<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X56n0938">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 938 始終心要注</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 938 始終心要注</title>
			<author>宋 從義注</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">56</idno>.<idno type="no">938</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">始終心要注</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by Mr. Ren Yu-Teng</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，任育騰大德提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-25T15:07:13">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X56.0938.0598a" n="0598a"/>
<lb ed="X" n="0598a01"/>
<lb ed="X" n="0598a02"/>
<lb ed="X" n="0598a03"/>
<lb ed="X" n="0598a04"/>
<lb ed="X" n="0598a05"/><cb:docNumber>No. 938</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0598a06"/><lb ed="R100" n="0663a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>始終心要注</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0598a07"/>
<lb ed="X" n="0598a08"/><lb ed="R100" n="0663a02"/><byline cb:type="other">荆溪大師　湛然　述</byline>
<lb ed="X" n="0598a09"/><lb ed="R100" n="0663a03"/><byline cb:type="author">永嘉沙門　從義　注</byline>
<lb ed="X" n="0598a10"/><lb ed="R100" n="0663a04"/><cb:div><p xml:id="pX56p0598a1001">在因名始。至果爲終。因果雖殊。諦德無別。圓頓上
<lb ed="X" n="0598a11"/><lb ed="R100" n="0663a05"/>乘。旨歸於此。所以荆溪立於心要。</p>
<lb ed="X" n="0598a12"/><lb ed="R100" n="0663a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598a1201">夫三諦者。天然之性德也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598a13"/><lb ed="R100" n="0663a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598a1301">上句標指。下句發歎。天然者如天之然。亦名自然。
<lb ed="X" n="0598a14"/><lb ed="R100" n="0663a08"/>問。此與外道所計何別。答。外道所執<anchor xml:id="nkr_note_add_0598a1401" n="0598a1401"/><anchor xml:id="beg0598a1401" n="0598a1401"/>已<anchor xml:id="end0598a1401"/>爲三藏所
<lb ed="X" n="0598a15"/><lb ed="R100" n="0663a09"/>破。那忽謂同圓頓諦理。復次。應知若從破計。須蕩
<lb ed="X" n="0598a16"/><lb ed="R100" n="0663a10"/>自然。破計雖爾。理必自然。是則自行。乃遣執<anchor xml:id="nkr_note_orig_0598001" n="0598001"/>惰。隨
<lb ed="X" n="0598a17"/><lb ed="R100" n="0663a11"/>緣無妨作斯說也。至於下文。含生本具。祕藏不顯。
<lb ed="X" n="0598a18"/><lb ed="R100" n="0663a12"/>由三惑覆。亦應準今料簡。顯示擧一例。諸無勞委
<lb ed="X" n="0598a19"/><lb ed="R100" n="0663a13"/>述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598a20"/><lb ed="R100" n="0663a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598a2001">中諦者統一切法。眞諦者泯一切法。俗諦者立一切
<lb ed="X" n="0598a21"/><lb ed="R100" n="0663a15"/>法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598a22"/><lb ed="R100" n="0663a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598a2201">別示解釋三諦相也。中者。不偏二邊也。諦者。審而
<lb ed="X" n="0598a23"/><lb ed="R100" n="0663a17"/>無虗也。統者。總也。一切法者。二邊之法也。眞者。無
<lb ed="X" n="0598a24"/><lb ed="R100" n="0663a18"/>僞妄也。泯。亡泯也。一切法者。三千之法也。俗者。世
<pb ed="X" xml:id="X56.0938.0598b" n="0598b"/>
<lb ed="X" n="0598b01"/><lb ed="R100" n="0663b01"/>俗也。立者。建立也。一切法者。百界之法也。當知此
<lb ed="X" n="0598b02"/><lb ed="R100" n="0663b02"/>約。三諦別明。若從通說。應云一中一切中。無眞無
<lb ed="X" n="0598b03"/><lb ed="R100" n="0663b03"/>俗而不中。則三諦皆統理而絕待也。一眞一切眞。
<lb ed="X" n="0598b04"/><lb ed="R100" n="0663b04"/>無中無俗而不眞。則三諦俱亡泯而無相也。一俗
<lb ed="X" n="0598b05"/><lb ed="R100" n="0663b05"/>一切俗。無中無眞而不俗。則三諦並建立而宛然
<lb ed="X" n="0598b06"/><lb ed="R100" n="0663b06"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598b07"/><lb ed="R100" n="0663b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598b0701">擧一卽三。非前後也。含生本具。非造作之所得也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598b08"/><lb ed="R100" n="0663b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598b0801">上兩句。示三諦融卽顯。非縱橫之殊異也。下二句。
<lb ed="X" n="0598b09"/><lb ed="R100" n="0663b09"/>明三諦本具。彰無作之妙法也。擧一卽三者。擧其
