<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X58n1032">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1032 華嚴原人論解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1032 華嚴原人論解</title>
			<author>元 圓覺解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">58</idno>.<idno type="no">1032</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">華嚴原人論解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00063">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00063</charName>
				<mapping cb:dec="983103" type="PUA">U+F003F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+20CBF</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01481">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01481</charName>
				<mapping cb:dec="984521" type="PUA">U+F05C9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24039</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>濬</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+(虍-七+(一/八/八/目))]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04223">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04223</charName>
				<mapping cb:dec="987263" type="PUA">U+F107F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D075</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[冠-寸+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05315">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05315</charName>
				<mapping cb:dec="988355" type="PUA">U+F14C3</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3E11</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爨</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[爂-火+焚]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06537">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06537</charName>
				<mapping cb:dec="989577" type="PUA">U+F1989</mapping>
			<mapping type="unicode">U+45B5</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[虫*虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15166">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15166</charName>
				<mapping cb:dec="998206" type="PUA">U+F3B3E</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4749</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蒙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蒙-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15259">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15259</charName>
				<mapping cb:dec="998299" type="PUA">U+F3B9B</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+51A6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[冠-寸+文]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15525">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15525</charName>
				<mapping cb:dec="998565" type="PUA">U+F3CA5</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>媸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[媏-而+(乏-之+虫)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16612">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16612</charName>
				<mapping cb:dec="999652" type="PUA">U+F40E4</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7934</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>礡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[礡-莆+蒲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17216">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17216</charName>
				<mapping cb:dec="1000256" type="PUA">U+F4340</mapping>
			<mapping type="unicode">U+470B</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[言*貴]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17225">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17225</charName>
				<mapping cb:dec="1000265" type="PUA">U+F4349</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28758</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+虖]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-06-06T14:05:32">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0738a" n="0738a"/>
<lb ed="X" n="0738a01"/>
<lb ed="X" n="0738a02"/>
<lb ed="X" n="0738a03"/>
<lb ed="X" n="0738a04"/>
<lb ed="X" n="0738a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1032-A 華嚴原人論解序</cb:mulu><head>No. 1032-A
<lb ed="X" n="0738a06"/><lb ed="R104" n="0215a01"/> 華嚴原人論解序</head>
<lb ed="X" n="0738a07"/>
<lb ed="X" n="0738a08"/><lb ed="R104" n="0215a02"/><byline cb:type="author">長安大<name role="" type="person">開元寺</name>講經論沙門　圓覺　撰</byline>
<lb ed="X" n="0738a09"/><lb ed="R104" n="0215a03"/><p xml:id="pX58p0738a0901">三聖立言殊途妙契羣賢著述隨敎異宗致令執指
<lb ed="X" n="0738a10"/><lb ed="R104" n="0215a04"/>之徒競成齟齬至若尋流討本而得其歸趣者蓋亦
<lb ed="X" n="0738a11"/><lb ed="R104" n="0215a05"/>鮮矣有唐圭峰禪師憫之於是稽外內之聖心賾半
<lb ed="X" n="0738a12"/><lb ed="R104" n="0215a06"/>滿之幽致製斯雅論目曰原人文啓四門義該衆美
<lb ed="X" n="0738a13"/><lb ed="R104" n="0215a07"/>將使息其異見示彼眞歸不假他求直捷令悟觀其
<lb ed="X" n="0738a14"/><lb ed="R104" n="0215a08"/>抑揚研覈引證會通辯而不華周而不比精深切當
<lb ed="X" n="0738a15"/><lb ed="R104" n="0215a09"/>簡妙嚴明<g ref="#CB01481">𤀹</g>畎澮以距川導江河而注海誠謂生靈
<lb ed="X" n="0738a16"/><lb ed="R104" n="0215a10"/>妙本之指南矣自非高明圓暢深造聖賢之閫閾能
<lb ed="X" n="0738a17"/><lb ed="R104" n="0215a11"/>如是乎裴相國嘗云如來爲說敎之主吾師爲會敎
<lb ed="X" n="0738a18"/><lb ed="R104" n="0215a12"/>之人信哉裴公旣序之於前屛山李君復題之於後
<lb ed="X" n="0738a19"/><lb ed="R104" n="0215a13"/>萬松禪老又開九對十八重以贊其說三賢皆達道
<lb ed="X" n="0738a20"/><lb ed="R104" n="0215a14"/>之士不妄許可自非理歸至當豈君子亦黨乎竊嘗
<lb ed="X" n="0738a21"/><lb ed="R104" n="0215a15"/>考諸圭峰箋註經論詮示禪宗逮百十餘卷唯華嚴
<lb ed="X" n="0738a22"/><lb ed="R104" n="0215a16"/>圓覺金剛般若等章疏盛行于世獨恨斯文之未有
<lb ed="X" n="0738a23"/><lb ed="R104" n="0215a17"/>以發明者餘曩在長安嘗以講誦之暇<anchor xml:id="nkr_note_add_0738a2301" n="0738a2301"/><anchor xml:id="beg0738a2301" n="0738a2301"/>采<anchor xml:id="end0738a2301"/>摭諸說聊
<lb ed="X" n="0738a24"/><lb ed="R104" n="0215a18"/>爲訓解初欲附於文下然恐與論註相濫故別書之
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0738b" n="0738b"/>
<lb ed="X" n="0738b01"/><lb ed="R104" n="0215b01"/>藏諸篋笥自備觀覧曁抵京師因學徒諮請輒復叙
<lb ed="X" n="0738b02"/><lb ed="R104" n="0215b02"/>其梗槪於篇首文雖淟涊義似有宗欲知吾人之所
<lb ed="X" n="0738b03"/><lb ed="R104" n="0215b03"/>以爲人者得不留神於是書。</p><p xml:id="pX58p0738b0312" cb:place="inline">旹至治壬戌四月旣望
<lb ed="X" n="0738b04"/><lb ed="R104" n="0215b04"/>叙于京師萬安之東軒</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738b05"/>
<lb ed="X" n="0738b06"/>
<lb ed="X" n="0738b07"/>
<lb ed="X" n="0738b08"/>
<lb ed="X" n="0738b09"/>
<lb ed="X" n="0738b10"/>
<lb ed="X" n="0738b11"/>
<lb ed="X" n="0738b12"/>
<lb ed="X" n="0738b13"/>
<lb ed="X" n="0738b14"/>
<lb ed="X" n="0738b15"/>
<lb ed="X" n="0738b16"/>
<lb ed="X" n="0738b17"/>
<lb ed="X" n="0738b18"/>
<lb ed="X" n="0738b19"/>
<lb ed="X" n="0738b20"/>
<lb ed="X" n="0738b21"/>
<lb ed="X" n="0738b22"/>
<lb ed="X" n="0738b23"/>
<lb ed="X" n="0738b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0738c" n="0738c"/>
<lb ed="X" n="0738c01"/>
<lb ed="X" n="0738c02"/>
<lb ed="X" n="0738c03"/>
<lb ed="X" n="0738c04"/>
<lb ed="X" n="0738c05"/><cb:docNumber>No. 1032</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0738c06"/><lb ed="R104" n="0216a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>華嚴原人論解卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0738c07"/>
<lb ed="X" n="0738c08"/><lb ed="R104" n="0216a02"/><byline cb:type="author">長安大<name role="" type="person">開元寺</name>講經論沙門　圓覺述</byline>
<lb ed="X" n="0738c09"/><lb ed="R104" n="0216a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">華嚴原人論解</cb:mulu><p xml:id="pX58p0738c0901">△將解此論大分爲四初題目次撰人三叙引四
<lb ed="X" n="0738c10"/><lb ed="R104" n="0216a04"/>本文顯目復二初解正題後解幷序今初正題。</p>
<lb ed="X" n="0738c11"/><lb ed="R104" n="0216a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0738c1101">華嚴原人論</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0738c12"/><lb ed="R104" n="0216a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0738c1201">華嚴二字所宗之經原人論者正顯所造所宗經
<lb ed="X" n="0738c13"/><lb ed="R104" n="0216a07"/>者具云大方廣佛華嚴經淸凉大師云大方廣所
<lb ed="X" n="0738c14"/><lb ed="R104" n="0216a08"/>證之法佛華嚴能證之人所證法中具三大故大
<lb ed="X" n="0738c15"/><lb ed="R104" n="0216a09"/>者體大方者相大廣者用大能證人中有因有果
<lb ed="X" n="0738c16"/><lb ed="R104" n="0216a10"/>華嚴是因佛是果故華卽普賢萬行嚴卽文殊大
<lb ed="X" n="0738c17"/><lb ed="R104" n="0216a11"/>智謂以大智爲主運於萬行嚴大方廣本有之法
<lb ed="X" n="0738c18"/><lb ed="R104" n="0216a12"/>成毗盧遮那十身佛果故經之一字卽能詮敎義
<lb ed="X" n="0738c19"/><lb ed="R104" n="0216a13"/>不異常具釋此題廣如本疏今論題中所以標者
<lb ed="X" n="0738c20"/><lb ed="R104" n="0216a14"/>以是此論之所宗故下五敎中一乘顯性卽此經
<lb ed="X" n="0738c21"/><lb ed="R104" n="0216a15"/>故不全標者非釋經故。</p>
<lb ed="X" n="0738c22"/><lb ed="R104" n="0216a16"/><p xml:id="pX58p0738c2201">原人論者原者推究其本之謂也徐鉉說文解云
<lb ed="X" n="0738c23"/><lb ed="R104" n="0216a17"/>原者泉之本也後人從水而以原爲原隰之原今
<lb ed="X" n="0738c24"/><lb ed="R104" n="0216a18"/>所不取謂今欲窮究人之本始故曰原人人者涅
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0739a" n="0739a"/>
<lb ed="X" n="0739a01"/><lb ed="R104" n="0216b01"/>槃云多思慮故名人又人者身口柔軟又人者名
<lb ed="X" n="0739a02"/><lb ed="R104" n="0216b02"/>有憍慢又人者名破憍慢釋曰多思慮言爲總謂
<lb ed="X" n="0739a03"/><lb ed="R104" n="0216b03"/>人中念慮善惡無記種種不同念念差別故云爾
<lb ed="X" n="0739a04"/><lb ed="R104" n="0216b04"/>也身口柔軟別語善人破憍慢言約修行者反此
<lb ed="X" n="0739a05"/><lb ed="R104" n="0216b05"/>爲有又雜心論云意寂靜故名人釋曰此揀惡道
<lb ed="X" n="0739a06"/><lb ed="R104" n="0216b06"/>衆苦逼迫無寂靜時亦約性說如禮記云人生而
<lb ed="X" n="0739a07"/><lb ed="R104" n="0216b07"/>靜天之性也問佛敎常言衆生通五趣等何故此
<lb ed="X" n="0739a08"/><lb ed="R104" n="0216b08"/>論但標原人答論主約人是我同類故序云我今
<lb ed="X" n="0739a09"/><lb ed="R104" n="0216b09"/>得此人身而不自知<note place="inline">云云</note>又六道中其餘五趣苦
<lb ed="X" n="0739a10"/><lb ed="R104" n="0216b10"/>樂不均不堪修行故偏勸人故曰原人裴相國圓
<lb ed="X" n="0739a11"/><lb ed="R104" n="0216b11"/>覺序曰生靈之所以往來者六道也鬼神沉幽愁
<lb ed="X" n="0739a12"/><lb ed="R104" n="0216b12"/>之苦鳥獸懷獝鉞之悲修羅方瞋諸天正樂可以
<lb ed="X" n="0739a13"/><lb ed="R104" n="0216b13"/>整心慮趣菩提唯人道爲能耳三世諸佛皆於人
<lb ed="X" n="0739a14"/><lb ed="R104" n="0216b14"/>中成佛蓋爲此也下文有義可檢叙之知人之源
<lb ed="X" n="0739a15"/><lb ed="R104" n="0216b15"/>則四聖六凡類可知矣。</p>
<lb ed="X" n="0739a16"/><lb ed="R104" n="0216b16"/><p xml:id="pX58p0739a1601">論謂評議假立賓主問答徵通研究深旨敎誡學
<lb ed="X" n="0739a17"/><lb ed="R104" n="0216b17"/>徒故名曰論若合釋者原通能所論爲能原人爲
<lb ed="X" n="0739a18"/><lb ed="R104" n="0216b18"/>所原是人之原原人卽論依主持業次第可知或
<lb ed="X" n="0739a19"/><lb ed="R104" n="0217a01"/>原卽人原人之論二釋反上望上所宗卽華嚴之
<lb ed="X" n="0739a20"/><lb ed="R104" n="0217a02"/>原人論也或取大經之目以成本論之題卽分有
<lb ed="X" n="0739a21"/><lb ed="R104" n="0217a03"/>財得華嚴號解正題竟。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0739a2110" cb:place="inline">△後解幷序。</p>
<lb ed="X" n="0739a22"/><lb ed="R104" n="0217a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0739a2201">幷序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739a23"/><lb ed="R104" n="0217a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0739a2301">幷者兼及之義序者由也引也引後正文爲由緖
<lb ed="X" n="0739a24"/><lb ed="R104" n="0217a06"/>故以論幷序作自一人故不別立序題<anchor xml:id="nkr_note_add_0739a2401" n="0739a2401"/><anchor xml:id="beg0739a2401" n="0739a2401"/>但<anchor xml:id="end0739a2401"/>附論題
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0739b" n="0739b"/>
<lb ed="X" n="0739b01"/><lb ed="R104" n="0217a07"/>之下而以幷序故小書別之異正文故若望總題
<lb ed="X" n="0739b02"/><lb ed="R104" n="0217a08"/>六離合中相違釋也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739b03"/><lb ed="R104" n="0217a09"/><p xml:id="pX58p0739b0301">△二撰人。</p>
<lb ed="X" n="0739b04"/><lb ed="R104" n="0217a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0739b0401"><name role="" type="person">終南山</name><name role="" type="person">草堂寺</name>圭峰蘭若沙門宗密述。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739b05"/><lb ed="R104" n="0217a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0739b0501">終南至蘭若卽所依處於中<name role="" type="person">終南山</name>乃所依之總
<lb ed="X" n="0739b06"/><lb ed="R104" n="0217a12"/>名地屬三秦東西磐<g ref="#CB16612">礴</g>八百餘里終南之山揀餘
<lb ed="X" n="0739b07"/><lb ed="R104" n="0217a13"/>山故草堂<anchor xml:id="nkr_note_add_0739b0701" n="0739b0701"/><anchor xml:id="beg0739b0701" n="0739b0701"/>已<anchor xml:id="end0739b0701"/>下別指所居泛說終南境則寬漫故
<lb ed="X" n="0739b08"/><lb ed="R104" n="0217a14"/>復擧此然草堂卽後秦<name role="" type="person">逍遙園</name>自羅什入秦詔於
<lb ed="X" n="0739b09"/><lb ed="R104" n="0217a15"/>此園譯經剏草堂以居之因改爲寺寺者司也國
<lb ed="X" n="0739b10"/><lb ed="R104" n="0217a16"/>置九寺以立九卿由漢代騰蘭初屆舘于鴻臚爾
<lb ed="X" n="0739b11"/><lb ed="R104" n="0217a17"/>後僧居因名曰寺卽始於洛陽之白馬也圭峰蘭
<lb ed="X" n="0739b12"/><lb ed="R104" n="0217a18"/>若者圭峰乃終南之別峰以其山如王者所執之
<lb ed="X" n="0739b13"/><lb ed="R104" n="0217b01"/>圭故以名焉梵云阿蘭若此云寂靜處出家所居
<lb ed="X" n="0739b14"/><lb ed="R104" n="0217b02"/>要離諠<g ref="#CB17216">䜋</g>故此土好略但云蘭若草堂之寺圭峰
<lb ed="X" n="0739b15"/><lb ed="R104" n="0217b03"/>之蘭若皆依主釋然草堂圭峰相去不遠論主平
<lb ed="X" n="0739b16"/><lb ed="R104" n="0217b04"/>居或在草堂或在圭峰若裴相國序云論主北遊
<lb ed="X" n="0739b17"/><lb ed="R104" n="0217b05"/>淸凉山回住於<g ref="#CB17225">𨝘</g>縣之<name role="" type="person">草堂寺</name>未幾復入寺南圭
<lb ed="X" n="0739b18"/><lb ed="R104" n="0217b06"/>山故雙擧耳<name role="" type="person">草堂寺</name>望圭峰蘭若作鄰近釋或相
