師功行豈等
<lb ed="X" n="0588c24"/><lb ed="R098" n="0873a07"/>閒哉。所著甚富。其大乘止觀一書。會靈峰蕅益旭公
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0589a" n="0589a"/>
<lb ed="X" n="0589a01"/><lb ed="R098" n="0873a08"/>分以科註。合四卷。名大乘止觀釋要。歲久淹沒。而智
<lb ed="X" n="0589a02"/><lb ed="R098" n="0873a09"/>者大師名滿天下。其師著述竟罕人知。此皆飮水不
<lb ed="X" n="0589a03"/><lb ed="R098" n="0873a10"/>窮其源。攀木不知其本故耳。當知智者大師五分法
<lb ed="X" n="0589a04"/><lb ed="R098" n="0873a11"/>身由師所生。靈峰云。重子而輕父斯之謂歟。眞寂寺
<lb ed="X" n="0589a05"/><lb ed="R098" n="0873a12"/>苾蒭源洪法師遍覓是論。復購得故板。見其殘缺悉
<lb ed="X" n="0589a06"/><lb ed="R098" n="0873a13"/>校正無訛。擬重補刻。適有海甯沈維樹先生解囊樂
<lb ed="X" n="0589a07"/><lb ed="R098" n="0873a14"/>助成此勝因。<note place="inline">圓</note>見而隨喜。頓忘淺陋。敬爲之序。</p>
<lb ed="X" n="0589a08"/><lb ed="R098" n="0873a15"/><p xml:id="pX55p0589a0801">道光六年月在太簇人日苾蒭尼悟德通圓書於孝
<lb ed="X" n="0589a09"/><lb ed="R098" n="0873a16"/>圓菴之摩訶衍室</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0589a10"/>
<lb ed="X" n="0589a11"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-C 南嶽大乘止觀序</cb:mulu><head>No. 905-C
<lb ed="X" n="0589a12"/><lb ed="R098" n="0873b01"/> 南嶽大乘止觀序</head>
<lb ed="X" n="0589a13"/>
<lb ed="X" n="0589a14"/><lb ed="R098" n="0873b02"/><byline cb:type="author">兩浙路勸農使兼提點刑獄公事朝奉大</byline>
<lb ed="X" n="0589a15"/><lb ed="R098" n="0873b03"/><byline cb:type="author">夫行尙書度支員外郞護軍借紫朱頔譔</byline>
<lb ed="X" n="0589a16"/><lb ed="R098" n="0873b04"/><p xml:id="pX55p0589a1601">鶴林示滅而來。賢聖應世者非一。咸以六度萬行通
<lb ed="X" n="0589a17"/><lb ed="R098" n="0873b05"/>達大智。安住於法界。拔濟於羣迷。金文寶軸具載於
<lb ed="X" n="0589a18"/><lb ed="R098" n="0873b06"/>諸法之藏。若夫空一切法。證一切性。不於三界現其
<lb ed="X" n="0589a19"/><lb ed="R098" n="0873b07"/>身意。達正覺之眞源。顯毗盧之實相。則見乎南嶽大
<lb ed="X" n="0589a20"/><lb ed="R098" n="0873b08"/>師之止觀也。大師靈山佛會之聖衆。三世化緣於衡
<lb ed="X" n="0589a21"/><lb ed="R098" n="0873b09"/>岫。密承佛旨。親聽法音。總<name role="" type="person">馬鳴</name>･龍樹之心要。具菩提
<lb ed="X" n="0589a22"/><lb ed="R098" n="0873b10"/>涅槃之了義。故著止觀上下二論。遣眞妄於一念。明
<lb ed="X" n="0589a23"/><lb ed="R098" n="0873b11"/>體相之無迹。空拳舒手無物可見。則止觀之理自是
<lb ed="X" n="0589a24"/><lb ed="R098" n="0873b12"/>而顯。寂照其門由是而入。爲出世之宗本。作佛種之
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0589b" n="0589b"/>
<lb ed="X" n="0589b01"/><lb ed="R098" n="0873b13"/>導師。不歷僧祗直超聖位。嗟夫斯敎雖大顯示啓來
<lb ed="X" n="0589b02"/><lb ed="R098" n="0873b14"/>者。而人世未之普見。流于海外逮五百年。咸平中日
<lb ed="X" n="0589b03"/><lb ed="R098" n="0873b15"/>本國僧寂照以斯敎航海而來。復歸聖朝。天禧四年
<lb ed="X" n="0589b04"/><lb ed="R098" n="0873b16"/>夏四月。靈隱山天竺敎主遵式將示生生之佛種。咸
<lb ed="X" n="0589b05"/><lb ed="R098" n="0873b17"/>成上上之勝緣。乃俾刻其文。又復以序爲請。重念如
<lb ed="X" n="0589b06"/><lb ed="R098" n="0873b18"/>意稱珠<anchor xml:id="nkr_note_add_0589b0601" n="0589b0601"/><anchor xml:id="beg0589b0601" n="0589b0601"/>已<anchor xml:id="end0589b0601"/>還合浦。虗室生白坐見法身。顧鑽仰之未
<lb ed="X" n="0589b07"/><lb ed="R098" n="0874a01"/>至。抑稱讚之無取。但願一切信心見者能修。修者能
<lb ed="X" n="0589b08"/><lb ed="R098" n="0874a02"/>證。對諸境而不動。於諸法而無染。一受不退。一得永
<lb ed="X" n="0589b09"/><lb ed="R098" n="0874a03"/>得。盡未來際常與南嶽大師俱生。行如來事焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0589b10"/>
<lb ed="X" n="0589b11"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-D 南嶽禪師大乘止觀原序</cb:mulu><head>No. 905-D
<lb ed="X" n="0589b12"/><lb ed="R098" n="0874a05"/> 南嶽禪師大乘止觀原序</head>
<lb ed="X" n="0589b13"/>
<lb ed="X" n="0589b14"/><lb ed="R098" n="0874a06"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">天竺寺</name>沙門　遵式　述</byline>
<lb ed="X" n="0589b15"/><lb ed="R098" n="0874a07"/><p xml:id="pX55p0589b1501">止觀用也。本乎明靜。明靜德也。本乎一性。性體本覺
<lb ed="X" n="0589b16"/><lb ed="R098" n="0874a08"/>謂之明。覺體本寂謂之靜。明靜不二謂之體。體無所
<lb ed="X" n="0589b17"/><lb ed="R098" n="0874a09"/>分則明靜安寄。體無不備則明靜斯在。語體則非一
<lb ed="X" n="0589b18"/><lb ed="R098" n="0874a10"/>而常一。語德乃不二而常二。秪分而不分。秪一而不
<lb ed="X" n="0589b19"/><lb ed="R098" n="0874a11"/>一耳。體德無改彊名爲萬法之性。體德無住彊名爲
<lb ed="X" n="0589b20"/><lb ed="R098" n="0874a12"/>萬法之本。萬法者復何謂也。謂擧體明靜之所爲也。
<lb ed="X" n="0589b21"/><lb ed="R098" n="0874a13"/>何其然乎。良由無始本覺之明彊照。照生而自惑謂
<lb ed="X" n="0589b22"/><lb ed="R098" n="0874a14"/>之昏。無始無住之本隨緣。緣起而自亂謂之動。昏動
<lb ed="X" n="0589b23"/><lb ed="R098" n="0874a15"/>旣作。萬法生焉。捏目空花豈是他物。故云不變隨緣
<lb ed="X" n="0589b24"/><lb ed="R098" n="0874a16"/>名之爲心。隨緣不變名之爲性。心。昏動也。性。明靜也。
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0589c" n="0589c"/>
<lb ed="X" n="0589c01"/><lb ed="R098" n="0874a17"/>若知無始卽明而爲昏。故可了今卽動而爲靜。于是
<lb ed="X" n="0589c02"/><lb ed="R098" n="0874a18"/>聖人見其昏動可卽也。明靜可復也。故因靜以訓止。
<lb ed="X" n="0589c03"/><lb ed="R098" n="0874b01"/>止其動也。因明以敎觀。觀其昏也。使其究一念卽動
<lb ed="X" n="0589c04"/><lb ed="R098" n="0874b02"/>而靜。卽昏而明。昏動旣息。萬法自亡。但存乎明靜之
<lb ed="X" n="0589c05"/><lb ed="R098" n="0874b03"/>體矣。是爲圓頓。是爲無作。是如來行。是照性成脩。脩
<lb ed="X" n="0589c06"/><lb ed="R098" n="0874b04"/>成而用廢。誰論止觀體顯而性泯。亦無明靜。豁然誰
<lb ed="X" n="0589c07"/><lb ed="R098" n="0874b05"/>寄。無所名焉。爲示物旨歸。止成謂之解脫。觀成謂之
<lb ed="X" n="0589c08"/><lb ed="R098" n="0874b06"/>般若。體顯謂之法身。是三卽一。是一卽三。如伊三點。
<lb ed="X" n="0589c09"/><lb ed="R098" n="0874b07"/>如天三目。非縱橫也。非一異也。是爲不思議三德。是
<lb ed="X" n="0589c10"/><lb ed="R098" n="0874b08"/>爲大般涅槃也。嗚呼。此法自鶴林韜光授大迦葉。迦
<lb ed="X" n="0589c11"/><lb ed="R098" n="0874b09"/>葉授之阿難。阿難而下燈燈相屬至第十一<name role="" type="person">馬鳴</name>。鳴
<lb ed="X" n="0589c12"/><lb ed="R098" n="0874b10"/>授龍樹。樹以此法寄言于中觀論。論度東夏。獨淮河
<lb ed="X" n="0589c13"/><lb ed="R098" n="0874b11"/>慧文禪師解之授南嶽大師。南嶽從而照心。卽復于
<lb ed="X" n="0589c14"/><lb ed="R098" n="0874b12"/>性。獲六根淸淨。位鄰乎聖。斯止觀之用驗矣。我大師
<lb ed="X" n="0589c15"/><lb ed="R098" n="0874b13"/>惜其無聞後代。從大悲心出此數萬言。目爲大乘止
<lb ed="X" n="0589c16"/><lb ed="R098" n="0874b14"/>觀。亦名一乘。亦名曲示心要。分爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0589001" n="0589001"/>三卷。初卷開止觀
<lb ed="X" n="0589c17"/><lb ed="R098" n="0874b15"/>之解。次卷示止觀之行。解行備矣。猶目足焉。俾我安
<lb ed="X" n="0589c18"/><lb ed="R098" n="0874b16"/>安不遷而運到<name role="" type="person">淸涼池</name>。噫斯文也。歲月遼遠。因韜晦
<lb ed="X" n="0589c19"/><lb ed="R098" n="0874b17"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0589002" n="0589002"/>于海外。道將復行也。果咸平三祀日本國圓通大師
<lb ed="X" n="0589c20"/><lb ed="R098" n="0874b18"/>寂照。錫背<name role="" type="person">扶桑</name>。杯汎諸夏。旣登鄮嶺。解篋出卷。天竺
<lb ed="X" n="0589c21"/><lb ed="R098" n="0875a01"/>沙門遵式首而得之。度支外郞朱公頔冠首序。出俸
<lb ed="X" n="0589c22"/><lb ed="R098" n="0875a02"/>錢模板廣而行之。大矣哉斯法也。始自西傳。猶月之
<lb ed="X" n="0589c23"/><lb ed="R098" n="0875a03"/>生。令復東返。猶日之昇。素影圓暉終環回于我土也。
<lb ed="X" n="0589c24"/><lb ed="R098" n="0875a04"/>因序大略以紀顯晦耳。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0590a" n="0590a"/>
<lb ed="X" n="0590a01"/>
<lb ed="X" n="0590a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 905-E 大乘止觀釋要自序</cb:mulu><head>No. 905-E
<lb ed="X" n="0590a03"/><lb ed="R098" n="0875a06"/> 大乘止觀釋要自序</head>
<lb ed="X" n="0590a04"/>
<lb ed="X" n="0590a05"/><lb ed="R098" n="0875a07"/><p xml:id="pX55p0590a0501">大乘者心性之異名也。止觀者寂照之異名也。世顧
<lb ed="X" n="0590a06"/><lb ed="R098" n="0875a08"/>離心性別覓大乘。離止觀別談寂照。何異騎牛覔牛。
<lb ed="X" n="0590a07"/><lb ed="R098" n="0875a09"/>丙丁童子求火乎。儒者之道有見而知之。有聞而知
<lb ed="X" n="0590a08"/><lb ed="R098" n="0875a10"/>之。佛道亦然。北齊大師悟中論四句偈義。直接龍樹
<lb ed="X" n="0590a09"/><lb ed="R098" n="0875a11"/>心印。一傳南嶽。再傳天台。天台述爲摩訶止觀等書。
<lb ed="X" n="0590a10"/><lb ed="R098" n="0875a12"/>由是止觀法門盛聞於世。頓･漸･不定三法並圓。乃南
<lb ed="X" n="0590a11"/><lb ed="R098" n="0875a13"/>嶽所示。曲授心要。世皆罔聞。今試細讀。實爲圓三止
<lb ed="X" n="0590a12"/><lb ed="R098" n="0875a14"/>觀總綱。文不繁而義<anchor xml:id="nkr_note_add_0590a1201" n="0590a1201"/><anchor xml:id="beg0590a1201" n="0590a1201"/>已<anchor xml:id="end0590a1201"/>備。獨慈雲懺主五百年後序
<lb ed="X" n="0590a13"/><lb ed="R098" n="0875a15"/>而行之。迄今又將五百餘年。微言將絕。予愧不敏。未
<lb ed="X" n="0590a14"/><lb ed="R098" n="0875a16"/>能聞道。姑效盲人摸象述爲釋要。以助其傳。李石蘭･
<lb ed="X" n="0590a15"/><lb ed="R098" n="0875a17"/>張孺含二居士集衆緣付梓大乘緣起爲弁簡端。古
<lb ed="X" n="0590a16"/><lb ed="R098" n="0875a18"/>吳蕅益沙門智旭謹識。</p>
<lb ed="X" n="0590a17"/><lb ed="R098" n="0875b01"/><p xml:id="pX55p0590a1701"><note place="inline">序目皆照流通本所刻。分卷音釋依藏本故不同也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590a18"/>
<lb ed="X" n="0590a19"/>
<lb ed="X" n="0590a20"/>
<lb ed="X" n="0590a21"/><lb ed="R098" n="0875b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">目錄</cb:mulu><head>目錄</head>
<lb ed="X" n="0590a22"/><lb ed="R098" n="0875b04"/>
<lb ed="X" n="0590a23"/><lb ed="R098" n="0875b05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0590a2301"><note place="inline">一</note>單子序</item><item xml:id="itemX55p0590a2305"><note place="inline">二</note>通尼序</item><item xml:id="itemX55p0590a2309"><note place="inline">三</note>朱序</item><item xml:id="itemX55p0590a2312"><note place="inline">四</note>原序</item><item xml:id="itemX55p0590a2315"><note place="inline">五</note>釋
<lb ed="X" n="0590a24"/><lb ed="R098" n="0875b06"/>要序</item>
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0590b" n="0590b"/>
<lb ed="X" n="0590b01"/><lb ed="R098" n="0875b07"/><item xml:id="itemX55p0590b0101">釋題<list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0590b0103">初略標大綱</item>
<lb ed="X" n="0590b02"/><lb ed="R098" n="0875b08"/><item xml:id="itemX55p0590b0201">二廣作分別<note place="inline">分五</note>
<lb ed="X" n="0590b03"/><lb ed="R098" n="0875b09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX55p0590b0301">一明止觀依止<note place="inline">從第一卷起至第三卷</note></item>
<lb ed="X" n="0590b04"/><lb ed="R098" n="0875b10"/><item xml:id="itemX55p0590b0401">二明止觀境界<note place="inline">從第三卷起至卷末止</note></item>
<lb ed="X" n="0590b05"/><lb ed="R098" n="0875b11"/><item xml:id="itemX55p0590b0501">三明止觀體狀<note place="inline">從第四卷初起</note></item>
<lb ed="X" n="0590b06"/><lb ed="R098" n="0875b12"/><item xml:id="itemX55p0590b0601">四明止觀斷得<note place="inline">第四卷</note></item><item xml:id="itemX55p0590b0610">五明止觀作用</item></list></item>
<lb ed="X" n="0590b07"/><lb ed="R098" n="0875b13"/><item xml:id="itemX55p0590b0701">三歷事指點</item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0590b08"/><lb ed="R098" n="0875b14"/><p xml:id="pX55p0590b0801"><note place="inline">前序三篇共五頁。卷一三十九頁。卷二四十五頁。卷三四十一頁。卷四六十一頁。後序二篇共四頁。
<lb ed="X" n="0590b09"/><lb ed="R098" n="0875b15"/>文雖有四卷。修行大要在第四卷止觀體狀三十頁書。其餘前後三卷半文爲學者開解决疑而<anchor xml:id="nkr_note_add_0590b0901" n="0590b0901"/><anchor xml:id="beg0590b0901" n="0590b0901"/>已<anchor xml:id="end0590b0901"/>。</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590b10"/>
<lb ed="X" n="0590b11"/>
<lb ed="X" n="0590b12"/>
<lb ed="X" n="0590b13"/>
<lb ed="X" n="0590b14"/><cb:docNumber>No. 905</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0590b15"/><lb ed="R098" n="0876a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘止觀法門釋要卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0590b16"/>
<lb ed="X" n="0590b17"/><lb ed="R098" n="0876a02"/><byline cb:type="author">明　古吳沙門智旭　述</byline>