<lb ed="X" n="0598b10"/><lb ed="R100" n="0663b10"/>中諦。非眞非俗當體泯法。復名眞諦。常自建立。又
<lb ed="X" n="0598b11"/><lb ed="R100" n="0663b11"/>爲俗諦。中諦之一卽三。旣然眞俗之二卽三亦爾。
<lb ed="X" n="0598b12"/><lb ed="R100" n="0663b12"/>準諸祖誥。亦應更云卽三而一有可相離。卽一而
<lb ed="X" n="0598b13"/><lb ed="R100" n="0663b13"/>三不可相混。非三非一。三一宛然。會之彌分。派之
<lb ed="X" n="0598b14"/><lb ed="R100" n="0663b14"/>常合。橫之復高。竪之又廣。明鏡等譬。眞好研詳。勿
<lb ed="X" n="0598b15"/><lb ed="R100" n="0663b15"/>見三一。相卽之故。便乃不許俗諦世法。眞諦亡泯。
<lb ed="X" n="0598b16"/><lb ed="R100" n="0663b16"/>中諦絕俗。言洋洋豈可誣哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598b17"/><lb ed="R100" n="0663b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598b1701">悲夫祕藏不顯。盖三惑之所覆也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598b18"/><lb ed="R100" n="0663b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598b1801">三諦微妙。衆生不了。稱之爲祕。法界包用不可盡
<lb ed="X" n="0598b19"/><lb ed="R100" n="0664a01"/>目之。爲藏性。雖微妙。濁成本有。譬如鏡天。喩若塵
<lb ed="X" n="0598b20"/><lb ed="R100" n="0664a02"/>雲。今此總明。次文別<anchor xml:id="nkr_note_orig_0598002" n="0598002"/>爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598b21"/><lb ed="R100" n="0664a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598b2101">故無明。翳乎法性。塵沙障乎化導。見思阻乎空寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598b22"/><lb ed="R100" n="0664a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598b2201">無明者。不了法界。無所明也。塵沙者。譬無知之數
<lb ed="X" n="0598b23"/><lb ed="R100" n="0664a05"/>多也。見思者。從解等立名也。應知三惑皆是性具。
<lb ed="X" n="0598b24"/><lb ed="R100" n="0664a06"/>同體爲障。難可了知。文云翳障阻者。異其文耳。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X56.0938.0598c" n="0598c"/>
<lb ed="X" n="0598c01"/><lb ed="R100" n="0664a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c0101">然茲三惑乃體上之虗妄也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c02"/><lb ed="R100" n="0664a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c0201">結指惑障都非眞實空華之譬。其在茲乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c03"/><lb ed="R100" n="0664a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c0301">於是大覺慈尊喟然歎曰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c04"/><lb ed="R100" n="0664a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c0401">大覺卽妙覺。喟然歎聲也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c05"/><lb ed="R100" n="0664a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c0501">眞如界內絕生佛之假名。平等慧中無自他之形相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c06"/><lb ed="R100" n="0664a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c0601">通指三諦以爲眞如及平等慧。絕名離相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c07"/><lb ed="R100" n="0664a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c0701">但以衆生妄想。不自證得。莫之能返也。由是立乎三
<lb ed="X" n="0598c08"/><lb ed="R100" n="0664a14"/>觀。破乎三惑。證乎三智。成乎三德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c09"/><lb ed="R100" n="0664a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c0901">衆生在迷。未能復性。是故須明惑觀等說。全性起
<lb ed="X" n="0598c10"/><lb ed="R100" n="0664a16"/>脩。性無所移。全脩在性。脩常宛爾。一家所立三諦。
<lb ed="X" n="0598c11"/><lb ed="R100" n="0664a17"/>文在瓔珞･仁王兩經。三觀文出瓔珞經下卷。三惑
<lb ed="X" n="0598c12"/><lb ed="R100" n="0664a18"/>準大品大論而開。三智具如大品三智品中。三德
<lb ed="X" n="0598c13"/><lb ed="R100" n="0664b01"/>備在大涅槃經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c14"/><lb ed="R100" n="0664b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c1401">空觀者。破見思惑。證一切智。成般若德。假觀者。破塵
<lb ed="X" n="0598c15"/><lb ed="R100" n="0664b03"/>沙惑。證道種智。成解脫德。中觀者。破無明惑。證一切
<lb ed="X" n="0598c16"/><lb ed="R100" n="0664b04"/>種智。成法身德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c17"/><lb ed="R100" n="0664b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c1701">一念無相謂之空。無法不備謂之假。不一不異謂
<lb ed="X" n="0598c18"/><lb ed="R100" n="0664b06"/>之中。知一切法空寂一相名一切智。知十法界諸
