<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X56n0923">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 923 摩訶止觀義例隨釋</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 923 摩訶止觀義例隨釋</title>
			<author>宋 處元述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>6卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">56</idno>.<idno type="no">923</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">摩訶止觀義例隨釋</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB08464">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08464</charName>
				<mapping cb:dec="991504" type="PUA">U+F2110</mapping>
			<mapping type="unicode">U+49A7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[門@兒]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10437">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName>
				<mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-25T15:07:01">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0122a" n="0122a"/>
<lb ed="X" n="0122a01"/>
<lb ed="X" n="0122a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 923-A 重刻止觀義例隨釋序</cb:mulu><head>No. 923-A
<lb ed="X" n="0122a03"/><lb ed="R099" n="0804a01"/> 重刻止觀義例隨釋序</head>
<lb ed="X" n="0122a04"/>
<lb ed="X" n="0122a05"/><lb ed="R099" n="0804a02"/><p xml:id="pX56p0122a0501">毗陵師所作止觀義例者。結張敎網之宏綱。闔闢
<lb ed="X" n="0122a06"/><lb ed="R099" n="0804a03"/>觀門之要樞。若夫殷王網。解三置一面。括三止觀
<lb ed="X" n="0122a07"/><lb ed="R099" n="0804a04"/>別。安一止觀總。捕淸涼方命鳥矣。又猶朱<g ref="#CB15179">雀</g>門。旁
<lb ed="X" n="0122a08"/><lb ed="R099" n="0804a05"/>三正一方。後有等三門。首無生一門。透覺範了事
<lb ed="X" n="0122a09"/><lb ed="R099" n="0804a06"/>漢矣。嘗撿彼林間錄援引斯文。喩如官路土。私人
<lb ed="X" n="0122a10"/><lb ed="R099" n="0804a07"/>掘爲像。智者知路。土凡愚謂像生。後時官欲行。還
<lb ed="X" n="0122a11"/><lb ed="R099" n="0804a08"/>將像塡路。像本不生滅。路亦無新故之語。謂古佛
<lb ed="X" n="0122a12"/><lb ed="R099" n="0804a09"/>偈曰。若非範公擇法眼瞭然。豈能知毗陵師之爲
<lb ed="X" n="0122a13"/><lb ed="R099" n="0804a10"/>古佛再來也哉。且宋文潞公彥博固爲當時鴻儒。
<lb ed="X" n="0122a14"/><lb ed="R099" n="0804a11"/>往龍安寺聽僧唱彼偈。有省歸佛。集十萬人爲淨
<lb ed="X" n="0122a15"/><lb ed="R099" n="0804a12"/>土會。臨終安然念佛而化。備載蓮宗寶鑑。至若大
<lb ed="X" n="0122a16"/><lb ed="R099" n="0804a13"/>明天鼓居士宗肇撰天樂鳴空集。又引稱古佛偈
<lb ed="X" n="0122a17"/><lb ed="R099" n="0804a14"/>曰。其末云。前佛後佛同指衆生分中。生死法內全
<lb ed="X" n="0122a18"/><lb ed="R099" n="0804a15"/>是無生之法。何不悟而甘受生死。更欲舍生死別
<lb ed="X" n="0122a19"/><lb ed="R099" n="0804a16"/>求無生。轉益迷倒矣。然則斯文非獨爲一家。實是
<lb ed="X" n="0122a20"/><lb ed="R099" n="0804a17"/>天下大例也。溫州永嘉從義處元二公師父。繼忠
<lb ed="X" n="0122a21"/><lb ed="R099" n="0804a18"/>法門之難兄難弟也。義神智纂要之於前。元僧正
<lb ed="X" n="0122a22"/><lb ed="R099" n="0804b01"/>隨釋之於後。兩籍擅美盛行于世。然而義附假名。
<lb ed="X" n="0122a23"/><lb ed="R099" n="0804b02"/>元從扶宗。連枝旣分。<g ref="#CB08464">䦧</g>牆禍起爭鋒筆舌。然此隨
<lb ed="X" n="0122a24"/><lb ed="R099" n="0804b03"/>釋流傳榑桑多歷年所。台家講學爲難解文。所以
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0122b" n="0122b"/>
<lb ed="X" n="0122b01"/><lb ed="R099" n="0804b04"/>難者無他。以有烏鳥焉馬之三寫。甲由田申之一
<lb ed="X" n="0122b02"/><lb ed="R099" n="0804b05"/>畫錯故。余以短才讎挍差違。如其夏五漏月之流
<lb ed="X" n="0122b03"/><lb ed="R099" n="0804b06"/>不敢輕加。若彼三豕渡河之訛大槪是正。以付梓
<lb ed="X" n="0122b04"/><lb ed="R099" n="0804b07"/>人。斯書釋主操觚於大宋崇寧三年閼逢涒灘夏
<lb ed="X" n="0122b05"/><lb ed="R099" n="0804b08"/>五月初八日。閣筆於翌歲旃蒙作畺仲夏休日。愚
<lb ed="X" n="0122b06"/><lb ed="R099" n="0804b09"/>亦偶爾肇挍。于日本寶永改元甲申五月望日畢
<lb ed="X" n="0122b07"/><lb ed="R099" n="0804b10"/>事。于今茲乙酉皐月中澣支桑。年間相去六百有
<lb ed="X" n="0122b08"/><lb ed="R099" n="0804b11"/>一歲也。法運循環枝幹合契。信是三寶因緣不可
<lb ed="X" n="0122b09"/><lb ed="R099" n="0804b12"/>思議者也。</p>
<lb ed="X" n="0122b10"/><lb ed="R099" n="0804b13"/><p xml:id="pX56p0122b1001">勅定　融通妙宗攝州平野大源山
<lb ed="X" n="0122b11" type="honorific"/><lb ed="R099" n="0804b14"/>大念佛寺裏沙門　秀雲　書</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0122b12"/>
<lb ed="X" n="0122b13"/>
<lb ed="X" n="0122b14"/>
<lb ed="X" n="0122b15"/>
<lb ed="X" n="0122b16"/><cb:docNumber>No. 923</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0122b17"/><lb ed="R099" n="0805a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>止觀義例隨釋<note place="inline">幷序</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0122b18"/>
<lb ed="X" n="0122b19"/><lb ed="R099" n="0805a02"/><byline cb:type="author">永嘉沙門　處元　述</byline>
<lb ed="X" n="0122b20"/><lb ed="R099" n="0805a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pX56p0122b2001">叙曰。荆谿尊者輔行記數百萬言解止觀文。明如
<lb ed="X" n="0122b21"/><lb ed="R099" n="0805a04"/>白日。常慮後學未曉大猷。是故擧其宏綱。撮其樞
<lb ed="X" n="0122b22"/><lb ed="R099" n="0805a05"/>要。例出一部大旨總爲七科。使苦心聽習之徒。妙
<lb ed="X" n="0122b23"/><lb ed="R099" n="0805a06"/>解益明妙行斯立。此義例之所由作也。聖師之意
<lb ed="X" n="0122b24"/><lb ed="R099" n="0805a07"/>雖爾。奈何末世人根昏鈍。鮮有知機妙達之者。止
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0122c" n="0122c"/>
<lb ed="X" n="0122c01"/><lb ed="R099" n="0805a08"/>觀之文。輔行之記。旣其不了。義例之設抑亦徒施。
<lb ed="X" n="0122c02"/><lb ed="R099" n="0805a09"/>不有解釋義何由顯。昔四明法智大宗師盛化當
<lb ed="X" n="0122c03"/><lb ed="R099" n="0805a10"/>時頗多製述。斯文不記者。豈非以有待之身不及
<lb ed="X" n="0122c04"/><lb ed="R099" n="0805a11"/>此耶。法智旣滅。事筆削者間或有焉。解釋斯文未
<lb ed="X" n="0122c05"/><lb ed="R099" n="0805a12"/>之有也。予嘗有志於此。以董衆駕說未暇及之。比
<lb ed="X" n="0122c06"/><lb ed="R099" n="0805a13"/>因退居。日課之外方思秉筆以酬夙昔之志。適會
<lb ed="X" n="0122c07"/><lb ed="R099" n="0805a14"/>同宗講人遠寄其所謂義例纂要者請予藏否。於
<lb ed="X" n="0122c08"/><lb ed="R099" n="0805a15"/>是乎馨鑪啓卷詳讀。移時不覺。歎曰。嗚呼斯人也。
<lb ed="X" n="0122c09"/><lb ed="R099" n="0805a16"/>引文銷文時或有得。若乃文之大旨未之知也。且
<lb ed="X" n="0122c10"/><lb ed="R099" n="0805a17"/>如以初乘觀法性德之境爲眞如理觀修德之境。
<lb ed="X" n="0122c11"/><lb ed="R099" n="0805a18"/>爲唯識事觀。點胸自大謂少人知。此旣狂妄餘安
<lb ed="X" n="0122c12"/><lb ed="R099" n="0805b01"/>足論。況又破句消文謬改文字。此不預擧下文當
<lb ed="X" n="0122c13"/><lb ed="R099" n="0805b02"/>見矣。予不敏輒事解釋。命題曰止觀義例隨釋焉。
<lb ed="X" n="0122c14"/><lb ed="R099" n="0805b03"/>葢取諸大論隨釋大品般若之類也。其間引文或
<lb ed="X" n="0122c15"/><lb ed="R099" n="0805b04"/>與纂者有所同者。以所引之文祖師之文也。祖師
<lb ed="X" n="0122c16"/><lb ed="R099" n="0805b05"/>之文天下之公器也。豈彼得引予不得用邪。請觀
<lb ed="X" n="0122c17"/><lb ed="R099" n="0805b06"/>釋義與彼天殊。</p><p xml:id="pX56p0122c1707" cb:place="inline">時
<lb ed="X" n="0122c18" type="honorific"/><lb ed="R099" n="0805b07"/>大宋崇寧三年甲申夏五月初八日東谿草堂序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0122c19"/>
<lb ed="X" n="0122c20"/>
<lb ed="X" n="0122c21"/>
<lb ed="X" n="0122c22"/>
<lb ed="X" n="0122c23"/>
<lb ed="X" n="0122c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0123a" n="0123a"/>
<lb ed="X" n="0123a01"/>
<lb ed="X" n="0123a02"/>
<lb ed="X" n="0123a03"/>
<lb ed="X" n="0123a04"/>
<lb ed="X" n="0123a05"/><lb ed="R099" n="0806a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">隨釋</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123a0501">止觀義例</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123a06"/><lb ed="R099" n="0806a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123a0601">釋曰。此之首題文乃從略。具存應云摩訶止觀義
<lb ed="X" n="0123a07"/><lb ed="R099" n="0806a04"/>例。若從舊本應云圓頓止觀義例。章安再治。去圓
<lb ed="X" n="0123a08"/><lb ed="R099" n="0806a05"/>頓名。安摩訶稱者。以摩訶名含三法故。何者。梵語
<lb ed="X" n="0123a09"/><lb ed="R099" n="0806a06"/>摩訶。華言大多勝也。夫大也者。般若妙德體周法
<lb ed="X" n="0123a10"/><lb ed="R099" n="0806a07"/>界。畢竟空也。多也者。解脫妙德具一切法。不思議
<lb ed="X" n="0123a11"/><lb ed="R099" n="0806a08"/>假也。勝也者。法身妙德性一切法。勝二邊故。妙中
<lb ed="X" n="0123a12"/><lb ed="R099" n="0806a09"/>道也。此之三法。分別有三。體非三也。擧一卽三。擧
<lb ed="X" n="0123a13"/><lb ed="R099" n="0806a10"/>三卽一。非三非一。不可思議。此之名以冠止觀。則
<lb ed="X" n="0123a14"/><lb ed="R099" n="0806a11"/>顯若止若觀皆具此三。是則一止而三止。一觀而
<lb ed="X" n="0123a15"/><lb ed="R099" n="0806a12"/>三觀。無非三德祕密之藏。又應了知。止非定止觀
<lb ed="X" n="0123a16"/><lb ed="R099" n="0806a13"/>非定觀。止觀名別而體不殊。是故止觀二非二。爲
<lb ed="X" n="0123a17"/><lb ed="R099" n="0806a14"/>治散病說名爲止。爲治昏病說名爲觀。當知只一
<lb ed="X" n="0123a18"/><lb ed="R099" n="0806a15"/>三千爲止觀耳。吾祖智者聞之於靈鸞。悟之於大
<lb ed="X" n="0123a19"/><lb ed="R099" n="0806a16"/>蘇。說之於玉泉。乃此止觀法門也。章安再治。題曰
<lb ed="X" n="0123a20"/><lb ed="R099" n="0806a17"/>摩訶。以顯三德。止觀便故。舊題圓頓。義乃通途。以
<lb ed="X" n="0123a21"/><lb ed="R099" n="0806a18"/>一二三四五乃至無量皆圓頓故。不如摩訶直顯
<lb ed="X" n="0123a22"/><lb ed="R099" n="0806b01"/>三法。是故改也。所言義例者。義之一字不可輕釋。
<lb ed="X" n="0123a23"/><lb ed="R099" n="0806b02"/>包五略。含十廣。妙解妙行自行因果化他能所乃
<lb ed="X" n="0123a24"/><lb ed="R099" n="0806b03"/>至同歸三德密藏。方盡義之一字也。纂者但云。義
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0123b" n="0123b"/>
<lb ed="X" n="0123b01"/><lb ed="R099" n="0806b04"/>者止觀所以。其言落漠全無所歸。應知荆谿尊者
<lb ed="X" n="0123b02"/><lb ed="R099" n="0806b05"/>欲明此義。乃作七科例之。俾今行者達五略十廣
<lb ed="X" n="0123b03"/><lb ed="R099" n="0806b06"/>乃至旨歸。以成妙行由茲成佛。豈輕易而言哉。所
<lb ed="X" n="0123b04"/><lb ed="R099" n="0806b07"/>言例者。此乃法春秋左傳之謂也。傳有總例大例
<lb ed="X" n="0123b05"/><lb ed="R099" n="0806b08"/>凡例等。斯文七例卽大例也。梁肅統例卽總例也。
<lb ed="X" n="0123b06"/><lb ed="R099" n="0806b09"/>斯文之下凡例甚多。如云凡列章門。有對自開合。
<lb ed="X" n="0123b07"/><lb ed="R099" n="0806b10"/>有對他開合等。例者類例也。此以一部總爲七例。
<lb ed="X" n="0123b08"/><lb ed="R099" n="0806b11"/>總中之別例亦多矣。是故解釋此題不可率爾也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123b09"/><lb ed="R099" n="0806b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123b0901">天台沙門湛然述</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123b10"/><lb ed="R099" n="0806b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123b1001">釋曰。天台。山名也。乃行道著述之所也。或稱毗陵
<lb ed="X" n="0123b11"/><lb ed="R099" n="0806b14"/>維桑之地也。沙門。翻勤息。湛然。尊者名也。述謂撰
<lb ed="X" n="0123b12"/><lb ed="R099" n="0806b15"/>述。皆如常說不復委釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123b13"/><lb ed="R099" n="0806b16"/><cb:div type="orig"><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX56p0123b1301">第一所傳部別例</item><item xml:id="itemX56p0123b1308">第二所依正敎例</item>
<lb ed="X" n="0123b14"/><lb ed="R099" n="0806b17"/><item xml:id="itemX56p0123b1401">第三文義消釋例</item><item xml:id="itemX56p0123b1408">第四大章總別例</item>
<lb ed="X" n="0123b15"/><lb ed="R099" n="0806b18"/><item xml:id="itemX56p0123b1501">第五心境釋疑例</item><item xml:id="itemX56p0123b1508">第六解行相資例</item>
<lb ed="X" n="0123b16"/><lb ed="R099" n="0807a01"/><item xml:id="itemX56p0123b1601">第七喩疑顯正例</item></list></cb:div>
<lb ed="X" n="0123b17"/><lb ed="R099" n="0807a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123b1701">釋曰。此之七例通而言之。篇篇莫不皆爲破迷情。
<lb ed="X" n="0123b18"/><lb ed="R099" n="0807a03"/>顯正理。成妙解。立妙行。別而言之各有所主。故云
<lb ed="X" n="0123b19"/><lb ed="R099" n="0807a04"/>所傳部別乃至喩疑顯正。入文自見矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123b20"/><lb ed="R099" n="0807a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第一所傳部別例者</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123b2001">○第一所傳部別例者</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123b21"/><lb ed="R099" n="0807a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123b2101">釋曰。此標章也。言所傳者。師資相承非任臆說。故
<lb ed="X" n="0123b22"/><lb ed="R099" n="0807a07"/>云所傳。今文乃指天台大師傳於南嶽三種止觀
<lb ed="X" n="0123b23"/><lb ed="R099" n="0807a08"/>中圓頓之一以爲所傳。非漸･不定。故云部別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123b24"/><lb ed="R099" n="0807a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123b2401">總指一部以爲圓頓佛乘正行之大體也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0123c" n="0123c"/>
<lb ed="X" n="0123c01"/><lb ed="R099" n="0807a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123c0101">釋曰。荆谿之意。恐讀文者以見部中有漸･不定･圓
<lb ed="X" n="0123c02"/><lb ed="R099" n="0807a11"/>頓之說。謂有異途。是故特云總指一部以爲圓頓
<lb ed="X" n="0123c03"/><lb ed="R099" n="0807a12"/>佛乘正行之大體也。圓頓佛乘者。法華開顯三千
<lb ed="X" n="0123c04"/><lb ed="R099" n="0807a13"/>實相也。以此爲行方爲正行。未開顯前。偏小諸行
<lb ed="X" n="0123c05"/><lb ed="R099" n="0807a14"/>皆邪行也。言大體者。如人一身雖有手足支分。身
<lb ed="X" n="0123c06"/><lb ed="R099" n="0807a15"/>爲大體。故以圓頓而爲大體。餘二支分耳。纂者以
<lb ed="X" n="0123c07"/><lb ed="R099" n="0807a16"/>大綱釋大體。於義疎也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123c08"/><lb ed="R099" n="0807a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123c0801">大意文初雖有數處三止觀結。但汎爾借名結義。非
<lb ed="X" n="0123c09"/><lb ed="R099" n="0807a18"/>爲卽爲三種行相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123c10"/><lb ed="R099" n="0807b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123c1001">釋曰。此釋疑也。恐人疑曰。若此一部唯是圓頓佛
<lb ed="X" n="0123c11"/><lb ed="R099" n="0807b02"/>乘正行者。下文何故而有三種止觀邪。是故釋云。
<lb ed="X" n="0123c12"/><lb ed="R099" n="0807b03"/>大意章初發大心文等雖有數處三止觀結。但是
<lb ed="X" n="0123c13"/><lb ed="R099" n="0807b04"/>汎爾借三止觀之名。結發心等文。成三止觀之義。
<lb ed="X" n="0123c14"/><lb ed="R099" n="0807b05"/>非爲卽爲三種行相。學者應知尙卽非爲成圓頓
<lb ed="X" n="0123c15"/><lb ed="R099" n="0807b06"/>行相。豈餘二邪。以圓頓行相須具二十五法以爲
<lb ed="X" n="0123c16"/><lb ed="R099" n="0807b07"/>方便。十境十乘修發相方成故也。言數處者。自三
<lb ed="X" n="0123c17"/><lb ed="R099" n="0807b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0123c1701" n="0123c1701"/><anchor xml:id="beg0123c1701" n="0123c1701"/>已<anchor xml:id="end0123c1701"/>上乃至於九皆曰數也。言汎爾者。汎濫通途之
<lb ed="X" n="0123c18"/><lb ed="R099" n="0807b09"/>義也。爾。語詞也。言非爲者。不也。荆谿意云。通途借
<lb ed="X" n="0123c19"/><lb ed="R099" n="0807b10"/>名結義而<anchor xml:id="nkr_note_add_0123c1901" n="0123c1901"/><anchor xml:id="beg0123c1901" n="0123c1901"/>已<anchor xml:id="end0123c1901"/>。不爲便成三種行相。纂者指此爲字
<lb ed="X" n="0123c20"/><lb ed="R099" n="0807b11"/>誤。乃云須云非謂。此謬改也。然不獨纂者謂誤。自
<lb ed="X" n="0123c21"/><lb ed="R099" n="0807b12"/>昔講人淺識之者。不善究理莫不皆然。非新說也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123c22"/><lb ed="R099" n="0807b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0123c2201">以大意中文略意廣。故用三一收束結撮。應知部內
