<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X63n1242">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1242 永嘉禪宗集註</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1242 永嘉禪宗集註</title>
			<author>明 傳燈重編並註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">63</idno>.<idno type="no">1242</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">永嘉禪宗集註</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00589">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName>
				<mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>澗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[澗-日+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02439">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02439</charName>
				<mapping cb:dec="985479" type="PUA">U+F0987</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>佞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[佞-二+〦]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04395">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04395</charName>
				<mapping cb:dec="987435" type="PUA">U+F112B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2124F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[土*已]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04432">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04432</charName>
				<mapping cb:dec="987472" type="PUA">U+F1150</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B38</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(歹*又)/食]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05540">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05540</charName>
				<mapping cb:dec="988580" type="PUA">U+F15A4</mapping>
			<mapping type="unicode">U+226E8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+於]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05543">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05543</charName>
				<mapping cb:dec="988583" type="PUA">U+F15A7</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22943</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+諸]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName>
				<mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>攜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB07946">
				<charName>CBETA CHARACTER CB07946</charName>
				<mapping cb:dec="990986" type="PUA">U+F1F0A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28DD6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬥</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[門@斲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15090">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15090</charName>
				<mapping cb:dec="998130" type="PUA">U+F3AF2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2AE7C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[焊-干+恭]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2004-08-05T10:36:34">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0281b" n="0281b"/>
<lb ed="X" n="0281b01"/>
<lb ed="X" n="0281b02"/>
<lb ed="X" n="0281b03"/>
<lb ed="X" n="0281b04"/>
<lb ed="X" n="0281b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1242-A 永嘉禪宗集註序</cb:mulu><head>No. 1242-A
<lb ed="X" n="0281b06"/><lb ed="R111" n="0399a01"/> 永嘉禪宗集註序</head>
<lb ed="X" n="0281b07"/>
<lb ed="X" n="0281b08"/><lb ed="R111" n="0399a02"/><p xml:id="pX63p0281b0801">噫。甚矣哉。含生昏動之爲病也。日則擾擾以勞其神。
<lb ed="X" n="0281b09"/><lb ed="R111" n="0399a03"/>夜則蠢蠢以蔽其靈。譬鉛槧以割泥。泥無所成。而槧
<lb ed="X" n="0281b10"/><lb ed="R111" n="0399a04"/>就日損。醇醪以解酲。酲無所解。而明就日蒙。旣以生
<lb ed="X" n="0281b11"/><lb ed="R111" n="0399a05"/>生而漸就其死。亦以死死而轉勞其生。三界輪迴。何
<lb ed="X" n="0281b12"/><lb ed="R111" n="0399a06"/>時<anchor xml:id="nkr_note_add_0281b1201" n="0281b1201"/><anchor xml:id="beg0281b1201" n="0281b1201"/>已<anchor xml:id="end0281b1201"/>矣。六道昇沉。無日暫停。言之實增太息。思之誠
<lb ed="X" n="0281b13"/><lb ed="R111" n="0399a07"/>可流涕者矣。將受形于宇宙。稟質于陰陽。隨氣運之
<lb ed="X" n="0281b14"/><lb ed="R111" n="0399a08"/>開闔。逐歲時之迎將。故日往暮來。天地之一大昏動
<lb ed="X" n="0281b15"/><lb ed="R111" n="0399a09"/>也。春生冬藏。陰陽之一大昏動也。出作入息。人身之
<lb ed="X" n="0281b16"/><lb ed="R111" n="0399a10"/>一大昏動也。晝醒夜眠。此心之一大昏動也。乍憶乍
<lb ed="X" n="0281b17"/><lb ed="R111" n="0399a11"/>忘。刹那之一大昏動也。慨人生以暮夜之小死。博重
<lb ed="X" n="0281b18"/><lb ed="R111" n="0399a12"/>泉之大睡。以晨興之小生。致將來之勞生。噫。昏動之
<lb ed="X" n="0281b19"/><lb ed="R111" n="0399a13"/>勞于生。不亦甚乎哉。然而果天地陰陽之使我其然
<lb ed="X" n="0281b20"/><lb ed="R111" n="0399a14"/>耶。抑吾性覺妙明之使天地陰陽其然耶。苟先本而
<lb ed="X" n="0281b21"/><lb ed="R111" n="0399a15"/>後末。則吾將宗之楞嚴矣。經曰。性覺必明。妄爲明覺。
<lb ed="X" n="0281b22"/><lb ed="R111" n="0399a16"/>晦昧爲空。空晦暗中。結暗爲色。色雜妄想。想相爲身。
<lb ed="X" n="0281b23"/><lb ed="R111" n="0399a17"/>聚緣內搖。趣外奔逸。昏擾擾相。以爲心性。則先性靈
<lb ed="X" n="0281b24"/><lb ed="R111" n="0399a18"/>而後天地矣。苟先末而後本。則吾又將宗諸中庸。中
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0281c" n="0281c"/>
<lb ed="X" n="0281c01"/><lb ed="R111" n="0399b01"/>庸曰。天命之謂性。率性之謂道。宋儒又曰。天生萬物。
<lb ed="X" n="0281c02"/><lb ed="R111" n="0399b02"/>唯人最靈。則先天地而後性靈矣。苟將謀其合而同
<lb ed="X" n="0281c03"/><lb ed="R111" n="0399b03"/>之。會而歸之。則必又有乎所指。中庸則曰。致中和。天
<lb ed="X" n="0281c04"/><lb ed="R111" n="0399b04"/>地位焉。萬物育焉。楞嚴則曰。一人發眞歸元。十方虗
<lb ed="X" n="0281c05"/><lb ed="R111" n="0399b05"/>空悉皆銷殞。生育銷殞。旨雖不同。先本後末。其歸一
<lb ed="X" n="0281c06"/><lb ed="R111" n="0399b06"/>揆。第世人昧之弗覺。迷而忘反。不爲之苦。而反爲之
<lb ed="X" n="0281c07"/><lb ed="R111" n="0399b07"/>樂。不爲之病。而反爲之藥。且曰。道在其中。其如煩惱
<lb ed="X" n="0281c08"/><lb ed="R111" n="0399b08"/>生死何。道不終否。過億萬斯年。而有大覺聖人者。出
<lb ed="X" n="0281c09"/><lb ed="R111" n="0399b09"/>生天竺國。號釋迦文。脩行曠劫。道成一生。其爲法身
<lb ed="X" n="0281c10"/><lb ed="R111" n="0399b10"/>也。含裹十虗。其爲智慧也。亘通三際。復明靜以爲其
<lb ed="X" n="0281c11"/><lb ed="R111" n="0399b11"/>體。起醒寂以爲其用。揭慧照于昏衢。長夜不能翳其
<lb ed="X" n="0281c12"/><lb ed="R111" n="0399b12"/>明。回寂定于塵網。萬物不能擾其淸。天地之所不能
<lb ed="X" n="0281c13"/><lb ed="R111" n="0399b13"/>覆載。陰陽之所不能遷移。住哲所謂能天能地。能陰
<lb ed="X" n="0281c14"/><lb ed="R111" n="0399b14"/>能陽。能爲萬物宰。不逐四時凋。不徒空譚其理。實能
<lb ed="X" n="0281c15"/><lb ed="R111" n="0399b15"/>克復其本。亦唯佛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0281c1501" n="0281c1501"/><anchor xml:id="beg0281c1501" n="0281c1501"/>已<anchor xml:id="end0281c1501"/>矣。或繇是以放光動地。由是
<lb ed="X" n="0281c16"/><lb ed="R111" n="0399b16"/>而絕跡潛神。由是而靈鷲雷音。繇是而摩竭掩室。以
<lb ed="X" n="0281c17"/><lb ed="R111" n="0399b17"/>說以默。卽體卽用。莫非弘揚定慧之宗。闡明止觀之
<lb ed="X" n="0281c18"/><lb ed="R111" n="0399b18"/>法。葢藥緣病生。神因藥返。旣以惺寂而治其昏動。又
<lb ed="X" n="0281c19"/><lb ed="R111" n="0400a01"/>以定慧而復其明靜。雖千佛而不能異其因。羣聖而
<lb ed="X" n="0281c20"/><lb ed="R111" n="0400a02"/>不能殊其致者矣。自靈山授記。霜樹潛輝。道逐緣興。
<lb ed="X" n="0281c21"/><lb ed="R111" n="0400a03"/>燈傳迦葉。十三傳而至龍樹。二十三傳而至師子。龍
<lb ed="X" n="0281c22"/><lb ed="R111" n="0400a04"/>樹者。法中香象。人中大龍。旣以智度闡般若之宗。復
<lb ed="X" n="0281c23"/><lb ed="R111" n="0400a05"/>用中論傳智度之旨。論度淮河。慧文穎悟。遙宗龍樹。
<lb ed="X" n="0281c24"/><lb ed="R111" n="0400a06"/>創爲心宗。以是而傳于南嶽。嶽七年方等。九旬常坐。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0282a" n="0282a"/>
<lb ed="X" n="0282a01"/><lb ed="R111" n="0400a07"/>一時圓證。以是而傳于天台。天台靈山夙聞。大蘇妙
<lb ed="X" n="0282a02"/><lb ed="R111" n="0400a08"/>悟。以無礙智。縱辯宣揚。<anchor xml:id="nkr_note_add_0282a0201" n="0282a0201"/><anchor xml:id="beg0282a0201" n="0282a0201"/>己<anchor xml:id="end0282a0201"/>宗法華而爲之敎。更闡止
<lb ed="X" n="0282a03"/><lb ed="R111" n="0400a09"/>觀以爲之行。解行兩善。目足兼美。讚者曰。智者具八
<lb ed="X" n="0282a04"/><lb ed="R111" n="0400a10"/>相以成道。人稱爲東土小釋迦。止觀立十法以爲乘。
<lb ed="X" n="0282a05"/><lb ed="R111" n="0400a11"/>義合乎西天大佛頂。洵實德也。豈虗語哉。天台傳章
<lb ed="X" n="0282a06"/><lb ed="R111" n="0400a12"/>安。章安傳法華。法華傳天宮。天宮則眞覺大師之所
<lb ed="X" n="0282a07"/><lb ed="R111" n="0400a13"/>承嗣者也。師從止觀悟入。淨名旁通。南印曹溪。師資
<lb ed="X" n="0282a08"/><lb ed="R111" n="0400a14"/>道合。則此集者。乃大師還甌江時之所譔所述。以明
<lb ed="X" n="0282a09"/><lb ed="R111" n="0400a15"/>授受之際。心宗的旨。是以一言三復。諄諄止觀。其所
<lb ed="X" n="0282a10"/><lb ed="R111" n="0400a16"/>發明。亦可謂之詳矣。於戲。夫性以不二爲宗。心以無
<lb ed="X" n="0282a11"/><lb ed="R111" n="0400a17"/>差爲旨。此禪敎之所公共者也。果離敎而有禪耶。離
<lb ed="X" n="0282a12"/><lb ed="R111" n="0400a18"/>禪而有敎耶。淨名曰。無離文字以說解脫。仁王曰。總
<lb ed="X" n="0282a13"/><lb ed="R111" n="0400b01"/>持無文字。文字顯總持。合是二說。余將進之以山河
<lb ed="X" n="0282a14"/><lb ed="R111" n="0400b02"/>及大地。一法之所印矣。然而道猶水也。傳猶流也。始
<lb ed="X" n="0282a15"/><lb ed="R111" n="0400b03"/>則合而未離。吾將質之釋迦。同耶異耶。中則離而未
<lb ed="X" n="0282a16"/><lb ed="R111" n="0400b04"/>合。吾將質之諸禪敎。得道諸祖。同耶異耶。末則離而
<lb ed="X" n="0282a17"/><lb ed="R111" n="0400b05"/>復合。異而歸同。吾又將質諸眞覺大師之爲是集矣。
<lb ed="X" n="0282a18"/><lb ed="R111" n="0400b06"/>余謂微此集。則禪敎始終而不合。微此旨。則如來心
<lb ed="X" n="0282a19"/><lb ed="R111" n="0400b07"/>宗卒不明。然則異之者迹也。同之者本也。迷之。則執
<lb ed="X" n="0282a20"/><lb ed="R111" n="0400b08"/>跡以忘本。悟之。則得本而略迹。本迹兼泯。禪敎兩融。
<lb ed="X" n="0282a21"/><lb ed="R111" n="0400b09"/>余又將質諸永明大師之宗鏡矣。茲因注次。序而原
<lb ed="X" n="0282a22"/><lb ed="R111" n="0400b10"/>之。讀者請去跡以求本。則止觀之道得矣。馬僧摩正
<lb ed="X" n="0282a23"/><lb ed="R111" n="0400b11"/>眼居士。永嘉之繼起者也。意謂微余天台雲。仍莫能
<lb ed="X" n="0282a24"/><lb ed="R111" n="0400b12"/>盡大師止觀之旨。故不遠致書。索余注出。其用意亦
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0282b" n="0282b"/>
<lb ed="X" n="0282b01"/><lb ed="R111" n="0400b13"/>可謂之勤矣。幷志其所由來。庶了知是注之顚末云。</p>
<lb ed="X" n="0282b02"/><lb ed="R111" n="0400b14"/><p xml:id="pX63p0282b0201">皇明天啓二年歲次壬戌孟秋哉生明。<name role="" type="person">天台山</name>幽
<lb ed="X" n="0282b03"/><lb ed="R111" n="0400b15"/>谿沙門傳天台敎觀遠孫傳燈。著于楞嚴壇之東
<lb ed="X" n="0282b04"/><lb ed="R111" n="0400b16"/>方不瞬堂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0282b05"/>
<lb ed="X" n="0282b06"/>
<lb ed="X" n="0282b07"/>
<lb ed="X" n="0282b08"/>
<lb ed="X" n="0282b09"/><cb:docNumber>No. 1242</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0282b10"/><lb ed="R111" n="0401a01"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>永嘉禪宗集註卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0282b11"/><lb ed="R111" n="0401a02"/><byline cb:type="author">明<name role="" type="person">天台山</name>幽溪沙門　傳燈　重編幷註</byline>
<lb ed="X" n="0282b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">永嘉禪宗集</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0282b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0282b1201" n="0282b1201"/><anchor xml:id="beg0282b1201" n="0282b1201"/>永嘉禪宗集<anchor xml:id="end0282b1201"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0282b13"/><lb ed="R111" n="0401a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0282b1301">題目五字。應從正安。先人後法。稱爲永嘉禪宗集。
<lb ed="X" n="0282b14"/><lb ed="R111" n="0401a04"/>如天台止觀之類。舊集者。先法後人。葢倒置也。永
<lb ed="X" n="0282b15"/><lb ed="R111" n="0401a05"/>嘉。則大師所生之地。乃以處而彰人。禪宗。則大師
<lb ed="X" n="0282b16"/><lb ed="R111" n="0401a06"/>所說之法。乃以度無極而爲旨。梵語禪那。此翻靜
<lb ed="X" n="0282b17"/><lb ed="R111" n="0401a07"/>慮。亦云思惟修。名當六度之一。體爲萬行之都。葢
<lb ed="X" n="0282b18"/><lb ed="R111" n="0401a08"/>禪那屬定。般若屬慧。此約法相差別而言之也。卽
<lb ed="X" n="0282b19"/><lb ed="R111" n="0401a09"/>定而未嘗不慧。卽慧而未嘗不定。此約體性無差
<lb ed="X" n="0282b20"/><lb ed="R111" n="0401a10"/>而言之也。如下文明奢摩他。當定而兼言寂照。有
<lb ed="X" n="0282b21"/><lb ed="R111" n="0401a11"/>曰。寂寂惺惺是。無記寂寂非。非定卽慧乎。例毗婆
<lb ed="X" n="0282b22"/><lb ed="R111" n="0401a12"/>舍那。當慧。優畢叉。當止觀等。莫不寂照雙融。止觀
<lb ed="X" n="0282b23"/><lb ed="R111" n="0401a13"/>互用。正以定體融通。止卽是觀。是以一部言詮。及
<lb ed="X" n="0282b24"/><lb ed="R111" n="0401a14"/>以修法。莫不雙宗定慧。及以靜明。爲見性之所宗。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0282c" n="0282c"/>
<lb ed="X" n="0282c01"/><lb ed="R111" n="0401a15"/>成佛之所主。釋迦如來四十九年究竟指歸。歸乎
<lb ed="X" n="0282c02"/><lb ed="R111" n="0401a16"/>此也。南嶽天台。祖祖相傳。傳乎此也。眞覺大師天
<lb ed="X" n="0282c03"/><lb ed="R111" n="0401a17"/>宮悟入。悟入乎此也。南往曹溪以求印可。印可乎
<lb ed="X" n="0282c04"/><lb ed="R111" n="0401a18"/>此也。洎歸東甌。利益道俗之所演說。演說乎此也。
<lb ed="X" n="0282c05"/><lb ed="R111" n="0401b01"/>從茲悟入。是爲圓頓上乘。異此修行。是爲小乘外
<lb ed="X" n="0282c06"/><lb ed="R111" n="0401b02"/>道。末世行人。可不崇諸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0282c07"/><lb ed="R111" n="0401b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0282c0701">唐永嘉沙門元覺撰。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0282c08"/><lb ed="R111" n="0401b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0282c0801">唐者國號。高祖神堯皇帝名淵。字淑德。姓李氏。隴
<lb ed="X" n="0282c09"/><lb ed="R111" n="0401b05"/>西成紀人。西涼武昭王暠之後。祖虎。仕西魏有功。