<lb ed="X" n="0598c19"/><lb ed="R100" n="0664b07"/>種差異爲道種智。知於二邊無非中道名一切種
<lb ed="X" n="0598c20"/><lb ed="R100" n="0664b08"/>智。照明爲般若。解縛名解脫。淸淨名法身。皆具常
<lb ed="X" n="0598c21"/><lb ed="R100" n="0664b09"/>樂我淨。謂之德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c22"/><lb ed="R100" n="0664b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0598c2201">然茲三惑･三觀･三智･三德。非各別也。非異時也。天然
<lb ed="X" n="0598c23"/><lb ed="R100" n="0664b11"/>之理。具諸法故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c24"/><lb ed="R100" n="0664b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0598c2401">上文別示。恐謂縱橫。故茲。融卽顯。非別異。是故當
<pb ed="X" xml:id="X56.0938.0599a" n="0599a"/>
<lb ed="X" n="0599a01"/><lb ed="R100" n="0664b13"/>知。三惑一念中破。三觀一心中脩。三智一念而證。
<lb ed="X" n="0599a02"/><lb ed="R100" n="0664b14"/>三德一心而成。惑觀一如。智德無別。苟非性具。寧
<lb ed="X" n="0599a03"/><lb ed="R100" n="0664b15"/>免異殊。山門敎觀。永異諸家。超過衆說。良在茲焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a04"/><lb ed="R100" n="0664b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a0401">然此三諦。性之自爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a05"/><lb ed="R100" n="0664b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a0501">重歎三諦非作所成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a06"/><lb ed="R100" n="0664b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a0601">迷茲三諦。轉成三惑。惑破藉乎三觀。觀成證乎三智。
<lb ed="X" n="0599a07"/><lb ed="R100" n="0665a01"/>智成成乎三德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a08"/><lb ed="R100" n="0665a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a0801">自迷之悟展轉相由。文中五三。秪是一三。無前無
<lb ed="X" n="0599a09"/><lb ed="R100" n="0665a03"/>後。因果理同。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a10"/><lb ed="R100" n="0665a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a1001">從因至果。非漸修也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a11"/><lb ed="R100" n="0665a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a1101">性德之行。異乎歷別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a12"/><lb ed="R100" n="0665a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a1201">說之次第。理非次第。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a13"/><lb ed="R100" n="0665a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a1301">言不頓顯。故有前後。若論其理。實在刹那。其理者。
<lb ed="X" n="0599a14"/><lb ed="R100" n="0665a08"/>何三千三諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a15"/><lb ed="R100" n="0665a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX56p0599a1501">大綱如此。網目可尋矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a16"/><lb ed="R100" n="0665a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX56p0599a1601">諦德宏深。故曰大綱。諸法廣多。號爲網目。華嚴名
<lb ed="X" n="0599a17"/><lb ed="R100" n="0665a11"/>法界。方等爲實相。般若稱佛母。法華號髻珠。涅槃
<lb ed="X" n="0599a18"/><lb ed="R100" n="0665a12"/>名佛師。三諦是一法。佛說種種名。龍猛悟之而造
<lb ed="X" n="0599a19"/><lb ed="R100" n="0665a13"/>論。智者得之以開拓。荆溪傳之爲心要。是則十方
<lb ed="X" n="0599a20"/><lb ed="R100" n="0665a14"/>大覺諸祖所傳莫不歸乎諦德祕藏。像末惰澆。信
<lb ed="X" n="0599a21"/><lb ed="R100" n="0665a15"/>心寡薄。如斯法門不能宗重。而更別求心要之術。
<lb ed="X" n="0599a22"/><lb ed="R100" n="0665a16"/>良由近代習大乘者雜濫故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a23"/><lb ed="R100" n="0665a17"/>
<lb ed="X" n="0599a24"/><lb ed="R100" n="0665a18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>始終心要注<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0598a1401" to="#end0598a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0598001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0598001">惰疑情</note>
<note n="0598002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0598002">爾疑示</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0598a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0598a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>