<lb ed="X" n="0123c23"/><lb ed="R099" n="0807b14"/>意唯在頓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0123c24"/><lb ed="R099" n="0807b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0123c2401">釋曰。此文釋出大意章中用三止觀之意。何故用
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0124a" n="0124a"/>
<lb ed="X" n="0124a01"/><lb ed="R099" n="0807b16"/>三止觀結邪。以大意章開爲五略。則一章五略其
<lb ed="X" n="0124a02"/><lb ed="R099" n="0807b17"/>文略也。其意廣者。五略旣是自行因果化他能所。
<lb ed="X" n="0124a03"/><lb ed="R099" n="0807b18"/>同歸大處攝下九廣。自行因果化他能所同歸祕
<lb ed="X" n="0124a04"/><lb ed="R099" n="0808a01"/>藏。故意廣也。天台大師恐尋讀者追逐發心大行
<lb ed="X" n="0124a05"/><lb ed="R099" n="0808a02"/>等一一文相。心多異緣忘失其本。故用三一收束
<lb ed="X" n="0124a06"/><lb ed="R099" n="0808a03"/>結撮。雖用此三但是汎爾。此部正意唯在圓頓。言
<lb ed="X" n="0124a07"/><lb ed="R099" n="0808a04"/>三一者。三是漸次･不定･圓頓。一乃義含於三。應知
<lb ed="X" n="0124a08"/><lb ed="R099" n="0808a05"/>一乃是通。三卽是別。非別有法也。荆谿門下有僻
<lb ed="X" n="0124a09"/><lb ed="R099" n="0808a06"/>解師。不達此意。便謂三外復有頓頓一觀。故謂圓
<lb ed="X" n="0124a10"/><lb ed="R099" n="0808a07"/>頓爲漸頓觀。此僻喩疑顯正中破下文自見矣。言
<lb ed="X" n="0124a11"/><lb ed="R099" n="0808a08"/>數處文者。卽發大心修大行中各有數文故也。發
<lb ed="X" n="0124a12"/><lb ed="R099" n="0808a09"/>心中云。發菩提心卽是觀。邪僻心息卽是止。此用
<lb ed="X" n="0124a13"/><lb ed="R099" n="0808a10"/>一止觀結也。又顯是中約四諦發心中云。上來所
<lb ed="X" n="0124a14"/><lb ed="R099" n="0808a11"/>說旣多。今以三止觀結。又四弘中云。若解此心任
<lb ed="X" n="0124a15"/><lb ed="R099" n="0808a12"/>運達於止觀。無發無礙卽是觀。其性寂滅卽是止。
<lb ed="X" n="0124a16"/><lb ed="R099" n="0808a13"/>此亦一止觀結也。又修大行中第四三昧文有四
<lb ed="X" n="0124a17"/><lb ed="R099" n="0808a14"/>科。一約諸經。二約諸善。三約諸惡。四約諸無記。此
<lb ed="X" n="0124a18"/><lb ed="R099" n="0808a15"/>四科後用三止觀結云。復次但約最後善明隨自
<lb ed="X" n="0124a19"/><lb ed="R099" n="0808a16"/>意。此是次第意。最後善者。展轉比較乃至佛界。此
<lb ed="X" n="0124a20"/><lb ed="R099" n="0808a17"/>漸次結也。又云。若善惡俱明隨自意。卽是頓意。此
<lb ed="X" n="0124a21"/><lb ed="R099" n="0808a18"/>圓頓結也。又云。若約襵牒之善明隨自意。此則不
<lb ed="X" n="0124a22"/><lb ed="R099" n="0808b01"/>定意。此用不定止觀結也。言襵牒者。只是前二用
<lb ed="X" n="0124a23"/><lb ed="R099" n="0808b02"/>漸發頓。用頓發漸。故云襵牒。本文尙多。略擧此耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0124a24"/><lb ed="R099" n="0808b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0124a2401">故序中云。大意在一頓。以略冠廣不可差殊。又示處
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0124b" n="0124b"/>
<lb ed="X" n="0124b01"/><lb ed="R099" n="0808b04"/>中云。圓頓文者。如<name role="" type="person">玉泉寺</name>所記。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0124b02"/><lb ed="R099" n="0808b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0124b0201">釋曰。此引證也。意云。十大章中大意一章。文有五
<lb ed="X" n="0124b03"/><lb ed="R099" n="0808b06"/>略居九廣首。大意之中雖用三種止觀。意只在於
<lb ed="X" n="0124b04"/><lb ed="R099" n="0808b07"/>圓頓。以總冠別。以略冠廣。不可差殊。言示處者。指
<lb ed="X" n="0124b05"/><lb ed="R099" n="0808b08"/>文處也。章安止觀序云。次第禪門合三十卷。今十
<lb ed="X" n="0124b06"/><lb ed="R099" n="0808b09"/>卷成文。法愼私記者是六妙門禪。以不定意歷十
<lb ed="X" n="0124b07"/><lb ed="R099" n="0808b10"/>二禪。謂四禪四空四無量及六度等諸法門。陳尙
<lb ed="X" n="0124b08"/><lb ed="R099" n="0808b11"/>書令毛喜請大師出者是。圓頓文者。大隋開皇十
<lb ed="X" n="0124b09"/><lb ed="R099" n="0808b12"/>四年四月二十六日荆州<name role="" type="person">玉泉寺</name>說。章安自說所
<lb ed="X" n="0124b10"/><lb ed="R099" n="0808b13"/>記者是。旣云圓頓文者。玉泉所記。故知此部唯是
<lb ed="X" n="0124b11"/><lb ed="R099" n="0808b14"/>圓頓。其僻解師那云是漸圓耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0124b12"/><lb ed="R099" n="0808b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0124b1201">下文雖有四敎八敎。思議不思議。相待絕待。皆爲顯
<lb ed="X" n="0124b13"/><lb ed="R099" n="0808b16"/>於圓頓一實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0124b14"/><lb ed="R099" n="0808b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0124b1401">釋曰。下文者。指序<anchor xml:id="nkr_note_add_0124b1401" n="0124b1401"/><anchor xml:id="beg0124b1401" n="0124b1401"/>已<anchor xml:id="end0124b1401"/>下。序與正說皆是圓頓。雖有
<lb ed="X" n="0124b15"/><lb ed="R099" n="0808b18"/>思議相待。皆爲於不思議絕待。無見文中有相待
<lb ed="X" n="0124b16"/><lb ed="R099" n="0809a01"/>等言。便謂卽是漸圓觀也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0124b17"/><lb ed="R099" n="0809a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0124b1701">故大車文中以思議相待等而爲僕從。實相妙理以
<lb ed="X" n="0124b18"/><lb ed="R099" n="0809a03"/>爲車體。無漏妙觀以爲白牛。自餘諸法皆莊嚴具。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0124b19"/><lb ed="R099" n="0809a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0124b1901">釋曰。引此文者。意證摩訶止觀乃是法華開權顯
<lb ed="X" n="0124b20"/><lb ed="R099" n="0809a05"/>實絕妙止觀也。豈有圓頓更過於此。如何僻解謂
<lb ed="X" n="0124b21"/><lb ed="R099" n="0809a06"/>爲漸圓。別立華嚴兼別之敎爲頓頓觀。言故大車
<lb ed="X" n="0124b22"/><lb ed="R099" n="0809a07"/>文中者。乃是十境一一皆用十乘。十乘文後皆引
<lb ed="X" n="0124b23"/><lb ed="R099" n="0809a08"/>法華大車諭證。初陰境後其文最詳。然其所引對
<lb ed="X" n="0124b24"/><lb ed="R099" n="0809a09"/>當不過妙經文句及輔行。今具引之。輔行云。其車
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0124c" n="0124c"/>
<lb ed="X" n="0124c01"/><lb ed="R099" n="0809a10"/>高廣。不思議境也。幰葢慈悲寶繩交絡。卽發心也。
<lb ed="X" n="0124c02"/><lb ed="R099" n="0809a11"/>安置丹枕枕有內外。若車內枕。休息衆行。卽安心
<lb ed="X" n="0124c03"/><lb ed="R099" n="0809a12"/>也。若車外枕。或動或靜也。動靜只是通塞義也。其
<lb ed="X" n="0124c04"/><lb ed="R099" n="0809a13"/>疾如風。卽破無明。是破徧義也。始自白牛終至平
<lb ed="X" n="0124c05"/><lb ed="R099" n="0809a14"/>正。道品義也。又多僕從。卽正助也。遊於四方。卽次
<lb ed="X" n="0124c06"/><lb ed="R099" n="0809a15"/>位也。安忍離著。在次位之初。安忍只是忍於五品
<lb ed="X" n="0124c07"/><lb ed="R099" n="0809a16"/>違順二境。令入六根。離愛只是離六根中相似法
<lb ed="X" n="0124c08"/><lb ed="R099" n="0809a17"/>愛。又次位者只是行之所階。恐行者生濫。故於次
<lb ed="X" n="0124c09"/><lb ed="R099" n="0809a18"/>位中別出五品六根淸淨勸勵行者。令離障離愛。
<lb ed="X" n="0124c10"/><lb ed="R099" n="0809b01"/>故知前七正明車體及以具度。後三只是乘之所
<lb ed="X" n="0124c11"/><lb ed="R099" n="0809b02"/>涉。若無所涉運義不成。是故十法通名大乘也<note place="inline">全文</note>。
<lb ed="X" n="0124c12"/><lb ed="R099" n="0809b03"/>言實相妙理以爲車體者。初乘觀法不思議境也。
<lb ed="X" n="0124c13"/><lb ed="R099" n="0809b04"/>無漏妙觀以爲白牛者。調道品也。思議相待爲僕
<lb ed="X" n="0124c14"/><lb ed="R099" n="0809b05"/>從者。對治助開也。自餘諸法皆莊嚴具者。卽發菩
<lb ed="X" n="0124c15"/><lb ed="R099" n="0809b06"/>提心巧安止觀識通塞也。然就文對當義雖若此。
<lb ed="X" n="0124c16"/><lb ed="R099" n="0809b07"/>善用觀者於一一乘莫不具十方爲得旨。問。凡引
<lb ed="X" n="0124c17"/><lb ed="R099" n="0809b08"/>證者必依佛經及以諸論爲生信故。今文引證不
<lb ed="X" n="0124c18"/><lb ed="R099" n="0809b09"/>過只引止觀序文及以正說以爲此文誠證。如何
<lb ed="X" n="0124c19"/><lb ed="R099" n="0809b10"/>生人信耶。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0124001" n="0124001"/>曰。夫議論者乃有二焉。一者若與他宗
<lb ed="X" n="0124c20"/><lb ed="R099" n="0809b11"/>論議。須引佛語及論文等。此如金剛錍對賢首宗。
<lb ed="X" n="0124c21"/><lb ed="R099" n="0809b12"/>但引涅槃･華嚴等文。今只與本宗議論。故不引他。
<lb ed="X" n="0124c22"/><lb ed="R099" n="0809b13"/>何者。以僻解師解邪辟。乃是荆谿門人久受陶鑄
<lb ed="X" n="0124c23"/><lb ed="R099" n="0809b14"/>且不敢非本宗。況智者聖師親聞親證。如所聞而
<lb ed="X" n="0124c24"/><lb ed="R099" n="0809b15"/>修。如所修而證。如所證而說。煌煌盛化敢不信耶。
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0125a" n="0125a"/>
<lb ed="X" n="0125a01"/><lb ed="R099" n="0809b16"/>是故只引其所聽文爲誠證耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0125a02"/><lb ed="R099" n="0809b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125a0201">故知此部更無他趣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0125a03"/><lb ed="R099" n="0809b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125a0301">釋曰。此總結也。指摩訶止觀一部五略十廣。從始
<lb ed="X" n="0125a04"/><lb ed="R099" n="0810a01"/>至終無非圓頓佛乘正行。此外更無其他意趣。此
<lb ed="X" n="0125a05"/><lb ed="R099" n="0810a02"/>亦密斥僻解師也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0125a06"/><lb ed="R099" n="0810a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二所依正敎例者</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125a0601">○第二所依正敎例者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0125a07"/><lb ed="R099" n="0810a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125a0701">釋曰。此標章也。標於所依以顯能依。能依乃是五
<lb ed="X" n="0125a08"/><lb ed="R099" n="0810a05"/>略十廣妙止觀也。所依乃是開權顯實扶律<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125001" n="0125001"/>談常
<lb ed="X" n="0125a09"/><lb ed="R099" n="0810a06"/>之二經也。此二相須方名正敎。末世非此乃邪敎
<lb ed="X" n="0125a10"/><lb ed="R099" n="0810a07"/>也。此自爲一例。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0125a11"/><lb ed="R099" n="0810a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125a1101">散引諸文該乎一代。文體正意唯歸二經。一依法華
<lb ed="X" n="0125a12"/><lb ed="R099" n="0810a09"/>本迹顯實。二依涅槃扶律<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125002" n="0125002"/>顯常。以此二經同醍醐故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0125a13"/><lb ed="R099" n="0810a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125a1301">釋曰。此的指止觀唯依法華･涅槃。言散引諸文者。
<lb ed="X" n="0125a14"/><lb ed="R099" n="0810a11"/>此非撿閱思量援引之謂也。乃是吾祖智者聖師
<lb ed="X" n="0125a15"/><lb ed="R099" n="0810a12"/>妙證諸佛化導根源。若舒若卷只在一念。登高座
<lb ed="X" n="0125a16"/><lb ed="R099" n="0810a13"/>時以慈悲心安無礙辯說此止觀。任運與佛五時
<lb ed="X" n="0125a17"/><lb ed="R099" n="0810a14"/>八敎小乘大乘權實偏圓宛然符合。故云散引。不
<lb ed="X" n="0125a18"/><lb ed="R099" n="0810a15"/>同世間人師著述之際。搜撿經論牽引證據。操觚
<lb ed="X" n="0125a19"/><lb ed="R099" n="0810a16"/>臨紙軋軋如抽。爲散引也。言該乎者。該羅也互也。
<lb ed="X" n="0125a20"/><lb ed="R099" n="0810a17"/>一代者。始自成道終至涅槃。一期事畢故云一代。
<lb ed="X" n="0125a21"/><lb ed="R099" n="0810a18"/>代者更謝也。言文體正意者。乃指止觀一部之文
<lb ed="X" n="0125a22"/><lb ed="R099" n="0810b01"/>文之主質故云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125003" n="0125003"/>正體。唯歸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125004" n="0125004"/>法華涅槃二經。法華則
<lb ed="X" n="0125a23"/><lb ed="R099" n="0810b02"/>本迹顯實三千實相。涅槃則重施戒律扶之顯常。
<lb ed="X" n="0125a24"/><lb ed="R099" n="0810b03"/>此且釋於標文。下文當再釋出矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0125b" n="0125b"/>
<lb ed="X" n="0125b01"/><lb ed="R099" n="0810b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125b0101">所以釋名論待論絕。乃至偏圓文中具引蓮華三喩。
<lb ed="X" n="0125b02"/><lb ed="R099" n="0810b05"/>釋名。顯體具用光宅四一。卽是實相爲行正體。況諸
<lb ed="X" n="0125b03"/><lb ed="R099" n="0810b06"/>境十乘皆以大車爲喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0125b04"/><lb ed="R099" n="0810b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125b0401">釋曰。上文旣標云唯歸法華･涅槃二經。今文先釋
<lb ed="X" n="0125b05"/><lb ed="R099" n="0810b08"/>唯歸法華之意。故止觀十章釋名一章。旣用相待
<lb ed="X" n="0125b06"/><lb ed="R099" n="0810b09"/>絕待二妙釋止觀名。故知卽是開權顯實之止觀
<lb ed="X" n="0125b07"/><lb ed="R099" n="0810b10"/>也。如何僻解謂漸圓耶。偏圓文中旣具引蓮華三
<lb ed="X" n="0125b08"/><lb ed="R099" n="0810b11"/>喩釋止觀名。一代時敎獨有妙經取喩蓮華。故云
<lb ed="X" n="0125b09"/><lb ed="R099" n="0810b12"/>爲蓮故華。華開蓮現。華落蓮成。喩於如來出世本
<lb ed="X" n="0125b10"/><lb ed="R099" n="0810b13"/>意爲實施權。開權顯實。廢權立實。故知止觀絕妙
<lb ed="X" n="0125b11"/><lb ed="R099" n="0810b14"/>無過。顯體具用光宅四一者。一卽一實之道三千
<lb ed="X" n="0125b12"/><lb ed="R099" n="0810b15"/>實相也。卽是以法華三千實相爲行正體也。況諸
<lb ed="X" n="0125b13"/><lb ed="R099" n="0810b16"/>境十乘皆以大車爲喩者。大車卽是譬於法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0125005" n="0125005"/>說十
<lb ed="X" n="0125b14"/><lb ed="R099" n="0810b17"/>乘觀法。此卽止觀文體正意歸法華也。此直出文
<lb ed="X" n="0125b15"/><lb ed="R099" n="0810b18"/>意竟。</p><p xml:id="pX56p0125b1503" cb:place="inline">次重引文消釋者。十大章中第二釋止觀名
<lb ed="X" n="0125b16"/><lb ed="R099" n="0811a01"/>自有四科。一相待。二絕待。三會異。四通三德。故云
<lb ed="X" n="0125b17"/><lb ed="R099" n="0811a02"/>釋名論待論絕。乃知止觀是法華絕妙之行也。言
<lb ed="X" n="0125b18"/><lb ed="R099" n="0811a03"/>乃至偏圓文中具引蓮華三喩釋名者。此自爲五。
<lb ed="X" n="0125b19"/><lb ed="R099" n="0811a04"/>一大小。二半滿。三偏圓。四漸頓。五權實。於權實中
<lb ed="X" n="0125b20"/><lb ed="R099" n="0811a05"/>立權科中略爲三意。一爲實施權。二開權顯實。三
<lb ed="X" n="0125b21"/><lb ed="R099" n="0811a06"/>廢權立實。如法華中蓮華三譬。諸佛卽以一大事
<lb ed="X" n="0125b22"/><lb ed="R099" n="0811a07"/>出世。元爲一實止觀而施三權止觀。權非本意。意
<lb ed="X" n="0125b23"/><lb ed="R099" n="0811a08"/>亦不出權外。只開三權止觀而顯圓頓一實止觀
<lb ed="X" n="0125b24"/><lb ed="R099" n="0811a09"/>等。故云蓮華三喩也。言乃至者。次第應須體相攝
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0125c" n="0125c"/>
<lb ed="X" n="0125c01"/><lb ed="R099" n="0811a10"/>法。越此二科故云乃至。言顯體具用光宅四一等
<lb ed="X" n="0125c02"/><lb ed="R099" n="0811a11"/>者。追用第三體相文也。此自爲四。一敎相。二眼智。
<lb ed="X" n="0125c03"/><lb ed="R099" n="0811a12"/>三境界。四得失。此四而與四一義同。敎相敎一也。
<lb ed="X" n="0125c04"/><lb ed="R099" n="0811a13"/>眼智行一也。境界理一也。得失人一也。所以引此
<lb ed="X" n="0125c05"/><lb ed="R099" n="0811a14"/>四一者。顯此止觀以開權實相而爲體也。以光宅
<lb ed="X" n="0125c06"/><lb ed="R099" n="0811a15"/>師釋法華中開顯之文用四一義。前釋名中旣用
<lb ed="X" n="0125c07"/><lb ed="R099" n="0811a16"/>蓮華三喩。今體相文還用四一顯體。則若名若體
<lb ed="X" n="0125c08"/><lb ed="R099" n="0811a17"/>無非法華絕妙止觀。所言一者。實相獨立能一一
<lb ed="X" n="0125c09"/><lb ed="R099" n="0811a18"/>切。故言一也。四一之名元出光宅。天台和舊亦用
<lb ed="X" n="0125c10"/><lb ed="R099" n="0811b01"/>四一。四數雖同。其義碩異。光宅立果一･因一･敎一･
<lb ed="X" n="0125c11"/><lb ed="R099" n="0811b02"/>人一。天台廢果一之名而立理一。若無理者諸法
<lb ed="X" n="0125c12"/><lb ed="R099" n="0811b03"/>無本則同魔事。光宅立因一。天台廢之而立行一。
<lb ed="X" n="0125c13"/><lb ed="R099" n="0811b04"/>因語單淺不包於果。天台特立行一其義則遠。以
<lb ed="X" n="0125c14"/><lb ed="R099" n="0811b05"/>行始爲因終爲果故也。敎一･人一名同於舊。光宅
<lb ed="X" n="0125c15"/><lb ed="R099" n="0811b06"/>旣以法華爲萬善同歸。不談佛性常住。而與天台
<lb ed="X" n="0125c16"/><lb ed="R099" n="0811b07"/>四一釋義天地相懸矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0125c17"/><lb ed="R099" n="0811b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0125c1701">故生起文末總稱歎云。積劫勤求。道場證得。身子三
<lb ed="X" n="0125c18"/><lb ed="R099" n="0811b09"/>請。法譬三說。正在茲乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0125c19"/><lb ed="R099" n="0811b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0125c1901">釋曰。此乃引佛因果及以法華稱歎止觀妙極無
