<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X61n1167">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1167 淨土生無生論註</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1167 淨土生無生論註</title>
			<author>明 正寂註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">61</idno>.<idno type="no">1167</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">淨土生無生論註</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00267">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00267</charName>
				<mapping cb:dec="983307" type="PUA">U+F010B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+408E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[矛*贊]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00584">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00584</charName>
				<mapping cb:dec="983624" type="PUA">U+F0248</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+98B0</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[颱-台+犮]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00803">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00803</charName>
				<mapping cb:dec="983843" type="PUA">U+F0323</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4176</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>耨</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[禾*辱]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04474">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04474</charName>
				<mapping cb:dec="987514" type="PUA">U+F117A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CF7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+曶]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05903">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05903</charName>
				<mapping cb:dec="988943" type="PUA">U+F170F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+25A0A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[寢-(宋-木)+穴]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB28575">
				<charName>CBETA CHARACTER CB28575</charName>
				<mapping cb:dec="1011615" type="PUA">U+F6F9F</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+3E26</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>牙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[牙-(必-心)+(乂-(必-心))]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-06-17T09:42:56">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0832b" n="0832b"/>
<lb ed="X" n="0832b01"/>
<lb ed="X" n="0832b02"/>
<lb ed="X" n="0832b03"/>
<lb ed="X" n="0832b04"/>
<lb ed="X" n="0832b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1167-A 淨土生無生論註序</cb:mulu><head>No. 1167-A
<lb ed="X" n="0832b06"/><lb ed="R109" n="0001a01"/> 淨土生無生論註序</head>
<lb ed="X" n="0832b07"/>
<lb ed="X" n="0832b08"/><lb ed="R109" n="0001a02"/><p xml:id="pX61p0832b0801">生無生論者　有門大師興無緣慈借虗空舌爲往
<lb ed="X" n="0832b09"/><lb ed="R109" n="0001a03"/>生居士之所說也如風鼓橐不日而成義立十門理
<lb ed="X" n="0832b10"/><lb ed="R109" n="0001a04"/>融一念指漚示海生卽無生卽性明心佛非他佛眞
<lb ed="X" n="0832b11"/><lb ed="R109" n="0001a05"/>可謂善明佛智者矣居士作序鋟梓流通海內緇素
<lb ed="X" n="0832b12"/><lb ed="R109" n="0001a06"/>莫不家傳戶習以爲往生左<anchor xml:id="nkr_note_add_0832b1201" n="0832b1201"/><anchor xml:id="beg0832b1201" n="0832b1201"/>券<anchor xml:id="end0832b1201"/>焉<note place="inline">寂</note>慮科文異帙不
<lb ed="X" n="0832b13"/><lb ed="R109" n="0001a07"/>便披尋頃因會次謬註數言聊資初學一往而視似
<lb ed="X" n="0832b14"/><lb ed="R109" n="0001a08"/>乎虗尙多騈然所引悉經疏成言未嘗妄加<anchor xml:id="nkr_note_add_0832b1401" n="0832b1401"/><anchor xml:id="beg0832b1401" n="0832b1401"/>己<anchor xml:id="end0832b1401"/>意倘
<lb ed="X" n="0832b15"/><lb ed="R109" n="0001a09"/>不以蛇足見鄙未必不爲斯文之一助也。</p>
<lb ed="X" n="0832b16"/><lb ed="R109" n="0001a10"/><p xml:id="pX61p0832b1601">萬曆壬子秋七月僧自恣日浮石門人正寂和南序</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b17"/>
<lb ed="X" n="0832b18"/><cb:docNumber>No. 1167</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0832b19"/><lb ed="R109" n="0001a12"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>淨土生無生論註<note place="inline">幷科</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0832b20"/><lb ed="R109" n="0001a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">淨土生無生論註</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0832b2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0832b2001" n="0832b2001"/><anchor xml:id="beg0832b2001" n="0832b2001"/>淨土生無生論<anchor xml:id="end0832b2001"/></p>
<lb ed="X" n="0832b21"/><lb ed="R109" n="0001a13"/><byline cb:type="other">幽溪沙門　傳燈　譔</byline>
<lb ed="X" n="0832b22"/><lb ed="R109" n="0001a14"/><byline cb:type="author">浮石門人　正寂　註</byline>
<lb ed="X" n="0832b23"/><lb ed="R109" n="0001a15"/><p xml:id="pX61p0832b2301">△大科分二初題目次正文今初</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832b24"/><lb ed="R109" n="0001a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0832b2401">題云淨土生無生論者天台智者大師凡釋經題
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0832c" n="0832c"/>
<lb ed="X" n="0832c01"/><lb ed="R109" n="0001a17"/>皆立五重玄義所謂名體宗用敎相是也今例釋
<lb ed="X" n="0832c02"/><lb ed="R109" n="0001a18"/>之爲五謂理行單法爲名一眞法界爲體圓融玅
<lb ed="X" n="0832c03"/><lb ed="R109" n="0001b01"/>觀爲宗斷疑生信爲用無上醍醐爲敎相初理行
<lb ed="X" n="0832c04"/><lb ed="R109" n="0001b02"/>單法爲名者無生屬理生卽是行而言單法者以
<lb ed="X" n="0832c05"/><lb ed="R109" n="0001b03"/>淨土等乃七種之一非譬非人非複非具故言單
<lb ed="X" n="0832c06"/><lb ed="R109" n="0001b04"/>法也若約敎等八法釋之者名雖具四義則俱含
<lb ed="X" n="0832c07"/><lb ed="R109" n="0001b05"/>淨土屬果生卽屬行無生屬理論卽屬敎此之四
<lb ed="X" n="0832c08"/><lb ed="R109" n="0001b06"/>法若順論之卽所謂果由行成行依理發理藉敎
<lb ed="X" n="0832c09"/><lb ed="R109" n="0001b07"/>明返而言之亦可謂藉敎顯理從理起行由行證
<lb ed="X" n="0832c10"/><lb ed="R109" n="0001b08"/>果隨意釋之無不可者然而克果由因行憑智導
<lb ed="X" n="0832c11"/><lb ed="R109" n="0001b09"/>智斷必俱位依行歷卽攝餘四八法具矣又無生
<lb ed="X" n="0832c12"/><lb ed="R109" n="0001b10"/>約理而論言乎其體也生者從行得名言乎其宗
<lb ed="X" n="0832c13"/><lb ed="R109" n="0001b11"/>也淨土從果受稱言乎其用也名則總上三章論
<lb ed="X" n="0832c14"/><lb ed="R109" n="0001b12"/>卽屬乎敎相五章備矣又無生本乎一性性本無
<lb ed="X" n="0832c15"/><lb ed="R109" n="0001b13"/>生卽法身德也生則全性起修修還照性卽般若
<lb ed="X" n="0832c16"/><lb ed="R109" n="0001b14"/>德也淨土則修性冥玅生卽無生卽解脫德也此
<lb ed="X" n="0832c17"/><lb ed="R109" n="0001b15"/>之三法派之彌合卽之常分以法身言之生卽無
<lb ed="X" n="0832c18"/><lb ed="R109" n="0001b16"/>生也淨土亦無生也以般若言之淨土生也無生
<lb ed="X" n="0832c19"/><lb ed="R109" n="0001b17"/>而生也以解脫言之生亦淨土也無生亦淨土也
<lb ed="X" n="0832c20"/><lb ed="R109" n="0001b18"/>其圓玅若此釋名竟二一眞法界爲體三圓融玅
<lb ed="X" n="0832c21"/><lb ed="R109" n="0002a01"/>觀爲宗四斷疑生信爲用者釋此三章有通有別
<lb ed="X" n="0832c22"/><lb ed="R109" n="0002a02"/>通而言之此論十門俱名俱體卽宗卽用雖曰殊
<lb ed="X" n="0832c23"/><lb ed="R109" n="0002a03"/>名理無二致所契爲體能契爲宗道前自行爲因
<lb ed="X" n="0832c24"/><lb ed="R109" n="0002a04"/>果後化他成用入文自見未暇委明雖是歷別爲
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0833a" n="0833a"/>
<lb ed="X" n="0833a01"/><lb ed="R109" n="0002a05"/>言亦乃初中後善今派十門以爲三分初四爲體
<lb ed="X" n="0833a02"/><lb ed="R109" n="0002a06"/>中三爲宗後三爲用故云初中後善也體名一眞
<lb ed="X" n="0833a03"/><lb ed="R109" n="0002a07"/>法界者非諸名一無妄曰眞法具三千界含百界
<lb ed="X" n="0833a04"/><lb ed="R109" n="0002a08"/>以百界三千之法當體微玅寂絕故強目之曰一
<lb ed="X" n="0833a05"/><lb ed="R109" n="0002a09"/>眞亦諸法實相之異名也卽實相是身土緣起故
<lb ed="X" n="0833a06"/><lb ed="R109" n="0002a10"/>曰不變隨緣卽身土緣起是實相故云隨緣不變
<lb ed="X" n="0833a07"/><lb ed="R109" n="0002a11"/>若心若土全體卽眞故云相卽若佛若生無非法
<lb ed="X" n="0833a08"/><lb ed="R109" n="0002a12"/>界故云不二以初四門屬一眞法界爲體不亦宜
<lb ed="X" n="0833a09"/><lb ed="R109" n="0002a13"/>乎宗名圓融玅觀者圓則千如炳見萬法齊彰融
<lb ed="X" n="0833a10"/><lb ed="R109" n="0002a14"/>則刹刹交通塵塵互入妙則絕思絕議離卽離非
<lb ed="X" n="0833a11"/><lb ed="R109" n="0002a15"/>以法界爲念則念念彌陀圓斯圓矣以境觀相吞
<lb ed="X" n="0833a12"/><lb ed="R109" n="0002a16"/>則心心極樂融斯融焉以三觀法爾則性德天然
<lb ed="X" n="0833a13"/><lb ed="R109" n="0002a17"/>妙斯妙也以中三門屬圓融妙觀爲宗不亦宜乎
<lb ed="X" n="0833a14"/><lb ed="R109" n="0002a18"/>用名斷疑生信者疑爲信障信乃道源信力未生
<lb ed="X" n="0833a15"/><lb ed="R109" n="0002b01"/>疑根不斷疑則疑乎厭此欣彼信則信乎卽土唯
<lb ed="X" n="0833a16"/><lb ed="R109" n="0002b02"/>心言感應任運天性相關厭此欣彼之疑斷矣曰
<lb ed="X" n="0833a17"/><lb ed="R109" n="0002b03"/>彼此恒一現未互在卽土唯心之信生焉信生則
<lb ed="X" n="0833a18"/><lb ed="R109" n="0002b04"/>頓證乎生卽無生疑斷則直造乎斷無所斷以後
<lb ed="X" n="0833a19"/><lb ed="R109" n="0002b05"/>三門屬斷疑生信爲用不亦宜乎五無上醍醐爲
<lb ed="X" n="0833a20"/><lb ed="R109" n="0002b06"/>敎相者此論唯明圓實具造俱時故得身土雙融
<lb ed="X" n="0833a21"/><lb ed="R109" n="0002b07"/>果因一契所以屬味醍醐佛法之妙過此不知所
<lb ed="X" n="0833a22"/><lb ed="R109" n="0002b08"/>裁故云無上也問凡判五味者乃大師約佛世以
<lb ed="X" n="0833a23"/><lb ed="R109" n="0002b09"/>明論係人師所述去聖<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a2301" n="0833a2301"/><anchor xml:id="beg0833a2301" n="0833a2301"/>已<anchor xml:id="end0833a2301"/>遠那得強爲配合乎答
<lb ed="X" n="0833a24"/><lb ed="R109" n="0002b10"/>雖不預佛世五時一家敎觀皆約法華開會而談
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0833b" n="0833b"/>
<lb ed="X" n="0833b01"/><lb ed="R109" n="0002b11"/>不屬醍醐那云圓實問論中證義多引楞嚴以方
<lb ed="X" n="0833b02"/><lb ed="R109" n="0002b12"/>等敎屬味醍醐不太相違耶答方等中圓不異一
<lb ed="X" n="0833b03"/><lb ed="R109" n="0002b13"/>實但有開廢之殊今取圓義以證圓文亦無不可
<lb ed="X" n="0833b04"/><lb ed="R109" n="0002b14"/>故以無上醍醐爲敎相也問是則此土人師著述
<lb ed="X" n="0833b05"/><lb ed="R109" n="0002b15"/>皆可以五重解釋耶答且如三千有門頌乃宋陳
<lb ed="X" n="0833b06"/><lb ed="R109" n="0002b16"/>了翁所說吾祖柏松大師尙得以五重解釋此論
<lb ed="X" n="0833b07"/><lb ed="R109" n="0002b17"/>遠祖龍樹北齊近宗智者法智以五重釋之復何
<lb ed="X" n="0833b08"/><lb ed="R109" n="0002b18"/>嫌焉。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b09"/><lb ed="R109" n="0003a01"/><cb:div><p xml:id="pX61p0833b0901">△次正文二初歸命述意三初稽首二寶三初兩
<lb ed="X" n="0833b10"/><lb ed="R109" n="0003a02"/>土佛寶。</p>
<lb ed="X" n="0833b11"/><lb ed="R109" n="0003a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0833b1101"><l>稽首能仁圓滿智</l><l>無量壽覺大導師</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b12"/><lb ed="R109" n="0003a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0833b1201">稽者遲也留也謂以首叩地遲留少時而起表至
<lb ed="X" n="0833b13"/><lb ed="R109" n="0003a05"/>敬也稽首二字冠下三寶能仁梵語具云釋迦牟
<lb ed="X" n="0833b14"/><lb ed="R109" n="0003a06"/>尼此云能仁寂默謂以仁慈化物也圓滿智者智
<lb ed="X" n="0833b15"/><lb ed="R109" n="0003a07"/>卽覺義觀經疏云此是圓智圓覺諸法四明云非
<lb ed="X" n="0833b16"/><lb ed="R109" n="0003a08"/>三般若融卽微玅智不名圓此歸敬此土佛寶也
<lb ed="X" n="0833b17"/><lb ed="R109" n="0003a09"/>梵語阿彌陀此云無量壽亦名無量光梵語佛陀
<lb ed="X" n="0833b18"/><lb ed="R109" n="0003a10"/>此云覺者具含三義<note place="inline">云云</note>大導師者法華疏云導
<lb ed="X" n="0833b19"/><lb ed="R109" n="0003a11"/>師有四所謂通途慈悲結緣權智實智此則四種
<lb ed="X" n="0833b20"/><lb ed="R109" n="0003a12"/>俱該故稱云大此歸敬彼土佛寶也亦乃互相影
<lb ed="X" n="0833b21"/><lb ed="R109" n="0003a13"/>略而言若具而言之釋迦亦可稱導師彌陀亦可
<lb ed="X" n="0833b22"/><lb ed="R109" n="0003a14"/>稱圓智盖未有圓智而不能導人亦未有導師而
<lb ed="X" n="0833b23"/><lb ed="R109" n="0003a15"/>不具圓智也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0833b2306" cb:place="inline">△次兩土法寶。</p>
<lb ed="X" n="0833b24"/><lb ed="R109" n="0003a16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0833b2401"><l>所說安養大乘經</l><l>了義了義至圓頓</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0833c" n="0833c"/>
<lb ed="X" n="0833c01"/><lb ed="R109" n="0003a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0833c0101">兩土化主皆爲能說經爲所說也安養卽極樂之
<lb ed="X" n="0833c02"/><lb ed="R109" n="0003a18"/>異名大乘者乘有運載之義卽文殊普賢<name role="" type="person">馬鳴</name>龍
<lb ed="X" n="0833c03"/><lb ed="R109" n="0003b01"/>樹大人之所乘也此土法寶則有淸淨平等覺經
<lb ed="X" n="0833c04"/><lb ed="R109" n="0003b02"/>無量壽經觀無量壽佛經小彌陀經稱讚淨土經
<lb ed="X" n="0833c05"/><lb ed="R109" n="0003b03"/>鼓音王呪經等此皆偏贊西方者也彼土則依正
<lb ed="X" n="0833c06"/><lb ed="R109" n="0003b04"/>同宣主伴交讚鳧鴈鴛鴦迦陵命命恒演法音者
<lb ed="X" n="0833c07"/><lb ed="R109" n="0003b05"/>也了義者若四阿含所說人天因果眞寂深義等
<lb ed="X" n="0833c08"/><lb ed="R109" n="0003b06"/>但明無常義皆不了若大乘所說博地凡夫卽生
<lb ed="X" n="0833c09"/><lb ed="R109" n="0003b07"/>可辦故稱了義也重言者鄭重之辭猶言了義中
<lb ed="X" n="0833c10"/><lb ed="R109" n="0003b08"/>之了義也至圓頓者非化儀中頓乃以圓敎爲頓
<lb ed="X" n="0833c11"/><lb ed="R109" n="0003b09"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0833c1102" cb:place="inline">△三兩土僧寶二初菩薩僧。</p>
<lb ed="X" n="0833c12"/><lb ed="R109" n="0003b10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0833c1201"><l>玅得普賢觀自在</l><l>勢至淸淨大海衆</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0833c13"/><lb ed="R109" n="0003b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0833c1301">梵語<name role="" type="person">文殊師利</name>此云妙德乃過去七佛之師釋迦
<lb ed="X" n="0833c14"/><lb ed="R109" n="0003b12"/>會中示菩薩形助揚聖化文殊發願經偈云願我
<lb ed="X" n="0833c15"/><lb ed="R109" n="0003b13"/>命終時除滅諸障礙<note place="inline">云云</note>普賢亦云徧吉梵語祕
<lb ed="X" n="0833c16"/><lb ed="R109" n="0003b14"/>輸<g ref="#CB00584">颰</g>陀在華嚴逝多<anchor xml:id="nkr_note_orig_0833001" n="0833001"/>末林末會發十大願普願法
<lb ed="X" n="0833c17"/><lb ed="R109" n="0003b15"/>界衆生同生極樂偈云願我臨欲命終時<note place="inline">云云</note>此
<lb ed="X" n="0833c18"/><lb ed="R109" n="0003b16"/>此土僧寶也梵語婆婁吉低輸此云觀世音過去
<lb ed="X" n="0833c19"/><lb ed="R109" n="0003b17"/>爲正法明如來今示迹爲菩薩言觀自在者以觀
<lb ed="X" n="0833c20"/><lb ed="R109" n="0003b18"/>慧照了自心淸淨圓融無礙故云也梵語摩訶那
<lb ed="X" n="0833c21"/><lb ed="R109" n="0004a01"/>鉢此云大勢至觀經云以智慧光普照一切令離
<lb ed="X" n="0833c22"/><lb ed="R109" n="0004a02"/>三途得無上力故云大勢至也此二菩薩今在彼
<lb ed="X" n="0833c23"/><lb ed="R109" n="0004a03"/>土助揚佛化四明云三聖設化動靜必俱一主二
<lb ed="X" n="0833c24"/><lb ed="R109" n="0004a04"/>臣非並非別表乎三法三一妙融故須歸敬也淸
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0834a" n="0834a"/>
<lb ed="X" n="0834a01"/><lb ed="R109" n="0004a05"/>淨海衆者卽彼土無生不退一生補處諸上善人
<lb ed="X" n="0834a02"/><lb ed="R109" n="0004a06"/>等是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0834a0204" cb:place="inline">△次聲聞僧。</p>
<lb ed="X" n="0834a03"/><lb ed="R109" n="0004a07"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX61p0834a0301"><l><name role="" type="person">馬鳴</name>龍樹及天親</l><l>此土廬山蓮社祖</l>
<lb ed="X" n="0834a04"/><lb ed="R109" n="0004a08"/><l>天台智者幷法智</l><l>古往今來弘法師</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0834a05"/><lb ed="R109" n="0004a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0834a0501"><name role="" type="person">馬鳴</name>菩薩卽西天第十二祖甞著起信論發明繫
<lb ed="X" n="0834a06"/><lb ed="R109" n="0004a10"/>念西方最爲切要龍樹菩薩西天第十四祖南天
<lb ed="X" n="0834a07"/><lb ed="R109" n="0004a11"/>竺人於九旬內誦通三藏深入法忍造大悲方便
<lb ed="X" n="0834a08"/><lb ed="R109" n="0004a12"/>論大莊嚴論大無畏論又著十住婆娑智度論等
<lb ed="X" n="0834a09"/><lb ed="R109" n="0004a13"/>多讚西方勸人念佛有偈云若人願作佛心念阿
<lb ed="X" n="0834a10"/><lb ed="R109" n="0004a14"/>彌陀卽得爲現身故我歸命禮一家宗之爲始祖
<lb ed="X" n="0834a11"/><lb ed="R109" n="0004a15"/>云天親菩薩<name role="" type="person">北天竺</name>人造唯識金剛般若等論仍
<lb ed="X" n="0834a12"/><lb ed="R109" n="0004a16"/>著無量壽論有求生淨土偈及五門修法蓮社祖
<lb ed="X" n="0834a13"/><lb ed="R109" n="0004a17"/>者蓮社祖有七初祖卽晉慧遠法師俗賈氏鴈門
<lb ed="X" n="0834a14"/><lb ed="R109" n="0004a18"/>人學通儒老年二十餘見道安法師因聽講般若
<lb ed="X" n="0834a15"/><lb ed="R109" n="0004b01"/>豁然開悟乃曰九流異議皆糠粃耳後入廬山<anchor xml:id="nkr_note_add_0834a1501" n="0834a1501"/><anchor xml:id="beg0834a1501" n="0834a1501"/>刺<anchor xml:id="end0834a1501"/>
<lb ed="X" n="0834a16"/><lb ed="R109" n="0004b02"/>史桓伊創東林居焉影不出山者三十餘年每送
<lb ed="X" n="0834a17"/><lb ed="R109" n="0004b03"/>客以虎溪爲界時<name role="" type="person">劉遺民</name><name role="" type="person">雷次宗</name>等一十八人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0834001" n="0834001"/>衣
<lb ed="X" n="0834a18"/><lb ed="R109" n="0004b04"/>師遊止拉一百二十三人爲蓮社六時禮誦精進
<lb ed="X" n="0834a19"/><lb ed="R109" n="0004b05"/>不退十年三睹聖相後於<name role="" type="person">般若臺</name>定起見彌陀佛
<lb ed="X" n="0834a20"/><lb ed="R109" n="0004b06"/>身滿虗空圓光之中有諸化佛觀音勢至侍立左
<lb ed="X" n="0834a21"/><lb ed="R109" n="0004b07"/>右又見水流光明分十四支流注上下演說苦空
<lb ed="X" n="0834a22"/><lb ed="R109" n="0004b08"/>佛吿遠曰我以本願力故來安慰汝汝後七日當
<lb ed="X" n="0834a23"/><lb ed="R109" n="0004b09"/>生我國後七日果終有雜文十卷號廬山集盛行
<lb ed="X" n="0834a24"/><lb ed="R109" n="0004b10"/>于世事詳本傳文繁不錄此土念佛實始於遠故
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0834b" n="0834b"/>
<lb ed="X" n="0834b01"/><lb ed="R109" n="0004b11"/>稱爲初祖焉二祖卽長安善導光明法師三祖南
<lb ed="X" n="0834b02"/><lb ed="R109" n="0004b12"/>岳承遠般舟法師四祖長安法照五會法師五祖
<lb ed="X" n="0834b03"/><lb ed="R109" n="0004b13"/>新定少康臺巖法師六祖永明延壽智覺法師七
<lb ed="X" n="0834b04"/><lb ed="R109" n="0004b14"/>祖昭慶省常圓淨法師又長蘆宗賾禪師則稱八
<lb ed="X" n="0834b05"/><lb ed="R109" n="0004b15"/>祖也智者大師諱智顗華容人俗陳氏生時靈瑞
<lb ed="X" n="0834b06"/><lb ed="R109" n="0004b16"/>不一七歲入果願寺聞誦法華普門品忽自憶記
<lb ed="X" n="0834b07"/><lb ed="R109" n="0004b17"/>宛如宿習十五歲禮佛像誓志出家十八雉落二
<lb ed="X" n="0834b08"/><lb ed="R109" n="0004b18"/>十進受具戒天嘉元年謁光州大蘇山慧思禪師
<lb ed="X" n="0834b09"/><lb ed="R109" n="0005a01"/><note place="inline">云云</note>甞著十疑論勸人求生淨土後于剡東石城
<lb ed="X" n="0834b10"/><lb ed="R109" n="0005a02"/>彌勒像前令弟子唱十六觀經名誡衆曰四十八
<lb ed="X" n="0834b11"/><lb ed="R109" n="0005a03"/>願莊嚴淨土香臺寶樹易往無人火車相現一念
<lb ed="X" n="0834b12"/><lb ed="R109" n="0005a04"/>改悔者尙得往生況戒定熏修聖力道行終不唐
<lb ed="X" n="0834b13"/><lb ed="R109" n="0005a05"/>捐矣言訖趺坐而化事詳本傳法智大師諱知禮
<lb ed="X" n="0834b14"/><lb ed="R109" n="0005a06"/>字約言金姓四明人從寶雲通公傳天台敎觀出
<lb ed="X" n="0834b15"/><lb ed="R109" n="0005a07"/>世承天繼住延慶戶外屣滿甞行法華般舟三昧
<lb ed="X" n="0834b16"/><lb ed="R109" n="0005a08"/>期生安養後與十僧結社約修懺三載自焚其身
<lb ed="X" n="0834b17"/><lb ed="R109" n="0005a09"/>決取淨土<name role="" type="person">楊文公</name>億再四勸留始允其請著玅宗
<lb ed="X" n="0834b18"/><lb ed="R109" n="0005a10"/>鈔以釋觀經義疏人到于今咸受其賜古往今來
<lb ed="X" n="0834b19"/><lb ed="R109" n="0005a11"/>弘法師者古往卽過去諸大耆宿等今卽現在諸
<lb ed="X" n="0834b20"/><lb ed="R109" n="0005a12"/>大知識等來卽當來紹繼宗風者凡有一句一偈
<lb ed="X" n="0834b21"/><lb ed="R109" n="0005a13"/>贊及西方者悉皆歸敬也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0834b2111" cb:place="inline">△次歸命求加。</p>
<lb ed="X" n="0834b22"/><lb ed="R109" n="0005a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX61p0834b2201"><l>我今歸命禮三寶</l><l>求乞冥加發神識</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0834b23"/><lb ed="R109" n="0005a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0834b2301">此出歸命之意言我之所以歸命者盖欲藉三寶
<lb ed="X" n="0834b24"/><lb ed="R109" n="0005a16"/>威光冥熏加被開發我之神識而造此論也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0834b2418" cb:place="inline">△三
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0834c" n="0834c"/>
<lb ed="X" n="0834c01"/><lb ed="R109" n="0005a17"/>述造論意。</p>
<lb ed="X" n="0834c02"/><lb ed="R109" n="0005a18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX61p0834c0201"><l>敬採經論祕密旨</l><l>闡揚淨土生無生</l>
<lb ed="X" n="0834c03"/><lb ed="R109" n="0005b01"/><l>普使將來悟此門</l><l>斷疑生信階不退</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c04"/><lb ed="R109" n="0005b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0834c0401">敬者肅也恭也採者集也敬採經論祕密旨則義
<lb ed="X" n="0834c05"/><lb ed="R109" n="0005b03"/>有所憑顯非臆見也初一句述造論之由次三句
<lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R109" n="0005b04"/>結論成之意卽所謂開示悟入也闡明淨土生無
<lb ed="X" n="0834c07"/><lb ed="R109" n="0005b05"/>生卽開示無生也普使將來悟此門卽悟此無生
<lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R109" n="0005b06"/>也斷疑生信階不退卽證此無生也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0834c0815" cb:place="inline">△次依義立
<lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R109" n="0005b07"/>論二初總列十門。</p>
<lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R109" n="0005b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0834c1001">將造此論立爲十門一一眞法界門二身土緣起門
<lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R109" n="0005b09"/>三心土相卽門四生佛不二門五法界爲念門六境
<lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R109" n="0005b10"/>觀相吞門七三觀法爾門八感應任運門九彼此恒
<lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R109" n="0005b11"/>一門十現未互在門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R109" n="0005b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0834c1401">將造此論者大莊嚴論云造論凡有五義一者如
<lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R109" n="0005b13"/>金成器令信解故二者如花開敷開示彼故三者
<lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R109" n="0005b14"/>如食美膳得法味故四者如解文字令修習故五
<lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R109" n="0005b15"/>者如開寶篋實證得故今亦具含五義採集羣經
<lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R109" n="0005b16"/>以成一論卽如金成器義也論立十門門詮衆玅
<lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R109" n="0005b17"/>卽如花開敷義也理明性具境會唯心卽如食美
<lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R109" n="0005b18"/>膳義也旣悟圓修知土由心變卽如解文字義也
<lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R109" n="0006a01"/>性中極樂由修顯發卽如開寶篋義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R109" n="0006a02"/><p xml:id="pX61p0834c2201">△次別釋十門二初二門明根源融具次八門明
<lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R109" n="0006a03"/>枝流妙卽初二門明根源融具二初一門明理性
<lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R109" n="0006a04"/>本具二初標。</p>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0835a" n="0835a"/>
<lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R109" n="0006a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835a0101">初一眞法界門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R109" n="0006a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835a0201">門者有能通出入之義如云有大陀羅尼門名爲
<lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R109" n="0006a07"/>圓覺流出一切淸淨眞如等卽出義也如云歸元
<lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R109" n="0006a08"/>性無二方便有多門等卽入義也今一眞法界爲
<lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R109" n="0006a09"/>之所入門卽能入也問一眞法界屬理何有能所
<lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R109" n="0006a10"/>出入耶答觀經疏云理雖無名將門名理今卽門
<lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R109" n="0006a11"/>名理那得不然如十妙以不二當體爲門也問名
<lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R109" n="0006a12"/>爲能通理爲所通是則可爾以理爲門通至何所
<lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R109" n="0006a13"/>耶答止觀中有此問理無所通究竟徧通是妙門
<lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R109" n="0006a14"/>也以下諸門義皆倣此。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835a1010" cb:place="inline">△次釋二初述偈立宗。</p>
<lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R109" n="0006a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835a1101">一眞法性中具足十法界依正本融通生佛非殊致。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R109" n="0006a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835a1201">一眞法性者眞如法性也十種皆稱法界者智者
<lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R109" n="0006a17"/>大師云其意有三一者十數皆依法界法界外更
<lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R109" n="0006a18"/>無復有法能所合稱故言十法界也二者此十種
<lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R109" n="0006b01"/>法分齊不同因果隔別凡聖有異故加之以界也
<lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R109" n="0006b02"/>三者此十皆卽法界攝一切法一切法趣地獄是
<lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R109" n="0006b03"/>趣不過當體卽理更無所依故名法界乃至佛法
<lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R109" n="0006b04"/>界亦復如是具足者言此十種法界無不畢具于
<lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R109" n="0006b05"/>一眞法性之中也依正本融通者依則十種國土
<lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R109" n="0006b06"/>不同正則十種五陰不同本融通者言非修爲造
<lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R109" n="0006b07"/>作而後融通也生佛非殊致者生者約九界迷爲
<lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R109" n="0006b08"/>言佛者約佛界悟而說生佛高下雖殊眞如性非
<lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R109" n="0006b09"/>二致故云非殊致也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835a2309" cb:place="inline">△次依宗釋義二初正釋二
<lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R109" n="0006b10"/>初詳釋勝義二初直指人心。</p>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0835b" n="0835b"/>
<lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R109" n="0006b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835b0101">論曰一眞法界卽衆生本有心性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R109" n="0006b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835b0201">此論以無生立題大槩以無生爲本致也言一眞
<lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R109" n="0006b13"/>法界者非惟指十萬億刹外之極樂爲言卽十方
<lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R109" n="0006b14"/>佛刹生佛依正皆在裡許華嚴藏海亦其相也衆
<lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R109" n="0006b15"/>生者九界皆名衆生若的而論之卽指人界爲言
<lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R109" n="0006b16"/>人以四大五陰衆法和合而成故名衆生卽者廣
<lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R109" n="0006b17"/>雅云合也四明云若依此釋仍似二物相合其理
<lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R109" n="0006b18"/>猶疎今以義求當體不二故名爲卽意指西方極
<lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R109" n="0007a01"/>樂依正之法當體是吾人本有心性方契乎無生
<lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R109" n="0007a02"/>之旨也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835b1004" cb:place="inline">△次指心具德前云法界卽心猶未的示
<lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R109" n="0007a03"/>卽之所以今指此心具德卽義成也此自分二初
<lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R109" n="0007a04"/>列二義。</p>
<lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R109" n="0007a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835b1301">此之心性具無量德受無量名。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R109" n="0007a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835b1401">此者指法之辭德者名之實也吾心本具也名者
<lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R109" n="0007a07"/>實之賓也從德受稱也有無量德必召乎無量名
<lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R109" n="0007a08"/>義云受也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835b1605" cb:place="inline">△次釋二義二初釋具無量德二初徵
<lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R109" n="0007a09"/>德擧要。</p>
<lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R109" n="0007a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835b1801">云何具無量德擧要言之謂性體性量性具。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R109" n="0007a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835b1901">云何下徵起擧要下釋也旣云無量難可畢陳姑
<lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R109" n="0007a12"/>擧其要者言之曰體曰量曰具而<anchor xml:id="nkr_note_add_0835b2001" n="0835b2001"/><anchor xml:id="beg0835b2001" n="0835b2001"/>已<anchor xml:id="end0835b2001"/>一一皆云性
<lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R109" n="0007a13"/>者義有所歸也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835b2107" cb:place="inline">△次據德釋義三初正釋三德三
<lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R109" n="0007a14"/>德者名同義異指無量德中之三非謂法身般若
<lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R109" n="0007a15"/>解脫也此自分二初次第釋義三初釋性體。</p>
<lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R109" n="0007a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835b2401">云何性體謂此心性離四句絕百非體性堅凝淸淨
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0835c" n="0835c"/>
<lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R109" n="0007a17"/>無染不生不滅常住無壞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R109" n="0007a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835c0201">四句者卽有無一異等是也言離四句者若言其
<lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R109" n="0007b01"/>有成增益謗若言其無成損減謗若言雙亦成相
<lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R109" n="0007b02"/>違謗若言雙非成戲論謗此之性體本非有無如
<lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R109" n="0007b03"/>大火聚四邊不可湊泊故云離也絕百非者以上
<lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R109" n="0007b04"/>四句爲本每句成四則成一十六句過現未皆有
<lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R109" n="0007b05"/>此十六句則成四十八句加<anchor xml:id="nkr_note_add_0835c0701" n="0835c0701"/><anchor xml:id="beg0835c0701" n="0835c0701"/>已<anchor xml:id="end0835c0701"/>起未起成九十六
<lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R109" n="0007b06"/>搭上根本四句則成百句言非者一是百是一非
<lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R109" n="0007b07"/>百非四句旣離百非絕矣體性堅凝等者此之性
<lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R109" n="0007b08"/>體水火刀劒所不能壞故云堅凝處五濁塵勞生
<lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R109" n="0007b09"/>死煩惱之中不爲其所汩濁故云淸淨無染在聖
<lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R109" n="0007b10"/>凡而無所增損故云不生不滅亘古亘今而無所
<lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R109" n="0007b11"/>遷變故云常住無壞。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0835c1309" cb:place="inline">△次釋性量。</p>
<lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R109" n="0007b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0835c1401">云何性量此之心性豎窮三世橫徧十方世界有邊
<lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R109" n="0007b13"/>虗空無邊虗空有邊心性無邊現在有邊過未無邊
<lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R109" n="0007b14"/>過未有邊心性無邊無盡無盡無量無量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R109" n="0007b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0835c1701">豎窮下二句言其深廣世界下擧況以明世界本
<lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R109" n="0007b16"/>無邊表者也以有漏微塵國皆依空所生言之世
<lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R109" n="0007b17"/>界有邊虗空無邊矣虗空本無際畔者也以空生
<lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R109" n="0007b18"/>大覺中如海一漚發言之虗空有邊心性無邊矣
<lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R109" n="0008a01"/>現在無住本無分齊者也以過去無始未來無終
<lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R109" n="0008a02"/>言之現在有邊過未無邊矣過去未來本無涯涘
<lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R109" n="0008a03"/>者也以眞如法性言之過未有邊心性無邊矣旣
<lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R109" n="0008a04"/>難以數量明又不可以比況顯秪可云無盡無盡
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0836a" n="0836a"/>
<lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R109" n="0008a05"/>無量無量。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836a0105" cb:place="inline">△三釋性具。</p>
<lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R109" n="0008a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836a0201">云何性具謂此心性具十法界謂佛法界菩薩法界
<lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R109" n="0008a07"/>緣覺法界聲聞法界天法界修羅法界人法界畜生
<lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R109" n="0008a08"/>法界餓鬼法界地獄法界此是假名復有正報謂佛
<lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R109" n="0008a09"/>五陰菩薩五陰乃至地獄五陰此是實法復有依報
<lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R109" n="0008a10"/>謂佛國土菩薩國土乃至地獄國土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R109" n="0008a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836a0701">性具者言此十種法界乃吾性中之所具也故荆
<lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R109" n="0008a12"/>溪大師云十方淨穢卷懷同在於刹那一念色心
<lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R109" n="0008a13"/>包列遍收於法界並天眞本具非緣起新成是也
<lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R109" n="0008a14"/>此特能詮假名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a1001" n="0836a1001"/><anchor xml:id="beg0836a1001" n="0836a1001"/>已<anchor xml:id="end0836a1001"/>名必有實惟十種行業所感
<lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R109" n="0008a15"/>色等五陰乃實法也能依之正報有十故所依之
<lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R109" n="0008a16"/>國土亦有十種之不同言佛五陰者雖無生死五
<lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R109" n="0008a17"/>陰而有法性五陰故亦名無上衆生經云因滅是
<lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R109" n="0008a18"/>色獲得常色等卽其徵也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836a1411" cb:place="inline">△次融通其理。</p>
<lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R109" n="0008b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836a1501">令易解故作三種分別得意爲言卽性具是性體性
<lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R109" n="0008b02"/>量性體離過絕非卽性具十界離過絕非性體堅凝
<lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R109" n="0008b03"/>淸淨無染不生不滅常住不壞性具十界亦然性量
<lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R109" n="0008b04"/>豎窮橫徧無盡無盡無量無量性具十界亦然正報
<lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R109" n="0008b05"/>五陰同性體性量淸淨周徧依報國土亦然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R109" n="0008b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836a2001">令易下結前得意下融理文有二節先以體量融
<lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R109" n="0008b07"/>具次以依報例同性體融性具十界者一家明具
<lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R109" n="0008b08"/>有理具三千有事造三千今言性體離過絕非卽
<lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R109" n="0008b09"/>性<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a2301" n="0836a2301"/><anchor xml:id="beg0836a2301" n="0836a2301"/>具<anchor xml:id="end0836a2301"/>十界離過絕非者猶言能具十界之性非謂
<lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R109" n="0008b10"/>所具十界之法也其次約量融具亦爾以依例正
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0836b" n="0836b"/>
<lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R109" n="0008b11"/>可知。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836b0103" cb:place="inline">△次指同三諦。</p>
<lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R109" n="0008b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836b0201">此之三法亦名三諦性體卽眞諦性量卽中諦性具
<lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R109" n="0008b13"/>卽俗諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R109" n="0008b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836b0401">三法者卽體量具三法也此之下總指性體下別
<lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R109" n="0008b15"/>指泯一切法莫尙乎眞今性體離過絕非卽同於
<lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R109" n="0008b16"/>眞諦矣立一切法莫尙乎俗今性具三千世間卽
<lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R109" n="0008b17"/>同於俗諦矣統一切法莫尙乎中今性量橫亘豎
<lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R109" n="0008b18"/>窮卽同中諦矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836b0807" cb:place="inline">△三引楞嚴證二初引果德文果
<lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R109" n="0009a01"/>德者一境三諦之理乃如來果人所證故云果德
<lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R109" n="0009a02"/>經云我以玅明不滅不生合如來藏<note place="inline">云云</note>卽其相
<lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R109" n="0009a03"/>也此自分二初證性體眞諦。</p>
<lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R109" n="0009a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836b1201">故楞嚴經云而如來藏玅明元心非心非空非地水
<lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R109" n="0009a05"/>火風非眼耳鼻舌身意非色聲香味觸法非眼界乃
<lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R109" n="0009a06"/>至非意識界非無明乃至非老死非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0836001" n="0836001"/>無無明盡乃至
<lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R109" n="0009a07"/>非老死盡非苦集滅道非智非得非檀那乃至非般
<lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R109" n="0009a08"/>剌若非怛答阿羯非阿羅訶非三藐三菩非常樂我
<lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R109" n="0009a09"/>淨此卽性體淸淨是爲眞諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R109" n="0009a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836b1801">圓融三諦語眞則纖塵必盡語俗則諸法皆成語
<lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R109" n="0009a11"/>中則二邊絕待非心至非意識界者非六凡界也
<lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R109" n="0009a12"/>非無明至非老死盡者非緣覺界也非苦集滅道
<lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R109" n="0009a13"/>至非智非得者非聲聞界也非檀那等者非菩薩
<lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R109" n="0009a14"/>界也非怛答阿羯等者非佛界也先非能證人三
<lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R109" n="0009a15"/>號是也次非所證法四德是也怛答阿羯云如來
<lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R109" n="0009a16"/>阿羅訶云應供三藐三菩云正徧知以藏理卽有
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0836c" n="0836c"/>
<lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R109" n="0009a17"/>而無故十界俱寂旣十界俱非可以證性體眞諦
<lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R109" n="0009a18"/>矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836c0202" cb:place="inline">△次證性具俗諦。</p>
<lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R109" n="0009b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836c0301">而如來藏元明心妙卽心卽空卽地水火風卽六凡
<lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R109" n="0009b02"/>卽二乘乃至卽如來常樂我淨此卽性具十界是爲
<lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R109" n="0009b03"/>俗諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R109" n="0009b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836c0601">以藏理卽無而有故十界宛然旣十界俱卽可以
<lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R109" n="0009b05"/>證性具俗諦矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836c0707" cb:place="inline">△三證性量中諦。</p>
<lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R109" n="0009b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836c0801">而如來藏妙明心元離卽離非是卽非卽此卽性量
<lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R109" n="0009b07"/>是爲中諦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R109" n="0009b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836c1001">雙遮眞俗故云離卽離非雙照眞俗故云是卽非
<lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R109" n="0009b09"/>卽以藏理遮照同時故十界融妙旣遮照雙融可
<lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R109" n="0009b10"/>以證性量中諦矣長水亦曰初本妙元心約非相
<lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R109" n="0009b11"/>以明眞諦次元明心妙約卽相以明俗諦次妙明
<lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R109" n="0009b12"/>心元約遮照以明中道諦論主曰三諦俱各有主
<lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R109" n="0009b13"/>約心故空故眞諦以心字爲主約妙故俗故俗諦
<lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R109" n="0009b14"/>以妙字爲主約元故中故中諦以元字爲主也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836c1619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R109" n="0009b15"/>次引因性文因性者以地等七大之性皆因心本
<lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R109" n="0009b16"/>具故云因性此自分二初證性中三德。</p>
<lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R109" n="0009b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0836c1901">又云如來藏性色眞空性空眞色淸淨本然周徧法
<lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R109" n="0009b18"/>界地水火風空見識莫不如是地水火風空見識卽
<lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R109" n="0010a01"/>性具也淸淨本然卽性體也周徧法界卽性量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R109" n="0010a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0836c2201">又云下單引地大之文以立三德仍以六大例同
<lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R109" n="0010a03"/>故云莫不如是次地水火風下別配三德。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0836c2317" cb:place="inline">△次證
<lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R109" n="0010a04"/>具卽三德言具卽者地等七大屬具以其當體淸
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0837a" n="0837a"/>
<lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R109" n="0010a05"/>淨周徧故云具卽三德也。</p>
<lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R109" n="0010a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837a0201">又云地水火風空淸淨本然周徧法界卽依報國土
<lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R109" n="0010a07"/>性體性量也見識淸淨本然周徧法界卽正報五陰
<lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R109" n="0010a08"/>性體性量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R109" n="0010a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837a0501">又地水下約依報以明體量見識下約正報以明
<lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R109" n="0010a10"/>體量地水等性具也淸淨本然性體也周徧法界
<lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R109" n="0010a11"/>性量也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837a0704" cb:place="inline">△次釋受無量名二初徵名擧要。</p>
<lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R109" n="0010a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837a0801">云何受無量名擧要言之此之心性或名空如來藏
<lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R109" n="0010a13"/>或名眞如佛性或名菴摩羅識或名大圓鏡智或名
<lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R109" n="0010a14"/>菩提涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R109" n="0010a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837a1101">或者不定之辭名旣無量今但立楞嚴果位七名
<lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R109" n="0010a16"/>者擧要言之也古德云一法不立煩惱蕩盡曰空
<lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R109" n="0010a17"/>如來藏不妄不變曰眞如離過絕非曰佛性分別
<lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R109" n="0010a18"/>一切而無染著曰菴摩羅識洞照萬法而無分別
<lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R109" n="0010b01"/>曰大圓鏡智諸佛所得曰菩提寂靜常樂曰涅槃
<lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R109" n="0010b02"/>今云心性受無量名者空如來藏者藏性也眞如
<lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R109" n="0010b03"/>者本性也佛性者覺性也菴摩羅識者識性也大
<lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R109" n="0010b04"/>圓鏡智者智性也菩提者果性也涅槃者果果性
<lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R109" n="0010b05"/>也豈非性之別名乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837a1909" cb:place="inline">△次融通名德名德者空如
<lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R109" n="0010b06"/>來藏等名也體量德也。</p>
<lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R109" n="0010b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837a2101">性體性量名空如來藏卽性具十界五陰國土名空
<lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R109" n="0010b08"/>如來藏性體性量名眞如佛性卽性具等名眞如佛
<lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R109" n="0010b09"/>性性體性量名菴摩羅識卽性具等名菴摩羅識性
<lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R109" n="0010b10"/>體性量名大圓鏡智卽性具等名大圓鏡智性體性
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0837b" n="0837b"/>
<lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R109" n="0010b11"/>量名菩提涅槃卽性具等名菩提涅槃。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R109" n="0010b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837b0201">性體下以德融名意謂若體量二德受空藏之名
<lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R109" n="0010b13"/>卽性具三千世間亦名空藏矣餘皆倣此。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837b0317" cb:place="inline">△次結
<lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R109" n="0010b14"/>成宗偈。</p>
<lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R109" n="0010b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837b0501">故曰一眞法性中具足十法界依正本融通生佛非
<lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R109" n="0010b16"/>殊致。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R109" n="0010b17"/><cb:div type="commentary"/><p xml:id="pX61p0837b0701">△次料簡二初難初後俱墮。</p>
<lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R109" n="0010b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837b0801">問曰此一眞法界爲初心是爲後心是若初心是應
<lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R109" n="0011a01"/>無七名若後心是應無九界初後俱墮立義不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R109" n="0011a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837b1001">此一眞下問若初心下難初心者名字位人也後
<lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R109" n="0011a03"/>心者究竟果人也問意謂名字位人發心修觀三
<lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R109" n="0011a04"/>惑二死全在安有果地七種名目乎究竟位人旣
<lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R109" n="0011a05"/>轉煩惱而成菩提轉生死而成涅槃尙何有於九
<lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R109" n="0011a06"/>界乎此以偏難圓也初後下結難。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837b1414" cb:place="inline">△次釋初後俱
<lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R109" n="0011a07"/>善二初釋二初據難立義。</p>
<lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R109" n="0011a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837b1601">答曰此正顯初心是以初心是故方有後心是以後
<lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R109" n="0011a09"/>心是故方顯初心是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R109" n="0011a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837b1801">此正顯者圓頓行人初心便知性具別人敎道惟
<lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R109" n="0011a11"/>詮但中佛性須破九界方顯佛界是有此疑故今
<lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R109" n="0011a12"/>答之此正顯初心是也以初是故等者如云阿鼻
<lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R109" n="0011a13"/>依正全據極聖之自心毗盧身土不逾下凡之當
<lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R109" n="0011a14"/>念是則因該果海果徹因源因心<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b2201" n="0837b2201"/><anchor xml:id="beg0837b2201" n="0837b2201"/>已<anchor xml:id="end0837b2201"/>具七名果位
<lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R109" n="0011a15"/>豈虧九界所謂生佛同源聖凡一致不其然乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837b2319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R109" n="0011a16"/>次依義釋難二初立義。</p>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0837c" n="0837c"/>
<lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R109" n="0011a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837c0101">云何以初心是方有後心是如果地依正融通色心
<lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R109" n="0011a18"/>不二垂形九界方便度生悉由證此因心所具。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R109" n="0011b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837c0301">果地依正等者文有五句初二句明體次二句明
<lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R109" n="0011b02"/>用末一句結歸初心本具言果人能全體起乎無
<lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R109" n="0011b03"/>方大用以應羣機者悉由證此因心所具也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837c0518" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R109" n="0011b04"/>引證二初泛引。</p>
<lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R109" n="0011b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837c0701">故曰諸佛果地融通但證衆生理本故得稱性施設
<lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R109" n="0011b06"/>無謀而應若不然者何異小乘外道作意神通。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R109" n="0011b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837c0901">故曰下引文證故得下出其功能若不下反顯釋
<lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R109" n="0011b08"/>成稱性施設無謀而應如身土不二門云皆由緣
<lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R109" n="0011b09"/>了與性一合方能稱性施設萬端則不起自性化
<lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R109" n="0011b10"/>無方所是也小乘外道作意神通者小乘如目連
<lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R109" n="0011b11"/>擎五百釋種以至梵天之類外道如停河在耳變
<lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R109" n="0011b12"/>釋爲羊之類。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0837c1406" cb:place="inline">△次的引。</p>
<lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R109" n="0011b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0837c1501">故法智大師云六卽之義不專在佛一切假實三乘
<lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R109" n="0011b14"/>人天下至蛣蜣地獄色心皆須六卽辯其初後所謂
<lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R109" n="0011b15"/>理蛣蜣名字乃至究竟蛣蜣以論十界皆理性故無
<lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R109" n="0011b16"/>非法界一不可改故名字去不唯顯佛九亦同彰至
<lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R109" n="0011b17"/>於果成十皆究竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R109" n="0011b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0837c2001">六卽之義不專在佛者旣曰不專則該九界缺修
<lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R109" n="0012a01"/>羅餓鬼者文略所謂理蛣蜣等者且擧畜生界至
<lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R109" n="0012a02"/>微細者以六卽明之一不可改者性以不變爲義
<lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R109" n="0012a03"/>旣曰無非法界又豈可改法界而爲法界乎故名
<lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R109" n="0012a04"/>字去者以修顯性也自名字圓聞觀行圓修<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c2401" n="0837c2401"/><anchor xml:id="beg0837c2401" n="0837c2401"/>已<anchor xml:id="end0837c2401"/>去
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0838a" n="0838a"/>
<lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R109" n="0012a05"/>不唯顯佛卽性中所具九界亦彰顯矣至于究竟
<lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R109" n="0012a06"/>圓證之時十皆究竟此結顯初心是方有後心是
<lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R109" n="0012a07"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838a0302" cb:place="inline">△次釋後心是方顯初心是。</p>
<lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R109" n="0012a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838a0401">云何後心是方顯初心是正由後心果地全證衆生
<lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R109" n="0012a09"/>理本故果地七種名目悉是衆生性德美稱但衆生
<lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R109" n="0012a10"/>在迷性德不顯故無此稱剋論性德豈可言無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R109" n="0012a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838a0701">正由下釋成理具故果地下結顯衆生在因具而
<lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R109" n="0012a12"/>未證故云性德美稱如因果不二門云因果無殊
<lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R109" n="0012a13"/>始終理一是也但衆生下釋妨恐疑者謂然則衆
<lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R109" n="0012a14"/>生何故無此七種稱謂釋云但衆生在迷性德不
<lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R109" n="0012a15"/>顯故無此稱<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838a1108" cb:place="inline">△次結。</p>
<lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R109" n="0012a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838a1201">故初後俱善立義成矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R109" n="0012a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838a1301">此結答釋難也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R109" n="0012a18"/><p xml:id="pX61p0838a1401">△次一門明事造方融事者對理而言方者對本
<lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R109" n="0012b01"/>而說承前理性本具而來惟其理性本具故能事
<lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R109" n="0012b02"/>造相融也言事造者以身土緣起屬事故言事造
<lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R109" n="0012b03"/>也此自分二初標。</p>
<lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R109" n="0012b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838a1801">二身土緣起門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R109" n="0012b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838a1901">前門約性以明理具故曰一眞此中卽事以明理
<lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R109" n="0012b06"/>具故曰緣起。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838a2006" cb:place="inline">△次釋二初述偈立宗。</p>
<lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R109" n="0012b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838a2101">一眞法界性不變能隨緣三身及四土悉由心變造。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R109" n="0012b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838a2201">初二句約性以明能隨次二句約事以明所造卽
<lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R109" n="0012b09"/>指一眞法界性能隨染淨之緣不變而變非造而
<lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R109" n="0012b10"/>造也三身及四土悉由心變造者輔行云心造有
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0838b" n="0838b"/>
<lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R109" n="0012b11"/>二種一者約理造卽是具二者約事乃明三世凡
<lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R109" n="0012b12"/>聖變造變造之名出楞伽華嚴二經<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b0217" cb:place="inline">△次依
<lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R109" n="0012b13"/>宗釋義二初通明諸法二初明不變隨緣三初釋
<lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R109" n="0012b14"/>第一句以立根本。</p>
<lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R109" n="0012b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b0501">論曰一眞法界性卽前文所明性體性量性具也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R109" n="0012b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838b0601">一眞卽性體法界卽性量而一眞法性中具足有
<lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R109" n="0012b17"/>十種法界指此具德爲身土緣起之本。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b0716" cb:place="inline">△次釋第
<lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R109" n="0012b18"/>二句顯前功德三初法。</p>
<lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R109" n="0013a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b0901">敎中說眞如不變隨緣隨緣不變者正由性體性量
<lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R109" n="0013a02"/>卽性具故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R109" n="0013a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838b1101">不變隨緣者卽理之事也隨緣不變者卽事之理
<lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R109" n="0013a04"/>也正由下出其不變隨緣所以。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b1213" cb:place="inline">△次譬。</p>
<lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R109" n="0013a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b1301">如君子不器善惡皆能。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R109" n="0013a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838b1401">君子不器者出儒典夫子論成德之學曰成德之
<lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R109" n="0013a07"/>君子體無不具故用無不周不可以器名之也朱
<lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R109" n="0013a08"/>子曰器者各適其用而不能相通成德之士體無
<lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R109" n="0013a09"/>不具故用無不周非特爲一技一藝而<anchor xml:id="nkr_note_add_0838b1701" n="0838b1701"/><anchor xml:id="beg0838b1701" n="0838b1701"/>已<anchor xml:id="end0838b1701"/>論中所
<lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R109" n="0013a10"/>引以譬一眞法性之中體無不具故能隨佛界之
<lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R109" n="0013a11"/>善九界之惡而造乎十法界也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b1913" cb:place="inline">△三證二初引經。</p>
<lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R109" n="0013a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b2001">故晉譯華嚴經云能隨染淨緣具造十法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R109" n="0013a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838b2101">華嚴凡二譯一晉譯二唐譯今引晉覺賢所譯以
<lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R109" n="0013a14"/>證不變隨緣之義也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838b2209" cb:place="inline">△次釋義二初釋隨緣變造。</p>
<lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R109" n="0013a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838b2301">謂眞如性中所具九法界能隨染緣造事中九法界
<lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R109" n="0013a16"/>眞如性中所具佛法界能隨淨緣造事中佛法界。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0838c" n="0838c"/>
<lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R109" n="0013a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c0101">所具者以所彰能九界皆屬染緣佛界方名爲淨
<lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R109" n="0013a18"/>此正明變造也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c0207" cb:place="inline">△次釋能之所以二初釋。</p>
<lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R109" n="0013b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c0301">所以能者正由性具性若不具何所稱能。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R109" n="0013b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c0401">所以下指歸圓家性具揀異別敎但中性若下反
<lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R109" n="0013b03"/>顯釋成。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c0504" cb:place="inline">△次證。</p>
<lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R109" n="0013b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c0601">天台家言並由理具方有事用此之謂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R109" n="0013b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c0701">天台家者指毗陵記主而言記主昔從學於左溪
<lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R109" n="0013b06"/>尊者曰某於疇昔之夜夢披僧服腋挾兩輪而遊
<lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R109" n="0013b07"/>於大河左溪曰汝當以止觀之道而度生乎後果
<lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R109" n="0013b08"/>述輔行以釋止觀並由二句輔行中文不敢正斥
<lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R109" n="0013b09"/>其諱故云天台家也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c1109" cb:place="inline">△三釋三四句結成所由。</p>
<lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R109" n="0013b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c1201">是知事中十法界三身四土悉由眞如隨緣變造。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R109" n="0013b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c1301">事中十法界者應身居同居方便二土卽六凡二
<lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R109" n="0013b12"/>乘法界也報身居實報土菩薩法界也法身居常
<lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R109" n="0013b13"/>寂光土佛法界也若土若身悉由眞如隨緣之所
<lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R109" n="0013b14"/>建立故云變造。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c1607" cb:place="inline">△次明隨緣不變二初釋。</p>
<lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R109" n="0013b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c1701">旣曰眞如不變隨緣隨緣不變則事中染淨身土當
<lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R109" n="0013b16"/>體卽眞無一絲毫可加損于其間者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R109" n="0013b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0838c1901">初二句牒前全理起事事卽是理事中染淨身土
<lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R109" n="0013b18"/>卽隨緣變造之者事卽理故故云當體卽眞無一
<lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R109" n="0014a01"/>絲毫可加損于其間者以萬法是眞如故無可損
<lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R109" n="0014a02"/>以眞如是萬法故無可加也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0838c2212" cb:place="inline">△次證。</p>
<lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R109" n="0014a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0838c2301">楞嚴經云見與見緣幷所想相如虗空華本無所有
<lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R109" n="0014a04"/>此見及緣元是菩提妙淨明體是也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0839a" n="0839a"/>
<lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R109" n="0014a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839a0101">見與見緣等者註家云根境識三攝盡萬法夫能
<lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R109" n="0014a06"/>了諸緣元一寶覺則無是非是矣今引證以明隨
<lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R109" n="0014a07"/>緣不變之義也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839a0307" cb:place="inline">△次的明此宗二初發明宗義二
<lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R109" n="0014a08"/>初明不變隨緣。</p>
<lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R109" n="0014a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839a0501">若然則娑婆極樂此世衆生當生九品彌陀<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a0501" n="0839a0501"/><anchor xml:id="beg0839a0501" n="0839a0501"/>已<anchor xml:id="end0839a0501"/>成吾
<lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R109" n="0014a10"/>心當果悉由心性之所變造。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R109" n="0014a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839a0701">若然者牒定之辭娑婆穢土也<name role="" type="person">極樂淨土</name>也此世
<lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R109" n="0014a12"/>衆生當生九品者生也彌陀<anchor xml:id="nkr_note_add_0839a0801" n="0839a0801"/><anchor xml:id="beg0839a0801" n="0839a0801"/>已<anchor xml:id="end0839a0801"/>成者佛也吾心當
<lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R109" n="0014a13"/>果者心也所謂心佛衆生三無差別者也悉由心
<lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R109" n="0014a14"/>性之所變造者如十不二門云卽心名變變名爲
<lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R109" n="0014a15"/>造造謂體用是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839a1108" cb:place="inline">△次明隨緣不變。</p>
<lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R109" n="0014a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839a1201">心具而造豈分能所卽心是佛卽佛是心卽心是土
<lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R109" n="0014a17"/>卽上是心卽心是果卽果是心能造因緣及所造法
<lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R109" n="0014a18"/>當處皆是心性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R109" n="0014b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839a1501">心具而造等者如水具氷氷卽是水故無能所也
<lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R109" n="0014b02"/>卽心是佛下泯其對待凡有六句不出依正因果
<lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R109" n="0014b03"/>能造因緣及所造法等者如妙宗所謂以法界心
<lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R109" n="0014b04"/>觀法界境生於法界依正色心是則名爲唯依唯
<lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R109" n="0014b05"/>正唯色唯心唯亂唯境是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839a1912" cb:place="inline">△次結歸題旨。</p>
<lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R109" n="0014b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839a2001">故明此宗而求生樂土者乃生與無生兩冥之至道
<lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R109" n="0014b07"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R109" n="0014b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839a2201">故明此宗者指偈中所立宗要隨緣不變等乃生
<lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R109" n="0014b09"/>與無生兩冥之要道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R109" n="0014b10"/><p xml:id="pX61p0839a2401">△次八門明枝流妙卽二初二門明所生身土次
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0839b" n="0839b"/>
<lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R109" n="0014b11"/>六門明能生因果初二門明所生身土二初一門
<lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R109" n="0014b12"/>約依報論妙二初標。</p>
<lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R109" n="0014b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839b0301">三心土相卽門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R109" n="0014b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839b0401">此亦約具造而言佛土由心心具而造造全是心
<lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R109" n="0014b15"/>故能相卽也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839b0506" cb:place="inline">△次釋二初述偈立宗。</p>
<lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R109" n="0014b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839b0601">西方安樂土去此十萬億與我介爾心初無彼此異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R109" n="0014b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839b0701">宗意約卽遠論近亦指迷卽悟也去此十萬億者
<lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R109" n="0014b18"/>十疑論云此對凡夫肉眼生死心量言之耳以凡
<lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R109" n="0015a01"/>夫心量言之去西方佛刹不啻十萬億刹之遙約
<lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R109" n="0015a02"/>心具而造言之曾無彼此之異也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839b1014" cb:place="inline">△次依宗釋義
<lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R109" n="0015a03"/>二初釋初二句明遠三初引經。</p>
<lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R109" n="0015a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839b1201">論曰佛說阿彌陀經云從是西方過十萬億佛土有
<lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R109" n="0015a05"/>世界名曰極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R109" n="0015a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839b1401">佛說等者世尊於<name role="" type="person">給孤獨園</name>無問自說吿上足弟
<lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R109" n="0015a07"/>子舍利弗指其歸趣者也極樂者梵語須摩提此
<lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R109" n="0015a08"/>云安養或云淸泰言極樂者猶云最勝也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839b1617" cb:place="inline">△次釋
<lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R109" n="0015a09"/>數。</p>
<lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R109" n="0015a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839b1801">百億日月百億須彌百億大海百億銕圍山名一佛
<lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R109" n="0015a11"/>土十千爲萬十萬爲億。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R109" n="0015a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839b2001">百億下明佛土之相十千下正明數量也日月處
<lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R109" n="0015a13"/>須彌之腰大海遶須彌之下銕圍環大海之外一
<lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R109" n="0015a14"/>佛土者俱舍頌云四大洲日月須彌盧欲天梵世
<lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R109" n="0015a15"/>各一千名一小千界此小千千倍說名爲中千此
<lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R109" n="0015a16"/>千倍大千皆同一成壞以此百億等爲一佛土也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0839c" n="0839c"/>
<lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R109" n="0015a17"/><p xml:id="pX61p0839c0101">△三結成。</p>
<lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R109" n="0015a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839c0201">一佛國土<anchor xml:id="nkr_note_add_0839c0201" n="0839c0201"/><anchor xml:id="beg0839c0201" n="0839c0201"/>已<anchor xml:id="end0839c0201"/>自廣大況億佛國土乎況十萬億乎是
<lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R109" n="0015b01"/>則<name role="" type="person">極樂國</name>土去此甚遠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R109" n="0015b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839c0401">一佛下展轉況佛土甚多是則下結佛土甚遠況
<lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R109" n="0015b03"/>者非比況之況乃以少況多之況也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839c0515" cb:place="inline">△次釋後二
<lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R109" n="0015b04"/>句不遠二初正釋三初明不遠之由。</p>
<lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R109" n="0015b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839c0701">博地凡夫念佛求生彈指卽到者正由生吾心所具
<lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R109" n="0015b06"/>之佛土也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R109" n="0015b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839c0901">博地凡夫者凡字亦該得廣藏敎三資粮通敎乾
<lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R109" n="0015b08"/>慧別敎十信圓家五品皆名凡位今明博地者大
<lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R109" n="0015b09"/>地庸常之夫也彈指者言其生之速也觀經疏云
<lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R109" n="0015b10"/>如一念頃又云屈伸臂頃彈指之所以卽到者有
<lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R109" n="0015b11"/>乎二義一者淨業內熏二者慈光外攝般舟論乎
<lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R109" n="0015b12"/>三力正由下正明不遠之由。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839c1412" cb:place="inline">△次明心之相狀。</p>
<lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R109" n="0015b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839c1501">言介爾心者卽凡夫念佛之心也刹那之心至微至
<lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R109" n="0015b14"/>劣故稱介爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R109" n="0015b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839c1701">介爾者言其心之微刹那者明其時之速毗曇云
<lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R109" n="0015b16"/>百二十刹那爲一怛刹那此名一瞬六十瞬爲一
<lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R109" n="0015b17"/>息仁王云一刹那有九百生滅至微者言其狀之
<lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R109" n="0015b18"/>甚眇至劣者言其力之不勝介爾者猶言蕞爾也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R109" n="0016a01"/><p xml:id="pX61p0839c2101">△三明心土相卽。</p>
<lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R109" n="0016a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0839c2201">謂十萬億遠之佛土居於凡夫介爾之心卽心是土
<lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R109" n="0016a03"/>卽土是心故曰初無彼此異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R109" n="0016a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0839c2401">謂十下指土卽心故曰下結歸宗義。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0839c2415" cb:place="inline">△次料簡二
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0840a" n="0840a"/>
<lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R109" n="0016a05"/>初以小包不遠難。</p>
<lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R109" n="0016a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a0201">問曰介爾之心居於方寸云何能包許遠佛土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R109" n="0016a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a0301">此以相難性以妄局眞大抵出于尋常之見楞嚴
<lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R109" n="0016a08"/>云外洎山河虗空大地咸是妙明眞心中物尙何
<lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R109" n="0016a09"/>許遠佛土之不能盡包乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a0511" cb:place="inline">△次以眞妄不二釋三
<lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R109" n="0016a10"/>初法二初略明。</p>
<lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R109" n="0016a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a0701">答曰介爾之心昧者謂小達人大觀眞妄無二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R109" n="0016a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a0801">答中以性融相以眞奪妄達人大觀者古德云小
<lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R109" n="0016a13"/>智自私賤彼貴我達人大觀無可不可大者對小
<lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R109" n="0016a14"/>而言責其局于介爾之心不能以大觀也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a1017" cb:place="inline">△次釋
<lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R109" n="0016a15"/>出。</p>
<lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R109" n="0016a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a1201">蓋此妄心全性而起性旣無邊心亦無際。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R109" n="0016a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a1301">此釋成眞妄無二蓋此妄心全性而起者指要云
<lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R109" n="0016a18"/>心者趣擧刹那心也圓家明性旣非但理乃具三
<lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R109" n="0016b01"/>千之性此性圓融徧入同居刹那心中謂之全性
<lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R109" n="0016b02"/>而起旣全性起故心亦無際也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a1613" cb:place="inline">△次譬。</p>
<lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R109" n="0016b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a1701">性如大海心似浮漚全海爲漚漚還匝海。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R109" n="0016b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a1801">楞嚴以漚譬頑空海喩眞覺此中以漚譬妄心海
<lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R109" n="0016b05"/>喩法界也以喩顯法思之可了。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a1913" cb:place="inline">△三合二初正合。</p>
<lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R109" n="0016b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a2001">蓋眞如不變隨緣隨緣不變。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R109" n="0016b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a2101">合中以不變合乎性海隨緣合乎心漚。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840a2116" cb:place="inline">△次結責。</p>
<lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R109" n="0016b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840a2201">旣曰隨緣不變豈可以眞妄而局大小哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R109" n="0016b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840a2301">旣曰下牒前豈可下結責。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R109" n="0016b10"/><p xml:id="pX61p0840a2401">△次一門約正報論妙二初標。</p>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0840b" n="0840b"/>
<lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R109" n="0016b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840b0101">四生佛不二門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R109" n="0016b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840b0201">此門約果論因指凡同聖以佛所證與生性佛無
<lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R109" n="0016b13"/>二無殊故云不二。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840b0308" cb:place="inline">△次釋二初述偈立宗。</p>
<lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R109" n="0016b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840b0401">阿彌與凡夫迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b0401" n="0840b0401"/><anchor xml:id="beg0840b0401" n="0840b0401"/>悟<anchor xml:id="end0840b0401"/>雖有殊佛心衆生心究竟無有二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R109" n="0016b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840b0501">阿彌者約悟爲言凡夫者約迷而說猶言生佛迷
<lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R109" n="0016b16"/>悟雖則殊途尅論本心初非有二也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840b0615" cb:place="inline">△次依宗釋
<lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R109" n="0016b17"/>義二初釋初二句約相明不二而二二初正明二
<lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R109" n="0016b18"/>初明彌陀悟相。</p>
<lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R109" n="0017a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840b0901">論曰阿彌陀佛者果人也成就三身四智十力四無
<lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R109" n="0017a02"/>所畏十八不共等功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R109" n="0017a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840b1101">三身者卽法報化三身也覺性是法身覺相是報
<lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R109" n="0017a04"/>身覺用是化身四智者一道慧智見道實性實性
<lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R109" n="0017a05"/>中得卽開佛知見也二道種智知十法界諸道種
<lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R109" n="0017a06"/>別解惑之相一一皆知卽示佛知見也三一切智
<lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R109" n="0017a07"/>知一切法一相寂滅相卽悟佛知見也四一切種
<lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R109" n="0017a08"/>智知一切法一相寂滅種種行貌皆知卽入佛知
<lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R109" n="0017a09"/>見也十力者一是處非處力知一切因緣果報定
<lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R109" n="0017a10"/>相從如是因緣生如是果報不生果報悉知之二
<lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R109" n="0017a11"/>業智力知一切衆生過現未來諸業諸受乃至第
<lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R109" n="0017a12"/>十漏盡力自知我生<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b2001" n="0840b2001"/><anchor xml:id="beg0840b2001" n="0840b2001"/>已<anchor xml:id="end0840b2001"/>盡不受後有是也四無所
<lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R109" n="0017a13"/>畏者一者一切智無畏二者漏盡無畏三者說道
<lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R109" n="0017a14"/>無畏四者說苦盡道無畏釋云於大衆中廣說自
<lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R109" n="0017a15"/>他智斷決定無所失則無恐懼之相也十八不共
<lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R109" n="0017a16"/>法者一身無失二口無失三意無失乃至知過去
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0840c" n="0840c"/>
<lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R109" n="0017a17"/>無礙知現在無礙知未來無礙也此十八種法乃
<lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R109" n="0017a18"/>如來果人所證不共二乘故云不共也阿彌陀卽
<lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R109" n="0017b01"/>能成就之人此等諸法皆所成就也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840c0315" cb:place="inline">△次明衆生
<lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R109" n="0017b02"/>迷相。</p>
<lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R109" n="0017b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840c0501">凡夫者因人也具足無量恒沙煩惱造作無量恒沙
<lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R109" n="0017b04"/>業繫當受無量恒沙生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R109" n="0017b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840c0701">煩惱雖多不出三惑業繁雖多不出十惡生死雖
<lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R109" n="0017b06"/>多不出二死一一皆云無量恒沙者約別相言之
<lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R109" n="0017b07"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840c0902" cb:place="inline">△次約譬結。</p>
<lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R109" n="0017b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840c1001">迷悟之相譬彼雲泥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R109" n="0017b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840c1101">悟者如雲之去來無礙迷者如泥之墜累難通生
<lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R109" n="0017b10"/>佛相懸眞有若雲泥之隔矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840c1212" cb:place="inline">△次釋次二句約性
<lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R109" n="0017b11"/>明二而不二二初通明不二五初相性對顯。</p>
<lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R109" n="0017b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840c1401">言究竟不二者謂據相而言則不二而二約性而論
<lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R109" n="0017b13"/>則二而不二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R109" n="0017b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840c1601">約性而論者虎溪大師云性具之功功在性惡前
<lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R109" n="0017b15"/>來恒沙煩惱卽性惡也業繫生死卽修惡也今體
<lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R109" n="0017b16"/>此修惡卽是性惡性惡融通任運攝得佛界性善
<lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R109" n="0017b17"/>故云二而不二也又性卽相故不二而二相卽性
<lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R109" n="0017b18"/>故二而不二也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0840c2007" cb:place="inline">△次展轉釋成二初約迷悟釋成。</p>
<lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R109" n="0018a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0840c2101">蓋諸佛乃悟衆生心內諸佛衆生乃迷諸佛心內衆
<lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R109" n="0018a02"/>生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R109" n="0018a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0840c2301">蓋諸佛等者不二門云但識一念遍見<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c2301" n="0840c2301"/><anchor xml:id="beg0840c2301" n="0840c2301"/>己<anchor xml:id="end0840c2301"/>他生佛
<lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R109" n="0018a04"/>他生他佛尙與心同況<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c2401" n="0840c2401"/><anchor xml:id="beg0840c2401" n="0840c2401"/>己<anchor xml:id="end0840c2401"/>心生佛寧乖一念今諸
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0841a" n="0841a"/>
<lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R109" n="0018a05"/>佛者他佛也生心佛者<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0101" n="0841a0101"/><anchor xml:id="beg0841a0101" n="0841a0101"/>己<anchor xml:id="end0841a0101"/>佛也衆生者<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0102" n="0841a0102"/><anchor xml:id="beg0841a0102" n="0841a0102"/>己<anchor xml:id="end0841a0102"/>生也佛
<lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R109" n="0018a06"/>心生者他生也衆生迷則俱迷非唯迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0201" n="0841a0201"/><anchor xml:id="beg0841a0201" n="0841a0201"/>己<anchor xml:id="end0841a0201"/>亦迷他
<lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R109" n="0018a07"/>諸佛覺則俱覺亦乃覺他仍覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0301" n="0841a0301"/><anchor xml:id="beg0841a0301" n="0841a0301"/>己<anchor xml:id="end0841a0301"/>又我心具佛故
<lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R109" n="0018a08"/>云衆生心內諸佛佛心具我故云諸佛心內衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R109" n="0018a09"/><p xml:id="pX61p0841a0501">△次約三德釋成。</p>
<lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R109" n="0018a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841a0601">所以悟者悟衆生本具性體性量性具也所以迷者
<lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R109" n="0018a11"/>迷諸佛所證性體性量性具也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R109" n="0018a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841a0801">衆生在迷但言本具諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0841a0801" n="0841a0801"/><anchor xml:id="beg0841a0801" n="0841a0801"/>已<anchor xml:id="end0841a0801"/>悟故云所證證具雖
<lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R109" n="0018a13"/>別覺性元同故不二門云於生局處佛能遍融於
<lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R109" n="0018a14"/>佛徧處生自局限此之謂也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841a1012" cb:place="inline">△三直據心性。</p>
<lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R109" n="0018a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841a1101">心性之妙豈受其迷迷而不迷斯言有在。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R109" n="0018a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841a1201">心性之妙等者指要云良由衆生性具善惡不可
<lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R109" n="0018a17"/>變異其性圓明名之爲佛心性之妙如此又豈受
<lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R109" n="0018a18"/>其迷乎如云雖昏盲倒惑其理存焉斯言有所歸
<lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R109" n="0018b01"/>矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841a1502" cb:place="inline">△四會通三身。</p>
<lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R109" n="0018b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841a1601">故衆生本有性量卽諸佛所證法身性體卽報身性
<lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R109" n="0018b03"/>具卽應身四智十力四無所畏十八不共等功法會
<lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R109" n="0018b04"/>合可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R109" n="0018b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841a1901">故衆生等者牒前心性之妙是知果佛圓明之體
<lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R109" n="0018b06"/>卽我凡夫本具性德衆生本有性量橫亘豎窮屬
<lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R109" n="0018b07"/>中諦故配法身性體離過絕非屬眞諦故配報身
<lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R109" n="0018b08"/>性具三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0841001" n="0841001"/>十世間屬俗諦故配應身四智等乃至會
<lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R109" n="0018b09"/>合可知者四智屬般若亦配報身十力等屬解脫
<lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R109" n="0018b10"/>亦配應身故妙宗云法身非不具于一切法門及
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0841b" n="0841b"/>
<lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R109" n="0018b11"/>諸色相讓於能證及垂應故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841b0113" cb:place="inline">△五引古德證。</p>
<lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R109" n="0018b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841b0201">故古德云諸佛心內衆生塵塵極樂衆生心內諸佛
<lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R109" n="0018b13"/>念念證眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R109" n="0018b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841b0401">古德云者卽<name role="" type="person">楊次公</name>十疑論序中所說也諸佛等
<lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R109" n="0018b15"/>者上句以佛爲主明諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b0501" n="0841b0501"/><anchor xml:id="beg0841b0501" n="0841b0501"/>已<anchor xml:id="end0841b0501"/>悟故云心內衆生塵
<lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R109" n="0018b16"/>塵極樂而仍名衆生者不失其本體之名也下句
<lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R109" n="0018b17"/>以生爲主衆生在迷心內諸佛念念證眞而衆生
<lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R109" n="0018b18"/>不知所謂雖終日行而不自覺枉入諸趣是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841b0819" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R109" n="0019a01"/>次釋成此宗二初生佛相卽。</p>
<lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R109" n="0019a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841b1001">故彌陀卽我心我心卽彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R109" n="0019a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841b1101">生佛之所以相卽者亦性具之功也初句明我心
<lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R109" n="0019a04"/>具佛故佛卽我心次句明佛具我心故我心卽佛
<lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R109" n="0019a05"/>故自他不二門云雖分自他同在一念旣同一念
<lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R109" n="0019a06"/>自他豈殊亦此意也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841b1409" cb:place="inline">△次出其功能功能者能以
<lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R109" n="0019a07"/>性言功以修言性有具佛之妙能修有卽佛之照用。</p>
<lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R109" n="0019a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841b1601">未擧念時早<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b1601" n="0841b1601"/><anchor xml:id="beg0841b1601" n="0841b1601"/>已<anchor xml:id="end0841b1601"/>成就纔擧心念卽便圓成感應道交
<lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R109" n="0019a09"/>爲有此理故念佛人功不唐捐。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R109" n="0019a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841b1801">未擧念時等者猶云雖未修觀之時而具佛之心
<lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R109" n="0019a11"/>未始暫缺故云早<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b1901" n="0841b1901"/><anchor xml:id="beg0841b1901" n="0841b1901"/>已<anchor xml:id="end0841b1901"/>成就纔擧心念者猶云以我
<lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R109" n="0019a12"/>具佛之心而念卽心之佛故曰卽便圓成感應道
<lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R109" n="0019a13"/>交者猶云衆生感心中諸佛諸佛應心內衆生故
<lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R109" n="0019a14"/>云道交故念下結勸。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841b2209" cb:place="inline">△次六門明能生因果二初
<lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R109" n="0019a15"/>三門約因論妙次三門約果論妙初三門約因論
<lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R109" n="0019a16"/>妙三初一門明全理起事二初標。</p>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0841c" n="0841c"/>
<lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R109" n="0019a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841c0101">五法界爲念門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R109" n="0019a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841c0201">法界者約理爲言爲念者約事爲言全理起事故
<lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R109" n="0019b01"/>云法界爲念猶云以法界性爲我之能念也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841c0318" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R109" n="0019b02"/>釋二初述偈立宗。</p>
<lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R109" n="0019b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841c0501">法界圓融體作我一念心故我念佛心全體是法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R109" n="0019b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841c0601">初二句明全性起修次二句明全修在性法界等
<lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R109" n="0019b05"/>者妙宗云又應了知法界圓融不思議體作我一
<lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R109" n="0019b06"/>念之心亦復擧體作生作佛乃至云旣一一法全
<lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R109" n="0019b07"/>法界作故趣擧一卽是圓融法界全分是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0841c0918" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R109" n="0019b08"/>依宗釋義二初通明理事三初明事中諸念。</p>
<lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R109" n="0019b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0841c1101">論曰行者稱佛名時作佛觀時作主伴依正觀時修
<lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R109" n="0019b10"/>三種淨業時一心不亂時散心稱名時以至見思浩
<lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R109" n="0019b11"/>浩恒沙煩惱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R109" n="0019b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0841c1401">行者下汎明諸念稱佛名時者如觀經下品下生
<lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R109" n="0019b13"/>中明或有衆生作不善業五逆十惡具諸不善如
<lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R109" n="0019b14"/>此愚人以惡業故應墮惡道乃至善友吿言汝若
<lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R109" n="0019b15"/>不能念彼佛者應稱無量壽佛如是至心令聲不
<lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R109" n="0019b16"/>絕具足十念稱南無阿彌陀佛故於念念中除八
<lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R109" n="0019b17"/>十億劫生死之罪是也作佛觀時者如觀經云佛
<lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R109" n="0019b18"/>吿阿難及韋提希若欲至心生西方者先當觀于
<lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R109" n="0020a01"/>一丈六像在池水上等是也作主伴依正餘觀時
<lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R109" n="0020a02"/>者前且總明所謂觀雖十六言佛便周是也作主
<lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R109" n="0020a03"/>伴下別明主卽彌陀伴卽觀音勢至依卽初觀落
<lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R109" n="0020a04"/>日<anchor xml:id="nkr_note_add_0841c2401" n="0841c2401"/><anchor xml:id="beg0841c2401" n="0841c2401"/>已<anchor xml:id="end0841c2401"/>去乃至變水成氷琉璃成地樹列七種池流
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0842a" n="0842a"/>
<lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R109" n="0020a05"/>八德光明化鳥水聲說法空中天樂華座莊嚴等
<lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R109" n="0020a06"/>是也正卽阿<g ref="#CB16014">鞞</g>跋致及三輩往生諸上善人等是
<lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R109" n="0020a07"/>也三種淨業時者觀經云欲生彼國者當修三福
<lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R109" n="0020a08"/>一者孝養父母奉事師長慈心不殺修十善業二
<lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R109" n="0020a09"/>者受持三歸具足衆戒不犯威儀三者發菩提心
<lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R109" n="0020a10"/>深信因果讀誦大乘勸進行者如此三事名爲淨
<lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R109" n="0020a11"/>業仍復吿云此三種業乃是過去未來現在三世
<lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R109" n="0020a12"/>諸佛淨業正因<note place="inline">云云</note>一心不亂時者小彌陀經云
<lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R109" n="0020a13"/>若有善男子善女人聞說阿彌陀佛執持名號若
<lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R109" n="0020a14"/>一日若二日乃至若七日一心不亂專稱名號以
<lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R109" n="0020a15"/>稱名故諸罪消滅等是也見思浩浩者見思法華
<lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R109" n="0020a16"/>玄義云又云見修又云四住又云染汚無知又云
<lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R109" n="0020a17"/>取相惑又云枝末無明又云通惑又云界內惑言
<lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R109" n="0020a18"/>浩浩者見有單四見複四見具足四見無言見絕
<lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R109" n="0020b01"/>言見一百八見等約五利五鈍言之歷三界四諦
<lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R109" n="0020b02"/>增減不同則成八十八使思者亦云思惟亦云迷
<lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R109" n="0020b03"/>事思亦名正三毒三界分爲九地每一地有九品
<lb ed="X" n="0842a18"/><lb ed="R109" n="0020b04"/>則成八十一品故云浩浩也恒沙煩惱者亦云塵
<lb ed="X" n="0842a19"/><lb ed="R109" n="0020b05"/>沙出假菩薩見俗諦理開法眼成道種智之所斷
<lb ed="X" n="0842a20"/><lb ed="R109" n="0020b06"/>也四念處云十住斷界外上品塵沙十行斷中品
<lb ed="X" n="0842a21"/><lb ed="R109" n="0020b07"/>塵沙十向斷下品塵沙<note place="inline">云云</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842a2112" cb:place="inline">△次明事全是理。</p>
<lb ed="X" n="0842a22"/><lb ed="R109" n="0020b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842a2201">凡此有心皆由眞如不變隨緣而作全體卽是法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842a23"/><lb ed="R109" n="0020b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842a2301">凡此有心者牒前諸念卽理旣全理爲事故全事
<lb ed="X" n="0842a24"/><lb ed="R109" n="0020b10"/>卽理故云全體卽是法界也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842a2412" cb:place="inline">△三證全理論事。</p>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0842b" n="0842b"/>
<lb ed="X" n="0842b01"/><lb ed="R109" n="0020b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842b0101">故法智大師云法界圓融不思議體作我一念之心
<lb ed="X" n="0842b02"/><lb ed="R109" n="0020b12"/>亦復擧體作生作佛作依作正。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b03"/><lb ed="R109" n="0020b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842b0301">故法智下引文證成不出生佛作正旣全法界而
<lb ed="X" n="0842b04"/><lb ed="R109" n="0020b14"/>作有何一物而不具諸法耶。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842b0412" cb:place="inline">△次釋成此宗四初
<lb ed="X" n="0842b05"/><lb ed="R109" n="0020b15"/>擧劣況勝。</p>
<lb ed="X" n="0842b06"/><lb ed="R109" n="0020b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842b0601">若然者餘心尙是況念佛心乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b07"/><lb ed="R109" n="0020b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842b0701">若然者牒前卽理之事餘心者指前見思浩浩之
<lb ed="X" n="0842b08"/><lb ed="R109" n="0020b18"/>心尙是法界何況稱名作觀之心能念者乃具佛
<lb ed="X" n="0842b09"/><lb ed="R109" n="0021a01"/>之心所念者乃卽心之佛非法界而何。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842b0916" cb:place="inline">△次指事
<lb ed="X" n="0842b10"/><lb ed="R109" n="0021a02"/>卽理。</p>
<lb ed="X" n="0842b11"/><lb ed="R109" n="0021a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842b1101">是故行者念佛之時此心便是圓融淸淨寶覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b12"/><lb ed="R109" n="0021a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842b1201">是故等者又牒前念佛之心指歸行者當念卽是
<lb ed="X" n="0842b13"/><lb ed="R109" n="0021a05"/>故妙宗云須知本覺乃是諸佛法界之身以諸如
<lb ed="X" n="0842b14"/><lb ed="R109" n="0021a06"/>來無別所證全證衆生本性故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842b1414" cb:place="inline">△三出其功能。</p>
<lb ed="X" n="0842b15"/><lb ed="R109" n="0021a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842b1501">以此妙心念彼阿彌則彼三身何身不念求彼四土
<lb ed="X" n="0842b16"/><lb ed="R109" n="0021a08"/>何土不生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b17"/><lb ed="R109" n="0021a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842b1701">以此妙心者指前圓融寶覺之心此心本來具足
<lb ed="X" n="0842b18"/><lb ed="R109" n="0021a10"/>身土諸法故稱爲妙念彼阿彌等者彼佛乃實報
<lb ed="X" n="0842b19"/><lb ed="R109" n="0021a11"/>身應同居土亦名尊特亦名勝應而云則彼三身
<lb ed="X" n="0842b20"/><lb ed="R109" n="0021a12"/>何身不念者良以報應屬脩法身是性法身一性
<lb ed="X" n="0842b21"/><lb ed="R109" n="0021a13"/>擧體起脩故得全性成脩全脩在性三身融妙指
<lb ed="X" n="0842b22"/><lb ed="R109" n="0021a14"/>一卽三今以具佛之心而念卽心之佛尙何三身
<lb ed="X" n="0842b23"/><lb ed="R109" n="0021a15"/>之不念乎求彼四土何土不生者淨土由心心垢
<lb ed="X" n="0842b24"/><lb ed="R109" n="0021a16"/>土垢心淨土淨以我具土之心求生卽心之土尙
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0842c" n="0842c"/>
<lb ed="X" n="0842c01"/><lb ed="R109" n="0021a17"/>何四土之不生乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842c0108" cb:place="inline">△四約位釋妨。</p>
<lb ed="X" n="0842c02"/><lb ed="R109" n="0021a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842c0201">但隨功行淺深品位高下耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842c03"/><lb ed="R109" n="0021b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842c0301">但隨下釋妨恐疑者謂今明西方淨土者佛惟勝
<lb ed="X" n="0842c04"/><lb ed="R109" n="0021b02"/>應土屬同居何得輒云三身四土耶故釋云今以
<lb ed="X" n="0842c05"/><lb ed="R109" n="0021b03"/>法界爲念則何理不臧品位有高下者特隨功行
<lb ed="X" n="0842c06"/><lb ed="R109" n="0021b04"/>何如耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842c07"/><lb ed="R109" n="0021b05"/><p xml:id="pX61p0842c0701">△次一門明事事無礙二初標。</p>
<lb ed="X" n="0842c08"/><lb ed="R109" n="0021b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842c0801">六境觀相吞門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842c09"/><lb ed="R109" n="0021b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842c0901">觀爲能照境屬所觀若所若能俱全法界彼此互
<lb ed="X" n="0842c10"/><lb ed="R109" n="0021b08"/>奪故曰相吞敎家所謂諦觀名別體復同是故能
<lb ed="X" n="0842c11"/><lb ed="R109" n="0021b09"/>所二非二正此意也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842c1109" cb:place="inline">△次釋二初述偈立宗。</p>
<lb ed="X" n="0842c12"/><lb ed="R109" n="0021b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842c1201">十六等諸境事理兩種觀彼此互相吞如因陀羅網。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842c13"/><lb ed="R109" n="0021b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0842c1301">十六境者觀經疏云初六觀觀其依果次七觀觀
<lb ed="X" n="0842c14"/><lb ed="R109" n="0021b12"/>其正報後三明三輩九品往生是爲十六境也事
<lb ed="X" n="0842c15"/><lb ed="R109" n="0021b13"/>理二觀者如占察經云觀有二種一者唯識謂一
<lb ed="X" n="0842c16"/><lb ed="R109" n="0021b14"/>切唯心二者實觀謂觀眞如唯識歷事眞如觀理
<lb ed="X" n="0842c17"/><lb ed="R109" n="0021b15"/>非此中的意今云事理兩觀者的指十六境爲事
<lb ed="X" n="0842c18"/><lb ed="R109" n="0021b16"/>觀以卽空假中爲理觀所謂以吾具佛之心而觀
<lb ed="X" n="0842c19"/><lb ed="R109" n="0021b17"/>卽心之佛乃至是心作佛是心是佛等是也又事
<lb ed="X" n="0842c20"/><lb ed="R109" n="0021b18"/>觀指三種淨業鈔云今三種福是圓助道與正觀
<lb ed="X" n="0842c21"/><lb ed="R109" n="0022a01"/>合皆如來行是也相吞之義恐人難解故擧帝網
<lb ed="X" n="0842c22"/><lb ed="R109" n="0022a02"/>之譬以明。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0842c2205" cb:place="inline">△次依宗釋義二初先明偈義二初牒
<lb ed="X" n="0842c23"/><lb ed="R109" n="0022a03"/>三句以立理本二初出相吞之由。</p>
<lb ed="X" n="0842c24"/><lb ed="R109" n="0022a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0842c2401">論曰境觀相吞者正由事事無礙也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0843a" n="0843a"/>
<lb ed="X" n="0843a01"/><lb ed="R109" n="0022a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843a0101">事事無礙者賢首淸凉立四種法界以<name role="" type="person">釋華嚴</name>一
<lb ed="X" n="0843a02"/><lb ed="R109" n="0022a06"/>曰理二曰事三曰理事無礙四曰事事無礙今論
<lb ed="X" n="0843a03"/><lb ed="R109" n="0022a07"/>中所引以明境觀之所以相吞者蓋得乎事事無
<lb ed="X" n="0843a04"/><lb ed="R109" n="0022a08"/>礙也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843a0403" cb:place="inline">△次出無礙之本二初略指。</p>
<lb ed="X" n="0843a05"/><lb ed="R109" n="0022a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843a0501">事事所以無礙者所謂有本者如是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843a06"/><lb ed="R109" n="0022a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843a0601">事事下又出無礙之由猶遡流而窮源本者也有
<lb ed="X" n="0843a07"/><lb ed="R109" n="0022a11"/>本者如是出儒典今取其文不取其義徐子問於