<lb ed="X" n="0282c10"/><lb ed="R111" n="0401b06"/>封隴西公。父昭。於周世封唐公。淵。襲封唐公爵。隋
<lb ed="X" n="0282c11"/><lb ed="R111" n="0401b07"/>末起兵。受恭帝禪。以土德王天下。建都長安。國號
<lb ed="X" n="0282c12"/><lb ed="R111" n="0401b08"/>大唐。師生於太宗朝。歿於睿宗朝。爲天宮之弟子。
<lb ed="X" n="0282c13"/><lb ed="R111" n="0401b09"/>與左溪朗公東陽<g ref="#CB15081">䇿</g>公同師。永嘉郡名。漢稱東甌。
<lb ed="X" n="0282c14"/><lb ed="R111" n="0401b10"/>晉改永嘉。宋元皆稱溫州。以其地多溫和故名。至
<lb ed="X" n="0282c15"/><lb ed="R111" n="0401b11"/>今東有溫嶺。西有溫溪。皆永嘉屬境。沙門梵語。具
<lb ed="X" n="0282c16"/><lb ed="R111" n="0401b12"/>云娑迦懣那。今略云沙門。出家之士。勤修戒定慧。
<lb ed="X" n="0282c17"/><lb ed="R111" n="0401b13"/>息滅貪嗔癡。所謂息心達本源。故號爲沙門。師字
<lb ed="X" n="0282c18"/><lb ed="R111" n="0401b14"/>元覺。<anchor xml:id="nkr_note_add_0282c1801" n="0282c1801"/><anchor xml:id="beg0282c1801" n="0282c1801"/>諡<anchor xml:id="end0282c1801"/>眞覺大師。姓戴氏。帆遊人。出家徧探三藏。
<lb ed="X" n="0282c19"/><lb ed="R111" n="0401b15"/>精天台止觀圓妙法門。四威儀中。常冥禪觀。因左
<lb ed="X" n="0282c20"/><lb ed="R111" n="0401b16"/>溪朗公激勵。遂與東陽元<g ref="#CB15081">䇿</g>禪師。同詣曹溪見六
<lb ed="X" n="0282c21"/><lb ed="R111" n="0401b17"/>祖。其問答機緣。具<name role="" type="person">楊文公</name>億所述行狀。觀其逞辯
<lb ed="X" n="0282c22"/><lb ed="R111" n="0401b18"/>機警。雖曰印可於曹溪。實悟入於天宮。故其所述
<lb ed="X" n="0282c23"/><lb ed="R111" n="0402a01"/>法門。一依三觀。池深花大。益可知矣。師有妹。名元
<lb ed="X" n="0282c24"/><lb ed="R111" n="0402a02"/>機。亦出家悟道。傳載傳燈錄。</p>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0283a" n="0283a"/>
<lb ed="X" n="0283a01"/><lb ed="R111" n="0402a03"/><p xml:id="pX63p0283a0101">○釋此集文。大分爲二。初總標十章。二別明十義。
<lb ed="X" n="0283a02"/><lb ed="R111" n="0402a04"/>先釋總標十章爲二。先正其集者安次訛謬。次重
<lb ed="X" n="0283a03"/><lb ed="R111" n="0402a05"/>爲編輯次第解釋。安次訛謬者。此書必是大師生
<lb ed="X" n="0283a04"/><lb ed="R111" n="0402a06"/>前散稿。或撰述未竟之文。而魏靜士人。惜其散花
<lb ed="X" n="0283a05"/><lb ed="R111" n="0402a07"/>滿前。乃爲貫之集之。旣無隋宮剪裁之巧手。復乏
<lb ed="X" n="0283a06"/><lb ed="R111" n="0402a08"/>竇氏迴文之奇思。多以優曇。雜彼牽牛。遂使儒童
<lb ed="X" n="0283a07"/><lb ed="R111" n="0402a09"/>受記之因。翻糅天熱報直之筆。觀者惜之。今以兩
<lb ed="X" n="0283a08"/><lb ed="R111" n="0402a10"/>書之式。正其編次不穩。一乾竺眞丹諸師造論。必
<lb ed="X" n="0283a09"/><lb ed="R111" n="0402a11"/>以皈命三寶偈而爲其首。如智論觀心論。是其例
<lb ed="X" n="0283a10"/><lb ed="R111" n="0402a12"/>也。今反以皈命三寶偈居於第十。一不可也。一此
<lb ed="X" n="0283a11"/><lb ed="R111" n="0402a13"/>集所宗。皆本止觀。止觀五略。以發大心爲首。次則
<lb ed="X" n="0283a12"/><lb ed="R111" n="0402a14"/>繼之以修大行。感大果。裂大網。歸大處。今以發宏
<lb ed="X" n="0283a13"/><lb ed="R111" n="0402a15"/>誓願剏大心居於其末。二不可也。一以止觀十章
<lb ed="X" n="0283a14"/><lb ed="R111" n="0402a16"/>勘之。則此集慕道志儀。事師儀則。皆止觀第六。二
<lb ed="X" n="0283a15"/><lb ed="R111" n="0402a17"/>十五方便中。具五緣中之事。戒憍奢。當呵五欲。棄
<lb ed="X" n="0283a16"/><lb ed="R111" n="0402a18"/>五葢中之事。淨三業。當行五事之一事。今皆列於
<lb ed="X" n="0283a17"/><lb ed="R111" n="0402b01"/>首。而不明修禪大意。三不可也。又以止觀十乘往
<lb ed="X" n="0283a18"/><lb ed="R111" n="0402b02"/>勘。則第一宜觀理境。以融其心。然後發心以廓其
<lb ed="X" n="0283a19"/><lb ed="R111" n="0402b03"/>懷。方可加功以修止觀。今則置事理不二於第八。
<lb ed="X" n="0283a20"/><lb ed="R111" n="0402b04"/>四不可也。三乘漸次。則在止觀十大章中。明偏圓
<lb ed="X" n="0283a21"/><lb ed="R111" n="0402b05"/>辨權實之事。今置之於第七。五不可也。況將勸友
<lb ed="X" n="0283a22"/><lb ed="R111" n="0402b06"/>人書不急之文。冗於集中。以貽直友之玷。俾其美
<lb ed="X" n="0283a23"/><lb ed="R111" n="0402b07"/>玉終累纖瑕。六不可也。然此書自唐至今。歷千餘
<lb ed="X" n="0283a24"/><lb ed="R111" n="0402b08"/>年。業<anchor xml:id="nkr_note_add_0283a2401" n="0283a2401"/><anchor xml:id="beg0283a2401" n="0283a2401"/>已<anchor xml:id="end0283a2401"/>刻入大藏。而爲古今諸賢所尙。肆余樗朽。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0283b" n="0283b"/>
<lb ed="X" n="0283b01"/><lb ed="R111" n="0402b09"/>區區何人。敢吹毛以求疵。示瑕奪璧。取怒於按劒
<lb ed="X" n="0283b02"/><lb ed="R111" n="0402b10"/>而起者之所諱。第因註次。筆爲之留。實流通之一
<lb ed="X" n="0283b03"/><lb ed="R111" n="0402b11"/>壅。今則退勸友人書而別置。裂發願文爲二。一爲
<lb ed="X" n="0283b04"/><lb ed="R111" n="0402b12"/>皈命三寶。二爲發宏誓願。其餘進退。各有攸存。不
<lb ed="X" n="0283b05"/><lb ed="R111" n="0402b13"/>盈不虗。無欠無餘。類中天之滿月。大海之摩尼。何
<lb ed="X" n="0283b06"/><lb ed="R111" n="0402b14"/>必入春池而競執瓦礫。入古井以挽蟾蜍。卽以此
<lb ed="X" n="0283b07"/><lb ed="R111" n="0402b15"/>質諸眞覺大師。亦必於常寂光中而爲之首肯也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0283b08"/><lb ed="R111" n="0402b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0283b0801">大章分爲十門。皈敬三寶第一。發宏誓願第二。親近
<lb ed="X" n="0283b09"/><lb ed="R111" n="0402b17"/>師友第三。衣食誡警第四。淨修三業第五。三乘漸次
<lb ed="X" n="0283b10"/><lb ed="R111" n="0402b18"/>第六。事理不二第七。簡示偏圓第八。正修止觀第九。
<lb ed="X" n="0283b11"/><lb ed="R111" n="0403a01"/>觀心十門第十。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0283b12"/><lb ed="R111" n="0403a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0283b1201">皈命三寶第一者。西乾震旦。古今耆宿。凡欲造論
<lb ed="X" n="0283b13"/><lb ed="R111" n="0403a03"/>作疏。悉先皈敬三寶。以求顯被冥加。庶無紕繆。故
<lb ed="X" n="0283b14"/><lb ed="R111" n="0403a04"/>居第一也。第二發宏誓願者。夫行非願莫要。願非
<lb ed="X" n="0283b15"/><lb ed="R111" n="0403a05"/>行不導。況菩薩萬行。在自他而兼利。苟無誓願。不
<lb ed="X" n="0283b16"/><lb ed="R111" n="0403a06"/>能要制其心。故居第二也。第三親近師友者。夫道
<lb ed="X" n="0283b17"/><lb ed="R111" n="0403a07"/>非說不明。說非師莫授。兼之師模。匠成法器。善知
<lb ed="X" n="0283b18"/><lb ed="R111" n="0403a08"/>識者。爲得道全<anchor xml:id="nkr_note_orig_0283001" n="0283001"/>□緣。故居第三也。衣食誡警第四
<lb ed="X" n="0283b19"/><lb ed="R111" n="0403a09"/>者。夫衣以蔽形。食以充腹。有待之軀。所不能廢。然
<lb ed="X" n="0283b20"/><lb ed="R111" n="0403a10"/>須遠離四邪五邪。明知八穢八淨。然後樊籠可越。
<lb ed="X" n="0283b21"/><lb ed="R111" n="0403a11"/>涅槃可冀。故居第四也。第五淨修三業者。身口意
<lb ed="X" n="0283b22"/><lb ed="R111" n="0403a12"/>三業。雖迺淸昇之基址。亦爲沉墜之階梯。苟非淸
<lb ed="X" n="0283b23"/><lb ed="R111" n="0403a13"/>淨以修持。何能軌邪而入正。故居第五也。第六三
<lb ed="X" n="0283b24"/><lb ed="R111" n="0403a14"/>乘漸次。第七事理不二。第八簡示偏圓。第九正修
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0283c" n="0283c"/>
<lb ed="X" n="0283c01"/><lb ed="R111" n="0403a15"/>止觀者。夫事非理不成。理非敎不立。以由敎有頓
<lb ed="X" n="0283c02"/><lb ed="R111" n="0403a16"/>漸。是故理別偏圓。然而頓非漸不顯。漸非頓不融。
<lb ed="X" n="0283c03"/><lb ed="R111" n="0403a17"/>始明三乘漸次之階。終悟一乘圓頓之理。然後妙
<lb ed="X" n="0283c04"/><lb ed="R111" n="0403a18"/>解可成。妙行可立。第觀依諦顯。諦因德彰。迷三德
<lb ed="X" n="0283c05"/><lb ed="R111" n="0403b01"/>者。三惑以之紛紜。悟三諦者。三觀由之法爾。其體
<lb ed="X" n="0283c06"/><lb ed="R111" n="0403b02"/>本自非縱非橫。厥修由來不並不別。苟得一而失
<lb ed="X" n="0283c07"/><lb ed="R111" n="0403b03"/>二。則圓伊之體乖。或爲彼而執此。則惡叉之惑聚。
<lb ed="X" n="0283c08"/><lb ed="R111" n="0403b04"/>又烏足以稱圓修哉。故第六第七第八第九。相繼
<lb ed="X" n="0283c09"/><lb ed="R111" n="0403b05"/>以明敎理行也。第十觀心十門者。此則重蒐理路。
<lb ed="X" n="0283c10"/><lb ed="R111" n="0403b06"/>再闡修門。俾三德圓融之性。究竟以全彰。三觀明
<lb ed="X" n="0283c11"/><lb ed="R111" n="0403b07"/>妙之修。終窮而畢顯。至於語其相應。皆果地微妙
<lb ed="X" n="0283c12"/><lb ed="R111" n="0403b08"/>之證。及於妙契元源。乃大士寰中之秘。以此而結
<lb ed="X" n="0283c13"/><lb ed="R111" n="0403b09"/>束一書之大旨。斷斷乎宜居乎後也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0283c14"/><lb ed="R111" n="0403b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">皈敬三寶第一</cb:mulu><head>○皈敬三寶第一</head>
<lb ed="X" n="0283c15"/><lb ed="R111" n="0403b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX63p0283c1501"><l>稽首圓滿徧知覺</l><l>寂靜平等本眞源</l>
<lb ed="X" n="0283c16"/><lb ed="R111" n="0403b12"/><l>相好嚴特非有無</l><l>慧明普照微塵刹</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0283c17"/><lb ed="R111" n="0403b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0283c1701">梵語佛陀耶。此云覺者。此中皈命。具明三身。初圓
<lb ed="X" n="0283c18"/><lb ed="R111" n="0403b14"/>滿徧知覺者。報身也。梵語盧舍那。此云光明徧照。
<lb ed="X" n="0283c19"/><lb ed="R111" n="0403b15"/>迺屬般若修成智身。徧法界中無所不覺。無所不
<lb ed="X" n="0283c20"/><lb ed="R111" n="0403b16"/>知。此身居實報莊嚴自受用土。約三諦言之。屬眞
<lb ed="X" n="0283c21"/><lb ed="R111" n="0403b17"/>諦。三觀言之。屬空觀。今欲伸明奢摩他空觀之旨。
<lb ed="X" n="0283c22"/><lb ed="R111" n="0403b18"/>故先皈命以求加護也。次寂靜平等本眞源者。法
<lb ed="X" n="0283c23"/><lb ed="R111" n="0404a01"/>身也。梵語毗盧遮那。此云徧一切處。本來淸淨。故
<lb ed="X" n="0283c24"/><lb ed="R111" n="0404a02"/>云寂靜。生佛無殊。色心不二。故云平等。爲迷悟之
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0284a" n="0284a"/>
<lb ed="X" n="0284a01"/><lb ed="R111" n="0404a03"/>根本。生佛之眞依。故云本眞源。乃屬法身本有。論
<lb ed="X" n="0284a02"/><lb ed="R111" n="0404a04"/>知覺徧滿。與報身不異。第讓報智以爲能成。此之
<lb ed="X" n="0284a03"/><lb ed="R111" n="0404a05"/>法身乃是所證。故天台大師明衆生理卽佛。云此
<lb ed="X" n="0284a04"/><lb ed="R111" n="0404a06"/>是圓智圓覺。諸法徧一切處。無不明了。以是而知。
<lb ed="X" n="0284a05"/><lb ed="R111" n="0404a07"/>豈有別體。全修在性。斯之謂歟。此身居<name role="" type="person">常寂光土</name>。
<lb ed="X" n="0284a06"/><lb ed="R111" n="0404a08"/>三諦言之。屬中道第一義諦。三觀言之。屬中觀。今
<lb ed="X" n="0284a07"/><lb ed="R111" n="0404a09"/>欲伸明優畢叉中觀之旨。故先皈命以求冥加也。
<lb ed="X" n="0284a08"/><lb ed="R111" n="0404a10"/>相好嚴特非有無者。應身也。梵語釋迦牟尼。此云
<lb ed="X" n="0284a09"/><lb ed="R111" n="0404a11"/>能仁寂默。所謂千百億應身釋迦牟尼佛是也。有
<lb ed="X" n="0284a10"/><lb ed="R111" n="0404a12"/>二種。一勝應。二劣應。勝應如華嚴千丈之身。劣應
<lb ed="X" n="0284a11"/><lb ed="R111" n="0404a13"/>如鹿苑丈六之身。此之二應。皆以相好莊嚴。千丈
<lb ed="X" n="0284a12"/><lb ed="R111" n="0404a14"/>則奇特。丈六則同常。然有隱劣而現勝者。華嚴是
<lb ed="X" n="0284a13"/><lb ed="R111" n="0404a15"/>也。隱勝而現劣者。鹿苑是也。有卽劣而卽勝者。靈
<lb ed="X" n="0284a14"/><lb ed="R111" n="0404a16"/>山會機。龍女所見是也。卽勝而卽劣。華嚴聲聞所
<lb ed="X" n="0284a15"/><lb ed="R111" n="0404a17"/>見是也。今文所讚。旣非有無。又慧明普照。正約中
<lb ed="X" n="0284a16"/><lb ed="R111" n="0404a18"/>道法身。與報智合而爲其本。悉類藥師。巍巍堂堂。
<lb ed="X" n="0284a17"/><lb ed="R111" n="0404b01"/>淨名<name role="" type="person">須彌山</name>王。顯於大海。故曰。相好嚴特非有無。
<lb ed="X" n="0284a18"/><lb ed="R111" n="0404b02"/>迺屬解脫。當有此身。下應三土。應實報。屬他受用
<lb ed="X" n="0284a19"/><lb ed="R111" n="0404b03"/>身。亦稱勝應。應方便有餘土。屬勝應。應同居土。屬
<lb ed="X" n="0284a20"/><lb ed="R111" n="0404b04"/>劣應。此亦一往。再往言之。三土之應皆有勝劣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0284a2001" n="0284a2001"/><anchor xml:id="beg0284a2001" n="0284a2001"/>但<anchor xml:id="end0284a2001"/>
<lb ed="X" n="0284a21"/><lb ed="R111" n="0404b05"/>是一身隨機。感見不同爾。三諦言之。屬俗諦。三觀
<lb ed="X" n="0284a22"/><lb ed="R111" n="0404b06"/>言之。屬假觀。今欲伸明毗婆舍那假觀之旨。故先
<lb ed="X" n="0284a23"/><lb ed="R111" n="0404b07"/>皈命以求冥加也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0284a24"/><lb ed="R111" n="0404b08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX63p0284a2401"><l>稽首湛然眞妙覺</l><l>甚深十二修多羅</l>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0284b" n="0284b"/>
<lb ed="X" n="0284b01"/><lb ed="R111" n="0404b09"/><l>非文非字非言詮</l><l>一音隨類皆明了</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0284b02"/><lb ed="R111" n="0404b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0284b0201">梵語達摩耶。此翻爲法。法有二種。一所詮卽湛然
<lb ed="X" n="0284b03"/><lb ed="R111" n="0404b11"/>眞妙覺。二能詮卽甚深十二修多羅。此之二種。皆
<lb ed="X" n="0284b04"/><lb ed="R111" n="0404b12"/>有可軌之義。故俱稱法。所詮有可軌之義。卽諸法
<lb ed="X" n="0284b05"/><lb ed="R111" n="0404b13"/>之性。爲法身德。能詮有可軌之義。卽語言文字。能
<lb ed="X" n="0284b06"/><lb ed="R111" n="0404b14"/>詮諸法之性。爲文身句身。諸佛因地。莫不軌之以
<lb ed="X" n="0284b07"/><lb ed="R111" n="0404b15"/>成正覺。故曰。諸佛所師。所謂法也。以法常故諸佛
<lb ed="X" n="0284b08"/><lb ed="R111" n="0404b16"/>亦常。非文非字非言詮。此讚能詮。離文字。卽是所
<lb ed="X" n="0284b09"/><lb ed="R111" n="0404b17"/>詮。法性。卽文字而離文字。淨名謂無離文字而說
<lb ed="X" n="0284b10"/><lb ed="R111" n="0404b18"/>解脫。故一音隨類皆明了者。此讚佛說法音聲微
<lb ed="X" n="0284b11"/><lb ed="R111" n="0405a01"/>妙。稱適人心。一音殊解。各各不同。淨名所謂佛以
<lb ed="X" n="0284b12"/><lb ed="R111" n="0405a02"/>一音演說法。衆生隨類各得解是也。以三德言之。
<lb ed="X" n="0284b13"/><lb ed="R111" n="0405a03"/>乃屬法身德。上之佛寶屬般若德。雖是一德。一必
<lb ed="X" n="0284b14"/><lb ed="R111" n="0405a04"/>具三。當體淸淨照明。無諸惑染。故如是三德是爲
<lb ed="X" n="0284b15"/><lb ed="R111" n="0405a05"/>所照。三諦之境上佛寶是爲能照。三觀之智。全性
<lb ed="X" n="0284b16"/><lb ed="R111" n="0405a06"/>起修。全修在性。此之謂歟。今欲伸明一心三觀妙
<lb ed="X" n="0284b17"/><lb ed="R111" n="0405a07"/>智。故先皈命一境三諦之寶。以求冥加也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0284b18"/><lb ed="R111" n="0405a08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX63p0284b1801"><l>稽首淸淨諸賢聖</l><l>十方和合應眞僧</l>
<lb ed="X" n="0284b19"/><lb ed="R111" n="0405a09"/><l>執持禁戒無有違</l><l>振錫<g ref="#CB06078">𢹂</g>甁利含識</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0284b20"/><lb ed="R111" n="0405a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0284b2001">梵語僧伽耶。此翻和合衆。一理和。謂見諦已上。身
<lb ed="X" n="0284b21"/><lb ed="R111" n="0405a11"/>雖各異。所證理同。二事和。謂四人<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b2101" n="0284b2101"/><anchor xml:id="beg0284b2101" n="0284b2101"/>已<anchor xml:id="end0284b2101"/>上。同一說戒
<lb ed="X" n="0284b22"/><lb ed="R111" n="0405a12"/>羯磨。然有菩薩僧。聲聞僧。自等覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b2201" n="0284b2201"/><anchor xml:id="beg0284b2201" n="0284b2201"/>已<anchor xml:id="end0284b2201"/>還。菩薩僧也。