<lb ed="X" n="0590b18"/><lb ed="R098" n="0876a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0590b1801">夫佛祖授受不過以心印心。此心之體卽是大乘。
<lb ed="X" n="0590b19"/><lb ed="R098" n="0876a04"/>欲證大乘莫若止觀。止則不隨妄想而一相永淨。
<lb ed="X" n="0590b20"/><lb ed="R098" n="0876a05"/>觀則不滯空寂而妙用恒興。頓了諸法。觸處皆通。
<lb ed="X" n="0590b21"/><lb ed="R098" n="0876a06"/>可謂成菩提於彈指。功越僧祇。入法界於微塵。理
<lb ed="X" n="0590b22"/><lb ed="R098" n="0876a07"/>絕分量者也。<g ref="#CB15470">粤</g>自大師曲授之後。韜晦海東。逮夫
<lb ed="X" n="0590b23"/><lb ed="R098" n="0876a08"/>咸平復歸之時重暉斯土。不謂延至今時又將置
<lb ed="X" n="0590b24"/><lb ed="R098" n="0876a09"/>諸高閣。習台宗者尙多逐流而迷源。稟異傳者寧
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0590c" n="0590c"/>
<lb ed="X" n="0590c01"/><lb ed="R098" n="0876a10"/>知探本而攝末。自惟闇昧解行俱荒。竊仰靈文饑
<lb ed="X" n="0590c02"/><lb ed="R098" n="0876a11"/>渴方甚。是以輙忘固陋略辨旨歸。將釋法門大文
<lb ed="X" n="0590c03"/><lb ed="R098" n="0876a12"/>爲二。初題目。二入文。</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋題</cb:mulu><p xml:id="pX55p0590c0309" cb:place="inline">△初中又二。初正釋題。二出
<lb ed="X" n="0590c04"/><lb ed="R098" n="0876a13"/>師號。今初。</p>
<lb ed="X" n="0590c05"/><lb ed="R098" n="0876a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0590c0501">大乘止觀法門</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590c06"/><lb ed="R098" n="0876a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0590c0601">總題六字。具有能起所起･能依所依･能通所通･能
<lb ed="X" n="0590c07"/><lb ed="R098" n="0876a16"/>繇所繇･能簡所簡･能成所成･能詮所詮･能解所解
<lb ed="X" n="0590c08"/><lb ed="R098" n="0876a17"/>八雙十六雙義。初能起者。所謂大乘梵語名摩訶
<lb ed="X" n="0590c09"/><lb ed="R098" n="0876a18"/>衍。卽是衆生自性淸淨心。依此能起止觀法門。蓋
<lb ed="X" n="0590c10"/><lb ed="R098" n="0876b01"/>衆生心性本來寂炤。繇寂義故能起妙止。繇炤義
<lb ed="X" n="0590c11"/><lb ed="R098" n="0876b02"/>故能起妙觀也。二所起者。卽止觀法門。廼三世諸
<lb ed="X" n="0590c12"/><lb ed="R098" n="0876b03"/>佛背塵合覺之要術。良以衆生心性本來寂炤。然
<lb ed="X" n="0590c13"/><lb ed="R098" n="0876b04"/>但有性德未有修德。不覺念起而有無明。念起便
<lb ed="X" n="0590c14"/><lb ed="R098" n="0876b05"/>成動相。違於本寂。無明便成昧相。違於本炤。遂擧
<lb ed="X" n="0590c15"/><lb ed="R098" n="0876b06"/>心性之全體而爲阿梨耶識。名爲業相。此則全眞
<lb ed="X" n="0590c16"/><lb ed="R098" n="0876b07"/>成妄。妄分能所。能名轉相。所名現相。三細旣呈。六
<lb ed="X" n="0590c17"/><lb ed="R098" n="0876b08"/>麤隨具。惑業苦三連環不息。苦極思本。返察苦源
<lb ed="X" n="0590c18"/><lb ed="R098" n="0876b09"/>知苦無性。繇於惑業。惑業無性。有而非有惟是一
<lb ed="X" n="0590c19"/><lb ed="R098" n="0876b10"/>心。諸妄永寂名之爲止。知無性苦及與惑業。非有
<lb ed="X" n="0590c20"/><lb ed="R098" n="0876b11"/>而有差別萬殊。洞明緣起亦惟一心。大用繁興名
<lb ed="X" n="0590c21"/><lb ed="R098" n="0876b12"/>之爲觀。此二皆依大乘自性淸淨心而得起也。三
<lb ed="X" n="0590c22"/><lb ed="R098" n="0876b13"/>能依者。卽是止觀。謂繇意識能知名義故。聞說諸
<lb ed="X" n="0590c23"/><lb ed="R098" n="0876b14"/>法自性寂靜本來無相。但以虗妄因緣非有似有。
<lb ed="X" n="0590c24"/><lb ed="R098" n="0876b15"/>然復有卽非有惟是一心。亦無心相可取。如是意
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0591a" n="0591a"/>
<lb ed="X" n="0591a01"/><lb ed="R098" n="0876b16"/>識能解了故。攀緣永息說名爲止。如理觀察說名
<lb ed="X" n="0591a02"/><lb ed="R098" n="0876b17"/>爲觀。當知修止觀者則是意識之功能也。四所依
<lb ed="X" n="0591a03"/><lb ed="R098" n="0876b18"/>者。謂以大乘自性淸淨心爲依止故。依本寂義而
<lb ed="X" n="0591a04"/><lb ed="R098" n="0877a01"/>修於止。依本炤義而修於觀。當知修止觀者必以
<lb ed="X" n="0591a05"/><lb ed="R098" n="0877a02"/>心性爲所依也。五能通者。謂止觀法門。此復有三。
<lb ed="X" n="0591a06"/><lb ed="R098" n="0877a03"/>以敎爲門能成聞慧。以行爲門能成思慧。以理爲
<lb ed="X" n="0591a07"/><lb ed="R098" n="0877a04"/>門能成修慧。是中約分別性以修止觀。一往是敎
<lb ed="X" n="0591a08"/><lb ed="R098" n="0877a05"/>爲門。約依他性以修止觀。一往是行爲門。約眞實
<lb ed="X" n="0591a09"/><lb ed="R098" n="0877a06"/>性以修止觀。一往是理爲門也。六所通者。謂大乘
<lb ed="X" n="0591a10"/><lb ed="R098" n="0877a07"/>自性淸淨心。此亦有三。所謂理乘隨乘得乘。一往
<lb ed="X" n="0591a11"/><lb ed="R098" n="0877a08"/>爲語。隨乘是觀門所通。得乘是止門所通。理乘是
<lb ed="X" n="0591a12"/><lb ed="R098" n="0877a09"/>止觀不二門所通也。復次大乘亦可名能通。止觀
<lb ed="X" n="0591a13"/><lb ed="R098" n="0877a10"/>亦可名所通。以敎爲乘通至相似止觀。以行爲乘
<lb ed="X" n="0591a14"/><lb ed="R098" n="0877a11"/>通至分眞止觀。以理爲乘通至究竟止觀也。七能
<lb ed="X" n="0591a15"/><lb ed="R098" n="0877a12"/>繇者。謂大乘止觀。此復三義。大三義者謂大多勝。
<lb ed="X" n="0591a16"/><lb ed="R098" n="0877a13"/>乘三義者謂理隨得。止三義者謂止息義･停止義･
<lb ed="X" n="0591a17"/><lb ed="R098" n="0877a14"/>不止止義。觀三義者謂觀穿義･觀達義･不觀觀義。
<lb ed="X" n="0591a18"/><lb ed="R098" n="0877a15"/>衆生現前一念自性淸淨心。體絕對待故大。具足
<lb ed="X" n="0591a19"/><lb ed="R098" n="0877a16"/>諸法故多。無法可比故勝。性具三義名理乘。悟達
<lb ed="X" n="0591a20"/><lb ed="R098" n="0877a17"/>三義名隨乘。契合三義名得乘。體此三義一心徧
<lb ed="X" n="0591a21"/><lb ed="R098" n="0877a18"/>能。息滅見思塵沙無明幻惑名止息義。安住三諦
<lb ed="X" n="0591a22"/><lb ed="R098" n="0877b01"/>不思議境名停止義。實無能息所息能停所停之
<lb ed="X" n="0591a23"/><lb ed="R098" n="0877b02"/>殊名不止止義。了此一心三義徧能穿徹三惑蔽
<lb ed="X" n="0591a24"/><lb ed="R098" n="0877b03"/>障名觀穿義。具知一境三諦平等差別因緣名觀
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0591b" n="0591b"/>
<lb ed="X" n="0591b01"/><lb ed="R098" n="0877b04"/>達義。實無能穿所穿能達所達之殊名不觀觀義。
<lb ed="X" n="0591b02"/><lb ed="R098" n="0877b05"/>惟此大乘止觀能繇圓敎圓行圓理之門也。八所
<lb ed="X" n="0591b03"/><lb ed="R098" n="0877b06"/>繇者。謂大乘法門三千性相俱名爲法。卽法能通
<lb ed="X" n="0591b04"/><lb ed="R098" n="0877b07"/>復名爲門。諸法之性非有･非無･非亦有無･非非有
<lb ed="X" n="0591b05"/><lb ed="R098" n="0877b08"/>無。四句圓離。亡泯淸淨。悉檀說之。得具四門四非
<lb ed="X" n="0591b06"/><lb ed="R098" n="0877b09"/>定四。一一圓融。通爲止觀之所繇也。若欲粗點示
<lb ed="X" n="0591b07"/><lb ed="R098" n="0877b10"/>者。約染分分別性修止觀是繇空門。約染分依他
<lb ed="X" n="0591b08"/><lb ed="R098" n="0877b11"/>性修止觀是繇有門。約染分眞實性修止觀是繇
<lb ed="X" n="0591b09"/><lb ed="R098" n="0877b12"/>亦有亦空門。約淨分三性修止觀是繇非有非空
<lb ed="X" n="0591b10"/><lb ed="R098" n="0877b13"/>門。亦可約分別性是有門。約依他性是雙亦門。約
<lb ed="X" n="0591b11"/><lb ed="R098" n="0877b14"/>眞實性是空門。亦可一一性各論四門。以三性咸
<lb ed="X" n="0591b12"/><lb ed="R098" n="0877b15"/>離四句咸得四句說之故也。又修止是繇空門。修
<lb ed="X" n="0591b13"/><lb ed="R098" n="0877b16"/>雙是繇有門。止觀雙行是繇雙亦門及雙非門。爲
<lb ed="X" n="0591b14"/><lb ed="R098" n="0877b17"/>令易解作此分別。得意爲言。一門一切門。一切門
<lb ed="X" n="0591b15"/><lb ed="R098" n="0877b18"/>一門。方是所繇大乘門也。九能簡者。謂大乘二字
<lb ed="X" n="0591b16"/><lb ed="R098" n="0878a01"/>簡非諸餘止觀法門。十所簡者。謂止觀法門有於
<lb ed="X" n="0591b17"/><lb ed="R098" n="0878a02"/>多種。若體眞止入空觀。但能自度不能度人。不名
<lb ed="X" n="0591b18"/><lb ed="R098" n="0878a03"/>大乘。若方便隨緣止出假觀。雖能度人不到究竟。
<lb ed="X" n="0591b19"/><lb ed="R098" n="0878a04"/>若二止爲方便得入息二邊分別止。二觀爲方便
<lb ed="X" n="0591b20"/><lb ed="R098" n="0878a05"/>得入中道第一義觀。一往說是大乘。然次第歷別
<lb ed="X" n="0591b21"/><lb ed="R098" n="0878a06"/>則前二不高後一不廣。亦不名大。在因能運至果
<lb ed="X" n="0591b22"/><lb ed="R098" n="0878a07"/>休息復不名乘。今依自性淸淨心而爲依止。卽動
<lb ed="X" n="0591b23"/><lb ed="R098" n="0878a08"/>而靜卽昏而明。定慧力莊嚴。以此度衆生。盡未來
<lb ed="X" n="0591b24"/><lb ed="R098" n="0878a09"/>際無二際想。方是大乘之止觀也。十一能成者。謂
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0591c" n="0591c"/>
<lb ed="X" n="0591c01"/><lb ed="R098" n="0878a10"/>繇妙止觀力。克證大乘自性淸淨平等一實之心。
<lb ed="X" n="0591c02"/><lb ed="R098" n="0878a11"/>十二所成者。謂本源自性淸淨心。大乘無上極果
<lb ed="X" n="0591c03"/><lb ed="R098" n="0878a12"/>爲妙止觀之所證得。因該果海果徹因源也。十三
<lb ed="X" n="0591c04"/><lb ed="R098" n="0878a13"/>能詮者。總此六字皆是能詮。大能詮於體相用三
<lb ed="X" n="0591c05"/><lb ed="R098" n="0878a14"/>絕待之義。乘能詮於從因至果自度度他之義。止
<lb ed="X" n="0591c06"/><lb ed="R098" n="0878a15"/>能詮於會妄歸眞之義。觀能詮於卽體起用之義。
<lb ed="X" n="0591c07"/><lb ed="R098" n="0878a16"/>法能詮於軌物任持之義。門能詮於就路<anchor xml:id="nkr_note_orig_0591001" n="0591001"/>通家之
<lb ed="X" n="0591c08"/><lb ed="R098" n="0878a17"/>義。十四所詮者。謂卽此字下所顯之義。能起吾人
<lb ed="X" n="0591c09"/><lb ed="R098" n="0878a18"/>聞思修慧。十五能解者。謂識心明利故因文得義。
<lb ed="X" n="0591c10"/><lb ed="R098" n="0878b01"/>不同牛羊眼視莫辨旨歸。十六所解者。謂名句文
<lb ed="X" n="0591c11"/><lb ed="R098" n="0878b02"/>身是聞慧所行之境。廼至慧力殊勝故則能廣歷
<lb ed="X" n="0591c12"/><lb ed="R098" n="0878b03"/>一切六塵諸境。悉於其中得見大乘止觀法門也。
<lb ed="X" n="0591c13"/><lb ed="R098" n="0878b04"/>若欲五重說者。卽是以法爲名。自性淸淨心爲體。
<lb ed="X" n="0591c14"/><lb ed="R098" n="0878b05"/>止觀爲宗。除障得益爲用。無上醍醐爲相。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0591c1417" cb:place="inline">△二出
<lb ed="X" n="0591c15"/><lb ed="R098" n="0878b06"/>師號。</p>
<lb ed="X" n="0591c16"/><lb ed="R098" n="0878b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0591c1601">南嶽思大禪師曲授心要</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0591c17"/><lb ed="R098" n="0878b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0591c1701">師諱慧思。姓李氏。元魏南豫州武津人也。兒童時
<lb ed="X" n="0591c18"/><lb ed="R098" n="0878b09"/>夢梵僧勉令入。道嘗於空塚及移託古城鑿穴棲
<lb ed="X" n="0591c19"/><lb ed="R098" n="0878b10"/>身。除乞食緣。晝夜讀法華經。頂禮精勤不事寢息。
<lb ed="X" n="0591c20"/><lb ed="R098" n="0878b11"/>久雨濕蒸擧身浮腫。忍心向經忽爾消磨。又夢普
<lb ed="X" n="0591c21"/><lb ed="R098" n="0878b12"/>賢乘白象王摩頂。所摩頂上隱起肉髻。年十五出
<lb ed="X" n="0591c22"/><lb ed="R098" n="0878b13"/>家受具。夢二十四僧爲加羯磨圓滿戒法。因讀妙
<lb ed="X" n="0591c23"/><lb ed="R098" n="0878b14"/>勝定經見讚美禪定。乃徧親禪學。後謁北齊慧文
<lb ed="X" n="0591c24"/><lb ed="R098" n="0878b15"/>大師咨受口訣。授以觀心之法。坐禪達旦遂動八
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0592a" n="0592a"/>
<lb ed="X" n="0592a01"/><lb ed="R098" n="0878b16"/>觸。因見三生行道之迹。夏竟將受歲。放身倚壁豁
<lb ed="X" n="0592a02"/><lb ed="R098" n="0878b17"/>然大悟法華三昧。此後弘通大乘。初河南兗州。次
<lb ed="X" n="0592a03"/><lb ed="R098" n="0878b18"/>郢州。次光州開岳寺。次大蘇山。每講大般若經時。
<lb ed="X" n="0592a04"/><lb ed="R098" n="0879a01"/>爲諸惡論師競以毒藥欲斷師命。師一心念般若。
<lb ed="X" n="0592a05"/><lb ed="R098" n="0879a02"/>毒卽爲消。繇此發願造金字大品般若經及法華
<lb ed="X" n="0592a06"/><lb ed="R098" n="0879a03"/>經。造畢製願文一卷。命弟子智顗代講。至一心具
<lb ed="X" n="0592a07"/><lb ed="R098" n="0879a04"/>萬行。忽有所疑。師曰。如汝疑者。廼大品次第意耳。
<lb ed="X" n="0592a08"/><lb ed="R098" n="0879a05"/>未是法華圓頓旨也。吾昔於夏中一念頓證諸法
<lb ed="X" n="0592a09"/><lb ed="R098" n="0879a06"/>現前。吾旣身證不必有疑。顗問所證是十地耶。曰。
<lb ed="X" n="0592a10"/><lb ed="R098" n="0879a07"/>吾一生望入銅輪。以領徒太早損<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a1001" n="0592a1001"/><anchor xml:id="beg0592a1001" n="0592a1001"/>己<anchor xml:id="end0592a1001"/>益他。但居鐵
<lb ed="X" n="0592a11"/><lb ed="R098" n="0879a08"/>輪耳。後避地居南嶽。登祝融峰遇嶽神會<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a1101" n="0592a1101"/><anchor xml:id="beg0592a1101" n="0592a1101"/>棋<anchor xml:id="end0592a1101"/>。神詣
<lb ed="X" n="0592a12"/><lb ed="R098" n="0879a09"/>師曰師何來此。師曰求檀越一坐具地。神曰諾。師
<lb ed="X" n="0592a13"/><lb ed="R098" n="0879a10"/>飛錫以定其處<note place="inline">今福嚴寺是</note>。神曰。師<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a1301" n="0592a1301"/><anchor xml:id="beg0592a1301" n="0592a1301"/>已<anchor xml:id="end0592a1301"/>占福地。弟子當
<lb ed="X" n="0592a14"/><lb ed="R098" n="0879a11"/>何所居。師卽轉一石鼓下。逢平地而止<note place="inline">今嶽君塑像猶在石
<lb ed="X" n="0592a15"/><lb ed="R098" n="0879a12"/>鼓之上</note>。嶽神乞戒。師卽爲說法要。師將順世。大集門
<lb ed="X" n="0592a16"/><lb ed="R098" n="0879a13"/>學連日說法苦切寒心。廼曰。若有十人不惜身命
<lb ed="X" n="0592a17"/><lb ed="R098" n="0879a14"/>常修法華･般舟･方等懺悔常坐苦行者。隨有所須
<lb ed="X" n="0592a18"/><lb ed="R098" n="0879a15"/>吾自供給。如無此人吾當遠去。竟無答者。卽展衆
<lb ed="X" n="0592a19"/><lb ed="R098" n="0879a16"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0592a1901" n="0592a1901"/><anchor xml:id="beg0592a1901" n="0592a1901"/>斂<anchor xml:id="end0592a1901"/>念將入寂。弟子靈辨不覺號哭。師訶之曰。惡魔