<lb ed="X" n="0125c20"/><lb ed="R099" n="0811b11"/>過也。積劫勤求。勤此止觀因也。道場證得。證此止
<lb ed="X" n="0125c21"/><lb ed="R099" n="0811b12"/>觀果也。身子三請。請此止觀也。法譬因緣三周所
<lb ed="X" n="0125c22"/><lb ed="R099" n="0811b13"/>說。說此止觀也。正在茲乎者。在此圓頓絕妙止觀。
<lb ed="X" n="0125c23"/><lb ed="R099" n="0811b14"/>如何僻解謂漸圓耶。言生起文末者。止觀觀陰入
<lb ed="X" n="0125c24"/><lb ed="R099" n="0811b15"/>境十乘文初有二。初法。二喩。喩者擧大車也。初法
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0126a" n="0126a"/>
<lb ed="X" n="0126a01"/><lb ed="R099" n="0811b16"/>中有六。初列十法。二生起。三擧喩。四稱歎。五廣解。
<lb ed="X" n="0126a02"/><lb ed="R099" n="0811b17"/>六總結。稱歎之文在擧喩後。而言生起文末者。一
<lb ed="X" n="0126a03"/><lb ed="R099" n="0811b18"/>者隣近故也。二者稱歎。本歎十法。是故<anchor xml:id="nkr_note_add_0126a0301" n="0126a0301"/><anchor xml:id="beg0126a0301" n="0126a0301"/>但<anchor xml:id="end0126a0301"/>云生起
<lb ed="X" n="0126a04"/><lb ed="R099" n="0812a01"/>文末也。言積劫勤求者。有近有遠。近指大通。遠指
<lb ed="X" n="0126a05"/><lb ed="R099" n="0812a02"/>本行菩薩道時。道場證得亦有近<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126001" n="0126001"/>遠。遠指本娑婆
<lb ed="X" n="0126a06"/><lb ed="R099" n="0812a03"/>國成佛。近指今日寂滅道場。止觀旣是智者所說
<lb ed="X" n="0126a07"/><lb ed="R099" n="0812a04"/>所行。稱歎理應兼具本迹。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126a08"/><lb ed="R099" n="0812a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126a0801">是知四種三昧皆依實相。實相是安樂之法。四緣是
<lb ed="X" n="0126a09"/><lb ed="R099" n="0812a06"/>安樂之行。證實相<anchor xml:id="nkr_note_add_0126a0901" n="0126a0901"/><anchor xml:id="beg0126a0901" n="0126a0901"/>已<anchor xml:id="end0126a0901"/>。所獲依報名爲大果。起敎只是
<lb ed="X" n="0126a10"/><lb ed="R099" n="0812a07"/>爲令衆生開示悟入。旨歸只是歸於三軌妙法祕藏。
<lb ed="X" n="0126a11"/><lb ed="R099" n="0812a08"/>所以始末皆依法華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126a12"/><lb ed="R099" n="0812a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126a1201">釋曰。上文以佛因果及身子請等。皆妙止觀而歎
<lb ed="X" n="0126a13"/><lb ed="R099" n="0812a10"/>十乘。今明四種三昧。皆依實相。皆修十乘。能成佛
<lb ed="X" n="0126a14"/><lb ed="R099" n="0812a11"/>果。是語修因能至果也。言是知者。連上綴下之詞
<lb ed="X" n="0126a15"/><lb ed="R099" n="0812a12"/>也。意云推佛勤求證得。由是而知。四種三昧皆可
<lb ed="X" n="0126a16"/><lb ed="R099" n="0812a13"/>修之以取佛果。言四種三昧者。此通四敎。今的在
<lb ed="X" n="0126a17"/><lb ed="R099" n="0812a14"/>圓。不通餘也。常行依般舟觀佛立。常坐依文殊說
<lb ed="X" n="0126a18"/><lb ed="R099" n="0812a15"/>問觀三道。半行半坐依法華方等歷誦經持呪等。
<lb ed="X" n="0126a19"/><lb ed="R099" n="0812a16"/>非行非坐依占察歷善惡無記等。四行雖殊實相
<lb ed="X" n="0126a20"/><lb ed="R099" n="0812a17"/>無別。故云皆依實相也。然應了知。文中雖則通擧
<lb ed="X" n="0126a21"/><lb ed="R099" n="0812a18"/>四種三昧。今文之意爲成法華妙行耳。問。今摩訶
<lb ed="X" n="0126a22"/><lb ed="R099" n="0812b01"/>止觀十乘十境初觀陰入專依常坐。以九十日爲
<lb ed="X" n="0126a23"/><lb ed="R099" n="0812b02"/>期。如何卽是法華三昧耶。答。此有二意。一者依開
<lb ed="X" n="0126a24"/><lb ed="R099" n="0812b03"/>顯故無非法華。二者天台大師以開權顯實三千
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0126b" n="0126b"/>
<lb ed="X" n="0126b01"/><lb ed="R099" n="0812b04"/>妙體入常坐中用。故令常坐成法華行。譬如聖王
<lb ed="X" n="0126b02"/><lb ed="R099" n="0812b05"/>統王天下。隨所至處莫不爲尊。莫不爲主。近取此
<lb ed="X" n="0126b03"/><lb ed="R099" n="0812b06"/>譬可決疑也。言實相是安樂之法者。夫言實相者
<lb ed="X" n="0126b04"/><lb ed="R099" n="0812b07"/>必含三諦。故無量義經云。言實相者謂無相也。無
<lb ed="X" n="0126b05"/><lb ed="R099" n="0812b08"/>生死之相。無涅槃之相。無相亦無。故言無相。無生
<lb ed="X" n="0126b06"/><lb ed="R099" n="0812b09"/>死則無有相。無涅槃則無無相。雙遮二邊卽中道。
<lb ed="X" n="0126b07"/><lb ed="R099" n="0812b10"/>無相亦無卽是中道。雙照二邊無中道也。三一圓
<lb ed="X" n="0126b08"/><lb ed="R099" n="0812b11"/>融是祕密藏。名大涅槃。故云是安樂之法也。梵語
<lb ed="X" n="0126b09"/><lb ed="R099" n="0812b12"/>涅槃。此翻安樂。此安樂法卽是所觀之妙理也。四
<lb ed="X" n="0126b10"/><lb ed="R099" n="0812b13"/>緣是安樂之行。卽是能觀之妙行。始自名字之初
<lb ed="X" n="0126b11"/><lb ed="R099" n="0812b14"/>勤而修之。得入五品及以六根。皆安樂之行也。此
<lb ed="X" n="0126b12"/><lb ed="R099" n="0812b15"/>行成就得入初住。名證實相。證實相<anchor xml:id="nkr_note_add_0126b1201" n="0126b1201"/><anchor xml:id="beg0126b1201" n="0126b1201"/>已<anchor xml:id="end0126b1201"/>分獲三身。
<lb ed="X" n="0126b13"/><lb ed="R099" n="0812b16"/>正報轉也。所獲依報實報之土。亦名爲大果。身土
<lb ed="X" n="0126b14"/><lb ed="R099" n="0812b17"/>不二皆名大果。此約法身受報而說。非生身得忍
<lb ed="X" n="0126b15"/><lb ed="R099" n="0812b18"/>菩薩也。是故五略謂之大果。大章謂之果。報大果
<lb ed="X" n="0126b16"/><lb ed="R099" n="0813a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0126b1601" n="0126b1601"/><anchor xml:id="beg0126b1601" n="0126b1601"/>已<anchor xml:id="end0126b1601"/>。必有能扣之機。應則起五時之敎。乃至能令衆
<lb ed="X" n="0126b17"/><lb ed="R099" n="0813a02"/>生開示悟入佛之知見。五略謂之裂網。大章謂之
<lb ed="X" n="0126b18"/><lb ed="R099" n="0813a03"/>起敎。旨歸只是自行化他皆歸密藏。故云歸於三
<lb ed="X" n="0126b19"/><lb ed="R099" n="0813a04"/>軌等也。五略謂之大處。大章謂之旨歸。原始要終
<lb ed="X" n="0126b20"/><lb ed="R099" n="0813a05"/>無非法華。如何僻解謂爲漸圓之觀。豈非抑剉法
<lb ed="X" n="0126b21"/><lb ed="R099" n="0813a06"/>華超八之敎耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126b22"/><lb ed="R099" n="0813a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126b2201">此卽法華三昧之妙行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126b23"/><lb ed="R099" n="0813a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126b2301">釋曰。此總結止觀一部咸歸法華而爲所依也。言
<lb ed="X" n="0126b24"/><lb ed="R099" n="0813a09"/>法華三昧者。登圓初住也。云妙行者。名字五品十
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0126c" n="0126c"/>
<lb ed="X" n="0126c01"/><lb ed="R099" n="0813a10"/>信也。一部之意唯欲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0126002" n="0126002"/>斷送行人入<name role="" type="person">淸涼池</name>初住而
<lb ed="X" n="0126c02"/><lb ed="R099" n="0813a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0126c0201" n="0126c0201"/><anchor xml:id="beg0126c0201" n="0126c0201"/>已<anchor xml:id="end0126c0201"/>。自此<anchor xml:id="nkr_note_add_0126c0202" n="0126c0202"/><anchor xml:id="beg0126c0202" n="0126c0202"/>已<anchor xml:id="end0126c0202"/>去非不修觀。<anchor xml:id="nkr_note_add_0126c0203" n="0126c0203"/><anchor xml:id="beg0126c0203" n="0126c0203"/>但<anchor xml:id="end0126c0203"/>位至此任運流入。不須
<lb ed="X" n="0126c03"/><lb ed="R099" n="0813a12"/>云也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126c04"/><lb ed="R099" n="0813a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126c0401">次用涅槃者。雖依法華咸歸一實。末代根鈍若無扶
<lb ed="X" n="0126c05"/><lb ed="R099" n="0813a14"/>助則正行傾覆。正助相添方能遠運。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126c06"/><lb ed="R099" n="0813a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126c0601">釋曰。此明止觀一部唯歸二經中用涅槃意也。雖
<lb ed="X" n="0126c07"/><lb ed="R099" n="0813a16"/>依法華咸歸實相。此土濁惡神根昏鈍見煩惱重。
<lb ed="X" n="0126c08"/><lb ed="R099" n="0813a17"/>由聞法華顯實之語。便謂一切無非實道。有何持
<lb ed="X" n="0126c09"/><lb ed="R099" n="0813a18"/>戒及以破戒。有何善道及以惡道。見持戒者指目
<lb ed="X" n="0126c10"/><lb ed="R099" n="0813b01"/>而笑謂爲小乘。見破戒者尊而奉之謂爲上達。亡
<lb ed="X" n="0126c11"/><lb ed="R099" n="0813b02"/>法身。失慧命。若不扶律尙失人天之身。無上佛道
<lb ed="X" n="0126c12"/><lb ed="R099" n="0813b03"/>安可期耶。是故涅槃重施戒律絲毫不濫。用以扶
<lb ed="X" n="0126c13"/><lb ed="R099" n="0813b04"/>助功莫大焉。是故二經同味。又復應知。此爲成觀
<lb ed="X" n="0126c14"/><lb ed="R099" n="0813b05"/>但取同邊。文句記釋故廣分別。一十六句有異法
<lb ed="X" n="0126c15"/><lb ed="R099" n="0813b06"/>華。須知用與各有趣向。不可用彼來妨此文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126c16"/><lb ed="R099" n="0813b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126c1601">佛化尙以涅槃爲壽。況末代修行非助不前。故扶律
<lb ed="X" n="0126c17"/><lb ed="R099" n="0813b08"/>說常以顯實相。推功在彼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126c18"/><lb ed="R099" n="0813b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126c1801">釋曰。此文擧況明用涅槃意也。如來法王在世。盛
<lb ed="X" n="0126c19"/><lb ed="R099" n="0813b10"/>化嘉會之徒尙有執實而迷權者。是故垂終重施
<lb ed="X" n="0126c20"/><lb ed="R099" n="0813b11"/>戒律以救慧命。故云爲壽。況乎滅後人根轉鈍邪
<lb ed="X" n="0126c21"/><lb ed="R099" n="0813b12"/>見熾盛。若不用助。一實之道安可行也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126c22"/><lb ed="R099" n="0813b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0126c2201">故正用法華。意顯圓常二經齊等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0126c23"/><lb ed="R099" n="0813b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0126c2301">釋曰。旣云正用法華。則知傍用涅槃以爲助道。若
<lb ed="X" n="0126c24"/><lb ed="R099" n="0813b15"/>乃助卽正道。亦何傍正之有。約鈍根說。用助道人
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0127a" n="0127a"/>
<lb ed="X" n="0127a01"/><lb ed="R099" n="0813b16"/>則有相添傍正之事。二經齊等者。同時同味也。此
<lb ed="X" n="0127a02"/><lb ed="R099" n="0813b17"/>一節文總結止觀一部。文體正意唯歸二經矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0127a03"/><lb ed="R099" n="0813b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第三文義消釋例者</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127a0301">○第三文義消釋例者</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127a04"/><lb ed="R099" n="0814a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127a0401">釋曰。文者止觀一部能詮文也。義者文下所詮之
<lb ed="X" n="0127a05"/><lb ed="R099" n="0814a02"/>所以也。謂五略十廣十境十乘之義也。此文義二
<lb ed="X" n="0127a06"/><lb ed="R099" n="0814a03"/>字乃所釋也。消釋例之三字。能釋也。消釋者。如日
<lb ed="X" n="0127a07"/><lb ed="R099" n="0814a04"/>融冰釋然而泮。故云消釋。例者<anchor xml:id="nkr_note_add_0127a0701" n="0127a0701"/><anchor xml:id="beg0127a0701" n="0127a0701"/>已<anchor xml:id="end0127a0701"/>如上釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127a08"/><lb ed="R099" n="0814a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127a0801">又更爲二。一者詳究文義。二者消釋體勢。初文爲二。
<lb ed="X" n="0127a09"/><lb ed="R099" n="0814a06"/>一者詳究文義。二者詳究文相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127a10"/><lb ed="R099" n="0814a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127a1001">釋曰。詳究者。詳謂精詳委曲之義也。究謂根究窮
<lb ed="X" n="0127a11"/><lb ed="R099" n="0814a08"/>探之義也。言體勢者。一部之文各有體勢。雖始終
<lb ed="X" n="0127a12"/><lb ed="R099" n="0814a09"/>歸於圓實。而散引諸文各有體勢。如引小乘文之
<lb ed="X" n="0127a13"/><lb ed="R099" n="0814a10"/>體勢自歸於小。通･別･圓等例之可知。詳究文相者。
<lb ed="X" n="0127a14"/><lb ed="R099" n="0814a11"/>亦一部之文各有相狀。詳而究之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127a15"/><lb ed="R099" n="0814a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127a1501">初爲十例。一者引證通局。如引法華部唯一實。文叙
<lb ed="X" n="0127a16"/><lb ed="R099" n="0814a13"/>昔敎以爲所開。故部中之文有權有實。若局證一實
<lb ed="X" n="0127a17"/><lb ed="R099" n="0814a14"/>則唯引實文。若通證方便則兼引昔義。如引法華證
<lb ed="X" n="0127a18"/><lb ed="R099" n="0814a15"/>漸･不定。所引四味文之與部。通局亦然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127a19"/><lb ed="R099" n="0814a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127a1901">釋曰。此文例出序中章安引證三止觀文及一部
<lb ed="X" n="0127a20"/><lb ed="R099" n="0814a17"/>內引證有通有局。通謂無方不壅。局謂拘局楷定。
<lb ed="X" n="0127a21"/><lb ed="R099" n="0814a18"/>言如引法華部唯一實等者。若不叙昔之麤。將何
<lb ed="X" n="0127a22"/><lb ed="R099" n="0814b01"/>以顯今經之妙。故五佛章云。過去諸佛以無量無
<lb ed="X" n="0127a23"/><lb ed="R099" n="0814b02"/>數方便種種因緣譬喩言詞演說諸法。是法皆爲
<lb ed="X" n="0127a24"/><lb ed="R099" n="0814b03"/>一佛乘故。此乃先叙昔麤後顯妙也。五佛皆然。是
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0127b" n="0127b"/>
<lb ed="X" n="0127b01"/><lb ed="R099" n="0814b04"/>故部中有權有實。言局證一實則引實文者。經云。
<lb ed="X" n="0127b02"/><lb ed="R099" n="0814b05"/>正直捨方便。但說無上道是也。言若通證方便則
<lb ed="X" n="0127b03"/><lb ed="R099" n="0814b06"/>兼引昔義者。證漸･不定也。證漸引經云。如是之人
<lb ed="X" n="0127b04"/><lb ed="R099" n="0814b07"/>應以此法漸入佛慧。荆谿云。旣非華嚴敎人。又非
<lb ed="X" n="0127b05"/><lb ed="R099" n="0814b08"/>諸敎入頓。起自鹿苑。中涉二味。故名爲漸。引證不
<lb ed="X" n="0127b06"/><lb ed="R099" n="0814b09"/>定經云。若有衆生不信受者。當於如來餘深法中
<lb ed="X" n="0127b07"/><lb ed="R099" n="0814b10"/>示敎利喜。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0127001" n="0127001"/>不信受者不信圓頓者且以餘深法化
<lb ed="X" n="0127b08"/><lb ed="R099" n="0814b11"/>之。圓敎是深非餘。藏通是餘非深。別敎次第故是
<lb ed="X" n="0127b09"/><lb ed="R099" n="0814b12"/>餘敎。談中道故深。或餘或深故證不定。言所引四
<lb ed="X" n="0127b10"/><lb ed="R099" n="0814b13"/>味文之與部通局亦然者。如引華嚴乳味。局則證
<lb ed="X" n="0127b11"/><lb ed="R099" n="0814b14"/>頓通三。鹿苑酪味。方等般若二酥。局則證漸通三。
<lb ed="X" n="0127b12"/><lb ed="R099" n="0814b15"/>以此三味皆漸敎故。故云通局亦然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127b13"/><lb ed="R099" n="0814b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127b1301">二者汎引流類。謂引敎證觀等。如引華嚴先照高山。
<lb ed="X" n="0127b14"/><lb ed="R099" n="0814b17"/>淨名始坐佛樹。大經從牛出乳。法華以異方便等。以
<lb ed="X" n="0127b15"/><lb ed="R099" n="0814b18"/>證三止觀義。故知敎觀漸等名同其義永異。彼文判
<lb ed="X" n="0127b16"/><lb ed="R099" n="0815a01"/>敎。今以類同。是故借用。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127b17"/><lb ed="R099" n="0815a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127b1701">釋曰。此文亦是序中引證三止觀文。今文謂之汎
<lb ed="X" n="0127b18"/><lb ed="R099" n="0815a03"/>引流類。意恐讀者執文濡滯。故此例出。令知序文
<lb ed="X" n="0127b19"/><lb ed="R099" n="0815a04"/>引證但是借敎證觀耳。言華嚴先照高山者。此證
<lb ed="X" n="0127b20"/><lb ed="R099" n="0815a05"/>頓也。次照幽谷。此證漸也。次照平地。此證不定也。
<lb ed="X" n="0127b21"/><lb ed="R099" n="0815a06"/>以五道等照機雜不定故。華嚴經中<anchor xml:id="nkr_note_add_0127b2101" n="0127b2101"/><anchor xml:id="beg0127b2101" n="0127b2101"/>但<anchor xml:id="end0127b2101"/>有三照。天
<lb ed="X" n="0127b22"/><lb ed="R099" n="0815a07"/>台開照平地以爲三時。以配涅槃乳等五味。判一
<lb ed="X" n="0127b23"/><lb ed="R099" n="0815a08"/>代敎。深有致也。言始坐佛樹者。此證漸也。佛以一
<lb ed="X" n="0127b24"/><lb ed="R099" n="0815a09"/>音演說法。衆生隨類各得解。此證不定也。說法不
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0127c" n="0127c"/>
<lb ed="X" n="0127c01"/><lb ed="R099" n="0815a10"/>有亦不無。此證頓也。大經從牛出乳次第相生。證
<lb ed="X" n="0127c02"/><lb ed="R099" n="0815a11"/>漸也。置毒乳中則殺人。證不定也。雪山有草。牛若
<lb ed="X" n="0127c03"/><lb ed="R099" n="0815a12"/>食之卽出醍醐。證頓也。法華以異方便等者。四時
<lb ed="X" n="0127c04"/><lb ed="R099" n="0815a13"/>三敎爲異方便。漸･不定也。顯第一義。證頓也。或云
<lb ed="X" n="0127c05"/><lb ed="R099" n="0815a14"/>五時八敎爲異。如釋籤辨。如此之說幷是引敎證