<lb ed="X" n="0284b23"/><lb ed="R111" n="0405a13"/>四果<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b2301" n="0284b2301"/><anchor xml:id="beg0284b2301" n="0284b2301"/>已<anchor xml:id="end0284b2301"/>還。聲聞僧也。此別相僧寶也。若一體三寶。
<lb ed="X" n="0284b24"/><lb ed="R111" n="0405a14"/>則佛名曰覺。卽上所皈之佛寶。法名不覺。卽上所
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0284c" n="0284c"/>
<lb ed="X" n="0284c01"/><lb ed="R111" n="0405a15"/>皈之法寶。僧名和合。卽今所皈之僧寶。此之三寶。
<lb ed="X" n="0284c02"/><lb ed="R111" n="0405a16"/>約擧一卽三言之。則前佛寶中。報身爲佛寶。佛名
<lb ed="X" n="0284c03"/><lb ed="R111" n="0405a17"/>爲覺。故法身爲法寶。法名不覺。故應身爲僧寶。僧
<lb ed="X" n="0284c04"/><lb ed="R111" n="0405a18"/>名和合。功德和法身。處處應現往。故此佛寶中一
<lb ed="X" n="0284c05"/><lb ed="R111" n="0405b01"/>體三寶也。第二法寶中。俗諦爲法寶。性爲妙假。本
<lb ed="X" n="0284c06"/><lb ed="R111" n="0405b02"/>來具足。故眞諦爲佛寶。眞能泯俗。無有汚染。故中
<lb ed="X" n="0284c07"/><lb ed="R111" n="0405b03"/>諦爲僧寶。中能融通二邊。使和合故。此法寶中一
<lb ed="X" n="0284c08"/><lb ed="R111" n="0405b04"/>體三寶也。第三僧寶中。華嚴以統理大衆爲僧寶。
<lb ed="X" n="0284c09"/><lb ed="R111" n="0405b05"/>是則統理。理和爲佛寶。統事。事和爲法寶。統事卽
<lb ed="X" n="0284c10"/><lb ed="R111" n="0405b06"/>理。統理卽事爲僧寶。此僧寶中。一體三寶也。今欲
<lb ed="X" n="0284c11"/><lb ed="R111" n="0405b07"/>伸明一體之三德。一境之三諦。一觀之三觀。故先
<lb ed="X" n="0284c12"/><lb ed="R111" n="0405b08"/>皈命以求冥加。庶幾所說契理契機也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0284c13"/><lb ed="R111" n="0405b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">發宏誓願第二</cb:mulu><head>○發宏誓願第二</head>
<lb ed="X" n="0284c14"/><lb ed="R111" n="0405b10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX63p0284c1401"><l>卵生胎生及溼化</l><l>有色無色想非想</l>
<lb ed="X" n="0284c15"/><lb ed="R111" n="0405b11"/><l>非有非無想雜類</l><l>六道輪迴不暫停</l>
<lb ed="X" n="0284c16"/><lb ed="R111" n="0405b12"/><l>我今稽首歸三寶</l><l>普爲衆生發道心</l>
<lb ed="X" n="0284c17"/><lb ed="R111" n="0405b13"/><l>羣生沉淪苦海中</l><l>願因諸佛法僧力</l>
<lb ed="X" n="0284c18"/><lb ed="R111" n="0405b14"/><l>慈悲方便拔諸苦</l><l>不捨宏誓濟含靈</l>
<lb ed="X" n="0284c19"/><lb ed="R111" n="0405b15"/><l>化力自在度無窮</l><l>恒沙衆生成正覺</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0284c20"/><lb ed="R111" n="0405b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0284c2001">此十二句偈。正發四宏誓願。所謂衆生無邊誓願
<lb ed="X" n="0284c21"/><lb ed="R111" n="0405b17"/>度。煩惱無數誓願斷。法門無量誓願學。佛道無上
<lb ed="X" n="0284c22"/><lb ed="R111" n="0405b18"/>誓願成是也。此四誓願。依四諦境。不外慈能與樂。
<lb ed="X" n="0284c23"/><lb ed="R111" n="0406a01"/>悲能拔苦。今文雖云四生六道。輪迴三界。不得暫
<lb ed="X" n="0284c24"/><lb ed="R111" n="0406a02"/>停。爲之皈命三寶。仗慈悲方便之力。以拔苦諦之
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0285a" n="0285a"/>
<lb ed="X" n="0285a01"/><lb ed="R111" n="0406a03"/>果。然果由因克。是故欲拔苦果。先須爲除苦因。卽
<lb ed="X" n="0285a02"/><lb ed="R111" n="0406a04"/>收得衆生誓度。煩惱誓斷兩願。不捨宏誓濟含靈。
<lb ed="X" n="0285a03"/><lb ed="R111" n="0406a05"/>化力自在度無窮。恒沙衆生成正覺三句。卽佛道
<lb ed="X" n="0285a04"/><lb ed="R111" n="0406a06"/>無上誓願成一願。然欲與樂果。亦須敎其先修樂
<lb ed="X" n="0285a05"/><lb ed="R111" n="0406a07"/>因。卽收得法門誓學。佛道誓成兩願。又四諦隨四
<lb ed="X" n="0285a06"/><lb ed="R111" n="0406a08"/>敎。進否不同。下文旣依無作道諦。以明三種止觀。
<lb ed="X" n="0285a07"/><lb ed="R111" n="0406a09"/>是則此願。迺依圓敎無作四諦境而發也。旣知此
<lb ed="X" n="0285a08"/><lb ed="R111" n="0406a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0285a0801" n="0285a0801"/><anchor xml:id="beg0285a0801" n="0285a0801"/>已<anchor xml:id="end0285a0801"/>。下去所發。悉以四諦四宏而往判之。或全或闕。
<lb ed="X" n="0285a09"/><lb ed="R111" n="0406a11"/>莫不中規中矩。又上之四宏。則己他兼盡。下去所
<lb ed="X" n="0285a10"/><lb ed="R111" n="0406a12"/>發。則先爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0285a1001" n="0285a1001"/><anchor xml:id="beg0285a1001" n="0285a1001"/>己<anchor xml:id="end0285a1001"/>而後爲人。亦莫非四宏中之事也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285a11"/><lb ed="R111" n="0406a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285a1101">說此偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0285a1101" n="0285a1101"/><anchor xml:id="beg0285a1101" n="0285a1101"/>已<anchor xml:id="end0285a1101"/>。我復稽首。皈依十方三世。一切諸佛法僧
<lb ed="X" n="0285a12"/><lb ed="R111" n="0406a14"/>前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285a13"/><lb ed="R111" n="0406a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285a1301">前已皈敬。今復皈依。表己慇懃。有所憑仗。葢三界
<lb ed="X" n="0285a14"/><lb ed="R111" n="0406a16"/>苦海。惟有三寶可作舟航。自度度人。法皆具足。故
<lb ed="X" n="0285a15"/><lb ed="R111" n="0406a17"/>下所發願。先自爲。後爲人。自爲中。先誓勤求無上
<lb ed="X" n="0285a16"/><lb ed="R111" n="0406a18"/>菩提。志無退轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285a17"/><lb ed="R111" n="0406b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285a1701">承三寶力。志心發願。修無上菩提。契從今生。至成正
<lb ed="X" n="0285a18"/><lb ed="R111" n="0406b02"/>覺。中間決定。勤求不退。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285a19"/><lb ed="R111" n="0406b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285a1901">勤求不退。如釋迦先世爲慈心童女。發心欲往大
<lb ed="X" n="0285a20"/><lb ed="R111" n="0406b04"/>海採如意珠。以濟貧苦。其母愛念不與之去。臨行
<lb ed="X" n="0285a21"/><lb ed="R111" n="0406b05"/>母抱女足。女固強去。因傷母一髮。母然後放之去。
<lb ed="X" n="0285a22"/><lb ed="R111" n="0406b06"/>至大海地獄相現。有熱鐵輪從空而下。以燒其頭。
<lb ed="X" n="0285a23"/><lb ed="R111" n="0406b07"/>女發願云。世間衆生。一切衆苦。皆集我頂。我皆代
<lb ed="X" n="0285a24"/><lb ed="R111" n="0406b08"/>之受苦。發是願<anchor xml:id="nkr_note_add_0285a2401" n="0285a2401"/><anchor xml:id="beg0285a2401" n="0285a2401"/>已<anchor xml:id="end0285a2401"/>。鐵輪自滅。故有偈云。假使熱鐵
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0285b" n="0285b"/>
<lb ed="X" n="0285b01"/><lb ed="R111" n="0406b09"/>輪。於我頂上旋。終不爲此苦。退失菩提心。求道之
<lb ed="X" n="0285b02"/><lb ed="R111" n="0406b10"/>志。當如是也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285b03"/><lb ed="R111" n="0406b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285b0301">未得道前。身無橫病。壽不中夭。正命盡時。不見惡相。
<lb ed="X" n="0285b04"/><lb ed="R111" n="0406b12"/>無諸恐怖。不生顚倒。身無痛苦。心不散亂。正慧明了。
<lb ed="X" n="0285b05"/><lb ed="R111" n="0406b13"/>不經中陰。不入地獄。畜生餓鬼。水陸空行。天魔外道。
<lb ed="X" n="0285b06"/><lb ed="R111" n="0406b14"/>幽冥神鬼。一切雜形。皆悉不受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285b07"/><lb ed="R111" n="0406b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285b0701">未得道前。其位甚寬。今且以未斷見思煩惱。未出
<lb ed="X" n="0285b08"/><lb ed="R111" n="0406b16"/>分段生死之前。不免有三界生死。六道輪迴。於六
<lb ed="X" n="0285b09"/><lb ed="R111" n="0406b17"/>道中。惟人道中可以修菩提大道。故發願生生不
<lb ed="X" n="0285b10"/><lb ed="R111" n="0406b18"/>經中陰。世世不入三途。與水陸空行。天魔外道。幽
<lb ed="X" n="0285b11"/><lb ed="R111" n="0407a01"/>冥鬼神。一切雜形。皆悉不受。裴學士所謂鬼神沉
<lb ed="X" n="0285b12"/><lb ed="R111" n="0407a02"/>幽愁之苦。鳥獸懷獝<anchor xml:id="nkr_note_add_0285b1201" n="0285b1201"/><anchor xml:id="beg0285b1201" n="0285b1201"/>狘<anchor xml:id="end0285b1201"/>之悲。修羅方瞋。諸天正樂。
<lb ed="X" n="0285b13"/><lb ed="R111" n="0407a03"/>可以整心慮趣菩提。惟人道爲能爾。然雖立志如
<lb ed="X" n="0285b14"/><lb ed="R111" n="0407a04"/>此。其如受生有隔陰之昏。是以必先願無橫病。不
<lb ed="X" n="0285b15"/><lb ed="R111" n="0407a05"/>中夭。正命盡。不惡相。無恐怖顚倒。無病苦散亂。正
<lb ed="X" n="0285b16"/><lb ed="R111" n="0407a06"/>慧明了。庶陰境不現前。則無瞥爾隨他去事也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285b17"/><lb ed="R111" n="0407a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285b1701">長得人身。聰明正直。不生惡國。不値惡王。不生邊地。
<lb ed="X" n="0285b18"/><lb ed="R111" n="0407a08"/>不受貧苦。奴婢女形。黃門二根。黃髮黑齒。頑愚暗鈍。
<lb ed="X" n="0285b19"/><lb ed="R111" n="0407a09"/>醜陋殘缺。盲聾瘖瘂。凡是可惡。畢竟不生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285b20"/><lb ed="R111" n="0407a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285b2001">六道之中。人身最是難得。修行菩提。又須三業本
<lb ed="X" n="0285b21"/><lb ed="R111" n="0407a11"/>無惡而惟善。常滅惡而生善。長得人身。聰明正直。
<lb ed="X" n="0285b22"/><lb ed="R111" n="0407a12"/>此本無惡而惟善也。不生惡國。則不爲惡之所牽
<lb ed="X" n="0285b23"/><lb ed="R111" n="0407a13"/>也。不値惡王。則不爲惡之所使也。不生邊地。無邪
<lb ed="X" n="0285b24"/><lb ed="R111" n="0407a14"/>見之黨也。不受貧苦。無造惡之因也。奴婢女形。乃
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0285c" n="0285c"/>
<lb ed="X" n="0285c01"/><lb ed="R111" n="0407a15"/>至盲聾瘖瘂。凡是可惡。畢竟不生。無惡業之報。斷
<lb ed="X" n="0285c02"/><lb ed="R111" n="0407a16"/>出家之障也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285c03"/><lb ed="R111" n="0407a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285c0301">出處中國。正信家生。常得男身。六根完具。端正香潔。
<lb ed="X" n="0285c04"/><lb ed="R111" n="0407a18"/>無諸垢穢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285c05"/><lb ed="R111" n="0407b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285c0501">前明本無惡。此言惟有善。經云。人身難得。中國難
<lb ed="X" n="0285c06"/><lb ed="R111" n="0407b02"/>生。信心難發。六根難具。旣端正而香潔。復無垢而
<lb ed="X" n="0285c07"/><lb ed="R111" n="0407b03"/>淸淨。然後可爲出家之具。受道之器矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285c08"/><lb ed="R111" n="0407b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285c0801">志意和雅。身心安靜。不貪瞋癡。三毒永斷。不造衆惡。
<lb ed="X" n="0285c09"/><lb ed="R111" n="0407b05"/>恒思諸善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285c10"/><lb ed="R111" n="0407b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285c1001">此去皆言常滅惡而生善。志意和雅下五句。明常
<lb ed="X" n="0285c11"/><lb ed="R111" n="0407b07"/>滅惡。恒思諸善一句。明常生善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285c12"/><lb ed="R111" n="0407b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285c1201">不作王臣。不爲使命。不願榮飾。安貧度世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285c13"/><lb ed="R111" n="0407b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285c1301">王臣雖貴。無出家之志。故不願作。昔一士夫問祖
<lb ed="X" n="0285c14"/><lb ed="R111" n="0407b10"/>師云。下官也好出家否。對曰。出家乃大丈夫之事。
<lb ed="X" n="0285c15"/><lb ed="R111" n="0407b11"/>非將相之所能爲。故知出家非易事也。使命能招
<lb ed="X" n="0285c16"/><lb ed="R111" n="0407b12"/>便<g ref="#CB02439">佞</g>之過。亦不願作。榮飾雖美。生貪戀之心。故不
<lb ed="X" n="0285c17"/><lb ed="R111" n="0407b13"/>願求。前言不受貧苦。今言安貧度世者。夫貧者士
<lb ed="X" n="0285c18"/><lb ed="R111" n="0407b14"/>之常。君子固窮。正爲入道之助。故能安貧而入道。
<lb ed="X" n="0285c19"/><lb ed="R111" n="0407b15"/>小人窮斯濫矣。反爲衣食之累。而無遠圖之志。古
<lb ed="X" n="0285c20"/><lb ed="R111" n="0407b16"/>人云。克不克在乎己。可不可亦不在乎物。正此謂
<lb ed="X" n="0285c21"/><lb ed="R111" n="0407b17"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285c22"/><lb ed="R111" n="0407b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0285c2201">少欲知足。不長蓄積。依食供身。不行偷盜。不殺衆生。
<lb ed="X" n="0285c23"/><lb ed="R111" n="0408a01"/>不噉魚肉。敬愛含識。如我無異。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0285c24"/><lb ed="R111" n="0408a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0285c2401">經云。知足之人。雖臥地上。猶爲安樂。不知足者。雖
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0286a" n="0286a"/>
<lb ed="X" n="0286a01"/><lb ed="R111" n="0408a03"/>處天堂。猶不稱意。學道之士。衣足蔽形。食足充腹
<lb ed="X" n="0286a02"/><lb ed="R111" n="0408a04"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a0201" n="0286a0201"/><anchor xml:id="beg0286a0201" n="0286a0201"/>已<anchor xml:id="end0286a0201"/>。葢長蓄積。則多求無厭。多求無厭。則必行偷
<lb ed="X" n="0286a03"/><lb ed="R111" n="0408a05"/>盜。至於殺衆生。噉魚肉。夭傷物命。鮮弗從不知足
<lb ed="X" n="0286a04"/><lb ed="R111" n="0408a06"/>中來。然而學道之士。不獨不殺不噉。兼須視物我
<lb ed="X" n="0286a05"/><lb ed="R111" n="0408a07"/>而無異。以慈悲而攝受。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a0501" n="0286a0501"/><anchor xml:id="beg0286a0501" n="0286a0501"/>已<anchor xml:id="end0286a0501"/>愛之。又當敬之。愛之
<lb ed="X" n="0286a06"/><lb ed="R111" n="0408a08"/>則爲我之悲田。敬之則爲我之敬田。悲田普則人
<lb ed="X" n="0286a07"/><lb ed="R111" n="0408a09"/>畜同養。敬田普則生佛等觀。斯宏曠濟之懷。以入
<lb ed="X" n="0286a08"/><lb ed="R111" n="0408a10"/>至道之漸。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286a09"/><lb ed="R111" n="0408a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286a0901">性行柔軟。不求人過。不稱己善。不與物諍。怨親平等。
<lb ed="X" n="0286a10"/><lb ed="R111" n="0408a12"/>不起分別。不生憎愛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286a11"/><lb ed="R111" n="0408a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286a1101">性行柔軟。則常柔和善順而不卒暴。此爲杜過之
<lb ed="X" n="0286a12"/><lb ed="R111" n="0408a14"/>源。故法華云。住忍辱地。忍辱得地。則辱不能入。雖
<lb ed="X" n="0286a13"/><lb ed="R111" n="0408a15"/>卽入之。而我<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a1301" n="0286a1301"/><anchor xml:id="beg0286a1301" n="0286a1301"/>已<anchor xml:id="end0286a1301"/>有其地。不致於卒暴。所謂造次必