<lb ed="X" n="0592a20"/><lb ed="R098" n="0879a17"/>出去。衆聖相迎。方論受生處。何驚吾耶。卽端坐唱
<lb ed="X" n="0592a21"/><lb ed="R098" n="0879a18"/>佛來迎。合掌而逝。顏色如生異香滿室。陳大建九
<lb ed="X" n="0592a22"/><lb ed="R098" n="0879b01"/>年六月二十二日也。壽六十三。夏四十九。師身相
<lb ed="X" n="0592a23"/><lb ed="R098" n="0879b02"/>挺特。耳有重輪。頂有肉髻。牛行象步。不倚不斜。平
<lb ed="X" n="0592a24"/><lb ed="R098" n="0879b03"/>昔禦寒惟一艾衲。繒纊之屬一切不受。所居之處
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0592b" n="0592b"/>
<lb ed="X" n="0592b01"/><lb ed="R098" n="0879b04"/>靈瑞重沓。供物嚴備甁水自滿。有諸天童以爲侍
<lb ed="X" n="0592b02"/><lb ed="R098" n="0879b05"/>衛。或現形大小。或寂爾藏身。異香勝迹不可勝記
<lb ed="X" n="0592b03"/><lb ed="R098" n="0879b06"/><note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0592b0301" n="0592b0301"/><anchor xml:id="beg0592b0301" n="0592b0301"/>已<anchor xml:id="end0592b0301"/>上出<name role="" type="person">天台山</name>方外志</note>。今言思大禪師者。後人尊稱之辭。言
<lb ed="X" n="0592b04"/><lb ed="R098" n="0879b07"/>曲授心要者。以觀心之要不過止觀體狀。今爲徧
<lb ed="X" n="0592b05"/><lb ed="R098" n="0879b08"/>決衆疑。故說前後諸文。又初文略說止觀義無不
<lb ed="X" n="0592b06"/><lb ed="R098" n="0879b09"/>了。次文廣作分別皆是曲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0592001" n="0592001"/>重開示也。按此法門唐
<lb ed="X" n="0592b07"/><lb ed="R098" n="0879b10"/>末流散海外。有宋咸平三年日本國寂炤持此本
<lb ed="X" n="0592b08"/><lb ed="R098" n="0879b11"/>至。四明慈雲師得之爲作序流通云。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">初略標大綱</cb:mulu><p xml:id="pX55p0592b0815" cb:place="inline">△入文爲三。
<lb ed="X" n="0592b09"/><lb ed="R098" n="0879b12"/>初略標大綱。二廣作分別。三歷事指點。初中三。初
<lb ed="X" n="0592b10"/><lb ed="R098" n="0879b13"/>一番問答泛標正法。第二番問答標宗大乘。第三
<lb ed="X" n="0592b11"/><lb ed="R098" n="0879b14"/>番問答標示止觀。初中又二。初問。二答。今初。</p>
<lb ed="X" n="0592b12"/><lb ed="R098" n="0879b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592b1201">有人問沙門曰。夫稟性斯質託修異焉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0592b1201" n="0592b1201"/><anchor xml:id="beg0592b1201" n="0592b1201"/>但<anchor xml:id="end0592b1201"/>匠有殊彫
<lb ed="X" n="0592b13"/><lb ed="R098" n="0879b16"/>故器成不一。吾聞大德洞於究竟之理。鑑於玄廓之
<lb ed="X" n="0592b14"/><lb ed="R098" n="0879b17"/>宗。故以<g ref="#CB15081">䇿</g>修冀聞正法爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592b15"/><lb ed="R098" n="0879b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592b1501">沙門以勤息爲義。廼出家之都名不改名性卽指
<lb ed="X" n="0592b16"/><lb ed="R098" n="0880a01"/>自性淸淨心。一期果報五陰名質。有其質者必稟
<lb ed="X" n="0592b17"/><lb ed="R098" n="0880a02"/>其性。所謂性相近也。所緣名託。造進爲修。隨於染
<lb ed="X" n="0592b18"/><lb ed="R098" n="0880a03"/>淨緣。成逆順二修。遂有十界差別之果。所謂習相
<lb ed="X" n="0592b19"/><lb ed="R098" n="0880a04"/>遠也。匠喩師友。彫喩訓誨。器喩學人。秉敎修行所
<lb ed="X" n="0592b20"/><lb ed="R098" n="0880a05"/>尅之果不一者。三乘七方便等種種差別也。究竟
<lb ed="X" n="0592b21"/><lb ed="R098" n="0880a06"/>之理指本性言。玄廓之宗指妙修言。玄則不滯於
<lb ed="X" n="0592b22"/><lb ed="R098" n="0880a07"/>淺近。廓則不局於偏隅。不滯不局乃名正法。蓋<anchor xml:id="nkr_note_add_0592b2201" n="0592b2201"/><anchor xml:id="beg0592b2201" n="0592b2201"/>已<anchor xml:id="end0592b2201"/>
<lb ed="X" n="0592b23"/><lb ed="R098" n="0880a08"/>密請大乘止觀法門矣。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592b2310" cb:place="inline">△二答。</p>
<lb ed="X" n="0592b24"/><lb ed="R098" n="0880a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592b2401">沙門曰。余雖幼染緇風少餐道味。但下愚難改。行理
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0592c" n="0592c"/>
<lb ed="X" n="0592c01"/><lb ed="R098" n="0880a10"/>無沾。今辱子之問。莫知何說也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592c02"/><lb ed="R098" n="0880a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592c0201">此謙退以觀機也。染緇風餐道味。是明其習於正
<lb ed="X" n="0592c03"/><lb ed="R098" n="0880a12"/>敎。下愚難改是謙言。未臻行理繇行理無沾。所以
<lb ed="X" n="0592c04"/><lb ed="R098" n="0880a13"/>不能懸鑑他心。莫知問者。欲何所說。然大師示居
<lb ed="X" n="0592c05"/><lb ed="R098" n="0880a14"/>鐵輪<anchor xml:id="nkr_note_add_0592c0501" n="0592c0501"/><anchor xml:id="beg0592c0501" n="0592c0501"/>已<anchor xml:id="end0592c0501"/>屬行位。今言無沾實謙辭耳。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592c0516" cb:place="inline">△第二番問
<lb ed="X" n="0592c06"/><lb ed="R098" n="0880a15"/>答亦二。初問。二答。今初。</p>
<lb ed="X" n="0592c07"/><lb ed="R098" n="0880a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592c0701">外人曰。唯然大德。願無憚勞。爲說大乘行法。謹卽奉
<lb ed="X" n="0592c08"/><lb ed="R098" n="0880a17"/>持不敢遺忘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592c09"/><lb ed="R098" n="0880a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592c0901">未達惟心心遊理外名爲外人。發大乘心求大乘
<lb ed="X" n="0592c10"/><lb ed="R098" n="0880b01"/>法斯可與言大乘矣。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592c1009" cb:place="inline">△二答。</p>
<lb ed="X" n="0592c11"/><lb ed="R098" n="0880b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592c1101">沙門曰。善哉佛子。廼能發是無上之心。樂聞大乘行
<lb ed="X" n="0592c12"/><lb ed="R098" n="0880b03"/>法。汝今卽時<anchor xml:id="nkr_note_add_0592c1201" n="0592c1201"/><anchor xml:id="beg0592c1201" n="0592c1201"/>已<anchor xml:id="end0592c1201"/>超二乘境界。況欲聞而行乎。然雖發
<lb ed="X" n="0592c13"/><lb ed="R098" n="0880b04"/>是勝心。要藉行成其德。但行法萬差。入道非一。今且
<lb ed="X" n="0592c14"/><lb ed="R098" n="0880b05"/>依經論爲子略說大乘止觀二門。依此法故速能成
<lb ed="X" n="0592c15"/><lb ed="R098" n="0880b06"/>汝之所願也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592c16"/><lb ed="R098" n="0880b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592c1601">能發大心便名佛子。以其堪紹佛位故也。昔有羅
<lb ed="X" n="0592c17"/><lb ed="R098" n="0880b08"/>漢畜一沙彌。沙彌忽發大心。師卽讓令前行。故知
<lb ed="X" n="0592c18"/><lb ed="R098" n="0880b09"/>一念發心實超二乘境界。然旣發勝心。尤須勝行。
<lb ed="X" n="0592c19"/><lb ed="R098" n="0880b10"/>行雖萬別止觀爲要。以止觀二門能攝能生一切
<lb ed="X" n="0592c20"/><lb ed="R098" n="0880b11"/>行故。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592c2003" cb:place="inline">△第三番問答亦二。初問。二答。今初。</p>
<lb ed="X" n="0592c21"/><lb ed="R098" n="0880b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0592c2101">外人曰。善哉願說。充滿我意。亦使餘人展轉利益。則
<lb ed="X" n="0592c22"/><lb ed="R098" n="0880b13"/>是傳燈不絕爲報佛恩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592c23"/><lb ed="R098" n="0880b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0592c2301">佛以度生爲事。惟有傳法能報佛恩。此正大乘自
<lb ed="X" n="0592c24"/><lb ed="R098" n="0880b15"/>利利他之深心也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0592c2408" cb:place="inline">△二答。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0593a" n="0593a"/>
<lb ed="X" n="0593a01"/><lb ed="R098" n="0880b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593a0101">沙門曰。諦聽善攝。爲汝說之。所言止者。謂知一切諸
<lb ed="X" n="0593a02"/><lb ed="R098" n="0880b17"/>法從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a0201" n="0593a0201"/><anchor xml:id="beg0593a0201" n="0593a0201"/>已<anchor xml:id="end0593a0201"/>來。性自非有不生不滅。但以虗妄因緣故
<lb ed="X" n="0593a03"/><lb ed="R098" n="0880b18"/>非有而有。然彼有法有卽非有。唯是一心體無分別。
<lb ed="X" n="0593a04"/><lb ed="R098" n="0881a01"/>作是觀者能令妄念不流。故名爲止。所言觀者。雖知
<lb ed="X" n="0593a05"/><lb ed="R098" n="0881a02"/>本不生今不滅。而以心性緣起不無虗妄世用。猶如
<lb ed="X" n="0593a06"/><lb ed="R098" n="0881a03"/>幻夢非有而有。故名爲觀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593a07"/><lb ed="R098" n="0881a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0593a0701">先誡諦聽令生聞慧。又誡善攝令生思慧。以階修
<lb ed="X" n="0593a08"/><lb ed="R098" n="0881a05"/>慧也。梵語奢摩他。此翻爲止。而有三別。一體眞止。
<lb ed="X" n="0593a09"/><lb ed="R098" n="0881a06"/>二方便隨緣止。三息二邊分別止。就一一止各有
<lb ed="X" n="0593a10"/><lb ed="R098" n="0881a07"/>三義。體眞止。止息見思。停止眞諦。見思眞諦如水
<lb ed="X" n="0593a11"/><lb ed="R098" n="0881a08"/>與冰同一濕性。性則不當止與不止也。方便隨緣
<lb ed="X" n="0593a12"/><lb ed="R098" n="0881a09"/>止。止息塵沙。停止俗諦。塵沙俗諦亦如冰水。性非
<lb ed="X" n="0593a13"/><lb ed="R098" n="0881a10"/>止與不止也。息二邊分別止。止息無明。停止中諦。
<lb ed="X" n="0593a14"/><lb ed="R098" n="0881a11"/>無明中諦亦如冰水。性非止與不止也。謂知一切
<lb ed="X" n="0593a15"/><lb ed="R098" n="0881a12"/>諸法等者。知之一字卽所謂作是觀之觀字。廼繇
<lb ed="X" n="0593a16"/><lb ed="R098" n="0881a13"/>觀以入止也。一切諸法徧指十界十如權實性相。
<lb ed="X" n="0593a17"/><lb ed="R098" n="0881a14"/>所謂因緣所生法也。從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a1701" n="0593a1701"/><anchor xml:id="beg0593a1701" n="0593a1701"/>已<anchor xml:id="end0593a1701"/>來性自非有不生不
<lb ed="X" n="0593a18"/><lb ed="R098" n="0881a15"/>滅。所謂我說卽是空也。十界俱空。不同但空而<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a1801" n="0593a1801"/><anchor xml:id="beg0593a1801" n="0593a1801"/>已<anchor xml:id="end0593a1801"/>。
<lb ed="X" n="0593a19"/><lb ed="R098" n="0881a16"/>但以虗妄因緣故非有而有。所謂亦名爲假名也。
<lb ed="X" n="0593a20"/><lb ed="R098" n="0881a17"/>十界互具不同偏假而<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a2001" n="0593a2001"/><anchor xml:id="beg0593a2001" n="0593a2001"/>已<anchor xml:id="end0593a2001"/>。然彼有法有卽非有。唯
<lb ed="X" n="0593a21"/><lb ed="R098" n="0881a18"/>是一心體無分別。所謂亦名中道義也。法法皆中。
<lb ed="X" n="0593a22"/><lb ed="R098" n="0881b01"/>不同但中而<anchor xml:id="nkr_note_add_0593a2201" n="0593a2201"/><anchor xml:id="beg0593a2201" n="0593a2201"/>已<anchor xml:id="end0593a2201"/>。觀卽空故。令界內外見思妄念不
<lb ed="X" n="0593a23"/><lb ed="R098" n="0881b02"/>流。觀卽假故。令界內外塵沙妄念不流。觀卽中故。
<lb ed="X" n="0593a24"/><lb ed="R098" n="0881b03"/>令界內外無明妄念不流。爲令易解次第分別。得
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0593b" n="0593b"/>
<lb ed="X" n="0593b01"/><lb ed="R098" n="0881b04"/>意爲語。三止圓在一心之中。故爲大乘止門。梵語
<lb ed="X" n="0593b02"/><lb ed="R098" n="0881b05"/>毗鉢舍那。此翻爲觀。亦有三別。一從假入空觀。二
<lb ed="X" n="0593b03"/><lb ed="R098" n="0881b06"/>從空入假觀。三中道第一義觀。就一一觀亦各三
<lb ed="X" n="0593b04"/><lb ed="R098" n="0881b07"/>義。從假入空觀。穿見思觀達眞諦。見思眞諦性元
<lb ed="X" n="0593b05"/><lb ed="R098" n="0881b08"/>非二。不當觀與不觀。從空入假觀。穿塵沙觀達俗
<lb ed="X" n="0593b06"/><lb ed="R098" n="0881b09"/>諦。塵沙俗諦性元非二。不當觀與不觀。中道妙觀
<lb ed="X" n="0593b07"/><lb ed="R098" n="0881b10"/>觀。穿無明觀達中諦。無明中諦性元非二。不當觀
<lb ed="X" n="0593b08"/><lb ed="R098" n="0881b11"/>與不觀也。此示觀文與止稍別。前約因緣所生。卽
<lb ed="X" n="0593b09"/><lb ed="R098" n="0881b12"/>空假中以明妙止。則三妙觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0593b0901" n="0593b0901"/><anchor xml:id="beg0593b0901" n="0593b0901"/>已<anchor xml:id="end0593b0901"/>在其中。但是就事
<lb ed="X" n="0593b10"/><lb ed="R098" n="0881b13"/>顯理攝末歸本。譬如大佛頂經所明。陰入處界皆
<lb ed="X" n="0593b11"/><lb ed="R098" n="0881b14"/>如來藏也。今言雖知本不生今不滅。卽牒上文全
<lb ed="X" n="0593b12"/><lb ed="R098" n="0881b15"/>事卽理言之。所謂隨緣卽不變也。而以心性緣起
<lb ed="X" n="0593b13"/><lb ed="R098" n="0881b16"/>不無虗妄世用。猶如幻夢非有而有。廼卽指彼一
<lb ed="X" n="0593b14"/><lb ed="R098" n="0881b17"/>切諸法隨拈一法無非緣起法界。所謂不變隨緣。
<lb ed="X" n="0593b15"/><lb ed="R098" n="0881b18"/>卽性具相。俱體俱用。譬如大佛頂經所明。如來藏
<lb ed="X" n="0593b16"/><lb ed="R098" n="0882a01"/>中七大互融。方爲大乘觀門也。夫以背塵合覺。所
<lb ed="X" n="0593b17"/><lb ed="R098" n="0882a02"/>有三止三觀總名爲止。全體起用。所有卽寂卽炤
<lb ed="X" n="0593b18"/><lb ed="R098" n="0882a03"/>總名爲觀。旣非歒對之功。永異偏小之旨。得此意
