<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X58n1031">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1031 華嚴原人論發微錄</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1031 華嚴原人論發微錄</title>
			<author>宋 淨源述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">58</idno>.<idno type="no">1031</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-09 19:33:36 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">華嚴原人論發微錄</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00972">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00972</charName>
				<mapping cb:dec="984012" type="PUA">U+F03CC</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+8FA0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罪</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[自/幸]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01199">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01199</charName>
				<mapping cb:dec="984239" type="PUA">U+F04AF</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+40AE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(丰*力)/石]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB03561">
				<charName>CBETA CHARACTER CB03561</charName>
				<mapping cb:dec="986601" type="PUA">U+F0DE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24648</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[牛*失]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04223">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04223</charName>
				<mapping cb:dec="987263" type="PUA">U+F107F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D075</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[冠-寸+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05903">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05903</charName>
				<mapping cb:dec="988943" type="PUA">U+F170F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+25A0A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[寢-(宋-木)+穴]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17221">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17221</charName>
				<mapping cb:dec="1000261" type="PUA">U+F4345</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2AEC2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[狂-王+盾]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-06-06T14:05:32">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0718c" n="0718c"/>
<lb ed="X" n="0718c01"/>
<lb ed="X" n="0718c02"/>
<lb ed="X" n="0718c03"/>
<lb ed="X" n="0718c04"/>
<lb ed="X" n="0718c05"/><cb:docNumber>No. 1031</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0718c06"/><lb ed="R104" n="0179a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0718k01" n="0718k01"/>原人論發微錄<note place="inline">幷序</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0718c07"/>
<lb ed="X" n="0718c08"/><lb ed="R104" n="0179a02"/><byline cb:type="author">晉水沙門　淨源　述</byline>
<lb ed="X" n="0718c09"/><lb ed="R104" n="0179a03"/><cb:div><p xml:id="pX58p0718c0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0718k02" n="0718k02"/>治平改號之明年。杭郡崇因大師可中。以原人論洎
<lb ed="X" n="0718c10"/><lb ed="R104" n="0179a04"/>科文爲贄。請余覽之。或有述焉。因念斯論之作也。蓋
<lb ed="X" n="0718c11"/><lb ed="R104" n="0179a05"/>斥二敎之淺近。會一乘之淵縕。故其論旨皆用佛祖
<lb ed="X" n="0718c12"/><lb ed="R104" n="0179a06"/>之言。儒道之語以成。文體非夫學深通古。洞仲尼之
<lb ed="X" n="0718c13"/><lb ed="R104" n="0179a07"/>垂範。究伯陽之立言者。則罔措其懷矣。不爾則何以
<lb ed="X" n="0718c14"/><lb ed="R104" n="0179a08"/>後葉孫謀。比肩繼踵而傳授道德耶<note place="inline">源</note>。疇昔甞讀圓
<lb ed="X" n="0718c15"/><lb ed="R104" n="0179a09"/>覺疏鈔之廣者。而其間窮萬法推一心章。惟灼實開
<lb ed="X" n="0718c16"/><lb ed="R104" n="0179a10"/>決疑滯。布在鈔文明猶指掌。於是不揣擣昧錄廣鈔
<lb ed="X" n="0718c17"/><lb ed="R104" n="0179a11"/>之要辭。發斯論之微旨。庶乎吾祖深文奧義。未墜于
<lb ed="X" n="0718c18"/><lb ed="R104" n="0179a12"/>地。而請者之心亦無鈇然。旣錄論主鈔辭。以發微旨
<lb ed="X" n="0718c19"/><lb ed="R104" n="0179a13"/>故號之曰發微錄焉。</p>
<lb ed="X" n="0718c20"/><lb ed="R104" n="0179a14"/><p xml:id="pX58p0718c2001">時
<lb ed="X" n="0718c21"/><lb ed="R104" n="0179a15"/>聖宋六葉歲次甲寅八月十一日於錢塘賢首敎院
<lb ed="X" n="0718c22"/><lb ed="R104" n="0179a16"/>序</p>
<lb ed="X" n="0718c23"/>
<lb ed="X" n="0718c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0719a" n="0719a"/>
<lb ed="X" n="0719a01"/>
<lb ed="X" n="0719a02"/>
<lb ed="X" n="0719a03"/>
<lb ed="X" n="0719a04"/>
<lb ed="X" n="0719a05"/>
<lb ed="X" n="0719a06"/>
<lb ed="X" n="0719a07"/><lb ed="R104" n="0179b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0719a0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0719k01" n="0719k01"/>原人論<note place="inline">幷序</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0719a08"/><lb ed="R104" n="0179b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0719a0801">題標原人論者原考也窮也謂愽考內外推窮萬
<lb ed="X" n="0719a09"/><lb ed="R104" n="0179b03"/>法原其人道以一心爲本焉人字有二釋一多思
<lb ed="X" n="0719a10"/><lb ed="R104" n="0179b04"/>二多恩涅槃經云以多思故蓋能思量善惡異餘
<lb ed="X" n="0719a11"/><lb ed="R104" n="0179b05"/>趣也若言多恩者有慈恩德亦異餘趣故淨名疏
<lb ed="X" n="0719a12"/><lb ed="R104" n="0179b06"/>云貴於萬物而始終不改謂之人智論云行人法
<lb ed="X" n="0719a13"/><lb ed="R104" n="0179b07"/>故論者問答析徵詮於慧學也故下文以排權斥
<lb ed="X" n="0719a14"/><lb ed="R104" n="0179b08"/>淺會偏歸圓皆析徵耳幷序者以論題兼於自序
<lb ed="X" n="0719a15"/><lb ed="R104" n="0179b09"/>故云幷也序者舒也舒述三敎之淺深四篇之生
<lb ed="X" n="0719a16"/><lb ed="R104" n="0179b10"/>起也若以幷序對原人論兩對在焉序爲能序上
<lb ed="X" n="0719a17"/><lb ed="R104" n="0179b11"/>三字爲所序卽能序對論爲能詮原人爲所詮卽
<lb ed="X" n="0719a18"/><lb ed="R104" n="0179b12"/>能詮所詮對。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0719a19"/><lb ed="R104" n="0179b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0719a1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0719k02" n="0719k02"/><name role="" type="person">終南山</name><name role="" type="person">草堂寺</name>圭峯蘭若沙門宗密述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0719a20"/><lb ed="R104" n="0179b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0719a2001">終南者自帝都南八千里外疊嶂千重危崖萬仞
<lb ed="X" n="0719a21"/><lb ed="R104" n="0179b15"/>南垂遐遠極南海隅故曰終南釋名曰山者產也
<lb ed="X" n="0719a22"/><lb ed="R104" n="0179b16"/>生產物也草堂始因羅什於大寺中構一堂以草
<lb ed="X" n="0719a23"/><lb ed="R104" n="0179b17"/>苫<note place="inline">詩亷切亦草類</note>蓋之而譯諸經論則草堂之名始于秦
<lb ed="X" n="0719a24"/><lb ed="R104" n="0179b18"/>什也圭峯者此峯形勢狀如玉圭因以名焉蘭若
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0719b" n="0719b"/>
<lb ed="X" n="0719b01"/><lb ed="R104" n="0180a01"/>此翻無喧諍沙門此云勤息出家者之通稱也次
<lb ed="X" n="0719b02"/><lb ed="R104" n="0180a02"/>各諱卽別稱也且西天以稱名爲尊故子名有兼
<lb ed="X" n="0719b03"/><lb ed="R104" n="0180a03"/>於父母者而後世稱之中夏以避名爲尊父母旣
<lb ed="X" n="0719b04"/><lb ed="R104" n="0180a04"/>亡聞名則心瞿<note place="inline">音句驚悲也</note>故人與諱之然廟中不諱
<lb ed="X" n="0719b05"/><lb ed="R104" n="0180a05"/>臨文不諱按法集序<note place="inline">裴休述也</note>云圭峰宗密禪師誕形
<lb ed="X" n="0719b06"/><lb ed="R104" n="0180a06"/>於西充通儒書於遂寧業旣就將隨貢詣有司會
<lb ed="X" n="0719b07"/><lb ed="R104" n="0180a07"/>有大德僧道圓得法於成都荷澤大師嫡孫南印
<lb ed="X" n="0719b08"/><lb ed="R104" n="0180a08"/><note place="inline">卽荆南張禪師</note>開法於遂州<name role="" type="person">大雲寺</name><note place="inline">卽道圓也</note>禪師游座下染
<lb ed="X" n="0719b09"/><lb ed="R104" n="0180a09"/>削爲弟子受心法他日隨衆僧齋于州民任灌家
<lb ed="X" n="0719b10"/><lb ed="R104" n="0180a10"/>居下位以次受經得圓覺了義未終品感悟流涕
<lb ed="X" n="0719b11"/><lb ed="R104" n="0180a11"/>歸以所悟吿其師師撫之曰汝當大弘圓頓之敎
<lb ed="X" n="0719b12"/><lb ed="R104" n="0180a12"/>此經諸佛授汝耳行矣無自滯於一隅也禪師稽
<lb ed="X" n="0719b13"/><lb ed="R104" n="0180a13"/>首奉命<anchor xml:id="nkr_note_orig_0719001" n="0719001"/>此去抵襄漢會有自京師負雲華觀大師
<lb ed="X" n="0719b14"/><lb ed="R104" n="0180a14"/>華嚴疏至者禪師一覽升座而講聽者數千百人
<lb ed="X" n="0719b15"/><lb ed="R104" n="0180a15"/>遠近大驚然後至京師詣雲華寺修門人之禮北
<lb ed="X" n="0719b16"/><lb ed="R104" n="0180a16"/>游淸凉山回住於鄠<note place="inline">音戶</note>縣<name role="" type="person">草堂寺</name>未幾復入寺南
<lb ed="X" n="0719b17"/><lb ed="R104" n="0180a17"/>圭山所至道俗歸依者如市得法者數百人著圓
<lb ed="X" n="0719b18"/><lb ed="R104" n="0180a18"/>覺大小二疏華嚴金剛起信唯識四分法界觀皆
<lb ed="X" n="0719b19"/><lb ed="R104" n="0180b01"/>有章句<note place="inline">先儒注疏皆謂之章句</note>自是圓頓之敎大行於世其
<lb ed="X" n="0719b20"/><lb ed="R104" n="0180b02"/>他原人道之根本會禪宗之異同皆隨叩而應待
<lb ed="X" n="0719b21"/><lb ed="R104" n="0180b03"/>問而答或徒衆遠地因敎誡而成書或門人吿終
<lb ed="X" n="0719b22"/><lb ed="R104" n="0180b04"/>爲安心而演偈或凞怡於所證之境吿示初心或
<lb ed="X" n="0719b23"/><lb ed="R104" n="0180b05"/>偃仰於所住之山歌詠道趣其文廣著其理彌一
<lb ed="X" n="0719b24"/><lb ed="R104" n="0180b06"/>其語簡省其義彌圓門弟子集而編之凡若干篇
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0719c" n="0719c"/>
<lb ed="X" n="0719c01"/><lb ed="R104" n="0180b07"/>成十卷昭昭然定慧之明鏡也禪師以法界爲堂
<lb ed="X" n="0719c02"/><lb ed="R104" n="0180b08"/>奧敎典爲庭宇慈悲爲冠蓋衆生爲園林終日讚
<lb ed="X" n="0719c03"/><lb ed="R104" n="0180b09"/>述而未甞以文字爲念今所傳者盖荆山之人以
<lb ed="X" n="0719c04"/><lb ed="R104" n="0180b10"/>玉抵鵲<note place="inline">鹽鉄論云荆山之人以玉抵鵲言其玉多而不寶之也抵擊也</note>而爲行人
<lb ed="X" n="0719c05"/><lb ed="R104" n="0180b11"/>之所寶也<note place="inline">行路之人得之乃傳之爲寶喩吾師<anchor xml:id="nkr_note_add_0719c0501" n="0719c0501"/><anchor xml:id="beg0719c0501" n="0719c0501"/>已<anchor xml:id="end0719c0501"/>到寶所凡出言指事無非妙門人自寶