<lb ed="X" n="0127c06"/><lb ed="R099" n="0815a15"/>觀。汎爾引類。非謂全同。應知八敎中三與三止觀。
<lb ed="X" n="0127c07"/><lb ed="R099" n="0815a16"/>其體永異。八敎中頓自指華嚴。漸･不定二寄四時
<lb ed="X" n="0127c08"/><lb ed="R099" n="0815a17"/>敎。今此三文俱是大乘。同緣實相。豈得同耶。問。漸
<lb ed="X" n="0127c09"/><lb ed="R099" n="0815a18"/>次宗涅槃。不定宗請觀音。圓頓宗法華。安得同耶。
<lb ed="X" n="0127c10"/><lb ed="R099" n="0815b01"/>曰。涅槃旣與法華同時同味。是故同也。請觀音雖
<lb ed="X" n="0127c11"/><lb ed="R099" n="0815b02"/>部在方等。從圓實邊及<anchor xml:id="nkr_note_add_0127c1101" n="0127c1101"/><anchor xml:id="beg0127c1101" n="0127c1101"/>已<anchor xml:id="end0127c1101"/>開顯。是故同也。又復應
<lb ed="X" n="0127c12"/><lb ed="R099" n="0815b03"/>知三種止觀被三根性。則有三部之殊。圓頓則解
<lb ed="X" n="0127c13"/><lb ed="R099" n="0815b04"/>行俱頓。漸次則解頓行漸。不定則解頓行或頓或
<lb ed="X" n="0127c14"/><lb ed="R099" n="0815b05"/>漸。皆是圓人。無有異也。言彼文判敎者。指彼玄文
<lb ed="X" n="0127c15"/><lb ed="R099" n="0815b06"/>以五八等判出法華。此爲類同。故借漸･頓･不定之
<lb ed="X" n="0127c16"/><lb ed="R099" n="0815b07"/>名。類同三種止觀耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127c17"/><lb ed="R099" n="0815b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0127c1701">三者借名申義。謂借權名申於實義。如引方等斥奪
<lb ed="X" n="0127c18"/><lb ed="R099" n="0815b09"/>之名。申今開權絕待之義。引餘三時類此可知。於彼
<lb ed="X" n="0127c19"/><lb ed="R099" n="0815b10"/>卽是兼但對等。於今卽成開廢會等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0127c20"/><lb ed="R099" n="0815b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0127c2001">釋曰。此借名申義等。在止觀第六從假入空破法
<lb ed="X" n="0127c21"/><lb ed="R099" n="0815b12"/>徧文末。乃引法華。雖說種種道。其實爲一乘。及引
<lb ed="X" n="0127c22"/><lb ed="R099" n="0815b13"/>大經。復有一行是如來行。大品。一切種智知一切
<lb ed="X" n="0127c23"/><lb ed="R099" n="0815b14"/>法。淨名。入薝蔔林不齅餘香。華嚴。稱爲法界等。今
<lb ed="X" n="0127c24"/><lb ed="R099" n="0815b15"/>云斥奪之名者。乃是淨名室內天女訶身子之文
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0128a" n="0128a"/>
<lb ed="X" n="0128a01"/><lb ed="R099" n="0815b16"/>也。故云入薝蔔林中不齅餘香。天台大師借此之
<lb ed="X" n="0128a02"/><lb ed="R099" n="0815b17"/>名。以申摩訶止觀開權妙觀。故云申今絕待之義。
<lb ed="X" n="0128a03"/><lb ed="R099" n="0815b18"/>於彼乃成對小斥奪。於今乃成開廢會也。引大品
<lb ed="X" n="0128a04"/><lb ed="R099" n="0816a01"/>經顯妙止觀。於彼乃成融通淘汰。於今乃成開廢
<lb ed="X" n="0128a05"/><lb ed="R099" n="0816a02"/>會也。大經一行同時同味。自可知也。華嚴法界顯
<lb ed="X" n="0128a06"/><lb ed="R099" n="0816a03"/>妙止觀。於彼乃成兼別隔偏。於今乃成開廢會也。
<lb ed="X" n="0128a07"/><lb ed="R099" n="0816a04"/>又引諸經顯妙止觀云借權名者。寄昔敎說故云
<lb ed="X" n="0128a08"/><lb ed="R099" n="0816a05"/>權名。若約開顯一切皆實。何權之有耶。言引餘三
<lb ed="X" n="0128a09"/><lb ed="R099" n="0816a06"/>時者。鹿苑不預。文勢相從而來耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0128a10"/><lb ed="R099" n="0816a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0128a1001">四者借喩轉譬。如借猪揩金山等論喩忍等。今借譬
<lb ed="X" n="0128a11"/><lb ed="R099" n="0816a08"/>止觀等喩是世間物類。而以隨義轉用。何局本文。如
<lb ed="X" n="0128a12"/><lb ed="R099" n="0816a09"/>火一物諸經或時譬瞋譬智。或用照用燒。以形以性。
<lb ed="X" n="0128a13"/><lb ed="R099" n="0816a10"/>若體若用。地水風等爲喩亦然。是故不應局文爲定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0128a14"/><lb ed="R099" n="0816a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0128a1401">釋曰。此文例出止觀一部及諸文之下。凡用諸喩
<lb ed="X" n="0128a15"/><lb ed="R099" n="0816a12"/>莫不皆然。言猪揩金山論喩忍等者。大論文也。論
<lb ed="X" n="0128a16"/><lb ed="R099" n="0816a13"/>喩忍度。云若人加惡如猪揩金山。金體益眞。今譬
<lb ed="X" n="0128a17"/><lb ed="R099" n="0816a14"/>安忍三障四魔。明靜益盛。言喩是世間物類而以
<lb ed="X" n="0128a18"/><lb ed="R099" n="0816a15"/>隨義轉用何局本文者。周易云。近取諸身。遠取諸
<lb ed="X" n="0128a19"/><lb ed="R099" n="0816a16"/>物。以至天地江海日月星辰風雲等皆堪爲譬。虗
<lb ed="X" n="0128a20"/><lb ed="R099" n="0816a17"/>空法界尙可爲喩。況餘物耶。欲人知於用譬在於
<lb ed="X" n="0128a21"/><lb ed="R099" n="0816a18"/>適時。不可執一。是故云也。纂者此中而以之。以字
<lb ed="X" n="0128a22"/><lb ed="R099" n="0816b01"/>誤也。應作<anchor xml:id="nkr_note_add_0128a2201" n="0128a2201"/><anchor xml:id="beg0128a2201" n="0128a2201"/>已<anchor xml:id="end0128a2201"/>字。今謂不獨謬改文字。抑亦破句讀
<lb ed="X" n="0128a23"/><lb ed="R099" n="0816b02"/>文。應讀云喩是世間物類而以隨義轉用。如何破
<lb ed="X" n="0128a24"/><lb ed="R099" n="0816b03"/>句復謬改耶。擧火爲譬及地水風等。文理可見不
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0128b" n="0128b"/>
<lb ed="X" n="0128b01"/><lb ed="R099" n="0816b04"/>復云云。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0128b02"/><lb ed="R099" n="0816b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0128b0201">五者旁引辨異。如諸文用毗曇･成實若證漸初及偏
<lb ed="X" n="0128b03"/><lb ed="R099" n="0816b06"/>小等。則名義兼借。如信法二行文初五陰王數同時
<lb ed="X" n="0128b04"/><lb ed="R099" n="0816b07"/>異時等。但爲辨異。非借名義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0128b05"/><lb ed="R099" n="0816b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0128b0501">釋曰。此文亦是例出止觀一部旁引辨異及諸文
<lb ed="X" n="0128b06"/><lb ed="R099" n="0816b09"/>之下凡例也。言用毗曇･成實至名義兼借者。毗曇
<lb ed="X" n="0128b07"/><lb ed="R099" n="0816b10"/>有門論也。成實空門論也。止觀第六破思假中明
<lb ed="X" n="0128b08"/><lb ed="R099" n="0816b11"/>十六心。正是初果見道之位。重慮緣眞是修道位。
<lb ed="X" n="0128b09"/><lb ed="R099" n="0816b12"/>有門諸論明十五心是見道位。用十六心爲修道
<lb ed="X" n="0128b10"/><lb ed="R099" n="0816b13"/>位。二論相破其猶矢石。今家和會二論俱是。此如
<lb ed="X" n="0128b11"/><lb ed="R099" n="0816b14"/>常說。言若證漸初及偏小者。漸初鹿苑唯小及偏
<lb ed="X" n="0128b12"/><lb ed="R099" n="0816b15"/>小者。方等有偏有小。般若有偏無小。若證此等則
<lb ed="X" n="0128b13"/><lb ed="R099" n="0816b16"/>名義兼借。所言借者何也。今明摩訶止觀。圓破思
<lb ed="X" n="0128b14"/><lb ed="R099" n="0816b17"/>假。破思惑位。借此小乘較量次位淺深。故言借也。
<lb ed="X" n="0128b15"/><lb ed="R099" n="0816b18"/>言信法二行文初者。在止觀第五安心中。彼明凡
<lb ed="X" n="0128b16"/><lb ed="R099" n="0817a01"/>師敎他安心須知二種根性。一信行。二法行。引薩
<lb ed="X" n="0128b17"/><lb ed="R099" n="0817a02"/>婆多明此二人位在見道。因聞入者爲信行。因思
<lb ed="X" n="0128b18"/><lb ed="R099" n="0817a03"/>入者是法行。曇無德云。位在方便。若見道中無相
<lb ed="X" n="0128b19"/><lb ed="R099" n="0817a04"/>心利。一刹那發卽眞。那得判於信法之別。此亦汎
<lb ed="X" n="0128b20"/><lb ed="R099" n="0817a05"/>引二論以辨同異。非用論意。言五陰王數同時異
<lb ed="X" n="0128b21"/><lb ed="R099" n="0817a06"/>時者。此文在觀陰入文初也。有門論說五陰同時。
<lb ed="X" n="0128b22"/><lb ed="R099" n="0817a07"/>識陰是王。四陰是數。心王心數相扶而起。空門論
<lb ed="X" n="0128b23"/><lb ed="R099" n="0817a08"/>說識先了別。次受領納。想取相貌。行起造作。色爲
<lb ed="X" n="0128b24"/><lb ed="R099" n="0817a09"/>行果。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0128b2401" n="0128b2401"/><anchor xml:id="beg0128b2401" n="0128b2401"/>但<anchor xml:id="end0128b2401"/>汎引二論以出同異。非今文意。文意只
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0128c" n="0128c"/>
<lb ed="X" n="0128c01"/><lb ed="R099" n="0817a10"/>在觀一念陰以爲法界。豈須同時及異時耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0128c02"/><lb ed="R099" n="0817a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0128c0201">六者開總出別。如四悉五味三假二空。本文義含開
<lb ed="X" n="0128c03"/><lb ed="R099" n="0817a12"/>合義徧。諸門諸敎莫不咸然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0128c04"/><lb ed="R099" n="0817a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0128c0401">釋曰。開總出別如四悉等者。四悉出大論。亦出禪
<lb ed="X" n="0128c05"/><lb ed="R099" n="0817a14"/>經。謂之四隨。總別者今略出之。或總以三藏爲世
<lb ed="X" n="0128c06"/><lb ed="R099" n="0817a15"/>界。總以通爲爲人。總以別爲對治。總以圓爲第一
<lb ed="X" n="0128c07"/><lb ed="R099" n="0817a16"/>義。或以三藏爲三悉。衍門爲第一義。或以四時三
<lb ed="X" n="0128c08"/><lb ed="R099" n="0817a17"/>敎爲三悉。法華爲第一義。或約四敎各有四門。四
<lb ed="X" n="0128c09"/><lb ed="R099" n="0817a18"/>門自分四悉者。有門世界。空門爲人。雙亦對治。雙
<lb ed="X" n="0128c10"/><lb ed="R099" n="0817b01"/>非第一義。或約一座。或約一時。或約一念皆具四
<lb ed="X" n="0128c11"/><lb ed="R099" n="0817b02"/>悉。或四悉對位。且如圓敎名字世界也。五品爲人
<lb ed="X" n="0128c12"/><lb ed="R099" n="0817b03"/>也。六根對治也。初住第一義。藏等三敎對位亦然。
<lb ed="X" n="0128c13"/><lb ed="R099" n="0817b04"/>如是等敎門引用不可悉數。以本文含如此之義。
<lb ed="X" n="0128c14"/><lb ed="R099" n="0817b05"/>是故引用無有窮也。恐繁其文是故且止。開合之
<lb ed="X" n="0128c15"/><lb ed="R099" n="0817b06"/>義從可知也。五味本文出於大經。文含相生不定
<lb ed="X" n="0128c16"/><lb ed="R099" n="0817b07"/>及頓。如前引證。三種止觀者。是復有敎。敎五味對
<lb ed="X" n="0128c17"/><lb ed="R099" n="0817b08"/>位者。且如三藏凡夫如乳。須陀洹如酪。斯陀含如
<lb ed="X" n="0128c18"/><lb ed="R099" n="0817b09"/>生酥。阿那含如熟酥。阿羅漢如醍醐。通･別･圓三對
<lb ed="X" n="0128c19"/><lb ed="R099" n="0817b10"/>位亦爾。相生一文總也。天台大師用配五時。開總
<lb ed="X" n="0128c20"/><lb ed="R099" n="0817b11"/>出別。故有如上配對之殊。三假本出瓔珞經･大智
<lb ed="X" n="0128c21"/><lb ed="R099" n="0817b12"/>度論･小乘成實等論。小乘則隨事三假。大乘三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0128001" n="0128001"/>敎
<lb ed="X" n="0128c22"/><lb ed="R099" n="0817b13"/>則隨理三假。隨事三假者。如過去無明行業爲因。
<lb ed="X" n="0128c23"/><lb ed="R099" n="0817b14"/>父母胞胎爲緣。此因成假也。始於生下。終乎皓首。
<lb ed="X" n="0128c24"/><lb ed="R099" n="0817b15"/>相續假也。以生待死豎待滅無之無。橫待三無爲
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0129a" n="0129a"/>
<lb ed="X" n="0129a01"/><lb ed="R099" n="0817b16"/>之無。相待假也。大乘隨理亦無別法。只指此三如
<lb ed="X" n="0129a02"/><lb ed="R099" n="0817b17"/>幻如化等。是隨理也。所言隨者。以智隨境故名爲
<lb ed="X" n="0129a03"/><lb ed="R099" n="0817b18"/>隨。藏人根鈍隨事而談。依生滅智隨三事假。故言
<lb ed="X" n="0129a04"/><lb ed="R099" n="0818a01"/>隨事。大乘根利敵對反是。故云隨理。又約色法者。
<lb ed="X" n="0129a05"/><lb ed="R099" n="0818a02"/>且如露柱因緣所成。因成假也。始自建立迨今受
<lb ed="X" n="0129a06"/><lb ed="R099" n="0818a03"/>用。相續假也。終歸敗壞。相待假也。亦豎待滅無之
<lb ed="X" n="0129a07"/><lb ed="R099" n="0818a04"/>無。橫待三無爲之無也。約心亦然。一念心起必假
<lb ed="X" n="0129a08"/><lb ed="R099" n="0818a05"/>因緣。因成假也。前念後念念念不<anchor xml:id="nkr_note_add_0129a0801" n="0129a0801"/><anchor xml:id="beg0129a0801" n="0129a0801"/>已<anchor xml:id="end0129a0801"/>。相續假也。以
<lb ed="X" n="0129a09"/><lb ed="R099" n="0818a06"/>今有念對餘無心。相待假也。亦豎待滅無之無。橫
<lb ed="X" n="0129a10"/><lb ed="R099" n="0818a07"/>待三無爲之無。如此之假。豎該五時橫徧八敎。敎
<lb ed="X" n="0129a11"/><lb ed="R099" n="0818a08"/>敎四門門門三假。以本文含故是故引用。略如上
<lb ed="X" n="0129a12"/><lb ed="R099" n="0818a09"/>說。性相二空。所出本乎中論･智論･大品般若。小乘
<lb ed="X" n="0129a13"/><lb ed="R099" n="0818a10"/>生法二空出阿含經。大乘生法二空出金光明･大
<lb ed="X" n="0129a14"/><lb ed="R099" n="0818a11"/>品般若･中論･智論等。是則生法二空通乎四敎。性
<lb ed="X" n="0129a15"/><lb ed="R099" n="0818a12"/>相二空唯在衍門。三藏敎門或可通用性相。但能
<lb ed="X" n="0129a16"/><lb ed="R099" n="0818a13"/>觀不同耳。大品二空謂之總空。以此二空徧空一
<lb ed="X" n="0129a17"/><lb ed="R099" n="0818a14"/>切。故云總也。從所空異則有多名。多名曰別。如十
<lb ed="X" n="0129a18"/><lb ed="R099" n="0818a15"/>八空等也。衍門三敎。生空卽法空。法空卽生空。無
<lb ed="X" n="0129a19"/><lb ed="R099" n="0818a16"/>二無別。從惑落邊不無前後。又生法從所執之境
<lb ed="X" n="0129a20"/><lb ed="R099" n="0818a17"/>得名。性相從能執之情受稱。生境亡處性相觀成。
<lb ed="X" n="0129a21"/><lb ed="R099" n="0818a18"/>性相觀成生境則亡。生法二境旣其本融。性相二
<lb ed="X" n="0129a22"/><lb ed="R099" n="0818b01"/>空同時而照。此之二空本文本含開合。是故引用。
<lb ed="X" n="0129a23"/><lb ed="R099" n="0818b02"/>義徧四敎四門。莫不皆然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0129a24"/><lb ed="R099" n="0818b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0129a2401">七者引用宗要。如引法華權實本迹。般若加說共不
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0129b" n="0129b"/>
<lb ed="X" n="0129b01"/><lb ed="R099" n="0818b04"/>共等。方等彈斥神力不共等。隨引一句兩句得彼文
<lb ed="X" n="0129b02"/><lb ed="R099" n="0818b05"/>心。若破若立不失部旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0129b03"/><lb ed="R099" n="0818b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0129b0301">釋曰。法華以本迹開顯爲宗要。般若以融通淘汰
<lb ed="X" n="0129b04"/><lb ed="R099" n="0818b07"/>身子空生被加說共不共爲宗要。方等以淨名彈
<lb ed="X" n="0129b05"/><lb ed="R099" n="0818b08"/>斥三乘不思議事神力不共法以爲宗要。故知法
<lb ed="X" n="0129b06"/><lb ed="R099" n="0818b09"/>華以本迹爲宗主。般若以被加爲宗主。方等以彈
<lb ed="X" n="0129b07"/><lb ed="R099" n="0818b10"/>斥爲宗主。宗主卽文心也。心者如人一身以心爲
<lb ed="X" n="0129b08"/><lb ed="R099" n="0818b11"/>主。故心爲王能統王故。止觀文中及諸文之下。凡
<lb ed="X" n="0129b09"/><lb ed="R099" n="0818b12"/>有引用。或一句兩句得彼文心。若破若立不失部
<lb ed="X" n="0129b10"/><lb ed="R099" n="0818b13"/>旨。故得文心者若操刀得柄不傷手也。言若破若
<lb ed="X" n="0129b11"/><lb ed="R099" n="0818b14"/>立者。破則俱爲法華所破對帶敎也。立則爲成法
<lb ed="X" n="0129b12"/><lb ed="R099" n="0818b15"/>華妙機言化意也。纂者云破古立今。非此中意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0129b13"/><lb ed="R099" n="0818b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0129b1301">八者引用儒道。若破若立不違本宗。略辯異同不在
<lb ed="X" n="0129b14"/><lb ed="R099" n="0818b17"/>委細。不以名似將爲義同。是故所引粗爾存略。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0129b15"/><lb ed="R099" n="0818b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0129b1501">釋曰。言儒道者。儒謂周孔楊孟百家之說。道謂李
<lb ed="X" n="0129b16"/><lb ed="R099" n="0819a01"/>聃之書。故止觀第三攝法文中第六攝一切敎中
<lb ed="X" n="0129b17"/><lb ed="R099" n="0819a02"/>云。觀心僻越順無明流。則有一切諸惡敎起。所謂
<lb ed="X" n="0129b18"/><lb ed="R099" n="0819a03"/>僧佉･衛世九十五種邪見道生。亦有諸善敎起。五
<lb ed="X" n="0129b19"/><lb ed="R099" n="0819a04"/>行六甲陰陽八卦五經子史。世智無道名敎皆從
<lb ed="X" n="0129b20"/><lb ed="R099" n="0819a05"/>心起。及止觀第六從空入假破法徧中明世間法
<lb ed="X" n="0129b21"/><lb ed="R099" n="0819a06"/>藥。亦引周孔之敎。如此諸說祇可略釋不須委悉。
<lb ed="X" n="0129b22"/><lb ed="R099" n="0819a07"/>又止觀云以一其意。引老子云。天得一以淸。地得
<lb ed="X" n="0129b23"/><lb ed="R099" n="0819a08"/>一以寧。侯王得一以爲天下正。老子之意唯以陰
<lb ed="X" n="0129b24"/><lb ed="R099" n="0819a09"/>陽氣得中和合而爲一。故云天得一以寧。君臣道
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0129c" n="0129c"/>
<lb ed="X" n="0129c01"/><lb ed="R099" n="0819a10"/>合亦是得其中和。故爲天下正。豈得同吾敎藏通
<lb ed="X" n="0129c02"/><lb ed="R099" n="0819a11"/>以眞理爲一。別圓以中道爲一耶。若破若立者。但
<lb ed="X" n="0129c03"/><lb ed="R099" n="0819a12"/>是生死之法。非出離道。安得不破。若立者。雖小道
<lb ed="X" n="0129c04"/><lb ed="R099" n="0819a13"/>亦有可觀者焉。亦可以爲佛法先容也。不違本宗
<lb ed="X" n="0129c05"/><lb ed="R099" n="0819a14"/>者。本宗唯是一實之道。豈以儒道能混亂耶。荆谿
<lb ed="X" n="0129c06"/><lb ed="R099" n="0819a15"/>恐人泥此文相。故今略辨同異不在委曲。言不以
<lb ed="X" n="0129c07"/><lb ed="R099" n="0819a16"/>名似將爲義同者。老子有云。無爲無所不爲。道可
<lb ed="X" n="0129c08"/><lb ed="R099" n="0819a17"/>道非常道之言。豈可以此便爲眞無爲之理常住