<lb ed="X" n="0593b19"/><lb ed="R098" n="0882a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0593b1901" n="0593b1901"/><anchor xml:id="beg0593b1901" n="0593b1901"/>已<anchor xml:id="end0593b1901"/>廣悔下文染淨三性若竪若橫。種種止觀從始
<lb ed="X" n="0593b20"/><lb ed="R098" n="0882a05"/>至終罔非圓極。方知智者大師遍立十境。備論十
<lb ed="X" n="0593b21"/><lb ed="R098" n="0882a06"/>乘。要不出於此矣。秪緣根有利鈍。致使說有詳略。
<lb ed="X" n="0593b22"/><lb ed="R098" n="0882a07"/>何容重子而反輕父哉。初略標綱要竟。</p></cb:div></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二廣作分別</cb:mulu><p xml:id="pX55p0593b2216" cb:place="inline">△二廣作
<lb ed="X" n="0593b23"/><lb ed="R098" n="0882a08"/>分別二。初重問。二詳答。今初。</p>
<lb ed="X" n="0593b24"/><lb ed="R098" n="0882a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593b2401">外人曰。余解昧識微。聞斯未能卽悟。願以方便更爲
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0593c" n="0593c"/>
<lb ed="X" n="0593c01"/><lb ed="R098" n="0882a10"/>開示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c02"/><lb ed="R098" n="0882a11"/><p xml:id="pX55p0593c0201">△二詳答三。初許說。二立科。三解釋。今初。</p>
<lb ed="X" n="0593c03"/><lb ed="R098" n="0882a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593c0301">沙門曰。然。更當爲汝廣作分別。亦令未聞尋之取悟
<lb ed="X" n="0593c04"/><lb ed="R098" n="0882a13"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c05"/><lb ed="R098" n="0882a14"/><p xml:id="pX55p0593c0501">△二立科。</p>
<lb ed="X" n="0593c06"/><lb ed="R098" n="0882a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593c0601">就廣分別止觀門中作五番建立。一明止觀依止。二
<lb ed="X" n="0593c07"/><lb ed="R098" n="0882a16"/>明止觀境界。三明止觀體狀。四明止觀斷得。五明止
<lb ed="X" n="0593c08"/><lb ed="R098" n="0882a17"/>觀作用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c09"/><lb ed="R098" n="0882a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0593c0901">一明止觀依止。有兩卷半文。卽慈雲所謂初卷開
<lb ed="X" n="0593c10"/><lb ed="R098" n="0882b01"/>止觀之解者也。二明止觀境界至五明止觀作用。
<lb ed="X" n="0593c11"/><lb ed="R098" n="0882b02"/>有卷半文。卽慈雲所謂次卷示止觀之行者也。次
<lb ed="X" n="0593c12"/><lb ed="R098" n="0882b03"/>第者。依止卽迷悟之源。繇迷故有三性境界差別。
<lb ed="X" n="0593c13"/><lb ed="R098" n="0882b04"/>繇有所觀境故。得辨止觀體狀。繇修止觀。便有斷
<lb ed="X" n="0593c14"/><lb ed="R098" n="0882b05"/>得。繇得體故。便有作用也。</p></cb:div><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一明止觀依止</cb:mulu><p xml:id="pX55p0593c1411" cb:place="inline">△三解釋。卽爲五。初明
<lb ed="X" n="0593c15"/><lb ed="R098" n="0882b06"/>止觀依止<note place="inline">至</note>五明止觀作用。初中二。初分科。二各
<lb ed="X" n="0593c16"/><lb ed="R098" n="0882b07"/>釋。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c17"/><lb ed="R098" n="0882b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593c1701">就第一依止中復作三門分別。一明何所依止。二明
<lb ed="X" n="0593c18"/><lb ed="R098" n="0882b09"/>何故依止。三明以何依止。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c19"/><lb ed="R098" n="0882b10"/><p xml:id="pX55p0593c1901">△二各釋。卽爲三。初明何所依止<note place="inline">至</note>三明以何依
<lb ed="X" n="0593c20"/><lb ed="R098" n="0882b11"/>止。初中二。初標列。二釋成。今初。</p>
<lb ed="X" n="0593c21"/><lb ed="R098" n="0882b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0593c2101">初明何所依止者。謂依止一心以修止觀也。就中復
<lb ed="X" n="0593c22"/><lb ed="R098" n="0882b13"/>有三種差別。一出衆名。二釋名義。三辨體狀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c23"/><lb ed="R098" n="0882b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0593c2301">先標一心。次列三別也。一心卽指吾人現前一念
<lb ed="X" n="0593c24"/><lb ed="R098" n="0882b15"/>介爾之心。其性元與諸佛及衆生等。所謂三無差
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0594a" n="0594a"/>
<lb ed="X" n="0594a01"/><lb ed="R098" n="0882b16"/>別。蓋旣全眞成妄。卽復全妄是眞。故名一心。非於
<lb ed="X" n="0594a02"/><lb ed="R098" n="0882b17"/>妄心之外別立一眞心也。譬如指卽波之水性卽
<lb ed="X" n="0594a03"/><lb ed="R098" n="0882b18"/>漚之海性耳。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594a0306" cb:place="inline">△二釋成。卽爲三。初出衆名。二釋名
<lb ed="X" n="0594a04"/><lb ed="R098" n="0883a01"/>義。三辨體狀。今初。</p>
<lb ed="X" n="0594a05"/><lb ed="R098" n="0883a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594a0501">初出衆名者。此心卽是自性淸淨心。又名眞如。亦名
<lb ed="X" n="0594a06"/><lb ed="R098" n="0883a03"/>佛性。復名法身。又稱如來藏。亦號法界。復名法性。如
<lb ed="X" n="0594a07"/><lb ed="R098" n="0883a04"/>是等名無量無邊。故言衆名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594a08"/><lb ed="R098" n="0883a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0594a0801">此略列七種名以爲釋義之本也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594a0814" cb:place="inline">△二釋名義三。
<lb ed="X" n="0594a09"/><lb ed="R098" n="0883a06"/>初標章。二廣釋。三結成。今初。</p>
<lb ed="X" n="0594a10"/><lb ed="R098" n="0883a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594a1001">次辨釋名義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594a11"/><lb ed="R098" n="0883a08"/><p xml:id="pX55p0594a1101">△二廣釋爲七。初釋自性淸淨心<note place="inline">至</note>七釋法性。今
<lb ed="X" n="0594a12"/><lb ed="R098" n="0883a09"/>初。</p>
<lb ed="X" n="0594a13"/><lb ed="R098" n="0883a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594a1301">問曰。云何名爲自性淸淨心耶。答曰。此心無始以來
<lb ed="X" n="0594a14"/><lb ed="R098" n="0883a11"/>雖爲無明染法所覆。而性淨無改。故名爲淨。何以故。
<lb ed="X" n="0594a15"/><lb ed="R098" n="0883a12"/>無明染法本來與心相離故。云何爲離。謂以無明體
<lb ed="X" n="0594a16"/><lb ed="R098" n="0883a13"/>是無法。有卽非有。以非有故。無可與心相應。故言離
<lb ed="X" n="0594a17"/><lb ed="R098" n="0883a14"/>也。旣無無明染法與之相應。故名性淨。中實本覺。故
<lb ed="X" n="0594a18"/><lb ed="R098" n="0883a15"/>名爲心。故言自性淸淨心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594a19"/><lb ed="R098" n="0883a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0594a1901">言此現前一念心之自性。自從無始以來雖被無
<lb ed="X" n="0594a20"/><lb ed="R098" n="0883a17"/>明染法所覆。而淸淨如故。性不可改。譬如虗空雖
<lb ed="X" n="0594a21"/><lb ed="R098" n="0883a18"/>被狂華於中起滅。而空性無改。以彼狂華體非有
<lb ed="X" n="0594a22"/><lb ed="R098" n="0883b01"/>故。不得言其與空相應。是名離也。非如兩物異處
<lb ed="X" n="0594a23"/><lb ed="R098" n="0883b02"/>而名離也。言中實本覺者。性非有無。名之爲中。不
<lb ed="X" n="0594a24"/><lb ed="R098" n="0883b03"/>同空之對有得名。理非虗謬。名之爲實。不同空之
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0594b" n="0594b"/>
<lb ed="X" n="0594b01"/><lb ed="R098" n="0883b04"/>因色顯發。元無不覺。名爲本覺。不同空之晦昧無
<lb ed="X" n="0594b02"/><lb ed="R098" n="0883b05"/>知。故<anchor xml:id="nkr_note_add_0594b0201" n="0594b0201"/><anchor xml:id="beg0594b0201" n="0594b0201"/>但<anchor xml:id="end0594b0201"/>可以空爲喩。不可認空爲心。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594b0216" cb:place="inline">△二釋眞如。</p>
<lb ed="X" n="0594b03"/><lb ed="R098" n="0883b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594b0301">問曰。云何名爲眞如。答曰。一切諸法依此心有。以心
<lb ed="X" n="0594b04"/><lb ed="R098" n="0883b07"/>爲體望於諸法。法悉虗妄。有卽非有。對此虗僞法故
<lb ed="X" n="0594b05"/><lb ed="R098" n="0883b08"/>目之爲眞。又復諸法雖實非有。但以虗妄因緣而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594001" n="0594001"/>爲
<lb ed="X" n="0594b06"/><lb ed="R098" n="0883b09"/>生滅之相。然彼虗法生時此心不生。諸法滅時此心
<lb ed="X" n="0594b07"/><lb ed="R098" n="0883b10"/>不滅。不生故不增。不滅故不減。以不生不滅不增不
<lb ed="X" n="0594b08"/><lb ed="R098" n="0883b11"/>減故名之爲眞。三世諸佛及以衆生。同以此一淨心
<lb ed="X" n="0594b09"/><lb ed="R098" n="0883b12"/>爲體。凡聖諸法自有差別異相。而此眞心無異無相。
<lb ed="X" n="0594b10"/><lb ed="R098" n="0883b13"/>故名之爲如。又眞如者。以一切法眞實如是。唯是一
<lb ed="X" n="0594b11"/><lb ed="R098" n="0883b14"/>心。故名此一心以爲眞如。若心外有法者。卽非眞實。
<lb ed="X" n="0594b12"/><lb ed="R098" n="0883b15"/>亦不如是。卽爲僞異相也。是故起信論言。一切諸法
<lb ed="X" n="0594b13"/><lb ed="R098" n="0883b16"/>從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0594b1301" n="0594b1301"/><anchor xml:id="beg0594b1301" n="0594b1301"/>已<anchor xml:id="end0594b1301"/>來。離言說相。離名字相。離心緣相。畢竟平等。
<lb ed="X" n="0594b14"/><lb ed="R098" n="0883b17"/>無有變異。不可破壞。唯是一心。故名眞如。以此義故。
<lb ed="X" n="0594b15"/><lb ed="R098" n="0883b18"/>自性淸淨心復名眞如也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594b16"/><lb ed="R098" n="0884a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0594b1601">初兩番釋眞。次一番釋如。次一番合釋眞如也。眞
<lb ed="X" n="0594b17"/><lb ed="R098" n="0884a02"/>者不妄。如者不異。初釋眞者。一切諸法種種差別
<lb ed="X" n="0594b18"/><lb ed="R098" n="0884a03"/>悉是虗妄僞相。心則卽差別而非差別。如金卽器。
<lb ed="X" n="0594b19"/><lb ed="R098" n="0884a04"/>器有差別。金性無差。器相是僞。金體是眞也。又釋
<lb ed="X" n="0594b20"/><lb ed="R098" n="0884a05"/>眞者。諸法虗妄因緣生滅。心則卽生滅而不生滅。
<lb ed="X" n="0594b21"/><lb ed="R098" n="0884a06"/>如金卽器。器有成壞。金無成壞。成壞卽是生滅增
<lb ed="X" n="0594b22"/><lb ed="R098" n="0884a07"/>減之妄。無成壞者名爲眞也。次一番釋如者。擧凡
<lb ed="X" n="0594b23"/><lb ed="R098" n="0884a08"/>聖之萬殊。同眞心之一體。體非有二。故言無異。相
<lb ed="X" n="0594b24"/><lb ed="R098" n="0884a09"/>惟實相。故言無相。次合釋眞如者。心外無法。法惟
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0594c" n="0594c"/>
<lb ed="X" n="0594c01"/><lb ed="R098" n="0884a10"/>是心。眞實如是故名眞如。引論證成在文易見。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594c0119" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0594c02"/><lb ed="R098" n="0884a11"/>三釋佛性二。初略釋。二廣辨。今初。</p>
<lb ed="X" n="0594c03"/><lb ed="R098" n="0884a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594c0301">問曰。云何復名此心以爲佛性。答曰。佛名爲覺。性名
<lb ed="X" n="0594c04"/><lb ed="R098" n="0884a13"/>爲心。以此淨心之體非是不覺。故說爲覺心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594c05"/><lb ed="R098" n="0884a14"/><p xml:id="pX55p0594c0501">△二廣辨三。初約不覺辨。二約覺辨。三釋餘疑。初
<lb ed="X" n="0594c06"/><lb ed="R098" n="0884a15"/>中二。初直明心非不覺。二雙顯。二佛性義。今初。</p>
<lb ed="X" n="0594c07"/><lb ed="R098" n="0884a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594c0701">問曰。云何知此眞心非是不覺。答曰。不覺卽是無明
<lb ed="X" n="0594c08"/><lb ed="R098" n="0884a17"/>住地。若此淨心是無明者。衆生成佛無明滅時應無
<lb ed="X" n="0594c09"/><lb ed="R098" n="0884a18"/>眞心。何以故。以心是無明故。旣是無明自滅。淨心自
<lb ed="X" n="0594c10"/><lb ed="R098" n="0884b01"/>在。故知淨心非是不覺。又復不覺滅故方證淨心。將
<lb ed="X" n="0594c11"/><lb ed="R098" n="0884b02"/>知心非不覺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594c12"/><lb ed="R098" n="0884b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0594c1201">無明自滅淨心自在。乃約在纏眞如以明非是不
<lb ed="X" n="0594c13"/><lb ed="R098" n="0884b04"/>覺。不覺滅故方證淨心。乃約出纏眞如以明非是
<lb ed="X" n="0594c14"/><lb ed="R098" n="0884b05"/>不覺。此心雖有在纏出纏之異。而元非不覺則同
<lb ed="X" n="0594c15"/><lb ed="R098" n="0884b06"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0594c1502" cb:place="inline">△二雙顯。二佛性義。</p>
<lb ed="X" n="0594c16"/><lb ed="R098" n="0884b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0594c1601">問曰。何不以自體是覺名之爲覺。而以非不覺故說
<lb ed="X" n="0594c17"/><lb ed="R098" n="0884b08"/>爲覺耶。答曰。心體平等非覺非不覺。但爲明如如佛
<lb ed="X" n="0594c18"/><lb ed="R098" n="0884b09"/>故擬對說爲覺也。是故經言。一切無涅槃。無有涅槃
<lb ed="X" n="0594c19"/><lb ed="R098" n="0884b10"/>佛。無有佛涅槃。遠離覺所覺。若有若無有。是二悉俱
<lb ed="X" n="0594c20"/><lb ed="R098" n="0884b11"/>離。此卽偏就心體平等說也。若就心體法界用義以
<lb ed="X" n="0594c21"/><lb ed="R098" n="0884b12"/>明覺者。此心體具三種大智。所謂無師智。自然智。無
<lb ed="X" n="0594c22"/><lb ed="R098" n="0884b13"/>礙智。是覺心體本具此三智性。故以此心爲覺性也。
<lb ed="X" n="0594c23"/><lb ed="R098" n="0884b14"/>是故須知同異之義。云何同。謂心體平等卽是智覺。