<lb ed="X" n="0719c06"/><lb ed="R104" n="0180b12"/>惜之耳</note>余高枕於吾師戶牗之間久矣<note place="inline">吾師之敎圓頓明微入其
<lb ed="X" n="0719c07"/><lb ed="R104" n="0180b13"/>戶牖卽無迷執之憂故言高枕</note>知者不言則後代何以仰吾師之
<lb ed="X" n="0719c08"/><lb ed="R104" n="0180b14"/>道乎於是粗擧其大節以冠集首上皆法集序文
<lb ed="X" n="0719c09"/><lb ed="R104" n="0180b15"/>後人寡識或安於行願鈔前或冠於斯論之首甚
<lb ed="X" n="0719c10"/><lb ed="R104" n="0180b16"/>與論題相反<note place="inline">彼序法集非序原人</note>今書之於此錄中欲明論
<lb ed="X" n="0719c11"/><lb ed="R104" n="0180b17"/>主之行業耳述者眞諦云佛說經曰撰菩薩造論
<lb ed="X" n="0719c12"/><lb ed="R104" n="0180b18"/>直申佛經曰述亦如仲尼述而不作也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0719c13"/><lb ed="R104" n="0181a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0719c1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0719k03" n="0719k03"/>萬靈蠢蠢皆有其本萬物芸芸各歸其根未有無根
<lb ed="X" n="0719c14"/><lb ed="R104" n="0181a02"/>本而有枝末者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0719c15"/><lb ed="R104" n="0181a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0719c1501">萬靈蠢蠢者蠢動也靈謂含靈卽有情正報也仁
<lb ed="X" n="0719c16"/><lb ed="R104" n="0181a04"/>王經云衆生蠢蠢都如幻居而<anchor xml:id="nkr_note_add_0719c1601" n="0719c1601"/><anchor xml:id="beg0719c1601" n="0719c1601"/>已<anchor xml:id="end0719c1601"/>言萬者且擧大
<lb ed="X" n="0719c17"/><lb ed="R104" n="0181a05"/>數新記云地空水陸蠢動含靈名數塵沙何啻萬
<lb ed="X" n="0719c18"/><lb ed="R104" n="0181a06"/>乎皆有其本者以蠢動蜎<note place="inline">音淵蛻也</note>飛胎卵濕化皆以
<lb ed="X" n="0719c19"/><lb ed="R104" n="0181a07"/>眞界爲本源也萬物芸芸者月令曰芸香草也<note place="inline">老子
<lb ed="X" n="0719c20"/><lb ed="R104" n="0181a08"/>經注芸芸衆多義也</note>各歸其根者各歸其所始也有本作紜
<lb ed="X" n="0719c21"/><lb ed="R104" n="0181a09"/>紜非也且此語出道經彼謂夫物芸芸各歸其根
<lb ed="X" n="0719c22"/><lb ed="R104" n="0181a10"/>玄宗注云花葉芸芸者生性歸根今論主欲示依
<lb ed="X" n="0719c23"/><lb ed="R104" n="0181a11"/>報之物對上正報之身但改夫字爲萬字耳未有
<lb ed="X" n="0719c24"/><lb ed="R104" n="0181a12"/>無根下歸明依正之枝末以一心爲根本焉。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0720a" n="0720a"/>
<lb ed="X" n="0720a01"/><lb ed="R104" n="0181a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720a0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k01" n="0720k01"/>況三才之中唯人最靈而豈無本源乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a02"/><lb ed="R104" n="0181a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720a0201">況者矧也匹擬也矧依正之微者尙有根本匹擬
<lb ed="X" n="0720a03"/><lb ed="R104" n="0181a15"/>三才唯人最靈而豈無本源乎三才者文心彫龍
<lb ed="X" n="0720a04"/><lb ed="R104" n="0181a16"/>曰仰觀吐耀<note place="inline">天才</note>俯察含章<note place="inline">地才</note>高卑定位故曰兩儀
<lb ed="X" n="0720a05"/><lb ed="R104" n="0181a17"/>儀旣兩矣唯人參之性靈所宗是謂三才。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a06"/><lb ed="R104" n="0181a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720a0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k02" n="0720k02"/>且知人者智自知者明今我稟得人身而不自知所
<lb ed="X" n="0720a07"/><lb ed="R104" n="0181b01"/>從來曷能知他世所趣乎曷能知天下古今之人事
<lb ed="X" n="0720a08"/><lb ed="R104" n="0181b02"/>乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a09"/><lb ed="R104" n="0181b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720a0901">且字語辭知人者智自知者明亦出道經<name role="" type="person">王弼</name>注
<lb ed="X" n="0720a10"/><lb ed="R104" n="0181b04"/>云知人者自智而<anchor xml:id="nkr_note_add_0720a1001" n="0720a1001"/><anchor xml:id="beg0720a1001" n="0720a1001"/>已<anchor xml:id="end0720a1001"/>矣未若自知者超智之上也
<lb ed="X" n="0720a11"/><lb ed="R104" n="0181b05"/>玄宗云智者役用以知物明者融照以鑒微智則
<lb ed="X" n="0720a12"/><lb ed="R104" n="0181b06"/>有所不知明則無所不照稟受也從來卽過去他
<lb ed="X" n="0720a13"/><lb ed="R104" n="0181b07"/>世卽未來曷何也趣向也自不知過去所因何能
<lb ed="X" n="0720a14"/><lb ed="R104" n="0181b08"/>知未來所向乎天下卽現在古今下通三世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a15"/><lb ed="R104" n="0181b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k03" n="0720k03"/>故數十年中學無常師愽考內外以原自身原之不
<lb ed="X" n="0720a16"/><lb ed="R104" n="0181b10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0720a1601" n="0720a1601"/><anchor xml:id="beg0720a1601" n="0720a1601"/>已<anchor xml:id="end0720a1601"/>果得其本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a17"/><lb ed="R104" n="0181b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720a1701">學無常師此句出論語馬融注云無所不從學故
<lb ed="X" n="0720a18"/><lb ed="R104" n="0181b12"/>無常師尙書又云德無常師主善爲師愽考內外
<lb ed="X" n="0720a19"/><lb ed="R104" n="0181b13"/>者愽廣也考校也域外治於心謂之內敎域中治
<lb ed="X" n="0720a20"/><lb ed="R104" n="0181b14"/>乎身謂之外敎<anchor xml:id="nkr_note_add_0720a2001" n="0720a2001"/><anchor xml:id="beg0720a2001" n="0720a2001"/>已<anchor xml:id="end0720a2001"/>止也果尅也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a21"/><lb ed="R104" n="0181b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720a2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k04" n="0720k04"/>然今習儒道者祇知近則乃祖乃父傳體相續受得
<lb ed="X" n="0720a22"/><lb ed="R104" n="0181b16"/>此身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720a23"/><lb ed="R104" n="0181b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720a2301">習者學也則者承上之辭祖者祭法正義曰祖始
<lb ed="X" n="0720a24"/><lb ed="R104" n="0181b18"/>也言爲道德之始也父者白虎通曰父矩也以法
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0720b" n="0720b"/>
<lb ed="X" n="0720b01"/><lb ed="R104" n="0182a01"/>度敎子也傳體相續者言父傳祖之遺體相續不
<lb ed="X" n="0720b02"/><lb ed="R104" n="0182a02"/>絕也蘭盆疏云外敎所宗人以形質爲本傳體相
<lb ed="X" n="0720b03"/><lb ed="R104" n="0182a03"/>續。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b04"/><lb ed="R104" n="0182a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k05" n="0720k05"/>遠則混沌一氣剖爲陰陽之二二生天地人三三生
<lb ed="X" n="0720b05"/><lb ed="R104" n="0182a05"/>萬物萬物與人皆氣爲本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b06"/><lb ed="R104" n="0182a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720b0601">混沌一氣者卽陰陽未分淸濁相和故云一也老
<lb ed="X" n="0720b07"/><lb ed="R104" n="0182a07"/>子云視之不見聽之不聞搏之不得不可致詰故
<lb ed="X" n="0720b08"/><lb ed="R104" n="0182a08"/>混而爲一<note place="inline">搏手擊也</note>剖爲陰陽之二者剖分也卽一氣
<lb ed="X" n="0720b09"/><lb ed="R104" n="0182a09"/>始分爲陰陽二氣也二生天地人三者陽氣輕淸
<lb ed="X" n="0720b10"/><lb ed="R104" n="0182a10"/>爲天陰氣重濁爲地冲和之氣爲人三生萬物者
<lb ed="X" n="0720b11"/><lb ed="R104" n="0182a11"/>謂三才備方有萬物萬物與人皆氣爲本者<note place="inline">起下文斥
<lb ed="X" n="0720b12"/><lb ed="R104" n="0182a12"/>迷執一篇</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b13"/><lb ed="R104" n="0182a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720b1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k06" n="0720k06"/>習佛法者但云近則前生造業隨業受報得此人身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b14"/><lb ed="R104" n="0182a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720b1401">前生造業隨業受報者但語辭然業有善惡報有
<lb ed="X" n="0720b15"/><lb ed="R104" n="0182a15"/>苦樂此則善業樂報故云得此人身<note place="inline">起下文人天敎</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b16"/><lb ed="R104" n="0182a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720b1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k07" n="0720k07"/>遠則業又從感展轉乃至阿賴耶識爲身根本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b17"/><lb ed="R104" n="0182a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720b1701">業又從感者歸推業從貪瞋癡而有也<note place="inline">起下文小乘敎</note>阿
<lb ed="X" n="0720b18"/><lb ed="R104" n="0182a18"/>賴耶識者歸推三毒我執從本識法執而生也<note place="inline">起下
<lb ed="X" n="0720b19"/><lb ed="R104" n="0182b01"/>文法相敎</note>不序破相者以此敎密顯眞性空寂之理故
<lb ed="X" n="0720b20"/><lb ed="R104" n="0182b02"/>不序之其顯性敎在區別了義中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b21"/><lb ed="R104" n="0182b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720b2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k08" n="0720k08"/>皆謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0720b2101" n="0720b2101"/><anchor xml:id="beg0720b2101" n="0720b2101"/>已<anchor xml:id="end0720b2101"/>窮其理而實未也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b22"/><lb ed="R104" n="0182b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720b2201">皆謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0720b2201" n="0720b2201"/><anchor xml:id="beg0720b2201" n="0720b2201"/>已<anchor xml:id="end0720b2201"/>窮等者習儒道以氣爲本習佛法以識爲
<lb ed="X" n="0720b23"/><lb ed="R104" n="0182b05"/>本但言<anchor xml:id="nkr_note_add_0720b2301" n="0720b2301"/><anchor xml:id="beg0720b2301" n="0720b2301"/>已<anchor xml:id="end0720b2301"/>窮此身而實未至本源也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720b24"/><lb ed="R104" n="0182b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720b2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k09" n="0720k09"/>然孔老釋迦皆是至聖隨時應物設敎殊塗內外相
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0720c" n="0720c"/>
<lb ed="X" n="0720c01"/><lb ed="R104" n="0182b07"/>資共利群庶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720c02"/><lb ed="R104" n="0182b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720c0201">然者評量之辭孔謂孔丘字仲尼爲魯司<g ref="#CB04223">𭁵</g>其父