<lb ed="X" n="0843a08"/><lb ed="R109" n="0022a12"/>孟子曰仲尼亟稱于水曰水哉水哉何取于水也
<lb ed="X" n="0843a09"/><lb ed="R109" n="0022a13"/>孟子曰源泉混混不舍晝夜盈科而後進放乎四
<lb ed="X" n="0843a10"/><lb ed="R109" n="0022a14"/>海有本者如是是之取爾今論引以明事事之所
<lb ed="X" n="0843a11"/><lb ed="R109" n="0022a15"/>以無礙者蓋由法界圓融不思議體之本而然也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843a12"/><lb ed="R109" n="0022a16"/><p xml:id="pX61p0843a1201">△次正釋。</p>
<lb ed="X" n="0843a13"/><lb ed="R109" n="0022a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843a1301">盖由法相圓融不思議體作我一念之心亦復擧體
<lb ed="X" n="0843a14"/><lb ed="R109" n="0022a18"/>作生作佛作依作正旣皆全體而作有何一法不卽
<lb ed="X" n="0843a15"/><lb ed="R109" n="0022b01"/>法界故曰一塵法界不小刹海法界不大多亦法界
<lb ed="X" n="0843a16"/><lb ed="R109" n="0022b02"/>少亦法界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843a17"/><lb ed="R109" n="0022b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843a1701">盖由等者亦妙宗中文良以觀經題名觀佛疏名
<lb ed="X" n="0843a18"/><lb ed="R109" n="0022b04"/>心觀爲宗故四明融會之曰今此觀法非但觀佛
<lb ed="X" n="0843a19"/><lb ed="R109" n="0022b05"/>乃據心觀就下顯高不名爲難是知今經心觀爲
<lb ed="X" n="0843a20"/><lb ed="R109" n="0022b06"/>宗意生見佛故得二說義匪殊塗又應了知法界
<lb ed="X" n="0843a21"/><lb ed="R109" n="0022b07"/>圓融<note place="inline">云云</note>彼明心佛雙融今論明觀境一致也故
<lb ed="X" n="0843a22"/><lb ed="R109" n="0022b08"/>曰一塵等者下亦妙宗文大師釋題作諸字互具
<lb ed="X" n="0843a23"/><lb ed="R109" n="0022b09"/>釋鈔中問本以一字具敎行理三今何得以無量
<lb ed="X" n="0843a24"/><lb ed="R109" n="0022b10"/>壽三字方具於三耶答以題諸字對三德釋斯是
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0843b" n="0843b"/>
<lb ed="X" n="0843b01"/><lb ed="R109" n="0022b11"/>妙談貴在得意欲令行者知三德性徧一切處乃
<lb ed="X" n="0843b02"/><lb ed="R109" n="0022b12"/>至云多亦三德少亦三德<note place="inline">云云</note>彼云三德此云法
<lb ed="X" n="0843b03"/><lb ed="R109" n="0022b13"/>界者變其文耳又彼中釋題故云三德此中論具
<lb ed="X" n="0843b04"/><lb ed="R109" n="0022b14"/>故云法界亦各有其致也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843b0411" cb:place="inline">△次釋初諸句正明相
<lb ed="X" n="0843b05"/><lb ed="R109" n="0022b15"/>吞三初釋一二句境觀有本。</p>
<lb ed="X" n="0843b06"/><lb ed="R109" n="0022b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843b0601">是以西方十六諸境吾心事理二觀一一無非法界
<lb ed="X" n="0843b07"/><lb ed="R109" n="0022b17"/>全體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843b08"/><lb ed="R109" n="0022b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843b0801">是以者承前有本而來惟其一塵法界不少刹海
<lb ed="X" n="0843b09"/><lb ed="R109" n="0023a01"/>法界不大故若觀若境若理若事若依若正無非
<lb ed="X" n="0843b10"/><lb ed="R109" n="0023a02"/>法界也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843b1004" cb:place="inline">△次釋第四句譬喩圓融。</p>
<lb ed="X" n="0843b11"/><lb ed="R109" n="0023a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843b1101">如<name role="" type="person">帝釋宮</name>中因陀羅網雖彼此各是一珠而影入衆
<lb ed="X" n="0843b12"/><lb ed="R109" n="0023a04"/>珠雖影入衆珠而東西照用有別。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843b13"/><lb ed="R109" n="0023a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843b1301">如帝釋下擧譬以明光體無殊以譬法界一理照
<lb ed="X" n="0843b14"/><lb ed="R109" n="0023a06"/>用有別以喩境觀相吞雖彼此下明其互攝互合
<lb ed="X" n="0843b15"/><lb ed="R109" n="0023a07"/>雖影入下明其無壞無雜。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843b1511" cb:place="inline">△三釋第三句事理互
<lb ed="X" n="0843b16"/><lb ed="R109" n="0023a08"/>吞。</p>
<lb ed="X" n="0843b17"/><lb ed="R109" n="0023a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843b1701">境觀亦然以境爲事則觀爲理理能包事是爲以觀
<lb ed="X" n="0843b18"/><lb ed="R109" n="0023a10"/>吞境以觀爲事則境爲理現能包事是爲以境吞觀
<lb ed="X" n="0843b19"/><lb ed="R109" n="0023a11"/>或一爲事餘爲理或一爲理餘爲事彼此互各相<anchor xml:id="nkr_note_add_0843b1901" n="0843b1901"/><anchor xml:id="beg0843b1901" n="0843b1901"/>吞<anchor xml:id="end0843b1901"/>
<lb ed="X" n="0843b20"/><lb ed="R109" n="0023a12"/>故如因陀羅網。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843b21"/><lb ed="R109" n="0023a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843b2101">境爲事觀爲理者理外無事事在理中是爲觀吞
<lb ed="X" n="0843b22"/><lb ed="R109" n="0023a14"/>境也觀爲事境爲理者亦然或一爲事餘爲理等
<lb ed="X" n="0843b23"/><lb ed="R109" n="0023a15"/>者且如十六諸境事理二觀隨擧一境爲事餘皆
<lb ed="X" n="0843b24"/><lb ed="R109" n="0023a16"/>爲理理能包事彼此互包誠有如帝網珠光之互
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0843c" n="0843c"/>
<lb ed="X" n="0843c01"/><lb ed="R109" n="0023a17"/>吞互入也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843c0105" cb:place="inline">△次釋成此宗二初正明。</p>
<lb ed="X" n="0843c02"/><lb ed="R109" n="0023a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843c0201">若然者當我作觀時則西方依正<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0201" n="0843c0201"/><anchor xml:id="beg0843c0201" n="0843c0201"/>已<anchor xml:id="end0843c0201"/>在我觀之內我
<lb ed="X" n="0843c03"/><lb ed="R109" n="0023b01"/>今身心<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0301" n="0843c0301"/><anchor xml:id="beg0843c0301" n="0843c0301"/>已<anchor xml:id="end0843c0301"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0302" n="0843c0302"/><anchor xml:id="beg0843c0302" n="0843c0302"/>在依正之中<anchor xml:id="end0843c0302"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c04"/><lb ed="R109" n="0023b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843c0401">若然者牒前相吞之意當我等者有乎二義一者
<lb ed="X" n="0843c05"/><lb ed="R109" n="0023b03"/>約性具說二者約脩成說約性具說者知我一心
<lb ed="X" n="0843c06"/><lb ed="R109" n="0023b04"/>具諸佛土方我作觀之時而西方依正早<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0601" n="0843c0601"/><anchor xml:id="beg0843c0601" n="0843c0601"/>已<anchor xml:id="end0843c0601"/>在我
<lb ed="X" n="0843c07"/><lb ed="R109" n="0023b05"/>觀之內矣二約脩成說者當我觀功旣著之時而
<lb ed="X" n="0843c08"/><lb ed="R109" n="0023b06"/>西方依正<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0801" n="0843c0801"/><anchor xml:id="beg0843c0801" n="0843c0801"/>已<anchor xml:id="end0843c0801"/>在我觀中顯現矣然觀不離境境外
<lb ed="X" n="0843c09"/><lb ed="R109" n="0023b07"/>無觀故云我今身心<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c0901" n="0843c0901"/><anchor xml:id="beg0843c0901" n="0843c0901"/>已<anchor xml:id="end0843c0901"/>在依正之中上句以觀吞
<lb ed="X" n="0843c10"/><lb ed="R109" n="0023b08"/>境下句明境吞觀。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0843c1008" cb:place="inline">△次引證。</p>
<lb ed="X" n="0843c11"/><lb ed="R109" n="0023b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0843c1101">了此而求生安養可謂鴈過長空影沉寒水鴈絕遺
<lb ed="X" n="0843c12"/><lb ed="R109" n="0023b10"/>蹤之意水無留影之心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c13"/><lb ed="R109" n="0023b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0843c1301">了此等者猶言了此境觀相吞之意而求生樂土
<lb ed="X" n="0843c14"/><lb ed="R109" n="0023b12"/>者可謂鴈過長空<note place="inline">云云</note>此本天衣懷禪師語師一
<lb ed="X" n="0843c15"/><lb ed="R109" n="0023b13"/>日問學者云若言捨穢取淨厭此欣彼則是取捨
<lb ed="X" n="0843c16"/><lb ed="R109" n="0023b14"/>之情衆生妄想若言無淨土則違佛語脩淨土者
<lb ed="X" n="0843c17"/><lb ed="R109" n="0023b15"/>當云何脩衆無語復自答云生則決定生去則實
<lb ed="X" n="0843c18"/><lb ed="R109" n="0023b16"/>不去又云譬如鴈過長空<note place="inline">云云</note>此語若用意求之
<lb ed="X" n="0843c19"/><lb ed="R109" n="0023b17"/>卒難理會反而思之初非隱奧也猶云寒潭旣淨
<lb ed="X" n="0843c20"/><lb ed="R109" n="0023b18"/>鴈影自臨以譬觀功旣著妙境自彰自然而然原
<lb ed="X" n="0843c21"/><lb ed="R109" n="0024a01"/>非勉強非水有留影之心鴈有遺踪之意也若鴈
<lb ed="X" n="0843c22"/><lb ed="R109" n="0024a02"/>有遺踪之意則境不卽心佛從外有若水有留影
<lb ed="X" n="0843c23"/><lb ed="R109" n="0024a03"/>之心則行成有作濫乎別脩故云無也言生則決
<lb ed="X" n="0843c24"/><lb ed="R109" n="0024a04"/>定生是則不違佛語言去則實不去衆生取捨之
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0844a" n="0844a"/>
<lb ed="X" n="0844a01"/><lb ed="R109" n="0024a05"/>情亦忘今但取其後文證成相吞之意不取前義
<lb ed="X" n="0844a02"/><lb ed="R109" n="0024a06"/>若取生則決定生之言義雖有在于此恐難配合。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844a03"/><lb ed="R109" n="0024a07"/><p xml:id="pX61p0844a0301">△三一門明三觀圓融二初標。</p>
<lb ed="X" n="0844a04"/><lb ed="R109" n="0024a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844a0401">七三觀法爾門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844a05"/><lb ed="R109" n="0024a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844a0501">法爾者猶云自爾也言此三觀性之自爾故心要
<lb ed="X" n="0844a06"/><lb ed="R109" n="0024a10"/>云然茲三惑三觀三智三德非各別也非異時也
<lb ed="X" n="0844a07"/><lb ed="R109" n="0024a11"/>天然之理具諸法故故云法爾。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844a0713" cb:place="inline">△次釋二初述偈
<lb ed="X" n="0844a08"/><lb ed="R109" n="0024a12"/>立宗。</p>
<lb ed="X" n="0844a09"/><lb ed="R109" n="0024a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844a0901">能觀爲三觀所觀爲三諦全性以起脩故稱爲法爾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844a10"/><lb ed="R109" n="0024a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844a1001">初句明脩次句明性三四句明性脩冥妙問前云
<lb ed="X" n="0844a11"/><lb ed="R109" n="0024a15"/>法界爲念境觀相吞其於觀門可謂足矣今復明
<lb ed="X" n="0844a12"/><lb ed="R109" n="0024a16"/>三觀不太重煩耶答前明法界爲念則諦智仍所
<lb ed="X" n="0844a13"/><lb ed="R109" n="0024a17"/>不分次明境觀相吞則能所尙恐未泯今明三觀
<lb ed="X" n="0844a14"/><lb ed="R109" n="0024a18"/>法爾則顯脩性冥妙理智一如意泯前二之迹有
<lb ed="X" n="0844a15"/><lb ed="R109" n="0024b01"/>以見論主立門之意矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844a1510" cb:place="inline">△次依宗釋義二初通明
<lb ed="X" n="0844a16"/><lb ed="R109" n="0024b02"/>諦觀二初牒前諦觀。</p>
<lb ed="X" n="0844a17"/><lb ed="R109" n="0024b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844a1701">論曰三諦者眞俗中也三觀者空假中也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844a18"/><lb ed="R109" n="0024b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844a1801">論曰下先出諦觀之名上句明所觀妙境下句明
<lb ed="X" n="0844a19"/><lb ed="R109" n="0024b05"/>能觀妙觀諦觀名別體德元同。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844a1913" cb:place="inline">△次別明諦觀二
<lb ed="X" n="0844a20"/><lb ed="R109" n="0024b06"/>初明三諦三初明三諦功能。</p>
<lb ed="X" n="0844a21"/><lb ed="R109" n="0024b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844a2101">忘情絕解莫尙乎眞隨緣應用莫尙乎俗融通空有
<lb ed="X" n="0844a22"/><lb ed="R109" n="0024b08"/>莫尙乎中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844a23"/><lb ed="R109" n="0024b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844a2301">忘情等者情卽六凡情執解卽二乘智解當其未
<lb ed="X" n="0844a24"/><lb ed="R109" n="0024b10"/>證眞諦之時而凡情聖解不能泯也緣卽衆生機
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0844b" n="0844b"/>
<lb ed="X" n="0844b01"/><lb ed="R109" n="0024b11"/>緣用卽菩薩應用當其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0844001" n="0844001"/>求證俗諦之時而機緣應
<lb ed="X" n="0844b02"/><lb ed="R109" n="0024b12"/>用不能立也空卽眞空冥寂有卽萬象森羅當其
<lb ed="X" n="0844b03"/><lb ed="R109" n="0024b13"/>未證中諦之時而空有二邊不能融也而言莫尙
<lb ed="X" n="0844b04"/><lb ed="R109" n="0024b14"/>者誠欲遣情立法統乎中道者捨此三諦之理其
<lb ed="X" n="0844b05"/><lb ed="R109" n="0024b15"/>他莫能爲矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844b0506" cb:place="inline">△次明三諦相貌。</p>
<lb ed="X" n="0844b06"/><lb ed="R109" n="0024b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844b0601">虗靈不昧此吾心自空者也物來斯應此吾心自有
<lb ed="X" n="0844b07"/><lb ed="R109" n="0024b17"/>者也空有相卽此吾心自中者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844b08"/><lb ed="R109" n="0024b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844b0801">虗靈不昧者此約性體言之也故云自空物來斯
<lb ed="X" n="0844b09"/><lb ed="R109" n="0025a01"/>應者此約性具言之也故云自有空有相卽者此
<lb ed="X" n="0844b10"/><lb ed="R109" n="0025a02"/>約性量言之也故云自中於眞俗中三諦而一一
<lb ed="X" n="0844b11"/><lb ed="R109" n="0025a03"/>言自者乃天然性德之理顯非脩成而後得也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844b1119" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0844b12"/><lb ed="R109" n="0025a04"/>三結諦非是觀。</p>
<lb ed="X" n="0844b13"/><lb ed="R109" n="0025a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844b1301">此性也非脩也三諦也非三觀也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844b14"/><lb ed="R109" n="0025a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844b1401">此性下以性揀脩一家所立諦觀不唯體同亦乃
<lb ed="X" n="0844b15"/><lb ed="R109" n="0025a07"/>名義相近仍恐迷者昧於脩性之旨故明諦<anchor xml:id="nkr_note_add_0844b1501" n="0844b1501"/><anchor xml:id="beg0844b1501" n="0844b1501"/>已<anchor xml:id="end0844b1501"/>竟
<lb ed="X" n="0844b16"/><lb ed="R109" n="0025a08"/>乃結云此所觀之諦境也非能觀之觀也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844b1617" cb:place="inline">△次明
<lb ed="X" n="0844b17"/><lb ed="R109" n="0025a09"/>三觀二初標本。</p>
<lb ed="X" n="0844b18"/><lb ed="R109" n="0025a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844b1801">脩之者稱性照了也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844b19"/><lb ed="R109" n="0025a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844b1901">上句指能脩之人下句示所脩之法稱者如也性
<lb ed="X" n="0844b20"/><lb ed="R109" n="0025a12"/>者眞如性也以如如智照如如境故云稱性照了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844b21"/><lb ed="R109" n="0025a13"/><p xml:id="pX61p0844b2101">△次釋成二初橫論二初釋二初次第。</p>
<lb ed="X" n="0844b22"/><lb ed="R109" n="0025a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844b2201">故體達此心空洞無物謂之空照了此性具足萬法
<lb ed="X" n="0844b23"/><lb ed="R109" n="0025a15"/>謂之假融通二邊不一不異謂之中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844b24"/><lb ed="R109" n="0025a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844b2401">空能蕩相者也心苟滯於有則用三止之功稱性
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0844c" n="0844c"/>
<lb ed="X" n="0844c01"/><lb ed="R109" n="0025a17"/>而體達之勿使芥蒂萌於胸中使其復還實際故
<lb ed="X" n="0844c02"/><lb ed="R109" n="0025a18"/>謂之空也假能立法者也心苟著於空則用三觀
<lb ed="X" n="0844c03"/><lb ed="R109" n="0025b01"/>之功稱性而照了之勿使纖毫滯於偏寂使其復
<lb ed="X" n="0844c04"/><lb ed="R109" n="0025b02"/>還本具故謂之假也中能統法者也心苟執於二
<lb ed="X" n="0844c05"/><lb ed="R109" n="0025b03"/>邊則用寂照不二之功稱性而融通之勿使斯須
<lb ed="X" n="0844c06"/><lb ed="R109" n="0025b04"/>沉於空有使其復還性德故謂之中也此之三觀
<lb ed="X" n="0844c07"/><lb ed="R109" n="0025b05"/>言雖次第脩在一時所以到於初住位中三智一
<lb ed="X" n="0844c08"/><lb ed="R109" n="0025b06"/>心中得矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844c0805" cb:place="inline">△次圓融三初重指三諦圓融。</p>
<lb ed="X" n="0844c09"/><lb ed="R109" n="0025b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844c0901">然則卽虗靈而應物也卽應物而虗靈也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844c10"/><lb ed="R109" n="0025b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844c1001">此中但言二句者以中無別體但明空有相卽中
<lb ed="X" n="0844c11"/><lb ed="R109" n="0025b09"/>道自顯然則者牒前次第之意以顯圓融卽虗而
<lb ed="X" n="0844c12"/><lb ed="R109" n="0025b10"/>應者顯非頑空也空卽妙有也卽應而虗者顯非
<lb ed="X" n="0844c13"/><lb ed="R109" n="0025b11"/>偏假也有卽眞空也旣空有相卽顯非但中也卽
<lb ed="X" n="0844c14"/><lb ed="R109" n="0025b12"/>二邊而中也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844c1406" cb:place="inline">△次正釋三觀相卽。</p>
<lb ed="X" n="0844c15"/><lb ed="R109" n="0025b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844c1501">空卽假中也假卽空中也中卽空假也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844c16"/><lb ed="R109" n="0025b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844c1601">全諦發觀觀還照諦空卽假中者以其卽虗而應
<lb ed="X" n="0844c17"/><lb ed="R109" n="0025b15"/>也假卽空中者以其卽應而虗也中卽空假者以
<lb ed="X" n="0844c18"/><lb ed="R109" n="0025b16"/>其非虗非應而虗而應也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0844c1811" cb:place="inline">△三讚美三觀微妙。</p>
<lb ed="X" n="0844c19"/><lb ed="R109" n="0025b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0844c1901">是稱性而脩也絕待而照也不思議之三觀也首楞
<lb ed="X" n="0844c20"/><lb ed="R109" n="0025b18"/>大定之司南也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844c21"/><lb ed="R109" n="0026a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0844c2101">稱性而脩絕待而照者讚美一心三觀之功用也
<lb ed="X" n="0844c22"/><lb ed="R109" n="0026a02"/>如妙宗云諦旣卽一而三觀豈前後而照故於妙
<lb ed="X" n="0844c23"/><lb ed="R109" n="0026a03"/>境以立觀門卽於一心而脩三觀此觀觀法能所
<lb ed="X" n="0844c24"/><lb ed="R109" n="0026a04"/>雙絕故云絕待而照也不思議之三觀者亦妙宗
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0845a" n="0845a"/>
<lb ed="X" n="0845a01"/><lb ed="R109" n="0026a05"/>語四明云若論作是之義者卽不思議三觀也何
<lb ed="X" n="0845a02"/><lb ed="R109" n="0026a06"/>者以明心作佛故顯非性德自然有佛以明心是
<lb ed="X" n="0845a03"/><lb ed="R109" n="0026a07"/>佛故顯非脩德因緣成佛乃至云於一念妙觀作
<lb ed="X" n="0845a04"/><lb ed="R109" n="0026a08"/>是能泯性過卽是而作故全性成脩則泯一切自
<lb ed="X" n="0845a05"/><lb ed="R109" n="0026a09"/>然之性卽作而是故全脩卽性則泯一切因緣之
<lb ed="X" n="0845a06"/><lb ed="R109" n="0026a10"/>性若其然者何思不絕何議不忘故云不思議之
<lb ed="X" n="0845a07"/><lb ed="R109" n="0026a11"/>三觀也首楞大定之司南者阿難啓請十方如來
<lb ed="X" n="0845a08"/><lb ed="R109" n="0026a12"/>得成菩提者請此三觀也天如釋之曰奢摩他此
<lb ed="X" n="0845a09"/><lb ed="R109" n="0026a13"/>云寂靜三摩此云觀照禪那此云寂照不二義立
<lb ed="X" n="0845a10"/><lb ed="R109" n="0026a14"/>三名體惟一法三一<g ref="#CB28575">㸦</g>融故謂之妙如是妙脩方
<lb ed="X" n="0845a11"/><lb ed="R109" n="0026a15"/>曰楞嚴大定此乃一經之要旨趣理之玄門故云
<lb ed="X" n="0845a12"/><lb ed="R109" n="0026a16"/>首楞大定之司南也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845a1209" cb:place="inline">△次結。</p>
<lb ed="X" n="0845a13"/><lb ed="R109" n="0026a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845a1301">此橫論也如此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a14"/><lb ed="R109" n="0026a18"/><cb:div type="commentary"/><p xml:id="pX61p0845a1401">△次竪論二初次第。</p>
<lb ed="X" n="0845a15"/><lb ed="R109" n="0026b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845a1501">若竪論者或以吾心虗靈者爲空以所觀萬物者爲
<lb ed="X" n="0845a16"/><lb ed="R109" n="0026b02"/>假以心境不二者爲中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a17"/><lb ed="R109" n="0026b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845a1701">以先空次假後中次第而明故云次第此中本言
<lb ed="X" n="0845a18"/><lb ed="R109" n="0026b04"/>圓融必先言次第者盖非次第無足以彰圓融之
<lb ed="X" n="0845a19"/><lb ed="R109" n="0026b05"/>妙耳猶止觀十乘皆以思議顯乎不思議境也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845a1919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0845a20"/><lb ed="R109" n="0026b06"/>次圓融。</p>
<lb ed="X" n="0845a21"/><lb ed="R109" n="0026b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845a2101">物吾心之物也何假而不空心萬物之心也何空而
<lb ed="X" n="0845a22"/><lb ed="R109" n="0026b08"/>不假卽心卽物卽物卽心何中而不空假。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a23"/><lb ed="R109" n="0026b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845a2301">初句以空奪有妙在卽有而空也次句以有奪空
<lb ed="X" n="0845a24"/><lb ed="R109" n="0026b10"/>妙在卽空而有也三句空有<anchor xml:id="nkr_note_add_0845a2401" n="0845a2401"/><anchor xml:id="beg0845a2401" n="0845a2401"/>互<anchor xml:id="end0845a2401"/>奪妙在對待雙忘
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0845b" n="0845b"/>
<lb ed="X" n="0845b01"/><lb ed="R109" n="0026b11"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845b0102" cb:place="inline">△次釋成此宗二初明橫竪自在。</p>
<lb ed="X" n="0845b02"/><lb ed="R109" n="0026b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845b0201">是以觀極樂依正者以吾心一<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b0201" n="0845b0201"/><anchor xml:id="beg0845b0201" n="0845b0201"/>心<anchor xml:id="end0845b0201"/>之三觀照彼一境
<lb ed="X" n="0845b03"/><lb ed="R109" n="0026b13"/>之三諦無不可者以吾心三觀之一心照彼三諦之
<lb ed="X" n="0845b04"/><lb ed="R109" n="0026b14"/>一境亦無不可者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b05"/><lb ed="R109" n="0026b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845b0501">是以下標所觀之境以吾下顯能觀之<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b0501" n="0845b0501"/><anchor xml:id="beg0845b0501" n="0845b0501"/>心<anchor xml:id="end0845b0501"/>一<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b0502" n="0845b0502"/><anchor xml:id="beg0845b0502" n="0845b0502"/>心<anchor xml:id="end0845b0502"/>之