<lb ed="X" n="0594c24"/><lb ed="R098" n="0884b15"/>智覺卽是心體平等。故言同也。復云何異。謂本覺之
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0595a" n="0595a"/>
<lb ed="X" n="0595a01"/><lb ed="R098" n="0884b16"/>義是用。在凡名佛性。亦名三種智性。出障名智慧佛
<lb ed="X" n="0595a02"/><lb ed="R098" n="0884b17"/>也。心體平等之義是體。故凡聖無二唯名如如佛也。
<lb ed="X" n="0595a03"/><lb ed="R098" n="0884b18"/>是故言異。應如是知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595a04"/><lb ed="R098" n="0885a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0595a0401">問意單取覺義。答則雙非二邊。然心體實非覺與
<lb ed="X" n="0595a05"/><lb ed="R098" n="0885a02"/>不覺。亦得說爲覺者。以具如如佛及智慧佛二義
<lb ed="X" n="0595a06"/><lb ed="R098" n="0885a03"/>故也。約如如佛則非覺非不覺。然旣稱佛亦可強
<lb ed="X" n="0595a07"/><lb ed="R098" n="0885a04"/>名爲覺矣。約智慧佛旣具三智之用。便可直稱爲
<lb ed="X" n="0595a08"/><lb ed="R098" n="0885a05"/>覺也。無師智卽一切智。了達十界一相不繇他悟
<lb ed="X" n="0595a09"/><lb ed="R098" n="0885a06"/>故。自然智卽道種智。了達三千性相無量差別不
<lb ed="X" n="0595a10"/><lb ed="R098" n="0885a07"/>繇作意故。無礙智卽一切種智。了達一相無相無
<lb ed="X" n="0595a11"/><lb ed="R098" n="0885a08"/>相無不相。一一相中具見一切諸法眞實之相。究
<lb ed="X" n="0595a12"/><lb ed="R098" n="0885a09"/>盡邊底無障蔽故。又無師智者謂一切智等三智
<lb ed="X" n="0595a13"/><lb ed="R098" n="0885a10"/>一心中得不從他授故。自然智者謂一心法爾具
<lb ed="X" n="0595a14"/><lb ed="R098" n="0885a11"/>足三智故。無礙智者謂一切智三諦俱空。道種智
<lb ed="X" n="0595a15"/><lb ed="R098" n="0885a12"/>三諦皆假。一切種智三諦並中。無隔礙故。夫如如
<lb ed="X" n="0595a16"/><lb ed="R098" n="0885a13"/>佛與智慧佛。全體卽用全用卽體。安得非同。但智
<lb ed="X" n="0595a17"/><lb ed="R098" n="0885a14"/>慧佛凡夫但有其性未彰其用。而如如佛在凡不
<lb ed="X" n="0595a18"/><lb ed="R098" n="0885a15"/>減在聖不增。安得非異。又復應知智慧佛性。凡夫
<lb ed="X" n="0595a19"/><lb ed="R098" n="0885a16"/>用雖不彰而性元無減。如如佛性。凡夫體雖無減
<lb ed="X" n="0595a20"/><lb ed="R098" n="0885a17"/>而迷不自覺。則異仍非異。直是非同非異。說有同
<lb ed="X" n="0595a21"/><lb ed="R098" n="0885a18"/>異之義耳。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0595a2105" cb:place="inline">△二約覺辨四。初辨智慧佛性。二辨報
<lb ed="X" n="0595a22"/><lb ed="R098" n="0885b01"/>應佛性。三辨出障佛性。四辨平等佛性。智慧佛卽
<lb ed="X" n="0595a23"/><lb ed="R098" n="0885b02"/>自受用報身。報佛卽他受用報身。應佛卽勝劣二
<lb ed="X" n="0595a24"/><lb ed="R098" n="0885b03"/>應及隨類應身。出障卽果頭法身。平等卽在纏法
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0595b" n="0595b"/>
<lb ed="X" n="0595b01"/><lb ed="R098" n="0885b04"/>身。如此單複三身。諸佛咸以淨心爲性。故皆得名
<lb ed="X" n="0595b02"/><lb ed="R098" n="0885b05"/>爲覺也。初中三。初雙許二義。二約修廣釋。三擧喩
<lb ed="X" n="0595b03"/><lb ed="R098" n="0885b06"/>結成。今初。</p>
<lb ed="X" n="0595b04"/><lb ed="R098" n="0885b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0595b0401">問曰。智慧佛者。爲能覺淨心故名爲佛。爲淨心自覺
<lb ed="X" n="0595b05"/><lb ed="R098" n="0885b08"/>故名爲佛。答曰。具有二義。一者覺於淨心。二者淨心
<lb ed="X" n="0595b06"/><lb ed="R098" n="0885b09"/>自覺。雖言二義體無別也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595b07"/><lb ed="R098" n="0885b10"/><p xml:id="pX55p0595b0701">△二約修廣釋二。初約迷眞起妄成不覺義。次約
<lb ed="X" n="0595b08"/><lb ed="R098" n="0885b11"/>返妄歸眞具二覺義。初中四。初明二熏。二出名相。
<lb ed="X" n="0595b09"/><lb ed="R098" n="0885b12"/>三明互依。四結流轉。今初。</p>
<lb ed="X" n="0595b10"/><lb ed="R098" n="0885b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0595b1001">此義云何。謂一切諸佛本在凡時。心依熏變不覺自
<lb ed="X" n="0595b11"/><lb ed="R098" n="0885b14"/>動顯現虗狀。虗狀者卽是凡夫五陰及以六塵。亦名
<lb ed="X" n="0595b12"/><lb ed="R098" n="0885b15"/>似識･似色･似塵也。似識者卽六七識也。由此似識念
<lb ed="X" n="0595b13"/><lb ed="R098" n="0885b16"/>念起時卽不了知似色等法。但是心作虗相無實。以
<lb ed="X" n="0595b14"/><lb ed="R098" n="0885b17"/>不了故妄執虗相以爲實事。妄執之時卽還熏淨心
<lb ed="X" n="0595b15"/><lb ed="R098" n="0885b18"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595b16"/><lb ed="R098" n="0886a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0595b1601">初言心依熏變等者。謂一眞如心雖復體嘗不變。
<lb ed="X" n="0595b17"/><lb ed="R098" n="0886a02"/>然法爾有隨緣之能。繇其從未悟故。不免依熏而
<lb ed="X" n="0595b18"/><lb ed="R098" n="0886a03"/>變。繇其但有性德未有修德。不覺念起妄爲明覺。
<lb ed="X" n="0595b19"/><lb ed="R098" n="0886a04"/>此明覺者卽是無明。無明一動三細六粗遂具。名
<lb ed="X" n="0595b20"/><lb ed="R098" n="0886a05"/>爲顯現虗狀。所謂五陰六塵是也。受想行識名似
<lb ed="X" n="0595b21"/><lb ed="R098" n="0886a06"/>識。色陰名似色。六塵名似塵。皆言似者。一心所現
<lb ed="X" n="0595b22"/><lb ed="R098" n="0886a07"/>虗妄影狀無實體故。塵卽是色不言可知。識卽前
<lb ed="X" n="0595b23"/><lb ed="R098" n="0886a08"/>六識及第七識。此七皆無別體。依心而起如水起
<lb ed="X" n="0595b24"/><lb ed="R098" n="0886a09"/>波故也。此明根本無明熏變力也。次言由此似識
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0595c" n="0595c"/>
<lb ed="X" n="0595c01"/><lb ed="R098" n="0886a10"/>念念等者。妄執秖是見思。亦名枝末無明。繇此無
<lb ed="X" n="0595c02"/><lb ed="R098" n="0886a11"/>明增上熏力。令本淨心錮蔽五濁變作住地無明。
<lb ed="X" n="0595c03"/><lb ed="R098" n="0886a12"/>此明枝末無明熏變力也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0595c0311" cb:place="inline">△二出名相。</p>
<lb ed="X" n="0595c04"/><lb ed="R098" n="0886a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0595c0401">然似識不了之義。卽是果時無明。亦名迷境無明。是
<lb ed="X" n="0595c05"/><lb ed="R098" n="0886a14"/>故經言。於緣中癡故。似識妄執之義卽是妄想。所執
<lb ed="X" n="0595c06"/><lb ed="R098" n="0886a15"/>之境卽成妄境界也。以果時無明熏心故令心不覺。
<lb ed="X" n="0595c07"/><lb ed="R098" n="0886a16"/>卽是子時無明。亦名住地無明也。妄想熏心故令心
<lb ed="X" n="0595c08"/><lb ed="R098" n="0886a17"/>變動。卽是業識。妄境熏心故令心成似塵種子。似識
<lb ed="X" n="0595c09"/><lb ed="R098" n="0886a18"/>熏心故令心成似識種子。此似塵･似識二種種子。總
<lb ed="X" n="0595c10"/><lb ed="R098" n="0886b01"/>名爲虗狀種子也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595c11"/><lb ed="R098" n="0886b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0595c1101">先明似識不了之義。名爲果時迷境。無明卽界內
<lb ed="X" n="0595c12"/><lb ed="R098" n="0886b03"/>十二因緣中無明支也。亦名爲癡。以不了境虗故。
<lb ed="X" n="0595c13"/><lb ed="R098" n="0886b04"/>於三漏中卽無明漏。其餘見惑及三界思惑名爲
<lb ed="X" n="0595c14"/><lb ed="R098" n="0886b05"/>欲漏･有漏。次明似識妄執之義卽是妄想。所謂三
<lb ed="X" n="0595c15"/><lb ed="R098" n="0886b06"/>界見思惑也。次明所執之境成妄境界。心若不執。
<lb ed="X" n="0595c16"/><lb ed="R098" n="0886b07"/>境界本虗也。次明迷境無明還熏淨心。令彼淨心
<lb ed="X" n="0595c17"/><lb ed="R098" n="0886b08"/>成不覺義。此以枝末無明轉熏根本無明成現行
<lb ed="X" n="0595c18"/><lb ed="R098" n="0886b09"/>也。次明見思妄想還熏淨心。令彼淨心擧體變動。
<lb ed="X" n="0595c19"/><lb ed="R098" n="0886b10"/>名爲業識。此以六七識現行轉熏阿梨耶識成現
<lb ed="X" n="0595c20"/><lb ed="R098" n="0886b11"/>行也。又以妄境熏心卽成似塵種子。謂阿梨耶中
<lb ed="X" n="0595c21"/><lb ed="R098" n="0886b12"/>具有十一色法之種子故。以似識熏心卽成似識
<lb ed="X" n="0595c22"/><lb ed="R098" n="0886b13"/>種子。謂阿梨耶中具有前七識及諸心所之種子
<lb ed="X" n="0595c23"/><lb ed="R098" n="0886b14"/>故。雖有二種種子。同一虗狀別無實體。不過全攬
<lb ed="X" n="0595c24"/><lb ed="R098" n="0886b15"/>一心以爲體耳。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0595c2407" cb:place="inline">△三明互依。</p>
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0596a" n="0596a"/>
<lb ed="X" n="0596a01"/><lb ed="R098" n="0886b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596a0101">然此果時無明等。雖云各別。熏起一法要俱時和合。
<lb ed="X" n="0596a02"/><lb ed="R098" n="0886b17"/>故能熏也。何以故。以不相離相藉有故。若無似識卽
<lb ed="X" n="0596a03"/><lb ed="R098" n="0886b18"/>無果時無明。若無無明卽無妄想。若無妄想卽不成
<lb ed="X" n="0596a04"/><lb ed="R098" n="0887a01"/>妄境。是故四種俱時和合方能現於虗狀之果。何以
<lb ed="X" n="0596a05"/><lb ed="R098" n="0887a02"/>故。以不相離故。又復虗狀種子依彼子時無明住故。
<lb ed="X" n="0596a06"/><lb ed="R098" n="0887a03"/>又復虗狀種子不能獨現果故。若無子時無明卽無
<lb ed="X" n="0596a07"/><lb ed="R098" n="0887a04"/>業識。若無業識卽虗狀種子不能顯現成果。亦卽自
<lb ed="X" n="0596a08"/><lb ed="R098" n="0887a05"/>體不立。是故和合方現虗狀果也。是故虗狀果中還
<lb ed="X" n="0596a09"/><lb ed="R098" n="0887a06"/>具似識似塵虗妄無明妄執。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0596a10"/><lb ed="R098" n="0887a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596a1001">此明枝末根本二種無明及前七第八。若現若種
<lb ed="X" n="0596a11"/><lb ed="R098" n="0887a08"/>皆必互依而互熏也。前云果時無明熏心以爲子
<lb ed="X" n="0596a12"/><lb ed="R098" n="0887a09"/>時無明。妄想熏心以爲業識。似乎各別熏起。實必
<lb ed="X" n="0596a13"/><lb ed="R098" n="0887a10"/>俱時和合方成熏義。以似識等四相藉而有。不相
<lb ed="X" n="0596a14"/><lb ed="R098" n="0887a11"/>離故。當知現行熏起非各別矣。又色心虗狀種子
<lb ed="X" n="0596a15"/><lb ed="R098" n="0887a12"/>必依根本無明而住。必依業識而成現行之果。旣
<lb ed="X" n="0596a16"/><lb ed="R098" n="0887a13"/>成果<anchor xml:id="nkr_note_add_0596a1601" n="0596a1601"/><anchor xml:id="beg0596a1601" n="0596a1601"/>已<anchor xml:id="end0596a1601"/>還具六七之似識。可以熏心再成似識種
<lb ed="X" n="0596a17"/><lb ed="R098" n="0887a14"/>子。還具十一色法之似塵。可以熏心冥成似塵種
<lb ed="X" n="0596a18"/><lb ed="R098" n="0887a15"/>子。還具虗妄果時無明。可以轉熏子時無明。還具
<lb ed="X" n="0596a19"/><lb ed="R098" n="0887a16"/>妄執之妄想可以轉熏業識。當知現種更互相熏。
<lb ed="X" n="0596a20"/><lb ed="R098" n="0887a17"/>亦必俱時和合。非各別矣。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596a2011" cb:place="inline">△四結流轉。</p>
<lb ed="X" n="0596a21"/><lb ed="R098" n="0887a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596a2101">由此義故略而說之。云不覺故動。顯現虗狀也。如是
<lb ed="X" n="0596a22"/><lb ed="R098" n="0887b01"/>果子相生無始流轉名爲衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0596a23"/><lb ed="R098" n="0887b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596a2301">本來無非不覺。無非妄動。無非虗狀。果旣生子子
<lb ed="X" n="0596a24"/><lb ed="R098" n="0887b03"/>復生果。無始流轉。豈於心外有少許實法哉。約迷
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0596b" n="0596b"/>
<lb ed="X" n="0596b01"/><lb ed="R098" n="0887b04"/>眞起妄成不覺義竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596b0109" cb:place="inline">△次約返妄歸眞具二覺義
<lb ed="X" n="0596b02"/><lb ed="R098" n="0887b05"/>二。初明能覺淨心義。二明淨心自覺義。初中五。初
<lb ed="X" n="0596b03"/><lb ed="R098" n="0887b06"/>名字覺。二觀行覺。三相似覺。四分眞覺。五究竟覺。
<lb ed="X" n="0596b04"/><lb ed="R098" n="0887b07"/>今初。</p>
<lb ed="X" n="0596b05"/><lb ed="R098" n="0887b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596b0501">後遇善友爲說諸法皆一心作。似有無實。聞此法<anchor xml:id="nkr_note_add_0596b0501" n="0596b0501"/><anchor xml:id="beg0596b0501" n="0596b0501"/>已<anchor xml:id="end0596b0501"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0596b06"/><lb ed="R098" n="0887b09"/><p xml:id="pX55p0596b0601">△二觀行覺。</p>
<lb ed="X" n="0596b07"/><lb ed="R098" n="0887b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596b0701">隨順修行。漸知諸法皆從心作。唯虗無實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0596b08"/><lb ed="R098" n="0887b11"/><p xml:id="pX55p0596b0801">△三相似覺又二。初正明覺於通惑。二兼明漸除
<lb ed="X" n="0596b09"/><lb ed="R098" n="0887b12"/>別惑。今初。</p>
<lb ed="X" n="0596b10"/><lb ed="R098" n="0887b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596b1001">若此解成時。是果時無明滅也。無明滅故不執虗狀
<lb ed="X" n="0596b11"/><lb ed="R098" n="0887b14"/>爲實。卽是妄想及妄境滅也。爾時意識轉名無塵智。
<lb ed="X" n="0596b12"/><lb ed="R098" n="0887b15"/>以知無實塵故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0596b13"/><lb ed="R098" n="0887b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596b1301">果時無明滅。卽圓初信。妄想妄境滅。通至十信。蓋
<lb ed="X" n="0596b14"/><lb ed="R098" n="0887b17"/>界內妄想妄境有正有習故也。無塵智卽妙觀察
<lb ed="X" n="0596b15"/><lb ed="R098" n="0887b18"/>智。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596b1502" cb:place="inline">△二兼明漸除別惑又二。初出別惑之相。二明