<lb ed="X" n="0720c03"/><lb ed="R104" n="0182b09"/>先娶施氏生子孟皮早亡後娶顏氏因禱尼丘山
<lb ed="X" n="0720c04"/><lb ed="R104" n="0182b10"/>而生遂以丘爲名尼爲字言仲者次兄孟皮故也
<lb ed="X" n="0720c05"/><lb ed="R104" n="0182b11"/>老謂老聃姓李氏名耳字伯陽<anchor xml:id="nkr_note_add_0720c0501" n="0720c0501"/><anchor xml:id="beg0720c0501" n="0720c0501"/>諡<anchor xml:id="end0720c0501"/>曰聃爲周守藏
<lb ed="X" n="0720c06"/><lb ed="R104" n="0182b12"/>室之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0720001" n="0720001"/>吏其母曾見日精下落如流星入口因而有
<lb ed="X" n="0720c07"/><lb ed="R104" n="0182b13"/>娠七十二歲而生鶴髮龍顏廣顙長耳故立其名
<lb ed="X" n="0720c08"/><lb ed="R104" n="0182b14"/>釋迦此翻能仁長阿含云昔有輪王姓甘蔗氏聽
<lb ed="X" n="0720c09"/><lb ed="R104" n="0182b15"/>次妃之譖擯四太子至雪山北自立城居人以德
<lb ed="X" n="0720c10"/><lb ed="R104" n="0182b16"/>歸仁<g ref="#CB15106">鬱</g>爲強國父王悔憶遣使往召四子辭過不
<lb ed="X" n="0720c11"/><lb ed="R104" n="0182b17"/>還父王三歎我子釋迦因此命氏者皆是至聖者
<lb ed="X" n="0720c12"/><lb ed="R104" n="0182b18"/>準淸淨法行經如來先遣三聖往化支那<note place="inline">老子卽摩訶迦
<lb ed="X" n="0720c13"/><lb ed="R104" n="0183a01"/>葉仲尼卽淨光童子</note>隨時應物者各隨當時以應物機設敎
<lb ed="X" n="0720c14"/><lb ed="R104" n="0183a02"/>殊塗者仲尼設敎則刪詩書定禮樂修春秋贊易
<lb ed="X" n="0720c15"/><lb ed="R104" n="0183a03"/>道卽以六經訓世也伯陽設敎唯見素抱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0720002" n="0720002"/>朴少思
<lb ed="X" n="0720c16"/><lb ed="R104" n="0183a04"/>寡欲槌提刑政絕滅禮樂卽以道經二經訓世也
<lb ed="X" n="0720c17"/><lb ed="R104" n="0183a05"/>能仁設敎乃辨性相分化制示行位判權實卽以
<lb ed="X" n="0720c18"/><lb ed="R104" n="0183a06"/>十二分敎以訓世及出世也殊途之言出周易彼
<lb ed="X" n="0720c19"/><lb ed="R104" n="0183a07"/>云天下同歸而殊途途路也內外相資下言三聖
<lb ed="X" n="0720c20"/><lb ed="R104" n="0183a08"/>互相資助同共利樂群庶衆民也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720c21"/><lb ed="R104" n="0183a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0720c2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0720k10" n="0720k10"/><g ref="#CB15081">䇿</g>勤萬行明因果始終推究萬法彰生起本末雖皆
<lb ed="X" n="0720c22"/><lb ed="R104" n="0183a10"/>聖敎而有實有權二敎唯權佛兼權實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0720c23"/><lb ed="R104" n="0183a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0720c2301"><g ref="#CB15081">䇿</g>謂警<g ref="#CB15081">䇿</g>明因果始終者釋敎<note place="inline">始修六度爲因終證萬德爲果</note>儒
<lb ed="X" n="0720c24"/><lb ed="R104" n="0183a12"/>敎<note place="inline">始覆一簣爲因終成九仞爲果</note>道敎<note place="inline">始擧一步爲因終行千里爲果</note>彰生起本
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0721a" n="0721a"/>
<lb ed="X" n="0721a01"/><lb ed="R104" n="0183a13"/>末者佛敎以一心爲本依一心開二門乃至生三
<lb ed="X" n="0721a02"/><lb ed="R104" n="0183a14"/>細起六麤爲末也儒敎以太極爲本故易有太極
<lb ed="X" n="0721a03"/><lb ed="R104" n="0183a15"/>是生兩儀兩儀生四象四象生八卦爲末也<note place="inline">天地雷風
<lb ed="X" n="0721a04"/><lb ed="R104" n="0183a16"/>水火山澤是謂八卦</note>道敎以一氣爲本一生二乃至三生萬
<lb ed="X" n="0721a05"/><lb ed="R104" n="0183a17"/>物爲末也二敎唯權者儒宗太極道本一氣皆權
<lb ed="X" n="0721a06"/><lb ed="R104" n="0183a18"/>也佛兼權實者佛敎總太極一氣之權而歸一心
<lb ed="X" n="0721a07"/><lb ed="R104" n="0183b01"/>之實也又權謂第一斥迷執第二斥偏淺實卽第
<lb ed="X" n="0721a08"/><lb ed="R104" n="0183b02"/>三直顯眞源也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a09"/><lb ed="R104" n="0183b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721a0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k01" n="0721k01"/><g ref="#CB15081">䇿</g>萬行懲惡勸善同歸于治則三敎皆可遵行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a10"/><lb ed="R104" n="0183b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721a1001">懲惡勸善者懲誡去惡勸勉就善也故周易云小
<lb ed="X" n="0721a11"/><lb ed="R104" n="0183b05"/>懲而大誡此小人之福也同歸于治者尙書云爲
<lb ed="X" n="0721a12"/><lb ed="R104" n="0183b06"/>善不同同歸于治治理也遵依也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a13"/><lb ed="R104" n="0183b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721a1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k02" n="0721k02"/>推萬法窮理盡性至于本源則佛敎方爲決了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a14"/><lb ed="R104" n="0183b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721a1401">推萬法窮理盡性者窮眞如不變之理盡萬法隨
<lb ed="X" n="0721a15"/><lb ed="R104" n="0183b09"/>緣之性易曰窮理盡性以至于命文同義別其在
<lb ed="X" n="0721a16"/><lb ed="R104" n="0183b10"/>茲乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a17"/><lb ed="R104" n="0183b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721a1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k03" n="0721k03"/>然當今學士各執一宗就師佛者仍迷實義故於天
<lb ed="X" n="0721a18"/><lb ed="R104" n="0183b12"/>地人物不能原之至源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a19"/><lb ed="R104" n="0183b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721a1901">當今學士下學敎也士事也任事之稱也各執一
<lb ed="X" n="0721a20"/><lb ed="R104" n="0183b14"/>宗者儒生執五常道流執自然皆迷因緣也釋子
<lb ed="X" n="0721a21"/><lb ed="R104" n="0183b15"/>執緣起而迷性起故次云仍迷實義是也夫實義
<lb ed="X" n="0721a22"/><lb ed="R104" n="0183b16"/>卽性起之本也天地人卽緣起之末也故結云不
<lb ed="X" n="0721a23"/><lb ed="R104" n="0183b17"/>能原之至源矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721a24"/><lb ed="R104" n="0183b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721a2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k04" n="0721k04"/>余今還依內外敎理推窮萬法。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0721b" n="0721b"/>
<lb ed="X" n="0721b01"/><lb ed="R104" n="0184a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721b0101">余我也還復也內外敎理者敎文義理也治於心
<lb ed="X" n="0721b02"/><lb ed="R104" n="0184a02"/>曰內卽吾佛敎迹四依章門也治於身曰外卽老
<lb ed="X" n="0721b03"/><lb ed="R104" n="0184a03"/>子道德孔氏五經也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b04"/><lb ed="R104" n="0184a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k05" n="0721k05"/>初從淺至深於習權敎者斥滯令通而極其本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b05"/><lb ed="R104" n="0184a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721b0501">於習權敎卽初二篇皆淺也而極其本卽第三篇
<lb ed="X" n="0721b06"/><lb ed="R104" n="0184a06"/>唯深也滯者凝久也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b07"/><lb ed="R104" n="0184a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k06" n="0721k06"/>後依了敎顯示展轉生起之義會偏令圓而至於末
<lb ed="X" n="0721b08"/><lb ed="R104" n="0184a08"/><note place="inline">末則天地人物</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b09"/><lb ed="R104" n="0184a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721b0901">展轉生起者下文以初顯性本唯一心乃至會通
<lb ed="X" n="0721b10"/><lb ed="R104" n="0184a10"/>儒道二敎之末。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b11"/><lb ed="R104" n="0184a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721b1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k07" n="0721k07"/>文有四篇名原人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b12"/><lb ed="R104" n="0184a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721b1201">篇者徧也徧述一章之義也釋序竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b13"/><lb ed="R104" n="0184a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721b1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k08" n="0721k08"/>斥迷執第一<note place="inline">習儒道者</note>斥偏淺第二<note place="inline">習佛不了義敎者</note>直顯眞源
<lb ed="X" n="0721b14"/><lb ed="R104" n="0184a14"/>第三<note place="inline">習了義實敎</note>會通本末第四<note place="inline">會前所斥同歸一源皆爲正義</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b15"/><lb ed="R104" n="0184a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721b1501">排斥儒道皆迷引滿二業妄執一氣爲本也偏淺
<lb ed="X" n="0721b16"/><lb ed="R104" n="0184a16"/>者此篇始自人天終至破相此四種敎皆偏淺不
<lb ed="X" n="0721b17"/><lb ed="R104" n="0184a17"/>了也直顯眞源卽一乘顯性方窮了義也會前所
<lb ed="X" n="0721b18"/><lb ed="R104" n="0184a18"/>斥卽前二篇同歸眞源卽第三篇。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b19"/><lb ed="R104" n="0184b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k09" n="0721k09"/>斥迷執第一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b20"/><lb ed="R104" n="0184b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721b2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k10" n="0721k10"/>儒道二敎說人畜等類皆是虗無大道生成養育。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721b21"/><lb ed="R104" n="0184b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721b2101">儒者文選云愽通經史謂之儒道者隋書經籍志
<lb ed="X" n="0721b22"/><lb ed="R104" n="0184b04"/>云盖萬物之奧聖人之至賾也人畜等類等取天
<lb ed="X" n="0721b23"/><lb ed="R104" n="0184b05"/>地萬物也彼二敎不說餘之三趣<note place="inline">餓鬼修羅地獄</note>皆是虗
<lb ed="X" n="0721b24"/><lb ed="R104" n="0184b06"/>無下夫道虗也無也非有也非物也莊子云虗無
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0721c" n="0721c"/>
<lb ed="X" n="0721c01"/><lb ed="R104" n="0184b07"/>無爲萬物之本文子曰實出於虗列子云無形而
<lb ed="X" n="0721c02"/><lb ed="R104" n="0184b08"/>有形生焉故云生成也養樂也育長也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721c03"/><lb ed="R104" n="0184b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721c0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k11" n="0721k11"/>謂道法自然生於元氣元氣生天地天地生萬物。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721c04"/><lb ed="R104" n="0184b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721c0401">道法自然者老經云人法地地法天天法道道法