<lb ed="X" n="0739b19"/><lb ed="R104" n="0217b07"/>違釋望<name role="" type="person">終南山</name>總別依主釋所依處竟。</p>
<lb ed="X" n="0739b20"/><lb ed="R104" n="0217b08"/><p xml:id="pX58p0739b2001">沙門等者卽能述人沙門二字義如常釋宗密二
<lb ed="X" n="0739b21"/><lb ed="R104" n="0217b09"/>字論主別諱俗姓何氏果州西充人幼業儒典遇
<lb ed="X" n="0739b22"/><lb ed="R104" n="0217b10"/>荷澤和尙之孫圓和尙於遂州因緣有契遂從剃
<lb ed="X" n="0739b23"/><lb ed="R104" n="0217b11"/>染學該內外宗說兼通造華嚴圓覺等諸經論疏
<lb ed="X" n="0739b24"/><lb ed="R104" n="0217b12"/>鈔著禪源詮並行于世廣如本傳沙門望宗密通
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0739c" n="0739c"/>
<lb ed="X" n="0739c01"/><lb ed="R104" n="0217b13"/>依主持業二釋望上<name role="" type="person">終南山</name>等能依所依作釋可
<lb ed="X" n="0739c02"/><lb ed="R104" n="0217b14"/>了述之一字陳功業也先德云叙理名述先來有
<lb ed="X" n="0739c03"/><lb ed="R104" n="0217b15"/>故作故名造今新起故此論創製理應名造良以
<lb ed="X" n="0739c04"/><lb ed="R104" n="0217b16"/>論主蘊窮源之妙慧暢博達之宏才布之以名句
<lb ed="X" n="0739c05"/><lb ed="R104" n="0217b17"/>文身著之於翰墨簡牘誘邪迷於正道斥邊徼於
<lb ed="X" n="0739c06"/><lb ed="R104" n="0217b18"/>大方有功不伐但云述耳述通能所作釋可知釋
<lb ed="X" n="0739c07"/><lb ed="R104" n="0218a01"/>撰人竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739c08"/><lb ed="R104" n="0218a02"/><p xml:id="pX58p0739c0801">△自下第三序引分三初通顯大意次別叙諸宗
<lb ed="X" n="0739c09"/><lb ed="R104" n="0218a03"/>後正明造論初文亦二初就所原以標宗於中二
<lb ed="X" n="0739c10"/><lb ed="R104" n="0218a04"/>初順明。</p>
<lb ed="X" n="0739c11"/><lb ed="R104" n="0218a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0739c1101">萬靈蠢蠢皆有其本萬物芸芸各歸其根。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0739c12"/><lb ed="R104" n="0218a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0739c1201">萬靈者羽毛鱗介昆虫之屬其類不一咸具覺知
<lb ed="X" n="0739c13"/><lb ed="R104" n="0218a07"/>故曰萬靈蠢者出也爾雅云作動也昆虫之類遇
<lb ed="X" n="0739c14"/><lb ed="R104" n="0218a08"/>冬則蟄逢春而動故字從春及<g ref="#CB06537">䖵</g>今論文中且擧
<lb ed="X" n="0739c15"/><lb ed="R104" n="0218a09"/><g ref="#CB06537">䖵</g>虫蠢動之微以況於人其實該於卵胎濕化也
<lb ed="X" n="0739c16"/><lb ed="R104" n="0218a10"/>言皆有其本者本卽因緣瑜伽釋衆生云思業爲
<lb ed="X" n="0739c17"/><lb ed="R104" n="0218a11"/>因殻胎濕染爲緣有五蘊生圓覺云若諸世界一
<lb ed="X" n="0739c18"/><lb ed="R104" n="0218a12"/>切種性卵生胎生濕生化生皆因婬欲而正性命
<lb ed="X" n="0739c19"/><lb ed="R104" n="0218a13"/>當知輪迴愛爲根本又俱舍頌云倒心趣欲境濕
<lb ed="X" n="0739c20"/><lb ed="R104" n="0218a14"/>化染香處楞嚴云卵唯想生胎因情有濕以合感
<lb ed="X" n="0739c21"/><lb ed="R104" n="0218a15"/>化以離應金剛論云受生攝依殻而生曰卵動類
<lb ed="X" n="0739c22"/><lb ed="R104" n="0218a16"/>也含藏而出曰胎欲類也假潤而興稱濕濕以合
<lb ed="X" n="0739c23"/><lb ed="R104" n="0218a17"/>感趣類也不由父母但自想合無而忽有曰化化
<lb ed="X" n="0739c24"/><lb ed="R104" n="0218a18"/>以離應假類也化亦自想懸想勝處情愛彼境卽
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0740a" n="0740a"/>
<lb ed="X" n="0740a01"/><lb ed="R104" n="0218b01"/>便化生故云離應故知衆生之類無問巨細皆以
<lb ed="X" n="0740a02"/><lb ed="R104" n="0218b02"/>愛染而爲其本耳此擧有情爲例也。</p>
<lb ed="X" n="0740a03"/><lb ed="R104" n="0218b03"/><p xml:id="pX58p0740a0301">萬物者百穀草木之類芸芸者繁茂之狀此文借
<lb ed="X" n="0740a04"/><lb ed="R104" n="0218b04"/>老子彼云夫物芸芸復歸其根歸根曰靜靜曰復
<lb ed="X" n="0740a05"/><lb ed="R104" n="0218b05"/>命<note place="inline">云云</note>彼意謂萬物皆自道之所生還歸於道是
<lb ed="X" n="0740a06"/><lb ed="R104" n="0218b06"/>復其本根也今意<anchor xml:id="nkr_note_add_0740a0601" n="0740a0601"/><anchor xml:id="beg0740a0601" n="0740a0601"/>但<anchor xml:id="end0740a0601"/>取物各有根然後方得枝葉
<lb ed="X" n="0740a07"/><lb ed="R104" n="0218b07"/>茂盛此擧無情爲例也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0740a0710" cb:place="inline">△二反結。</p>
<lb ed="X" n="0740a08"/><lb ed="R104" n="0218b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0740a0801">未有無根本而有枝末者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740a09"/><lb ed="R104" n="0218b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0740a0901">廣韻云一在木下爲本根株之謂也一在木上爲
<lb ed="X" n="0740a10"/><lb ed="R104" n="0218b10"/>末枝葉之謂也若無根本那有枝末。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0740a1015" cb:place="inline">△後正顯所
<lb ed="X" n="0740a11"/><lb ed="R104" n="0218b11"/>例。</p>
<lb ed="X" n="0740a12"/><lb ed="R104" n="0218b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0740a1201">況三才中之最靈而無本源乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740a13"/><lb ed="R104" n="0218b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0740a1301">況謂比況上明<g ref="#CB06537">䖵</g>虫草木尙有因緣比擬於人亦
<lb ed="X" n="0740a14"/><lb ed="R104" n="0218b14"/>當如是安得不窮其本致乎言三才者天地人也
<lb ed="X" n="0740a15"/><lb ed="R104" n="0218b15"/>才謂才能謂天有運動之才地有生成之才人有
<lb ed="X" n="0740a16"/><lb ed="R104" n="0218b16"/>鑒慮之才古人云天生萬物唯人最靈旣曰最靈
<lb ed="X" n="0740a17"/><lb ed="R104" n="0218b17"/>是勝於萬物者也可無本乎。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0740a1712" cb:place="inline">△後就能原以立理
<lb ed="X" n="0740a18"/><lb ed="R104" n="0218b18"/>二初先立理。</p>
<lb ed="X" n="0740a19"/><lb ed="R104" n="0219a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0740a1901">且知人者智自知者明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740a20"/><lb ed="R104" n="0219a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0740a2001">此二句文全取老子明皇注云智者役用以知物
<lb ed="X" n="0740a21"/><lb ed="R104" n="0219a03"/>明者融照以鑒微智則無所不知明則無所不照
<lb ed="X" n="0740a22"/><lb ed="R104" n="0219a04"/>彼疏釋云知識察也言役心生智識察前人之美
<lb ed="X" n="0740a23"/><lb ed="R104" n="0219a05"/>惡可謂之智若反照內察了觀其心不生知法是
<lb ed="X" n="0740a24"/><lb ed="R104" n="0219a06"/>謂明了今文則用之意則不止如此如下顯眞源
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0740b" n="0740b"/>
<lb ed="X" n="0740b01"/><lb ed="R104" n="0219a07"/>處了性同佛方是此宗眞實智明以本該末亦無
<lb ed="X" n="0740b02"/><lb ed="R104" n="0219a08"/>遺矣。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0740b0203" cb:place="inline">△後正明能原二初反顯須原。</p>
<lb ed="X" n="0740b03"/><lb ed="R104" n="0219a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0740b0301">我今稟得人身而不自知所從來曷能知他世所趣
<lb ed="X" n="0740b04"/><lb ed="R104" n="0219a10"/>乎曷能知天下古今人事乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740b05"/><lb ed="R104" n="0219a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0740b0501">我者論主自指五蘊假我蓋擧自<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b0501" n="0740b0501"/><anchor xml:id="beg0740b0501" n="0740b0501"/>己<anchor xml:id="end0740b0501"/>以激勸他人
<lb ed="X" n="0740b06"/><lb ed="R104" n="0219a12"/>也稟謂稟受如孝經云身體髮膚受之父母謂有
<lb ed="X" n="0740b07"/><lb ed="R104" n="0219a13"/>所稟受而得此身也所從來者卽前世所稟依內
<lb ed="X" n="0740b08"/><lb ed="R104" n="0219a14"/>敎說卽過去業惑展轉乃至本覺眞如是也曷者
<lb ed="X" n="0740b09"/><lb ed="R104" n="0219a15"/>何也他世卽後世也趣謂趣向謂捨此身<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b0901" n="0740b0901"/><anchor xml:id="beg0740b0901" n="0740b0901"/>已<anchor xml:id="end0740b0901"/>當生
<lb ed="X" n="0740b10"/><lb ed="R104" n="0219a16"/>何道天耶獄耶或升或墜意云旣不知生從何來
<lb ed="X" n="0740b11"/><lb ed="R104" n="0219a17"/>又焉知死所趣向乎如夫子云未知生焉知死此
<lb ed="X" n="0740b12"/><lb ed="R104" n="0219a18"/>之謂也天下古今人事者天下橫約處古今竪約
<lb ed="X" n="0740b13"/><lb ed="R104" n="0219b01"/>時人事者如運祚興亡風俗美惡禮樂成壞刑政
<lb ed="X" n="0740b14"/><lb ed="R104" n="0219b02"/>得失之類是也然知所從來及他世所趣卽前自
<lb ed="X" n="0740b15"/><lb ed="R104" n="0219b03"/>知之事天下古今人事卽前知人之事蓋原身爲
<lb ed="X" n="0740b16"/><lb ed="R104" n="0219b04"/>本天下古今爲末必先究其本然後窮其末則不
<lb ed="X" n="0740b17"/><lb ed="R104" n="0219b05"/>失其序矣若夫終日論天下古今至於此身而不
<lb ed="X" n="0740b18"/><lb ed="R104" n="0219b06"/>知究則是棄本而事末矣如馬遷修史而不免於
<lb ed="X" n="0740b19"/><lb ed="R104" n="0219b07"/>煩刑楊雄著書而竟終於投閣謂之明智可乎詩
<lb ed="X" n="0740b20"/><lb ed="R104" n="0219b08"/>云旣明且哲以保其身斯之謂歟。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0740b2014" cb:place="inline">△後順成得旨。</p>
<lb ed="X" n="0740b21"/><lb ed="R104" n="0219b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0740b2101">故數十年中學無常師博考內外以原自身原之不
<lb ed="X" n="0740b22"/><lb ed="R104" n="0219b10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0740b2201" n="0740b2201"/><anchor xml:id="beg0740b2201" n="0740b2201"/>已<anchor xml:id="end0740b2201"/>果得其身。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740b23"/><lb ed="R104" n="0219b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0740b2301">學無常師者言不但師於一人也淸凉云益我爲
<lb ed="X" n="0740b24"/><lb ed="R104" n="0219b12"/>友人皆友焉博謂廣博巧謂巧究內卽佛敎宗說
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0740c" n="0740c"/>
<lb ed="X" n="0740c01"/><lb ed="R104" n="0219b13"/>之旨外則儒老百氏之書其志在於窮究自身之
<lb ed="X" n="0740c02"/><lb ed="R104" n="0219b14"/>本非爲于祿求名之學也夫子云古之學者爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0740c0201" n="0740c0201"/><anchor xml:id="beg0740c0201" n="0740c0201"/>己<anchor xml:id="end0740c0201"/>
<lb ed="X" n="0740c03"/><lb ed="R104" n="0219b15"/>今之學者爲人原之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0740c0301" n="0740c0301"/><anchor xml:id="beg0740c0301" n="0740c0301"/>已<anchor xml:id="end0740c0301"/>者<anchor xml:id="nkr_note_add_0740c0302" n="0740c0302"/><anchor xml:id="beg0740c0302" n="0740c0302"/>已<anchor xml:id="end0740c0302"/>者止也有所未至
<lb ed="X" n="0740c04"/><lb ed="R104" n="0219b16"/>心不止也功成必致故得其本故論主圓覺疏序
<lb ed="X" n="0740c05"/><lb ed="R104" n="0219b17"/>云髫專魯誥冠討竺墳禪遇南京敎逢圓極又云
<lb ed="X" n="0740c06"/><lb ed="R104" n="0219b18"/>行詣百城坐探群籍皆其事也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740c07"/><lb ed="R104" n="0220a01"/><p xml:id="pX58p0740c0701">△二別叙諸宗五初叙外敎。</p>
<lb ed="X" n="0740c08"/><lb ed="R104" n="0220a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0740c0801">然今習儒道者秪知近則乃祖乃父傳體相續受得
<lb ed="X" n="0740c09"/><lb ed="R104" n="0220a03"/>此身遠則混沌一氣剖爲陰陽之二二生天地人三
<lb ed="X" n="0740c10"/><lb ed="R104" n="0220a04"/>三生萬物萬物與人皆氣爲本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0740c11"/><lb ed="R104" n="0220a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0740c1101">明敎大師云<note place="inline">宋高僧<name role="" type="person">契嵩</name>禪師作輔敎編聞於朝廷仁宗許編入藏賜號明敎大師下
<lb ed="X" n="0740c12"/><lb ed="R104" n="0220a06"/>文多引用之矣</note>道敎與儒敎同源出於三皇五帝故今從
<lb ed="X" n="0740c13"/><lb ed="R104" n="0220a07"/>古相合以明儒卽儒敎孔子爲主成氏南華註云
<lb ed="X" n="0740c14"/><lb ed="R104" n="0220a08"/>儒姓鄭名緩篇韻訓云儒者柔也道卽道敎老子
<lb ed="X" n="0740c15"/><lb ed="R104" n="0220a09"/>爲主其後列禦<anchor xml:id="nkr_note_add_0740c1501" n="0740c1501"/><anchor xml:id="beg0740c1501" n="0740c1501"/><g ref="#CB04223">𭁵</g><anchor xml:id="end0740c1501"/>莊周皆宗之後世張陵之徒雜
<lb ed="X" n="0740c16"/><lb ed="R104" n="0220a10"/>以邪說非老氏之本旨今言道敎<anchor xml:id="nkr_note_add_0740c1601" n="0740c1601"/><anchor xml:id="beg0740c1601" n="0740c1601"/>但<anchor xml:id="end0740c1601"/>取老莊言乃
<lb ed="X" n="0740c17"/><lb ed="R104" n="0220a11"/>祖乃父<note place="inline">云云</note>者傳約從本流末續謂以末繼本謂
<lb ed="X" n="0740c18"/><lb ed="R104" n="0220a12"/>祖傳父父傳孫世世不絕子續父父續祖展轉乃
<lb ed="X" n="0740c19"/><lb ed="R104" n="0220a13"/>至高曾遠祖故孝經云父母生之續莫大焉遠則
<lb ed="X" n="0740c20"/><lb ed="R104" n="0220a14"/>下展轉推窮則自混元一氣<note place="inline">云云</note>謂天地之前唯
<lb ed="X" n="0740c21"/><lb ed="R104" n="0220a15"/>一元氣混然不分故曰混沌剖謂剖判卽混沌旣
<lb ed="X" n="0740c22"/><lb ed="R104" n="0220a16"/>分之後陽氣輕淸故上升陰氣重濁故下沉升者
<lb ed="X" n="0740c23"/><lb ed="R104" n="0220a17"/>爲天沉者爲地二氣和合人生其中是爲三才從
<lb ed="X" n="0740c24"/><lb ed="R104" n="0220a18"/>此漸有萬物道經云道生一一生二二生三三生
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0741a" n="0741a"/>
<lb ed="X" n="0741a01"/><lb ed="R104" n="0220b01"/>萬物明皇注云一者冲氣也言道動出冲和妙氣
<lb ed="X" n="0741a02"/><lb ed="R104" n="0220b02"/>於生物之理未足又生陽氣陽氣不能獨生又生
<lb ed="X" n="0741a03"/><lb ed="R104" n="0220b03"/>陰氣積冲氣之一故云一生二積陽氣之二故曰
<lb ed="X" n="0741a04"/><lb ed="R104" n="0220b04"/>二生三陰陽含孕冲氣調和然後萬物阜成故曰
<lb ed="X" n="0741a05"/><lb ed="R104" n="0220b05"/>三生萬物又周易云易有太極是生兩儀兩儀生
<lb ed="X" n="0741a06"/><lb ed="R104" n="0220b06"/>四象四象生八卦八卦定吉凶吉凶生太業又鈎
<lb ed="X" n="0741a07"/><lb ed="R104" n="0220b07"/>命訣云易有五太一曰太易氣象未分也二曰太
<lb ed="X" n="0741a08"/><lb ed="R104" n="0220b08"/>初元氣萌也三曰太始形之端也四曰太素形變
<lb ed="X" n="0741a09"/><lb ed="R104" n="0220b09"/>有質也五曰太極形質<anchor xml:id="nkr_note_add_0741a0901" n="0741a0901"/><anchor xml:id="beg0741a0901" n="0741a0901"/>已<anchor xml:id="end0741a0901"/>具也從此漸生天地萬
<lb ed="X" n="0741a10"/><lb ed="R104" n="0220b10"/>物論中雙合二家之意爲文該上諸說雖小不同
<lb ed="X" n="0741a11"/><lb ed="R104" n="0220b11"/>皆以氣爲初始漸有人及萬物故。</p><p xml:id="pX58p0741a1114" cb:place="inline">論結云萬物與
<lb ed="X" n="0741a12"/><lb ed="R104" n="0220b12"/>人皆氣爲本。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0741a1206" cb:place="inline">△二叙內敎。</p>
<lb ed="X" n="0741a13"/><lb ed="R104" n="0220b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0741a1301">習佛法者但云近則前生造業隨業受報得此人身
<lb ed="X" n="0741a14"/><lb ed="R104" n="0220b14"/>遠則業又從惑展轉乃至阿賴耶識爲身根本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0741a15"/><lb ed="R104" n="0220b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0741a1501">此雖總言佛法意乃別指權小近則下指人天敎
<lb ed="X" n="0741a16"/><lb ed="R104" n="0220b16"/>遠則下一句小敎阿賴耶識卽法相敎於此三中
<lb ed="X" n="0741a17"/><lb ed="R104" n="0220b17"/>前不兼後後必兼前中間云乃至者謂惑又從執
<lb ed="X" n="0741a18"/><lb ed="R104" n="0220b18"/>而起然惑與執各有二種惑二種者一煩惱障二
<lb ed="X" n="0741a19"/><lb ed="R104" n="0221a01"/>所知障執二種者一我執二法執謂五蘊等從衆
<lb ed="X" n="0741a20"/><lb ed="R104" n="0221a02"/>緣生本無實性衆生不了計以爲實名曰法執由
<lb ed="X" n="0741a21"/><lb ed="R104" n="0221a03"/>執法故於諸理事世出世法不能通達名所知障
<lb ed="X" n="0741a22"/><lb ed="R104" n="0221a04"/>此五蘊中法尙難得況主宰者衆生於中妄計實