<lb ed="X" n="0596b16"/><lb ed="R098" n="0888a01"/>漸除之繇。今初。</p>
<lb ed="X" n="0596b17"/><lb ed="R098" n="0888a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596b1701">雖然知境虗故說果時無明滅。猶見虗相之有。有卽
<lb ed="X" n="0596b18"/><lb ed="R098" n="0888a03"/>非有。本性不生今卽不滅。唯是一心。以不知此理故
<lb ed="X" n="0596b19"/><lb ed="R098" n="0888a04"/>亦名子時無明。亦名迷理無明。但細於前迷事無明
<lb ed="X" n="0596b20"/><lb ed="R098" n="0888a05"/>也。以彼麤滅故說果時無明滅也。又不執虗狀爲實
<lb ed="X" n="0596b21"/><lb ed="R098" n="0888a06"/>故說妄想滅。猶見有虗相謂有異心。此執亦是妄想。
<lb ed="X" n="0596b22"/><lb ed="R098" n="0888a07"/>亦名虗相。但細於前。以彼麤滅故言妄想滅也。又此
<lb ed="X" n="0596b23"/><lb ed="R098" n="0888a08"/>虗境以有細無明妄想所執故。似與心異。相相不一。
<lb ed="X" n="0596b24"/><lb ed="R098" n="0888a09"/>卽是妄境。但細於前。以其細故名爲虗境。又彼粗相
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0596c" n="0596c"/>
<lb ed="X" n="0596c01"/><lb ed="R098" n="0888a10"/>實執滅故。說妄境滅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0596c02"/><lb ed="R098" n="0888a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596c0201">猶見虗相之有。卽界內見惑習氣及界外見惑。故
<lb ed="X" n="0596c03"/><lb ed="R098" n="0888a12"/>亦名子時無明。亦名迷理無明也。猶見虗相謂有
<lb ed="X" n="0596c04"/><lb ed="R098" n="0888a13"/>異心。不知心無異相。及執虗境似與心異。不知心
<lb ed="X" n="0596c05"/><lb ed="R098" n="0888a14"/>外無境。此皆界內思惑習氣及界外思惑。故亦是
<lb ed="X" n="0596c06"/><lb ed="R098" n="0888a15"/>妄想妄境也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596c0606" cb:place="inline">△二明漸除之繇又三。初因末驗本。
<lb ed="X" n="0596c07"/><lb ed="R098" n="0888a16"/>二正明滅繇。三例後結前。今初。</p>
<lb ed="X" n="0596c08"/><lb ed="R098" n="0888a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596c0801">以此論之。非直果時迷事無明滅息。無明住地亦少
<lb ed="X" n="0596c09"/><lb ed="R098" n="0888a18"/>分除也。若不分分漸除者。果時無明不得分分漸滅。
<lb ed="X" n="0596c10"/><lb ed="R098" n="0888b01"/>但相微難彰。是故不說住地分滅也。今且約迷事無
<lb ed="X" n="0596c11"/><lb ed="R098" n="0888b02"/>明滅後以說住地漸滅因由。卽知一念發修<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c1101" n="0596c1101"/><anchor xml:id="beg0596c1101" n="0596c1101"/>已<anchor xml:id="end0596c1101"/>來亦
<lb ed="X" n="0596c12"/><lb ed="R098" n="0888b03"/>能漸滅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0596c13"/><lb ed="R098" n="0888b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0596c1301">此明十信位中界外見思雖未永斷亦旣圓伏。故
<lb ed="X" n="0596c14"/><lb ed="R098" n="0888b05"/>云無明住地亦少分除。倘無明不分分除。則見思
<lb ed="X" n="0596c15"/><lb ed="R098" n="0888b06"/>何繇得滅。譬如樹根不搖則枝葉必不零落。但相
<lb ed="X" n="0596c16"/><lb ed="R098" n="0888b07"/>微難彰故不說耳。實則一念發修圓觀之始。便<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c1601" n="0596c1601"/><anchor xml:id="beg0596c1601" n="0596c1601"/>已<anchor xml:id="end0596c1601"/>
<lb ed="X" n="0596c17"/><lb ed="R098" n="0888b08"/>圓伏無明。何況十信位耶。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0596c1711" cb:place="inline">△二正明滅繇。</p>
<lb ed="X" n="0596c18"/><lb ed="R098" n="0888b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0596c1801">此義云何。謂以二義因緣故。住地無明業識等漸<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c1801" n="0596c1801"/><anchor xml:id="beg0596c1801" n="0596c1801"/>已<anchor xml:id="end0596c1801"/>
<lb ed="X" n="0596c19"/><lb ed="R098" n="0888b10"/>微薄。二義者何。一者知境虗智熏心故。令舊無明住
<lb ed="X" n="0596c20"/><lb ed="R098" n="0888b11"/>地習氣及業識等漸除也。何以故。智是明法。性能治
<lb ed="X" n="0596c21"/><lb ed="R098" n="0888b12"/>無明故。二者細無明虗執及虗境熏心故。雖更起無
<lb ed="X" n="0596c22"/><lb ed="R098" n="0888b13"/>明住地等。卽復輕弱。不同前迷境等所熏起者。何以
<lb ed="X" n="0596c23"/><lb ed="R098" n="0888b14"/>故。以能熏微細故。所起不覺亦卽薄也。以此義故。住
<lb ed="X" n="0596c24"/><lb ed="R098" n="0888b15"/>地無明業識等漸<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c2401" n="0596c2401"/><anchor xml:id="beg0596c2401" n="0596c2401"/>已<anchor xml:id="end0596c2401"/>損滅也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0597a" n="0597a"/>
<lb ed="X" n="0597a01"/><lb ed="R098" n="0888b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597a0101">知境虗智卽無塵智也。智治無明。令無明薄。是漸
<lb ed="X" n="0597a02"/><lb ed="R098" n="0888b17"/>滅之緣。細無明熏所起輕弱。是漸滅之因。餘可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597a03"/><lb ed="R098" n="0888b18"/><p xml:id="pX55p0597a0301">△三例後結前。</p>
<lb ed="X" n="0597a04"/><lb ed="R098" n="0889a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597a0401">如迷事無明滅後旣有此義。應知一念創始發修之
<lb ed="X" n="0597a05"/><lb ed="R098" n="0889a02"/>時。無明住地卽分滅也。以其分分滅故。所起智慧分
<lb ed="X" n="0597a06"/><lb ed="R098" n="0889a03"/>分增明故。得果時迷事無別滅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597a07"/><lb ed="R098" n="0889a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597a0701">一念創始發修之時。謂從名字初入觀行也。觀行
<lb ed="X" n="0597a08"/><lb ed="R098" n="0889a05"/>位中亦卽能知境虗卽有知境虗智對治無明。又
<lb ed="X" n="0597a09"/><lb ed="R098" n="0889a06"/>旣知境虗則不執虗狀爲實。爾時麤想麤境被制
<lb ed="X" n="0597a10"/><lb ed="R098" n="0889a07"/>伏故。不復熏心。但有細無明虗執及虗境熏心而
<lb ed="X" n="0597a11"/><lb ed="R098" n="0889a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0597a1101" n="0597a1101"/><anchor xml:id="beg0597a1101" n="0597a1101"/>已<anchor xml:id="end0597a1101"/>。無明住地安得不分滅哉。又無明住地若不分
<lb ed="X" n="0597a12"/><lb ed="R098" n="0889a09"/>滅。何繇果時無明任運先滅而登圓信也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597a1217" cb:place="inline">△四分
<lb ed="X" n="0597a13"/><lb ed="R098" n="0889a10"/>眞覺。</p>
<lb ed="X" n="0597a14"/><lb ed="R098" n="0889a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597a1401">自迷事無明滅後。業識及住地無明漸薄故。所起虗
<lb ed="X" n="0597a15"/><lb ed="R098" n="0889a12"/>狀果報亦轉輕妙。不同前也。以是義故。似識轉轉明
<lb ed="X" n="0597a16"/><lb ed="R098" n="0889a13"/>利。似色等法復不令意識生迷。以內識生外色塵等
<lb ed="X" n="0597a17"/><lb ed="R098" n="0889a14"/>俱細利故。無塵之智倍明。無明妄想極薄。還復熏心
<lb ed="X" n="0597a18"/><lb ed="R098" n="0889a15"/>復令住地無明業識習氣漸欲向盡。所現無塵之智
<lb ed="X" n="0597a19"/><lb ed="R098" n="0889a16"/>爲倍明了。如是念念轉轉熏習故。無明住地埀盡所
<lb ed="X" n="0597a20"/><lb ed="R098" n="0889a17"/>起。無塵之智卽能知彼虗狀果報體性非有。本自不
<lb ed="X" n="0597a21"/><lb ed="R098" n="0889a18"/>生今卽無滅。唯是一心體無分別。以唯心外無法故。
<lb ed="X" n="0597a22"/><lb ed="R098" n="0889b01"/>此智卽是金剛無礙智也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597a23"/><lb ed="R098" n="0889b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597a2301">迷事無明滅。正指十信位中三界見思正習俱盡
<lb ed="X" n="0597a24"/><lb ed="R098" n="0889b03"/>也。從此業識及住地無明漸薄。卽圓十住廼至十
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0597b" n="0597b"/>
<lb ed="X" n="0597b01"/><lb ed="R098" n="0889b04"/>地分分斷惑之相。所起虗狀果報亦轉輕妙。卽實
<lb ed="X" n="0597b02"/><lb ed="R098" n="0889b05"/>報國土所有變易生死之相。不同前三界中分段
<lb ed="X" n="0597b03"/><lb ed="R098" n="0889b06"/>故也。漸欲向盡。卽第十地相。垂盡卽等覺相。金剛
<lb ed="X" n="0597b04"/><lb ed="R098" n="0889b07"/>無礙智卽金剛後心妙覺之無間道也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597b0416" cb:place="inline">△五究竟
<lb ed="X" n="0597b05"/><lb ed="R098" n="0889b08"/>覺。</p>
<lb ed="X" n="0597b06"/><lb ed="R098" n="0889b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597b0601">此智成<anchor xml:id="nkr_note_add_0597b0601" n="0597b0601"/><anchor xml:id="beg0597b0601" n="0597b0601"/>已<anchor xml:id="end0597b0601"/>卽復熏心。心爲明智熏故。卽一念無明習
<lb ed="X" n="0597b07"/><lb ed="R098" n="0889b10"/>氣於此卽滅。無明盡故業識染法種子習氣卽亦隨
<lb ed="X" n="0597b08"/><lb ed="R098" n="0889b11"/>壞。是故經言其地壞者彼亦隨壞。卽其義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597b09"/><lb ed="R098" n="0889b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597b0901">其地指無明習氣。彼指業識染法種子。習氣金剛
<lb ed="X" n="0597b10"/><lb ed="R098" n="0889b13"/>道後異熟空。此之謂也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0597b1001" n="0597b1001"/><anchor xml:id="beg0597b1001" n="0597b1001"/>已<anchor xml:id="end0597b1001"/>上皆明能覺淨心之義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597b11"/><lb ed="R098" n="0889b14"/><p xml:id="pX55p0597b1101">△次明淨心自覺義。</p>
<lb ed="X" n="0597b12"/><lb ed="R098" n="0889b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597b1201">種子習氣壞故虗狀永泯。虗狀泯故心體寂炤名爲
<lb ed="X" n="0597b13"/><lb ed="R098" n="0889b16"/>體證眞如。何以故。以無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0597001" n="0597001"/>異法爲能證故卽是寂炤。無
<lb ed="X" n="0597b14"/><lb ed="R098" n="0889b17"/>能證所證之別名爲無分別智。何以故。以此智外無
<lb ed="X" n="0597b15"/><lb ed="R098" n="0889b18"/>別有眞如可分別故。此卽是心顯成智。智是心用心
<lb ed="X" n="0597b16"/><lb ed="R098" n="0890a01"/>是智體。體用一法自性無二。故名自性體證也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597b17"/><lb ed="R098" n="0890a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597b1701">無分別智卽大圓鏡智也。餘皆可知。<anchor xml:id="nkr_note_add_0597b1701" n="0597b1701"/><anchor xml:id="beg0597b1701" n="0597b1701"/>已<anchor xml:id="end0597b1701"/>上約修廣
<lb ed="X" n="0597b18"/><lb ed="R098" n="0890a03"/>釋竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597b1803" cb:place="inline">△三擧喩結成。</p>
<lb ed="X" n="0597b19"/><lb ed="R098" n="0890a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597b1901">如似水靜。內炤炤潤義殊而常湛一。何以故。炤潤潤
<lb ed="X" n="0597b20"/><lb ed="R098" n="0890a05"/>炤故心亦如是。寂炤義分而體融無二。何以故。炤寂
<lb ed="X" n="0597b21"/><lb ed="R098" n="0890a06"/>寂炤故。炤寂順體寂炤順用。炤自體名爲覺於淨心。
<lb ed="X" n="0597b22"/><lb ed="R098" n="0890a07"/>體自炤卽名爲淨心自覺。故言二義一體。此卽以無
<lb ed="X" n="0597b23"/><lb ed="R098" n="0890a08"/>分別智爲覺也。淨心從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0597b2301" n="0597b2301"/><anchor xml:id="beg0597b2301" n="0597b2301"/>已<anchor xml:id="end0597b2301"/>來具此智性不增不減。
<lb ed="X" n="0597b24"/><lb ed="R098" n="0890a09"/>故以淨心爲佛性也。此就智慧佛以明淨心爲佛性。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0597c" n="0597c"/>
<lb ed="X" n="0597c01"/><lb ed="R098" n="0890a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597c0101">如似水靜下先擧喩心。亦如是下次法合。淨心從
<lb ed="X" n="0597c02"/><lb ed="R098" n="0890a11"/>本下結成淨心名爲佛性。從問曰智慧佛者至此
<lb ed="X" n="0597c03"/><lb ed="R098" n="0890a12"/>是第二約覺辨中初辨智慧佛性竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597c0315" cb:place="inline">△二辨報應
<lb ed="X" n="0597c04"/><lb ed="R098" n="0890a13"/>佛性。</p>
<lb ed="X" n="0597c05"/><lb ed="R098" n="0890a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597c0501">又此淨心自體。具足福德之性及巧用之性。復爲淨
<lb ed="X" n="0597c06"/><lb ed="R098" n="0890a15"/>業所熏。出生報應二佛。故以此心爲佛性也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597c07"/><lb ed="R098" n="0890a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597c0701">福德性出生報佛。通於自他受用。巧用性出生應
<lb ed="X" n="0597c08"/><lb ed="R098" n="0890a17"/>佛。具足勝劣形儀。皆繇淨業所熏。此報應佛性不
<lb ed="X" n="0597c09"/><lb ed="R098" n="0890a18"/>外於淨心也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597c0906" cb:place="inline">△三辨出障佛性。</p>
<lb ed="X" n="0597c10"/><lb ed="R098" n="0890b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597c1001">又復不覺滅故以心爲覺。動義息故說心不動。虗相
<lb ed="X" n="0597c11"/><lb ed="R098" n="0890b02"/>泯故言心無相。然此心體非覺非不覺。非動非不動。
<lb ed="X" n="0597c12"/><lb ed="R098" n="0890b03"/>非相非無相。雖然以不覺滅故說心爲覺。亦無所妨