<lb ed="X" n="0721c05"/><lb ed="R104" n="0184b11"/>自然釋曰法者倣效也取則也以大道無所從來
<lb ed="X" n="0721c06"/><lb ed="R104" n="0184b12"/>名爲自然非別有大道而令大道法之也生於元
<lb ed="X" n="0721c07"/><lb ed="R104" n="0184b13"/>氣彼云道生一一生二二生三三生萬物釋曰一
<lb ed="X" n="0721c08"/><lb ed="R104" n="0184b14"/>是混沌之一氣一氣與道亦非二體但一氣是展
<lb ed="X" n="0721c09"/><lb ed="R104" n="0184b15"/>轉相生之義道是自然義耳元氣生天地卽上一
<lb ed="X" n="0721c10"/><lb ed="R104" n="0184b16"/>氣生二也天地生萬物卽上三生萬物<note place="inline">一氣二儀通爲三也
<lb ed="X" n="0721c11"/><lb ed="R104" n="0184b17"/>亦可天地人爲三</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721c12"/><lb ed="R104" n="0184b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721c1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k12" n="0721k12"/>故愚智貴賤貧富苦樂皆稟於天由於時命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721c13"/><lb ed="R104" n="0185a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721c1301">故愚至時命者計其變通趨時也彼謂存亡者命
<lb ed="X" n="0721c14"/><lb ed="R104" n="0185a02"/>進退者時隨時進退逐命存亡安天而不憂樂命
<lb ed="X" n="0721c15"/><lb ed="R104" n="0185a03"/>而不喜故雖天地不得違時耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721c16"/><lb ed="R104" n="0185a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0721c1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0721k13" n="0721k13"/>故死後却歸天地復其虗無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0721c17"/><lb ed="R104" n="0185a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0721c1701">死後却歸天地者禮記云魂氣歸于天骨肉歸于
<lb ed="X" n="0721c18"/><lb ed="R104" n="0185a06"/>地復其虗無者謂歸其根本也卽道經云歸根曰
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0722a" n="0722a"/>
<lb ed="X" n="0722a01"/><lb ed="R104" n="0185a07"/>靜靜曰復命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a02"/><lb ed="R104" n="0185a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722a0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k01" n="0722k01"/>然外敎宗旨但在手依身立行不在究竟身之元由
<lb ed="X" n="0722a03"/><lb ed="R104" n="0185a09"/>所說萬物不論象外。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a04"/><lb ed="R104" n="0185a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722a0401">依身立行者老子云修之於身其德乃眞孝經云
<lb ed="X" n="0722a05"/><lb ed="R104" n="0185a11"/>修身愼行恐辱先也元由者本因也象外者寂知
<lb ed="X" n="0722a06"/><lb ed="R104" n="0185a12"/>也別行錄云象外之理眞說難證如摩尼珠唯圓
<lb ed="X" n="0722a07"/><lb ed="R104" n="0185a13"/>淨明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a08"/><lb ed="R104" n="0185a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722a0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k02" n="0722k02"/>雖指大道爲本而不備明順逆起滅染淨因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a09"/><lb ed="R104" n="0185a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722a0901">雖者縱奪之辭指大道爲本縱也而不備明下奪
<lb ed="X" n="0722a10"/><lb ed="R104" n="0185a16"/>也順逆起滅染淨因緣者若迷眞逐妄從微細順
<lb ed="X" n="0722a11"/><lb ed="R104" n="0185a17"/>次生起展至麤此明染因緣也若悟妄歸眞從麤
<lb ed="X" n="0722a12"/><lb ed="R104" n="0185a18"/>重逆次斷除展轉至細此明淨因緣也<note place="inline">出禪詮序</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a13"/><lb ed="R104" n="0185b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722a1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k03" n="0722k03"/>故習者不知是權執之爲了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a14"/><lb ed="R104" n="0185b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722a1401">不知是權者前序云二敎唯權執之爲了謂執一
<lb ed="X" n="0722a15"/><lb ed="R104" n="0185b03"/>氣稟於天由時命爲了畢也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a16"/><lb ed="R104" n="0185b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722a1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k04" n="0722k04"/>今略擧而詰之所言萬物皆從虗無大道而生者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a17"/><lb ed="R104" n="0185b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722a1701">今略擧下擧動也詰問也言擧動前文而詰問也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a18"/><lb ed="R104" n="0185b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722a1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k05" n="0722k05"/>大道卽是生死賢愚之本吉凶禍福之基基本旣其
<lb ed="X" n="0722a19"/><lb ed="R104" n="0185b07"/>常存則禍亂凶愚不可除也福慶賢善不可益也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a20"/><lb ed="R104" n="0185b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722a2001">生死賢愚之本者本字幷次基字皆喩道也謂本
<lb ed="X" n="0722a21"/><lb ed="R104" n="0185b09"/>出生死乃至禍福之末也基本旣其常存下彼以
<lb ed="X" n="0722a22"/><lb ed="R104" n="0185b10"/>道爲常且禍亂凶愚旣從道生不可除去則修福
<lb ed="X" n="0722a23"/><lb ed="R104" n="0185b11"/>積慶尊賢尙善亦不可增益也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722a24"/><lb ed="R104" n="0185b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722a2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k06" n="0722k06"/>何用老莊之敎耶。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0722b" n="0722b"/>
<lb ed="X" n="0722b01"/><lb ed="R104" n="0185b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722b0101">何用老莊之敎者若禍福賢愚有由老莊卽應設
<lb ed="X" n="0722b02"/><lb ed="R104" n="0185b14"/>敎敎之令修福夷禍去愚成賢旣云皆稟於道何
<lb ed="X" n="0722b03"/><lb ed="R104" n="0185b15"/>用敎乎卽老莊立敎是虗設也<note place="inline">大抄卽云是無端也</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b04"/><lb ed="R104" n="0185b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k07" n="0722k07"/>又道育虎狼胎桀紂夭顏冉禍夷齊何名尊乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b05"/><lb ed="R104" n="0185b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722b0501">道之一字貫通四句育虎狼者道旣能生萬物則
<lb ed="X" n="0722b06"/><lb ed="R104" n="0185b18"/>虎狼皆是道能養育然虎狼殘害人畜豈非道之
<lb ed="X" n="0722b07"/><lb ed="R104" n="0186a01"/>不仁歟言虎狼卽類取蜂蠆虵鴆一切毒惡物也
<lb ed="X" n="0722b08"/><lb ed="R104" n="0186a02"/><note place="inline">虎狼雖惡獸而爲師子所噉爾雅云狻猊如彪貓食虎豹狼者徵祥記云狼頭一角黃色馬足</note>胎
<lb ed="X" n="0722b09"/><lb ed="R104" n="0186a03"/>桀紂者夏之桀商之紂皆無道之君胎始也如人
<lb ed="X" n="0722b10"/><lb ed="R104" n="0186a04"/>胎孕是初育之義是則大道胎育不仁之主塗炭
<lb ed="X" n="0722b11"/><lb ed="R104" n="0186a05"/>萬物也言桀紂卽類取庸君暗臣一切惡人也<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0722b1101" n="0722b1101"/><anchor xml:id="beg0722b1101" n="0722b1101"/>諡<anchor xml:id="end0722b1101"/>法
<lb ed="X" n="0722b12"/><lb ed="R104" n="0186a06"/>曰賊民多殺曰桀殘義損善曰紂上二句明長惡下二句明棄善也</note>夭顏冉者顏回
<lb ed="X" n="0722b13"/><lb ed="R104" n="0186a07"/>冉伯牛皆至賢至仁是十哲之首德行之科皆被
<lb ed="X" n="0722b14"/><lb ed="R104" n="0186a08"/>大道夭屈之令其短命歟禍夷齊者伯夷叔齊孤
<lb ed="X" n="0722b15"/><lb ed="R104" n="0186a09"/>竹君之二子皆有志節故夫子云古之賢人也亦
<lb ed="X" n="0722b16"/><lb ed="R104" n="0186a10"/>被大道禍害之令餓死首陽山下歟何名尊乎者
<lb ed="X" n="0722b17"/><lb ed="R104" n="0186a11"/>老子云道尊德貴今旣長惡棄善何得云尊貴乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b18"/><lb ed="R104" n="0186a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722b1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k08" n="0722k08"/>又言萬物皆是自然生化非因緣者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b19"/><lb ed="R104" n="0186a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722b1901">非因緣者歸牒上文言萬物無因而自然生無緣
<lb ed="X" n="0722b20"/><lb ed="R104" n="0186a14"/>而自然化此牒宗也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b21"/><lb ed="R104" n="0186a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722b2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k09" n="0722k09"/>則一切無因緣處悉應生化謂石應生草草或生人
<lb ed="X" n="0722b22"/><lb ed="R104" n="0186a16"/>人生畜等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722b23"/><lb ed="R104" n="0186a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722b2301">無因緣處悉應生化者出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0722001" n="0722001"/>偏生之過也如糓芽莖
<lb ed="X" n="0722b24"/><lb ed="R104" n="0186a18"/>無種子是無因處無水土人工是無緣處應生化
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0722c" n="0722c"/>
<lb ed="X" n="0722c01"/><lb ed="R104" n="0186b01"/>者卽糓芽也悉者一切皆然也謂一切世界無種
<lb ed="X" n="0722c02"/><lb ed="R104" n="0186b02"/>子水土等處一切有情千品萬類以皆無因緣自
<lb ed="X" n="0722c03"/><lb ed="R104" n="0186b03"/>然生故今現見無本因緣之處皆不生化不生化
<lb ed="X" n="0722c04"/><lb ed="R104" n="0186b04"/>則自然理破矣石應生草下意明此法因緣不生
<lb ed="X" n="0722c05"/><lb ed="R104" n="0186b05"/>彼法以顯各各因緣不雜亂爲正因緣也謂畜生
<lb ed="X" n="0722c06"/><lb ed="R104" n="0186b06"/>所生不取人之因緣人生因緣不關草石等是故
<lb ed="X" n="0722c07"/><lb ed="R104" n="0186b07"/>石中無草因緣不生於草草中無人因緣不生於
<lb ed="X" n="0722c08"/><lb ed="R104" n="0186b08"/>人不生於魚等一一例之今現見草不生人等卽
<lb ed="X" n="0722c09"/><lb ed="R104" n="0186b09"/>知互用此彼因緣猶不能生況都無緣而能生耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722c10"/><lb ed="R104" n="0186b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0722c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0722k10" n="0722k10"/>又應生無前後起無早晚神仙不藉丹藥太平不藉
<lb ed="X" n="0722c11"/><lb ed="R104" n="0186b11"/>賢良仁義不藉敎習。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0722c12"/><lb ed="R104" n="0186b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0722c1201">應生無前後起無早晚者出常生之過也應當也
<lb ed="X" n="0722c13"/><lb ed="R104" n="0186b13"/>合也謂旣無因緣處自然而生且如正月一日便
<lb ed="X" n="0722c14"/><lb ed="R104" n="0186b14"/>合有糓麥麻豆及一切物一時齊生人畜等亦爾