<lb ed="X" n="0129c09"/><lb ed="R099" n="0819a18"/>之道耶。是故名似其義永異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0129c10"/><lb ed="R099" n="0819b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0129c1001">九者借名略義。如攝法中及識藥等。但借其名以示
<lb ed="X" n="0129c11"/><lb ed="R099" n="0819b02"/>相狀。若更委釋太成繁廣。略指上下準例可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0129c12"/><lb ed="R099" n="0819b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0129c1201">釋曰。借名略義如攝法及識藥等者。今先明識藥。
<lb ed="X" n="0129c13"/><lb ed="R099" n="0819b04"/>止觀第六入假觀有三。謂知病･識藥･授藥。識藥中
<lb ed="X" n="0129c14"/><lb ed="R099" n="0819b05"/>有三。一者世間法藥。二者出世法藥。三者出世上
<lb ed="X" n="0129c15"/><lb ed="R099" n="0819b06"/>上法藥。世間法藥指五戒十善等出世法藥。始從
<lb ed="X" n="0129c16"/><lb ed="R099" n="0819b07"/>一法增至十法乃至無量法。出世上上法藥亦從
<lb ed="X" n="0129c17"/><lb ed="R099" n="0819b08"/>一法增至十法乃至恒河沙數法。如此之法止可
<lb ed="X" n="0129c18"/><lb ed="R099" n="0819b09"/>借名以示其相。豈可一一解釋。若一一釋豈不太
<lb ed="X" n="0129c19"/><lb ed="R099" n="0819b10"/>繁廣耶。攝法章中有六科。謂攝一切理。一切惑。一
<lb ed="X" n="0129c20"/><lb ed="R099" n="0819b11"/>切智。一切行。一切位。一切敎。今但擧理智行三。指
<lb ed="X" n="0129c21"/><lb ed="R099" n="0819b12"/>上指下。初攝一切理中云。理是諦法。如上開合徧
<lb ed="X" n="0129c22"/><lb ed="R099" n="0819b13"/>圓不同。言如上開合者。文指第三體相四科中第
<lb ed="X" n="0129c23"/><lb ed="R099" n="0819b14"/>三境界中諸境離合。此指上也。次又攝一切智中
<lb ed="X" n="0129c24"/><lb ed="R099" n="0819b15"/>云。諸智離合如前所說。如前之言亦指境界中諸
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0130a" n="0130a"/>
<lb ed="X" n="0130a01"/><lb ed="R099" n="0819b16"/>智離合。此亦指上也。次又攝一切行中明慧行行
<lb ed="X" n="0130a02"/><lb ed="R099" n="0819b17"/>行乃至四弘十八不共及四無畏等。荆谿云十八
<lb ed="X" n="0130a03"/><lb ed="R099" n="0819b18"/>不共至下助道中說。此指下也。又云三三昧･三解
<lb ed="X" n="0130a04"/><lb ed="R099" n="0820a01"/>脫至第七卷說。此亦指下也。故云略指上下準例
<lb ed="X" n="0130a05"/><lb ed="R099" n="0820a02"/>可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0130a06"/><lb ed="R099" n="0820a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0130a0601">十者準例用義。如敎證二道本在別敎。今則通用。乃
<lb ed="X" n="0130a07"/><lb ed="R099" n="0820a04"/>分兩意約證約說。準望三觀立三止等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0130a08"/><lb ed="R099" n="0820a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0130a0801">釋曰。敎證二道吾宗常所談者。旣臨此文不免略
<lb ed="X" n="0130a09"/><lb ed="R099" n="0820a06"/>擧。言本在別敎者。出地持論解華嚴十地品文。從
<lb ed="X" n="0130a10"/><lb ed="R099" n="0820a07"/>部兼之義故有敎證。諸說異同。今則通用者。不唯
<lb ed="X" n="0130a11"/><lb ed="R099" n="0820a08"/>在別通四敎。故於四敎中敎。敎乃分兩意。約證約
<lb ed="X" n="0130a12"/><lb ed="R099" n="0820a09"/>說。言約證者。以實有修因證果。故云約證。乃以約
<lb ed="X" n="0130a13"/><lb ed="R099" n="0820a10"/>行約證同名爲證故也。言約說者。爲初心說一敎
<lb ed="X" n="0130a14"/><lb ed="R099" n="0820a11"/>始終。乃約敎道也。又說佛自證亦名約說。是則說
<lb ed="X" n="0130a15"/><lb ed="R099" n="0820a12"/>敎說證同名約說。故云應須先了兩意。有人消此
<lb ed="X" n="0130a16"/><lb ed="R099" n="0820a13"/>云。約證只是證道。約說只是敎道。予謂作此釋者
<lb ed="X" n="0130a17"/><lb ed="R099" n="0820a14"/>但是敎證一意。非兩意也。今引諸文以顯此義。故
<lb ed="X" n="0130a18"/><lb ed="R099" n="0820a15"/>玄文中引地持論地相地實。卽約行敎證。今謂卽
<lb ed="X" n="0130a19"/><lb ed="R099" n="0820a16"/>此文中約證一也。又敎門方便卽敎道明義說所
<lb ed="X" n="0130a20"/><lb ed="R099" n="0820a17"/>證法。卽證道明義。今謂卽此文中約說一也。籤文
<lb ed="X" n="0130a21"/><lb ed="R099" n="0820a18"/>釋竟乃云。具如止觀第三記。今爲引之。輔行云。前
<lb ed="X" n="0130a22"/><lb ed="R099" n="0820b01"/>之兩敎敎證俱權。圓敎敎證俱皆是實。此竝易明。
<lb ed="X" n="0130a23"/><lb ed="R099" n="0820b02"/>但別敎中敎權證實。意稍難曉。人多迷之。使此別
<lb ed="X" n="0130a24"/><lb ed="R099" n="0820b03"/>敎其義擁隔。是故今家借用地論敎證二道以消
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0130b" n="0130b"/>
<lb ed="X" n="0130b01"/><lb ed="R099" n="0820b04"/>別門。於中應須先知二意。一者約行。則地前爲敎
<lb ed="X" n="0130b02"/><lb ed="R099" n="0820b05"/>道。登地爲證道。此同今文約證一也。二者約說。爲
<lb ed="X" n="0130b03"/><lb ed="R099" n="0820b06"/>地前說。始終屬敎。如云眞如爲惑所覆。或將十度
<lb ed="X" n="0130b04"/><lb ed="R099" n="0820b07"/>以對十地。互不相收等。此同今文約說一也此文
<lb ed="X" n="0130b05"/><lb ed="R099" n="0820b08"/>中云乃分兩意。須此屬對。若以約行證道。約說爲
<lb ed="X" n="0130b06"/><lb ed="R099" n="0820b09"/>敎道。乃是一意非兩意也。問。玄文約行約說各有
<lb ed="X" n="0130b07"/><lb ed="R099" n="0820b10"/>二意。籤文解釋固<anchor xml:id="nkr_note_add_0130b0701" n="0130b0701"/><anchor xml:id="beg0130b0701" n="0130b0701"/>已<anchor xml:id="end0130b0701"/>詳備。如何却云具如止觀第
<lb ed="X" n="0130b08"/><lb ed="R099" n="0820b11"/>三記耶。且如輔行尙缺約說一證道義。未審荆谿
<lb ed="X" n="0130b09"/><lb ed="R099" n="0820b12"/>何意。以玄籤爲略。以輔行爲具耶。曰。玄籤四義備。
<lb ed="X" n="0130b10"/><lb ed="R099" n="0820b13"/>而引地論文略。輔行引地論文具而缺一約說證
<lb ed="X" n="0130b11"/><lb ed="R099" n="0820b14"/>道。荆谿意令讀者講者以輔行而成玄籤。以玄籤
<lb ed="X" n="0130b12"/><lb ed="R099" n="0820b15"/>而成輔行。二文相須文義方足。輔行雖缺約說證
<lb ed="X" n="0130b13"/><lb ed="R099" n="0820b16"/>道。玄籤<anchor xml:id="nkr_note_add_0130b1301" n="0130b1301"/><anchor xml:id="beg0130b1301" n="0130b1301"/>已<anchor xml:id="end0130b1301"/>具。以彼照此綺文互現。亦何缺耶。問。前
<lb ed="X" n="0130b14"/><lb ed="R099" n="0820b17"/>云唯有別敎敎權證實。言敎權者。約行約說二敎
<lb ed="X" n="0130b15"/><lb ed="R099" n="0820b18"/>權也。證實者。約行約說二證實也。可將此文約證
<lb ed="X" n="0130b16"/><lb ed="R099" n="0821a01"/>爲實約說爲權否。曰。不然。今文約證旣是自行。則
<lb ed="X" n="0130b17"/><lb ed="R099" n="0821a02"/>以約敎道爲權。證道爲實。約說則以敎門方便爲
<lb ed="X" n="0130b18"/><lb ed="R099" n="0821a03"/>權。說佛自證爲實。須了約證約說各有權實。方曉
<lb ed="X" n="0130b19"/><lb ed="R099" n="0821a04"/>荆谿立文之意。問。約說證道。說佛自證被何人耶。
<lb ed="X" n="0130b20"/><lb ed="R099" n="0821a05"/>曰。此乃被於別敎地前住･行･向人也。此三位人初
<lb ed="X" n="0130b21"/><lb ed="R099" n="0821a06"/>心唯聞但中之理在三惑外。修次第觀破三惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0130b2101" n="0130b2101"/><anchor xml:id="beg0130b2101" n="0130b2101"/>已<anchor xml:id="end0130b2101"/>。
<lb ed="X" n="0130b22"/><lb ed="R099" n="0821a07"/>入地所證地地不同。故有十度以對十地等說。此
<lb ed="X" n="0130b23"/><lb ed="R099" n="0821a08"/>說權施。意引下凡入地證實及修次第三觀。或破
<lb ed="X" n="0130b24"/><lb ed="R099" n="0821a09"/>見思或破塵沙或伏無明。圓實機發。如來應之。故
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0130c" n="0130c"/>
<lb ed="X" n="0130c01"/><lb ed="R099" n="0821a10"/>說十地圓融之法被而接之。機應相扣啐<g ref="#CB10437">啄</g>同時
<lb ed="X" n="0130c02"/><lb ed="R099" n="0821a11"/>獲圓實證。故住･行･向皆有接入之義者。三根不同
<lb ed="X" n="0130c03"/><lb ed="R099" n="0821a12"/>故也。問。旣云約說證道說佛自證。何不直說<anchor xml:id="nkr_note_add_0130c0301" n="0130c0301"/><anchor xml:id="beg0130c0301" n="0130c0301"/>已<anchor xml:id="end0130c0301"/>證
<lb ed="X" n="0130c04"/><lb ed="R099" n="0821a13"/>圓理四十二位而被接之。而却以別敎十地圓融
<lb ed="X" n="0130c05"/><lb ed="R099" n="0821a14"/>而爲接耶。曰。此住･行･向三根之人。初心只聞有別
<lb ed="X" n="0130c06"/><lb ed="R099" n="0821a15"/>十地。佛今接之。附地以說。順現習故。說十地圓融
<lb ed="X" n="0130c07"/><lb ed="R099" n="0821a16"/>之法而被接之。其實十地具一切地。寧有缺於四
<lb ed="X" n="0130c08"/><lb ed="R099" n="0821a17"/>十二耶。問。天台以五時八敎判釋一代聖敎靡有
<lb ed="X" n="0130c09"/><lb ed="R099" n="0821a18"/>遺者。如何却云借用地論以消別門。若爾則判釋
<lb ed="X" n="0130c10"/><lb ed="R099" n="0821b01"/>收不盡耶。曰。如來敎典<anchor xml:id="nkr_note_add_0130c1001" n="0130c1001"/><anchor xml:id="beg0130c1001" n="0130c1001"/>已<anchor xml:id="end0130c1001"/>到此土及未到者。無不
<lb ed="X" n="0130c11"/><lb ed="R099" n="0821b02"/>盡爲天台之所判釋。只如地持論亦爲天台別圓
<lb ed="X" n="0130c12"/><lb ed="R099" n="0821b03"/>二敎之所判釋。而特云借者。以華嚴經弘自有宗。
<lb ed="X" n="0130c13"/><lb ed="R099" n="0821b04"/>故借他宗消今別義。是故云借。非謂判釋之不收
<lb ed="X" n="0130c14"/><lb ed="R099" n="0821b05"/>也。問。敎證二道旣云通用。應須四敎皆具四義。別
<lb ed="X" n="0130c15"/><lb ed="R099" n="0821b06"/>敎四義<anchor xml:id="nkr_note_add_0130c1501" n="0130c1501"/><anchor xml:id="beg0130c1501" n="0130c1501"/>已<anchor xml:id="end0130c1501"/>見上文。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0130001" n="0130001"/>四敎四義相如何耶。曰。住前爲
<lb ed="X" n="0130c16"/><lb ed="R099" n="0821b07"/>敎道。登住爲證道。此約行敎證也。又爲初心說一
<lb ed="X" n="0130c17"/><lb ed="R099" n="0821b08"/>敎始終。約說敎也。說佛自證三德涅槃。約說證也。
<lb ed="X" n="0130c18"/><lb ed="R099" n="0821b09"/>圓敎四義歷然可見。若三藏中。約菩薩說三祇百
<lb ed="X" n="0130c19"/><lb ed="R099" n="0821b10"/>劫。約行敎道也。菩提樹下三十四心現前。約行證
<lb ed="X" n="0130c20"/><lb ed="R099" n="0821b11"/>道也。又爲初心說一敎始終。約說敎也。說佛自證
<lb ed="X" n="0130c21"/><lb ed="R099" n="0821b12"/>二種涅槃等。約說證也。若聲聞者。初果<anchor xml:id="nkr_note_add_0130c2101" n="0130c2101"/><anchor xml:id="beg0130c2101" n="0130c2101"/>已<anchor xml:id="end0130c2101"/>前約行
<lb ed="X" n="0130c22"/><lb ed="R099" n="0821b13"/>敎也。忍智現前約行證也。又爲聲聞根性說一敎
<lb ed="X" n="0130c23"/><lb ed="R099" n="0821b14"/>始終。約說敎道。說佛自證名約說證道。問。藏敎之
<lb ed="X" n="0130c24"/><lb ed="R099" n="0821b15"/>中說佛自證。其相如何。曰。三轉法輪之中證轉法
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0131a" n="0131a"/>
<lb ed="X" n="0131a01"/><lb ed="R099" n="0821b16"/>輪是其相也。何者。如云此是苦我<anchor xml:id="nkr_note_add_0131a0101" n="0131a0101"/><anchor xml:id="beg0131a0101" n="0131a0101"/>已<anchor xml:id="end0131a0101"/>知。不復更知。
<lb ed="X" n="0131a02"/><lb ed="R099" n="0821b17"/>汝應隨我知。乃至云此是滅我<anchor xml:id="nkr_note_add_0131a0201" n="0131a0201"/><anchor xml:id="beg0131a0201" n="0131a0201"/>已<anchor xml:id="end0131a0201"/>證。不復更證。汝
<lb ed="X" n="0131a03"/><lb ed="R099" n="0821b18"/>應隨我證。此乃正是引<anchor xml:id="nkr_note_add_0131a0301" n="0131a0301"/><anchor xml:id="beg0131a0301" n="0131a0301"/>己<anchor xml:id="end0131a0301"/>證他說佛自證也。三藏
<lb ed="X" n="0131a04"/><lb ed="R099" n="0822a01"/>旣爾。通敎四義例此可知矣。言準望三觀立三止
<lb ed="X" n="0131a05"/><lb ed="R099" n="0822a02"/>者。次第三觀出瓔珞經。影旁空觀立體眞止。影旁
<lb ed="X" n="0131a06"/><lb ed="R099" n="0822a03"/>假觀立方便隨緣止。影旁中觀立息二邊分別止。
<lb ed="X" n="0131a07"/><lb ed="R099" n="0822a04"/>準例用義大略如此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0131a08"/><lb ed="R099" n="0822a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0131a0801">二者詳究文相亦爲十例。一者隨相開合。如三觀四
<lb ed="X" n="0131a09"/><lb ed="R099" n="0822a06"/>敎四悉五味諦緣度等。一家立義文相皆然。寬廣無
<lb ed="X" n="0131a10"/><lb ed="R099" n="0822a07"/>窮。隨事隨理隨法隨名隨行隨證隨自隨他無不通
<lb ed="X" n="0131a11"/><lb ed="R099" n="0822a08"/>用。然須結撮勿使浮濫。若不爾者。徵文靡託立行莫
<lb ed="X" n="0131a12"/><lb ed="R099" n="0822a09"/>施。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0131a13"/><lb ed="R099" n="0822a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0131a1301">釋曰。隨相開合如三觀四敎等者。此文例出止觀
<lb ed="X" n="0131a14"/><lb ed="R099" n="0822a11"/>一部三觀四敎等法有開有合。言隨相者。乃是隨
<lb ed="X" n="0131a15"/><lb ed="R099" n="0822a12"/>於三觀之相。乃至隨於六度之相。故云隨相。言開
<lb ed="X" n="0131a16"/><lb ed="R099" n="0822a13"/>合者。本一實之道一心三觀合也。開則五時八敎
<lb ed="X" n="0131a17"/><lb ed="R099" n="0822a14"/>無非三觀。如三藏敎亦有三觀空假中名。通別亦
<lb ed="X" n="0131a18"/><lb ed="R099" n="0822a15"/>然。<anchor xml:id="nkr_note_add_0131a1801" n="0131a1801"/><anchor xml:id="beg0131a1801" n="0131a1801"/>但<anchor xml:id="end0131a1801"/>是有名而無實義。又如一心三智。出大品經。
<lb ed="X" n="0131a19"/><lb ed="R099" n="0822a16"/>一心三觀正宗於此。若自論開合者。三觀卽一觀。
<lb ed="X" n="0131a20"/><lb ed="R099" n="0822a17"/>合也。一觀卽三觀。開也。以此三觀總爲妙空。歷十
<lb ed="X" n="0131a21"/><lb ed="R099" n="0822a18"/>八空乃至入十四空。此又成開合也。言隨事等者。
<lb ed="X" n="0131a22"/><lb ed="R099" n="0822b01"/>此亦且約三觀消之。隨事則是隨於破陰入善惡
<lb ed="X" n="0131a23"/><lb ed="R099" n="0822b02"/>等事。隨理則是隨於所照之理。隨法則是隨於所
<lb ed="X" n="0131a24"/><lb ed="R099" n="0822b03"/>詮之法。隨名則是隨於能詮之名。隨行則是隨於
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0131b" n="0131b"/>
<lb ed="X" n="0131b01"/><lb ed="R099" n="0822b04"/>四種三昧之行。隨證則是隨於行之所尅。隨自則
<lb ed="X" n="0131b02"/><lb ed="R099" n="0822b05"/>是隨於自行。隨他則是隨於化。他四敎開合其例
<lb ed="X" n="0131b03"/><lb ed="R099" n="0822b06"/>亦然。本一實之道。合也。從一實之道生無量法四
<lb ed="X" n="0131b04"/><lb ed="R099" n="0822b07"/>時三敎。開也。隨事理等亦約敎釋。隨事則塊有幻
<lb ed="X" n="0131b05"/><lb ed="R099" n="0822b08"/>有等事。隨理則生滅無生乃至無作之理。隨法則
<lb ed="X" n="0131b06"/><lb ed="R099" n="0822b09"/>是隨於所詮戒定慧三十七品之法。隨名則隨於
<lb ed="X" n="0131b07"/><lb ed="R099" n="0822b10"/>諸敎各有能詮之名。隨行則隨於諸敎各有能行
<lb ed="X" n="0131b08"/><lb ed="R099" n="0822b11"/>之行。隨證則隨諸敎中各有所獲。隨自則諸敎各
<lb ed="X" n="0131b09"/><lb ed="R099" n="0822b12"/>有自行。隨他則諸敎各有化他。三觀四敎旣然。四
<lb ed="X" n="0131b10"/><lb ed="R099" n="0822b13"/>悉五味四諦十二因緣六度等法莫不皆爾。恐繁
<lb ed="X" n="0131b11"/><lb ed="R099" n="0822b14"/>其文不能具釋。言寬廣無窮者。約施開說也。然須
<lb ed="X" n="0131b12"/><lb ed="R099" n="0822b15"/>結撮勿使浮濫者。要須開合歸一實之道成妙觀
<lb ed="X" n="0131b13"/><lb ed="R099" n="0822b16"/>故。夫如是則徵文有託立行有歸。不爾則解無所
<lb ed="X" n="0131b14"/><lb ed="R099" n="0822b17"/>託而行無所成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0131b15"/><lb ed="R099" n="0822b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0131b1501">若得今意。存本文則淺深有則。演義理則縱廣無涯。
<lb ed="X" n="0131b16"/><lb ed="R099" n="0823a01"/>示一心則卷權歸實。從被物則開實出權。立行儀則
<lb ed="X" n="0131b17"/><lb ed="R099" n="0823a02"/>以智爲導。蕩相著則纖毫不遺。存諸敎則因果歷然。
<lb ed="X" n="0131b18"/><lb ed="R099" n="0823a03"/>顯一理則始終無二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0131b19"/><lb ed="R099" n="0823a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0131b1901">釋曰。此文結釋上開合等文也。若得今意者。此有
<lb ed="X" n="0131b20"/><lb ed="R099" n="0823a05"/>二說。一者謂若得上文開合之意。故云若得今意。
<lb ed="X" n="0131b21"/><lb ed="R099" n="0823a06"/>二者謂若得止觀一部大體。文體正意唯歸法華･
<lb ed="X" n="0131b22"/><lb ed="R099" n="0823a07"/>涅槃二經。故云若得今意。然此二義無以異也。言
<lb ed="X" n="0131b23"/><lb ed="R099" n="0823a08"/>存本文則淺深有則者。此依涅槃重施結集。大小
<lb ed="X" n="0131b24"/><lb ed="R099" n="0823a09"/>偏圓淺深各有法則。此語上文開義。卽施開當分
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0131c" n="0131c"/>
<lb ed="X" n="0131c01"/><lb ed="R099" n="0823a10"/>義也。言演義理則縱廣無涯者。敷布曰演。謂敷布
<lb ed="X" n="0131c02"/><lb ed="R099" n="0823a11"/>三觀四敎四悉乃至六度等義理。有縱有廣。縱謂
<lb ed="X" n="0131c03"/><lb ed="R099" n="0823a12"/>豎互五時。廣謂橫周八敎。無涯者謂無際畔也。三
<lb ed="X" n="0131c04"/><lb ed="R099" n="0823a13"/>世諸佛皆五時八敎。十方諸佛亦五時八敎。故云
<lb ed="X" n="0131c05"/><lb ed="R099" n="0823a14"/>縱廣無涯。言示一心則卷權歸實者。指上三觀四
<lb ed="X" n="0131c06"/><lb ed="R099" n="0823a15"/>敎乃至六度等法。若開若合一期縱橫。不出一念
<lb ed="X" n="0131c07"/><lb ed="R099" n="0823a16"/>三千世間卽空假中。故云示一心也。言從被物則