<lb ed="X" n="0597c13"/><lb ed="R098" n="0890b04"/>也。此就對治出障心體以論於覺。不據智用爲覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597c14"/><lb ed="R098" n="0890b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597c1401">雖復非覺非不覺等。而以不覺滅故不妨說覺。此
<lb ed="X" n="0597c15"/><lb ed="R098" n="0890b06"/>果頭法身佛性不外於淨心也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597c1513" cb:place="inline">△四辨平等佛性。</p>
<lb ed="X" n="0597c16"/><lb ed="R098" n="0890b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0597c1601">又復淨心本無不覺說心爲本覺。本無動變說心爲
<lb ed="X" n="0597c17"/><lb ed="R098" n="0890b08"/>本寂。本無虗相說心本平等。然其心體非覺非不覺。
<lb ed="X" n="0597c18"/><lb ed="R098" n="0890b09"/>非動非不動。非相非無相。雖然以本無不覺故說爲
<lb ed="X" n="0597c19"/><lb ed="R098" n="0890b10"/>本覺。亦無所失也。此就凡聖不二以明心體爲如如
<lb ed="X" n="0597c20"/><lb ed="R098" n="0890b11"/>佛。不論心體本具性覺之用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597c21"/><lb ed="R098" n="0890b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0597c2101">雖復非覺非不覺等。而以本無不覺故亦不妨說
<lb ed="X" n="0597c22"/><lb ed="R098" n="0890b13"/>爲本覺。此在纏法身佛性凡聖不二亦惟一淨心
<lb ed="X" n="0597c23"/><lb ed="R098" n="0890b14"/>也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0597c2301" n="0597c2301"/><anchor xml:id="beg0597c2301" n="0597c2301"/>已<anchor xml:id="end0597c2301"/>上廣辨佛性中二約覺辨竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0597c2315" cb:place="inline">△三釋餘疑四。
<lb ed="X" n="0597c24"/><lb ed="R098" n="0890b15"/>初釋執性癈修疑。二釋本有不覺疑。三釋自然因
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0598a" n="0598a"/>
<lb ed="X" n="0598a01"/><lb ed="R098" n="0890b16"/>緣疑。四釋無明心性疑。今初。</p>
<lb ed="X" n="0598a02"/><lb ed="R098" n="0890b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598a0201">問曰。若就本無不覺名爲佛者。凡夫卽是佛。何用修
<lb ed="X" n="0598a03"/><lb ed="R098" n="0890b18"/>道爲。答曰。若就心體平等。無卽修與不修。成與不成。
<lb ed="X" n="0598a04"/><lb ed="R098" n="0891a01"/>亦無覺與不覺。但爲明如如佛故。擬對說爲覺也。又
<lb ed="X" n="0598a05"/><lb ed="R098" n="0891a02"/>復若據心體平等。亦無衆生諸佛與此心體有異。故
<lb ed="X" n="0598a06"/><lb ed="R098" n="0891a03"/>經偈云。心佛及衆生。是三無差別。然復心性緣起法
<lb ed="X" n="0598a07"/><lb ed="R098" n="0891a04"/>界法門法爾不壞故常平等常差別。常平等故。心佛
<lb ed="X" n="0598a08"/><lb ed="R098" n="0891a05"/>及衆生是三無差別。常差別故。流轉五道說名衆生。
<lb ed="X" n="0598a09"/><lb ed="R098" n="0891a06"/>反流盡源說名爲佛。以有此平等義故。無佛無衆生。
<lb ed="X" n="0598a10"/><lb ed="R098" n="0891a07"/>爲此緣起差別義故。衆生須修道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598a11"/><lb ed="R098" n="0891a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0598a1101">此躡上平等法身義而起疑也。答中先明擬對說
<lb ed="X" n="0598a12"/><lb ed="R098" n="0891a09"/>覺。則如如佛但是修之所顯。非是修之所成。次明
<lb ed="X" n="0598a13"/><lb ed="R098" n="0891a10"/>平等不礙差別。繇有平等差別二義。方成心性緣
<lb ed="X" n="0598a14"/><lb ed="R098" n="0891a11"/>起法界法門。平等則六而常卽。差別則卽而常六。
<lb ed="X" n="0598a15"/><lb ed="R098" n="0891a12"/>知平等故不生退屈。知差別故不生上慢也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0598a1518" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0598a16"/><lb ed="R098" n="0891a13"/>釋本有不覺疑。</p>
<lb ed="X" n="0598a17"/><lb ed="R098" n="0891a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598a1701">問曰。云何得知心體本無不覺。答曰。若心體本有不
<lb ed="X" n="0598a18"/><lb ed="R098" n="0891a15"/>覺者。聖人證淨心時應更不覺。凡夫未證得應爲覺。
<lb ed="X" n="0598a19"/><lb ed="R098" n="0891a16"/>旣見證者無有不覺。未證者不名爲覺。故定知心體
<lb ed="X" n="0598a20"/><lb ed="R098" n="0891a17"/>本無不覺。問曰。聖人滅不覺故得自證淨心。若無不
<lb ed="X" n="0598a21"/><lb ed="R098" n="0891a18"/>覺云何言滅。又若無不覺卽無衆生。答曰。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0598a2101" n="0598a2101"/><anchor xml:id="beg0598a2101" n="0598a2101"/>已<anchor xml:id="end0598a2101"/>具釋
<lb ed="X" n="0598a22"/><lb ed="R098" n="0891b01"/>心體平等無凡無聖。故說本無不覺。不無心性緣起。
<lb ed="X" n="0598a23"/><lb ed="R098" n="0891b02"/>故有滅有證有凡有聖。又復緣起之有。有卽非有。故
<lb ed="X" n="0598a24"/><lb ed="R098" n="0891b03"/>言本無不覺。今亦無不覺。然非不有。故言有滅有證
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0598b" n="0598b"/>
<lb ed="X" n="0598b01"/><lb ed="R098" n="0891b04"/>有凡有聖。<anchor xml:id="nkr_note_add_0598b0101" n="0598b0101"/><anchor xml:id="beg0598b0101" n="0598b0101"/>但<anchor xml:id="end0598b0101"/>證以順用入體卽無不覺。故得驗知心
<lb ed="X" n="0598b02"/><lb ed="R098" n="0891b05"/>體本無不覺。但凡是違用一體謂異。是故不得證知
<lb ed="X" n="0598b03"/><lb ed="R098" n="0891b06"/>平等之體也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598b04"/><lb ed="R098" n="0891b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0598b0401">前問云何知此眞心非是不覺。將謂眞心全體不
<lb ed="X" n="0598b05"/><lb ed="R098" n="0891b08"/>覺。故以無明滅時應無眞心答之。此問云何得知
<lb ed="X" n="0598b06"/><lb ed="R098" n="0891b09"/>心體本無不覺。將謂眞心具有不覺。覺與不覺二
<lb ed="X" n="0598b07"/><lb ed="R098" n="0891b10"/>體並存。故以聖應不覺凡夫應覺答之。次復躡起
<lb ed="X" n="0598b08"/><lb ed="R098" n="0891b11"/>一問。意謂聖<anchor xml:id="nkr_note_add_0598b0801" n="0598b0801"/><anchor xml:id="beg0598b0801" n="0598b0801"/>已<anchor xml:id="end0598b0801"/>滅不覺故應無更起不覺之理。然
<lb ed="X" n="0598b09"/><lb ed="R098" n="0891b12"/>因中若無不覺。何須言滅。又旣無不覺。何名衆生。
<lb ed="X" n="0598b10"/><lb ed="R098" n="0891b13"/>答中共有三番釋疑。初一番約心體說平等。約緣
<lb ed="X" n="0598b11"/><lb ed="R098" n="0891b14"/>起說差別。次一番單約緣起中卽具平等差別二
<lb ed="X" n="0598b12"/><lb ed="R098" n="0891b15"/>義。第三番明平等中差別之繇。繇於違順二用而
<lb ed="X" n="0598b13"/><lb ed="R098" n="0891b16"/>體實平等也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0598b1306" cb:place="inline">△三釋自然因緣疑。</p>
<lb ed="X" n="0598b14"/><lb ed="R098" n="0891b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598b1401">問曰。心顯成智者。爲無明盡故自然是智。爲更別有
<lb ed="X" n="0598b15"/><lb ed="R098" n="0891b18"/>因緣。答曰。此心在染之時本具福智二種之性。不少
<lb ed="X" n="0598b16"/><lb ed="R098" n="0892a01"/>一法。與佛無異。但爲無明染法所覆故。不得顯用。後
<lb ed="X" n="0598b17"/><lb ed="R098" n="0892a02"/>得福智二種淨業所熏故。染法都盡。然此淨業除染
<lb ed="X" n="0598b18"/><lb ed="R098" n="0892a03"/>之時。卽能顯彼二性。令成事用。所謂相好依報一切
<lb ed="X" n="0598b19"/><lb ed="R098" n="0892a04"/>智等。智體自是眞心性照之能。智用由熏成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598b20"/><lb ed="R098" n="0892a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0598b2001">問中具有雙計。自然是智卽計自然。別有因緣卽
<lb ed="X" n="0598b21"/><lb ed="R098" n="0892a06"/>計因緣。答中二番雙破。初云本具福智二性。卽非
<lb ed="X" n="0598b22"/><lb ed="R098" n="0892a07"/>因緣。染覆不顯卽非自然。次云二種淨業所熏。卽
<lb ed="X" n="0598b23"/><lb ed="R098" n="0892a08"/>非自然。顯彼二性令成事用。卽非因緣也。體是性
<lb ed="X" n="0598b24"/><lb ed="R098" n="0892a09"/>炤之能。用由熏成。可謂全性起修。全修在性。超諸
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0598c" n="0598c"/>
<lb ed="X" n="0598c01"/><lb ed="R098" n="0892a10"/>戲論者矣。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0598c0105" cb:place="inline">△四釋無明心性疑。</p>
<lb ed="X" n="0598c02"/><lb ed="R098" n="0892a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598c0201">問曰。心顯成智。卽以心爲佛性。心起不覺。亦應以心
<lb ed="X" n="0598c03"/><lb ed="R098" n="0892a12"/>爲無明性。答曰。若就法性之義論之。亦得爲無明性
<lb ed="X" n="0598c04"/><lb ed="R098" n="0892a13"/>也。是故經言。明與無明其性無二。無二之性卽是實
<lb ed="X" n="0598c05"/><lb ed="R098" n="0892a14"/>性也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c06"/><lb ed="R098" n="0892a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0598c0601">智如水。無明如冰。水以濕爲性。冰亦以濕爲性。若
<lb ed="X" n="0598c07"/><lb ed="R098" n="0892a16"/>知濕性無二。則水與氷徒有名字。惟濕爲實性耳。
<lb ed="X" n="0598c08"/><lb ed="R098" n="0892a17"/>然就取用義強。<anchor xml:id="nkr_note_add_0598c0801" n="0598c0801"/><anchor xml:id="beg0598c0801" n="0598c0801"/>但<anchor xml:id="end0598c0801"/>云水濕可耳。何必言氷濕哉。又
<lb ed="X" n="0598c09"/><lb ed="R098" n="0892a18"/>旣知氷性元濕。則決不離冰覔水。亦決不執氷爲
<lb ed="X" n="0598c10"/><lb ed="R098" n="0892b01"/>水矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0598c1001" n="0598c1001"/><anchor xml:id="beg0598c1001" n="0598c1001"/>已<anchor xml:id="end0598c1001"/>上釋佛性竟。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0598c1010" cb:place="inline">△四釋法身。</p>
<lb ed="X" n="0598c11"/><lb ed="R098" n="0892b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0598c1101">問曰。云何名此心以爲法身。答曰。法以功能爲義。身
<lb ed="X" n="0598c12"/><lb ed="R098" n="0892b03"/>以依止爲義。以此心體有隨染之用。故爲一切染法
<lb ed="X" n="0598c13"/><lb ed="R098" n="0892b04"/>之所熏習。卽以此心隨染。故能攝持熏習之氣。復能
<lb ed="X" n="0598c14"/><lb ed="R098" n="0892b05"/>依熏顯現染法。卽此心性能持能現二種功能。及所
<lb ed="X" n="0598c15"/><lb ed="R098" n="0892b06"/>持所現二種染法皆依此一心而立。與心不一不異。
<lb ed="X" n="0598c16"/><lb ed="R098" n="0892b07"/>故名此心以爲法身。此能持之功能。與所持之氣和
<lb ed="X" n="0598c17"/><lb ed="R098" n="0892b08"/>合。故名爲子時阿梨耶識也。依熏現法之能。與所現
<lb ed="X" n="0598c18"/><lb ed="R098" n="0892b09"/>之相和合。故名爲果報阿梨耶識。此二識體一用異
<lb ed="X" n="0598c19"/><lb ed="R098" n="0892b10"/>也。然此阿梨耶中卽有二分。一者染分。卽是業與果
<lb ed="X" n="0598c20"/><lb ed="R098" n="0892b11"/>報之相。二者淨分。卽是心性及能熏淨法名爲淨分。
<lb ed="X" n="0598c21"/><lb ed="R098" n="0892b12"/>以其染性卽是淨性更無別法故。由此心性爲彼業
<lb ed="X" n="0598c22"/><lb ed="R098" n="0892b13"/>果染事所依故。說言生死依如來藏。卽是法身藏也。
<lb ed="X" n="0598c23"/><lb ed="R098" n="0892b14"/>又此心體雖爲無量染法所覆。卽復具足過恒河沙
<lb ed="X" n="0598c24"/><lb ed="R098" n="0892b15"/>數無漏性功德法。爲無量淨業所熏故。此等淨性卽
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0599a" n="0599a"/>
<lb ed="X" n="0599a01"/><lb ed="R098" n="0892b16"/>能攝持熏習之氣。復能依熏顯現諸佛功德之用。卽
<lb ed="X" n="0599a02"/><lb ed="R098" n="0892b17"/>此恒沙性淨功德。及能持能現二種功能。幷所持所
<lb ed="X" n="0599a03"/><lb ed="R098" n="0892b18"/>現二種淨用。皆依此一心而立。與心不一不異。故名
<lb ed="X" n="0599a04"/><lb ed="R098" n="0893a01"/>此心爲法身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a05"/><lb ed="R098" n="0893a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0599a0501">答中先明隨染法身。後明隨淨法身中乃具明染
<lb ed="X" n="0599a06"/><lb ed="R098" n="0893a03"/>淨二分性元非二。以結前起後也。染法淨法俱名
<lb ed="X" n="0599a07"/><lb ed="R098" n="0893a04"/>爲法。以俱有功能故俱名爲身。以俱爲依止故。以
<lb ed="X" n="0599a08"/><lb ed="R098" n="0893a05"/>此心性能持能現二種功能。及所持所現染淨二
<lb ed="X" n="0599a09"/><lb ed="R098" n="0893a06"/>法。與心不一不異故。能持卽業識種子。能現卽業
<lb ed="X" n="0599a10"/><lb ed="R098" n="0893a07"/>識現行。所持卽染法種子。所現卽染法現行。種不
<lb ed="X" n="0599a11"/><lb ed="R098" n="0893a08"/>是現。現不是種。能不是所。所不是能。故言不一。離
<lb ed="X" n="0599a12"/><lb ed="R098" n="0893a09"/>心無種。離心無現。離心無能。離心無所。故言不異。
<lb ed="X" n="0599a13"/><lb ed="R098" n="0893a10"/>旣法法皆心。故心是法身也。能持持於所持之氣
<lb ed="X" n="0599a14"/><lb ed="R098" n="0893a11"/>卽是種子。故名子時阿梨耶識。氣者氣類也。能現
<lb ed="X" n="0599a15"/><lb ed="R098" n="0893a12"/>現於所現之相卽是現行。故名果報阿梨耶識。相
<lb ed="X" n="0599a16"/><lb ed="R098" n="0893a13"/>者相狀也。現行亦熏種子。種子亦熏現行。約熏現
<lb ed="X" n="0599a17"/><lb ed="R098" n="0893a14"/>義名爲種子。約熏種義名爲現行。故曰體一用異。
<lb ed="X" n="0599a18"/><lb ed="R098" n="0893a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0599a1801" n="0599a1801"/><anchor xml:id="beg0599a1801" n="0599a1801"/>已<anchor xml:id="end0599a1801"/>上但約隨染明法身也。然阿梨耶中不惟具足
<lb ed="X" n="0599a19"/><lb ed="R098" n="0893a16"/>染分。亦復具足淨分。以染淨二性更無別法。染性
<lb ed="X" n="0599a20"/><lb ed="R098" n="0893a17"/>卽淨性故。但迷時則爲業果染事所依。妄成二死。
<lb ed="X" n="0599a21"/><lb ed="R098" n="0893a18"/>悟時顯發無漏性功德法。具足淨用耳。淨法種現