<lb ed="X" n="0722c15"/><lb ed="R104" n="0186b15"/>不應糓待三月四月蕎豆待六月七月麥待九月
<lb ed="X" n="0722c16"/><lb ed="R104" n="0186b16"/>十月等以不假因緣自然能生何待時耶神仙不
<lb ed="X" n="0722c17"/><lb ed="R104" n="0186b17"/>藉丹藥者就彼宗解行相違以破謂彼敎云一切
<lb ed="X" n="0722c18"/><lb ed="R104" n="0186b18"/>自然而生自然而得不因修習若如此者則自然
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0723a" n="0723a"/>
<lb ed="X" n="0723a01"/><lb ed="R104" n="0187a01"/>神仙而求習彼敎之徒何必燒煉丸丹採種靈藥
<lb ed="X" n="0723a02"/><lb ed="R104" n="0187a02"/>吐納津氣服蔘苓等耶太平不藉賢良者謂自然
<lb ed="X" n="0723a03"/><lb ed="R104" n="0187a03"/>大平何必賢能良善設風政而治之耶仁義不藉
<lb ed="X" n="0723a04"/><lb ed="R104" n="0187a04"/>敎習者自然仁義何必詩書禮樂敎習之耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723a05"/><lb ed="R104" n="0187a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0723a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0723k01" n="0723k01"/>老莊周孔何必用立敎爲軌則乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723a06"/><lb ed="R104" n="0187a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0723a0601">莊卽莊子周卽周公莊姓也名周字子休生梁國
<lb ed="X" n="0723a07"/><lb ed="R104" n="0187a07"/>蒙縣師長桑公子受號南華仙人周公者周卽周
<lb ed="X" n="0723a08"/><lb ed="R104" n="0187a08"/>代姓姬名旦文王之子武王之弟成王之叔製禮
<lb ed="X" n="0723a09"/><lb ed="R104" n="0187a09"/>作樂以輔成王軌車轍也則法則也此亦轍則無
<lb ed="X" n="0723a10"/><lb ed="R104" n="0187a10"/>用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723a11"/><lb ed="R104" n="0187a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0723a1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0723k02" n="0723k02"/>又言皆從元氣而生成者則歘生之神未曾習慮豈
<lb ed="X" n="0723a12"/><lb ed="R104" n="0187a12"/>得嬰孩便能愛惡驕恣焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723a13"/><lb ed="R104" n="0187a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0723a1301">皆從元氣而生者莊子云人之生氣之聚聚則爲
<lb ed="X" n="0723a14"/><lb ed="R104" n="0187a14"/>生散則爲死文子云天氣爲魂地氣爲魄易曰精
<lb ed="X" n="0723a15"/><lb ed="R104" n="0187a15"/>氣爲物游魂爲變歘者從無忽有不令人覺不知
<lb ed="X" n="0723a16"/><lb ed="R104" n="0187a16"/>何所來也未曾習慮者謂未曾經習愛惡喜怒之
<lb ed="X" n="0723a17"/><lb ed="R104" n="0187a17"/>情慮若言自然無宿生習種者雖逐境隨緣不得
<lb ed="X" n="0723a18"/><lb ed="R104" n="0187a18"/>而生何者以其未習未慮故也嬰孩者倉頡篇云
<lb ed="X" n="0723a19"/><lb ed="R104" n="0187b01"/>女曰嬰男曰孩令孩兒幼時逐境隨緣漸漸生愛
<lb ed="X" n="0723a20"/><lb ed="R104" n="0187b02"/>惡等則知先<anchor xml:id="nkr_note_add_0723a2001" n="0723a2001"/><anchor xml:id="beg0723a2001" n="0723a2001"/>已<anchor xml:id="end0723a2001"/>經習經慮由託生歷世廢忘前習
<lb ed="X" n="0723a21"/><lb ed="R104" n="0187b03"/>今因再遇境緣愛惡漸漸明顯豈但是氣如是乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723a22"/><lb ed="R104" n="0187b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0723a2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0723k03" n="0723k03"/>若言欻有自然便能隨念愛惡等者則五德六藝悉
<lb ed="X" n="0723a23"/><lb ed="R104" n="0187b05"/>能隨念而解何待因緣學習而成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723a24"/><lb ed="R104" n="0187b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0723a2401">若言歘有等者若是神知稟氣歘有自然先無積
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0723b" n="0723b"/>
<lb ed="X" n="0723b01"/><lb ed="R104" n="0187b07"/>習驕恣便能隨念愛惡者則一切德藝悉能隨念
<lb ed="X" n="0723b02"/><lb ed="R104" n="0187b08"/>而解謂逢女色等便愛遇技藝便爲見不平能斷
<lb ed="X" n="0723b03"/><lb ed="R104" n="0187b09"/>對冤親能解不應待十年五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0723001" n="0723001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0723001" n="0723001"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0723b0301" n="0723b0301"/><anchor xml:id="beg0723b0301" n="0723b0301"/>秊<anchor xml:id="end0723b0301"/>方有能爲之事今
<lb ed="X" n="0723b04"/><lb ed="R104" n="0187b10"/>旣不然則知非欻生便能隨念也旣無隨念自成
<lb ed="X" n="0723b05"/><lb ed="R104" n="0187b11"/>之理而有緣習轉變之道則稟氣成神神散歸氣
<lb ed="X" n="0723b06"/><lb ed="R104" n="0187b12"/>不爲當矣由是觀之神知之非氣可以明矣五德
<lb ed="X" n="0723b07"/><lb ed="R104" n="0187b13"/>卽五常也要言曰五德之運所謂五行也行者老
<lb ed="X" n="0723b08"/><lb ed="R104" n="0187b14"/>聃云行天之氣也木仁德金義德火禮德水信德
<lb ed="X" n="0723b09"/><lb ed="R104" n="0187b15"/>土智德謂土旣王於四時故四德總名爲智然則
<lb ed="X" n="0723b10"/><lb ed="R104" n="0187b16"/>仁者何其於物無不愛之謂也義者何於其所宜
<lb ed="X" n="0723b11"/><lb ed="R104" n="0187b17"/>行之謂也禮者何先後於物使之無失次之謂也
<lb ed="X" n="0723b12"/><lb ed="R104" n="0187b18"/>智者何其於事無不通之謂也信者何得其宜守
<lb ed="X" n="0723b13"/><lb ed="R104" n="0188a01"/>而不失之謂也六藝者一曰禮二曰樂三曰射四
<lb ed="X" n="0723b14"/><lb ed="R104" n="0188a02"/>曰馭五曰書六曰數數者筭術也藝者才能也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b15"/><lb ed="R104" n="0188a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0723b1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0723k04" n="0723k04"/>又若生是稟氣而欻有死是氣散而欻無則誰爲鬼
<lb ed="X" n="0723b16"/><lb ed="R104" n="0188a04"/>神乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b17"/><lb ed="R104" n="0188a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0723b1701">誰爲鬼神者鬼神之事外敎及世人皆許是有故
<lb ed="X" n="0723b18"/><lb ed="R104" n="0188a06"/>約此難之尙書云多才多藝能事鬼神周易云是
<lb ed="X" n="0723b19"/><lb ed="R104" n="0188a07"/>故知鬼神之情狀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b20"/><lb ed="R104" n="0188a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0723b2001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0723k05" n="0723k05"/>且世有鑑達前生追憶往事則知生前相續非稟氣
<lb ed="X" n="0723b21"/><lb ed="R104" n="0188a09"/>而欻有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723b22"/><lb ed="R104" n="0188a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0723b2201">鑑達前生追憶往事者鑑鏡也照也然追前續後
<lb ed="X" n="0723b23"/><lb ed="R104" n="0188a11"/>略錄三人一晉太傅羊祜<note place="inline">音戶</note>字叔子年五歲時甞
<lb ed="X" n="0723b24"/><lb ed="R104" n="0188a12"/>令乳母取先所弄指環乳母曰汝先無此物於何
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0723c" n="0723c"/>
<lb ed="X" n="0723c01"/><lb ed="R104" n="0188a13"/>取耶祜曰於東垣邊弄之落桑樹中乳母曰汝可
<lb ed="X" n="0723c02"/><lb ed="R104" n="0188a14"/>自覔祜曰此非我先宅兒不知處後因出門遊隣
<lb ed="X" n="0723c03"/><lb ed="R104" n="0188a15"/>逕<note place="inline">音徑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0723002" n="0723002"/>近也</note>東行至李家入門於東垣樹下探得小環
<lb ed="X" n="0723c04"/><lb ed="R104" n="0188a16"/>李驚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0723003" n="0723003"/>張曰此亡兒之物也云何持去祜持環走歸
<lb ed="X" n="0723c05"/><lb ed="R104" n="0188a17"/>乳母旣說祜之一二李驚悲遂欲求祜爲兒里中
<lb ed="X" n="0723c06"/><lb ed="R104" n="0188a18"/>解喩然後乃止二晉書說鮑靚<note place="inline">音淨</note>字太玄東海人
<lb ed="X" n="0723c07"/><lb ed="R104" n="0188b01"/>生五歲語父母云本是曲陽李家兒年九歲墮井
<lb ed="X" n="0723c08"/><lb ed="R104" n="0188b02"/>死其父尋訪果得李氏推問皆符驗焉三釋曇諦
<lb ed="X" n="0723c09"/><lb ed="R104" n="0188b03"/>俗姓康氏年十餘歲見關中僧<g ref="#CB01199">䂮</g>呼<g ref="#CB01199">䂮</g><g ref="#CB01199">䂮</g>曰童子
<lb ed="X" n="0723c10"/><lb ed="R104" n="0188b04"/>何得呼宿長名諦曰和尙本是我沙彌<g ref="#CB01199">䂮</g>甚諤諦
<lb ed="X" n="0723c11"/><lb ed="R104" n="0188b05"/>父具說諦生時本末<g ref="#CB01199">䂮</g>乃悟而泣曰卽<g ref="#CB01199">䂮</g>先師弘
<lb ed="X" n="0723c12"/><lb ed="R104" n="0188b06"/>覺法師也以此驗之則神之相續未甞絕滅故得
<lb ed="X" n="0723c13"/><lb ed="R104" n="0188b07"/>李死爲鮑猶記往生覺滅成曇還論昔事理雖荒
<lb ed="X" n="0723c14"/><lb ed="R104" n="0188b08"/>昧事甚昭彰而謂身死神無還歸於氣何罔也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723c15"/><lb ed="R104" n="0188b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0723c1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0723k06" n="0723k06"/>又驗鬼神靈知不斷則知死後非氣散而欻無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0723c16"/><lb ed="R104" n="0188b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0723c1601">又驗鬼神靈知不斷者驗證也今錄四類以證靈
<lb ed="X" n="0723c17"/><lb ed="R104" n="0188b11"/>知不斷一蔣濟之子託母求官蔣濟字子遍楚郡
<lb ed="X" n="0723c18"/><lb ed="R104" n="0188b12"/>曲阿人<name role="" type="person">魏文帝</name>時爲太尉有子亡<anchor xml:id="nkr_note_add_0723c1801" n="0723c1801"/><anchor xml:id="beg0723c1801" n="0723c1801"/>已<anchor xml:id="end0723c1801"/>七年其妻夜
<lb ed="X" n="0723c19"/><lb ed="R104" n="0188b13"/>夢見亡兒吿之曰我在地下爲太山役辛苦頗甚
<lb ed="X" n="0723c20"/><lb ed="R104" n="0188b14"/>言今領軍府南有孫阿者太山府君欲召爲省錄
<lb ed="X" n="0723c21"/><lb ed="R104" n="0188b15"/>事願父母囑使我得安樂其妻驚覺涕泣吿濟濟
<lb ed="X" n="0723c22"/><lb ed="R104" n="0188b16"/>爲人剛強初不信之至明日夜妻復夢見亡兒還
<lb ed="X" n="0723c23"/><lb ed="R104" n="0188b17"/>如前夢之語而蔣濟遂至領軍府南訪得孫阿卽
<lb ed="X" n="0723c24"/><lb ed="R104" n="0188b18"/>以夢中亡兒之言囑阿阿曰若如是當地下爲<anchor xml:id="nkr_note_orig_0723004" n="0723004"/>太
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0724a" n="0724a"/>
<lb ed="X" n="0724a01"/><lb ed="R104" n="0189a01"/>子方便經二月孫阿病一宿而卒後十日其妻還
<lb ed="X" n="0724a02"/><lb ed="R104" n="0189a02"/>見亡兒來吿之曰我在地下得太山錄事免伇<note place="inline">出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0724001" n="0724001"/>〔別〕
<lb ed="X" n="0724a03"/><lb ed="R104" n="0189a03"/>異傳</note>二嬖妾之父爲兒結草<note place="inline">嬖音閉愛也</note>小史云晉大夫
<lb ed="X" n="0724a04"/><lb ed="R104" n="0189a04"/>魏武子有寵妾武子疾命其子顆吿之曰吾死必
<lb ed="X" n="0724a05"/><lb ed="R104" n="0189a05"/>嫁此妾無違我言及疾困復命顆曰必殺妾從我
<lb ed="X" n="0724a06"/><lb ed="R104" n="0189a06"/>顆思之曰吾從父淸釋之言不從昏亂之語後乃
<lb ed="X" n="0724a07"/><lb ed="R104" n="0189a07"/>嫁之秦以杜回爲將伐晉晉命顆爲將拒之尅明