<lb ed="X" n="0131c08"/><lb ed="R099" n="0823a17"/>開實出權者。化他三千赴物也。立行儀則以智爲
<lb ed="X" n="0131c09"/><lb ed="R099" n="0823a18"/>導者。行儀四種三昧也。智目也。行足也。有足無目
<lb ed="X" n="0131c10"/><lb ed="R099" n="0823b01"/>行則顚仆。有目無足視路不行。故立行儀必以智
<lb ed="X" n="0131c11"/><lb ed="R099" n="0823b02"/>爲先導。蕩相著則纖毫不遺者。行之與智。惑之與
<lb ed="X" n="0131c12"/><lb ed="R099" n="0823b03"/>理皆不可得。是不可得亦不可得。故云不遺。不遺
<lb ed="X" n="0131c13"/><lb ed="R099" n="0823b04"/>者盡淨也。纖者至微細之物也。毫者秋毫。亦極細
<lb ed="X" n="0131c14"/><lb ed="R099" n="0823b05"/>者。言存諸敎則因果歷然者。當分益物也。顯一理
<lb ed="X" n="0131c15"/><lb ed="R099" n="0823b06"/>則始終無二者。始華嚴。終法華。化導雖殊無非三
<lb ed="X" n="0131c16"/><lb ed="R099" n="0823b07"/>千卽空假中。故云無二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0131c17"/><lb ed="R099" n="0823b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0131c1701">二者結示處所及立本文意。如例餘陰入在破徧文
<lb ed="X" n="0131c18"/><lb ed="R099" n="0823b09"/>末。豎破法徧有六處示妙。妙境中明說敎大體發心
<lb ed="X" n="0131c19"/><lb ed="R099" n="0823b10"/>中則約圓斥偏。安心中義開三種道品中不出念處。
<lb ed="X" n="0131c20"/><lb ed="R099" n="0823b11"/>通塞中元治能執。次位中勸修五悔。安忍無著但在
<lb ed="X" n="0131c21"/><lb ed="R099" n="0823b12"/>進功。若搜得宗源則諸文可識。大綱旣整網目易存。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0131c22"/><lb ed="R099" n="0823b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0131c2201">釋曰。十乘觀法乃所結之處所。各有立本文意。故
<lb ed="X" n="0131c23"/><lb ed="R099" n="0823b14"/>云及也。非謂結示處所與立本文意有二途也。何
<lb ed="X" n="0131c24"/><lb ed="R099" n="0823b15"/>者。如例餘陰界入在破徧文末。亦是結示處所。亦
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0132a" n="0132a"/>
<lb ed="X" n="0132a01"/><lb ed="R099" n="0823b16"/>立本文意。六處示妙乃至安忍無著亦然。言例餘
<lb ed="X" n="0132a02"/><lb ed="R099" n="0823b17"/>陰入在破徧文末者。以由最初一乘觀法不思議
<lb ed="X" n="0132a03"/><lb ed="R099" n="0823b18"/>境。觀於無記一念識心。至破法徧凡歷四乘觀法。
<lb ed="X" n="0132a04"/><lb ed="R099" n="0824a01"/>唯觀識陰至破法徧末將入通塞。理當備觀其餘
<lb ed="X" n="0132a05"/><lb ed="R099" n="0824a02"/>陰法。故云餘四陰亦如是。十二入十八界亦如是。
<lb ed="X" n="0132a06"/><lb ed="R099" n="0824a03"/>何故然耶。以通塞中撿校四諦及十二因緣。豈止
<lb ed="X" n="0132a07"/><lb ed="R099" n="0824a04"/>一識邪。調道品中四念爲首。則五陰具足。豈一識
<lb ed="X" n="0132a08"/><lb ed="R099" n="0824a05"/>邪。乃至安忍･離愛等只是觀陰觀成而<anchor xml:id="nkr_note_add_0132a0801" n="0132a0801"/><anchor xml:id="beg0132a0801" n="0132a0801"/>已<anchor xml:id="end0132a0801"/>。是故結
<lb ed="X" n="0132a09"/><lb ed="R099" n="0824a06"/>示此文是立本文意也。言破法徧六處示妙者。此
<lb ed="X" n="0132a10"/><lb ed="R099" n="0824a07"/>約豎破法徧初遙示文旨。以豎破中先空次假後
<lb ed="X" n="0132a11"/><lb ed="R099" n="0824a08"/>中。一一觀中觀法重沓。恐其學者失於文旨謂爲
<lb ed="X" n="0132a12"/><lb ed="R099" n="0824a09"/>次第。故於文前示六處妙。一者破見位後示圓頓
<lb ed="X" n="0132a13"/><lb ed="R099" n="0824a10"/>意。初信斷見無生妙空。二者破思位後示圓頓意。
<lb ed="X" n="0132a14"/><lb ed="R099" n="0824a11"/>謂從二信至七信斷思無生妙空。三者四門料簡
<lb ed="X" n="0132a15"/><lb ed="R099" n="0824a12"/>唯在圓頓無生空門。四者從空出假利益位。示此
<lb ed="X" n="0132a16"/><lb ed="R099" n="0824a13"/>假觀非生死假非建立假。乃是圓常不思議假。五
<lb ed="X" n="0132a17"/><lb ed="R099" n="0824a14"/>者結破法徧文後。示前空假其體本融非偏空假。
<lb ed="X" n="0132a18"/><lb ed="R099" n="0824a15"/>六者中觀文初。以前空假體融而爲中道止觀。本
<lb ed="X" n="0132a19"/><lb ed="R099" n="0824a16"/>文及輔行記文相甚廣。今撮略其意聊申此文耳。
<lb ed="X" n="0132a20"/><lb ed="R099" n="0824a17"/>言妙境中明說敎大體者。纂者云不思議境有三。
<lb ed="X" n="0132a21"/><lb ed="R099" n="0824a18"/>若性德境乃眞如觀理。卽本自二空也。不知此人
<lb ed="X" n="0132a22"/><lb ed="R099" n="0824b01"/>謂本自二空爲是何物。又云若修德境乃唯識歷
<lb ed="X" n="0132a23"/><lb ed="R099" n="0824b02"/>事卽推撿入空。乃自註云事理二觀知之者寡。淺
<lb ed="X" n="0132a24"/><lb ed="R099" n="0824b03"/>識聞之不須驚心。予謂此說大可驚心也。且修三
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0132b" n="0132b"/>
<lb ed="X" n="0132b01"/><lb ed="R099" n="0824b04"/>昧者要心制意。修眞如觀以二十五法爲方便竟。
<lb ed="X" n="0132b02"/><lb ed="R099" n="0824b05"/>方修初乘觀法。卽便改途易轍修唯識觀耶。是使
<lb ed="X" n="0132b03"/><lb ed="R099" n="0824b06"/>摩訶止觀一部都爲無用也。得不使人大驚心乎。
<lb ed="X" n="0132b04"/><lb ed="R099" n="0824b07"/>天台云。隨修一行不得中改。豈纔至此便改易邪。
<lb ed="X" n="0132b05"/><lb ed="R099" n="0824b08"/>化他一境。他謂卽是果後化他。此又不知立文之
<lb ed="X" n="0132b06"/><lb ed="R099" n="0824b09"/>意也。此妙止觀初乘觀法。不從觀爲名。特謂之不
<lb ed="X" n="0132b07"/><lb ed="R099" n="0824b10"/>思議境者。意彰忘修之相也。文有三境。皆妙觀也。
<lb ed="X" n="0132b08"/><lb ed="R099" n="0824b11"/>初性德境。直是妙藥。妙無過此。修德化他二境但
<lb ed="X" n="0132b09"/><lb ed="R099" n="0824b12"/>是爲成性境。離生無生兩重過耳。若觀性境不起
<lb ed="X" n="0132b10"/><lb ed="R099" n="0824b13"/>性計。則不須下之二境。恐生計故故須立之。初性
<lb ed="X" n="0132b11"/><lb ed="R099" n="0824b14"/>德境者。乃是一念卽三千。三千卽一念。卽一念是
<lb ed="X" n="0132b12"/><lb ed="R099" n="0824b15"/>三千。卽三千是一念。非相生而然。非相含而然。直
<lb ed="X" n="0132b13"/><lb ed="R099" n="0824b16"/>作此體卽是修觀。若夙植純厚根利無障卽可入
<lb ed="X" n="0132b14"/><lb ed="R099" n="0824b17"/>道。或有觀之未入。瞥爾起計。或謂三千實道法性
<lb ed="X" n="0132b15"/><lb ed="R099" n="0824b18"/>自生。或謂三千無明他生。或謂三千無明法性共
<lb ed="X" n="0132b16"/><lb ed="R099" n="0825a01"/>生。或謂三千離無明法性而生。約多人說故備擧
<lb ed="X" n="0132b17"/><lb ed="R099" n="0825a02"/>四。若起計者唯只計一。葢心無並慮故也。若轉計
<lb ed="X" n="0132b18"/><lb ed="R099" n="0825a03"/>者故非此限。此計若起。妨修三千一實妙觀。故須
<lb ed="X" n="0132b19"/><lb ed="R099" n="0825a04"/>四句一一推撿。三千實相不自不他不共不無因。
<lb ed="X" n="0132b20"/><lb ed="R099" n="0825a05"/>四句性執無安著處。此遣第一重有執。有執亡處
<lb ed="X" n="0132b21"/><lb ed="R099" n="0825a06"/>名修德不思議境也。此執雖亡。理旣未顯。由無四
<lb ed="X" n="0132b22"/><lb ed="R099" n="0825a07"/>句卽便疑云。若三千實道不自不他不共不無因
<lb ed="X" n="0132b23"/><lb ed="R099" n="0825a08"/>者。諸經論中何故乃作自生乃至無因生說耶。爲
<lb ed="X" n="0132b24"/><lb ed="R099" n="0825a09"/>破此計。故云有因緣故亦可得說。說必被機。故有
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0132c" n="0132c"/>
<lb ed="X" n="0132c01"/><lb ed="R099" n="0825a10"/>四說。諸佛菩薩自行離四過<anchor xml:id="nkr_note_add_0132c0101" n="0132c0101"/><anchor xml:id="beg0132c0101" n="0132c0101"/>已<anchor xml:id="end0132c0101"/>。化他四說一一皆
<lb ed="X" n="0132c02"/><lb ed="R099" n="0825a11"/>悉。說卽無說。此遣第二重執化他不思議境也。如
<lb ed="X" n="0132c03"/><lb ed="R099" n="0825a12"/>此推撿。執若<anchor xml:id="nkr_note_add_0132c0301" n="0132c0301"/><anchor xml:id="beg0132c0301" n="0132c0301"/>已<anchor xml:id="end0132c0301"/>亡。理若<anchor xml:id="nkr_note_add_0132c0302" n="0132c0302"/><anchor xml:id="beg0132c0302" n="0132c0302"/>已<anchor xml:id="end0132c0302"/>顯。還歸本理一念三千。
<lb ed="X" n="0132c04"/><lb ed="R099" n="0825a13"/>豈非發軫用觀正在性德境耶。修德化他二境。因
<lb ed="X" n="0132c05"/><lb ed="R099" n="0825a14"/>觀性德起橫計故。方始用之。如何世人乃以性德
<lb ed="X" n="0132c06"/><lb ed="R099" n="0825a15"/>之境而爲所觀。修德四句爲能觀耶。若修德境決
<lb ed="X" n="0132c07"/><lb ed="R099" n="0825a16"/>爲發軫能觀觀者。荆谿何故云恐生計故。故須此
<lb ed="X" n="0132c08"/><lb ed="R099" n="0825a17"/>覈。何故又云故寄四句推撿以立行相。千艱萬勤
<lb ed="X" n="0132c09"/><lb ed="R099" n="0825a18"/>立佛乘觀法。而却寄於四句而立行相耶。故知專
<lb ed="X" n="0132c10"/><lb ed="R099" n="0825b01"/>用修德而爲能觀。及指修德爲唯識事觀者。皆不
<lb ed="X" n="0132c11"/><lb ed="R099" n="0825b02"/>知止觀之大旨也。良可愍哉。良可愍哉。上所辨論
<lb ed="X" n="0132c12"/><lb ed="R099" n="0825b03"/>三境之旨。不能廣引本文。唯撮文意略而申之。應
<lb ed="X" n="0132c13"/><lb ed="R099" n="0825b04"/>知此說始於天台說之。章安集之。荆谿記之。自此
<lb ed="X" n="0132c14"/><lb ed="R099" n="0825b05"/>之後得止觀之旨唯四明法智大宗師廣智親聞
<lb ed="X" n="0132c15"/><lb ed="R099" n="0825b06"/>得之。我師從而得之。二師所說予幸皆聞之而得
<lb ed="X" n="0132c16"/><lb ed="R099" n="0825b07"/>之。故以所傳之義用解今文。請黨理者從法智之
<lb ed="X" n="0132c17"/><lb ed="R099" n="0825b08"/>義。同歸止觀一乘之妙海耳。言說敎大體者。四說
<lb ed="X" n="0132c18"/><lb ed="R099" n="0825b09"/>皆是隨機方便。究論大體必以因緣。因緣者。感應
<lb ed="X" n="0132c19"/><lb ed="R099" n="0825b10"/>也。良由能應<anchor xml:id="nkr_note_add_0132c1901" n="0132c1901"/><anchor xml:id="beg0132c1901" n="0132c1901"/>已<anchor xml:id="end0132c1901"/>證法性爲因。所應衆生無明爲緣。
<lb ed="X" n="0132c20"/><lb ed="R099" n="0825b11"/>無明扣法性。法性應無明。感應和合乃諸法生。故
<lb ed="X" n="0132c21"/><lb ed="R099" n="0825b12"/>三寶敎由無明起。斯之謂也。然此亦且從文義說
<lb ed="X" n="0132c22"/><lb ed="R099" n="0825b13"/>乃是大體。若單從自他無因說者。又豈離因緣感
<lb ed="X" n="0132c23"/><lb ed="R099" n="0825b14"/>應無明法性耶。言發心中以圓斥偏者。三敎菩薩
<lb ed="X" n="0132c24"/><lb ed="R099" n="0825b15"/>發菩提心俱爲所斥。三藏雜毒。通敎空見。別人二
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0133a" n="0133a"/>
<lb ed="X" n="0133a01"/><lb ed="R099" n="0825b16"/>觀。爲無明縛。是則三敎非眞非正。今依不思議境
<lb ed="X" n="0133a02"/><lb ed="R099" n="0825b17"/>發無緣慈悲。方乃名爲眞正發也。言安心中義開
<lb ed="X" n="0133a03"/><lb ed="R099" n="0825b18"/>三種者。三種止觀也。安心本唯圓頓。以凡師誨人
<lb ed="X" n="0133a04"/><lb ed="R099" n="0826a01"/>須知根性。信法二行約四悉檀。自有一向行人。有
<lb ed="X" n="0133a05"/><lb ed="R099" n="0826a02"/>相資轉變行人。成六十四番止觀。自行旣爾化他
<lb ed="X" n="0133a06"/><lb ed="R099" n="0826a03"/>亦然。共成一百二十八番止觀也。止觀云。若就三
<lb ed="X" n="0133a07"/><lb ed="R099" n="0826a04"/>種止觀則有三百八十四番。若就之言。乃是別門
<lb ed="X" n="0133a08"/><lb ed="R099" n="0826a05"/>之語。因而言之耳。幷本圓頓共成五百一十二番
<lb ed="X" n="0133a09"/><lb ed="R099" n="0826a06"/>止觀。故僻解師見三止觀之外復有圓頓。便謂三
<lb ed="X" n="0133a10"/><lb ed="R099" n="0826a07"/>外別有一頓頓觀。此乃不究文之意也。言道品不
<lb ed="X" n="0133a11"/><lb ed="R099" n="0826a08"/>出念處者。道品有四。一者當分。二者相攝。三者對
<lb ed="X" n="0133a12"/><lb ed="R099" n="0826a09"/>位。四者相生。此四之中唯有相生正是調適。如大
<lb ed="X" n="0133a13"/><lb ed="R099" n="0826a10"/>論云。四念處中四種精進名四正勤。四種定心名
<lb ed="X" n="0133a14"/><lb ed="R099" n="0826a11"/>四如意足。五善根生名五根。根增長名五力。分別
<lb ed="X" n="0133a15"/><lb ed="R099" n="0826a12"/>四念處道用名七覺。四念處安隱道中行名八正
<lb ed="X" n="0133a16"/><lb ed="R099" n="0826a13"/>道。故知三十七道品不出四念處也。通塞中元治
<lb ed="X" n="0133a17"/><lb ed="R099" n="0826a14"/>能執者。通塞有二。一者通途通塞。謂三觀是通。三
<lb ed="X" n="0133a18"/><lb ed="R099" n="0826a15"/>惑是塞。今之通塞意不在此。二者別途通塞。但爲
<lb ed="X" n="0133a19"/><lb ed="R099" n="0826a16"/>貪著能空之觀。此能空觀復如所破。還用四句三
<lb ed="X" n="0133a20"/><lb ed="R099" n="0826a17"/>假一一破之。故云元治能執也。次位中勸修五悔。
<lb ed="X" n="0133a21"/><lb ed="R099" n="0826a18"/>安忍無著但在進功者。此乃於眞位前立內外凡
<lb ed="X" n="0133a22"/><lb ed="R099" n="0826b01"/>位也。三昧行人修前七乘觀法未獲法利。自念障
<lb ed="X" n="0133a23"/><lb ed="R099" n="0826b02"/>重。未卽入位。依方等師敎修法華懺。晝夜六時行
<lb ed="X" n="0133a24"/><lb ed="R099" n="0826b03"/>五悔法。始自懺悔乃至發願。以勤行故助開觀門。
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0133b" n="0133b"/>
<lb ed="X" n="0133b01"/><lb ed="R099" n="0826b04"/>一心三諦豁然開發。入初隨喜乃至五品。由此之
<lb ed="X" n="0133b02"/><lb ed="R099" n="0826b05"/>故。名聞外彰利養擁<anchor xml:id="nkr_note_add_0133b0201" n="0133b0201"/><anchor xml:id="beg0133b0201" n="0133b0201"/>己<anchor xml:id="end0133b0201"/>。此輭賊來。宜多修於外三
<lb ed="X" n="0133b03"/><lb ed="R099" n="0826b06"/>術法。一者莫受莫著。二者縮德露玼。三者一擧萬
<lb ed="X" n="0133b04"/><lb ed="R099" n="0826b07"/>里。若內障動諸煩惱生。宜多修於內三術法。謂卽
<lb ed="X" n="0133b05"/><lb ed="R099" n="0826b08"/>空假中。由此得入六根淸淨。於此位中更宜將養
<lb ed="X" n="0133b06"/><lb ed="R099" n="0826b09"/>離似法愛得入眞位。故云安忍無著但在進功也。
<lb ed="X" n="0133b07"/><lb ed="R099" n="0826b10"/>言若搜得宗源則諸文可識者。乃指上文例餘陰
<lb ed="X" n="0133b08"/><lb ed="R099" n="0826b11"/>入乃至安忍無著等文。乃是十乘之宗主。三觀之
<lb ed="X" n="0133b09"/><lb ed="R099" n="0826b12"/>本源。若搜尋得之。諸文可識。由知諸文是賓是流。
<lb ed="X" n="0133b10"/><lb ed="R099" n="0826b13"/>故云可識。大綱旣整。實此諸文。其餘文相網目而
<lb ed="X" n="0133b11"/><lb ed="R099" n="0826b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0133b1101" n="0133b1101"/><anchor xml:id="beg0133b1101" n="0133b1101"/>已<anchor xml:id="end0133b1101"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0133b12"/><lb ed="R099" n="0826b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0133b1201">三者事理傍正。如四三昧正爲顯理傍兼治重。如十
<lb ed="X" n="0133b13"/><lb ed="R099" n="0826b16"/>法界正示理具傍識淺深。如識次位正爲簡濫傍爲
<lb ed="X" n="0133b14"/><lb ed="R099" n="0826b17"/>通經。又諸文中一切皆以破古爲傍。意雖傍正。文不
<lb ed="X" n="0133b15"/><lb ed="R099" n="0826b18"/>可廢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0133b16"/><lb ed="R099" n="0827a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0133b1601">釋曰。事理傍正。如四三昧正爲顯理傍兼治重者。
<lb ed="X" n="0133b17"/><lb ed="R099" n="0827a02"/>荆谿云。四種三昧所歷事別。若能觀觀無非一心。
<lb ed="X" n="0133b18"/><lb ed="R099" n="0827a03"/>所顯之理無非三諦。此正爲顯理也。傍兼治重者。
<lb ed="X" n="0133b19"/><lb ed="R099" n="0827a04"/>法華三昧云。若比丘比丘尼乃至式叉摩那等犯
<lb ed="X" n="0133b20"/><lb ed="R099" n="0827a05"/>所受戒。欲一彈指頃除滅罪者。應當修習此法華
<lb ed="X" n="0133b21"/><lb ed="R099" n="0827a06"/>經。方等除犯戒。常坐觀三道等。皆是傍兼治重也。
<lb ed="X" n="0133b22"/><lb ed="R099" n="0827a07"/>十法界正示理具傍識淺深者。不思議境中先明
<lb ed="X" n="0133b23"/><lb ed="R099" n="0827a08"/>思識十界始地獄終佛界。明因明果。此傍識淺深
<lb ed="X" n="0133b24"/><lb ed="R099" n="0827a09"/>也。旣識此<anchor xml:id="nkr_note_add_0133b2401" n="0133b2401"/><anchor xml:id="beg0133b2401" n="0133b2401"/>已<anchor xml:id="end0133b2401"/>。指此十界一念圓具界界皆圓。是不
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0133c" n="0133c"/>
<lb ed="X" n="0133c01"/><lb ed="R099" n="0827a10"/>思議境。此文之正意也。如識次位正爲簡濫傍爲
<lb ed="X" n="0133c02"/><lb ed="R099" n="0827a11"/>通經者。正爲修止觀者簡叨濫之道。而傍爲通四
<lb ed="X" n="0133c03"/><lb ed="R099" n="0827a12"/>敎次位之殊。止觀明三藏敎五停四念乃至阿羅
<lb ed="X" n="0133c04"/><lb ed="R099" n="0827a13"/>漢果竟云。此敎最淺尙有次位。豈有凡夫造心卽
<lb ed="X" n="0133c05"/><lb ed="R099" n="0827a14"/>言上位。嗚呼。乃學佛敎不知佛旨。不知敎有大小
<lb ed="X" n="0133c06"/><lb ed="R099" n="0827a15"/>權實。叨濫者衆。且增上慢人中心尙有少法可得。
<lb ed="X" n="0133c07"/><lb ed="R099" n="0827a16"/>世有殊無得者自稱證悟。非大妄語而是誰邪。三
<lb ed="X" n="0133c08"/><lb ed="R099" n="0827a17"/>藏旣有凡聖因果高下之差。通･別･圓三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133001" n="0133001"/>從可知也。
<lb ed="X" n="0133c09"/><lb ed="R099" n="0827a18"/>故云正爲簡濫傍爲通經也。又諸文中一切皆以
<lb ed="X" n="0133c10"/><lb ed="R099" n="0827b01"/>破古爲傍者。若不破古之非。無以顯今之是。古今
<lb ed="X" n="0133c11"/><lb ed="R099" n="0827b02"/>相形方見巧拙。雖云意傍。不可廢也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0133c12"/><lb ed="R099" n="0827b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0133c1201">四者文偏意圓。如三止觀結於諸文。及五略中所用