<lb ed="X" n="0599a22"/><lb ed="R098" n="0893b01"/>互熏。例前可知。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0599a2207" cb:place="inline">△五釋如來藏。</p>
<lb ed="X" n="0599a23"/><lb ed="R098" n="0893b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0599a2301">問曰。云何復名此心爲如來藏。答曰。有三義。一者能
<lb ed="X" n="0599a24"/><lb ed="R098" n="0893b03"/>藏名藏。二者所藏名藏。三者能生名藏。所言能藏者
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0599b" n="0599b"/>
<lb ed="X" n="0599b01"/><lb ed="R098" n="0893b04"/>復有二種。一者如來果德法身。二者衆生性德。淨心
<lb ed="X" n="0599b02"/><lb ed="R098" n="0893b05"/>並能包含染淨二性及染淨二事無所妨礙。故言能
<lb ed="X" n="0599b03"/><lb ed="R098" n="0893b06"/>藏名藏。藏體平等名之爲如。平等緣起目之爲來。此
<lb ed="X" n="0599b04"/><lb ed="R098" n="0893b07"/>卽是能藏名如來藏也。第二所藏名藏者。卽此眞心
<lb ed="X" n="0599b05"/><lb ed="R098" n="0893b08"/>而爲無明<g ref="#CB00592">㲉</g>藏所覆藏故。名爲所藏也。藏體無異無
<lb ed="X" n="0599b06"/><lb ed="R098" n="0893b09"/>相名之爲如。體備染淨二用目之爲來。故言所藏名
<lb ed="X" n="0599b07"/><lb ed="R098" n="0893b10"/>藏也。第三能生名藏者。如女胎藏能生於子。此心亦
<lb ed="X" n="0599b08"/><lb ed="R098" n="0893b11"/>爾。體具染淨二性之用故。依染淨二種熏力能生世
<lb ed="X" n="0599b09"/><lb ed="R098" n="0893b12"/>間出世間法也。是故經云。如來藏者是善不善因。又
<lb ed="X" n="0599b10"/><lb ed="R098" n="0893b13"/>復經言。心性是一。云何能生種種果報。又復經言。諸
<lb ed="X" n="0599b11"/><lb ed="R098" n="0893b14"/>佛正徧知海從心想而生也。故染淨平等名之爲如。
<lb ed="X" n="0599b12"/><lb ed="R098" n="0893b15"/>能生染淨目之爲來。故言能生名如來藏也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599b13"/><lb ed="R098" n="0893b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0599b1301">能藏所藏能生並是藏義。能藏雙約在纏出纏言
<lb ed="X" n="0599b14"/><lb ed="R098" n="0893b17"/>之。所藏單約在纏言之。能生直約現前一念言之。
<lb ed="X" n="0599b15"/><lb ed="R098" n="0893b18"/>文並易知。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0599b1505" cb:place="inline">△六釋法界。</p>
<lb ed="X" n="0599b16"/><lb ed="R098" n="0894a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0599b1601">問曰。云何復名淨心以爲法界。答曰。法者法爾故。界
<lb ed="X" n="0599b17"/><lb ed="R098" n="0894a02"/>者性別故。以此心體法爾具足一切諸法。故言法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599b18"/><lb ed="R098" n="0894a03"/><p xml:id="pX55p0599b1801">△七釋法性。</p>
<lb ed="X" n="0599b19"/><lb ed="R098" n="0894a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0599b1901">問曰。云何名此淨心以爲法性。答曰。法者一切法。性
<lb ed="X" n="0599b20"/><lb ed="R098" n="0894a05"/>者體別義。以此淨心有差別之性故。能與諸法作體
<lb ed="X" n="0599b21"/><lb ed="R098" n="0894a06"/>也。又性者體實不改義。以一切法皆以此心爲體。諸
<lb ed="X" n="0599b22"/><lb ed="R098" n="0894a07"/>法之相自有生滅。故名虗妄。此心眞實不改不滅。故
<lb ed="X" n="0599b23"/><lb ed="R098" n="0894a08"/>名法性也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599b24"/><lb ed="R098" n="0894a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0599b2401">初一釋約不變隨緣差別性。次一釋約隨緣不變
<pb ed="X" xml:id="X55.0905.0599c" n="0599c"/>
<lb ed="X" n="0599c01"/><lb ed="R098" n="0894a10"/>眞實性也。</p></cb:div><p xml:id="pX55p0599c0105" cb:place="inline">△三結成。</p>
<lb ed="X" n="0599c02"/><lb ed="R098" n="0894a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX55p0599c0201">其餘實際實相等無量名字不可具釋。上來釋名義
<lb ed="X" n="0599c03"/><lb ed="R098" n="0894a12"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599c04"/><lb ed="R098" n="0894a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0599c0401">實者眞實。際者邊際。心外無法。法唯是心。無邊際
<lb ed="X" n="0599c05"/><lb ed="R098" n="0894a14"/>故名爲實際。無妄想故名爲實相。等者等餘法住
<lb ed="X" n="0599c06"/><lb ed="R098" n="0894a15"/>法位及中實理心一實境界等諸名字也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599c07"/><lb ed="R098" n="0894a16"/>
<lb ed="X" n="0599c08"/><lb ed="R098" n="0894a17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘止觀法門釋要卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0588c0801" to="#end0588c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0588c1301" to="#end0588c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0589b0601" to="#end0589b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0590a1201" to="#end0590a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0590b0901" to="#end0590b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0592a1001" to="#end0592a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0592a1101" to="#end0592a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">棋</lem><rdg wit="#wit.orig">楳</rdg></app>
<app from="#beg0592a1301" to="#end0592a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0592a1901" to="#end0592a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">斂</lem><rdg wit="#wit.orig">歛</rdg></app>
<app from="#beg0592b0301" to="#end0592b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0592b1201" to="#end0592b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0592b2201" to="#end0592b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0592c0501" to="#end0592c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0592c1201" to="#end0592c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593a0201" to="#end0593a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593a1701" to="#end0593a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593a1801" to="#end0593a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593a2001" to="#end0593a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593a2201" to="#end0593a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593b0901" to="#end0593b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593b1901" to="#end0593b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0594b0201" to="#end0594b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0594b1301" to="#end0594b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0596a1601" to="#end0596a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0596b0501" to="#end0596b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0596c1101" to="#end0596c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0596c1601" to="#end0596c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0596c1801" to="#end0596c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0596c2401" to="#end0596c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0597a1101" to="#end0597a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0597b0601" to="#end0597b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0597b1001" to="#end0597b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0597b1701" to="#end0597b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0597b2301" to="#end0597b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0597c2301" to="#end0597c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0598a2101" to="#end0598a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0598b0101" to="#end0598b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0598b0801" to="#end0598b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0598c0801" to="#end0598c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0598c1001" to="#end0598c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0599a1801" to="#end0599a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0589001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589001">三一作二</note>
<note n="0589002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589002">于一作於</note>
<note n="0591001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0591001">通一作還</note>
<note n="0592001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0592001">重一作垂</note>
<note n="0594001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594001">爲一作有</note>
<note n="0597001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0597001">異一作分</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0588c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0588c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0588c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0588c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0589b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0589b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0590a1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0590a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0590b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0590b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0592a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592a1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0592a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592a1101">棋【CB】，楳【卍續】</note>
<note n="0592a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0592a1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592a1901">斂【CB】，歛【卍續】</note>
<note n="0592b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0592b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592b1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0592b2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0592c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0592c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0592c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593a2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593b1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0593b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0594b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0594b0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0594b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0594b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0596a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0596b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0596c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0596c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0596c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0596c2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0596c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0597a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0597b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0597b1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0597b1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0597b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0597c2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0597c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0598a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0598b0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598b0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0598b0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0598c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598c0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0598c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0599a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0599a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>