<lb ed="X" n="0286a14"/><lb ed="R111" n="0408a16"/>於是也。求人過者。非唯不見己過。而必掩人之善
<lb ed="X" n="0286a15"/><lb ed="R111" n="0408a17"/>也。不見己過。則己之過日增。掩人之善。則己之善
<lb ed="X" n="0286a16"/><lb ed="R111" n="0408a18"/>日損矣。稱己之善者。不唯自伐己善。而必覆己之
<lb ed="X" n="0286a17"/><lb ed="R111" n="0408b01"/>惡也。自伐己善。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a1701" n="0286a1701"/><anchor xml:id="beg0286a1701" n="0286a1701"/>己<anchor xml:id="end0286a1701"/>之善日損。掩<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a1702" n="0286a1702"/><anchor xml:id="beg0286a1702" n="0286a1702"/>己<anchor xml:id="end0286a1702"/>之過。則己之
<lb ed="X" n="0286a18"/><lb ed="R111" n="0408b02"/>過日增矣。此爲杜惡之源。生善之漸。故大師致意
<lb ed="X" n="0286a19"/><lb ed="R111" n="0408b03"/>言之。必期不與物諍。怨親平等。不起分別。不生憎
<lb ed="X" n="0286a20"/><lb ed="R111" n="0408b04"/>愛。而惡斯斷。而善斯生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286a21"/><lb ed="R111" n="0408b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286a2101">他物不悕。自財不吝。不樂侵暴。恒懷質直。心不卒暴。
<lb ed="X" n="0286a22"/><lb ed="R111" n="0408b06"/>常樂謙下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286a23"/><lb ed="R111" n="0408b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286a2301">不悕他物。斷貪之本也。自財不吝。破慳之根也。不
<lb ed="X" n="0286a24"/><lb ed="R111" n="0408b08"/>樂侵暴。絕欲之由也。恒懷質直。杜邪之漸也。心不
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0286b" n="0286b"/>
<lb ed="X" n="0286b01"/><lb ed="R111" n="0408b09"/>卒暴。遠怒之因也。常樂謙下。來善之都也。果能如
<lb ed="X" n="0286b02"/><lb ed="R111" n="0408b10"/>是。則何惡而不斷。何善而不生乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b03"/><lb ed="R111" n="0408b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286b0301">口無惡說。身無惡行。心不諂曲。三業淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b04"/><lb ed="R111" n="0408b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286b0401">此總結。成斷惡生善之處。不出身口意三業。三業
<lb ed="X" n="0286b05"/><lb ed="R111" n="0408b13"/>淨。則爲十善功德叢林。三業染。則爲十惡罪業淵
<lb ed="X" n="0286b06"/><lb ed="R111" n="0408b14"/>藪。順之逆之由乎人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b07"/><lb ed="R111" n="0408b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286b0701">在處安隱。無諸障難。竊盜劫賊。王法牢獄。枷杖鈎鎖。
<lb ed="X" n="0286b08"/><lb ed="R111" n="0408b16"/>刀鎗箭槊。猛獸毒蟲。墮峰溺水。火燒風飄。雷驚霹靂。
<lb ed="X" n="0286b09"/><lb ed="R111" n="0408b17"/>樹折巖頹。堂崩棟朽。撾打怖畏。趂逐圍繞。執捉繫縛。
<lb ed="X" n="0286b10"/><lb ed="R111" n="0408b18"/>加誣毀謗。橫枉鉤牽。凡諸難事。一切不受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b11"/><lb ed="R111" n="0409a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286b1101">三災八難。皆惡業之所招。旣無惡業。則何難之有。
<lb ed="X" n="0286b12"/><lb ed="R111" n="0409a02"/>雖此生之不造。慮宿對之未消。願三寶力。冥加顯
<lb ed="X" n="0286b13"/><lb ed="R111" n="0409a03"/>被。使一切不受。庶不爲行道之障也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b14"/><lb ed="R111" n="0409a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286b1401">惡鬼飛災。天行毒厲。邪魔魍魎。若河若海。崇山窮嶽。
<lb ed="X" n="0286b15"/><lb ed="R111" n="0409a05"/>居上樹神。凡是靈祇。聞我名者。見我形者。發菩提心。
<lb ed="X" n="0286b16"/><lb ed="R111" n="0409a06"/>悉相覆護。不相侵惱。晝夜安隱。無諸驚懼。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b17"/><lb ed="R111" n="0409a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286b1701">上願一切不受。直遠之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0286b1701" n="0286b1701"/><anchor xml:id="beg0286b1701" n="0286b1701"/>已<anchor xml:id="end0286b1701"/>。今願聞名覩形。發心
<lb ed="X" n="0286b18"/><lb ed="R111" n="0409a08"/>擁護。又將誘之以善。誨之以道。若自若他。俱登彼
<lb ed="X" n="0286b19"/><lb ed="R111" n="0409a09"/>岸。斯滿菩薩之僧那也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b20"/><lb ed="R111" n="0409a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286b2001">四大康健。六根淸淨。不染六塵。心無亂想。不有昏滯。
<lb ed="X" n="0286b21"/><lb ed="R111" n="0409a11"/>不生斷見。不著空有。遠離諸相。信奉能仁。不執<anchor xml:id="nkr_note_add_0286b2101" n="0286b2101"/><anchor xml:id="beg0286b2101" n="0286b2101"/>己<anchor xml:id="end0286b2101"/>見。
<lb ed="X" n="0286b22"/><lb ed="R111" n="0409a12"/>悟解明了。生生修習。正慧堅固。不被魔攝。大命終時。
<lb ed="X" n="0286b23"/><lb ed="R111" n="0409a13"/>安然快樂。捨身受身。無有怨對。一切衆生。同爲善友。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b24"/><lb ed="R111" n="0409a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286b2401">此願遠離邪魔。常歸正道。於人道中。未出家時。生
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0286c" n="0286c"/>
<lb ed="X" n="0286c01"/><lb ed="R111" n="0409a15"/>生如是。處處皆然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286c02"/><lb ed="R111" n="0409a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286c0201">所生之處。値佛聞法。童眞出家。爲僧和合。身身之服。
<lb ed="X" n="0286c03"/><lb ed="R111" n="0409a17"/>不離袈裟。食食之器。不乖鉢盂。道心堅固。不生憍慢
<lb ed="X" n="0286c04"/><lb ed="R111" n="0409a18"/>此大師之正願也。苟不修菩提大道則<anchor xml:id="nkr_note_add_0286c0401" n="0286c0401"/><anchor xml:id="beg0286c0401" n="0286c0401"/>已<anchor xml:id="end0286c0401"/>。若欲修
<lb ed="X" n="0286c05"/><lb ed="R111" n="0409b01"/>之。非出家不可。葢出家爲沙門。乃超塵之剏步。入
<lb ed="X" n="0286c06"/><lb ed="R111" n="0409b02"/>道之初門。預三寶之正流。登六度之法艦。第所生
<lb ed="X" n="0286c07"/><lb ed="R111" n="0409b03"/>之處。不得値佛聞法。則不知有出家之勝。苟非童
<lb ed="X" n="0286c08"/><lb ed="R111" n="0409b04"/>眞出家。又不得爲淸淨之僧。旣出家<anchor xml:id="nkr_note_add_0286c0801" n="0286c0801"/><anchor xml:id="beg0286c0801" n="0286c0801"/>已<anchor xml:id="end0286c0801"/>。須爲和合
<lb ed="X" n="0286c09"/><lb ed="R111" n="0409b05"/>無諍之僧。持律淸淨之士。故願身不離衣。食不離
<lb ed="X" n="0286c10"/><lb ed="R111" n="0409b06"/>鉢。則一生戒律無虧。定慧重樓有址。兼之道心堅
<lb ed="X" n="0286c11"/><lb ed="R111" n="0409b07"/>固。不生憍慢。堅如金剛。屈如橋梁。剛柔相濟。則無
<lb ed="X" n="0286c12"/><lb ed="R111" n="0409b08"/>所入而不自得矣。</p>
<lb ed="X" n="0286c13"/><lb ed="R111" n="0409b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286c1301">敬重三寶。常修梵行。親近明師。隨善知識。深信正法。
<lb ed="X" n="0286c14"/><lb ed="R111" n="0409b10"/>勤行六度。讀誦大乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286c15"/><lb ed="R111" n="0409b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286c1501">此及下文。皆言出家後所修之行。第一須敬重三
<lb ed="X" n="0286c16"/><lb ed="R111" n="0409b12"/>寶。良祐福田。所依憑故。第二須常修梵行。進趣淸
<lb ed="X" n="0286c17"/><lb ed="R111" n="0409b13"/>淨。不爲塵染故。第三須親近明師。隨善知識開化
<lb ed="X" n="0286c18"/><lb ed="R111" n="0409b14"/>導達。見佛聞法故。第四須深信正法。直道而行。無
<lb ed="X" n="0286c19"/><lb ed="R111" n="0409b15"/>邪僻故。第五須勤行六度。於六生死海。度六無極
<lb ed="X" n="0286c20"/><lb ed="R111" n="0409b16"/>故。第六須讀誦大乘。通達圓理。能運出三界故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286c21"/><lb ed="R111" n="0409b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0286c2101">行道禮拜。妙味香花。音聲讚唄。燈燭臺觀。山海林泉。
<lb ed="X" n="0286c22"/><lb ed="R111" n="0409b18"/>空中平地。世間所有。微塵<anchor xml:id="nkr_note_add_0286c2201" n="0286c2201"/><anchor xml:id="beg0286c2201" n="0286c2201"/>已<anchor xml:id="end0286c2201"/>上。悉持供養。合集功德。
<lb ed="X" n="0286c23"/><lb ed="R111" n="0410a01"/>回助菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286c24"/><lb ed="R111" n="0410a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0286c2401">普賢菩薩十大願王。以禮敬諸佛爲首。次以廣修
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0287a" n="0287a"/>
<lb ed="X" n="0287a01"/><lb ed="R111" n="0410a03"/>供養。則行道禮拜種種供養。莫非其事。至以回助
<lb ed="X" n="0287a02"/><lb ed="R111" n="0410a04"/>菩提。則第十普皆回向之事。擧其首尾。中間諸願。
<lb ed="X" n="0287a03"/><lb ed="R111" n="0410a05"/>應亦該之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287a04"/><lb ed="R111" n="0410a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287a0401">思惟了義。志樂閒靜。淸素寂默。不愛喧擾。不樂羣居。
<lb ed="X" n="0287a05"/><lb ed="R111" n="0410a07"/>常好獨處。一切無求。專心定慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287a06"/><lb ed="R111" n="0410a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287a0601">此爲正修誓願。思惟了義。則以開解爲本。志樂閒
<lb ed="X" n="0287a07"/><lb ed="R111" n="0410a09"/>靜五句。卽具五緣中閒居靜處也。一切無求。專心
<lb ed="X" n="0287a08"/><lb ed="R111" n="0410a10"/>定慧。卽正修止觀法門也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287a09"/><lb ed="R111" n="0410a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287a0901">六通具足。化度衆生。隨心所願。自在無礙。萬行成就。
<lb ed="X" n="0287a10"/><lb ed="R111" n="0410a12"/>精妙無窮。正直圓明。志成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287a11"/><lb ed="R111" n="0410a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287a1101">上種種願。皆法門誓學。六通具足。化度衆生。卽衆
<lb ed="X" n="0287a12"/><lb ed="R111" n="0410a14"/>生誓度。令正直圓明。志成佛道。卽佛道誓成。煩惱
<lb ed="X" n="0287a13"/><lb ed="R111" n="0410a15"/>誓斷。亦在其中。故知誓願雖多。擧不外乎四宏。葢
<lb ed="X" n="0287a14"/><lb ed="R111" n="0410a16"/>若願不依四。其願則狂。總不發願。又墮於愚。與其
<lb ed="X" n="0287a15"/><lb ed="R111" n="0410a17"/>愚也甯狂。改其狂也歸正。則菩薩之志成。六度之
<lb ed="X" n="0287a16"/><lb ed="R111" n="0410a18"/>行修。佛果菩提。可希覬矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287a17"/><lb ed="R111" n="0410b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287a1701">願以此善根。普及十方界。上窮有頂。下及風輪。天上
<lb ed="X" n="0287a18"/><lb ed="R111" n="0410b02"/>人間。六道諸身。一切含識。我所有功德。悉與衆生共。
<lb ed="X" n="0287a19"/><lb ed="R111" n="0410b03"/>盡於微塵劫。不惟一衆生。隨我有善根。普皆充熏飾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287a20"/><lb ed="R111" n="0410b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287a2001">此以發願功德。復發願之回己向他。與衆生共。正
<lb ed="X" n="0287a21"/><lb ed="R111" n="0410b05"/>顯大師之願普。菩薩之誓成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287a22"/><lb ed="R111" n="0410b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287a2201">地獄中苦惱。南無佛法僧。稱佛法僧名。願皆蒙解脫。
<lb ed="X" n="0287a23"/><lb ed="R111" n="0410b07"/>餓鬼中苦惱。南無佛法僧。稱佛法僧名。願皆蒙解脫。
<lb ed="X" n="0287a24"/><lb ed="R111" n="0410b08"/>畜生中苦惱。南無佛法僧。稱佛法僧名。願皆蒙解脫。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0287b" n="0287b"/>
<lb ed="X" n="0287b01"/><lb ed="R111" n="0410b09"/>天人阿修羅。恒沙諸含識。八苦相煎迫。南無佛法僧。
<lb ed="X" n="0287b02"/><lb ed="R111" n="0410b10"/>因我此善根。普免諸纏縛。南無三世佛。南無修多羅。
<lb ed="X" n="0287b03"/><lb ed="R111" n="0410b11"/>菩薩聲聞僧。微塵諸聖衆。不捨本慈悲。攝受羣生類。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287b04"/><lb ed="R111" n="0410b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287b0401">大師之願。本在度生。願雖立。而行未塡。行雖塡。而
<lb ed="X" n="0287b05"/><lb ed="R111" n="0410b13"/>惑未盡。惑未盡。而道未成。道未成。而舟未固。以未
<lb ed="X" n="0287b06"/><lb ed="R111" n="0410b14"/>完不固之舟。濟多人於惡海。自他俱溺。其理必然。
<lb ed="X" n="0287b07"/><lb ed="R111" n="0410b15"/>此天台之深誡。固大師之深鑒。但衆生受苦。爾時
<lb ed="X" n="0287b08"/><lb ed="R111" n="0410b16"/>方盛。而度生之心急。自力未暇。須仰他力。惟三寶
<lb ed="X" n="0287b09"/><lb ed="R111" n="0410b17"/>爲世舟航。爲病良藥。故亟稱名以求速救。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287b10"/><lb ed="R111" n="0410b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287b1001">盡空諸含識。歸依佛法僧。離苦出三塗。疾得超三界。
<lb ed="X" n="0287b11"/><lb ed="R111" n="0411a01"/>各發菩提心。晝夜行般若。生生勤精進。常如救頭然。
<lb ed="X" n="0287b12"/><lb ed="R111" n="0411a02"/>先得菩提時。誓願相度脫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287b13"/><lb ed="R111" n="0411a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287b1301">自願歸依三寶。以求度脫衆生。又不若願彼各各
<lb ed="X" n="0287b14"/><lb ed="R111" n="0411a04"/>自歸三寶。其度脫者易。葢一體三寶。含生本具。因
<lb ed="X" n="0287b15"/><lb ed="R111" n="0411a05"/>無始無明。迷而不自覺知。自不覺知。則迷佛寶。不
<lb ed="X" n="0287b16"/><lb ed="R111" n="0411a06"/>覺本有。則迷法寶。始本離而不合。則迷僧寶。迷頭
<lb ed="X" n="0287b17"/><lb ed="R111" n="0411a07"/>逐影。捨父逃逝。輪迴六道。無有<anchor xml:id="nkr_note_add_0287b1701" n="0287b1701"/><anchor xml:id="beg0287b1701" n="0287b1701"/>已<anchor xml:id="end0287b1701"/>時。故無父無家。
<lb ed="X" n="0287b18"/><lb ed="R111" n="0411a08"/>無依無歸。今願盡空含識。各各歸依三寶。祇欲其
<lb ed="X" n="0287b19"/><lb ed="R111" n="0411a09"/>悟本有一體三寶。爲歸爲依。爲救爲護。故曰歸依
<lb ed="X" n="0287b20"/><lb ed="R111" n="0411a10"/>佛。不墮地獄。歸依法。不墮餓鬼。歸依僧。不墮傍生。
<lb ed="X" n="0287b21"/><lb ed="R111" n="0411a11"/>實自他之力而等持。始本二覺而一合。方爲眞歸
<lb ed="X" n="0287b22"/><lb ed="R111" n="0411a12"/>依三寶者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287b23"/><lb ed="R111" n="0411a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287b2301">我行道禮拜。我誦經念佛。我修戒定慧。南無佛法僧。
<lb ed="X" n="0287b24"/><lb ed="R111" n="0411a14"/>普願諸衆生。悉皆成佛道。我等諸含識。堅固求菩提。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0287c" n="0287c"/>
<lb ed="X" n="0287c01"/><lb ed="R111" n="0411a15"/>頂禮佛法僧。願早成正覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287c02"/><lb ed="R111" n="0411a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287c0201">此中發願。寓三種回向。我行道禮拜等者。因也。悉
<lb ed="X" n="0287c03"/><lb ed="R111" n="0411a17"/>皆成佛道者。果也。卽回因向果。又我行道禮拜等。