<lb ed="X" n="0133c13"/><lb ed="R099" n="0827b04"/>三敎諸境十乘縱橫偏小等。三種止觀皆緣實相等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0133c14"/><lb ed="R099" n="0827b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0133c1401">釋曰。文偏意圓。如三止觀結於諸文者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0133c1401" n="0133c1401"/><anchor xml:id="beg0133c1401" n="0133c1401"/>已<anchor xml:id="end0133c1401"/>見第一
<lb ed="X" n="0133c15"/><lb ed="R099" n="0827b06"/>所傳部別例中逐一引文釋竟。今更略出。文偏者。
<lb ed="X" n="0133c16"/><lb ed="R099" n="0827b07"/>漸次不定也。意圓者。屬意唯在一圓頓也。言及五
<lb ed="X" n="0133c17"/><lb ed="R099" n="0827b08"/>略中所用三敎諸境十乘縱橫偏小等者。亦上文
<lb ed="X" n="0133c18"/><lb ed="R099" n="0827b09"/>荆谿<anchor xml:id="nkr_note_add_0133c1801" n="0133c1801"/><anchor xml:id="beg0133c1801" n="0133c1801"/>已<anchor xml:id="end0133c1801"/>指云。下文雖有四敎八敎思議不思議相
<lb ed="X" n="0133c19"/><lb ed="R099" n="0827b10"/>待絕待。皆爲顯於圓頓一實。正此義也。三種止觀
<lb ed="X" n="0133c20"/><lb ed="R099" n="0827b11"/>皆緣實相。準上可知矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0133c21"/><lb ed="R099" n="0827b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0133c2101">五者廣略有無。如發心中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0133002" n="0133002"/>顯數則廣而文相略。後十
<lb ed="X" n="0133c22"/><lb ed="R099" n="0827b13"/>法中文相則廣而顯數略。修大行中事儀則廣而十
<lb ed="X" n="0133c23"/><lb ed="R099" n="0827b14"/>法略。修正觀中十法則廣而事儀略。後三大章大意
<lb ed="X" n="0133c24"/><lb ed="R099" n="0827b15"/>中有廣解中無。十種境界正觀中有四三昧無。雖互
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0134a" n="0134a"/>
<lb ed="X" n="0134a01"/><lb ed="R099" n="0827b16"/>略無義必通具。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0134a02"/><lb ed="R099" n="0827b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0134a0201">釋曰。言發心中顯數則廣而文相略者。如五略發
<lb ed="X" n="0134a03"/><lb ed="R099" n="0827b18"/>大心中明十種發心。一推種種理。二覩種種相。三
<lb ed="X" n="0134a04"/><lb ed="R099" n="0828a01"/>覩種種神通。四聞種種法。五遊種種土。六覩種種
<lb ed="X" n="0134a05"/><lb ed="R099" n="0828a02"/>衆。七見修種種行。八見種種法滅。九見種種過。十
<lb ed="X" n="0134a06"/><lb ed="R099" n="0828a03"/>見他受種種苦。緣此十種發菩提心。此卽顯數廣
<lb ed="X" n="0134a07"/><lb ed="R099" n="0828a04"/>也。天台於此十中但釋前四。餘六不釋。但指云其
<lb ed="X" n="0134a08"/><lb ed="R099" n="0828a05"/>淨土徒衆修行法滅受苦起過等。發心例前可解。
<lb ed="X" n="0134a09"/><lb ed="R099" n="0828a06"/>故云而文相略也。言後十法中文相則廣而顯數
<lb ed="X" n="0134a10"/><lb ed="R099" n="0828a07"/>略者。乃指十乘中第二發菩提心。彼文委明依境
<lb ed="X" n="0134a11"/><lb ed="R099" n="0828a08"/>發心以圓斥偏等。此文相則廣。而無上之十科故
<lb ed="X" n="0134a12"/><lb ed="R099" n="0828a09"/>云顯數略也。言修大行中事儀則廣而十法略者。
<lb ed="X" n="0134a13"/><lb ed="R099" n="0828a10"/>事儀則依經立制。四種三昧道場法式旛壇道具
<lb ed="X" n="0134a14"/><lb ed="R099" n="0828a11"/>等。故云則廣。未辨十乘觀法。故云十法略。言正修
<lb ed="X" n="0134a15"/><lb ed="R099" n="0828a12"/>止觀中十法則廣而事儀略者。此自可解故不復
<lb ed="X" n="0134a16"/><lb ed="R099" n="0828a13"/>釋。言後三大章大意中有廣解中無者。謂果報起
<lb ed="X" n="0134a17"/><lb ed="R099" n="0828a14"/>敎旨歸此三大章。託夏末緣故不說也。大意中有
<lb ed="X" n="0134a18"/><lb ed="R099" n="0828a15"/>者。五略之中後三略是也。配對可見。言十種境界
<lb ed="X" n="0134a19"/><lb ed="R099" n="0828a16"/>正觀中有四三昧無者。四三昧乃是大意。修大行
<lb ed="X" n="0134a20"/><lb ed="R099" n="0828a17"/>中未是的辨行相。是故十境文不列之。言雖互略
<lb ed="X" n="0134a21"/><lb ed="R099" n="0828a18"/>無義必通具者。如大意中發大心文有緣理等十。
<lb ed="X" n="0134a22"/><lb ed="R099" n="0828b01"/>第二乘觀法發菩提心亦應具十。乃至正觀中有
<lb ed="X" n="0134a23"/><lb ed="R099" n="0828b02"/>十種境界。四三昧中理應有之。故云義必通具也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0134a24"/><lb ed="R099" n="0828b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0134a2401">六者文行不同。如十境十乘生起次第。十禪淺深。豎
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0134b" n="0134b"/>
<lb ed="X" n="0134b01"/><lb ed="R099" n="0828b04"/>破法徧文雖次第。行必隨人。十禪何必自淺階深。豎
<lb ed="X" n="0134b02"/><lb ed="R099" n="0828b05"/>破元爲顯於不二。或隨次入何障於理。自淺階深妙
<lb ed="X" n="0134b03"/><lb ed="R099" n="0828b06"/>觀斯在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0134b04"/><lb ed="R099" n="0828b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0134b0401">釋曰。文行不同如十境十乘生起次第者。止觀云。
<lb ed="X" n="0134b05"/><lb ed="R099" n="0828b08"/>陰境在初其有二義。一常現前故。二依大品經故。
<lb ed="X" n="0134b06"/><lb ed="R099" n="0828b09"/>因觀陰果動煩惱因。大分俱觀致有病患。因觀三
<lb ed="X" n="0134b07"/><lb ed="R099" n="0828b10"/>境則生諸業。惡業欲滅魔懼出境則生魔事。魔事
<lb ed="X" n="0134b08"/><lb ed="R099" n="0828b11"/>若過則有功德生。故生禪定。禪有觀支。邪慧猛利
<lb ed="X" n="0134b09"/><lb ed="R099" n="0828b12"/>故生諸見。見心暫息未得謂得。則上慢生。見慢旣
<lb ed="X" n="0134b10"/><lb ed="R099" n="0828b13"/>靜小習忽起。故生二乘。若憶本願。雖不墮小則生
<lb ed="X" n="0134b11"/><lb ed="R099" n="0828b14"/>菩薩。此且就一往生起及建立章門而說。若據互
<lb ed="X" n="0134b12"/><lb ed="R099" n="0828b15"/>發則無復次第。十觀生起次第者。止觀云。旣自達
<lb ed="X" n="0134b13"/><lb ed="R099" n="0828b16"/>妙境而起誓悲他。次作行塡願。願行旣巧破無不
<lb ed="X" n="0134b14"/><lb ed="R099" n="0828b17"/>徧。破徧之中精識通塞令道品進行。有用助開道
<lb ed="X" n="0134b15"/><lb ed="R099" n="0828b18"/>品中之位。<anchor xml:id="nkr_note_add_0134b1501" n="0134b1501"/><anchor xml:id="beg0134b1501" n="0134b1501"/>己<anchor xml:id="end0134b1501"/>他皆識安忍內外榮辱莫著中道法
<lb ed="X" n="0134b16"/><lb ed="R099" n="0829a01"/>愛。故得疾入菩薩位也。此亦一往且從相生次第
<lb ed="X" n="0134b17"/><lb ed="R099" n="0829a02"/>而說。若論行者。上根一觀十乘具足卽登初住。或
<lb ed="X" n="0134b18"/><lb ed="R099" n="0829a03"/>內外凡中根歷至七乘。下根八九十乘。一一皆悉
<lb ed="X" n="0134b19"/><lb ed="R099" n="0829a04"/>十乘具足方能入道。又四念處云。前之四乘用無
<lb ed="X" n="0134b20"/><lb ed="R099" n="0829a05"/>前後。亦不必限於次第。故云文行不同。所謂說時
<lb ed="X" n="0134b21"/><lb ed="R099" n="0829a06"/>非行時者。良在此也。十禪淺深者。在禪境中。一根
<lb ed="X" n="0134b22"/><lb ed="R099" n="0829a07"/>本四禪。二十六特勝。三通明。四九想。五八背。六大
<lb ed="X" n="0134b23"/><lb ed="R099" n="0829a08"/>不淨。七慈心。八因緣。九念佛。十神通。此亦且從建
<lb ed="X" n="0134b24"/><lb ed="R099" n="0829a09"/>立章門次第而說。若從行者。亦何定於淺深耶。言
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0134c" n="0134c"/>
<lb ed="X" n="0134c01"/><lb ed="R099" n="0829a10"/>豎破徧文者。文寄次第。先空次假後中。此文旣有
<lb ed="X" n="0134c02"/><lb ed="R099" n="0829a11"/>六處示妙。豈必先後耶。故文自釋云。十禪何必自
<lb ed="X" n="0134c03"/><lb ed="R099" n="0829a12"/>淺階深。豎破元爲顯於不二。又云。或隨次入何障
<lb ed="X" n="0134c04"/><lb ed="R099" n="0829a13"/>於理者。以一一諦皆三諦故。自淺階深妙觀斯在
<lb ed="X" n="0134c05"/><lb ed="R099" n="0829a14"/>者。結上諸次。一一皆是無差而差。差卽無差。故云
<lb ed="X" n="0134c06"/><lb ed="R099" n="0829a15"/>妙觀斯在也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0134c07"/><lb ed="R099" n="0829a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0134c0701">七者待絕前後。若約敎相必先待後絕。若論道理待
<lb ed="X" n="0134c08"/><lb ed="R099" n="0829a17"/>絕俱時。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0134c09"/><lb ed="R099" n="0829a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0134c0901">釋曰。玄文判敎前待後絕。理數然也。何者。先待則
<lb ed="X" n="0134c10"/><lb ed="R099" n="0829b01"/>約橫約豎有麤有妙。橫則三敎爲所待麤。則以圓
<lb ed="X" n="0134c11"/><lb ed="R099" n="0829b02"/>敎爲能待妙。豎則四時八敎爲所待麤。則以法華
<lb ed="X" n="0134c12"/><lb ed="R099" n="0829b03"/>爲能待妙。如此相待實<anchor xml:id="nkr_note_add_0134c1201" n="0134c1201"/><anchor xml:id="beg0134c1201" n="0134c1201"/>已<anchor xml:id="end0134c1201"/>是妙。尙恐隨語見者謂
<lb ed="X" n="0134c13"/><lb ed="R099" n="0829b04"/>麤外有妙。心想不絕。是故復有開麤顯妙。於前三
<lb ed="X" n="0134c14"/><lb ed="R099" n="0829b05"/>敎體皆圓實。指前四時無非妙法。顯諸佛之化源。
<lb ed="X" n="0134c15"/><lb ed="R099" n="0829b06"/>泯今昔之異見。無非三千一實之道。故有前待後
<lb ed="X" n="0134c16"/><lb ed="R099" n="0829b07"/>絕也。若論道理祇是一妙無二妙也。若順譬喩則
<lb ed="X" n="0134c17"/><lb ed="R099" n="0829b08"/>先開後廢。若從意說開廢同時無前無後。止觀與
<lb ed="X" n="0134c18"/><lb ed="R099" n="0829b09"/>玄不同。故云止觀相待義似於別。非今所用。又復
<lb ed="X" n="0134c19"/><lb ed="R099" n="0829b10"/>應知天台大師用於二妙判釋妙經。學者須知所
<lb ed="X" n="0134c20"/><lb ed="R099" n="0829b11"/>出。所出者何。經云。諸佛世尊以種種因緣譬喩言
<lb ed="X" n="0134c21"/><lb ed="R099" n="0829b12"/>詞演說諸法。是法皆爲一佛乘故。此相待妙之所
<lb ed="X" n="0134c22"/><lb ed="R099" n="0829b13"/>出也。又云。種種因緣譬喩言詞演說諸法。是法非
<lb ed="X" n="0134c23"/><lb ed="R099" n="0829b14"/>思量分別之所能解。此絕待妙之所出也。不此指
<lb ed="X" n="0134c24"/><lb ed="R099" n="0829b15"/>示。往往有一生而不知者。可怪可怪。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0135a" n="0135a"/>
<lb ed="X" n="0135a01"/><lb ed="R099" n="0829b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0135a0101">八者破會不同。若依化儀必先破後會。如先斥小後
<lb ed="X" n="0135a02"/><lb ed="R099" n="0829b17"/>方會圓。故方等･般若廣破偏小。次至法華方會入實。
<lb ed="X" n="0135a03"/><lb ed="R099" n="0829b18"/>約人約行破會同時。如照權了實。照權名破。了實名
<lb ed="X" n="0135a04"/><lb ed="R099" n="0830a01"/>會。是故今文爲顯理故。不同玄文專在判敎。凡有釋
<lb ed="X" n="0135a05"/><lb ed="R099" n="0830a02"/>義破必居先。故今偏圓借彼釋名。次第則別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135a06"/><lb ed="R099" n="0830a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0135a0601">釋曰。此一段文所明破會三義不同。一約化儀。二
<lb ed="X" n="0135a07"/><lb ed="R099" n="0830a04"/>約人行。三約譬喩。一約化儀。云如先斥小後方會
<lb ed="X" n="0135a08"/><lb ed="R099" n="0830a05"/>圓。故方等乃至方會入實。化儀次第理數然也。二
<lb ed="X" n="0135a09"/><lb ed="R099" n="0830a06"/>約人行。從破會同時至了實名會。明同時也。是故
<lb ed="X" n="0135a10"/><lb ed="R099" n="0830a07"/>今文爲顯理故不同玄文專在判敎。凡有釋義破
<lb ed="X" n="0135a11"/><lb ed="R099" n="0830a08"/>必居先。此明止觀與玄不同。此唯顯三千實理成
<lb ed="X" n="0135a12"/><lb ed="R099" n="0830a09"/>絕妙觀。彼爲判敎。是故一一先待後絕。三者順蓮
<lb ed="X" n="0135a13"/><lb ed="R099" n="0830a10"/>華喩。云故今偏圓借彼釋名次第則別者。偏圓大
<lb ed="X" n="0135a14"/><lb ed="R099" n="0830a11"/>章在第五也。彼借蓮華之喩以釋止觀之名。借彼
<lb ed="X" n="0135a15"/><lb ed="R099" n="0830a12"/>釋名次第則別者。先開後廢也。雖此先後。厥意在
<lb ed="X" n="0135a16"/><lb ed="R099" n="0830a13"/>同時故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135a17"/><lb ed="R099" n="0830a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0135a1701">九者解行不同。如五略生起。分別十章。引證破古。問
<lb ed="X" n="0135a18"/><lb ed="R099" n="0830a15"/>答料簡等。多爲生解。若十法總別。十境互發。十禪離
<lb ed="X" n="0135a19"/><lb ed="R099" n="0830a16"/>合。十境發相。專在於行。是故先識方可造修。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135a20"/><lb ed="R099" n="0830a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0135a2001">釋曰。言解行不同者。且約止觀一部而分解行。未
<lb ed="X" n="0135a21"/><lb ed="R099" n="0830a18"/>論餘也。如五略生起者。大意生起。云云何發大心
<lb ed="X" n="0135a22"/><lb ed="R099" n="0830b01"/>衆生昏倒不自覺知。勸令醒悟上求下化。發大心
<lb ed="X" n="0135a23"/><lb ed="R099" n="0830b02"/>也。雖復發心。望路不動永無達期。故勸令牢強精
<lb ed="X" n="0135a24"/><lb ed="R099" n="0830b03"/>進行四三昧。此修大行也。雖不求梵天。梵天自應。
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0135b" n="0135b"/>
<lb ed="X" n="0135b01"/><lb ed="R099" n="0830b04"/>稱揚妙報慰悅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0135001" n="0135001"/>初心。此感大果也。種種經論開人
<lb ed="X" n="0135b02"/><lb ed="R099" n="0830b05"/>眼目。融通經論解結出籠。此裂大網也。若知法界
<lb ed="X" n="0135b03"/><lb ed="R099" n="0830b06"/>無有始終。豁然大朗無礙自在。此歸大處也。此生
<lb ed="X" n="0135b04"/><lb ed="R099" n="0830b07"/>起次第爲生解也。言分別十章者。十章亦有生起。
<lb ed="X" n="0135b05"/><lb ed="R099" n="0830b08"/>上文<anchor xml:id="nkr_note_add_0135b0501" n="0135b0501"/><anchor xml:id="beg0135b0501" n="0135b0501"/>已<anchor xml:id="end0135b0501"/>引。止觀云。分別十章功德。如囊中有寶。不
<lb ed="X" n="0135b06"/><lb ed="R099" n="0830b09"/>探示人。人無見者。分別云。今十章。幾眞幾俗幾非
<lb ed="X" n="0135b07"/><lb ed="R099" n="0830b10"/>眞俗。幾聖說默非說非默。乃至云幾橫豎幾非橫
<lb ed="X" n="0135b08"/><lb ed="R099" n="0830b11"/>非豎等。如此分別爲生解故。引證破古料簡等。生
<lb ed="X" n="0135b09"/><lb ed="R099" n="0830b12"/>解可見。言十法總別十境互發等。有十法之總。三
<lb ed="X" n="0135b10"/><lb ed="R099" n="0830b13"/>千三觀。十法之別。由三根故乃有十乘。故云十法
<lb ed="X" n="0135b11"/><lb ed="R099" n="0830b14"/>總別。又隨修一乘而得入者。十乘具足則以一乘
<lb ed="X" n="0135b12"/><lb ed="R099" n="0830b15"/>爲總。十乘爲別。具斯二義方識十法總別之相。十
<lb ed="X" n="0135b13"/><lb ed="R099" n="0830b16"/>境發相。在下文第四大章總別例中。下文當釋。此
<lb ed="X" n="0135b14"/><lb ed="R099" n="0830b17"/>不預伸。言十禪開合者。祇就此論自有三種。謂五
<lb ed="X" n="0135b15"/><lb ed="R099" n="0830b18"/>門十五十禪。初五門者。卽五停心也。此五一一復
<lb ed="X" n="0135b16"/><lb ed="R099" n="0831a01"/>開爲三。卽十五禪。如數息法開出特勝･通明。此自
<lb ed="X" n="0135b17"/><lb ed="R099" n="0831a02"/>三也。不淨法開背捨及大不淨。此自三也。慈心開
<lb ed="X" n="0135b18"/><lb ed="R099" n="0831a03"/>出生緣･無緣此自三也。因緣開出三世輪轉。此自
<lb ed="X" n="0135b19"/><lb ed="R099" n="0831a04"/>三也。念佛開念三身。此自三也。開卽離也。若依此
<lb ed="X" n="0135b20"/><lb ed="R099" n="0831a05"/>開恐義濫理。是故去理而存於事。乃爲十禪。是知
<lb ed="X" n="0135b21"/><lb ed="R099" n="0831a06"/>不淨･數息各開爲三。慈心･念佛･因緣各守其本。足
<lb ed="X" n="0135b22"/><lb ed="R099" n="0831a07"/>前六爲九。神通祇是九禪所發。故名十禪。又復應
<lb ed="X" n="0135b23"/><lb ed="R099" n="0831a08"/>知五門合也。十五開也。十禪亦開亦合。如禪境中
<lb ed="X" n="0135b24"/><lb ed="R099" n="0831a09"/>明。餘文可見。不復釋也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0135c" n="0135c"/>
<lb ed="X" n="0135c01"/><lb ed="R099" n="0831a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0135c0101">十者擧例從略。如道品･攝法･假中空例。破餘陰餘使
<lb ed="X" n="0135c02"/><lb ed="R099" n="0831a11"/>餘品以例初品。相續相待以例因成。則細尋廣意以
<lb ed="X" n="0135c03"/><lb ed="R099" n="0831a12"/>申餘文。歷法先思方不昧旨。若十法成觀。但於陰入
<lb ed="X" n="0135c04"/><lb ed="R099" n="0831a13"/>委識根由。餘九待發方可設觀。故九境中但分別境。
<lb ed="X" n="0135c05"/><lb ed="R099" n="0831a14"/>境下十觀不細委分。<anchor xml:id="nkr_note_add_0135c0501" n="0135c0501"/><anchor xml:id="beg0135c0501" n="0135c0501"/>但<anchor xml:id="end0135c0501"/>隨境轉照非關廣說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0135c06"/><lb ed="R099" n="0831a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0135c0601">釋曰。言擧例從略者。乃擧一其一而例於諸。使文
<lb ed="X" n="0135c07"/><lb ed="R099" n="0831a16"/>約而義豐耳。不爾則文文太繁也。且如調道品中
<lb ed="X" n="0135c08"/><lb ed="R099" n="0831a17"/>應具四敎道諦三十七品。天台擧例從略。但明無
<lb ed="X" n="0135c09"/><lb ed="R099" n="0831a18"/>作道諦三十七品。爲成一心三觀之義。復於無作
<lb ed="X" n="0135c10"/><lb ed="R099" n="0831b01"/>三十七中但釋一界四念處法。餘九法界<anchor xml:id="nkr_note_add_0135c1001" n="0135c1001"/><anchor xml:id="beg0135c1001" n="0135c1001"/>但<anchor xml:id="end0135c1001"/>云亦
<lb ed="X" n="0135c11"/><lb ed="R099" n="0831b02"/>復如是。擧無作一。例前三諸道品而<anchor xml:id="nkr_note_add_0135c1101" n="0135c1101"/><anchor xml:id="beg0135c1101" n="0135c1101"/>已<anchor xml:id="end0135c1101"/>。此道品中