<lb ed="X" n="0724a08"/><lb ed="R104" n="0189a08"/>交戰顆夜夢一人謂顆曰將軍明辰早戰我卛鬼
<lb ed="X" n="0724a09"/><lb ed="R104" n="0189a09"/>以助必令取勝顆問之曰君是何人而能見助答
<lb ed="X" n="0724a10"/><lb ed="R104" n="0189a10"/>曰我是將軍亡父嬖妾之父感將軍不殺我女而
<lb ed="X" n="0724a11"/><lb ed="R104" n="0189a11"/>改嫁之故卛鬼兵以相助顆喜侵晨動戰以擊秦
<lb ed="X" n="0724a12"/><lb ed="R104" n="0189a12"/>軍杜回爲草<anchor xml:id="nkr_note_orig_0724002" n="0724002"/>草圍之進退無路爲晉師所敗語云
<lb ed="X" n="0724a13"/><lb ed="R104" n="0189a13"/>鬼役結草此之謂也三蘇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0724003" n="0724003"/>詔卒後來與姪節問答晉
<lb ed="X" n="0724a14"/><lb ed="R104" n="0189a14"/>書曰蘇詔爲中牟令卒其姪名節每見詔來與之
<lb ed="X" n="0724a15"/><lb ed="R104" n="0189a15"/>言語無異於生人前後四十度來節因問曰死何如
<lb ed="X" n="0724a16"/><lb ed="R104" n="0189a16"/>生曰無異耳節曰要當不如韶笑曰卿後自知之
<lb ed="X" n="0724a17"/><lb ed="R104" n="0189a17"/>節問死者何不歸故屍骸韶曰譬斷卿一臂以投
<lb ed="X" n="0724a18"/><lb ed="R104" n="0189a18"/>於地就剝削之於卿有患否屍骸如此也蘇韶言
<lb ed="X" n="0724a19"/><lb ed="R104" n="0189b01"/>與生不殊者將知死神識不滅也又如死去屍骸
<lb ed="X" n="0724a20"/><lb ed="R104" n="0189b02"/>如棄斷臂則人之死也神離人形更受鬼形亦可
<lb ed="X" n="0724a21"/><lb ed="R104" n="0189b03"/>知矣四孔子語子貢曰死後自知之不晚子貢問
<lb ed="X" n="0724a22"/><lb ed="R104" n="0189b04"/>孔子曰死人有知乎無知乎子曰吾欲言死之有
<lb ed="X" n="0724a23"/><lb ed="R104" n="0189b05"/>知將恐孝子順孫妨生以事死吾欲言死之無知
<lb ed="X" n="0724a24"/><lb ed="R104" n="0189b06"/>將恐不孝之子棄其父母而不葬賜<note place="inline">姓端木名賜字子貢</note>欲
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0724b" n="0724b"/>
<lb ed="X" n="0724b01"/><lb ed="R104" n="0189b07"/>知死者知與無知非今之急後將自知之未晚也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0724b02"/><lb ed="R104" n="0189b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0724b0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0724k01" n="0724k01"/>故祭祀求禱典籍有文況死而蘇者說幽塗事或死
<lb ed="X" n="0724b03"/><lb ed="R104" n="0189b09"/>後感動妻子讎報怨恩今古皆有耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0724b04"/><lb ed="R104" n="0189b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0724b0401">祭祀求禱者祭享也無<anchor xml:id="nkr_note_add_0724b0401" n="0724b0401"/><anchor xml:id="beg0724b0401" n="0724b0401"/>已<anchor xml:id="end0724b0401"/>曰祀<anchor xml:id="nkr_note_add_0724b0402" n="0724b0402"/><anchor xml:id="beg0724b0402" n="0724b0402"/>已<anchor xml:id="end0724b0402"/>言止也謂年祭
<lb ed="X" n="0724b05"/><lb ed="R104" n="0189b11"/>無止所以求索禱福也典籍有文者經典六籍其
<lb ed="X" n="0724b06"/><lb ed="R104" n="0189b12"/>文備矣<note place="inline">亦如禮記有祭法祭統祭義等文</note>死而蘇者說幽塗事者
<lb ed="X" n="0724b07"/><lb ed="R104" n="0189b13"/>麟喜二年癸亥東平王劉約是劉聰之子也死一
<lb ed="X" n="0724b08"/><lb ed="R104" n="0189b14"/>宿猶暖逐不殯殮乃蘇<note place="inline">蘇息也死而更生也</note>言見元海於不
<lb ed="X" n="0724b09"/><lb ed="R104" n="0189b15"/>周山經五日遂至<name role="" type="person">崑崙山</name>三日後歸於不周山見
<lb ed="X" n="0724b10"/><lb ed="R104" n="0189b16"/>諸王公卿將相死者悉在宮殿甚壯麗號蒙珠離
<lb ed="X" n="0724b11"/><lb ed="R104" n="0189b17"/>國元海謂約曰東北有遮須夷國無主久待汝父
<lb ed="X" n="0724b12"/><lb ed="R104" n="0189b18"/>爲之二年當來來後國中大亂相殺相害居家死
<lb ed="X" n="0724b13"/><lb ed="R104" n="0190a01"/>亡略盡但可永明輩數十人在耳汝且還後年當
<lb ed="X" n="0724b14"/><lb ed="R104" n="0190a02"/>來見汝非遲不久約辭而道過一國名猗尼渠餘
<lb ed="X" n="0724b15"/><lb ed="R104" n="0190a03"/>國<note place="inline">猗音倚</note>引約入宮與皮囊一枚曰爲吾遺漢皇帝
<lb ed="X" n="0724b16"/><lb ed="R104" n="0190a04"/>約辭而歸置皮囊於机上俄而蘇使左右机上取
<lb ed="X" n="0724b17"/><lb ed="R104" n="0190a05"/>囊開之有一方白玉題文曰猗尼渠餘國天王敬
<lb ed="X" n="0724b18"/><lb ed="R104" n="0190a06"/>信遮須夷國天王歲在攝提當見馳使呈劉聰聰
<lb ed="X" n="0724b19"/><lb ed="R104" n="0190a07"/>曰若審如此吾不懼死也其後約死屢晝見之聰
<lb ed="X" n="0724b20"/><lb ed="R104" n="0190a08"/>惡之謂太子祭曰吾<g ref="#CB05903">𥨊</g>病惙<note place="inline">音輟疲也</note>煩恠異特甚往
<lb ed="X" n="0724b21"/><lb ed="R104" n="0190a09"/>以約言爲妖比累日見之此兒必來迎也吾何以
<lb ed="X" n="0724b22"/><lb ed="R104" n="0190a10"/>圖人死定有神靈如是太興元年聰死與此玉幷
<lb ed="X" n="0724b23"/><lb ed="R104" n="0190a11"/>葬焉由是言之則死而有知豈虗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0724004" n="0724004"/>爲哉又有死而
<lb ed="X" n="0724b24"/><lb ed="R104" n="0190a12"/>蘇者相繼不絕皆是幽塗官屬受苦之處豈蘇者
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0724c" n="0724c"/>
<lb ed="X" n="0724c01"/><lb ed="R104" n="0190a13"/>虗爲此見哉死後感動妻子者今依儆誡錄略引
<lb ed="X" n="0724c02"/><lb ed="R104" n="0190a14"/>二類一通泉縣王藻明吏法善刀筆元戎薰璋委
<lb ed="X" n="0724c03"/><lb ed="R104" n="0190a15"/>任孔目吏鄧可球倚爲中要可球有田在通泉謝
<lb ed="X" n="0724c04"/><lb ed="R104" n="0190a16"/>梁每逋其賦藻追莊戶決責令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0724005" n="0724005"/>於市可球深衘之
<lb ed="X" n="0724c05"/><lb ed="R104" n="0190a17"/>乃潛構藻賦私殺之藻死經五年其妻夢藻曰我
<lb ed="X" n="0724c06"/><lb ed="R104" n="0190a18"/>負屈數論于天帝今方得理見差人與吾同取可
<lb ed="X" n="0724c07"/><lb ed="R104" n="0190b01"/>球君須與我大備酒食燒化錢紙筆仍飯僧五十
<lb ed="X" n="0724c08"/><lb ed="R104" n="0190b02"/>人妻覺而悲祝之曰妾今家貧何處得錢副君所
<lb ed="X" n="0724c09"/><lb ed="R104" n="0190b03"/>要哽泣而寐復夢藻曰舊宅火燒桑樹下有銀五
<lb ed="X" n="0724c10"/><lb ed="R104" n="0190b04"/>十兩君可取用之明日掘之果得銀乃賽其夢經
<lb ed="X" n="0724c11"/><lb ed="R104" n="0190b05"/>月可球卒<note place="inline">上感動妻下感妻子</note>二豪民鄭昌妻黃氏早亡有
<lb ed="X" n="0724c12"/><lb ed="R104" n="0190b06"/>二男一女皆幼而昌再娶呂氏呂氏性狠而虐其
<lb ed="X" n="0724c13"/><lb ed="R104" n="0190b07"/>子凌轢鞭扑<note place="inline">普木切打也</note>或湯火潑烙之又加以凍餒
<lb ed="X" n="0724c14"/><lb ed="R104" n="0190b08"/>昌不能制呂氏後夢一婦人自稱黃氏以棗一枚
<lb ed="X" n="0724c15"/><lb ed="R104" n="0190b09"/>令吞之覺後得噎疾未愈而復夢黃氏以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0724006" n="0724006"/>計簽其
<lb ed="X" n="0724c16"/><lb ed="R104" n="0190b10"/>兩手心怒云憂<g ref="#CB03561">𤙈</g><note place="inline">丑栗切打也</note>我男女覺而生瘡漸透
<lb ed="X" n="0724c17"/><lb ed="R104" n="0190b11"/>於手而死矣讎報怨恩者謂讎怨報恩也報恩如
<lb ed="X" n="0724c18"/><lb ed="R104" n="0190b12"/>前結草讎怨者今於顏之推怨魂誌中編錄三條
<lb ed="X" n="0724c19"/><lb ed="R104" n="0190b13"/>一竇嬰漢孝文帝竇皇后從兄弟也封魏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0724007" n="0724007"/>其侯爲
<lb ed="X" n="0724c20"/><lb ed="R104" n="0190b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0724c2001" n="0724c2001"/><anchor xml:id="beg0724c2001" n="0724c2001"/>丞<anchor xml:id="end0724c2001"/>相後乃免相因與太僕灌夫交結甚歡恨相知
<lb ed="X" n="0724c21"/><lb ed="R104" n="0190b15"/>之晚于時孝景帝皇后父同母弟田蚡<note place="inline">音憤</note>爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0724c2101" n="0724c2101"/><anchor xml:id="beg0724c2101" n="0724c2101"/>丞<anchor xml:id="end0724c2101"/>相
<lb ed="X" n="0724c22"/><lb ed="R104" n="0190b16"/>親幸縱橫使人就嬰求城南田數頃嬰不與曰老
<lb ed="X" n="0724c23"/><lb ed="R104" n="0190b17"/>漢雖棄<anchor xml:id="nkr_note_add_0724c2301" n="0724c2301"/><anchor xml:id="beg0724c2301" n="0724c2301"/>丞<anchor xml:id="end0724c2301"/>相雖貴寧可以勢相奪乎灌夫亦助怒
<lb ed="X" n="0724c24"/><lb ed="R104" n="0190b18"/>之蚡皆恨之及蚡娶妻皇太后詔列侯宗室往賀
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0725a" n="0725a"/>
<lb ed="X" n="0725a01"/><lb ed="R104" n="0191a01"/>蚡灌夫狂醉不肯賀之竇嬰強與俱去因醉酣言
<lb ed="X" n="0725a02"/><lb ed="R104" n="0191a02"/>辭不遜蚡遂怒謂長史曰有詔宗室而灌夫罵座
<lb ed="X" n="0725a03"/><lb ed="R104" n="0191a03"/>不敬幷奏其在鄕里豪橫處夫棄市竇嬰乃上書
<lb ed="X" n="0725a04"/><lb ed="R104" n="0191a04"/>具陳灌夫醉飽事不足誅帝召見之嬰與蚡互相
<lb ed="X" n="0725a05"/><lb ed="R104" n="0191a05"/>言長短帝問朝臣兩人誰是朝廷多言嬰是太后
<lb ed="X" n="0725a06"/><lb ed="R104" n="0191a06"/>聞之怒而不食且曰我在人皆陵藉吾弟我百歲
<lb ed="X" n="0725a07"/><lb ed="R104" n="0191a07"/>後魚肉之乎及出蚡復爲嬰造作惡語以聞天子
<lb ed="X" n="0725a08"/><lb ed="R104" n="0191a08"/>亦爲蚡不直特爲太后故偏將嬰及夫棄市嬰臨
<lb ed="X" n="0725a09"/><lb ed="R104" n="0191a09"/>死罵曰若爲死無知則<anchor xml:id="nkr_note_add_0725a0901" n="0725a0901"/><anchor xml:id="beg0725a0901" n="0725a0901"/>已<anchor xml:id="end0725a0901"/>耳有知要不獨死後一
<lb ed="X" n="0725a10"/><lb ed="R104" n="0191a10"/>月餘蚡病一身盡痛但號呼叩頭謝曰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0725001" n="0725001"/>自幸天子
<lb ed="X" n="0725a11"/><lb ed="R104" n="0191a11"/>使視鬼者瞻之見竇嬰灌夫共守笞蚡遂死二何
<lb ed="X" n="0725a12"/><lb ed="R104" n="0191a12"/>敝<note place="inline">音厰</note>爲交阯<anchor xml:id="nkr_note_add_0725a1201" n="0725a1201"/><anchor xml:id="beg0725a1201" n="0725a1201"/>刺<anchor xml:id="end0725a1201"/>吏行部到蒼梧郡高要縣暮宿鵲
<lb ed="X" n="0725a13"/><lb ed="R104" n="0191a13"/>奔亭夜猶未半有一女子從樓下出自言妾姓穌
<lb ed="X" n="0725a14"/><lb ed="R104" n="0191a14"/>名娥字始珍本是廣信縣<g ref="#CB17221">𪻂</g>里人早失父母夫亦
<lb ed="X" n="0725a15"/><lb ed="R104" n="0191a15"/>喪亡有雜繒一百二十疋及婢一人名致富欲住
<lb ed="X" n="0725a16"/><lb ed="R104" n="0191a16"/>傍縣賣繒就同縣人王伯賃車牛一乘載妾幷繒
<lb ed="X" n="0725a17"/><lb ed="R104" n="0191a17"/>令致富執轡以前秊四月十日到此亭外于時日
<lb ed="X" n="0725a18"/><lb ed="R104" n="0191a18"/>暮行人旣絕復不能前因卽留止致富暴得腹痛
<lb ed="X" n="0725a19"/><lb ed="R104" n="0191b01"/>妾往亭長舍乞漿水取火亭長襲壽操刀持戟<note place="inline">操執
<lb ed="X" n="0725a20"/><lb ed="R104" n="0191b02"/>也釋名戟格也傍有支格也</note>來至車傍問妾曰夫人從何所來
<lb ed="X" n="0725a21"/><lb ed="R104" n="0191b03"/>車上何載丈夫安在何故獨行妾應曰何故問之
<lb ed="X" n="0725a22"/><lb ed="R104" n="0191b04"/>壽因持妾臂曰少愛有色寧可相樂乎妾時怖懼
<lb ed="X" n="0725a23"/><lb ed="R104" n="0191b05"/>不肯聽從壽卽以刀<anchor xml:id="nkr_note_add_0725a2301" n="0725a2301"/><anchor xml:id="beg0725a2301" n="0725a2301"/>刺<anchor xml:id="end0725a2301"/>脇而死又殺致富於樓下