<lb ed="X" n="0741a23"/><lb ed="R104" n="0221a05"/>我名爲我執由執我故煩惱障生塵勞競興業報
<lb ed="X" n="0741a24"/><lb ed="R104" n="0221a06"/>不息由此輪轉苦果無窮而二乘人但除我執煩
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0741b" n="0741b"/>
<lb ed="X" n="0741b01"/><lb ed="R104" n="0221a07"/>惱障未斷法執所知障菩薩雙斷二執二障然此
<lb ed="X" n="0741b02"/><lb ed="R104" n="0221a08"/>二執二障於賴耶識皆有種子從種生現起惑造
<lb ed="X" n="0741b03"/><lb ed="R104" n="0221a09"/>業推窮其本則自賴耶故云乃至廣如下明。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0741b0318" cb:place="inline">△三
<lb ed="X" n="0741b04"/><lb ed="R104" n="0221a10"/>總非。</p>
<lb ed="X" n="0741b05"/><lb ed="R104" n="0221a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0741b0501">皆謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0741b0501" n="0741b0501"/><anchor xml:id="beg0741b0501" n="0741b0501"/>已<anchor xml:id="end0741b0501"/>窮其理而實未也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0741b06"/><lb ed="R104" n="0221a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0741b0601">如上所說皆是聖人權漸之談非究竟了義之旨
<lb ed="X" n="0741b07"/><lb ed="R104" n="0221a13"/>恐人執滯故總非之意在責人非斥法也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0741b0717" cb:place="inline">△四通
<lb ed="X" n="0741b08"/><lb ed="R104" n="0221a14"/>妨。</p>
<lb ed="X" n="0741b09"/><lb ed="R104" n="0221a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0741b0901">然孔老釋迦皆是至聖隨時應物設敎殊途內外相
<lb ed="X" n="0741b10"/><lb ed="R104" n="0221a16"/>資共利群庶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0741b11"/><lb ed="R104" n="0221a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0741b1101">恐有難云如前所說元氣陰陽業惑識變皆是孔
<lb ed="X" n="0741b12"/><lb ed="R104" n="0221a18"/>老釋迦至聖所說何得非之故今通云自是學人
<lb ed="X" n="0741b13"/><lb ed="R104" n="0221b01"/>不達聖意豈孔老釋迦之過歟然則聖意若何論
<lb ed="X" n="0741b14"/><lb ed="R104" n="0221b02"/>云然孔老<note place="inline">云云</note>此乃總出三聖立敎之意也言隨
<lb ed="X" n="0741b15"/><lb ed="R104" n="0221b03"/>時應物者孔老之時此方人根未熟尙未堪聞因
<lb ed="X" n="0741b16"/><lb ed="R104" n="0221b04"/>果之說況佛性了義之談故孔老先以仁義道德
<lb ed="X" n="0741b17"/><lb ed="R104" n="0221b05"/>而漸誘之旦指元氣陰陽爲本西方佛出世四十
<lb ed="X" n="0741b18"/><lb ed="R104" n="0221b06"/>年前人根未熟未堪聞於佛性了義之旨是故大
<lb ed="X" n="0741b19"/><lb ed="R104" n="0221b07"/>覺且隨二乘五性之機說業識變等至四十年後
<lb ed="X" n="0741b20"/><lb ed="R104" n="0221b08"/>方說一乘故法華經云久默斯要不努速說皆顯
<lb ed="X" n="0741b21"/><lb ed="R104" n="0221b09"/>隨時應物也言殊途者謂殊異路途卽指前所說
<lb ed="X" n="0741b22"/><lb ed="R104" n="0221b10"/>元氣業惑等立敎不同故曰殊途言內外相資等
<lb ed="X" n="0741b23"/><lb ed="R104" n="0221b11"/>者資者藉也助也謂雖設敎不同然亦互相資賴
<lb ed="X" n="0741b24"/><lb ed="R104" n="0221b12"/>道並行而不悖也蓋佛敎藉儒老爲誘物之始儒
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0741c" n="0741c"/>
<lb ed="X" n="0741c01"/><lb ed="R104" n="0221b13"/>老藉佛敎爲成物之終如目足相資方能全濟又
<lb ed="X" n="0741c02"/><lb ed="R104" n="0221b14"/>震旦之機宜以仁義道德而化故孔老以是化之
<lb ed="X" n="0741c03"/><lb ed="R104" n="0221b15"/>餘方之機宜以業惑等化故大覺以業惑等化之
<lb ed="X" n="0741c04"/><lb ed="R104" n="0221b16"/>衆生不一故曰群庶。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0741c0409" cb:place="inline">△五躡迹重通二初總明權
<lb ed="X" n="0741c05"/><lb ed="R104" n="0221b17"/>實二初縱。</p>
<lb ed="X" n="0741c06"/><lb ed="R104" n="0221b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0741c0601"><g ref="#CB15081">䇿</g>勤萬行明因果始終推究萬法彰生起本末雖皆
<lb ed="X" n="0741c07"/><lb ed="R104" n="0222a01"/>聖意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0741c08"/><lb ed="R104" n="0222a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0741c0801">恐人難曰三敎聖人利物之心旣同則應三敎皆
<lb ed="X" n="0741c09"/><lb ed="R104" n="0222a03"/>可原人何故此中偏宗佛敎故復答云利物之心
<lb ed="X" n="0741c10"/><lb ed="R104" n="0222a04"/>三聖雖同權實之用三聖則異儒道一向是權佛
<lb ed="X" n="0741c11"/><lb ed="R104" n="0222a05"/>敎兼於權實今取實敎了義故偏宗佛迷於權實
<lb ed="X" n="0741c12"/><lb ed="R104" n="0222a06"/>豈達聖意言<g ref="#CB15081">䇿</g>勤萬行者<g ref="#CB15081">䇿</g>謂<g ref="#CB15081">䇿</g>發萬行者且言
<lb ed="X" n="0741c13"/><lb ed="R104" n="0222a07"/>行門之多不但說施戒等至於四諦緣生十善五
<lb ed="X" n="0741c14"/><lb ed="R104" n="0222a08"/>戒四禪八定儒老五常道德等皆在其中細詳文
<lb ed="X" n="0741c15"/><lb ed="R104" n="0222a09"/>意自可見矣因果始終唯明佛敎修因爲始感果
<lb ed="X" n="0741c16"/><lb ed="R104" n="0222a10"/>爲終或約一人先後爲始終也萬法至本末亦通
<lb ed="X" n="0741c17"/><lb ed="R104" n="0222a11"/>三敎儒道以氣爲本釋敎以業惑八識眞如爲本
<lb ed="X" n="0741c18"/><lb ed="R104" n="0222a12"/>隨宗不同末則可知從上<g ref="#CB15081">䇿</g>勤萬行下至雖皆聖
<lb ed="X" n="0741c19"/><lb ed="R104" n="0222a13"/>意縱也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0741c1904" cb:place="inline">△後奪。</p>
<lb ed="X" n="0741c20"/><lb ed="R104" n="0222a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0741c2001">而有實有權二敎唯權佛兼權實。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0741c21"/><lb ed="R104" n="0222a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0741c2101">應再問云三敎之中何權何實故下句云二敎<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0741c22"/><lb ed="R104" n="0222a16"/>云</note>言權實者權謂權假亦曰權宜秤錘曰權言能
<lb ed="X" n="0741c23"/><lb ed="R104" n="0222a17"/>酌量輕重以喩聖人方便分別事宜隨器授道孔
<lb ed="X" n="0741c24"/><lb ed="R104" n="0222a18"/>子所謂可與立未可與權是也實者果之核取其
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0742a" n="0742a"/>
<lb ed="X" n="0742a01"/><lb ed="R104" n="0222b01"/>堅也亦確乎不可拔之謂也然則二敎之權與佛
<lb ed="X" n="0742a02"/><lb ed="R104" n="0222b02"/>敎之權可得聞乎答曰冥顯有異二敎之權卽冥
<lb ed="X" n="0742a03"/><lb ed="R104" n="0222b03"/>權也佛敎之權乃顯權也何以言之明敎大師云
<lb ed="X" n="0742a04"/><lb ed="R104" n="0222b04"/>權也者有顯權有冥權顯權則爲淺敎爲小道冥
<lb ed="X" n="0742a05"/><lb ed="R104" n="0222b05"/>權則爲異道爲他敎釋曰淺敎如法相破相小道
<lb ed="X" n="0742a06"/><lb ed="R104" n="0222b06"/>如二乘人天此之三乘如化城之喩是佛隨宜之
<lb ed="X" n="0742a07"/><lb ed="R104" n="0222b07"/>說故曰顯權冥權者無方妙用潛興密應或爲異
<lb ed="X" n="0742a08"/><lb ed="R104" n="0222b08"/>道之師以化正彼類或爲他敎之主用他敎法以
<lb ed="X" n="0742a09"/><lb ed="R104" n="0222b09"/>利于世如華嚴經云或持牛狗及鹿戒或著壞衣
<lb ed="X" n="0742a10"/><lb ed="R104" n="0222b10"/>奉事火等又淸淨法行經云吾遣迦葉以爲老子
<lb ed="X" n="0742a11"/><lb ed="R104" n="0222b11"/>又遣淨光童子示爲仲尼故知孔老皆大覺冥權
<lb ed="X" n="0742a12"/><lb ed="R104" n="0222b12"/>也總明三敎權實竟。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0742a1209" cb:place="inline">△後別明權實之用二初縱。</p>
<lb ed="X" n="0742a13"/><lb ed="R104" n="0222b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0742a1301"><g ref="#CB15081">䇿</g>萬行懲惡勸善同歸于治則三敎皆可遵行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742a14"/><lb ed="R104" n="0222b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0742a1401">亦應先難云前明敎有權實唯宗實敎則應權敎
<lb ed="X" n="0742a15"/><lb ed="R104" n="0222b15"/>皆無用耶答曰是何言歟夫聖人設敎各有攸當
<lb ed="X" n="0742a16"/><lb ed="R104" n="0222b16"/>或權或實隨器所宜故此一科卽顯權敎之有用
<lb ed="X" n="0742a17"/><lb ed="R104" n="0222b17"/>也初句如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0742a1701" n="0742a1701"/><anchor xml:id="beg0742a1701" n="0742a1701"/>已<anchor xml:id="end0742a1701"/>解懲惡勸善有懲者戒也止也卽
<lb ed="X" n="0742a18"/><lb ed="R104" n="0222b18"/>止惡興善也儒敎三綱五常老氏保雌守弱釋敎
<lb ed="X" n="0742a19"/><lb ed="R104" n="0223a01"/>三學六度莫不皆使人止惡興善而<anchor xml:id="nkr_note_add_0742a1901" n="0742a1901"/><anchor xml:id="beg0742a1901" n="0742a1901"/>已<anchor xml:id="end0742a1901"/>泛常所說
<lb ed="X" n="0742a20"/><lb ed="R104" n="0223a02"/>三敎大同者此之謂也尙書云爲善不同同歸于
<lb ed="X" n="0742a21"/><lb ed="R104" n="0223a03"/>治今借用之明敎云神農誌百藥雖異而同於愈
<lb ed="X" n="0742a22"/><lb ed="R104" n="0223a04"/>疾也后稷標百穀不同而同於養人也聖人爲敎
<lb ed="X" n="0742a23"/><lb ed="R104" n="0223a05"/>不同而同於爲善也證此可知遵者依也所歸旣
<lb ed="X" n="0742a24"/><lb ed="R104" n="0223a06"/>同依行皆可是故依儒敎則爲成德之君子遵老
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0742b" n="0742b"/>
<lb ed="X" n="0742b01"/><lb ed="R104" n="0223a07"/>氏則爲淸淨之眞人稟釋敎則出三惡而往人天
<lb ed="X" n="0742b02"/><lb ed="R104" n="0223a08"/>乃至究竟證三乘而圓二果者矣。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0742b0214" cb:place="inline">△後奪。</p>
<lb ed="X" n="0742b03"/><lb ed="R104" n="0223a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0742b0301">推萬法窮理盡性至于本源則佛敎方爲決了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742b04"/><lb ed="R104" n="0223a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0742b0401">此卽顯實敎之用也亦應問云旣三敎皆可遵依
<lb ed="X" n="0742b05"/><lb ed="R104" n="0223a11"/>又何必偏遵實敎故今奪云推萬法<note place="inline">云云</note>大意前
<lb ed="X" n="0742b06"/><lb ed="R104" n="0223a12"/>言三敎皆可遵行者但順聖人隨宜益物治<anchor xml:id="nkr_note_add_0742b0601" n="0742b0601"/><anchor xml:id="beg0742b0601" n="0742b0601"/>已<anchor xml:id="end0742b0601"/>成
<lb ed="X" n="0742b07"/><lb ed="R104" n="0223a13"/>之人身非欲窮究所以成人之源本欲窮其本則
<lb ed="X" n="0742b08"/><lb ed="R104" n="0223a14"/>非了義敎莫能盡之言推萬法窮理盡性者推謂
<lb ed="X" n="0742b09"/><lb ed="R104" n="0223a15"/>尋其本致窮謂極其根源盡謂竭其蘊底萬法卽
<lb ed="X" n="0742b10"/><lb ed="R104" n="0223a16"/>色心等世出世法然窮理盡性語出周易彼繫辭
<lb ed="X" n="0742b11"/><lb ed="R104" n="0223a17"/>云窮理盡性以至於命昔者聖人之作易也將以
<lb ed="X" n="0742b12"/><lb ed="R104" n="0223a18"/>順性命之理彼注云理謂理數性謂性能命者生
<lb ed="X" n="0742b13"/><lb ed="R104" n="0223b01"/>之極窮理則盡其能若窮其理數盡其性能則順
<lb ed="X" n="0742b14"/><lb ed="R104" n="0223b02"/>性命之理又儒宗以天所賦爲命今佛敎亦說理
<lb ed="X" n="0742b15"/><lb ed="R104" n="0223b03"/>性故借彼文取意則異理謂道理眞理性謂法性
<lb ed="X" n="0742b16"/><lb ed="R104" n="0223b04"/>心性不取天賦故不言命謂眞如一法橫對諸事
<lb ed="X" n="0742b17"/><lb ed="R104" n="0223b05"/>曰理廣也竪貫一法曰性深也然在無情曰法性
<lb ed="X" n="0742b18"/><lb ed="R104" n="0223b06"/>在有情曰心性亦曰佛性亦名本覺亦曰如來藏
<lb ed="X" n="0742b19"/><lb ed="R104" n="0223b07"/>卽下顯性經中所說眞性是也謂色心等法從緣
<lb ed="X" n="0742b20"/><lb ed="R104" n="0223b08"/>而生無實自性全是眞如隨緣所成故此萬法皆
<lb ed="X" n="0742b21"/><lb ed="R104" n="0223b09"/>以眞如而爲本源故論主圓覺疏序云萬法虗僞
<lb ed="X" n="0742b22"/><lb ed="R104" n="0223b10"/>緣會而生生法本無一切唯識識如幻夢但是一
<lb ed="X" n="0742b23"/><lb ed="R104" n="0223b11"/>心心寂而知目之圓覺此推萬法至本源之謂也
<lb ed="X" n="0742b24"/><lb ed="R104" n="0223b12"/>唯識亦云此諸法勝義亦卽是眞如常如其性故
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0742c" n="0742c"/>
<lb ed="X" n="0742c01"/><lb ed="R104" n="0223b13"/>卽諸法實性亦此義也言至于本源者非離眞性
<lb ed="X" n="0742c02"/><lb ed="R104" n="0223b14"/>之外別有本源但約敎詮淺深之異故有至不至
<lb ed="X" n="0742c03"/><lb ed="R104" n="0223b15"/>爾起信云心眞如者卽是一法界大總相法門體
<lb ed="X" n="0742c04"/><lb ed="R104" n="0223b16"/>所謂心性不生不滅乃至云唯是一心故名眞如
<lb ed="X" n="0742c05"/><lb ed="R104" n="0223b17"/>又立義分云摩訶衍者總說有二種一者法二者
<lb ed="X" n="0742c06"/><lb ed="R104" n="0223b18"/>義所言法者諸衆生心是心卽攝一切世間出世
<lb ed="X" n="0742c07"/><lb ed="R104" n="0224a01"/>間法依於此心顯示薩訶衍義故明敎大師云人
<lb ed="X" n="0742c08"/><lb ed="R104" n="0224a02"/>者天者聖人者孰不自性而出所以出者固其本
<lb ed="X" n="0742c09"/><lb ed="R104" n="0224a03"/>也此本則萬法之大本也注云人天與佛等三乘
<lb ed="X" n="0742c10"/><lb ed="R104" n="0224a04"/>聖人誰不從此一性所出則知性者爲萬法之本
<lb ed="X" n="0742c11"/><lb ed="R104" n="0224a05"/>源矣華嚴經云云何說諸蘊諸蘊有何性蘊性不
<lb ed="X" n="0742c12"/><lb ed="R104" n="0224a06"/>可滅是故說無生分別此諸蘊其性本空寂空故
<lb ed="X" n="0742c13"/><lb ed="R104" n="0224a07"/>不可滅此是無生義衆生旣如是諸佛亦復然佛
<lb ed="X" n="0742c14"/><lb ed="R104" n="0224a08"/>及諸佛法自性無所有則知不生不滅眞如妙性
<lb ed="X" n="0742c15"/><lb ed="R104" n="0224a09"/>實諸法之本源矣非一乘了義何以臻此言決了
<lb ed="X" n="0742c16"/><lb ed="R104" n="0224a10"/>者謂決定了義亦決斷顯了也此言佛敎別指顯
<lb ed="X" n="0742c17"/><lb ed="R104" n="0224a11"/>性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742c18"/><lb ed="R104" n="0224a12"/><p xml:id="pX58p0742c1801">△三明造論二初總顯餘宗未了爲造論之緣由
<lb ed="X" n="0742c19"/><lb ed="R104" n="0224a13"/>三初總明。</p>
<lb ed="X" n="0742c20"/><lb ed="R104" n="0224a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0742c2001">然當今學士各執一宗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0742c21"/><lb ed="R104" n="0224a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0742c2101">此言學士卽通指習三敎者士卽人也各執一宗
<lb ed="X" n="0742c22"/><lb ed="R104" n="0224a16"/>謂習儒者唯執天命習老唯執自然等更不復博
<lb ed="X" n="0742c23"/><lb ed="R104" n="0224a17"/>究圓暢。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0742c2304" cb:place="inline">△次別明。</p>
<lb ed="X" n="0742c24"/><lb ed="R104" n="0224a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0742c2401">就師佛者仍迷實義。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0743a" n="0743a"/>
<lb ed="X" n="0743a01"/><lb ed="R104" n="0224b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743a0101">或執業惑或執識變不信一乘實敎設談佛性定
<lb ed="X" n="0743a02"/><lb ed="R104" n="0224b02"/>揀闡提縱說眞如但云不變有所未悟故曰仍迷
<lb ed="X" n="0743a03"/><lb ed="R104" n="0224b03"/>其猶衆盲摸象豈識象之全軀坐井觀天寧見天
<lb ed="X" n="0743a04"/><lb ed="R104" n="0224b04"/>之無際。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0743a0404" cb:place="inline">△後結責。</p>
<lb ed="X" n="0743a05"/><lb ed="R104" n="0224b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0743a0501">故於天地人物不能原之至源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743a06"/><lb ed="R104" n="0224b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743a0601">問此科與前別除諸宗何異答前就學人所知以
<lb ed="X" n="0743a07"/><lb ed="R104" n="0224b07"/>顯敎之權實今約學人所執爲造論之發端向使
<lb ed="X" n="0743a08"/><lb ed="R104" n="0224b08"/>學人無封執之情則論主可以亡言矣。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0743a0816" cb:place="inline">△二正明
<lb ed="X" n="0743a09"/><lb ed="R104" n="0224b09"/>造論分三初先叙所憑。</p>
<lb ed="X" n="0743a10"/><lb ed="R104" n="0224b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0743a1001">余今還依內外敎理推窮萬法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743a11"/><lb ed="R104" n="0224b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743a1101">余者我也論主自稱之詞還依內外敎理則見解