<lb ed="X" n="0135c12"/><lb ed="R099" n="0831b03"/>擧例從略也。言攝法者。大章第四攝法有六。初攝
<lb ed="X" n="0135c13"/><lb ed="R099" n="0831b04"/>一切理中云理是諦法指前諸諦開合。指前者。體
<lb ed="X" n="0135c14"/><lb ed="R099" n="0831b05"/>相中也。攝一切智中亦指前文諸智開合。亦指體
<lb ed="X" n="0135c15"/><lb ed="R099" n="0831b06"/>相中也。攝一切行指下助道中。此攝法中擧例從
<lb ed="X" n="0135c16"/><lb ed="R099" n="0831b07"/>略也。言假中空例者。以入假觀中有五因緣。一者
<lb ed="X" n="0135c17"/><lb ed="R099" n="0831b08"/>大悲。二者大誓。三者利智。四者方便。五者精進。故
<lb ed="X" n="0135c18"/><lb ed="R099" n="0831b09"/>破法徧文末問云。入假中有因緣。入空何意無。答
<lb ed="X" n="0135c19"/><lb ed="R099" n="0831b10"/>亦有。略故不說耳。乃出其有相云。爲解脫<note place="inline">大悲也</note>。爲
<lb ed="X" n="0135c20"/><lb ed="R099" n="0831b11"/>脫他<note place="inline">大誓也</note>。爲慧命<note place="inline">利智也</note>。爲無漏<note place="inline">方便也</note>。爲法位<note place="inline">精進也</note>。
<lb ed="X" n="0135c21"/><lb ed="R099" n="0831b12"/>爲無漏者。爲無漏神通也。餘可解。是則空中有五。
<lb ed="X" n="0135c22"/><lb ed="R099" n="0831b13"/>同入假之五。略不說耳。此則以後假觀例前空觀
<lb ed="X" n="0135c23"/><lb ed="R099" n="0831b14"/>也。恐人未了今更說之。祗是假觀中有五因緣。用
<lb ed="X" n="0135c24"/><lb ed="R099" n="0831b15"/>此例前空觀亦有此五。故云空例。纂者見法不明。
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0136a" n="0136a"/>
<lb ed="X" n="0136a01"/><lb ed="R099" n="0831b16"/>以此例字猶豫兩向。又以假字下中字而爲語詞。
<lb ed="X" n="0136a02"/><lb ed="R099" n="0831b17"/>全無意味。須知此中字者。乃是指法之詞。豈語詞
<lb ed="X" n="0136a03"/><lb ed="R099" n="0831b18"/>邪。言破餘陰餘使餘品以例初品者。亦破徧文末
<lb ed="X" n="0136a04"/><lb ed="R099" n="0832a01"/>也。故止觀云。前來所說但觀識陰作如此說。餘四
<lb ed="X" n="0136a05"/><lb ed="R099" n="0832a02"/>陰亦如是。十二入十八界亦如是。此三科皆果報
<lb ed="X" n="0136a06"/><lb ed="R099" n="0832a03"/>法也。餘品者。此從<anchor xml:id="nkr_note_orig_0136001" n="0136001"/>思辨。使者。貪瞋癡邪見。能驅役
<lb ed="X" n="0136a07"/><lb ed="R099" n="0832a04"/>人。故云使也。一往而分屬見惑。品者類也。界繫煩
<lb ed="X" n="0136a08"/><lb ed="R099" n="0832a05"/>惱品類不同。三界九地。地地九品。則有八十一品。
<lb ed="X" n="0136a09"/><lb ed="R099" n="0832a06"/>此一往屬思惑也。若從通說。見思二惑皆名爲使。
<lb ed="X" n="0136a10"/><lb ed="R099" n="0832a07"/>如云九十八使是也。亦可見惑通名爲品。如破有
<lb ed="X" n="0136a11"/><lb ed="R099" n="0832a08"/>見有八十八。無見乃至雙非亦八十八。有無等品
<lb ed="X" n="0136a12"/><lb ed="R099" n="0832a09"/>數不同故。亦名品也。言例初品者。亦破思假文。初
<lb ed="X" n="0136a13"/><lb ed="R099" n="0832a10"/>品旣用三段四句觀法推撿。其餘諸品例皆用之。
<lb ed="X" n="0136a14"/><lb ed="R099" n="0832a11"/>故云以例初品破使亦然。有見旣用三假四句以
<lb ed="X" n="0136a15"/><lb ed="R099" n="0832a12"/>破八十八使單四複四。乃至無言亦復如是。此破
<lb ed="X" n="0136a16"/><lb ed="R099" n="0832a13"/>陰破使破思擧例從略也。言相續相待以例因成
<lb ed="X" n="0136a17"/><lb ed="R099" n="0832a14"/>者。亦破思假文也。因成之中旣用四句推撿或伏
<lb ed="X" n="0136a18"/><lb ed="R099" n="0832a15"/>或斷。相續相待亦復如是。此三假中擧例從略也。
<lb ed="X" n="0136a19"/><lb ed="R099" n="0832a16"/>言細尋廣意以申餘文。歷法先思方不昧旨者。荆
<lb ed="X" n="0136a20"/><lb ed="R099" n="0832a17"/>谿誡於尋讀者講說者。須細尋廣文之意以申略
<lb ed="X" n="0136a21"/><lb ed="R099" n="0832a18"/>文。復須歷於道品･攝法乃至三假。先研思之。方不
<lb ed="X" n="0136a22"/><lb ed="R099" n="0832b01"/>昧於略文之旨。言若十法成觀但於陰入委識根
<lb ed="X" n="0136a23"/><lb ed="R099" n="0832b02"/>由者。此亦擧例從略之謂也。創心修觀祇觀陰入。
<lb ed="X" n="0136a24"/><lb ed="R099" n="0832b03"/>三千實相被三根性。故有十乘。旣於陰境委明十
<pb ed="X" xml:id="X56.0923.0136b" n="0136b"/>
<lb ed="X" n="0136b01"/><lb ed="R099" n="0832b04"/>乘。此則<anchor xml:id="nkr_note_add_0136b0101" n="0136b0101"/><anchor xml:id="beg0136b0101" n="0136b0101"/>已<anchor xml:id="end0136b0101"/>識觀法之根本。入道之元由也。餘九待
<lb ed="X" n="0136b02"/><lb ed="R099" n="0832b05"/>發方可設觀。故九境中但分別境。分別境相旣昭
<lb ed="X" n="0136b03"/><lb ed="R099" n="0832b06"/>著<anchor xml:id="nkr_note_add_0136b0301" n="0136b0301"/><anchor xml:id="beg0136b0301" n="0136b0301"/>已<anchor xml:id="end0136b0301"/>。境下十觀不委細分。但隨境轉照者。只用前
<lb ed="X" n="0136b04"/><lb ed="R099" n="0832b07"/>來觀陰十乘移觀發境。此自可曉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0136b05"/><lb ed="R099" n="0832b08"/>
<lb ed="X" n="0136b06"/><lb ed="R099" n="0832b09"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>止觀義例隨釋卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0123c1701" to="#end0123c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0123c1901" to="#end0123c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0124b1401" to="#end0124b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0126a0301" to="#end0126a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0126a0901" to="#end0126a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0126b1201" to="#end0126b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0126b1601" to="#end0126b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0126c0201" to="#end0126c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0126c0202" to="#end0126c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0126c0203" to="#end0126c0203"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0127a0701" to="#end0127a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0127b2101" to="#end0127b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0127c1101" to="#end0127c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0128a2201" to="#end0128a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0128b2401" to="#end0128b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0129a0801" to="#end0129a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0130b0701" to="#end0130b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0130b1301" to="#end0130b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0130b2101" to="#end0130b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0130c0301" to="#end0130c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0130c1001" to="#end0130c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0130c1501" to="#end0130c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0130c2101" to="#end0130c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0131a0101" to="#end0131a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0131a0201" to="#end0131a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0131a0301" to="#end0131a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0131a1801" to="#end0131a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0132a0801" to="#end0132a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0132c0101" to="#end0132c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0132c0301" to="#end0132c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0132c0302" to="#end0132c0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0132c1901" to="#end0132c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0133b0201" to="#end0133b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0133b1101" to="#end0133b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0133b2401" to="#end0133b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0133c1401" to="#end0133c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0133c1801" to="#end0133c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0134b1501" to="#end0134b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0134c1201" to="#end0134c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0135b0501" to="#end0135b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0135c0501" to="#end0135c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0135c1001" to="#end0135c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0135c1101" to="#end0135c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0136b0101" to="#end0136b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0136b0301" to="#end0136b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0124001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0124001">曰一作答</note>
<note n="0125001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125001">談一作說</note>
<note n="0125002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125002">顯一作說</note>
<note n="0125003" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125003">正一作文</note>
<note n="0125004" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125004">法等四字係釋者所加</note>
<note n="0125005" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0125005">說一作華</note>
<note n="0126001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126001">遠上一有有字</note>
<note n="0126002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0126002">斷一作將</note>
<note n="0127001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0127001">一無不等四字</note>
<note n="0128001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0128001">敎一作假</note>
<note n="0130001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0130001">四一作圓</note>
<note n="0133001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133001">從一作位</note>
<note n="0133002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0133002">顯一作頭下同</note>
<note n="0135001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0135001">初疑其</note>
<note n="0136001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0136001">思一作心</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0123c1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0123c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0123c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0123c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0124b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0124b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0126a0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126a0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0126a0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0126b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0126b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0126c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0126c0202" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126c0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0126c0203" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0126c0203">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0127a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0127a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0127b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0127b2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0127c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0127c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0128a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0128a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0128b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0128b2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0129a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0129a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0130b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0130b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0130b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0130c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0130c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0130c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0130c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0130c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0131a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0131a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0131a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0131a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0131a0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0131a0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0131a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0131a1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0132a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0132c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0132c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0132c0302" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132c0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0132c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0132c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0133b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133b0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0133b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0133b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0133c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0133c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0133c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0134b1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0134b1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0134c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0134c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0135b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0135b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0135c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0135c0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0135c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0135c1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0135c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0135c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0136b0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0136b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0136b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0136b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>