<lb ed="X" n="0287c04"/><lb ed="R111" n="0411a18"/>自也。普願諸衆生悉皆成佛道。他也。卽回自向他。
<lb ed="X" n="0287c05"/><lb ed="R111" n="0411b01"/>又我行道禮拜等。卽事也。悉皆成佛道。卽理也。卽
<lb ed="X" n="0287c06"/><lb ed="R111" n="0411b02"/>回事向理。因非果不竟。自非他不普。事非理不融。
<lb ed="X" n="0287c07"/><lb ed="R111" n="0411b03"/>三者圓滿。菩薩行成。是故發願。畢竟獲之。又如是
<lb ed="X" n="0287c08"/><lb ed="R111" n="0411b04"/>之願。願中有行。行願相依。不豐不孤。居正修之先。
<lb ed="X" n="0287c09"/><lb ed="R111" n="0411b05"/>爲發行之始矣。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0287c10"/><lb ed="R111" n="0411b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">親近師友第三</cb:mulu><head>○親近師友第三</head>
<lb ed="X" n="0287c11"/><lb ed="R111" n="0411b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0287c1101">先觀三界。生厭離故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287c12"/><lb ed="R111" n="0411b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0287c1201">凡欲出三界之家。須生厭離之心。欲生厭離之心。
<lb ed="X" n="0287c13"/><lb ed="R111" n="0411b09"/>須觀無安之境。如火宅喩。頭爲殿兮腹爲堂。背爲
<lb ed="X" n="0287c14"/><lb ed="R111" n="0411b10"/>舍兮皆無常。高而且危兮苦無央。柱根摧朽命不
<lb ed="X" n="0287c15"/><lb ed="R111" n="0411b11"/>長。意識綱維爲棟梁。諸苦所壞亦堪傷。過去行業
<lb ed="X" n="0287c16"/><lb ed="R111" n="0411b12"/>基陛將。衰老頹毀何可當。四大和合如壁墻。<anchor xml:id="nkr_note_add_0287c1601" n="0287c1601"/><anchor xml:id="beg0287c1601" n="0287c1601"/>圮<anchor xml:id="end0287c1601"/>坼
<lb ed="X" n="0287c17"/><lb ed="R111" n="0411b13"/>崩壞時分張。泥塗阤落皮膚痬。覆苫亂墜毛髮黃。
<lb ed="X" n="0287c18"/><lb ed="R111" n="0411b14"/>椽梠差脫支節僵。周障屈曲識惆悵。雜穢充徧非
<lb ed="X" n="0287c19"/><lb ed="R111" n="0411b15"/>潔香。鴟梟鵰鷲慢使長。烏鵲鳩鴿憍使強。蚖蛇蝮
<lb ed="X" n="0287c20"/><lb ed="R111" n="0411b16"/>蝎瞋揚揚。蜈蚣蚰蜒恚堂堂。守宮百足癡不良。鼬
<lb ed="X" n="0287c21"/><lb ed="R111" n="0411b17"/>狸鼷鼠無明場。諸惡蟲輩何攘。攘交橫馳走亦茫
<lb ed="X" n="0287c22"/><lb ed="R111" n="0411b18"/>茫。屎尿臭處四倒<g ref="#CB15131">邦</g>。不淨流溢喩多方。蜣蜋諸蟲
<lb ed="X" n="0287c23"/><lb ed="R111" n="0412a01"/>集其上。不淨計淨明其贓。亦有野干及狐狼。咀嚼
<lb ed="X" n="0287c24"/><lb ed="R111" n="0412a02"/>踐踏死屍傍。貪心引物向於己。不以道理同其鄕
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0288a" n="0288a"/>
<lb ed="X" n="0288a01"/><lb ed="R111" n="0412a03"/>羣狗競來相搏撮。飢羸求食心慞惶。積聚五塵不
<lb ed="X" n="0288a02"/><lb ed="R111" n="0412a04"/>知止。有力之貪胡強梁。<g ref="#CB07946">𨷖</g>諍攎掣啀喍吠。人之疑
<lb ed="X" n="0288a03"/><lb ed="R111" n="0412a05"/>惑亦非良。處處魑魅魍魎鬼。利使如此生著長。夜
<lb ed="X" n="0288a04"/><lb ed="R111" n="0412a06"/>叉惡鬼噉人肉。毒蟲之屬亦復噇。撥無善因幷惡
<lb ed="X" n="0288a05"/><lb ed="R111" n="0412a07"/>果。一齊剗卻胡桃踉。諸惡禽獸孳乳生。各自藏護
<lb ed="X" n="0288a06"/><lb ed="R111" n="0412a08"/>深隄防。夜叉競來爭取食。惡心轉熾聲洋洋。邪見
<lb ed="X" n="0288a07"/><lb ed="R111" n="0412a09"/>撥無善與惡。因果幷破同其行。鳩槃荼鬼蹲土埵。
<lb ed="X" n="0288a08"/><lb ed="R111" n="0412a10"/>離地一二尺遊行。縱逸嬉戲捉狗足。撲之取樂令
<lb ed="X" n="0288a09"/><lb ed="R111" n="0412a11"/>聲喪。外道生天有如此。彌戾車見或低昂。復有諸
<lb ed="X" n="0288a10"/><lb ed="R111" n="0412a12"/>鬼身長大。躶形黑瘦住其央。發大惡聲呼求食。衆
<lb ed="X" n="0288a11"/><lb ed="R111" n="0412a13"/>生身見亦不祥。豎窮橫徧喩大長。復有諸鬼針細
<lb ed="X" n="0288a12"/><lb ed="R111" n="0412a14"/>吭。腹大如山餒其腸。無想涅槃危如此。斷常二執
<lb ed="X" n="0288a13"/><lb ed="R111" n="0412a15"/>互相妨。頭髮髼亂殊兇險。飢餓所逼業報償。諸見
<lb ed="X" n="0288a14"/><lb ed="R111" n="0412a16"/>回轉初不定。彼此相破攻疆場。夜叉餓鬼諸惡獸。
<lb ed="X" n="0288a15"/><lb ed="R111" n="0412a17"/>飢急四向窺牖窗。邪慧觀察執四句。恐畏諸難何
<lb ed="X" n="0288a16"/><lb ed="R111" n="0412a18"/>可量。火宅火起四面熾。棟梁椽柱<g ref="#CB15090">𪹼</g>聲彰。摧折墮
<lb ed="X" n="0288a17"/><lb ed="R111" n="0412b01"/>落可哀傷。墻壁崩倒豈久常。生老病死苦如是。諸
<lb ed="X" n="0288a18"/><lb ed="R111" n="0412b02"/>子不覺喜揚揚。長者悲之設津梁。誘以三車出門
<lb ed="X" n="0288a19"/><lb ed="R111" n="0412b03"/>外。等賜大車眞法王。三乘漸次非究竟。事理不二
<lb ed="X" n="0288a20"/><lb ed="R111" n="0412b04"/>法斯良。厭苦欣樂修三觀。乘是寶乘遊四方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0288a21"/><lb ed="R111" n="0412b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0288a2101">次親善友。求出路故。次朝晡問訊。存禮數故。次審乖
<lb ed="X" n="0288a22"/><lb ed="R111" n="0412b06"/>適如何。明侍養故。次問何所作爲。明親承事故。次瞻
<lb ed="X" n="0288a23"/><lb ed="R111" n="0412b07"/>仰無怠。生殷重故。次數決心要。爲正修故。次隨解呈
<lb ed="X" n="0288a24"/><lb ed="R111" n="0412b08"/>簡。爲識邪正故。次驗氣力。知生熟故。次見病生疑。堪
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0288b" n="0288b"/>
<lb ed="X" n="0288b01"/><lb ed="R111" n="0412b09"/>進妙藥故。委的審思。求諦當故。日夜精勤。恐緣差故。
<lb ed="X" n="0288b02"/><lb ed="R111" n="0412b10"/>專心一行。爲成業故。忘身爲法。爲知恩故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0288b03"/><lb ed="R111" n="0412b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0288b0301">此章不出兩意。一觀三界生厭離。一親善友求出
<lb ed="X" n="0288b04"/><lb ed="R111" n="0412b12"/>路。於親善友中。有顯是。有簡非。於顯是中。故有十
<lb ed="X" n="0288b05"/><lb ed="R111" n="0412b13"/>三者。初親善友一句爲總。餘十二句爲別。以無非
<lb ed="X" n="0288b06"/><lb ed="R111" n="0412b14"/>親善友。求出路事故也。朝晡問訊存禮數者。且言
<lb ed="X" n="0288b07"/><lb ed="R111" n="0412b15"/>襲以人間。如子事父之常數。故日存禮數故。次審
<lb ed="X" n="0288b08"/><lb ed="R111" n="0412b16"/>乖適如何明侍養故者。正言弟子侍師之實事。卽
<lb ed="X" n="0288b09"/><lb ed="R111" n="0412b17"/>晨昏定省。如古人問師之儀云。少病少惱不。四大
<lb ed="X" n="0288b10"/><lb ed="R111" n="0412b18"/>調和不。種種方法。沙彌律儀。皆有成範。至於調和
<lb ed="X" n="0288b11"/><lb ed="R111" n="0413a01"/>飮食。添退衣衾。又皆弟子所當盡心者也。次問何
<lb ed="X" n="0288b12"/><lb ed="R111" n="0413a02"/>所作爲。明親承事故者。弟子事師必有所作。奉命
<lb ed="X" n="0288b13"/><lb ed="R111" n="0413a03"/>而行。斯無乖戾。如釋迦之事提婆。採薪及果蓏。隨
<lb ed="X" n="0288b14"/><lb ed="R111" n="0413a04"/>時恭敬與。是其式也。次瞻仰無怠生殷重故者。前
<lb ed="X" n="0288b15"/><lb ed="R111" n="0413a05"/>三皆瞻仰之事。若生懈怠則心不殷重。心不殷重
<lb ed="X" n="0288b16"/><lb ed="R111" n="0413a06"/>則道心不切。何能決心要以爲正修。故須守之不
<lb ed="X" n="0288b17"/><lb ed="R111" n="0413a07"/>怠。次數決心要爲正修故者。上明事師。皆爲決心
<lb ed="X" n="0288b18"/><lb ed="R111" n="0413a08"/>要。爲正修而設故。明事師畢。乃繼之。此所謂心存
<lb ed="X" n="0288b19"/><lb ed="R111" n="0413a09"/>妙法。故身心無懈倦是也。失正修者。行決心要者
<lb ed="X" n="0288b20"/><lb ed="R111" n="0413a10"/>解。解猶有目。行猶有足。目足相假。能到涼池故。數
<lb ed="X" n="0288b21"/><lb ed="R111" n="0413a11"/>決心要爲正修而設也。今人則曰行而<anchor xml:id="nkr_note_add_0288b2101" n="0288b2101"/><anchor xml:id="beg0288b2101" n="0288b2101"/>已<anchor xml:id="end0288b2101"/>矣。解奚
<lb ed="X" n="0288b22"/><lb ed="R111" n="0413a12"/>以爲。何異無目而行。曰。吾善知通塞。未之許也。又
<lb ed="X" n="0288b23"/><lb ed="R111" n="0413a13"/>曰。悟解足矣。行奚以爲。何異有目無足。曰。吾<anchor xml:id="nkr_note_add_0288b2301" n="0288b2301"/><anchor xml:id="beg0288b2301" n="0288b2301"/>已<anchor xml:id="end0288b2301"/>登
<lb ed="X" n="0288b24"/><lb ed="R111" n="0413a14"/>寶渚。未之可也。故華嚴有說行之誡。大論有目足
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0288c" n="0288c"/>
<lb ed="X" n="0288c01"/><lb ed="R111" n="0413a15"/>之譬。寄語圓修。無墜單隻。次隨解呈簡。爲識邪正
<lb ed="X" n="0288c02"/><lb ed="R111" n="0413a16"/>故者。夫心由師決。解憑己進。一音異解。得悟隨機。
<lb ed="X" n="0288c03"/><lb ed="R111" n="0413a17"/>苟不將己解決擇於師家。何以知吾契合於佛旨。
<lb ed="X" n="0288c04"/><lb ed="R111" n="0413a18"/>故須將解呈師。以請料揀。正則存之。邪則去之。圓
<lb ed="X" n="0288c05"/><lb ed="R111" n="0413b01"/>宜修。而偏宜已。庶不負出家事師之志也。次驗圓
<lb ed="X" n="0288c06"/><lb ed="R111" n="0413b02"/>修。知生熟故者。旣識邪正偏圓。又能依解造行。行
<lb ed="X" n="0288c07"/><lb ed="R111" n="0413b03"/>之氣力復須驗之於師。所言氣力者。有氣而後有
<lb ed="X" n="0288c08"/><lb ed="R111" n="0413b04"/>力。如種子入地。得其氣而能生力也。然而未有枝
<lb ed="X" n="0288c09"/><lb ed="R111" n="0413b05"/>葉先必生根。故法門有五根之喩。有根而後能生
<lb ed="X" n="0288c10"/><lb ed="R111" n="0413b06"/>力。抽莖破地。生枝布葉。開花結實。其間生耶熟耶。
<lb ed="X" n="0288c11"/><lb ed="R111" n="0413b07"/>問諸老圃。乃能知之。學道亦然。寂有力。而爲得地
<lb ed="X" n="0288c12"/><lb ed="R111" n="0413b08"/>之氣。照有力。而有出土之功。苟寂爲昏奪。照被動
<lb ed="X" n="0288c13"/><lb ed="R111" n="0413b09"/>移。善種腐爛之不暇。又何能生五根。得五力。開七
<lb ed="X" n="0288c14"/><lb ed="R111" n="0413b10"/>覺花。結八正果乎。故須請師驗其氣力之生熟。庶
<lb ed="X" n="0288c15"/><lb ed="R111" n="0413b11"/>不致於焦敗也。次見病生疑。堪進妙藥故者。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0288c1501" n="0288c1501"/><anchor xml:id="beg0288c1501" n="0288c1501"/>已<anchor xml:id="end0288c1501"/>
<lb ed="X" n="0288c16"/><lb ed="R111" n="0413b12"/>請師驗其生熟。生則有病。或因病而生疑。則應治
<lb ed="X" n="0288c17"/><lb ed="R111" n="0413b13"/>以法藥。疑則破之以生信。寂而致昏以照起之。照
<lb ed="X" n="0288c18"/><lb ed="R111" n="0413b14"/>而生動以寂養之。葢止爲伏結之初門。觀爲斷惑
<lb ed="X" n="0288c19"/><lb ed="R111" n="0413b15"/>之正要。止乃愛養心識之善資。觀爲<g ref="#CB15081">䇿</g>發神解之
<lb ed="X" n="0288c20"/><lb ed="R111" n="0413b16"/>妙術。正以心病雖多。不出昏動。法藥雖衆。不出止
<lb ed="X" n="0288c21"/><lb ed="R111" n="0413b17"/>觀。下文云。寂寂多。則易生昏睡。惺惺多。則易生妄
<lb ed="X" n="0288c22"/><lb ed="R111" n="0413b18"/>想。寂寂惺惺是。則不生昏睡。惺惺寂寂是。則不生
<lb ed="X" n="0288c23"/><lb ed="R111" n="0414a01"/>亂想。正此謂也。次委的審思求諦當故者。上<anchor xml:id="nkr_note_add_0288c2301" n="0288c2301"/><anchor xml:id="beg0288c2301" n="0288c2301"/>已<anchor xml:id="end0288c2301"/>呈
<lb ed="X" n="0288c24"/><lb ed="R111" n="0414a02"/>解驗力。請施法藥。次當自<anchor xml:id="nkr_note_add_0288c2401" n="0288c2401"/><anchor xml:id="beg0288c2401" n="0288c2401"/>己<anchor xml:id="end0288c2401"/>委的審思。必求所修
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0289a" n="0289a"/>
<lb ed="X" n="0289a01"/><lb ed="R111" n="0414a03"/>道業。一歸於諦當。非則照而成是。是則寂以成種
<lb ed="X" n="0289a02"/><lb ed="R111" n="0414a04"/>種成。然後生五根。成五力。破五障。入於三解脫門
<lb ed="X" n="0289a03"/><lb ed="R111" n="0414a05"/>也。日夜精勤。恐緣差故者。上雖破非成是。又不可
<lb ed="X" n="0289a04"/><lb ed="R111" n="0414a06"/>雜而弗精。住而弗前。入於塵勞。異路差緣。使中道
<lb ed="X" n="0289a05"/><lb ed="R111" n="0414a07"/>而行。半途而廢。專心一行。爲成業故者。凡道貴一
<lb ed="X" n="0289a06"/><lb ed="R111" n="0414a08"/>而忌諸。心貴精而忌雜。若諸若雜。則止觀之業不
<lb ed="X" n="0289a07"/><lb ed="R111" n="0414a09"/>成。昏動之病日長。塵勞之門何由可闢。三界之家
<lb ed="X" n="0289a08"/><lb ed="R111" n="0414a10"/>何由可出耶。忘身爲法。爲知恩故者。夫塵勞之徒。
<lb ed="X" n="0289a09"/><lb ed="R111" n="0414a11"/>身重而法輕。以無出塵之志故。學道之士。道重而
<lb ed="X" n="0289a10"/><lb ed="R111" n="0414a12"/>身輕。以有爲法之心故。知恩者。必忘身而爲法。不
<lb ed="X" n="0289a11"/><lb ed="R111" n="0414a13"/>知恩者。必忘法而重身。葢師所說法。乃佛祖之心
<lb ed="X" n="0289a12"/><lb ed="R111" n="0414a14"/>宗。含生之妙性。淸淨法身。由之以生。般若慧命因
<lb ed="X" n="0289a13"/><lb ed="R111" n="0414a15"/>之以長。恩過生身父母。德重天命至親。故恩宜知
<lb ed="X" n="0289a14"/><lb ed="R111" n="0414a16"/>而法宜重也。第師有多種。解行證全者上也。有解
<lb ed="X" n="0289a15"/><lb ed="R111" n="0414a17"/>行而無果證者中也。有解而無行證者下也。苟有
<lb ed="X" n="0289a16"/><lb ed="R111" n="0414a18"/>行而無慧解。此下之又下者也。弟子之求師也。苟
<lb ed="X" n="0289a17"/><lb ed="R111" n="0414b01"/>不獲上中之師。則與其行也甯解。葢行在師而不
<lb ed="X" n="0289a18"/><lb ed="R111" n="0414b02"/>預己。解在己而正在師。如弊帛裹黃金。不以帛弊
<lb ed="X" n="0289a19"/><lb ed="R111" n="0414b03"/>棄金而不取。事師亦然。不以師之涼德而不取解
<lb ed="X" n="0289a20"/><lb ed="R111" n="0414b04"/>也。正以澆漓之世。以解求師可必也。解行全而求
<lb ed="X" n="0289a21"/><lb ed="R111" n="0414b05"/>師難可必也。故雪山大士。爲半偈捨全身以事羅
<lb ed="X" n="0289a22"/><lb ed="R111" n="0414b06"/>刹。<name role="" type="person">帝釋天</name>主。爲佛法折慢幢而禮野干。古人爲法
<lb ed="X" n="0289a23"/><lb ed="R111" n="0414b07"/>尊師。忘身報恩如此。後世有志於大道者。宜以此
<lb ed="X" n="0289a24"/><lb ed="R111" n="0414b08"/>爲龜鑑焉。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0289b" n="0289b"/>
<lb ed="X" n="0289b01"/><lb ed="R111" n="0414b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0289b0101">如其信力輕微。意無專志。麤行淺解。泛漾隨機。觸事
<lb ed="X" n="0289b02"/><lb ed="R111" n="0414b10"/>則因事生心。緣無則依無息念。旣非動靜之等觀。則
<lb ed="X" n="0289b03"/><lb ed="R111" n="0414b11"/>順有無之得失。然道不浪階。隨功涉位耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0289b04"/><lb ed="R111" n="0414b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0289b0401">前文顯是。此則簡非。如其信力輕微。意無專志。非
<lb ed="X" n="0289b05"/><lb ed="R111" n="0414b13"/>但事師無禮。亦乃學道不專。是故其生解也淺。其
<lb ed="X" n="0289b06"/><lb ed="R111" n="0414b14"/>進行也麤。歷緣對境。則泛漾逐流。攝念觀心。則隨
<lb ed="X" n="0289b07"/><lb ed="R111" n="0414b15"/>機起妄。機者微也。動之初也。言其生心動念。都無
<lb ed="X" n="0289b08"/><lb ed="R111" n="0414b16"/>制伏之方。故云泛漾隨機。觸事則因事生心。緣無
<lb ed="X" n="0289b09"/><lb ed="R111" n="0414b17"/>則依無息念者。正因麤行淺解泛漾隨機。故觸著
<lb ed="X" n="0289b10"/><lb ed="R111" n="0414b18"/>衆事。則因事而生心。此法生。故種種心生也。緣於
<lb ed="X" n="0289b11"/><lb ed="R111" n="0415a01"/>空無。則依無而息念。此法滅。故種種心滅也。正以
<lb ed="X" n="0289b12"/><lb ed="R111" n="0415a02"/>心無主政。逐境隨流。生心非無住而生。息念非知
<lb ed="X" n="0289b13"/><lb ed="R111" n="0415a03"/>幻而息。無住而生。則先能達境本空。然後依空而
<lb ed="X" n="0289b14"/><lb ed="R111" n="0415a04"/>生心行度。知幻而息。則先能知法如幻。然後以幻
<lb ed="X" n="0289b15"/><lb ed="R111" n="0415a05"/>而息滅諸念。所謂知幻卽離。不作方便。離幻卽覺。
<lb ed="X" n="0289b16"/><lb ed="R111" n="0415a06"/>亦非漸次。乃動靜而等觀。有無而兼至。尙何是非
<lb ed="X" n="0289b17"/><lb ed="R111" n="0415a07"/>得失。能潛踪於其間哉。末句結云。然道不浪階。隨
<lb ed="X" n="0289b18"/><lb ed="R111" n="0415a08"/>功涉位者。此又誡其勿生上慢。無爲退屈。以理卽