<lb ed="X" n="0743a12"/><lb ed="R104" n="0224b12"/>圓融而無偏局之弊與夫未甞讀佛書而輒議佛
<lb ed="X" n="0743a13"/><lb ed="R104" n="0224b13"/>者相去遠矣夫子云葢有不知而作之者我無是
<lb ed="X" n="0743a14"/><lb ed="R104" n="0224b14"/>也論主之謂歟。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0743a1407" cb:place="inline">△次別示。</p>
<lb ed="X" n="0743a15"/><lb ed="R104" n="0224b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0743a1501">初從淺至深於習權敎者斥滯令通而極其本後依
<lb ed="X" n="0743a16"/><lb ed="R104" n="0224b16"/>了敎顯示展轉生起之義會偏令圓而至於末<note place="inline">末卽天地
<lb ed="X" n="0743a17"/><lb ed="R104" n="0224b17"/>人物</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743a18"/><lb ed="R104" n="0224b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743a1801">言從淺至深者卽指論初二門斥迷執偏淺也於
<lb ed="X" n="0743a19"/><lb ed="R104" n="0225a01"/>中前前淺而後後深斥滯令通者卽破執情而顯
<lb ed="X" n="0743a20"/><lb ed="R104" n="0225a02"/>圓解也極其本者指第三門顯眞源也極者至也
<lb ed="X" n="0743a21"/><lb ed="R104" n="0225a03"/>後依了敎下卽指第四門顯示展轉等者卽第四
<lb ed="X" n="0743a22"/><lb ed="R104" n="0225a04"/>門中用顯性了義會前所斥同一眞理也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0743a2217" cb:place="inline">△後結
<lb ed="X" n="0743a23"/><lb ed="R104" n="0225a05"/>名。</p>
<lb ed="X" n="0743a24"/><lb ed="R104" n="0225a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0743a2401">文有四篇名原人也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0743b" n="0743b"/>
<lb ed="X" n="0743b01"/><lb ed="R104" n="0225a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743b0101">可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743b02"/><lb ed="R104" n="0225a08"/><p xml:id="pX58p0743b0201">△大門第四釋本文中分二初標列章門。</p>
<lb ed="X" n="0743b03"/><lb ed="R104" n="0225a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0743b0301">斥迷執第一　斥偏淺第二
<lb ed="X" n="0743b04"/><lb ed="R104" n="0225a10"/>　直顯眞源第三　會通本末第四。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743b05"/><lb ed="R104" n="0225a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743b0501">四門次第如向<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b0501" n="0743b0501"/><anchor xml:id="beg0743b0501" n="0743b0501"/>已<anchor xml:id="end0743b0501"/>說。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0743b0510" cb:place="inline">△二正釋四初釋初章二釋
<lb ed="X" n="0743b06"/><lb ed="R104" n="0225a12"/>第二斥偏淺三釋第三直顯眞源四釋第四會通
<lb ed="X" n="0743b07"/><lb ed="R104" n="0225a13"/>本末初中復二初牒門名。</p>
<lb ed="X" n="0743b08"/><lb ed="R104" n="0225a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0743b0801">一斥迷執<note place="inline">習儒業者</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743b09"/><lb ed="R104" n="0225a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743b0901">斥者排擯義唯韻云逐也遠也謂驅逐令遠去也
<lb ed="X" n="0743b10"/><lb ed="R104" n="0225a16"/>迷謂惑而不悟執謂固守不移。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0743b1013" cb:place="inline">△<anchor xml:id="nkr_note_orig_0743001" n="0743001"/>儒道下二正指
<lb ed="X" n="0743b11"/><lb ed="R104" n="0225a17"/>儒道三就彼詰難四結顯未了就次章中文分三
<lb ed="X" n="0743b12"/><lb ed="R104" n="0225a18"/>段初正明所本二宗合辨。</p>
<lb ed="X" n="0743b13"/><lb ed="R104" n="0225b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0743b1301">儒道二敎說人畜等類皆是虗無大道生成餘育。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743b14"/><lb ed="R104" n="0225b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743b1401">二宗合辨其義如前小有不同隨文當示言皆是
<lb ed="X" n="0743b15"/><lb ed="R104" n="0225b03"/>大道生成養育者卽老氏意道經云有物混成先
<lb ed="X" n="0743b16"/><lb ed="R104" n="0225b04"/>天地生寂兮寥兮獨立而不改周行而不殆可以
<lb ed="X" n="0743b17"/><lb ed="R104" n="0225b05"/>爲天下母吾不知其名字之曰道強爲之名曰大
<lb ed="X" n="0743b18"/><lb ed="R104" n="0225b06"/>明皇云以通生表其德字之曰道以包含目其體
<lb ed="X" n="0743b19"/><lb ed="R104" n="0225b07"/>故名曰大母者取其生育義也老氏意云我見一
<lb ed="X" n="0743b20"/><lb ed="R104" n="0225b08"/>物混然而成出於自古非聲非色卓然挺特不逐
<lb ed="X" n="0743b21"/><lb ed="R104" n="0225b09"/>物移遍萬物中安然<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b2101" n="0743b2101"/><anchor xml:id="beg0743b2101" n="0743b2101"/>坦<anchor xml:id="end0743b2101"/>蕩衆妙由之而出宜其爲
<lb ed="X" n="0743b22"/><lb ed="R104" n="0225b10"/>之母也故爲強立名字曰大道焉又德經云道生
<lb ed="X" n="0743b23"/><lb ed="R104" n="0225b11"/>之德畜之物形之勢成之彼疏云道降冲和之氣
<lb ed="X" n="0743b24"/><lb ed="R104" n="0225b12"/>陶冶萬物萬物得之以生故云道生之德得也畜
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0743c" n="0743c"/>
<lb ed="X" n="0743c01"/><lb ed="R104" n="0225b13"/>養也謂萬物得道用而能畜養斯形則約道畜養
<lb ed="X" n="0743c02"/><lb ed="R104" n="0225b14"/>之處而受德名故云德畜之道生德畜品物流形
<lb ed="X" n="0743c03"/><lb ed="R104" n="0225b15"/>故曰物形之道爲萬物作天時地利陰陽之勢而
<lb ed="X" n="0743c04"/><lb ed="R104" n="0225b16"/>物資之以成故曰勢成之又云故道生之畜之長
<lb ed="X" n="0743c05"/><lb ed="R104" n="0225b17"/>之育之成之熟之養之覆之彼疏云始之爲生養
<lb ed="X" n="0743c06"/><lb ed="R104" n="0225b18"/>之爲畜令增進曰長字撫爲育輔相曰成遂終曰
<lb ed="X" n="0743c07"/><lb ed="R104" n="0226a01"/>熟資給曰養蔭庇曰覆上之八字皆道德功用之
<lb ed="X" n="0743c08"/><lb ed="R104" n="0226a02"/>謂也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0743c0803" cb:place="inline">△二明生起次序。</p>
<lb ed="X" n="0743c09"/><lb ed="R104" n="0226a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0743c0901">謂道法自然生於元氣元氣生天地天地生萬物。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0743c10"/><lb ed="R104" n="0226a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0743c1001">道法自然一句全是道經彼云人法地地法天天
<lb ed="X" n="0743c11"/><lb ed="R104" n="0226a05"/>法道道法自然注云人謂王也爲王者先當法地
<lb ed="X" n="0743c12"/><lb ed="R104" n="0226a06"/>安靜旣爾又當法天運用生成旣生成<anchor xml:id="nkr_note_add_0743c1201" n="0743c1201"/><anchor xml:id="beg0743c1201" n="0743c1201"/>已<anchor xml:id="end0743c1201"/>又當法
<lb ed="X" n="0743c13"/><lb ed="R104" n="0226a07"/>道淸淨無爲令物自化人君能爾卽合道法自然
<lb ed="X" n="0743c14"/><lb ed="R104" n="0226a08"/>之性也又云自然者妙本之性性非造作故曰自
<lb ed="X" n="0743c15"/><lb ed="R104" n="0226a09"/>然道者妙本之用道與自然體用之稱非謂道法
<lb ed="X" n="0743c16"/><lb ed="R104" n="0226a10"/>効於自然也今論正用道法自然一句者不取人
<lb ed="X" n="0743c17"/><lb ed="R104" n="0226a11"/>君法則之義但明自然之道在天地之先而<anchor xml:id="nkr_note_add_0743c1701" n="0743c1701"/><anchor xml:id="beg0743c1701" n="0743c1701"/>已<anchor xml:id="end0743c1701"/>恐
<lb ed="X" n="0743c18"/><lb ed="R104" n="0226a12"/>欲知源故具引之言生於元氣者取道經意彼德
<lb ed="X" n="0743c19"/><lb ed="R104" n="0226a13"/>經云道生一一生二二生三三生萬物如前序中
<lb ed="X" n="0743c20"/><lb ed="R104" n="0226a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0743c2001" n="0743c2001"/><anchor xml:id="beg0743c2001" n="0743c2001"/>已<anchor xml:id="end0743c2001"/>引但今論中生於元氣卽彼道生一元氣生天
<lb ed="X" n="0743c21"/><lb ed="R104" n="0226a15"/>地卽彼一生二二生三天地生萬物卽彼三生萬
<lb ed="X" n="0743c22"/><lb ed="R104" n="0226a16"/>物蓋變其文勢貴異前耳而意則同然前叙中混
<lb ed="X" n="0743c23"/><lb ed="R104" n="0226a17"/>沌卽儒者之說此言大道卽老氏之意前後互擧
<lb ed="X" n="0743c24"/><lb ed="R104" n="0226a18"/>顯二宗之大同也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0743c2408" cb:place="inline">△三約人顯本二初約從本起
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0744a" n="0744a"/>
<lb ed="X" n="0744a01"/><lb ed="R104" n="0226b01"/>末。</p>
<lb ed="X" n="0744a02"/><lb ed="R104" n="0226b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0744a0201">故愚智貴賤貧富苦樂皆稟於天由於時命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744a03"/><lb ed="R104" n="0226b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0744a0301">愚謂諸情暗鈍智謂慧解高明貴謂名位尊榮賤
<lb ed="X" n="0744a04"/><lb ed="R104" n="0226b04"/>謂身職卑下貧謂資生闕乏富謂財用富饒苦謂
<lb ed="X" n="0744a05"/><lb ed="R104" n="0226b05"/>逼迫心形樂謂諸根適悅然愚智約性貴賤約位
<lb ed="X" n="0744a06"/><lb ed="R104" n="0226b06"/>貧富約資苦樂約受亦應言吉凶壽夭妍<g ref="#CB15525">媸</g>病健
<lb ed="X" n="0744a07"/><lb ed="R104" n="0226b07"/>等觸類可推矣此皆人中品類不同言皆稟於天
<lb ed="X" n="0744a08"/><lb ed="R104" n="0226b08"/>由於時命者儒宗泛說多止天命時與命皆數也
<lb ed="X" n="0744a09"/><lb ed="R104" n="0226b09"/>論語云死生有命富貴在天孟子云莫之爲而爲
<lb ed="X" n="0744a10"/><lb ed="R104" n="0226b10"/>者天也莫之致而至者命也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0744a1012" cb:place="inline">△後約原始反終。</p>
<lb ed="X" n="0744a11"/><lb ed="R104" n="0226b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0744a1101">故死後却歸天地復其虗無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744a12"/><lb ed="R104" n="0226b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0744a1201">天地者儒宗所歸虗無者老氏所復道經云夫物
<lb ed="X" n="0744a13"/><lb ed="R104" n="0226b13"/>芸芸復歸其根歸根曰靜靜曰復命<note place="inline">云云</note>言萬物
<lb ed="X" n="0744a14"/><lb ed="R104" n="0226b14"/>旣稟天地元氣而生如草木依根而得榮茂死則
<lb ed="X" n="0744a15"/><lb ed="R104" n="0226b15"/>復其本始如草木凋落精脉還其本根是復其所
<lb ed="X" n="0744a16"/><lb ed="R104" n="0226b16"/>稟之性命從天地生復歸天地者如邵子云上天
<lb ed="X" n="0744a17"/><lb ed="R104" n="0226b17"/>生我上天死我一聽於天有何不可此之謂也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0744a1719" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0744a18"/><lb ed="R104" n="0226b18"/>四明立敎大旨。</p>
<lb ed="X" n="0744a19"/><lb ed="R104" n="0227a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0744a1901">然外敎宗旨但在乎依身立行不在究竟身之元由
<lb ed="X" n="0744a20"/><lb ed="R104" n="0227a02"/>所說萬物不論象外。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744a21"/><lb ed="R104" n="0227a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0744a2101">言外敎者謂佛法之外也言依身立行者儒宗五
<lb ed="X" n="0744a22"/><lb ed="R104" n="0227a04"/>常百行老氏保雌守弱皆以修飾其身而<anchor xml:id="nkr_note_add_0744a2201" n="0744a2201"/><anchor xml:id="beg0744a2201" n="0744a2201"/>已<anchor xml:id="end0744a2201"/>大學
<lb ed="X" n="0744a23"/><lb ed="R104" n="0227a05"/>云自天子達於庶人一是皆以修身爲本孝經云
<lb ed="X" n="0744a24"/><lb ed="R104" n="0227a06"/>立身行道揚名於後世老子云名與身孰親身與
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0744b" n="0744b"/>
<lb ed="X" n="0744b01"/><lb ed="R104" n="0227a07"/>貨孰多等不在究身之元由者不言此身因何而
<lb ed="X" n="0744b02"/><lb ed="R104" n="0227a08"/>有何故得爲人何故爲畜等縱若說者不過大道
<lb ed="X" n="0744b03"/><lb ed="R104" n="0227a09"/>元氣而<anchor xml:id="nkr_note_add_0744b0301" n="0744b0301"/><anchor xml:id="beg0744b0301" n="0744b0301"/>已<anchor xml:id="end0744b0301"/>言象外者象謂物之形象易繫辭云夫
<lb ed="X" n="0744b04"/><lb ed="R104" n="0227a10"/>象聖人以以見天下之頤而擬諸其形容象其物
<lb ed="X" n="0744b05"/><lb ed="R104" n="0227a11"/>宜是故謂之象如乾卦三連以象天純陽坤卦六
<lb ed="X" n="0744b06"/><lb ed="R104" n="0227a12"/>段象地純陰亦如丹靑圖畵肖物形容故唐太宗
<lb ed="X" n="0744b07"/><lb ed="R104" n="0227a13"/>聖敎序云二儀有象顯覆載以含生又世俗說天
<lb ed="X" n="0744b08"/><lb ed="R104" n="0227a14"/>圓地方則知天地皆有形象也今世敎所談至大
<lb ed="X" n="0744b09"/><lb ed="R104" n="0227a15"/>者不過天地而已而人畜萬物皆在天地之中故
<lb ed="X" n="0744b10"/><lb ed="R104" n="0227a16"/>其所論不出天地之外故云所說萬物不論象外
<lb ed="X" n="0744b11"/><lb ed="R104" n="0227a17"/>莊子云六合之外聖人存而不論則知天地之外
<lb ed="X" n="0744b12"/><lb ed="R104" n="0227a18"/>孔老非實不知但以世人智淺未足與議論語云
<lb ed="X" n="0744b13"/><lb ed="R104" n="0227b01"/>夫子之言性與天道不可得而聞也況象外乎。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0744b1319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0744b14"/><lb ed="R104" n="0227b02"/>五釋通妨難二初正釋通妨難。</p>
<lb ed="X" n="0744b15"/><lb ed="R104" n="0227b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0744b1501">雖指大道爲本而不備明順逆起滅染淨因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744b16"/><lb ed="R104" n="0227b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0744b1601">恐有問言彼宗亦說大道元氣等生成萬物大道
<lb ed="X" n="0744b17"/><lb ed="R104" n="0227b05"/>元氣卽是身本那言不究故今釋云雖指大道<note place="inline">云
<lb ed="X" n="0744b18"/><lb ed="R104" n="0227b06"/>云</note>論文略擧且言大道實兼元氣天命父母等也
<lb ed="X" n="0744b19"/><lb ed="R104" n="0227b07"/>然元氣父母等但是生身之具而非卽是身本譬
<lb ed="X" n="0744b20"/><lb ed="R104" n="0227b08"/>如孩穉見母籠甑取餠啖之便知是餠籠甑所成
<lb ed="X" n="0744b21"/><lb ed="R104" n="0227b09"/>後來索餠卽指籠甑豈知籠甑但是成餠之具豈
<lb ed="X" n="0744b22"/><lb ed="R104" n="0227b10"/>是餠之所本哉今元氣天地等籠甑之謂也執爲
<lb ed="X" n="0744b23"/><lb ed="R104" n="0227b11"/>身本孩穉之見而<anchor xml:id="nkr_note_add_0744b2301" n="0744b2301"/><anchor xml:id="beg0744b2301" n="0744b2301"/>已<anchor xml:id="end0744b2301"/>而不備明下正顯所迷順逆
<lb ed="X" n="0744b24"/><lb ed="R104" n="0227b12"/>起滅者謂內敎所說十二因緣迷則從無明起行
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0744c" n="0744c"/>
<lb ed="X" n="0744c01"/><lb ed="R104" n="0227b13"/>展轉乃至有生老死卽順生死起動而成流轉也
<lb ed="X" n="0744c02"/><lb ed="R104" n="0227b14"/>悟則從生死逆觀乃至無明遂起智斷無明由明
<lb ed="X" n="0744c03"/><lb ed="R104" n="0227b15"/>明滅故行滅乃至生老死滅卽證聖果此明逆生
<lb ed="X" n="0744c04"/><lb ed="R104" n="0227b16"/>死而還滅也此十二支通大小乘義門繁廣非略
<lb ed="X" n="0744c05"/><lb ed="R104" n="0227b17"/>可盡言染淨因緣者有二一約小乘其說又二一
<lb ed="X" n="0744c06"/><lb ed="R104" n="0227b18"/>者如前十二有支由無明緣行乃至生緣老死是
<lb ed="X" n="0744c07"/><lb ed="R104" n="0228a01"/>染因緣由無明滅行滅乃至老死滅是淨因緣二
<lb ed="X" n="0744c08"/><lb ed="R104" n="0228a02"/>者約苦集滅道四諦謂苦集是世間因果滅道是
<lb ed="X" n="0744c09"/><lb ed="R104" n="0228a03"/>出世間因果由造集諦因感苦諦果名染因緣由
<lb ed="X" n="0744c10"/><lb ed="R104" n="0228a04"/>猒苦故起道諦智斷彼集因苦果不生證滅諦理
<lb ed="X" n="0744c11"/><lb ed="R104" n="0228a05"/>名淨因緣故淨名云從癡有愛則我病生衆生病
<lb ed="X" n="0744c12"/><lb ed="R104" n="0228a06"/>愈我病亦愈二約大乘亦二一約法相宗謂藏識
<lb ed="X" n="0744c13"/><lb ed="R104" n="0228a07"/>法爾包攝三乘及三性名言種子而一切衆生有
<lb ed="X" n="0744c14"/><lb ed="R104" n="0228a08"/>無不同若有三乘種子者遇緣熏習修行斷障當