<lb ed="X" n="0725a24"/><lb ed="R104" n="0191b06"/>埋妾幷婢殺牛燒車車釭<note place="inline">音工說文云車轂中鐵也</note>及牛骨則
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0725b" n="0725b"/>
<lb ed="X" n="0725b01"/><lb ed="R104" n="0191b07"/>捨亭東空井中妾死痛無所訴故來歸於明使君
<lb ed="X" n="0725b02"/><lb ed="R104" n="0191b08"/>敝曰發汝死骸以何爲驗女子曰妾上下皆著白
<lb ed="X" n="0725b03"/><lb ed="R104" n="0191b09"/>衣靑絲履猶未朽掘之果然敝乃遣使捕壽下廣
<lb ed="X" n="0725b04"/><lb ed="R104" n="0191b10"/>信縣驗問與娥語同収壽父母兄弟皆繫獄中敝
<lb ed="X" n="0725b05"/><lb ed="R104" n="0191b11"/>表殺人若依常律不至族誅但壽爲惡隱密鬼神
<lb ed="X" n="0725b06"/><lb ed="R104" n="0191b12"/>自訴千載無一請皆斬之以助隱德上報聽之三
<lb ed="X" n="0725b07"/><lb ed="R104" n="0191b13"/>梁武帝欲爲文帝陵上起寺未有佳材宣意有司
<lb ed="X" n="0725b08"/><lb ed="R104" n="0191b14"/>使加求訪先有曲阿人姓弘名氏家甚富厚乃共
<lb ed="X" n="0725b09"/><lb ed="R104" n="0191b15"/>親族多齎財貨往湘治生遂經數年營得一栰可
<lb ed="X" n="0725b10"/><lb ed="R104" n="0191b16"/>長千步還至南津被孟少卿希朝廷旨乃加繩墨
<lb ed="X" n="0725b11"/><lb ed="R104" n="0191b17"/>弘氏所賷衣裳繒綵猶有殊餘誣以涉道刻掠得
<lb ed="X" n="0725b12"/><lb ed="R104" n="0191b18"/>之幷初造作過裂非商估所宜結正處死沒入其
<lb ed="X" n="0725b13"/><lb ed="R104" n="0192a01"/>栰以充寺用奏遂施行弘氏臨刑之日勑其妻子
<lb ed="X" n="0725b14"/><lb ed="R104" n="0192a02"/>可黃紙百張幷具笔墨置棺中也死而有知必當
<lb ed="X" n="0725b15"/><lb ed="R104" n="0192a03"/>陳訴又書少卿姓名數十吞之可經一月少卿端
<lb ed="X" n="0725b16"/><lb ed="R104" n="0192a04"/>坐卽見弘來初猶避捍<note place="inline">音翰禦也</note>後稍欵服但言乞命
<lb ed="X" n="0725b17"/><lb ed="R104" n="0192a05"/>歐血而死凡諸獄官預此獄事及署奏者以次殂
<lb ed="X" n="0725b18"/><lb ed="R104" n="0192a06"/>沒未出一秊零落皆盡皇寺營構始訖天火燒之
<lb ed="X" n="0725b19"/><lb ed="R104" n="0192a07"/>略無纖芥所埋柱本入地成<g ref="#CB01926">灰</g>上略叙三條爲例
<lb ed="X" n="0725b20"/><lb ed="R104" n="0192a08"/>其中或有憾積冤深論情訴屈託事求申靈應實
<lb ed="X" n="0725b21"/><lb ed="R104" n="0192a09"/>多故無虗也豈死者妄爲此異哉又有巫覡<note place="inline">上音無下
<lb ed="X" n="0725b22"/><lb ed="R104" n="0192a10"/>音檄男曰巫女曰覡卽事鬼之徒也</note>見人先祖父母說其形狀及平
<lb ed="X" n="0725b23"/><lb ed="R104" n="0192a11"/>生語言一無參差豈巫覡能詐爲其說哉漢時有
<lb ed="X" n="0725b24"/><lb ed="R104" n="0192a12"/>王充作無鬼論今取其辭而破之王充曰以田蚡
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0725c" n="0725c"/>
<lb ed="X" n="0725c01"/><lb ed="R104" n="0192a13"/>心負慚恨病亂妄見凡人病則畏懼畏懼則妄想
<lb ed="X" n="0725c02"/><lb ed="R104" n="0192a14"/>妄想則虗見破曰若田蚡妄見不當呼諾服罪豈
<lb ed="X" n="0725c03"/><lb ed="R104" n="0192a15"/>有妄見而想身得病耶若虗見者天子令視鬼者
<lb ed="X" n="0725c04"/><lb ed="R104" n="0192a16"/>瞻之見竇嬰灌夫兩人共守見笞之豈巫者亦病
<lb ed="X" n="0725c05"/><lb ed="R104" n="0192a17"/>妄見乎若以巫者亦妄見者不當所見形狀一與
<lb ed="X" n="0725c06"/><lb ed="R104" n="0192a18"/>病者同也由此而言執虗妄見以爲無鬼未見其
<lb ed="X" n="0725c07"/><lb ed="R104" n="0192b01"/>得矣耶者語絕之辭。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725c08"/><lb ed="R104" n="0192b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0725c0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0725k01" n="0725k01"/>外難曰若人死爲鬼則古來之鬼塡塞巷路合有見
<lb ed="X" n="0725c09"/><lb ed="R104" n="0192b03"/>者如何不爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725c10"/><lb ed="R104" n="0192b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0725c1001">外難下四句亦答王充之問緣論主取意用之不
<lb ed="X" n="0725c11"/><lb ed="R104" n="0192b05"/>具其文故直言通妨標入科文也難意云若人死
<lb ed="X" n="0725c12"/><lb ed="R104" n="0192b06"/>爲鬼則天地開闢<anchor xml:id="nkr_note_add_0725c1201" n="0725c1201"/><anchor xml:id="beg0725c1201" n="0725c1201"/>已<anchor xml:id="end0725c1201"/>來道路之上一步一鬼也見
<lb ed="X" n="0725c13"/><lb ed="R104" n="0192b07"/>鬼宜見數百千萬滿堂盈庭塡塞巷路不宜但見
<lb ed="X" n="0725c14"/><lb ed="R104" n="0192b08"/>一人兩人<note place="inline">鈔意似以一人則田蚡兩人則竇嬰灌夫</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725c15"/><lb ed="R104" n="0192b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0725c1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0725k02" n="0725k02"/>答曰人死六道不必皆爲鬼鬼死復爲人等豈古來
<lb ed="X" n="0725c16"/><lb ed="R104" n="0192b10"/>積鬼常存耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725c17"/><lb ed="R104" n="0192b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0725c1701">答曰下據鈔云夫人死爲鬼鬼死爲牛牛死爲天
<lb ed="X" n="0725c18"/><lb ed="R104" n="0192b12"/>天死復爲人隨業變化不拘一類六道輪迴未始
<lb ed="X" n="0725c19"/><lb ed="R104" n="0192b13"/>有極豈可人獨有死而鬼無死乎若長不死卽可
<lb ed="X" n="0725c20"/><lb ed="R104" n="0192b14"/>如所論也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725c21"/><lb ed="R104" n="0192b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0725c2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0725k03" n="0725k03"/>且天地之氣本無知也人稟無知之氣安得欻起而
<lb ed="X" n="0725c22"/><lb ed="R104" n="0192b16"/>有知乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0725c23"/><lb ed="R104" n="0192b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0725c2301">安得欻起而有知者夫知卽神識也神有賢愚善
<lb ed="X" n="0725c24"/><lb ed="R104" n="0192b18"/>惡千差稟無知之氣豈有此千差耶夫識與氣異
<pb ed="X" xml:id="X58.1031.0726a" n="0726a"/>
<lb ed="X" n="0726a01"/><lb ed="R104" n="0193a01"/>在氣無知在識有知豈混之於一氣哉故經云四
<lb ed="X" n="0726a02"/><lb ed="R104" n="0193a02"/>大合散唯心爲本在三界中獨來獨去無一隨者
<lb ed="X" n="0726a03"/><lb ed="R104" n="0193a03"/>據此則知非氣爲本若氣而生心心復不合善惡
<lb ed="X" n="0726a04"/><lb ed="R104" n="0193a04"/>等別若善惡亦氣則不因習學旣不因習學何用
<lb ed="X" n="0726a05"/><lb ed="R104" n="0193a05"/>孔老設敎令改惡爲善耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a06"/><lb ed="R104" n="0193a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0726a0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0726k01" n="0726k01"/>草木亦皆稟氣何不知乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a07"/><lb ed="R104" n="0193a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0726a0701">草木至何不知者若有知之類卽稟陰陽之氣無
<lb ed="X" n="0726a08"/><lb ed="R104" n="0193a08"/>知之物則不稟氣則知與無知各異今旣俱稟陰
<lb ed="X" n="0726a09"/><lb ed="R104" n="0193a09"/>陽不得爲異何故草木無知人畜有知據此則知
<lb ed="X" n="0726a10"/><lb ed="R104" n="0193a10"/>是神識不關氣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a11"/><lb ed="R104" n="0193a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0726a1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0726k02" n="0726k02"/>又言貧富貴賤賢愚善惡吉凶禍福皆由天命者則
<lb ed="X" n="0726a12"/><lb ed="R104" n="0193a12"/>天之賦命奚有貧多富少賤多貴少乃至禍多福少。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a13"/><lb ed="R104" n="0193a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0726a1301">貧富等者謂貧乏富足貴尊賤輕賢能愚憃善良
<lb ed="X" n="0726a14"/><lb ed="R104" n="0193a14"/>惡過吉利福祐凶禍二字俱訓害皆由天命者論
<lb ed="X" n="0726a15"/><lb ed="R104" n="0193a15"/>語云死生有命富貴在天禮云天命之謂性<note place="inline">此言仁義
<lb ed="X" n="0726a16"/><lb ed="R104" n="0193a16"/>本於性性本於天也</note>天之賦命下破其所計貧富等皆受之
<lb ed="X" n="0726a17"/><lb ed="R104" n="0193a17"/>於天命也賦者量也奚者何也乃至者具云愚多
<lb ed="X" n="0726a18"/><lb ed="R104" n="0193a18"/>賢少惡多善少凶多吉少耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a19"/><lb ed="R104" n="0193b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0726a1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0726k03" n="0726k03"/>苟多少之分在天天何不平乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a20"/><lb ed="R104" n="0193b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0726a2001">天何不平者旣富貴等多少分數由天<anchor xml:id="nkr_note_orig_0726001" n="0726001"/>興之天何
<lb ed="X" n="0726a21"/><lb ed="R104" n="0193b03"/>不均平興之而乃不平乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0726a22"/><lb ed="R104" n="0193b04"/>
<lb ed="X" n="0726a23"/><lb ed="R104" n="0193b05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>原人論發微錄第一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0719c0501" to="#end0719c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0719c1601" to="#end0719c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720a1001" to="#end0720a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720a1601" to="#end0720a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720a2001" to="#end0720a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720b2101" to="#end0720b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720b2201" to="#end0720b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720b2301" to="#end0720b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720c0501" to="#end0720c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0722b1101" to="#end0722b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0723a2001" to="#end0723a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0723b0301" to="#end0723b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">秊</lem><rdg wit="#wit.orig">季</rdg></app>
<app from="#beg0723c1801" to="#end0723c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724b0401" to="#end0724b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724b0402" to="#end0724b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724c2001" to="#end0724c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">丞</lem><rdg wit="#wit.orig">亟</rdg></app>
<app from="#beg0724c2101" to="#end0724c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">丞</lem><rdg wit="#wit.orig">亟</rdg></app>
<app from="#beg0724c2301" to="#end0724c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">丞</lem><rdg wit="#wit.orig">亟</rdg></app>