<lb ed="X" n="0289b19"/><lb ed="R111" n="0415a09"/>事故。而階差宛爾。事卽理故。而生佛泯然。泯然故。
<lb ed="X" n="0289b20"/><lb ed="R111" n="0415a10"/>衆生卽佛也。宛爾故。非證莫階也。故能了天台六
<lb ed="X" n="0289b21"/><lb ed="R111" n="0415a11"/>卽而修也。則圓融卽行布。行布卽圓融之道。可挈
<lb ed="X" n="0289b22"/><lb ed="R111" n="0415a12"/>而行之。無不中規中矩矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0289b23"/><lb ed="R111" n="0415a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">衣食誡警第四</cb:mulu><head>○衣食誡警第四</head>
<lb ed="X" n="0289b24"/><lb ed="R111" n="0415a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0289b2401">衣食由來。長養栽種。墾土掘地。鹽煑蠶蛾。成熟施爲。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0289c" n="0289c"/>
<lb ed="X" n="0289c01"/><lb ed="R111" n="0415a15"/>損傷物命。令他受死。資給自身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0289c0101" n="0289c0101"/><anchor xml:id="beg0289c0101" n="0289c0101"/>但<anchor xml:id="end0289c0101"/>畏飢寒。不觀死苦。
<lb ed="X" n="0289c02"/><lb ed="R111" n="0415a16"/>殺他活己。痛哉可傷。兼用農功。積力深厚。何獨含靈
<lb ed="X" n="0289c03"/><lb ed="R111" n="0415a17"/>致命。亦乃信施難消。雖復出家。何德之有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0289c04"/><lb ed="R111" n="0415a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0289c0401">此中先言衣食爲功過之由。若以之資助色身而
<lb ed="X" n="0289c05"/><lb ed="R111" n="0415b01"/>入道。則爲功。以之恣縱四大而造業。則爲過。葢衣
<lb ed="X" n="0289c06"/><lb ed="R111" n="0415b02"/>多長養而成。故鹽煑蠶蛾。食多栽種而就。故墾土
<lb ed="X" n="0289c07"/><lb ed="R111" n="0415b03"/>掘地。墾土掘地。則悞傷物命。鹽煑蠶蛾。則故殺衆
<lb ed="X" n="0289c08"/><lb ed="R111" n="0415b04"/>生。故成熟施爲。損傷物命。令他受死。資給自身。此
<lb ed="X" n="0289c09"/><lb ed="R111" n="0415b05"/>言其過處。下則正寓誡警。故曰但畏飢寒。不觀死
<lb ed="X" n="0289c10"/><lb ed="R111" n="0415b06"/>苦。殺他活己。痛哉可傷。石壁云。自慮飢寒。飽求衣
<lb ed="X" n="0289c11"/><lb ed="R111" n="0415b07"/>食。而無慚媿。悲損含靈。敎誡經云。若無慚者。與諸
<lb ed="X" n="0289c12"/><lb ed="R111" n="0415b08"/>禽獸而無有異。又不惟此也。兼用農功。積力深厚。
<lb ed="X" n="0289c13"/><lb ed="R111" n="0415b09"/>是則此衣此食。皆出於農夫血汗。檀越脂膏。苟無
<lb ed="X" n="0289c14"/><lb ed="R111" n="0415b10"/>道力。何以克當。故曰何獨含靈致命。亦廼信施難
<lb ed="X" n="0289c15"/><lb ed="R111" n="0415b11"/>消。若其如此。則雖復出家。何德之有。言及於此。豈
<lb ed="X" n="0289c16"/><lb ed="R111" n="0415b12"/>不痛心。故毗尼母論云。受人信施。不如法用。放逸
<lb ed="X" n="0289c17"/><lb ed="R111" n="0415b13"/>其心。廢修道業。入三途中。受重苦報。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0289c18"/><lb ed="R111" n="0415b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0289c1801">噫。夫欲出超三界。未有絕塵之行。徒爲男子之身。而
<lb ed="X" n="0289c19"/><lb ed="R111" n="0415b15"/>無丈夫之志。但以終朝擾擾。竟夜昏昏。道德未修。衣
<lb ed="X" n="0289c20"/><lb ed="R111" n="0415b16"/>食斯費。上乖宏道。下闕利生。中負四恩。誠以爲恥。故
<lb ed="X" n="0289c21"/><lb ed="R111" n="0415b17"/>智人思之。甯有法死。不無法生。徒自癡迷。貴身賤法
<lb ed="X" n="0289c22"/><lb ed="R111" n="0415b18"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0289c23"/><lb ed="R111" n="0416a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0289c2301">上<anchor xml:id="nkr_note_add_0289c2301" n="0289c2301"/><anchor xml:id="beg0289c2301" n="0289c2301"/>已<anchor xml:id="end0289c2301"/>寄事誡警。今則激勵其志。故先歎噫。以爲發
<lb ed="X" n="0289c24"/><lb ed="R111" n="0416a02"/>端。然後正以其辭。而激勵之。葢凡言出家者。出三
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0290a" n="0290a"/>
<lb ed="X" n="0290a01"/><lb ed="R111" n="0416a03"/>界家也。夫三界爲果。塵勞爲因。此所從來舊矣。今
<lb ed="X" n="0290a02"/><lb ed="R111" n="0416a04"/>欲出此三界。非絕塵而不可。況出家乃丈夫之事。
<lb ed="X" n="0290a03"/><lb ed="R111" n="0416a05"/>貴能割恩愛斷塵勞也。若但以塵勞擾擾而不息
<lb ed="X" n="0290a04"/><lb ed="R111" n="0416a06"/>其妄。竟夜昏昏而不節其睡。道德未成。衣食斯費。
<lb ed="X" n="0290a05"/><lb ed="R111" n="0416a07"/>烏足爲男子之身。具丈夫之志哉。況出家之士。其
<lb ed="X" n="0290a06"/><lb ed="R111" n="0416a08"/>所急者三。上宏佛道。下利衆生。中報四恩。苟於是
<lb ed="X" n="0290a07"/><lb ed="R111" n="0416a09"/>而不務。而惟務財色名食睡。返而思之。誠以爲恥。
<lb ed="X" n="0290a08"/><lb ed="R111" n="0416a10"/>能如是思。乃爲智人。則甯有法死。不無法生。如佛
<lb ed="X" n="0290a09"/><lb ed="R111" n="0416a11"/>世有二沙彌。同詣覲佛。道路遠涉。旣飢且渴。遇有
<lb ed="X" n="0290a10"/><lb ed="R111" n="0416a12"/>蟲水。忘齎漉囊。一沙彌曰。甯守渴而死。不破戒以
<lb ed="X" n="0290a11"/><lb ed="R111" n="0416a13"/>飮有蟲之水。一沙彌曰。甯破佛戒。苟全性命而得
<lb ed="X" n="0290a12"/><lb ed="R111" n="0416a14"/>見佛。渴者死於道路。生者前往見佛。佛呵之曰。人
<lb ed="X" n="0290a13"/><lb ed="R111" n="0416a15"/>以戒爲佛。不以見爲佛。汝破戒而見我。非眞見我
<lb ed="X" n="0290a14"/><lb ed="R111" n="0416a16"/>也。彼守戒而見我。眞見我矣。葢佛以五分和合而
<lb ed="X" n="0290a15"/><lb ed="R111" n="0416a17"/>爲法身。彼守戒沙彌。<anchor xml:id="nkr_note_add_0290a1501" n="0290a1501"/><anchor xml:id="beg0290a1501" n="0290a1501"/>已<anchor xml:id="end0290a1501"/>見戒身。況爲五分重樓之
<lb ed="X" n="0290a16"/><lb ed="R111" n="0416a18"/>基址。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0290a1601" n="0290a1601"/><anchor xml:id="beg0290a1601" n="0290a1601"/>已<anchor xml:id="end0290a1601"/>堅固其戒基。則定身。慧身。解脫身。解脫
<lb ed="X" n="0290a17"/><lb ed="R111" n="0416b01"/>知見身。皆當得之。然後可稱全見佛身也。末句結
<lb ed="X" n="0290a18"/><lb ed="R111" n="0416b02"/>云。徒自迷癡。貴身賤法者。葢言悟而生慧者。必貴
<lb ed="X" n="0290a19"/><lb ed="R111" n="0416b03"/>法賤身。迷而墜癡者。乃貴身賤法耳。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0290a20"/><lb ed="R111" n="0416b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">淨修三業第五</cb:mulu><head>○淨修三業第五</head>
<lb ed="X" n="0290a21"/><lb ed="R111" n="0416b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290a2101">貪瞋。邪見。意業。妄言。綺語。兩舌。惡口。口業。殺。盜。婬。身
<lb ed="X" n="0290a22"/><lb ed="R111" n="0416b06"/>業。夫欲志求大道者。必先淨修三業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290a23"/><lb ed="R111" n="0416b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290a2301">人生日用所有之業惟三。曰身口意。猶如大地。因
<lb ed="X" n="0290a24"/><lb ed="R111" n="0416b08"/>倒因起。若修三品十善。以之爲出世因。則因起也。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0290b" n="0290b"/>
<lb ed="X" n="0290b01"/><lb ed="R111" n="0416b09"/>以之爲三品十惡。則因倒也。故出塵之士。三業不
<lb ed="X" n="0290b02"/><lb ed="R111" n="0416b10"/>可以不修。不可以不淨。不可以不階乎至淨也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290b03"/><lb ed="R111" n="0416b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290b0301">然後於四威儀中。漸次入道。乃至六根所對。隨緣了
<lb ed="X" n="0290b04"/><lb ed="R111" n="0416b12"/>達。境智雙寂。冥乎妙旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290b05"/><lb ed="R111" n="0416b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290b0501">前言淨修三業爲助行。此言四儀入道爲正修。正
<lb ed="X" n="0290b06"/><lb ed="R111" n="0416b14"/>修之德不出境智。智爲能觀。境爲所觀。此之境智。
<lb ed="X" n="0290b07"/><lb ed="R111" n="0416b15"/>又不外乎日用之間。六根所對。故止觀明陰入處
<lb ed="X" n="0290b08"/><lb ed="R111" n="0416b16"/>界。楞嚴備二十五門。莫非其事。然正修之方。妙在
<lb ed="X" n="0290b09"/><lb ed="R111" n="0416b17"/>隨緣了達。境智雙寂。此下文所明事理不二。三觀
<lb ed="X" n="0290b10"/><lb ed="R111" n="0416b18"/>一心之旨。如是圓修。方契妙旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290b11"/><lb ed="R111" n="0417a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290b1101">云何淸淨身業。深自思惟。行住坐臥。四威儀中。檢攝
<lb ed="X" n="0290b12"/><lb ed="R111" n="0417a02"/>三愆。謂殺盜婬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290b13"/><lb ed="R111" n="0417a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290b1301">淨身業中。有別明總明。別總二文。皆有止善行善。
<lb ed="X" n="0290b14"/><lb ed="R111" n="0417a04"/>於別明中。先殺次盜三婬。下文先言殺中止善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290b15"/><lb ed="R111" n="0417a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290b1501">慈悲撫育。不傷物命。水陸空行。一切含識。命無大小。
<lb ed="X" n="0290b16"/><lb ed="R111" n="0417a06"/>等心愛護。蠢動蜎飛。無令毀損。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290b17"/><lb ed="R111" n="0417a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290b1701">於身殺業。欲行止行二善。要先以慈悲撫育爲本。
<lb ed="X" n="0290b18"/><lb ed="R111" n="0417a08"/>次以不傷物命爲行。水陸空行。此明物命所依之
<lb ed="X" n="0290b19"/><lb ed="R111" n="0417a09"/>處廣也。一切含識。此言能依之物命衆也。命無大
<lb ed="X" n="0290b20"/><lb ed="R111" n="0417a10"/>小。等心愛護。此擧護生之念等也。凡是蠢動蜎飛。
<lb ed="X" n="0290b21"/><lb ed="R111" n="0417a11"/>一切無令毀損。乃止善之大者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290b22"/><lb ed="R111" n="0417a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290b2201">危難之流。殷勤拔濟。方便救度。皆令解脫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290b23"/><lb ed="R111" n="0417a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290b2301">此明行善。謂不但不殺。兼能放生。危難之流。則所
<lb ed="X" n="0290b24"/><lb ed="R111" n="0417a14"/>濟之境亦廣。凡是物命。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0290b2401" n="0290b2401"/><anchor xml:id="beg0290b2401" n="0290b2401"/>問<anchor xml:id="end0290b2401"/>人畜。但在危難。莫不
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0290c" n="0290c"/>
<lb ed="X" n="0290c01"/><lb ed="R111" n="0417a15"/>殷勤而拔濟之。方便而救度之。皆令解脫。則有二
<lb ed="X" n="0290c02"/><lb ed="R111" n="0417a16"/>意。一因解脫。卽贖其身命。却放逍遙。二果解脫。卽
<lb ed="X" n="0290c03"/><lb ed="R111" n="0417a17"/>爲稱唱佛名。歸命說法。植了因種。命終生天。獲花
<lb ed="X" n="0290c04"/><lb ed="R111" n="0417a18"/>報之樂。將來授記。得成佛之因。道人運心。志雖普
<lb ed="X" n="0290c05"/><lb ed="R111" n="0417b01"/>廣。力有不及。量力而行。全之者上。如其不然。甯可
<lb ed="X" n="0290c06"/><lb ed="R111" n="0417b02"/>虧於前業。不可缺於後事。葢生誰無死。徒贖命則
<lb ed="X" n="0290c07"/><lb ed="R111" n="0417b03"/>才免於一生。死有所因。獲聞名。則終超於永死故
<lb ed="X" n="0290c08"/><lb ed="R111" n="0417b04"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290c09"/><lb ed="R111" n="0417b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290c0901">於他財物。不與不取。乃至鬼神有主物。一針一草。終
<lb ed="X" n="0290c10"/><lb ed="R111" n="0417b06"/>無故犯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290c11"/><lb ed="R111" n="0417b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0290c1101">此盜業中。止善也。於他財物。不與不取。則所制之
<lb ed="X" n="0290c12"/><lb ed="R111" n="0417b08"/>戒廣。乃至一針一草。終無故犯。則所限之物嚴。十
<lb ed="X" n="0290c13"/><lb ed="R111" n="0417b09"/>誦律有六種盜心。謂苦切取。謂乞憐狀。輕慢取。有
<lb ed="X" n="0290c14"/><lb ed="R111" n="0417b10"/>現威狀。以他名字取。謂我是善知識。觝突取。謂慢
<lb ed="X" n="0290c15"/><lb ed="R111" n="0417b11"/>罵使伏<anchor xml:id="nkr_note_add_0290c1501" n="0290c1501"/><anchor xml:id="beg0290c1501" n="0290c1501"/>己<anchor xml:id="end0290c1501"/>。受寄取。謂昏昧他寄附。出息取。謂以錢
<lb ed="X" n="0290c16"/><lb ed="R111" n="0417b12"/>責人之息者。五分律有四種。謂諂心。曲心。瞋心。恐
<lb ed="X" n="0290c17"/><lb ed="R111" n="0417b13"/>怖心。四分律有十種。謂黑暗心。謂不知因果。邪心
<lb ed="X" n="0290c18"/><lb ed="R111" n="0417b14"/>謂不識正理。曲戾心。謂諂附。恐怖心。謂恐失之。常
<lb ed="X" n="0290c19"/><lb ed="R111" n="0417b15"/>有盜他物心。旣言常有。則不問多寡。必欲盜耳。決
<lb ed="X" n="0290c20"/><lb ed="R111" n="0417b16"/>定取。若以力強取。不問可否。寄物取。恐怖取。謂以
<lb ed="X" n="0290c21"/><lb ed="R111" n="0417b17"/>言恐之。如談他地獄搖撼之事而取財。見便取。謂
<lb ed="X" n="0290c22"/><lb ed="R111" n="0417b18"/>伺其可取之便而盜之。倚託取。謂假借權勢。摩得
<lb ed="X" n="0290c23"/><lb ed="R111" n="0418a01"/>伽論有三。強奪取。軟語取。施與還取。皆犯盜戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0290c24"/><lb ed="R111" n="0418a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0290c2401">貧窮乞丐。隨<anchor xml:id="nkr_note_add_0290c2401" n="0290c2401"/><anchor xml:id="beg0290c2401" n="0290c2401"/>己<anchor xml:id="end0290c2401"/>所有。敬心施與。令彼安隱。不求恩報。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0291a" n="0291a"/>
<lb ed="X" n="0291a01"/><lb ed="R111" n="0418a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291a0101">此盜業中。行善也。謂不但不盜。兼能布施。然世出
<lb ed="X" n="0291a02"/><lb ed="R111" n="0418a04"/>世間。其所行施同。所用心異。貧窮乞丐。隨<anchor xml:id="nkr_note_add_0291a0201" n="0291a0201"/><anchor xml:id="beg0291a0201" n="0291a0201"/>己<anchor xml:id="end0291a0201"/>所有
<lb ed="X" n="0291a03"/><lb ed="R111" n="0418a05"/>者與之。令彼安隱。則因彼悲田。成我大悲拔苦。大
<lb ed="X" n="0291a04"/><lb ed="R111" n="0418a06"/>慈與樂之心也。敬心施與者。則能視彼悲田以等
<lb ed="X" n="0291a05"/><lb ed="R111" n="0418a07"/>乎敬田也。又不求恩報。則心無所住。不著三有。此
<lb ed="X" n="0291a06"/><lb ed="R111" n="0418a08"/>其所以爲出世間之施也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291a07"/><lb ed="R111" n="0418a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291a0701">作是思惟。過去諸佛。經無量劫。行檀布施。象馬七珍。
<lb ed="X" n="0291a08"/><lb ed="R111" n="0418a10"/>頭目髓腦。乃至身命。捨而無恡。我今亦爾。隨有施與。
<lb ed="X" n="0291a09"/><lb ed="R111" n="0418a11"/>歡喜供養。心無恡惜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291a10"/><lb ed="R111" n="0418a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291a1001">石壁云。思齊上聖。久而彌堅。瑜伽云。愚夫修少時。