<lb ed="X" n="0744c15"/><lb ed="R104" n="0228a09"/>得三乘聖果名淨因緣<note place="inline">此且三乘總說應別明之</note>若無三乘種
<lb ed="X" n="0744c16"/><lb ed="R104" n="0228a10"/>子但有有漏三性等種卽造三種業<note place="inline">福非福不動</note>三界
<lb ed="X" n="0744c17"/><lb ed="R104" n="0228a11"/>流轉名染因緣二約法性宗眞妄和合成黎耶識
<lb ed="X" n="0744c18"/><lb ed="R104" n="0228a12"/>若迷之時染法有力淨法無力向緣下轉沉淪三
<lb ed="X" n="0744c19"/><lb ed="R104" n="0228a13"/>界名染因緣悟時淨法有力染法無力背緣上轉
<lb ed="X" n="0744c20"/><lb ed="R104" n="0228a14"/>成四聖位名淨因緣廣如下引此等法義外敎豈
<lb ed="X" n="0744c21"/><lb ed="R104" n="0228a15"/>知況能備明。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0744c2106" cb:place="inline">△後約人顯宗。</p>
<lb ed="X" n="0744c22"/><lb ed="R104" n="0228a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0744c2201">故習者不知是權執之爲了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0744c23"/><lb ed="R104" n="0228a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0744c2301">孔老所說但是權宜不執則爲入道之緣固執則
<lb ed="X" n="0744c24"/><lb ed="R104" n="0228a18"/>爲障道之損圭峯云儒資戒律道助禪那此其緣
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0745a" n="0745a"/>
<lb ed="X" n="0745a01"/><lb ed="R104" n="0228b01"/>也入難之中世智辨聰反成爲難此其損也宜自
<lb ed="X" n="0745a02"/><lb ed="R104" n="0228b02"/>擇焉。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0745a0203" cb:place="inline">△二就彼詰難二初總標。</p>
<lb ed="X" n="0745a03"/><lb ed="R104" n="0228b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0745a0301">今略擧而詰之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745a04"/><lb ed="R104" n="0228b04"/><p xml:id="pX58p0745a0401">△後別難有四初難道生二初牒彼所立。</p>
<lb ed="X" n="0745a05"/><lb ed="R104" n="0228b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0745a0501">所言萬物皆從大道而生者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745a06"/><lb ed="R104" n="0228b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0745a0601">此唯老氏所執詰者問也假立賓主難疑答問論
<lb ed="X" n="0745a07"/><lb ed="R104" n="0228b07"/>之式也所言萬物至而生者此句牒彼所立下皆
<lb ed="X" n="0745a08"/><lb ed="R104" n="0228b08"/>準知。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0745a0803" cb:place="inline">△後正申難二初道常物亦應常難二初按
<lb ed="X" n="0745a09"/><lb ed="R104" n="0228b09"/>定。</p>
<lb ed="X" n="0745a10"/><lb ed="R104" n="0228b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0745a1001">大道卽是生死賢愚之本吉凶禍福之基。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745a11"/><lb ed="R104" n="0228b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0745a1101">彼以長生久視爲道故作此難之初二句按定基
<lb ed="X" n="0745a12"/><lb ed="R104" n="0228b12"/>謂基址亦曰鎡基爾雅云基初也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0745a1214" cb:place="inline">△後正難。</p>
<lb ed="X" n="0745a13"/><lb ed="R104" n="0228b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0745a1301">基本旣其常存則禍亂凶愚不可除也福慶賢善不
<lb ed="X" n="0745a14"/><lb ed="R104" n="0228b14"/>可益也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745a15"/><lb ed="R104" n="0228b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0745a1501">道旣是常物亦應常如世子孫還類父母則禍亂
<lb ed="X" n="0745a16"/><lb ed="R104" n="0228b16"/>應常禍亂非人力可以剪除福慶應常福慶非積
<lb ed="X" n="0745a17"/><lb ed="R104" n="0228b17"/>善可能增益故李思愼云老以生與死命也悉是
<lb ed="X" n="0745a18"/><lb ed="R104" n="0228b18"/>道之所爲聖與不肖性也但是天之所與天與不
<lb ed="X" n="0745a19"/><lb ed="R104" n="0229a01"/>可逃道爲不可捍知天道之不可逃捍者則能安
<lb ed="X" n="0745a20"/><lb ed="R104" n="0229a02"/>處長生守金性情<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0745a2010" cb:place="inline">△後反質破。</p>
<lb ed="X" n="0745a21"/><lb ed="R104" n="0229a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0745a2101">何用老莊之敎耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745a22"/><lb ed="R104" n="0229a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0745a2201">恐云設如禍福不可增損復有何過故今難云如
<lb ed="X" n="0745a23"/><lb ed="R104" n="0229a05"/>此則孔老設敎遂成無用良以聖人見善有益可
<lb ed="X" n="0745a24"/><lb ed="R104" n="0229a06"/>以致福故勸令爲善見惡有損可以致禍故敎令
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0745b" n="0745b"/>
<lb ed="X" n="0745b01"/><lb ed="R104" n="0229a07"/>遠惡則知吉凶禍福由我致之旣道使然於我何
<lb ed="X" n="0745b02"/><lb ed="R104" n="0229a08"/>預勉之修善曾何所圖。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0745b0210" cb:place="inline">△二禍福倒置非尊難。</p>
<lb ed="X" n="0745b03"/><lb ed="R104" n="0229a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0745b0301">又道育虎狼胎桀紂夭顏冉禍夷齊何名尊乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745b04"/><lb ed="R104" n="0229a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0745b0401">育謂鞠育胎謂含孕互擧爲文虎狼害人之獸豈
<lb ed="X" n="0745b05"/><lb ed="R104" n="0229a11"/>道畜之而使害人桀紂暴虐之君豈道孕之而使
<lb ed="X" n="0745b06"/><lb ed="R104" n="0229a12"/>虐民必曰道生道何不道桀者有夏十七世君名
<lb ed="X" n="0745b07"/><lb ed="R104" n="0229a13"/>履癸<anchor xml:id="nkr_note_add_0745b0701" n="0745b0701"/><anchor xml:id="beg0745b0701" n="0745b0701"/>諡<anchor xml:id="end0745b0701"/>法云賊虐多殺曰桀劉恕通鑑外紀云桀
<lb ed="X" n="0745b08"/><lb ed="R104" n="0229a14"/>爲無道暴戾頑很貪虐荒淫殘傷百姓天下顫怨
<lb ed="X" n="0745b09"/><lb ed="R104" n="0229a15"/>伊尹佐湯伐之桀戰不勝奔於三朡之國湯又伐
<lb ed="X" n="0745b10"/><lb ed="R104" n="0229a16"/>之放於南巢而死紂者殷三十世君帝乙之子名
<lb ed="X" n="0745b11"/><lb ed="R104" n="0229a17"/>受<anchor xml:id="nkr_note_add_0745b1101" n="0745b1101"/><anchor xml:id="beg0745b1101" n="0745b1101"/>諡<anchor xml:id="end0745b1101"/>法云殘義害善曰紂外紀云智足以拒諫言
<lb ed="X" n="0745b12"/><lb ed="R104" n="0229a18"/>足以飾非因寵妲<anchor xml:id="nkr_note_add_0745b1201" n="0745b1201"/><anchor xml:id="beg0745b1201" n="0745b1201"/>己<anchor xml:id="end0745b1201"/>作酒池肉林爲長夜之飮用
<lb ed="X" n="0745b13"/><lb ed="R104" n="0229b01"/>炮烙之刑剖比干囚箕子周武王擧兵伐之紂不
<lb ed="X" n="0745b14"/><lb ed="R104" n="0229b02"/>勝遂自焚而死夭短折也顏卽顏回字子淵冉卽
<lb ed="X" n="0745b15"/><lb ed="R104" n="0229b03"/>冉耕字伯牛皆孔子弟子四科中德行科也論語
<lb ed="X" n="0745b16"/><lb ed="R104" n="0229b04"/>云賢哉回也不遷怒不貳過不幸短命死矣又伯
<lb ed="X" n="0745b17"/><lb ed="R104" n="0229b05"/>牛有疾子問之自牖執其手曰亡之命矣夫斯人
<lb ed="X" n="0745b18"/><lb ed="R104" n="0229b06"/>也而有斯疾也<note place="inline">云云</note>先儒謂伯牛有惡疾將死夫
<lb ed="X" n="0745b19"/><lb ed="R104" n="0229b07"/>子歎之夫以二子之賢而不享年故曰夭顏冉禍
<lb ed="X" n="0745b20"/><lb ed="R104" n="0229b08"/>謂凶禍夷齊謂伯夷叔齊先儒云孤竹君之二子
<lb ed="X" n="0745b21"/><lb ed="R104" n="0229b09"/>也父喪兄弟讓國不紹武王伐紂二子諫之不從
<lb ed="X" n="0745b22"/><lb ed="R104" n="0229b10"/>恥食周粟餓死於首陽山下以夷齊之賢而致餓
<lb ed="X" n="0745b23"/><lb ed="R104" n="0229b11"/>死故云禍也若云萬物皆是道之所爲者道乃富
<lb ed="X" n="0745b24"/><lb ed="R104" n="0229b12"/>愚夫而禍賢士何足敬哉且世有好賢惡不肖人
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0745c" n="0745c"/>
<lb ed="X" n="0745c01"/><lb ed="R104" n="0229b13"/>必謂之君子妬賢嫉能人必謂之小人君子也人
<lb ed="X" n="0745c02"/><lb ed="R104" n="0229b14"/>皆敬之小人也人皆鄙之道經云萬物莫不尊道
<lb ed="X" n="0745c03"/><lb ed="R104" n="0229b15"/>而貴德使道之所爲誠如前說則不足敬也故曰
<lb ed="X" n="0745c04"/><lb ed="R104" n="0229b16"/>何名尊乎。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0745c0405" cb:place="inline">△二難自然二初牒彼立義。</p>
<lb ed="X" n="0745c05"/><lb ed="R104" n="0229b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0745c0501">又言萬物皆是自然生化非因緣者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745c06"/><lb ed="R104" n="0229b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0745c0601">亦道敎所執儒宗亦執天爲自然若內敎說一切
<lb ed="X" n="0745c07"/><lb ed="R104" n="0230a01"/>萬法從因緣生謂親能發起爲因疎能助起爲緣
<lb ed="X" n="0745c08"/><lb ed="R104" n="0230a02"/>然一切萬法不出內外外者如草木等從種子生
<lb ed="X" n="0745c09"/><lb ed="R104" n="0230a03"/>名曰親因水土人時名曰疏緣內則人畜等從業
<lb ed="X" n="0745c10"/><lb ed="R104" n="0230a04"/>惑生名曰親因父母二氣名曰疏緣若委細說具
<lb ed="X" n="0745c11"/><lb ed="R104" n="0230a05"/>如下文今對外宗且略叙又謂彼儒道旣執自然
<lb ed="X" n="0745c12"/><lb ed="R104" n="0230a06"/>則不推因緣故莊子云不知所以然而然名曰自
<lb ed="X" n="0745c13"/><lb ed="R104" n="0230a07"/>然又云鶴不日浴而白烏不日黔而黑言皆自然
<lb ed="X" n="0745c14"/><lb ed="R104" n="0230a08"/>也儒宗執者如司馬君實無爲贊云治身以正保
<lb ed="X" n="0745c15"/><lb ed="R104" n="0230a09"/>躬以靜進退有道得失有命守道在<anchor xml:id="nkr_note_add_0745c1501" n="0745c1501"/><anchor xml:id="beg0745c1501" n="0745c1501"/>己<anchor xml:id="end0745c1501"/>功成則天
<lb ed="X" n="0745c16"/><lb ed="R104" n="0230a10"/>天復何爲莫非自然。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0745c1609" cb:place="inline">△後正申難二初自然卽應
<lb ed="X" n="0745c17"/><lb ed="R104" n="0230a11"/>無端難。</p>
<lb ed="X" n="0745c18"/><lb ed="R104" n="0230a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0745c1801">則一切無因緣處悉應生化謂石應生草草應生人
<lb ed="X" n="0745c19"/><lb ed="R104" n="0230a13"/>人生畜等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0745c20"/><lb ed="R104" n="0230a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0745c2001">謂旣不待因緣則石非草等因緣應能生草草生
<lb ed="X" n="0745c21"/><lb ed="R104" n="0230a15"/>人人生畜等以皆非緣故論略擧以例其餘故置
<lb ed="X" n="0745c22"/><lb ed="R104" n="0230a16"/>等言卽等一切非緣之事如火應生草木木生魚
<lb ed="X" n="0745c23"/><lb ed="R104" n="0230a17"/>鳥凡是一切不應生處皆能生也正取人不待父
<lb ed="X" n="0745c24"/><lb ed="R104" n="0230a18"/>母緣忽自生人等如西方無因外道亦作此計瑜
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0746a" n="0746a"/>
<lb ed="X" n="0746a01"/><lb ed="R104" n="0230b01"/>伽第七云何因緣故彼諸外道起如是見立如是
<lb ed="X" n="0746a02"/><lb ed="R104" n="0230b02"/>論答謂見世間無有因緣或時歘爾大風卒起於
<lb ed="X" n="0746a03"/><lb ed="R104" n="0230b03"/>一時間寂然止息或時忽爾暴河瀰漫於一時間
<lb ed="X" n="0746a04"/><lb ed="R104" n="0230b04"/>頓卽枯竭或時<g ref="#CB15106">鬱</g>爾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0746001" n="0746001"/>花木敷榮於一時間颯然衰
<lb ed="X" n="0746a05"/><lb ed="R104" n="0230b05"/>顇由如是故起無因見立無因論淸涼云與此方
<lb ed="X" n="0746a06"/><lb ed="R104" n="0230b06"/>儒老所計頗同又涅槃經中衲衣梵志求佛論議
<lb ed="X" n="0746a07"/><lb ed="R104" n="0230b07"/>佛問云汝宗何故知非因緣彼云我見牛生便能
<lb ed="X" n="0746a08"/><lb ed="R104" n="0230b08"/><g ref="#CB00063">𠲿</g>乳龜生便能入水知非因緣佛言若言<g ref="#CB00063">𠲿</g>乳非
<lb ed="X" n="0746a09"/><lb ed="R104" n="0230b09"/>因緣者俱非因緣何不<g ref="#CB00063">𠲿</g>角若言入水非因緣者
<lb ed="X" n="0746a10"/><lb ed="R104" n="0230b10"/>俱非因緣何不入火梵志辭屈投佛出家。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0746a1017" cb:place="inline">△後自
<lb ed="X" n="0746a11"/><lb ed="R104" n="0230b11"/>然不應緣習難二初正難二初總約情非。</p>
<lb ed="X" n="0746a12"/><lb ed="R104" n="0230b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746a1201">又應生無前後起無早晚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746a13"/><lb ed="R104" n="0230b13"/><p xml:id="pX58p0746a1301">△後別約有情。</p>
<lb ed="X" n="0746a14"/><lb ed="R104" n="0230b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746a1401">神仙不藉丹藥太平不藉賢良仁義不藉敎習。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746a15"/><lb ed="R104" n="0230b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0746a1501">前後早晚約時時乃疎緣中一事通內及外如春
<lb ed="X" n="0746a16"/><lb ed="R104" n="0230b16"/>蘭秋菊社燕賓鴻等各因其時人須十月方乃誕
<lb ed="X" n="0746a17"/><lb ed="R104" n="0230b17"/>生非自然也神仙<anchor xml:id="nkr_note_add_0746a1701" n="0746a1701"/><anchor xml:id="beg0746a1701" n="0746a1701"/>已<anchor xml:id="end0746a1701"/>下別約有情神仙要須宿稟
<lb ed="X" n="0746a18"/><lb ed="R104" n="0230b18"/>寡欲之資鍊藥服氣爲緣方能長生不老天下太
<lb ed="X" n="0746a19"/><lb ed="R104" n="0231a01"/>平必藉忠臣良士武以定亂文以經世君臣相濟
<lb ed="X" n="0746a20"/><lb ed="R104" n="0231a02"/>然後民安國泰時和俗淳人有才德之美皆資訓
<lb ed="X" n="0746a21"/><lb ed="R104" n="0231a03"/>誨之力習與性成未有不學而自成者孟東野詩
<lb ed="X" n="0746a22"/><lb ed="R104" n="0231a04"/>云擊石方有火不擊元無烟人學始知道不學非
<lb ed="X" n="0746a23"/><lb ed="R104" n="0231a05"/>自然信矣劉子云心受典誥而五性通焉故知仁
<lb ed="X" n="0746a24"/><lb ed="R104" n="0231a06"/>義必由敎習執自然者不亦乖乎。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0746a2414" cb:place="inline">△後結責。</p>
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0746b" n="0746b"/>
<lb ed="X" n="0746b01"/><lb ed="R104" n="0231a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746b0101">老莊周孔何用立敎爲軌則乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746b02"/><lb ed="R104" n="0231a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0746b0201">外應問曰設依我宗自然而成不藉敎習復有何
<lb ed="X" n="0746b03"/><lb ed="R104" n="0231a09"/>過答便有聖人立敎無益之過旣賢者自然而賢
<lb ed="X" n="0746b04"/><lb ed="R104" n="0231a10"/>不由敎習愚者自然而愚敎亦無益聖人立敎便
<lb ed="X" n="0746b05"/><lb ed="R104" n="0231a11"/>成無用軌謂車轍則謂法則如世行車必遵軌轍
<lb ed="X" n="0746b06"/><lb ed="R104" n="0231a12"/>爲法則也然老氏上士下士之說孔聖上智下愚
<lb ed="X" n="0746b07"/><lb ed="R104" n="0231a13"/>之論在吾敎中葢宿習力故謂多生熏習純熟今
<lb ed="X" n="0746b08"/><lb ed="R104" n="0231a14"/>得爲人諸識聰利人一<anchor xml:id="nkr_note_add_0746b0801" n="0746b0801"/><anchor xml:id="beg0746b0801" n="0746b0801"/>己<anchor xml:id="end0746b0801"/>百聞道勤行孔老於此
<lb ed="X" n="0746b09"/><lb ed="R104" n="0231a15"/>謂之生知上智上士故<name role="" type="person">白樂天</name>生而識字世呼爲
<lb ed="X" n="0746b10"/><lb ed="R104" n="0231a16"/>三生人若宿世從異中中來未曾熏習或因祕悋
<lb ed="X" n="0746b11"/><lb ed="R104" n="0231a17"/>不肯敎人今得人身諸情暗鈍倥侗顓<g ref="#CB15166">𫎇</g>誨而不
<lb ed="X" n="0746b12"/><lb ed="R104" n="0231a18"/>學聞道大笑孔老於此呼爲下愚其中人者昔雖
<lb ed="X" n="0746b13"/><lb ed="R104" n="0231b01"/>曾熏然未純熟故於今世學之則成不學則殆由
<lb ed="X" n="0746b14"/><lb ed="R104" n="0231b02"/>此觀之雖愚鈍之資苟能自勉於學縱未偕於上
<lb ed="X" n="0746b15"/><lb ed="R104" n="0231b03"/>達亦自勝於不學者矣況中人乎聖人知學問有
<lb ed="X" n="0746b16"/><lb ed="R104" n="0231b04"/>益可以革愚成智故垂典誥以爲軌則斯則因緣
<lb ed="X" n="0746b17"/><lb ed="R104" n="0231b05"/>之理明矣而曰自然未敢聞命。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0746b1713" cb:place="inline">△三難元氣二初