<app from="#beg0725a0901" to="#end0725a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0725a1201" to="#end0725a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0725a2301" to="#end0725a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0725c1201" to="#end0725c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0723001" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0723001">秊</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0718k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0718k01">發微錄序文分二初題號二初題目二撰號</note>
<note n="0718k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0718k02">二本文明今述作興懷作錄</note>
<note n="0719k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0719k01">大文分三初題目二初總標論題</note>
<note n="0719k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0719k02">二述人嘉號</note>
<note n="0719001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0719001">此一作北</note>
<note n="0719k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0719k03">二序</note>
<note n="0720k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k01">二別況人道</note>
<note n="0720k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k02">二辨愚智分迷悟三初述知迷派</note>
<note n="0720k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k03">二務師悟宗</note>
<note n="0720k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k04">三別示所習三初習儒道二初明近</note>
<note n="0720k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k05">二推遠</note>
<note n="0720k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k06">二習偏淺二初明近</note>
<note n="0720k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k07">二推遠</note>
<note n="0720k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k08">三雙斥非</note>
<note n="0720k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k09">三推內外益群品四初三敎更濟</note>
<note n="0720001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0720001">吏一作史</note>
<note n="0720002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0720002">朴一作樸</note>
<note n="0720k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0720k10">二辨折權實</note>
<note n="0721k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k01">三區殊途土同歸</note>
<note n="0721k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k02">四區別了義</note>
<note n="0721k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k03">四會淺深同一致二初明習近隨執迷旨</note>
<note n="0721k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k04">二示所述叙意結名三初總標</note>
<note n="0721k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k05">二別叙二初叙前三篇</note>
<note n="0721k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k06">二叙後一篇</note>
<note n="0721k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k07">三結名</note>
<note n="0721k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k08">三論文二初標列篇名</note>
<note n="0721k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k09">二依篇牒釋四初斥迷執二初牒名</note>
<note n="0721k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k10">二隨釋三初總辨二敎二初立自然爲宗二初叙外宗二初反標</note>
<note n="0721k11" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k11">二順釋</note>
<note n="0721k12" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k12">二指迷執二初迷現在滿業</note>
<note n="0721k13" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0721k13">二迷未來引業</note>
<note n="0722k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k01">二闕因緣爲本三初躡前宗旨</note>
<note n="0722k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k02">二評闕因緣</note>
<note n="0722k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k03">三斥執權詮</note>
<note n="0722k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k04">二以義推詰二初略詰道敎三初牒前迷執</note>
<note n="0722k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k05">二叙執反難</note>
<note n="0722k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k06">三斥敎徒施</note>
<note n="0722k07" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k07">二雙詰儒道二初以長惡難棄善</note>
<note n="0722k08" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k08">二以因緣難自然二初牒宗</note>
<note n="0722k09" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k09">二申難五初生過難無功三初出徧生之過</note>
<note n="0722001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0722001">偏疑徧</note>
<note n="0722k10" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0722k10">二出常生之過</note>
<note n="0723k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0723k01">三斥立敎無功</note>
<note n="0723k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0723k02">二過未難有無二初責過未皆無二初無前世失二初難宿習本有</note>
<note n="0723k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0723k03">二難未習則無</note>
<note n="0723001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0723001">季疑年</note>
<note n="0723k04" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0723k04">二無後世失</note>
<note n="0723k05" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0723k05">二叙過未俱有二初明有前世</note>
<note n="0723002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0723002">近疑途</note>
<note n="0723003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0723003">張疑悵</note>
<note n="0723k06" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0723k06">二驗有後世</note>
<note n="0723004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0723004">太一作亡</note>
<note n="0724001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0724001">別一作例</note>
<note n="0724002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0724002">草疑結</note>
<note n="0724003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0724003">詔疑韶下同</note>
<note n="0724k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0724k01">三祭祀難不斷二初正明不斷</note>
<note n="0724004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0724004">爲一作僞</note>
<note n="0724005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0724005">於疑殺</note>
<note n="0724006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0724006">計疑針</note>
<note n="0724007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0724007">其疑國</note>
<note n="0725001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0725001">自幸疑<g ref="#CB00972">辠</g></note>
<note n="0725k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0725k01">二問答通妨二初難</note>
<note n="0725k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0725k02">二答</note>
<note n="0725k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0725k03">四無知難有知二初正難有知</note>
<note n="0726k01" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0726k01">二反難無知</note>
<note n="0726k02" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0726k02">五滿業難不平三初標叙二初牒叙滿業</note>
<note n="0726k03" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" subtype="ke" target="#nkr_note_orig_0726k03">二責天不平</note>
<note n="0726001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0726001">興疑與次同</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0719c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0719c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0719c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0719c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0720a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0720a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0720a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0720b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720b2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0720b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0720b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0720c0501">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0722b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0722b1101">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0723a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0723a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0723b0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0723b0301">秊【CB】，季【卍續】</note>
<note n="0723c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0723c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0724b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724b0402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0724b0402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0724c2001">丞【CB】，亟【卍續】</note>
<note n="0724c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0724c2101">丞【CB】，亟【卍續】</note>
<note n="0724c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0724c2301">丞【CB】，亟【卍續】</note>
<note n="0725a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0725a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0725a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0725a1201">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0725a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0725a2301">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0725c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0725c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>