<lb ed="X" n="0291a11"/><lb ed="R111" n="0418a13"/>懈怠疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0291a1101" n="0291a1101"/><anchor xml:id="beg0291a1101" n="0291a1101"/>已<anchor xml:id="end0291a1101"/>久。聖經無量劫。勤苦爲須臾。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291a12"/><lb ed="R111" n="0418a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291a1201">於諸女色。心無染著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291a13"/><lb ed="R111" n="0418a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291a1301">於婬業中。先明止善。於諸女色。先指欲境也。心無
<lb ed="X" n="0291a14"/><lb ed="R111" n="0418a16"/>染著。誡弗生貪也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291a15"/><lb ed="R111" n="0418a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291a1501">凡夫顚倒。爲欲所醉。躭荒迷亂。不知其過。如捉花莖。
<lb ed="X" n="0291a16"/><lb ed="R111" n="0418a18"/>不悟毒蛇。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291a17"/><lb ed="R111" n="0418b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291a1701">此言愚人迷欲。因之起過。顚倒者。計不淨以爲淨。
<lb ed="X" n="0291a18"/><lb ed="R111" n="0418b02"/>如以首而爲其尾也。爲慾所醉者。以色而爲酒。飮
<lb ed="X" n="0291a19"/><lb ed="R111" n="0418b03"/>之不覺其醉。葢世間愚人。慾上又加之慾。躭荒迷
<lb ed="X" n="0291a20"/><lb ed="R111" n="0418b04"/>亂。不知其過。如醉又加之酒。顚倒瞑眩。不覺其非。
<lb ed="X" n="0291a21"/><lb ed="R111" n="0418b05"/>如捉花莖。不悟毒蛇者。喩上躭色不顧惡道。涅槃
<lb ed="X" n="0291a22"/><lb ed="R111" n="0418b06"/>云。如妙花莖。毒蛇纏之。譬如有人性愛花色。不見
<lb ed="X" n="0291a23"/><lb ed="R111" n="0418b07"/>花莖毒蛇過患。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291a24"/><lb ed="R111" n="0418b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291a2401">智人觀之。毒蛇之口。熊豹之手。猛火熱鐵。不以爲喩。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0291b" n="0291b"/>
<lb ed="X" n="0291b01"/><lb ed="R111" n="0418b09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0291b0101" n="0291b0101"/><anchor xml:id="beg0291b0101" n="0291b0101"/>銅柱<anchor xml:id="end0291b0101"/>鐵床。焦背爛腸。血肉糜潰。痛徹心髓。作如是觀。
<lb ed="X" n="0291b02"/><lb ed="R111" n="0418b10"/>惟苦無樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291b03"/><lb ed="R111" n="0418b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291b0301">前明愚人之相。今明智者之觀。卽以女人之口。爲
<lb ed="X" n="0291b04"/><lb ed="R111" n="0418b12"/>毒蛇之口而螫人。卽以女人之手。爲熊豹之手而
<lb ed="X" n="0291b05"/><lb ed="R111" n="0418b13"/>傷命。卽以女人之身。爲猛火熱鐵抱之而燒人。又
<lb ed="X" n="0291b06"/><lb ed="R111" n="0418b14"/>以女人之身。冷煖細滑之觸。以爲銅柱鐵床。焦爛
<lb ed="X" n="0291b07"/><lb ed="R111" n="0418b15"/>糜潰於其身。何以故。居因。則能敗國亡家。殞身喪
<lb ed="X" n="0291b08"/><lb ed="R111" n="0418b16"/>命。致尫瘵虗勞等病。至果。則爲地獄銅柱鐵床焦
<lb ed="X" n="0291b09"/><lb ed="R111" n="0418b17"/>灼身體等報。能作如是觀者。則惟苦而無樂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291b10"/><lb ed="R111" n="0418b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291b1001">革囊盛糞。膿血之聚。外假香塗。內惟臭穢。不淨流溢。
<lb ed="X" n="0291b11"/><lb ed="R111" n="0419a01"/>蟲蛆住處。鮑肆廁孔。亦所不及。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291b12"/><lb ed="R111" n="0419a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291b1201">前但假觀。此去實觀。革囊盛糞。指腸胃中之所有
<lb ed="X" n="0291b13"/><lb ed="R111" n="0419a03"/>也。膿血之聚。指革囊中之所有也。外假香塗。藉以
<lb ed="X" n="0291b14"/><lb ed="R111" n="0419a04"/>掩羞也。內惟臭穢。穢惡充實也。不淨流溢。彌藏彌
<lb ed="X" n="0291b15"/><lb ed="R111" n="0419a05"/>露也。蟲蛆住處。與物同居也。鮑肆廁孔。亦所不及。
<lb ed="X" n="0291b16"/><lb ed="R111" n="0419a06"/>極言人身之穢。雖鮑魚之肆。圊廁之孔。亦比之不
<lb ed="X" n="0291b17"/><lb ed="R111" n="0419a07"/>及。昔一初果人。隔生中忘。婬欲熾盛。其婦不堪。家
<lb ed="X" n="0291b18"/><lb ed="R111" n="0419a08"/>常供養一聖僧。婦以所苦訴之。僧敎曰。彼欲汝時。
<lb ed="X" n="0291b19"/><lb ed="R111" n="0419a09"/>第吿之曰。須陀洹人當如是耶。婦依言道之。其人
<lb ed="X" n="0291b20"/><lb ed="R111" n="0419a10"/>遂識宿命。厭欲心生。永絕女色。婦見久絕。復欲得
<lb ed="X" n="0291b21"/><lb ed="R111" n="0419a11"/>之。其夫以一畫甁。滿中盛糞。封固其口。命婦寶持。
<lb ed="X" n="0291b22"/><lb ed="R111" n="0419a12"/>而語之曰。汝能持此而弗失。卽與如故。婦欣然執
<lb ed="X" n="0291b23"/><lb ed="R111" n="0419a13"/>之未久。失手逬流臭穢。夫問婦曰。此甁汝昔愛否。
<lb ed="X" n="0291b24"/><lb ed="R111" n="0419a14"/>對曰實愛。今能愛否。對曰昔所不知。故寶愛之。今
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0291c" n="0291c"/>
<lb ed="X" n="0291c01"/><lb ed="R111" n="0419a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0291c0101" n="0291c0101"/><anchor xml:id="beg0291c0101" n="0291c0101"/>已<anchor xml:id="end0291c0101"/>見之。不復愛也。夫曰。吾昔未悟。故與汝情愛彌
<lb ed="X" n="0291c02"/><lb ed="R111" n="0419a16"/>篤。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c0201" n="0291c0201"/><anchor xml:id="beg0291c0201" n="0291c0201"/>已<anchor xml:id="end0291c0201"/>悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c0202" n="0291c0202"/><anchor xml:id="beg0291c0202" n="0291c0202"/>已<anchor xml:id="end0291c0202"/>。不復愛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291c03"/><lb ed="R111" n="0419a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291c0301">智者觀之。但見髮毛爪齒。薄皮厚皮。血肉汗淚。涕唾
<lb ed="X" n="0291c04"/><lb ed="R111" n="0419a18"/>膿脂。筋脈腦膜。黃痰白痰。肝膽骨髓。肺脾腎胃。心膏
<lb ed="X" n="0291c05"/><lb ed="R111" n="0419b01"/>牓胱。大膓小腸。生臟熟臟。屎尿臭處。如是等物。一一
<lb ed="X" n="0291c06"/><lb ed="R111" n="0419b02"/>非人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291c07"/><lb ed="R111" n="0419b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291c0701">人之所以貪欲者。執有人我故也。今以此身摩頂
<lb ed="X" n="0291c08"/><lb ed="R111" n="0419b04"/>至踵。觀之中間所有。不過三十六物。質礙歸地。潤
<lb ed="X" n="0291c09"/><lb ed="R111" n="0419b05"/>溼歸水。暖氣歸火。動搖歸風。始則聚之以爲身。終
<lb ed="X" n="0291c10"/><lb ed="R111" n="0419b06"/>則散之以歸本。中間求之。一一非我。今者妄身。何
<lb ed="X" n="0291c11"/><lb ed="R111" n="0419b07"/>者爲是。如是觀之。畢竟無身。旣無有身。則假名爲
<lb ed="X" n="0291c12"/><lb ed="R111" n="0419b08"/>人。與幻化等。男女皆幻。能所俱空。婬與淫者。畢竟
<lb ed="X" n="0291c13"/><lb ed="R111" n="0419b09"/>何有。胡乃於虗空而搆惡業。致三途苦耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291c14"/><lb ed="R111" n="0419b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0291c1401">識風鼓擊。妄生言語。詐爲親友。其實怨妬。敗德障道。
<lb ed="X" n="0291c15"/><lb ed="R111" n="0419b11"/>爲過至重。應當遠離。如避怨賊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0291c16"/><lb ed="R111" n="0419b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0291c1601">此釋上文。或者之疑。疑者曰。此身空虗。若其無人。
<lb ed="X" n="0291c17"/><lb ed="R111" n="0419b13"/>何以能言語相親善耶。故釋之曰。能言語者。不過
<lb ed="X" n="0291c18"/><lb ed="R111" n="0419b14"/>最初託一念識心。妄有緣氣於中積聚。此識與父
<lb ed="X" n="0291c19"/><lb ed="R111" n="0419b15"/>母<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c1901" n="0291c1901"/><anchor xml:id="beg0291c1901" n="0291c1901"/>己<anchor xml:id="end0291c1901"/>三之報風居於臍輪之下。如爐鞲槖鑰。鼓此
<lb ed="X" n="0291c20"/><lb ed="R111" n="0419b16"/>識風。以擊喉舌齦齶而爲語言。非徒喉舌齦齶而
<lb ed="X" n="0291c21"/><lb ed="R111" n="0419b17"/>能語言也。若能語言。則諸死者尙有舌存。胡不言
<lb ed="X" n="0291c22"/><lb ed="R111" n="0419b18"/>耶。相親善者。不過四大詐爲親善。其實與我作諸
<lb ed="X" n="0291c23"/><lb ed="R111" n="0420a01"/>怨妬。譬若有人。與怨家結爲親友。自雖不卽行殺。
<lb ed="X" n="0291c24"/><lb ed="R111" n="0420a02"/>惟敎作諸不善。使之敗德障道。以爲罪魁爲死因。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0292a" n="0292a"/>
<lb ed="X" n="0292a01"/><lb ed="R111" n="0420a03"/>四大亦然。相與百年。詐爲親友。婬殺盜妄。靡不由
<lb ed="X" n="0292a02"/><lb ed="R111" n="0420a04"/>之。爲過至重。是故智者。應當遠離。如避怨賊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292a03"/><lb ed="R111" n="0420a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292a0301">是故智者觀之。如毒蛇想。甯近毒蛇。不親女色。何以
<lb ed="X" n="0292a04"/><lb ed="R111" n="0420a06"/>故。毒蛇殺人。一死一生。女色繫縛。百千萬劫。種種楚
<lb ed="X" n="0292a05"/><lb ed="R111" n="0420a07"/>毒。苦痛無窮。諦察深思。難可附近。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292a06"/><lb ed="R111" n="0420a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292a0601">前因女色。而通明人身不淨。苦空無常。無我妄執
<lb ed="X" n="0292a07"/><lb ed="R111" n="0420a09"/>成過。今則會人身之過。而的歸女色。應當以智慧
<lb ed="X" n="0292a08"/><lb ed="R111" n="0420a10"/>觀之。猶如毒蛇。不可親近。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292a09"/><lb ed="R111" n="0420a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292a0901">是故智者。切檢三愆。改往修來。背惡從善。不殺不盜。
<lb ed="X" n="0292a10"/><lb ed="R111" n="0420a12"/>放生布施。不行婬穢。常修梵行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292a11"/><lb ed="R111" n="0420a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292a1101">前<anchor xml:id="nkr_note_add_0292a1101" n="0292a1101"/><anchor xml:id="beg0292a1101" n="0292a1101"/>已<anchor xml:id="end0292a1101"/>三業別明止行二善。今則總明三業。要在時
<lb ed="X" n="0292a12"/><lb ed="R111" n="0420a14"/>時切檢三愆。惡則改之。善則行之。此亦總言止行
<lb ed="X" n="0292a13"/><lb ed="R111" n="0420a15"/>二善也。別明中。不殺不盜不婬。止善也。放生布施
<lb ed="X" n="0292a14"/><lb ed="R111" n="0420a16"/>梵行。行善也。然有卽止善而爲行善。如涅槃云。不
<lb ed="X" n="0292a15"/><lb ed="R111" n="0420a17"/>飮酒肉。施與酒肉。不服花香。施與花香。如是施者。
<lb ed="X" n="0292a16"/><lb ed="R111" n="0420a18"/>無分文之費。而得名爲大施檀越。此佛爲世間人
<lb ed="X" n="0292a17"/><lb ed="R111" n="0420b01"/>能布施。而不能持戒。故讚戒而具大施。使人知施
<lb ed="X" n="0292a18"/><lb ed="R111" n="0420b02"/>之勝。而莫大於戒。非謂持戒。而不必行施也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292a19"/><lb ed="R111" n="0420b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292a1901">日夜精勤。行道禮拜。歸憑三寶。志求解脫。於身命財。
<lb ed="X" n="0292a20"/><lb ed="R111" n="0420b04"/>修三堅法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292a21"/><lb ed="R111" n="0420b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292a2101">上明止行二善。猶是人天戒善。不堅牢法。不足以
<lb ed="X" n="0292a22"/><lb ed="R111" n="0420b06"/>爲出世之因。必須日夜精勤。志求解脫。於身命財。
<lb ed="X" n="0292a23"/><lb ed="R111" n="0420b07"/>修三堅法。此則應依止觀四種三昧。備修十大願
<lb ed="X" n="0292a24"/><lb ed="R111" n="0420b08"/>王。方合其法。三堅之法。出本事經。一不堅財。貿易
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0292b" n="0292b"/>
<lb ed="X" n="0292b01"/><lb ed="R111" n="0420b09"/>堅財。謂一切世間財物。體非堅固。聚散無常。不可
<lb ed="X" n="0292b02"/><lb ed="R111" n="0420b10"/>久保。若能持用布施淸淨梵行之人。遠求無上安
<lb ed="X" n="0292b03"/><lb ed="R111" n="0420b11"/>樂涅槃。或求當來人天樂果。卽爲堅固之財。永久
<lb ed="X" n="0292b04"/><lb ed="R111" n="0420b12"/>不壞矣。是爲不堅之財。貿易堅財也。二不堅身。貿
<lb ed="X" n="0292b05"/><lb ed="R111" n="0420b13"/>易堅身。謂父母所生之身。乃四大假合而成。危脆
<lb ed="X" n="0292b06"/><lb ed="R111" n="0420b14"/>不實。體非堅固。生滅無常。不可久存。若能持守五
<lb ed="X" n="0292b07"/><lb ed="R111" n="0420b15"/>戒。淸淨無染。修習菩提無上之道。以證金剛不壞
<lb ed="X" n="0292b08"/><lb ed="R111" n="0420b16"/>之身。是爲以不堅身。貿易堅身也。四大者。地大。水
<lb ed="X" n="0292b09"/><lb ed="R111" n="0420b17"/>大。火大。風大也。五戒者。不殺。不盜。不邪婬。不妄語。
<lb ed="X" n="0292b10"/><lb ed="R111" n="0420b18"/>不飮酒也。三不堅命貿易堅命。謂人所受之命。雖
<lb ed="X" n="0292b11"/><lb ed="R111" n="0421a01"/>壽夭不齊。皆同夢幻。體非堅固。倐忽無常。不可久
<lb ed="X" n="0292b12"/><lb ed="R111" n="0421a02"/>保。若能了知四諦。習習正法。起越生死。以續常住
<lb ed="X" n="0292b13"/><lb ed="R111" n="0421a03"/>不朽慧命。是爲以不堅命。貿易堅命也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292b14"/><lb ed="R111" n="0421a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292b1401">知身虗幻。無有自性。色卽是空。誰是我者。一切諸法。
<lb ed="X" n="0292b15"/><lb ed="R111" n="0421a05"/>但有假名。無有定實。是我身者。四大五陰。一一非我。
<lb ed="X" n="0292b16"/><lb ed="R111" n="0421a06"/>和合亦無。內外推求。如水聚沫。浮泡陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>。芭蕉幻化。
<lb ed="X" n="0292b17"/><lb ed="R111" n="0421a07"/>鏡像水月。畢竟無人。無明不了。妄執爲我。於非實中。
<lb ed="X" n="0292b18"/><lb ed="R111" n="0421a08"/>橫生貪著。殺生偷盜。婬穢荒迷。竟夜終朝。矻矻造業。
<lb ed="X" n="0292b19"/><lb ed="R111" n="0421a09"/>雖非眞實。善惡報應。如影隨形。作是觀時。不以惡求。
<lb ed="X" n="0292b20"/><lb ed="R111" n="0421a10"/>而養身命。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292b21"/><lb ed="R111" n="0421a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292b2101">此大師誡勸行人。不可以惡求而養身命。何以故。
<lb ed="X" n="0292b22"/><lb ed="R111" n="0421a12"/>世人只爲不達一切法空。以身命而爲實有。是故
<lb ed="X" n="0292b23"/><lb ed="R111" n="0421a13"/>惡求多求以養身命。不知身非實有。命不我延。何
<lb ed="X" n="0292b24"/><lb ed="R111" n="0421a14"/>得以人間虗幻之身。造地獄眞實之罪。以閻浮須
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0292c" n="0292c"/>
<lb ed="X" n="0292c01"/><lb ed="R111" n="0421a15"/>臾之命。貽惡道長久之因。以五欲苟合之樂。嬰摧
<lb ed="X" n="0292c02"/><lb ed="R111" n="0421a16"/>折色心之苦。文有法喩。合有結責。細尋可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292c03"/><lb ed="R111" n="0421a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292c0301">應自觀身。如毒蛇想。爲治病故。受於四事。身著衣服。
<lb ed="X" n="0292c04"/><lb ed="R111" n="0421a18"/>如裹癰瘡。口<g ref="#CB04432">䬸</g>滋味。如病服藥。節身儉口。不生奢泰。
<lb ed="X" n="0292c05"/><lb ed="R111" n="0421b01"/>聞說少欲。深樂修行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292c06"/><lb ed="R111" n="0421b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292c0601">此及下文。乃勸行人爲治病故。應受四事。葢人身
<lb ed="X" n="0292c07"/><lb ed="R111" n="0421b03"/>者。法身慧命之一大瘡疣也。身瘡畏寒醜。非衣服
<lb ed="X" n="0292c08"/><lb ed="R111" n="0421b04"/>之藥而不治。口瘡畏飢饉。非飮食之藥而不治。故