<lb ed="X" n="0746b18"/><lb ed="R104" n="0231b06"/>牒彼所立。</p>
<lb ed="X" n="0746b19"/><lb ed="R104" n="0231b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746b1901">又言皆從元氣而生成者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746b20"/><lb ed="R104" n="0231b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0746b2001">此儒道皆執。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0746b2006" cb:place="inline">△後正申難三初氣變不應緣習難
<lb ed="X" n="0746b21"/><lb ed="R104" n="0231b09"/>二初正難。</p>
<lb ed="X" n="0746b22"/><lb ed="R104" n="0231b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746b2201">則歘生之神未曾習慮豈得嬰孩便能愛惡驕恣焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746b23"/><lb ed="R104" n="0231b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0746b2301">歘暴起也言歘然而生也神謂人之精神言初生
<lb ed="X" n="0746b24"/><lb ed="R104" n="0231b12"/>之子八識雖具七情未彰良由創與境逢未知染
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0746c" n="0746c"/>
<lb ed="X" n="0746c01"/><lb ed="R104" n="0231b13"/>著若漸長大慣習力故愛惡滋彰所謂習以性成
<lb ed="X" n="0746c02"/><lb ed="R104" n="0231b14"/>非由元氣使之然也論云豈得反質之辭言嬰孩
<lb ed="X" n="0746c03"/><lb ed="R104" n="0231b15"/>者小兒之稱女曰嬰男曰孩愛謂染著惡謂憎嫌
<lb ed="X" n="0746c04"/><lb ed="R104" n="0231b16"/>驕謂矜傲恣謂縱肆皆言情也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0746c0413" cb:place="inline">△後躡迹轉難二
<lb ed="X" n="0746c05"/><lb ed="R104" n="0231b17"/>初牒彼救詞。</p>
<lb ed="X" n="0746c06"/><lb ed="R104" n="0231b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746c0601">若言歘有自然便能隨念愛惡等者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746c07"/><lb ed="R104" n="0232a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0746c0701">恐有救言且如孩子初生便能飡乳不得則啼豈
<lb ed="X" n="0746c08"/><lb ed="R104" n="0232a02"/>待習慮故曰自然便能隨念愛惡。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0746c0814" cb:place="inline">△後正難。</p>
<lb ed="X" n="0746c09"/><lb ed="R104" n="0232a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746c0901">則五德六藝悉能隨念而解何待因緣學習而成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746c10"/><lb ed="R104" n="0232a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0746c1001">若爾五德六藝亦應自解不待習慮何故不爾言
<lb ed="X" n="0746c11"/><lb ed="R104" n="0232a05"/>五德者卽仁等五常或父義母慈兄友弟恭子孝
<lb ed="X" n="0746c12"/><lb ed="R104" n="0232a06"/>六藝謂禮樂射御書數然人生便知飮乳啼號者
<lb ed="X" n="0746c13"/><lb ed="R104" n="0232a07"/>無始以來慣習力故與心俱生如前牛不<g ref="#CB00063">𠲿</g>角龜
<lb ed="X" n="0746c14"/><lb ed="R104" n="0232a08"/>不入火皆因緣也豈是元氣使之然也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0746c1416" cb:place="inline">△二氣滅
<lb ed="X" n="0746c15"/><lb ed="R104" n="0232a09"/>應無鬼神難三初申難二初按定。</p>
<lb ed="X" n="0746c16"/><lb ed="R104" n="0232a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746c1601">又若生是稟氣而歘有死是氣散而歘無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746c17"/><lb ed="R104" n="0232a11"/><p xml:id="pX58p0746c1701">△後正難。</p>
<lb ed="X" n="0746c18"/><lb ed="R104" n="0232a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0746c1801">則誰爲鬼神乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0746c19"/><lb ed="R104" n="0232a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0746c1901">儒者皆執氣聚爲生氣散爲死故今難云若爾氣
<lb ed="X" n="0746c20"/><lb ed="R104" n="0232a14"/>散斷滅應無鬼神葢鬼神之說儒宗許有故彼所
<lb ed="X" n="0746c21"/><lb ed="R104" n="0232a15"/>知以難之然依儒典訓神者伸也鬼者歸也陽魂
<lb ed="X" n="0746c22"/><lb ed="R104" n="0232a16"/>曰神陰魄曰鬼然論語云子不語恠力亂神者葢
<lb ed="X" n="0746c23"/><lb ed="R104" n="0232a17"/>以鬼神理幽常人智淺故但令敬而遠之恐生惑
<lb ed="X" n="0746c24"/><lb ed="R104" n="0232a18"/>著然豈謂之無鬼神乎易曰精氣爲物游魂爲變
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0747a" n="0747a"/>
<lb ed="X" n="0747a01"/><lb ed="R104" n="0232b01"/>故知鬼神情狀謂百骸四體男女構精之所成故
<lb ed="X" n="0747a02"/><lb ed="R104" n="0232b02"/>曰精氣爲物彼云游魂爲變者卽如佛敎所說心
<lb ed="X" n="0747a03"/><lb ed="R104" n="0232b03"/>識由無質礙任運能往故曰游魂意謂游魂與精
<lb ed="X" n="0747a04"/><lb ed="R104" n="0232b04"/>氣合而爲人精氣有滅而游魂不滅故爲鬼神若
<lb ed="X" n="0747a05"/><lb ed="R104" n="0232b05"/>內敎說三品九類之中有福德者爲神無福德者
<lb ed="X" n="0747a06"/><lb ed="R104" n="0232b06"/>爲鬼勝劣雖異皆鬼趣攝。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0747a0611" cb:place="inline">△二引事證成二初擧
<lb ed="X" n="0747a07"/><lb ed="R104" n="0232b07"/>知宿命證非稟氣。</p>
<lb ed="X" n="0747a08"/><lb ed="R104" n="0232b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0747a0801">且世有鑑達前生追憶往事則知生前相續非稟氣
<lb ed="X" n="0747a09"/><lb ed="R104" n="0232b09"/>而歘有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747a10"/><lb ed="R104" n="0232b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0747a1001">言鑑達前生事等者如羊祜之識金環<note place="inline">晉羊祜字叔子幼年
<lb ed="X" n="0747a11"/><lb ed="R104" n="0232b11"/>甞牽乳母至李宅門外祜樹穴中得金環一枚謂乳母曰此吾先世爲李家子戲所藏也吾年七歲墮井
<lb ed="X" n="0747a12"/><lb ed="R104" n="0232b12"/>而死事出本傳</note>崔咸之徵墨誌<note place="inline">唐崔咸父銳爲澤潞節度使李抱眞從事有客盧老
<lb ed="X" n="0747a13"/><lb ed="R104" n="0232b13"/>者自言學道於隋朝雲際寺李先生每往來澤潞銳常善待之終謂銳曰吾當與君家作子以口傍墨痣
<lb ed="X" n="0747a14"/><lb ed="R104" n="0232b14"/>爲驗及生咸果如其言出本傳</note>房琯剖松下之書<note place="inline">唐房琯字次律開元中宰桐廬
<lb ed="X" n="0747a15"/><lb ed="R104" n="0232b15"/>甞與道士刑和璞過夏口入一廢寺坐古松下和璞使人鑿地得甕中所藏婁思德與永禪師書笑謂琯
<lb ed="X" n="0747a16"/><lb ed="R104" n="0232b16"/>曰頗憶此耶琯帳然悟前世之爲永禪師也出明皇雜錄東坡有詩云殷勤古松下爲剖甕中書</note>
<lb ed="X" n="0747a17"/><lb ed="R104" n="0232b17"/>唐紹<anchor xml:id="nkr_note_add_0747a1701" n="0747a1701"/><anchor xml:id="beg0747a1701" n="0747a1701"/>刺<anchor xml:id="end0747a1701"/>燈前之犬<note place="inline">唐紹者開元中爲給事中甞與對門中郞李邈善每厚待之妻
<lb ed="X" n="0747a18"/><lb ed="R104" n="0232b18"/>甞諫曰勿友非類紹曰非爾所知後因驪山講武紹攝禮部尙書玄宗援桴擊鼓時未三合張說遽令紹
<lb ed="X" n="0747a19"/><lb ed="R104" n="0233a01"/>奏擧神武赫怒拽兵部尙書郭元振坐於纛下欲斬之張說跪奏元振有社稷之功免死乃斬紹先一日
<lb ed="X" n="0747a20"/><lb ed="R104" n="0233a02"/>紹謂妻曰吾前生爲杜氏女適覇陵王氏子十七歲常燈下運針昏睡犬入房觸油汚衣心怒遂以剪刀
<lb ed="X" n="0747a21"/><lb ed="R104" n="0233a03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0747a2101" n="0747a2101"/><anchor xml:id="beg0747a2101" n="0747a2101"/>刺<anchor xml:id="end0747a2101"/>犬剪一股折而犬猶活復換一股犬方斃吾十九而亡犬者今李貌是也明日行刑必貌翌日果如所
<lb ed="X" n="0747a22"/><lb ed="R104" n="0233a04"/>言初一刀頭未落再換一刀頭方落出李吉甫異聞記</note>圓觀峽中之舊約<note place="inline">唐李
<lb ed="X" n="0747a23"/><lb ed="R104" n="0233a05"/>證之子原老與道人圓觀友善相約自峽入蜀路逢女子浣紗觀謂原曰此吾寄託之所也蓋業緣不可
<lb ed="X" n="0747a24"/><lb ed="R104" n="0233a06"/>逃明年某日君自蜀還可相臨以一笑爲信又云吾<anchor xml:id="nkr_note_add_0747a2401" n="0747a2401"/><anchor xml:id="beg0747a2401" n="0747a2401"/>已<anchor xml:id="end0747a2401"/>三生作比丘云云<anchor xml:id="nkr_note_add_0747a2402" n="0747a2402"/><anchor xml:id="beg0747a2402" n="0747a2402"/>已<anchor xml:id="end0747a2402"/>而觀果死明年原如期至女
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0747b" n="0747b"/>
<lb ed="X" n="0747b01"/><lb ed="R104" n="0233a07"/>子家則兒生三日<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b0101" n="0747b0101"/><anchor xml:id="beg0747b0101" n="0747b0101"/>已<anchor xml:id="end0747b0101"/>原使抱臨明簷兒果一笑却後十二年原至孤山月下聞扣牛角而歌者曰三生石
<lb ed="X" n="0747b02"/><lb ed="R104" n="0233a08"/>上舊精魂賞月吟風不要論慚愧情人遠相訪此身雖異性常存依夜話引</note>東坡<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b0201" n="0747b0201"/><anchor xml:id="beg0747b0201" n="0747b0201"/>陝<anchor xml:id="end0747b0201"/>右
<lb ed="X" n="0747b03"/><lb ed="R104" n="0233a09"/>之夢遊<note place="inline">蘇子由謫南安與雲菴及聰禪師交游一夕雲菴夢同子由聰公出城迓五祖戒禪
<lb ed="X" n="0747b04"/><lb ed="R104" n="0233a10"/>師明日以語子由語未卒聰公至具言所夢與雲菴同三人方談笑間忽東坡書至曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b0401" n="0747b0401"/><anchor xml:id="beg0747b0401" n="0747b0401"/>已<anchor xml:id="end0747b0401"/>抵奉新旦夕可
<lb ed="X" n="0747b05"/><lb ed="R104" n="0233a11"/>相見三人大喜共出城二十里至建安寺而東坡亦至因擧夢語坡坡曰軾年七八歲時甞夢身爲僧往
<lb ed="X" n="0747b06"/><lb ed="R104" n="0233a12"/>來<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b0601" n="0747b0601"/><anchor xml:id="beg0747b0601" n="0747b0601"/>陝<anchor xml:id="end0747b0601"/>右又先母方孕時夢一僧託宿頎然眇一目雲菴驚曰戒公<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b0602" n="0747b0602"/><anchor xml:id="beg0747b0602" n="0747b0602"/>陝<anchor xml:id="end0747b0602"/>右人後失一目暮年弃五祖來游南
<lb ed="X" n="0747b07"/><lb ed="R104" n="0233a13"/>安終于大愚逆數五十年而坡時四十九矣出冷齋夜話</note>盧女憶販羊之宿冤
<lb ed="X" n="0747b08"/><lb ed="R104" n="0233a14"/><note place="inline">昔長安城南盧叔倫家女子桑間逢僧乞食問得食處女曰村東二里王家飯僧遂徃果得齋王氏問僧
<lb ed="X" n="0747b09"/><lb ed="R104" n="0233a15"/>所從僧以實吿旣而王氏翁媼俱至女家女閉戶不出問女母曰我家設齋人無知者女何知耶女自房
<lb ed="X" n="0747b10"/><lb ed="R104" n="0233a16"/>出呼曰某年月日販羊胡父子何在翁媼驚趍出母問女曰汝適何故女曰我前世爲夏州販羊客姓胡
<lb ed="X" n="0747b11"/><lb ed="R104" n="0233a17"/>宿其家彼殺我父子羊盡爲所有我後於其家作子十五得病二十而終醫藥之資<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b1101" n="0747b1101"/><anchor xml:id="beg0747b1101" n="0747b1101"/>已<anchor xml:id="end0747b1101"/>過所劫猶每歲與
<lb ed="X" n="0747b12"/><lb ed="R104" n="0233a18"/>我作齋雖然命債尙須償也出逸史</note>西山決弒親之疑獄<note place="inline"><name role="" type="person">宋理宗</name>初眞西山帥
<lb ed="X" n="0747b13"/><lb ed="R104" n="0233b01"/>長沙日市民程二者有子年二十謀弒厥父密語其友恐事洩相涉遂首於官卽呼其子問之子不諱及
<lb ed="X" n="0747b14"/><lb ed="R104" n="0233b02"/>問其父並隣人皆不知所以問其子謀弒父故亦無可言者眞察其事暗昧乃齊沐請禱一夕夢人報曰
<lb ed="X" n="0747b15"/><lb ed="R104" n="0233b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0747b1501" n="0747b1501"/><anchor xml:id="beg0747b1501" n="0747b1501"/>但<anchor xml:id="end0747b1501"/>問其父二十年前曾作何事卽知之矣翌日眞私問其父曰此事我<anchor xml:id="nkr_note_add_0747b1502" n="0747b1502"/><anchor xml:id="beg0747b1502" n="0747b1502"/>已<anchor xml:id="end0747b1502"/>知汝但勿諱汝二十年前曾作
<lb ed="X" n="0747b16"/><lb ed="R104" n="0233b04"/>何事父曰二十年前有潙山行者將錢一千緡欲買度牒中夜殺行者瘞於厨下以其錢營產業焉眞復
<lb ed="X" n="0747b17"/><lb ed="R104" n="0233b05"/>私問其子吾欲釋汝欲以錢一千緡惠汝從汝所之汝若得錢當何所作子曰誠如所言當買度牒入潙
<lb ed="X" n="0747b18"/><lb ed="R104" n="0233b06"/>山出家眞知行者之怨遂籍其父產業計一千緡以付其子將其父配五百里外出江湖紀聞</note>若
<lb ed="X" n="0747b19"/><lb ed="R104" n="0233b07"/>此之類今古實多以此驗知捨身受身自類相續
<lb ed="X" n="0747b20"/><lb ed="R104" n="0233b08"/>非稟氣也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0747b2005" cb:place="inline">△二擧鬼有知證非斷滅三初唯約理
<lb ed="X" n="0747b21"/><lb ed="R104" n="0233b09"/>量破。</p>
<lb ed="X" n="0747b22"/><lb ed="R104" n="0233b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0747b2201">又驗鬼神靈知不斷則知死後非氣散而歘無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747b23"/><lb ed="R104" n="0233b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0747b2301">泛言鬼神者多是古聖先賢忠臣義士功流後世
<lb ed="X" n="0747b24"/><lb ed="R104" n="0233b12"/>澤被斯民正直無私英靈不昧或鎭山川社稷或
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0747c" n="0747c"/>
<lb ed="X" n="0747c01"/><lb ed="R104" n="0233b13"/>司福善禍淫國旌祀典之榮民遂禱祈之應者謂
<lb ed="X" n="0747c02"/><lb ed="R104" n="0233b14"/>之正神其有木恠山精強魂厲鬼或乘人之衰耗
<lb ed="X" n="0747c03"/><lb ed="R104" n="0233b15"/>或附物以傳通恐懼閭閻邀求祭禱者謂之淫祀
<lb ed="X" n="0747c04"/><lb ed="R104" n="0233b16"/>正邪雖異皆俱靈知若謂死而氣散則其神者爲
<lb ed="X" n="0747c05"/><lb ed="R104" n="0233b17"/>誰故東坡文集中多載鬼仙詩詞良可證矣。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0747c0518" cb:place="inline">△二
<lb ed="X" n="0747c06"/><lb ed="R104" n="0233b18"/>引敎及事破二初引敎破。</p>
<lb ed="X" n="0747c07"/><lb ed="R104" n="0234a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0747c0701">故祭祀求禱典籍有文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747c08"/><lb ed="R104" n="0234a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0747c0801">言典籍有文者引敎破如尙書金縢篇謂武王有
<lb ed="X" n="0747c09"/><lb ed="R104" n="0234a03"/>疾周公作册書禱于大王王季文王請以身代文
<lb ed="X" n="0747c10"/><lb ed="R104" n="0234a04"/>云維爾元孫某遘厲虐疾<note place="inline">遘者遇也言遇此暴病也</note>若爾三王
<lb ed="X" n="0747c11"/><lb ed="R104" n="0234a05"/><note place="inline">謂大王王季文王是也</note>是有丕子之責于天<note place="inline">言三王奉上天欲責武王之罪</note>
<lb ed="X" n="0747c12"/><lb ed="R104" n="0234a06"/>以旦代某之身云云公歸乃納册于金縢之匱中
<lb ed="X" n="0747c13"/><lb ed="R104" n="0234a07"/>翌日乃瘳<note place="inline">旣禱卜之重吉次口武王果愈</note>又如禮記祭法祭義祭
<lb ed="X" n="0747c14"/><lb ed="R104" n="0234a08"/>統禮運皆言祭禱之事又蔡氏月令云九月中氣
<lb ed="X" n="0747c15"/><lb ed="R104" n="0234a09"/>日在氐命有司合秩蒭以養犧生以供皇天上帝
<lb ed="X" n="0747c16"/><lb ed="R104" n="0234a10"/>名山大川四方之神以祭宗廟社稷之靈爲民祈
<lb ed="X" n="0747c17"/><lb ed="R104" n="0234a11"/>福等皆其文也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0747c1707" cb:place="inline">△後引事破。</p>
<lb ed="X" n="0747c18"/><lb ed="R104" n="0234a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0747c1801">況死而蘇者說幽途事或死後感動妻子讐報怨恩
<lb ed="X" n="0747c19"/><lb ed="R104" n="0234a13"/>今古皆有耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0747c20"/><lb ed="R104" n="0234a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0747c2001">說幽途事多關釋典恐彼儒者尙未信之今引儒
<lb ed="X" n="0747c21"/><lb ed="R104" n="0234a15"/>者一說證之宋吏部侍郞葛立方字常之所撰韻
<lb ed="X" n="0747c22"/><lb ed="R104" n="0234a16"/>語陽秋云歐陽永叔素不信釋氏之說旣登二府
<lb ed="X" n="0747c23"/><lb ed="R104" n="0234a17"/>一日被病亟夢至一所見十人冠冕環坐一人云
<lb ed="X" n="0747c24"/><lb ed="R104" n="0234a18"/>參政安得至此宜速反舍公出門數步復往問曰
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0748a" n="0748a"/>
<lb ed="X" n="0748a01"/><lb ed="R104" n="0234b01"/>公等豈非釋氏所謂十王者乎曰然因問世人飯
<lb ed="X" n="0748a02"/><lb ed="R104" n="0234b02"/>僧造經爲亡追福果有益乎答曰安得無益旣寤
<lb ed="X" n="0748a03"/><lb ed="R104" n="0234b03"/>病良<anchor xml:id="nkr_note_add_0748a0301" n="0748a0301"/><anchor xml:id="beg0748a0301" n="0748a0301"/>已<anchor xml:id="end0748a0301"/>又如崔子玉之掌冥府事韓擒虎之爲閻