<lb ed="X" n="0845b06"/><lb ed="R109" n="0026b16"/>三觀者約竪論也三觀之一心者約橫論也秪是
<lb ed="X" n="0845b07"/><lb ed="R109" n="0026b17"/>一心宛有三用雖有三用元是一心諦觀圓融縱
<lb ed="X" n="0845b08"/><lb ed="R109" n="0026b18"/>橫自在故云無不可者。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845b0810" cb:place="inline">△次證三觀圓融。</p>
<lb ed="X" n="0845b09"/><lb ed="R109" n="0027a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845b0901">虎溪大師云境爲妙假觀爲空境觀雙忘卽是中忘
<lb ed="X" n="0845b10"/><lb ed="R109" n="0027a02"/>照何甞有先後一心融絕了無踪尙何三觀之不法
<lb ed="X" n="0845b11"/><lb ed="R109" n="0027a03"/>爾乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b12"/><lb ed="R109" n="0027a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845b1201">虎溪下引文證初二句約竪論可知次二句以橫
<lb ed="X" n="0845b13"/><lb ed="R109" n="0027a05"/>融竪忘者雙遮二邊之謂也照者雙照二邊之謂
<lb ed="X" n="0845b14"/><lb ed="R109" n="0027a06"/>也卽忘而照卽照而忘何甞有其先後次第哉以
<lb ed="X" n="0845b15"/><lb ed="R109" n="0027a07"/>一心融之待對絕矣了無蹤三字雖是助語亦絕
<lb ed="X" n="0845b16"/><lb ed="R109" n="0027a08"/>待之異稱也尙何下結歸宗偈。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b17"/><lb ed="R109" n="0027a09"/><p xml:id="pX61p0845b1701">△次三門約果論妙二初一門明生佛道交二初
<lb ed="X" n="0845b18"/><lb ed="R109" n="0027a10"/>標。</p>
<lb ed="X" n="0845b19"/><lb ed="R109" n="0027a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845b1901">八感應任運門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b20"/><lb ed="R109" n="0027a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845b2001">感屬衆生應惟屬佛任運者猶云自然也以生佛
<lb ed="X" n="0845b21"/><lb ed="R109" n="0027a13"/>體同故云感應任運。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845b2109" cb:place="inline">△次釋二初述偈立宗。</p>
<lb ed="X" n="0845b22"/><lb ed="R109" n="0027a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845b2201">我心感諸佛彌陀卽懸應天性自相關如磁石吸針。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b23"/><lb ed="R109" n="0027a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845b2301">初句明妙感次句明妙應三句明感應所以四句
<lb ed="X" n="0845b24"/><lb ed="R109" n="0027a16"/>約喩以明生佛相懸有十萬億刹之遙而云卽應
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0845c" n="0845c"/>
<lb ed="X" n="0845c01"/><lb ed="R109" n="0027a17"/>者如玅宗云所謂衆生淨心依於業識熏佛法身
<lb ed="X" n="0845c02"/><lb ed="R109" n="0027a18"/>故能見勝應妙色相也如磁石吸針者磁石與針
<lb ed="X" n="0845c03"/><lb ed="R109" n="0027b01"/>氣分相同故能任運而吸盖以石喩佛針喩衆生
<lb ed="X" n="0845c04"/><lb ed="R109" n="0027b02"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c0402" cb:place="inline">△次依宗釋義二初通明生佛二初明天性二
<lb ed="X" n="0845c05"/><lb ed="R109" n="0027b03"/>初明生佛同源二初正明。</p>
<lb ed="X" n="0845c06"/><lb ed="R109" n="0027b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c0601">論曰諸佛衆生同一覺源迷悟雖殊理常平等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c07"/><lb ed="R109" n="0027b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845c0701">同一覺源者同一本覺之源也迷悟雖殊等者所
<lb ed="X" n="0845c08"/><lb ed="R109" n="0027b06"/>謂五卽得之何足爲高理卽失之未始暫下猶言
<lb ed="X" n="0845c09"/><lb ed="R109" n="0027b07"/>生佛迷悟得失雖殊而其覺性之理未甞有乎增
<lb ed="X" n="0845c10"/><lb ed="R109" n="0027b08"/>損故云理常平等。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c1008" cb:place="inline">△次引證。</p>
<lb ed="X" n="0845c11"/><lb ed="R109" n="0027b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c1101">故曰諸佛是衆生心內諸佛衆生是諸佛心內衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c12"/><lb ed="R109" n="0027b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845c1201">具如前釋。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c1205" cb:place="inline">△次明心精通<g ref="#CB04474">㳷</g>。</p>
<lb ed="X" n="0845c13"/><lb ed="R109" n="0027b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c1301">迹此而言則諸佛衆生心精無時而不通<g ref="#CB04474">㳷</g>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c14"/><lb ed="R109" n="0027b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845c1401">迹者依也據也猶云據其理常平等言之則生佛
<lb ed="X" n="0845c15"/><lb ed="R109" n="0027b13"/>心精無時而不<g ref="#CB04474">㳷</g>合如楞嚴所謂心精通<g ref="#CB04474">㳷</g>當處
<lb ed="X" n="0845c16"/><lb ed="R109" n="0027b14"/>湛然是也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c1605" cb:place="inline">△次明感應二初反明無感不應二初
<lb ed="X" n="0845c17"/><lb ed="R109" n="0027b15"/>釋疑感。</p>
<lb ed="X" n="0845c18"/><lb ed="R109" n="0027b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c1801">但諸佛無時不欲度生而衆生念念與之迷背。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c19"/><lb ed="R109" n="0027b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0845c1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0845c1901" n="0845c1901"/><anchor xml:id="beg0845c1901" n="0845c1901"/>但<anchor xml:id="end0845c1901"/>諸下釋疑恐疑者謂若其然者則我等恒與佛
<lb ed="X" n="0845c20"/><lb ed="R109" n="0027b18"/>俱而不蒙度脫者何耶故今釋之諸佛度生之心
<lb ed="X" n="0845c21"/><lb ed="R109" n="0028a01"/>如明鏡然有形斯像未甞而不欲度奈衆生念念
<lb ed="X" n="0845c22"/><lb ed="R109" n="0028a02"/>與之迷背故無由契合譬猶背鏡而立安能求其
<lb ed="X" n="0845c23"/><lb ed="R109" n="0028a03"/>像乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0845c2303" cb:place="inline">△次引譬證。</p>
<lb ed="X" n="0845c24"/><lb ed="R109" n="0028a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0845c2401">故勢至菩薩云一人專憶一人專忘若逢不逢或見
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0846a" n="0846a"/>
<lb ed="X" n="0846a01"/><lb ed="R109" n="0028a05"/>非見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a02"/><lb ed="R109" n="0028a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846a0201">一人專憶者譬佛慈念衆生之心無時不在一人
<lb ed="X" n="0846a03"/><lb ed="R109" n="0028a07"/>專忘者譬衆生背覺合塵茫然而不思返所以無
<lb ed="X" n="0846a04"/><lb ed="R109" n="0028a08"/>由感佛故不肖有偈云佛視衆生如一子衆生視
<lb ed="X" n="0846a05"/><lb ed="R109" n="0028a09"/>佛若爲親可憐覿面仍逃遁止宿甘爲門外人故
<lb ed="X" n="0846a06"/><lb ed="R109" n="0028a10"/>雖逢見而不逢見也悲夫。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846a0611" cb:place="inline">△次正明有感卽應二
<lb ed="X" n="0846a07"/><lb ed="R109" n="0028a11"/>初譬母子相憶二初譬。</p>
<lb ed="X" n="0846a08"/><lb ed="R109" n="0028a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846a0801">子若憶母如母憶時母子歷生不相違遠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a09"/><lb ed="R109" n="0028a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846a0901">子若等者若設若也如同也子設憶母亦同母之
<lb ed="X" n="0846a10"/><lb ed="R109" n="0028a14"/>憶時二憶相冥雖歷生亦不相違遠下文合法自
<lb ed="X" n="0846a11"/><lb ed="R109" n="0028a15"/>見若先約譬以明者子譬始覺母譬本覺衆生念
<lb ed="X" n="0846a12"/><lb ed="R109" n="0028a16"/>佛始覺有功分同本覺故云如母憶時始本相冥
<lb ed="X" n="0846a13"/><lb ed="R109" n="0028a17"/>智如一<g ref="#CB04474">㳷</g>故云歷生不相違遠。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846a1313" cb:place="inline">△次合。</p>
<lb ed="X" n="0846a14"/><lb ed="R109" n="0028a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846a1401">若衆生心憶佛念佛現前當來必定見佛去佛不遠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a15"/><lb ed="R109" n="0028b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846a1501">若衆生等者吳興曰以證驗脩則念佛之心不可
<lb ed="X" n="0846a16"/><lb ed="R109" n="0028b02"/>單約事相而解念存三觀佛具三身心破三惑無
<lb ed="X" n="0846a17"/><lb ed="R109" n="0028b03"/>生忍位方可入焉此本大勢至菩薩所證圓通之
<lb ed="X" n="0846a18"/><lb ed="R109" n="0028b04"/>文今論中所引以合前母子相憶之喩文有五句
<lb ed="X" n="0846a19"/><lb ed="R109" n="0028b05"/>先二句合上文子若憶母如母憶時次三句合上
<lb ed="X" n="0846a20"/><lb ed="R109" n="0028b06"/>文母子歷生不相違遠<anchor xml:id="nkr_note_add_0846a2001" n="0846a2001"/><anchor xml:id="beg0846a2001" n="0846a2001"/>已<anchor xml:id="end0846a2001"/>上二科皆明有感卽應
<lb ed="X" n="0846a21"/><lb ed="R109" n="0028b07"/>可謂深切著明矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846a2108" cb:place="inline">△次結功由天性。</p>
<lb ed="X" n="0846a22"/><lb ed="R109" n="0028b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846a2201">正由一理平等天性相關故得任運拔苦與樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a23"/><lb ed="R109" n="0028b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846a2301">正由下出其不遠之由旣曰一理平等天性相關
<lb ed="X" n="0846a24"/><lb ed="R109" n="0028b10"/>則生亦法界佛亦法界擧生攝佛擧佛該生衆生
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0846b" n="0846b"/>
<lb ed="X" n="0846b01"/><lb ed="R109" n="0028b11"/>感心中諸佛諸佛應心內衆生以同體權拔其九
<lb ed="X" n="0846b02"/><lb ed="R109" n="0028b12"/>界之苦與其佛界之樂故云任運也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846b0215" cb:place="inline">△次釋成此
<lb ed="X" n="0846b03"/><lb ed="R109" n="0028b13"/>宗四初明彌陀妙應<anchor xml:id="nkr_note_add_0846b0301" n="0846b0301"/><anchor xml:id="beg0846b0301" n="0846b0301"/>已<anchor xml:id="end0846b0301"/>成。</p>
<lb ed="X" n="0846b04"/><lb ed="R109" n="0028b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846b0401">況無量壽佛因中所發四十八願誓取極樂攝受有
<lb ed="X" n="0846b05"/><lb ed="R109" n="0028b15"/>情今道果久成僧那久滿。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846b06"/><lb ed="R109" n="0028b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846b0601">況無量等者無量壽佛因中爲法藏比丘於世自
<lb ed="X" n="0846b07"/><lb ed="R109" n="0028b17"/>在王佛所所發四十八願具如本經<note place="inline">云云</note>要而言
<lb ed="X" n="0846b08"/><lb ed="R109" n="0028b18"/>之不出四弘誓願攝受有情卽衆生無邊誓願度
<lb ed="X" n="0846b09"/><lb ed="R109" n="0029a01"/>也道果久成卽佛道無上誓願成也夫度生必學
<lb ed="X" n="0846b10"/><lb ed="R109" n="0029a02"/>法門成佛必斷煩惱卽攝得餘二四弘備矣梵語
<lb ed="X" n="0846b11"/><lb ed="R109" n="0029a03"/>僧那此云願肇論云發僧那於始心終大悲於赴
<lb ed="X" n="0846b12"/><lb ed="R109" n="0029a04"/>難亦此意也況者非比況之況乃以通況別之況
<lb ed="X" n="0846b13"/><lb ed="R109" n="0029a05"/>猶言生佛天性相關旣其如此況彼佛乘昔本願
<lb ed="X" n="0846b14"/><lb ed="R109" n="0029a06"/>願度衆生者乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846b1407" cb:place="inline">△次勸衆生玅感當立二初勸勿
<lb ed="X" n="0846b15"/><lb ed="R109" n="0029a07"/>疑。</p>
<lb ed="X" n="0846b16"/><lb ed="R109" n="0029a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846b1601">故凡百衆生弗憂佛不來應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846b17"/><lb ed="R109" n="0029a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846b1701">故凡下承上文而來猶言生佛天性相關旣如此
<lb ed="X" n="0846b18"/><lb ed="R109" n="0029a10"/>而彌陀本願攝受有情又如此故凡百念佛之人
<lb ed="X" n="0846b19"/><lb ed="R109" n="0029a11"/>當責<anchor xml:id="nkr_note_add_0846b1901" n="0846b1901"/><anchor xml:id="beg0846b1901" n="0846b1901"/>己<anchor xml:id="end0846b1901"/>念之不專功之不著弗憂佛之不應所謂
<lb ed="X" n="0846b20"/><lb ed="R109" n="0029a12"/>但辦肯心必不相賺也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846b2010" cb:place="inline">△次勸立宗。</p>
<lb ed="X" n="0846b21"/><lb ed="R109" n="0029a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846b2101">但當深信憶念發願願生西方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846b22"/><lb ed="R109" n="0029a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846b2201">衆生本來具足有西方依正之理而不能自信者
<lb ed="X" n="0846b23"/><lb ed="R109" n="0029a15"/>猶人之有田而不思耕<g ref="#CB00803">䅶</g>也雖信有淨土彌陀而
<lb ed="X" n="0846b24"/><lb ed="R109" n="0029a16"/>不能時時憶念者猶雖耕<g ref="#CB00803">䅶</g>而不思種植也雖能
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0846c" n="0846c"/>
<lb ed="X" n="0846c01"/><lb ed="R109" n="0029a17"/>憶念而不能發願決定求生者猶雖種植而不思
<lb ed="X" n="0846c02"/><lb ed="R109" n="0029a18"/>穫刈也故勸云但當深信等。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846c0212" cb:place="inline">△三譬生佛感應任
<lb ed="X" n="0846c03"/><lb ed="R109" n="0029b01"/>運。</p>
<lb ed="X" n="0846c04"/><lb ed="R109" n="0029b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846c0401">如磁石與針任運吸取。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846c05"/><lb ed="R109" n="0029b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846c0501">磁石等者觀音疏中約十法明普一曰慈悲普生
<lb ed="X" n="0846c06"/><lb ed="R109" n="0029b04"/>法兩緣慈體旣偏被緣不廣不得稱普無緣與實
<lb ed="X" n="0846c07"/><lb ed="R109" n="0029b05"/>相體同其理旣圓慈靡不徧如磁石吸銕任運相
<lb ed="X" n="0846c08"/><lb ed="R109" n="0029b06"/>應今引彼文之喩以明感應任運盖以磁石喩佛
<lb ed="X" n="0846c09"/><lb ed="R109" n="0029b07"/>妙應以針喩衆生妙感故云任運吸取也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846c0917" cb:place="inline">△四明
<lb ed="X" n="0846c10"/><lb ed="R109" n="0029b08"/>生佛感應難易三初借譬感應合石。</p>
<lb ed="X" n="0846c11"/><lb ed="R109" n="0029b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846c1101">然磁能吸銕而不能吸銅針能合磁而不能合玉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846c12"/><lb ed="R109" n="0029b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846c1201">然者亦承上譬喩而來雖云任運能吸又不可一
<lb ed="X" n="0846c13"/><lb ed="R109" n="0029b11"/>槩而論而云磁但能吸鐵而不能吸銅等者此中
<lb ed="X" n="0846c14"/><lb ed="R109" n="0029b12"/>有銅有鉄有磁有玉以合喩乎妙感以吸喩乎妙
<lb ed="X" n="0846c15"/><lb ed="R109" n="0029b13"/>應盖以磁喩乎彌陀鉄喩求生之者銅喩無緣衆
<lb ed="X" n="0846c16"/><lb ed="R109" n="0029b14"/>生玉喩十方諸佛猶云彌陀但能接引求生之人
<lb ed="X" n="0846c17"/><lb ed="R109" n="0029b15"/>而不能度無緣衆生而求生之人但能感乎彌陀
<lb ed="X" n="0846c18"/><lb ed="R109" n="0029b16"/>而不能感乎諸佛文互見耳。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846c1812" cb:place="inline">△次合法誓願相關。</p>
<lb ed="X" n="0846c19"/><lb ed="R109" n="0029b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0846c1901">譬猶佛能度有緣而不能度無緣衆生易感彌陀而
<lb ed="X" n="0846c20"/><lb ed="R109" n="0029b18"/>不易感諸佛豈非生佛誓願相關者乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846c21"/><lb ed="R109" n="0030a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0846c2101">初二句泛明生佛合前銅玉不相爲謀之喩次二
<lb ed="X" n="0846c22"/><lb ed="R109" n="0030a02"/>句的明彌陀衆生合前磁鐵氣分相同之喩良以
<lb ed="X" n="0846c23"/><lb ed="R109" n="0030a03"/>彌陀廣發六八大願以度衆生衆生數數發願而
<lb ed="X" n="0846c24"/><lb ed="R109" n="0030a04"/>求往彼故云豈非等也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0846c2410" cb:place="inline">△三結顯當具三要。</p>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0847a" n="0847a"/>
<lb ed="X" n="0847a01"/><lb ed="R109" n="0030a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847a0101">是以求生淨土者信行願三缺一不可。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a02"/><lb ed="R109" n="0030a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847a0201">是以者猶云所以也前勸云但當深信憶念發願
<lb ed="X" n="0847a03"/><lb ed="R109" n="0030a07"/>憶念卽行也故此中結顯亦承前誓願相關而來
<lb ed="X" n="0847a04"/><lb ed="R109" n="0030a08"/>所以求生淨土者此三缺一不可。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a05"/><lb ed="R109" n="0030a09"/><p xml:id="pX61p0847a0501">△次二門明時處不隔二初一門約處論妙二初
<lb ed="X" n="0847a06"/><lb ed="R109" n="0030a10"/>標。</p>
<lb ed="X" n="0847a07"/><lb ed="R109" n="0030a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847a0701">九彼此恒一門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a08"/><lb ed="R109" n="0030a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847a0801">彼者指西方樂土爲言此者約所居堪忍而說雖
<lb ed="X" n="0847a09"/><lb ed="R109" n="0030a13"/>苦樂彼此相懸同具吾人一念故云恒一也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847a0918" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0847a10"/><lb ed="R109" n="0030a14"/>釋二初述偈立宗。</p>
<lb ed="X" n="0847a11"/><lb ed="R109" n="0030a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847a1101">若人臨終時能不失正念或見光見華<anchor xml:id="nkr_note_add_0847a1101" n="0847a1101"/><anchor xml:id="beg0847a1101" n="0847a1101"/>已<anchor xml:id="end0847a1101"/>受寶池生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a12"/><lb ed="R109" n="0030a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847a1201">不失正念有二意一者平居淨念熏脩二者臨終
<lb ed="X" n="0847a13"/><lb ed="R109" n="0030a17"/>善友<g ref="#CB15081">䇿</g>發性具之法轉變由心念佛淨心故云正
<lb ed="X" n="0847a14"/><lb ed="R109" n="0030a18"/>念華光妙色應念而成不涉程途<anchor xml:id="nkr_note_add_0847a1401" n="0847a1401"/><anchor xml:id="beg0847a1401" n="0847a1401"/>已<anchor xml:id="end0847a1401"/>生蓮沼。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847a1419" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0847a15"/><lb ed="R109" n="0030b01"/>依宗釋義二初約現事驗以立根本。</p>
<lb ed="X" n="0847a16"/><lb ed="R109" n="0030b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847a1601">論曰往生傳云張抗仕石晉爲翰林學士課大悲呪
<lb ed="X" n="0847a17"/><lb ed="R109" n="0030b03"/>十萬徧願生西方一日<g ref="#CB05903">𥨊</g>疾唯念佛號忽謂家人曰
<lb ed="X" n="0847a18"/><lb ed="R109" n="0030b04"/>西方淨土秪在堂屋西邊阿彌陀佛坐蓮華上見翁
<lb ed="X" n="0847a19"/><lb ed="R109" n="0030b05"/>兒在蓮華池金沙地上禮拜嬉戲良久念佛而化翁
<lb ed="X" n="0847a20"/><lb ed="R109" n="0030b06"/>兒抗之孫也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a21"/><lb ed="R109" n="0030b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847a2101">張抗下引人以證成宗義課大悲下明其見土之
<lb ed="X" n="0847a22"/><lb ed="R109" n="0030b08"/>因一日下正明臨終正念西方下正明見土之相
<lb ed="X" n="0847a23"/><lb ed="R109" n="0030b09"/>所謂臨終西方境分明在目前是也蓮華池金沙
<lb ed="X" n="0847a24"/><lb ed="R109" n="0030b10"/>地皆淨土境抗公見於堂屋西邊者以其平昔有
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0847b" n="0847b"/>
<lb ed="X" n="0847b01"/><lb ed="R109" n="0030b11"/>課呪之功垂終有正念之力是以任運而見益顯
<lb ed="X" n="0847b02"/><lb ed="R109" n="0030b12"/>唯心淨土之不我誣也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847b0210" cb:place="inline">△次約心性釋以泯能所
<lb ed="X" n="0847b03"/><lb ed="R109" n="0030b13"/>二初明土居心內。</p>
<lb ed="X" n="0847b04"/><lb ed="R109" n="0030b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847b0401">所以爾者盖<name role="" type="person">西方極樂世界</name>乃吾心中之一土耳娑
<lb ed="X" n="0847b05"/><lb ed="R109" n="0030b15"/>婆世界亦吾心中之一土耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b06"/><lb ed="R109" n="0030b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847b0601">所以下出其見土所以爾者猶云如此也所以如
<lb ed="X" n="0847b07"/><lb ed="R109" n="0030b17"/>此者良以依正同居一心且約依報言之土凡有
<lb ed="X" n="0847b08"/><lb ed="R109" n="0030b18"/>四所謂常寂光淨土實報莊嚴土方便有餘土凡
<lb ed="X" n="0847b09"/><lb ed="R109" n="0031a01"/>聖同居土今云娑婆極樂者俱屬同居特淨穢之
<lb ed="X" n="0847b10"/><lb ed="R109" n="0031a02"/>殊耳故云乃吾心中之一土也惟其同具一心以
<lb ed="X" n="0847b11"/><lb ed="R109" n="0031a03"/>我念佛淨心熏乎業識故能隨念而見初非有彼
<lb ed="X" n="0847b12"/><lb ed="R109" n="0031a04"/>此能所之異也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847b1207" cb:place="inline">△次明心無遠近。</p>
<lb ed="X" n="0847b13"/><lb ed="R109" n="0031a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847b1301">約土而言有十萬億彼此之異約心而觀原無遠近。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b14"/><lb ed="R109" n="0031a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847b1401">土旣唯心心非遠近而云有十萬億彼此之異者
<lb ed="X" n="0847b15"/><lb ed="R109" n="0031a07"/>對凡夫肉眼生死心量言之耳圓家行人理性圓
<lb ed="X" n="0847b16"/><lb ed="R109" n="0031a08"/>具名字圓聞觀行圓脩以至果上圓證無非約心
<lb ed="X" n="0847b17"/><lb ed="R109" n="0031a09"/>而論尙何遠近之足云乎。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847b1711" cb:place="inline">△三約果報示以絕去
<lb ed="X" n="0847b18"/><lb ed="R109" n="0031a10"/>來二初釋妨。</p>
<lb ed="X" n="0847b19"/><lb ed="R109" n="0031a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847b1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1901" n="0847b1901"/><anchor xml:id="beg0847b1901" n="0847b1901"/>但<anchor xml:id="end0847b1901"/>衆生自受生<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1902" n="0847b1902"/><anchor xml:id="beg0847b1902" n="0847b1902"/>已<anchor xml:id="end0847b1902"/>來爲五陰區局眞性不契心源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b20"/><lb ed="R109" n="0031a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847b2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0847b2001" n="0847b2001"/><anchor xml:id="beg0847b2001" n="0847b2001"/>但<anchor xml:id="end0847b2001"/>衆生下釋妨恐疑者謂旣曰淨土唯心且此卽