<lb ed="X" n="0748a04"/><lb ed="R104" n="0234b04"/>羅王虞太博之爲更生佛席相公之爲皮場神皆
<lb ed="X" n="0748a05"/><lb ed="R104" n="0234b05"/>幽途事之證言感動妻子讎報怨恩者如左傳宣
<lb ed="X" n="0748a06"/><lb ed="R104" n="0234b06"/>公十五年晉大夫魏顆其父武子有愛妾武子疾
<lb ed="X" n="0748a07"/><lb ed="R104" n="0234b07"/>謂顆曰當嫁之旣疾篤乃令殉葬武子死顆嫁之
<lb ed="X" n="0748a08"/><lb ed="R104" n="0234b08"/>親族難之顆曰吾從治命<note place="inline">治謂疾未甚時甚則心狂語亂</note>後顆與
<lb ed="X" n="0748a09"/><lb ed="R104" n="0234b09"/>秦將杜回戰于輔氏見老人結草以禦杜回躓而
<lb ed="X" n="0748a10"/><lb ed="R104" n="0234b10"/>顚獲之<note place="inline">杜回墜馬顆生擒得</note>夜夢老人曰余餘而所嫁婦人之
<lb ed="X" n="0748a11"/><lb ed="R104" n="0234b11"/>父也爾用先人治命余以是報又成公十年晉景
<lb ed="X" n="0748a12"/><lb ed="R104" n="0234b12"/>公疾夢大厲<note place="inline">大鬼也</note>被髮及地搏膺而踴曰殺余孫
<lb ed="X" n="0748a13"/><lb ed="R104" n="0234b13"/>不義余得請於帝矣六月丙午公薨<note place="inline">前二年晉景公以無罪殺
<lb ed="X" n="0748a14"/><lb ed="R104" n="0234b14"/>臣趙同趙括言帝者卽冥府十王也以事關幽途故</note>又江湖紀聞載南宋衛
<lb ed="X" n="0748a15"/><lb ed="R104" n="0234b15"/>州人鄭朝議從子某幼曠達能文娶會稽陸氏女
<lb ed="X" n="0748a16"/><lb ed="R104" n="0234b16"/>亦姿媚明爽伉儷情至鄭生嘗語陸氏曰萬一不
<lb ed="X" n="0748a17"/><lb ed="R104" n="0234b17"/>幸汝無再醮汝若先喪我亦如之陸氏曰要當齊
<lb ed="X" n="0748a18"/><lb ed="R104" n="0234b18"/>眉何不祥如是相處十年生二男一女及鄭生疾
<lb ed="X" n="0748a19"/><lb ed="R104" n="0235a01"/>且死方釋服陸氏盡擕其資適蘇州曾公曹成婚
<lb ed="X" n="0748a20"/><lb ed="R104" n="0235a02"/>方七日曾生奉漕檄考試他郡行信宿陸氏晚步
<lb ed="X" n="0748a21"/><lb ed="R104" n="0235a03"/>廳屛間有急足呼於庭曰鄭官人有書命婢取之
<lb ed="X" n="0748a22"/><lb ed="R104" n="0235a04"/>視外題但有示陸氏三字筆札宛然前夫手澤也
<lb ed="X" n="0748a23"/><lb ed="R104" n="0235a05"/>視急足<anchor xml:id="nkr_note_add_0748a2301" n="0748a2301"/><anchor xml:id="beg0748a2301" n="0748a2301"/>已<anchor xml:id="end0748a2301"/>不見啓緘讀之其辭曰十年結髮夫妻
<lb ed="X" n="0748a24"/><lb ed="R104" n="0235a06"/>一生祭祀之主朝連暮以同歡俸有餘而共聚忽
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0748b" n="0748b"/>
<lb ed="X" n="0748b01"/><lb ed="R104" n="0235a07"/>大幻而長往慕何人而輕許遺棄我之田疇移資
<lb ed="X" n="0748b02"/><lb ed="R104" n="0235a08"/>財而別戶不恤我之有子不念我之有父義不足
<lb ed="X" n="0748b03"/><lb ed="R104" n="0235a09"/>爲人之婦慈不足爲人之母吾以訴諸上蒼行理
<lb ed="X" n="0748b04"/><lb ed="R104" n="0235a10"/>對乎幽府陸氏嘆恨三日而亡其書朝議男甸者
<lb ed="X" n="0748b05"/><lb ed="R104" n="0235a11"/>得之。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0748b0503" cb:place="inline">△三躡迹通妨二初設難。</p>
<lb ed="X" n="0748b06"/><lb ed="R104" n="0235a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0748b0601">外難曰若人死爲鬼則古來之鬼塡塞巷路合有見
<lb ed="X" n="0748b07"/><lb ed="R104" n="0235a13"/>者如何不爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748b08"/><lb ed="R104" n="0235a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0748b0801">外人聞說人死爲鬼則謂人人死<anchor xml:id="nkr_note_add_0748b0801" n="0748b0801"/><anchor xml:id="beg0748b0801" n="0748b0801"/>已<anchor xml:id="end0748b0801"/>盡皆爲鬼不
<lb ed="X" n="0748b09"/><lb ed="R104" n="0235a15"/>知有六道輪迴轉受後身故作此難言合有見者
<lb ed="X" n="0748b10"/><lb ed="R104" n="0235a16"/>如何不爾者論中假作不信有鬼之問故且如是
<lb ed="X" n="0748b11"/><lb ed="R104" n="0235a17"/>其實見鬼之事古今有之不能具引。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0748b1115" cb:place="inline">△後通釋。</p>
<lb ed="X" n="0748b12"/><lb ed="R104" n="0235a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0748b1201">答曰人死六道不必皆爲鬼鬼死復爲人等豈古來
<lb ed="X" n="0748b13"/><lb ed="R104" n="0235b01"/>積鬼常存耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748b14"/><lb ed="R104" n="0235b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0748b1401">言人死六道者謂或有生天或還爲人或作禽畜
<lb ed="X" n="0748b15"/><lb ed="R104" n="0235b03"/>或墮地獄前言鬼者但一趣耳言鬼復爲人者謂
<lb ed="X" n="0748b16"/><lb ed="R104" n="0235b04"/>鬼業盡<anchor xml:id="nkr_note_add_0748b1601" n="0748b1601"/><anchor xml:id="beg0748b1601" n="0748b1601"/>已<anchor xml:id="end0748b1601"/>或復爲人或轉餘趣豈古來下譏其膠
<lb ed="X" n="0748b17"/><lb ed="R104" n="0235b05"/>柱如梁高僧傳說後漢建和間沙門<name role="" type="person">安世高</name>舟行
<lb ed="X" n="0748b18"/><lb ed="R104" n="0235b06"/>至洪亭湖泊舟岸上有湖神祠焉神降曰舟中沙
<lb ed="X" n="0748b19"/><lb ed="R104" n="0235b07"/>門吾神宿世道伴爲我請之安至祠中神泣訴曰
<lb ed="X" n="0748b20"/><lb ed="R104" n="0235b08"/>吾與師曾爲道友以嗔心故墮此趣中幸相憫救
<lb ed="X" n="0748b21"/><lb ed="R104" n="0235b09"/>師請現本身神曰本身醜惡恐相驚駭安曰無慮
<lb ed="X" n="0748b22"/><lb ed="R104" n="0235b10"/>忽有大蠎出於牀後引首向安安撫之以天竺語
<lb ed="X" n="0748b23"/><lb ed="R104" n="0235b11"/>說法化導蠎泣謝曰幸聞敎化今脫苦矣以絹千
<lb ed="X" n="0748b24"/><lb ed="R104" n="0235b12"/>疋黃白之資付安令作功德安爲建寺於豫章<note place="inline">夜話
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0748c" n="0748c"/>
<lb ed="X" n="0748c01"/><lb ed="R104" n="0235b13"/>云今洪州<name role="" type="person">大安寺</name>是</note><anchor xml:id="nkr_note_add_0748c0101" n="0748c0101"/><anchor xml:id="beg0748c0101" n="0748c0101"/>已<anchor xml:id="end0748c0101"/>而見後山有大蠎死於草澤中自是
<lb ed="X" n="0748c02"/><lb ed="R104" n="0235b14"/>廟不復靈此鬼趣轉生之例也今俗子無識謂佛
<lb ed="X" n="0748c03"/><lb ed="R104" n="0235b15"/>菩薩同鬼神者吁可悲哉。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0748c0311" cb:place="inline">△三稟氣不應有知難
<lb ed="X" n="0748c04"/><lb ed="R104" n="0235b16"/>二初正難。</p>
<lb ed="X" n="0748c05"/><lb ed="R104" n="0235b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0748c0501">且天地之氣本無知也人稟無知之氣安得歘起而
<lb ed="X" n="0748c06"/><lb ed="R104" n="0235b18"/>有知乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748c07"/><lb ed="R104" n="0236a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0748c0701">謂氣無分別豈人得之而有分別乎若人因稟氣
<lb ed="X" n="0748c08"/><lb ed="R104" n="0236a02"/>而有分別則草木等亦應有分別以所稟同故論
<lb ed="X" n="0748c09"/><lb ed="R104" n="0236a03"/>亦應言且天地之氣本無賢愚貴賤之異豈人同
<lb ed="X" n="0748c10"/><lb ed="R104" n="0236a04"/>稟之而有賢愚貴賤之異乎而儒者皆執稟氣謂
<lb ed="X" n="0748c11"/><lb ed="R104" n="0236a05"/>稟淳和之氣則爲聖爲賢稟渾濁之氣則爲愚爲
<lb ed="X" n="0748c12"/><lb ed="R104" n="0236a06"/>不肖孰不知天地之氣本無差別自吾人宿習之
<lb ed="X" n="0748c13"/><lb ed="R104" n="0236a07"/>不同爾其猶管籥之音隨竅發異故有淸濁高下
<lb ed="X" n="0748c14"/><lb ed="R104" n="0236a08"/>之殊而吹者之氣曷嘗異哉若謂吹者之氣有異
<lb ed="X" n="0748c15"/><lb ed="R104" n="0236a09"/>則何藉竹管之殊竅乎又李白桃紅姚黃魏紫無
<lb ed="X" n="0748c16"/><lb ed="R104" n="0236a10"/>乃春風之各異乎何不辯其物性而責於氣耶。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0748c1619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0748c17"/><lb ed="R104" n="0236a11"/>後擧例難。</p>
<lb ed="X" n="0748c18"/><lb ed="R104" n="0236a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0748c1801">草木亦皆稟氣何不知乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0748c19"/><lb ed="R104" n="0236a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0748c1901">亦應云禽獸亦皆稟氣何飛走之不同葢天地之
<lb ed="X" n="0748c20"/><lb ed="R104" n="0236a14"/>氣猶爐冶甑<g ref="#CB05315">㸑</g>之謂但能成物非物所本故爐冶
<lb ed="X" n="0748c21"/><lb ed="R104" n="0236a15"/>雖能範金不能變銅鐵爲良猨甑爨雖能熟食不
<lb ed="X" n="0748c22"/><lb ed="R104" n="0236a16"/>能變糠粃爲珍饈天地之氣雖能成物不能使草
<lb ed="X" n="0748c23"/><lb ed="R104" n="0236a17"/>木爲人庸愚作聖良以草木各有根人畜各有本
<lb ed="X" n="0748c24"/><lb ed="R104" n="0236a18"/>故也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0748c2403" cb:place="inline">△四難天命二初牒彼立義。</p>
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0749a" n="0749a"/>
<lb ed="X" n="0749a01"/><lb ed="R104" n="0236b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749a0101">又言貧富貴賤賢愚善惡吉凶禍福皆由天命者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749a02"/><lb ed="R104" n="0236b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0749a0201">此多儒者所執先儒解云命猶令也彼宗但以淸
<lb ed="X" n="0749a03"/><lb ed="R104" n="0236b03"/>氣上升至高無上曰天文中先牒義。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0749a0315" cb:place="inline">△後正難三
<lb ed="X" n="0749a04"/><lb ed="R104" n="0236b04"/>初禍福多少不平難二初申難。</p>
<lb ed="X" n="0749a05"/><lb ed="R104" n="0236b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749a0501">則天之賦命奚有貧多富少賤多貴少乃至禍多福
<lb ed="X" n="0749a06"/><lb ed="R104" n="0236b06"/>少。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749a07"/><lb ed="R104" n="0236b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0749a0701">謂天道至公至平無偏無黨何故而有貧富貴賤
<lb ed="X" n="0749a08"/><lb ed="R104" n="0236b08"/>賢愚禍福多少之異又復於中貧賤禍夭者多富
<lb ed="X" n="0749a09"/><lb ed="R104" n="0236b09"/>貴壽康者少世途目擊豈不然哉奚者何也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0749a0918" cb:place="inline">△後
<lb ed="X" n="0749a10"/><lb ed="R104" n="0236b10"/>結難。</p>
<lb ed="X" n="0749a11"/><lb ed="R104" n="0236b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749a1101">苟多少之分在天天何不平乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749a12"/><lb ed="R104" n="0236b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0749a1201">天實爾者則公平安在。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0749a1210" cb:place="inline">△二禍福倒置非理難二
<lb ed="X" n="0749a13"/><lb ed="R104" n="0236b13"/>初正詰。</p>
<lb ed="X" n="0749a14"/><lb ed="R104" n="0236b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749a1401">況有無行而貴守行而賤無德而富有德而貧逆吉
<lb ed="X" n="0749a15"/><lb ed="R104" n="0236b15"/>義凶仁夭暴壽乃至有道者喪無道者興。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749a16"/><lb ed="R104" n="0236b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0749a1601">無行而貴如桀紂爲君守行而賤如仲尼無位無
<lb ed="X" n="0749a17"/><lb ed="R104" n="0236b17"/>德而富如景公有馬千駟何曾日食萬錢有德而
<lb ed="X" n="0749a18"/><lb ed="R104" n="0236b18"/>貧如原憲黔婁之類逆吉義凶者如姦邪得志忠
<lb ed="X" n="0749a19"/><lb ed="R104" n="0237a01"/>良遇害之類仁夭暴壽如顏冉短折盜跖永年云
<lb ed="X" n="0749a20"/><lb ed="R104" n="0237a02"/>有道無道者如世善人動輒坎軻強梁貪暴觸事
<lb ed="X" n="0749a21"/><lb ed="R104" n="0237a03"/>利宜自古迄今此事屢有世俗每謂天不平或云
<lb ed="X" n="0749a22"/><lb ed="R104" n="0237a04"/>天不開眼故鄧攸無子人謂天不道斯之謂也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0749a2219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0749a23"/><lb ed="R104" n="0237a05"/>後辨違三初牒彼所宗。</p>
<lb ed="X" n="0749a24"/><lb ed="R104" n="0237a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749a2401">旣皆由天。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0749b" n="0749b"/>
<lb ed="X" n="0749b01"/><lb ed="R104" n="0237a07"/><p xml:id="pX58p0749b0101">△次躡迹正難。</p>
<lb ed="X" n="0749b02"/><lb ed="R104" n="0237a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749b0201">天乃興不道而喪有道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749b03"/><lb ed="R104" n="0237a09"/><p xml:id="pX58p0749b0301">△後顯過。</p>
<lb ed="X" n="0749b04"/><lb ed="R104" n="0237a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749b0401">何有福善益謙之賞禍淫害盈之罰焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749b05"/><lb ed="R104" n="0237a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0749b0501">上句卽彼所宗天乃下躡迹正難文中且擧興不
<lb ed="X" n="0749b06"/><lb ed="R104" n="0237a12"/>道喪有道一句意該前文無行而貴等何有下顯
<lb ed="X" n="0749b07"/><lb ed="R104" n="0237a13"/>過卽顯彼宗執天命者自違其敎耳謂書云天道
<lb ed="X" n="0749b08"/><lb ed="R104" n="0237a14"/>福善禍淫言下民之善惡天實司其禍福之柄作
<lb ed="X" n="0749b09"/><lb ed="R104" n="0237a15"/>善者降之以福作惡者降之以禍淫過也此與伊
<lb ed="X" n="0749b10"/><lb ed="R104" n="0237a16"/>訓云作善降之百祥作不善降之百殃洪範享用
<lb ed="X" n="0749b11"/><lb ed="R104" n="0237a17"/>五福威用六極意同易謙卦云天道虧盈而益謙
<lb ed="X" n="0749b12"/><lb ed="R104" n="0237a18"/>地道變盈而流謙鬼神害盈而福謙論中參用書
<lb ed="X" n="0749b13"/><lb ed="R104" n="0237b01"/>易之文故云爾也又坤卦云積善之家必有餘慶
<lb ed="X" n="0749b14"/><lb ed="R104" n="0237b02"/>積不善之家必有餘殃意亦同此大抵皆謂天道
<lb ed="X" n="0749b15"/><lb ed="R104" n="0237b03"/>昭然禍福不忒今見無道興而有道喪則似書易
<lb ed="X" n="0749b16"/><lb ed="R104" n="0237b04"/>之說無驗何則且如忠良遇害則福善益謙之賞
<lb ed="X" n="0749b17"/><lb ed="R104" n="0237b05"/>全乖姦邪得志則禍淫害盈之罰相反按其文而
<lb ed="X" n="0749b18"/><lb ed="R104" n="0237b06"/>考其實全成齟齬故云何有良以不推業理<anchor xml:id="nkr_note_add_0749b1801" n="0749b1801"/><anchor xml:id="beg0749b1801" n="0749b1801"/>但<anchor xml:id="end0749b1801"/>執
<lb ed="X" n="0749b19"/><lb ed="R104" n="0237b07"/>天命故禍福有時而倒置也。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0749b1912" cb:place="inline">△三立敎歸罪不當
<lb ed="X" n="0749b20"/><lb ed="R104" n="0237b08"/>難二初按定。</p>
<lb ed="X" n="0749b21"/><lb ed="R104" n="0237b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749b2101">又旣禍亂反逆皆由天命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749b22"/><lb ed="R104" n="0237b10"/><p xml:id="pX58p0749b2201">△後正難。</p>
<lb ed="X" n="0749b23"/><lb ed="R104" n="0237b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749b2301">則聖人設敎責人不責天罪物不罪命是不當也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749b24"/><lb ed="R104" n="0237b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0749b2401">先按定謂世人見說古今治亂等事莫不皆謂天
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0749c" n="0749c"/>
<lb ed="X" n="0749c01"/><lb ed="R104" n="0237b13"/>數今難之曰若由天者經書所說只合責天如何
<lb ed="X" n="0749c02"/><lb ed="R104" n="0237b14"/>但責人耶如桀紂幽厲詩書所譏亂臣賊子春秋
<lb ed="X" n="0749c03"/><lb ed="R104" n="0237b15"/>所貶曾何不云天命乎其由狼虎傷人麋鹿受殃
<lb ed="X" n="0749c04"/><lb ed="R104" n="0237b16"/>故曰不當。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0749c0405" cb:place="inline">△三結責非理。</p>
<lb ed="X" n="0749c05"/><lb ed="R104" n="0237b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0749c0501">然則詩<anchor xml:id="nkr_note_add_0749c0501" n="0749c0501"/><anchor xml:id="beg0749c0501" n="0749c0501"/>刺<anchor xml:id="end0749c0501"/>亂政書讚王道禮稱安上樂號移風豈是
<lb ed="X" n="0749c06"/><lb ed="R104" n="0237b18"/>奉上天之意順造化之心乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0749c07"/><lb ed="R104" n="0238a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0749c0701">若由天命則詩書禮樂懲惡勸善使人遠禍就福
<lb ed="X" n="0749c08"/><lb ed="R104" n="0238a02"/>以承天休者則成空言爾何則禍福由天不在人
<lb ed="X" n="0749c09"/><lb ed="R104" n="0238a03"/>爲天乃自然之理不容增損故也言詩<anchor xml:id="nkr_note_add_0749c0901" n="0749c0901"/><anchor xml:id="beg0749c0901" n="0749c0901"/>刺<anchor xml:id="end0749c0901"/>亂政者
<lb ed="X" n="0749c10"/><lb ed="R104" n="0238a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0749c1001" n="0749c1001"/><anchor xml:id="beg0749c1001" n="0749c1001"/>刺<anchor xml:id="end0749c1001"/>譏諷也亂政如人倫廢壞風俗澆漓之類然詩
<lb ed="X" n="0749c11"/><lb ed="R104" n="0238a05"/>有國風雅頌其風雅中有善則美有惡則<anchor xml:id="nkr_note_add_0749c1101" n="0749c1101"/><anchor xml:id="beg0749c1101" n="0749c1101"/>刺<anchor xml:id="end0749c1101"/>今擧
<lb ed="X" n="0749c12"/><lb ed="R104" n="0238a06"/>一端但言<anchor xml:id="nkr_note_add_0749c1201" n="0749c1201"/><anchor xml:id="beg0749c1201" n="0749c1201"/>刺<anchor xml:id="end0749c1201"/>爾尙書有典謨訓誥誓命之異皆明
<lb ed="X" n="0749c13"/><lb ed="R104" n="0238a07"/>二帝三王治世化民之道故曰書讚王道讚者明
<lb ed="X" n="0749c14"/><lb ed="R104" n="0238a08"/>也揚也孝經云安上治民莫善於禮移風易俗莫
<lb ed="X" n="0749c15"/><lb ed="R104" n="0238a09"/>善於樂謂禮別尊卑使君臣父子各正其位而不
<lb ed="X" n="0749c16"/><lb ed="R104" n="0238a10"/>敢<anchor xml:id="nkr_note_add_0749c1601" n="0749c1601"/><anchor xml:id="beg0749c1601" n="0749c1601"/>僭<anchor xml:id="end0749c1601"/>越故曰安上樂音歌詠風俗美惡故能移薄
<lb ed="X" n="0749c17"/><lb ed="R104" n="0238a11"/>俗以就淳風故曰移風皆所以規人心於善導格
<lb ed="X" n="0749c18"/><lb ed="R104" n="0238a12"/>皇天之休慶也書曰惠迪吉從逆凶惟影響惠者
<lb ed="X" n="0749c19"/><lb ed="R104" n="0238a13"/>順也迪者進也言以順而進則合於天道故爲吉
<lb ed="X" n="0749c20"/><lb ed="R104" n="0238a14"/>苟逆於天心則爲凶故云奉上天<note place="inline">云云</note>而論云豈
<lb ed="X" n="0749c21"/><lb ed="R104" n="0238a15"/>是者反破之詞也世人不知感召之端實由乎我
<lb ed="X" n="0749c22"/><lb ed="R104" n="0238a16"/>一向歸之天命不但違佛敎因緣之說亦失周孔
<lb ed="X" n="0749c23"/><lb ed="R104" n="0238a17"/>詩書禮樂之本意故云豈是言造化者天之異名
<lb ed="X" n="0749c24"/><lb ed="R104" n="0238a18"/>亦曰造物謂能造作變化萬物也然前書易等語
<pb ed="X" xml:id="X58.1032.0750a" n="0750a"/>
<lb ed="X" n="0750a01"/><lb ed="R104" n="0238b01"/>皆明作善得善作惡得惡此則因果之理明矣而
<lb ed="X" n="0750a02"/><lb ed="R104" n="0238b02"/>但就一世爲論未推宿習故影響之報或時相反
<lb ed="X" n="0750a03"/><lb ed="R104" n="0238b03"/>況執天命轉見乖張至下會通方能盡理。</p></cb:div><p xml:id="pX58p0750a0317" cb:place="inline">△三結
<lb ed="X" n="0750a04"/><lb ed="R104" n="0238b04"/>成未了。</p>
<lb ed="X" n="0750a05"/><lb ed="R104" n="0238b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0750a0501">是知專此敎者未能原人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0750a06"/><lb ed="R104" n="0238b06"/>
<lb ed="X" n="0750a07"/><lb ed="R104" n="0238b07"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>華嚴原人論解卷上</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0738a2301" to="#end0738a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0739a2401" to="#end0739a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0739b0701" to="#end0739b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740a0601" to="#end0740a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0740b0501" to="#end0740b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740b0901" to="#end0740b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740b2201" to="#end0740b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740c0201" to="#end0740c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740c0301" to="#end0740c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740c0302" to="#end0740c0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0740c1501" to="#end0740c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB04223">𭁵</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15259">冦</g></rdg></app>
<app from="#beg0740c1601" to="#end0740c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0741a0901" to="#end0741a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0741b0501" to="#end0741b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0742a1701" to="#end0742a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0742a1901" to="#end0742a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0742b0601" to="#end0742b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743b0501" to="#end0743b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743b2101" to="#end0743b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">坦</lem><rdg wit="#wit.orig">坥</rdg></app>
<app from="#beg0743c1201" to="#end0743c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743c1701" to="#end0743c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0743c2001" to="#end0743c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0744a2201" to="#end0744a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0744b0301" to="#end0744b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0744b2301" to="#end0744b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0745b0701" to="#end0745b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0745b1101" to="#end0745b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0745b1201" to="#end0745b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0745c1501" to="#end0745c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0746a1701" to="#end0746a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0746b0801" to="#end0746b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0747a1701" to="#end0747a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0747a2101" to="#end0747a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0747a2401" to="#end0747a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0747a2402" to="#end0747a2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0747b0101" to="#end0747b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0747b0201" to="#end0747b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陝</lem><rdg wit="#wit.orig">陜</rdg></app>
<app from="#beg0747b0401" to="#end0747b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0747b0601" to="#end0747b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陝</lem><rdg wit="#wit.orig">陜</rdg></app>
<app from="#beg0747b0602" to="#end0747b0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陝</lem><rdg wit="#wit.orig">陜</rdg></app>
<app from="#beg0747b1101" to="#end0747b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0747b1501" to="#end0747b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0747b1502" to="#end0747b1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0748a0301" to="#end0748a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0748a2301" to="#end0748a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0748b0801" to="#end0748b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0748b1601" to="#end0748b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0748c0101" to="#end0748c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0749b1801" to="#end0749b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0749c0501" to="#end0749c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0749c0901" to="#end0749c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0749c1001" to="#end0749c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0749c1101" to="#end0749c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0749c1201" to="#end0749c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0749c1601" to="#end0749c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">僭</lem><rdg wit="#wit.orig">僣</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0743001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0743001">儒等二十六字應改二隨釋三初正指便道五十字見</note>
<note n="0746001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0746001">花一作果</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0738a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0738a2301">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0739a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739a2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0739b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740a0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0740b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740c0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740c0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0740c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740c1501"><g ref="#CB04223">𭁵</g>【CB】，<g ref="#CB15259">冦</g>【卍續】</note>
<note n="0740c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740c1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0741a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0741a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0741b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0741b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0742a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0742a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0742b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743b2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X58.0743b21.09" target="#nkr_note_add_0743b2101">坦【CB】，坥【卍續】</note>
<note n="0743c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0743c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0744a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0744b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0744b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0745b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0745b0701">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0745b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0745b1101">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0745b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0745b1201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0745c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0745c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0746a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0746a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0746b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0746b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0747a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747a1701">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0747a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747a2101">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0747a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0747a2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747a2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0747b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0747b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747b0201">陝【CB】，陜【卍續】</note>
<note n="0747b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0747b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747b0601">陝【CB】，陜【卍續】</note>
<note n="0747b0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747b0602">陝【CB】，陜【卍續】</note>
<note n="0747b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0747b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747b1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0747b1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0747b1502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0748a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0748a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0748a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0748a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0748b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0748b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0748b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0748b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0748c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0748c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0749b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0749b1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0749c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0749c0501">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0749c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0749c0901">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0749c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0749c1001">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0749c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0749c1101">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0749c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0749c1201">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0749c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0749c1601">僭【CB】，僣【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>