<lb ed="X" n="0847b21"/><lb ed="R109" n="0031a13"/>心之土誰人不有何不令我如今卽見而待臨終
<lb ed="X" n="0847b22"/><lb ed="R109" n="0031a14"/>方能見耶故釋之曰但衆生自受生以來爲五陰
<lb ed="X" n="0847b23"/><lb ed="R109" n="0031a15"/>區局眞性不契心源之故也受生通乎遠近一者
<lb ed="X" n="0847b24"/><lb ed="R109" n="0031a16"/>無始受生二者卽生受生五陰區局眞性者楞嚴
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0847c" n="0847c"/>
<lb ed="X" n="0847c01"/><lb ed="R109" n="0031a17"/>註云陰以覆蔽爲義區局性眞故名區宇眞性猶
<lb ed="X" n="0847c02"/><lb ed="R109" n="0031a18"/>如太空五陰猶如區宇不契心源者如前一眞法
<lb ed="X" n="0847c03"/><lb ed="R109" n="0031b01"/>界所明心源何等廣大衆生以區小而局限之所
<lb ed="X" n="0847c04"/><lb ed="R109" n="0031b02"/>以莫能契合也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847c0407" cb:place="inline">△次正明。</p>
<lb ed="X" n="0847c05"/><lb ed="R109" n="0031b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847c0501">念佛之人果報成熟將捨現陰趣生陰時淨土蓮華
<lb ed="X" n="0847c06"/><lb ed="R109" n="0031b04"/>忽然在前唯心境界非有去來彼此之相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847c07"/><lb ed="R109" n="0031b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847c0701">念佛之人果報成熟者觀念<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c0701" n="0847c0701"/><anchor xml:id="beg0847c0701" n="0847c0701"/>已<anchor xml:id="end0847c0701"/>成也將捨現陰者
<lb ed="X" n="0847c08"/><lb ed="R109" n="0031b06"/>現陰卽始因父母<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c0801" n="0847c0801"/><anchor xml:id="beg0847c0801" n="0847c0801"/>己<anchor xml:id="end0847c0801"/>三妄倫交結之者但云生陰
<lb ed="X" n="0847c09"/><lb ed="R109" n="0031b07"/>不云中陰者成論明極善極惡俱不經中陰如<g ref="#CB00267">䂎</g>
<lb ed="X" n="0847c10"/><lb ed="R109" n="0031b08"/>矛離手是也淨土下正明<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c1001" n="0847c1001"/><anchor xml:id="beg0847c1001" n="0847c1001"/>已<anchor xml:id="end0847c1001"/>是彼國生陰境界唯
<lb ed="X" n="0847c11"/><lb ed="R109" n="0031b09"/>心下泯其去來之迹。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0847c1109" cb:place="inline">△三引證二初楞嚴。</p>
<lb ed="X" n="0847c12"/><lb ed="R109" n="0031b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847c1201">故首楞嚴經云臨命終時未捨暖觸一生善惡俱時
<lb ed="X" n="0847c13"/><lb ed="R109" n="0031b11"/>頓現純想卽飛必生天上若飛心中兼福兼慧及與
<lb ed="X" n="0847c14"/><lb ed="R109" n="0031b12"/>淨願自然心開見十方佛一切淨土隨願往生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847c15"/><lb ed="R109" n="0031b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847c1501">未捨暖觸者卽現陰之末生陰之初也善惡頓現
<lb ed="X" n="0847c16"/><lb ed="R109" n="0031b14"/>者一生所作善則淨境現前如慧遠以下諸師是
<lb ed="X" n="0847c17"/><lb ed="R109" n="0031b15"/>也惡則惡相現前如張善和張鍾馗等是也純想
<lb ed="X" n="0847c18"/><lb ed="R109" n="0031b16"/>等者吳興曰若單脩善禪則惟生上界若兼諸福
<lb ed="X" n="0847c19"/><lb ed="R109" n="0031b17"/>慧則隨往十方于飛心中旁論福慧故云兼也今
<lb ed="X" n="0847c20"/><lb ed="R109" n="0031b18"/>謂兼福故能見佛兼慧故能心開淨願故能隨往。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847c21"/><lb ed="R109" n="0032a01"/><p xml:id="pX61p0847c2101">△次妙宗。</p>
<lb ed="X" n="0847c22"/><lb ed="R109" n="0032a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0847c2201">法智大師云須知垂終自見坐金蓮身<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c2201" n="0847c2201"/><anchor xml:id="beg0847c2201" n="0847c2201"/>已<anchor xml:id="end0847c2201"/>是彼國生
<lb ed="X" n="0847c23"/><lb ed="R109" n="0032a03"/>陰亦此意也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847c24"/><lb ed="R109" n="0032a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0847c2401">法智等者觀經疏云及其瞑目吿終上珍臺而高
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0848a" n="0848a"/>
<lb ed="X" n="0848a01"/><lb ed="R109" n="0032a05"/>踊文成印壞坐金蓮而化生法智大師鈔云此喩
<lb ed="X" n="0848a02"/><lb ed="R109" n="0032a06"/>本出大經今借此文以喩往生菩薩此土陰滅彼
<lb ed="X" n="0848a03"/><lb ed="R109" n="0032a07"/>國陰生須知垂終<note place="inline">云云</note>今論中所引以證淨土唯
<lb ed="X" n="0848a04"/><lb ed="R109" n="0032a08"/>心觀功旣著之時非有彼此去來之相也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a05"/><lb ed="R109" n="0032a09"/><p xml:id="pX61p0848a0501">△次一門約時論玅二初標。</p>
<lb ed="X" n="0848a06"/><lb ed="R109" n="0032a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848a0601">十現未互在門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a07"/><lb ed="R109" n="0032a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848a0701">現卽現在念佛之心未卽未來受生之時以十世
<lb ed="X" n="0848a08"/><lb ed="R109" n="0032a12"/>古今不離當念故云互在也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848a0812" cb:place="inline">△次釋二初述偈立
<lb ed="X" n="0848a09"/><lb ed="R109" n="0032a13"/>宗。</p>
<lb ed="X" n="0848a10"/><lb ed="R109" n="0032a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848a1001">行者今念佛功德不唐捐因中<anchor xml:id="nkr_note_add_0848a1001" n="0848a1001"/><anchor xml:id="beg0848a1001" n="0848a1001"/>已<anchor xml:id="end0848a1001"/>有果如蓮華開敷。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a11"/><lb ed="R109" n="0032a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848a1101">初二句釋疑三一句明功不唐捐所以四一句引
<lb ed="X" n="0848a12"/><lb ed="R109" n="0032a16"/>喩以明初二句釋疑者如十疑中所引具縛凡夫
<lb ed="X" n="0848a13"/><lb ed="R109" n="0032a17"/>惡業厚重西方淨土出過三界具縛凡夫云何得
<lb ed="X" n="0848a14"/><lb ed="R109" n="0032a18"/>生又云衆生罪業無惡不造云何臨終十念成就
<lb ed="X" n="0848a15"/><lb ed="R109" n="0032b01"/>卽得往生出過三界結業之事云何可通又往生
<lb ed="X" n="0848a16"/><lb ed="R109" n="0032b02"/>論云女人及根缺二乘種不生旣有此敎當知女
<lb ed="X" n="0848a17"/><lb ed="R109" n="0032b03"/>人根缺者必定不得往生又云凡夫俗人皆有妻
<lb ed="X" n="0848a18"/><lb ed="R109" n="0032b04"/>子未知不斷婬欲得生彼否彼論中一一決答今
<lb ed="X" n="0848a19"/><lb ed="R109" n="0032b05"/>總釋之曰行者念佛功不唐捐則上來諸疑一答
<lb ed="X" n="0848a20"/><lb ed="R109" n="0032b06"/>俱消更無餘惑矣所以然者以吾人當來所證之
<lb ed="X" n="0848a21"/><lb ed="R109" n="0032b07"/>果無非證此念佛之心故取譬如蓮華開敷。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848a2118" cb:place="inline">△次
<lb ed="X" n="0848a22"/><lb ed="R109" n="0032b08"/>依宗釋義二初明由因感果。</p>
<lb ed="X" n="0848a23"/><lb ed="R109" n="0032b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848a2301">論曰圓頓敎人頓悟心性無脩而脩脩彼樂<g ref="#CB15131">邦</g>性中
<lb ed="X" n="0848a24"/><lb ed="R109" n="0032b10"/>所具極樂由脩顯發。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0848b" n="0848b"/>
<lb ed="X" n="0848b01"/><lb ed="R109" n="0032b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848b0101">圓頓下明能脩之人卽圓家名字觀行位中人也
<lb ed="X" n="0848b02"/><lb ed="R109" n="0032b12"/>無脩下明能脩之因性中下明所克之果在因旣
<lb ed="X" n="0848b03"/><lb ed="R109" n="0032b13"/>云無脩而脩則知在果亦是無證而證盖圓家行
<lb ed="X" n="0848b04"/><lb ed="R109" n="0032b14"/>人不同緣理斷九謂之脩證也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848b0413" cb:place="inline">△次明因果相卽
<lb ed="X" n="0848b05"/><lb ed="R109" n="0032b15"/>二初約性具明卽三初立本。</p>
<lb ed="X" n="0848b06"/><lb ed="R109" n="0032b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848b0601">而此心性竪貫三際橫褁十虗佛法生法正法依法
<lb ed="X" n="0848b07"/><lb ed="R109" n="0032b17"/>因法果法一念圓成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848b08"/><lb ed="R109" n="0032b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848b0801">而此下約性具以爲脩證之本竪窮橫褁明性量
<lb ed="X" n="0848b09"/><lb ed="R109" n="0033a01"/>也生佛依正因果明性具也旣言具量性體在其
<lb ed="X" n="0848b10"/><lb ed="R109" n="0033a02"/>中矣竪貫三際則過未同源橫褁十虗則染淨一
<lb ed="X" n="0848b11"/><lb ed="R109" n="0033a03"/>際是則生佛依正因果等法皆吾一念圓具也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848b1119" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0848b12"/><lb ed="R109" n="0033a04"/>次釋成。</p>
<lb ed="X" n="0848b13"/><lb ed="R109" n="0033a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848b1301">是以念佛之人名爲全性起脩全脩在性全性起脩
<lb ed="X" n="0848b14"/><lb ed="R109" n="0033a06"/>雖名爲因全脩在性因中有果以所具因法與所具
<lb ed="X" n="0848b15"/><lb ed="R109" n="0033a07"/>果法同居一性心性融通無法不攝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848b16"/><lb ed="R109" n="0033a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848b1601">是以下牒前一念圓具故能脩性宴妙因果互融
<lb ed="X" n="0848b17"/><lb ed="R109" n="0033a09"/>因果旣融那分現未脩性旣妙孰辯<anchor xml:id="nkr_note_add_0848b1701" n="0848b1701"/><anchor xml:id="beg0848b1701" n="0848b1701"/>己<anchor xml:id="end0848b1701"/>他。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848b1718" cb:place="inline">△三譬
<lb ed="X" n="0848b18"/><lb ed="R109" n="0033a10"/>顯。</p>
<lb ed="X" n="0848b19"/><lb ed="R109" n="0033a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848b1901">故如蓮華開敷華中有果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848b20"/><lb ed="R109" n="0033a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848b2001">法華取譬權實同體本迹雙融此中以譬因果同
<lb ed="X" n="0848b21"/><lb ed="R109" n="0033a13"/>時現未互在所顯雖異能譬不殊。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848b2114" cb:place="inline">△次約性體明
<lb ed="X" n="0848b22"/><lb ed="R109" n="0033a14"/>卽三初正明。</p>
<lb ed="X" n="0848b23"/><lb ed="R109" n="0033a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848b2301">況此心常住無生滅去來卽今念佛之心便是當來
<lb ed="X" n="0848b24"/><lb ed="R109" n="0033a16"/>華池受生之時。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0848c" n="0848c"/>
<lb ed="X" n="0848c01"/><lb ed="R109" n="0033a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848c0101">況此下承前譬喩而來非惟心性融通無法不攝
<lb ed="X" n="0848c02"/><lb ed="R109" n="0033a18"/>亦乃性非生滅體絕去來今者對當而言卽今念
<lb ed="X" n="0848c03"/><lb ed="R109" n="0033b01"/>佛爲因當來受生爲果而云便是者如十疑論云
<lb ed="X" n="0848c04"/><lb ed="R109" n="0033b02"/>但使衆生淨土業成者臨終在定之心卽是淨土
<lb ed="X" n="0848c05"/><lb ed="R109" n="0033b03"/>受生之心動念卽是生淨土時亦此意也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848c0517" cb:place="inline">△次證
<lb ed="X" n="0848c06"/><lb ed="R109" n="0033b04"/>驗。</p>
<lb ed="X" n="0848c07"/><lb ed="R109" n="0033b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848c0701">故說初發心人極樂寶池<anchor xml:id="nkr_note_add_0848c0701" n="0848c0701"/><anchor xml:id="beg0848c0701" n="0848c0701"/>已<anchor xml:id="end0848c0701"/>萌蓮種若精進不退日
<lb ed="X" n="0848c08"/><lb ed="R109" n="0033b06"/>益生長華漸開敷隨其功德大小煒燁其或懈退悔
<lb ed="X" n="0848c09"/><lb ed="R109" n="0033b07"/>雜日漸憔顇若能自新華復鮮麗其或未然芽焦種
<lb ed="X" n="0848c10"/><lb ed="R109" n="0033b08"/>敗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c11"/><lb ed="R109" n="0033b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848c1101">故說下引文證成若精進下明功德不虗其或下
<lb ed="X" n="0848c12"/><lb ed="R109" n="0033b10"/>反覆釋明昔圓照本禪師參天衣懷禪師念佛有
<lb ed="X" n="0848c13"/><lb ed="R109" n="0033b11"/>省後遷淨慈平居密脩淨業雷峰才法師神遊淨
<lb ed="X" n="0848c14"/><lb ed="R109" n="0033b12"/>土見一華殊麗問之曰待淨慈本禪師耳又資福
<lb ed="X" n="0848c15"/><lb ed="R109" n="0033b13"/>曦公曰吾定中見金蓮華人言以待本公又蓮華
<lb ed="X" n="0848c16"/><lb ed="R109" n="0033b14"/>無數云以俟受度者或有萎者云是退墮人卽此
<lb ed="X" n="0848c17"/><lb ed="R109" n="0033b15"/>可爲驗矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0848c1705" cb:place="inline">△三結成。</p>
<lb ed="X" n="0848c18"/><lb ed="R109" n="0033b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0848c1801">且此蓮華人誰種植現未互在斯言有歸也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c19"/><lb ed="R109" n="0033b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0848c1901">彼土旣非人植豈非性中所具之者由脩而顯發
<lb ed="X" n="0848c20"/><lb ed="R109" n="0033b18"/>乎現未互在命門之言斯有歸矣　偈曰。</p>
<lb ed="X" n="0848c21"/><lb ed="R109" n="0034a01"/><p xml:id="pX61p0848c2101">彈指掀開法藏門無生妙理燦然存拈來字字通
<lb ed="X" n="0848c22"/><lb ed="R109" n="0034a02"/>玄奧徹去言言洞本根萬億金身纖芥納微塵刹
<lb ed="X" n="0848c23"/><lb ed="R109" n="0034a03"/>土一毛吞等閑兩手相分付用答吾
<lb ed="X" n="0848c24" type="honorific"/><lb ed="R109" n="0034a04"/>師罔極恩。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1167.0849a" n="0849a"/>
<lb ed="X" n="0849a01"/><lb ed="R109" n="0034a05"/>
<lb ed="X" n="0849a02"/><lb ed="R109" n="0034a06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>淨土生無生論註<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0832b1201" to="#end0832b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券</lem><rdg wit="#wit.orig">劵</rdg></app>
<app from="#beg0832b1401" to="#end0832b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832b2001" to="#end0832b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">淨土生無生論</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0833a2301" to="#end0833a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834a1501" to="#end0834a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0835b2001" to="#end0835b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0835c0701" to="#end0835c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836a1001" to="#end0836a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836a2301" to="#end0836a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">具</lem><rdg wit="#wit.orig">其</rdg></app>
<app from="#beg0837b2201" to="#end0837b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c2401" to="#end0837c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0838b1701" to="#end0838b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839a0501" to="#end0839a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839a0801" to="#end0839a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839c0201" to="#end0839c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840b0401" to="#end0840b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">悟</lem><rdg wit="#wit.orig">語</rdg></app>
<app from="#beg0840b2001" to="#end0840b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840c2301" to="#end0840c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840c2401" to="#end0840c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841a0101" to="#end0841a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841a0102" to="#end0841a0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841a0201" to="#end0841a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841a0301" to="#end0841a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841a0801" to="#end0841a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841b0501" to="#end0841b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841b1601" to="#end0841b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841b1901" to="#end0841b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841c2401" to="#end0841c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843b1901" to="#end0843b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">吞</lem><rdg wit="#wit.orig">各</rdg></app>
<app from="#beg0843c0201" to="#end0843c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843c0301" to="#end0843c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843c0302" to="#end0843c0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">在依正之中</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0843c0601" to="#end0843c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843c0801" to="#end0843c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843c0901" to="#end0843c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844b1501" to="#end0844b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0845a2401" to="#end0845a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">互</lem><rdg wit="#wit.orig">牙</rdg></app>
<app from="#beg0845b0201" to="#end0845b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">心</lem><rdg wit="#wit.orig">觀</rdg></app>
<app from="#beg0845b0501" to="#end0845b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">心</lem><rdg wit="#wit.orig">觀</rdg></app>
<app from="#beg0845b0502" to="#end0845b0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">心</lem><rdg wit="#wit.orig">觀</rdg></app>
<app from="#beg0845c1901" to="#end0845c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0846a2001" to="#end0846a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846b0301" to="#end0846b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846b1901" to="#end0846b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847a1101" to="#end0847a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847a1401" to="#end0847a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847b1901" to="#end0847b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0847b1902" to="#end0847b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847b2001" to="#end0847b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0847c0701" to="#end0847c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847c0801" to="#end0847c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847c1001" to="#end0847c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847c2201" to="#end0847c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0848a1001" to="#end0848a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0848b1701" to="#end0848b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0848c0701" to="#end0848c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0833001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0833001">末字疑剩</note>
<note n="0834001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0834001">衣依通用</note>
<note n="0836001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0836001">無字疑剩</note>
<note n="0841001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0841001">十疑千</note>
<note n="0844001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0844001">求疑未</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0832b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b1201">券【CB】，劵【卍續】</note>
<note n="0832b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b2001">淨土生無生論【CB】，［－］【卍續】</note>
<note n="0833a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834a1501">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0835b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0835c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a2301">具【CB】，其【卍續】</note>
<note n="0837b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0838b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b0401">悟【CB】，語【卍續】</note>
<note n="0840b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841a0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0102">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843b1901">吞【CB】，各【卍續】</note>
<note n="0843c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843c0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0302">在依正之中【CB】，［－］【卍續】</note>
<note n="0843c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0845a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845a2401">互【CB】，牙【卍續】</note>
<note n="0845b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b0201">心【CB】，觀【卍續】</note>
<note n="0845b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b0501">心【CB】，觀【卍續】</note>
<note n="0845b0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b0502">心【CB】，觀【卍續】</note>
<note n="0845c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845c1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0846a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846b1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0847b1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0847c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0848a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0848b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0848c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>