<lb ed="X" n="0292c09"/><lb ed="R111" n="0421b05"/>曰身著衣服。如裹癰瘡。旣因病而設藥。弗執藥以
<lb ed="X" n="0292c10"/><lb ed="R111" n="0421b06"/>成病。宜節身而儉口。少欲而知足。不生奢泰。深樂
<lb ed="X" n="0292c11"/><lb ed="R111" n="0421b07"/>修行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292c12"/><lb ed="R111" n="0421b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292c1201">故經云。少欲頭陀。善知止足。是人能入賢聖之道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292c13"/><lb ed="R111" n="0421b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292c1301">引證中意。言欲修少欲知足之行。須尙頭陀抖擻
<lb ed="X" n="0292c14"/><lb ed="R111" n="0421b10"/>之敎。事具十二頭陀經。旣依阿蘭若樹下塚間露
<lb ed="X" n="0292c15"/><lb ed="R111" n="0421b11"/>地常坐不臥。則能於住處臥具而修止足也。旣依
<lb ed="X" n="0292c16"/><lb ed="R111" n="0421b12"/>常乞食一坐食次第乞。則能於飮食而修止足也。
<lb ed="X" n="0292c17"/><lb ed="R111" n="0421b13"/>旣但三衣糞掃衣不畜餘長。則能於衣服而修止
<lb ed="X" n="0292c18"/><lb ed="R111" n="0421b14"/>足也。旣依腐爛藥而治病。則能於醫藥而修止足
<lb ed="X" n="0292c19"/><lb ed="R111" n="0421b15"/>也。此爲比丘入道之行門。三乘聖賢之標幟也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292c20"/><lb ed="R111" n="0421b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0292c2001">何以故。惡道衆生。經無量劫。闕衣乏食。呌喚號毒。飢
<lb ed="X" n="0292c21"/><lb ed="R111" n="0421b17"/>寒切楚。皮骨相連。我今暫闕。未足爲苦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292c22"/><lb ed="R111" n="0421b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0292c2201">古德云。出家之人。三常不足。謂衣。食。睡眠。此三不
<lb ed="X" n="0292c23"/><lb ed="R111" n="0422a01"/>足。眞實爲道。於是滿足。多生放逸。長而說淨。不生
<lb ed="X" n="0292c24"/><lb ed="R111" n="0422a02"/>放逸。亦有道之士也。旣頭陀而苦行。必三常之不
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0293a" n="0293a"/>
<lb ed="X" n="0293a01"/><lb ed="R111" n="0422a03"/>足。人於不足之時。當念惡道之苦雖不足而常知
<lb ed="X" n="0293a02"/><lb ed="R111" n="0422a04"/>足也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293a03"/><lb ed="R111" n="0422a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293a0301">是故智者。貴法賤身。勤求至道。不顧形命。是名淨修
<lb ed="X" n="0293a04"/><lb ed="R111" n="0422a06"/>身業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293a05"/><lb ed="R111" n="0422a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293a0501">愚人必貴身而賤法。則身先而道後。惟形命是顧
<lb ed="X" n="0293a06"/><lb ed="R111" n="0422a08"/>智者必貴法而賤身。則身後而道先。惟大道是求
<lb ed="X" n="0293a07"/><lb ed="R111" n="0422a09"/>愚智不相及者如此。道不道。亦因是以判矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293a08"/><lb ed="R111" n="0422a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293a0801">云何淨修口業。深自思惟。口之四過。生死根本。增長
<lb ed="X" n="0293a09"/><lb ed="R111" n="0422a11"/>衆惡。傾覆萬行。遞相是非。是故智者。欲<g ref="#CB15072">㧞</g>其源。斷除
<lb ed="X" n="0293a10"/><lb ed="R111" n="0422a12"/>虗妄。修四實語。正直。柔軟。和合。如實。此之四語。智者
<lb ed="X" n="0293a11"/><lb ed="R111" n="0422a13"/>所行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293a12"/><lb ed="R111" n="0422a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293a1201">凡淨修口業。當自思惟。口之出言。有過有功。過則
<lb ed="X" n="0293a13"/><lb ed="R111" n="0422a15"/>口四惡業。卽綺語。惡口。兩舌。妄語。此之四語能遞
<lb ed="X" n="0293a14"/><lb ed="R111" n="0422a16"/>相是非。增長過惡。傾覆萬行。成生死根本。是爲過
<lb ed="X" n="0293a15"/><lb ed="R111" n="0422a17"/>也。愚人以四惡培其根。是故生死之本日以增。智
<lb ed="X" n="0293a16"/><lb ed="R111" n="0422a18"/>者以四實<g ref="#CB15072">㧞</g>其源。是故涅槃之性日以長。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293a17"/><lb ed="R111" n="0422b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293a1701">何以故。正直語者。能除綺語。柔軟語者。能除惡口。和
<lb ed="X" n="0293a18"/><lb ed="R111" n="0422b02"/>合語者。能除兩舌。如實語者。能除妄語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293a19"/><lb ed="R111" n="0422b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293a1901">行人旣知口業功過。是非不同。復應須知功能除
<lb ed="X" n="0293a20"/><lb ed="R111" n="0422b04"/>過。如藥能治病。必與病相反。口業亦然。正直與綺
<lb ed="X" n="0293a21"/><lb ed="R111" n="0422b05"/>語反。無委曲故。柔軟與惡口反。無麤暴故。和合與
<lb ed="X" n="0293a22"/><lb ed="R111" n="0422b06"/>兩舌反。無鬬搆故。實語與妄語反。無虗僞故。而此
<lb ed="X" n="0293a23"/><lb ed="R111" n="0422b07"/>四語。又必相須而進。何以故。葢正直無三。則失之
<lb ed="X" n="0293a24"/><lb ed="R111" n="0422b08"/>於剛。柔軟無三。則失之於媚。和合無三。則失之於
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0293b" n="0293b"/>
<lb ed="X" n="0293b01"/><lb ed="R111" n="0422b09"/>苟。如實無三。則失之於野。正當以一爲主。以三爲
<lb ed="X" n="0293b02"/><lb ed="R111" n="0422b10"/>賓。主賓合行。旣善且美。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b03"/><lb ed="R111" n="0422b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b0301">正直語者有二。一稱法說。命諸聞者。信解明了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b04"/><lb ed="R111" n="0422b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b0401">稱法。卽依本有之事法也。法相差別。分明決擇。能
<lb ed="X" n="0293b05"/><lb ed="R111" n="0422b13"/>令聞者信解明了。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b06"/><lb ed="R111" n="0422b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b0601">二稱理說。令諸聞者。除疑遣惑。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b07"/><lb ed="R111" n="0422b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b0701">理者。文也。性也。依文而析。稱性而談。能令人斷權
<lb ed="X" n="0293b08"/><lb ed="R111" n="0422b16"/>疑。生實信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b09"/><lb ed="R111" n="0422b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b0901">柔軟語亦二。一者安慰語。令諸聞者。歡喜親近。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b10"/><lb ed="R111" n="0422b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b1001">人之所以遠<anchor xml:id="nkr_note_add_0293b1001" n="0293b1001"/><anchor xml:id="beg0293b1001" n="0293b1001"/>己<anchor xml:id="end0293b1001"/>而不喜近者。以其有逆語而拒之
<lb ed="X" n="0293b11"/><lb ed="R111" n="0423a01"/>也。今旣安慰。故能使人歡喜親近。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b12"/><lb ed="R111" n="0423a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b1201">二者宮商淸雅。令諸聞者。愛樂受習。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b13"/><lb ed="R111" n="0423a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b1301">宮商擧五音之二。若人語言旣中五音。又能辭辯
<lb ed="X" n="0293b14"/><lb ed="R111" n="0423a04"/>淸雅。孰有聞者。不愛樂受習。然四語中。有勉然可
<lb ed="X" n="0293b15"/><lb ed="R111" n="0423a05"/>學者。有勉學而不能成者。惟宮商淸雅爲難能也。
<lb ed="X" n="0293b16"/><lb ed="R111" n="0423a06"/>以其人有南北。音有淸濁。口有辯訥。氣有通塞。求
<lb ed="X" n="0293b17"/><lb ed="R111" n="0423a07"/>其人於千一。吾不能於旦暮遇。噫。善說法者。於音
<lb ed="X" n="0293b18"/><lb ed="R111" n="0423a08"/>聲之道亦難矣哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b19"/><lb ed="R111" n="0423a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b1901">和合語者亦二。一事和合。見鬬諍人。諫勸令捨。不自
<lb ed="X" n="0293b20"/><lb ed="R111" n="0423a10"/>稱譽。卑遜敬物。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b21"/><lb ed="R111" n="0423a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293b2101">見人鬬諍勸諫令捨。固謂之和合語矣。又不邀功
<lb ed="X" n="0293b22"/><lb ed="R111" n="0423a12"/>伐善而自稱譽。兼之卑遜敬物。此和之至和者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293b23"/><lb ed="R111" n="0423a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293b2301">二理和合。見退菩提心人。殷勤勸進。善能分別菩提
<lb ed="X" n="0293b24"/><lb ed="R111" n="0423a14"/>煩惱。平等一相。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0293c" n="0293c"/>
<lb ed="X" n="0293c01"/><lb ed="R111" n="0423a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c0101">退菩提心者。以其與煩惱性互相乖角。若水火之
<lb ed="X" n="0293c02"/><lb ed="R111" n="0423a16"/>同器。由是或菩提之水而不能滅煩惱之火。反爲
<lb ed="X" n="0293c03"/><lb ed="R111" n="0423a17"/>煩惱火之所煎沸。煩惱勝而菩提所以退也。葢他
<lb ed="X" n="0293c04"/><lb ed="R111" n="0423a18"/>未聞圓頓。煩惱卽菩提之敎也。今則善能分別菩
<lb ed="X" n="0293c05"/><lb ed="R111" n="0423b01"/>提煩惱。平等一相。相與和合爲一體。則不諍而和
<lb ed="X" n="0293c06"/><lb ed="R111" n="0423b02"/>合矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293c07"/><lb ed="R111" n="0423b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293c0701">如實語者亦二。一事實者。有則言有。無則言無。是則
<lb ed="X" n="0293c08"/><lb ed="R111" n="0423b04"/>言是。非則言非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293c09"/><lb ed="R111" n="0423b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c0901">有無不逾其言。固道人之實語。是非不絕其口。豈
<lb ed="X" n="0293c10"/><lb ed="R111" n="0423b06"/>出家之直言。當是於物理之論。不越其是非耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293c11"/><lb ed="R111" n="0423b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293c1101">二理實者。一切衆生。皆有佛性。如來涅槃。常住不變。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293c12"/><lb ed="R111" n="0423b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c1201">理實語者。乃稱性宣說。一切衆生皆有佛性。與佛
<lb ed="X" n="0293c13"/><lb ed="R111" n="0423b09"/>不異。則生卽無生。如來涅槃。常住不變。與生無殊。
<lb ed="X" n="0293c14"/><lb ed="R111" n="0423b10"/>則滅元不滅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293c15"/><lb ed="R111" n="0423b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293c1501">是以智者。行四實語。觀彼衆生。曠劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0293c1501" n="0293c1501"/><anchor xml:id="beg0293c1501" n="0293c1501"/>已<anchor xml:id="end0293c1501"/>來。爲彼四過。
<lb ed="X" n="0293c16"/><lb ed="R111" n="0423b12"/>之所顚倒。沉淪生死。難可出離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293c17"/><lb ed="R111" n="0423b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c1701">智者欲遷善以淸修。須觀惡而知過。衆生由四顚
<lb ed="X" n="0293c18"/><lb ed="R111" n="0423b14"/>倒以沉淪。我當循四正道以出離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293c19"/><lb ed="R111" n="0423b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0293c1901">我今欲拔其源。觀彼口業。唇舌牙齒。咽喉臍響。識風
<lb ed="X" n="0293c20"/><lb ed="R111" n="0423b16"/>鼓擊。音出其中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0293c21"/><lb ed="R111" n="0423b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0293c2101">欲遏其流。當拔其源。拔源乃當遡流以尋源。得源
<lb ed="X" n="0293c22"/><lb ed="R111" n="0423b18"/>則可拔。其流可遏矣。流者。四惡語也。語由寄聲。而
<lb ed="X" n="0293c23"/><lb ed="R111" n="0424a01"/>音聲又由唇舌牙齒等。自外而遡至於臍。臍出息
<lb ed="X" n="0293c24"/><lb ed="R111" n="0424a02"/>風。故上擊成聲。發爲言語。然而息又由識之所主。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0294a" n="0294a"/>
<lb ed="X" n="0294a01"/><lb ed="R111" n="0424a03"/>故曰識風鼓擊。是則欲息其聲。當息其息。欲息其
<lb ed="X" n="0294a02"/><lb ed="R111" n="0424a04"/>息。當息其心。非曰總不言也。而心君持正。以司其
<lb ed="X" n="0294a03"/><lb ed="R111" n="0424a05"/>令也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a04"/><lb ed="R111" n="0424a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a0401">由心因緣。虗實兩別。實則利益。虗則損減。實是起善
<lb ed="X" n="0294a05"/><lb ed="R111" n="0424a07"/>之根。虗是生惡之本。善惡根本。由口言詮。詮善之言。
<lb ed="X" n="0294a06"/><lb ed="R111" n="0424a08"/>名爲四正。詮惡之語。名爲四邪。邪則就苦。正則歸樂。
<lb ed="X" n="0294a07"/><lb ed="R111" n="0424a09"/>善是助道之緣。惡是敗德之本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a08"/><lb ed="R111" n="0424a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294a0801">上令遡流尋源。旣得其心。苟欲拔之。先知功過。改
<lb ed="X" n="0294a09"/><lb ed="R111" n="0424a11"/>之從之。捨四邪而歸四正。不徒爲生善致樂。亦可
<lb ed="X" n="0294a10"/><lb ed="R111" n="0424a12"/>以爲助道證眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a11"/><lb ed="R111" n="0424a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a1101">是故智者。要心扶正。實語自立。誦經念佛。觀語實相。
<lb ed="X" n="0294a12"/><lb ed="R111" n="0424a14"/>言無所存。語默平等。是名修口業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a13"/><lb ed="R111" n="0424a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294a1301">前明口業止善。今又兼明口業行善。止行兼進。故
<lb ed="X" n="0294a14"/><lb ed="R111" n="0424a16"/>能滅惡而生善也。然又須觀語實相。非有非無。語
<lb ed="X" n="0294a15"/><lb ed="R111" n="0424a17"/>默平等。不多不少。不以夥言而致失。弗事啞法以
<lb ed="X" n="0294a16"/><lb ed="R111" n="0424a18"/>招譏。方名口業淸淨也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a17"/><lb ed="R111" n="0424b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a1701">云何淨修意業。深自思惟。善惡之源。皆從心起。邪念
<lb ed="X" n="0294a18"/><lb ed="R111" n="0424b02"/>因緣。能生萬惡。正觀因緣。能生萬善。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a19"/><lb ed="R111" n="0424b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294a1901">三業因緣。意爲根本。意苟有念。身口隨之。善調三
<lb ed="X" n="0294a20"/><lb ed="R111" n="0424b04"/>業者。又當先愼意業以爲其本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a21"/><lb ed="R111" n="0424b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a2101">故經云。三界無別法。惟是一心作。當知心是萬法之
<lb ed="X" n="0294a22"/><lb ed="R111" n="0424b06"/>根本也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a23"/><lb ed="R111" n="0424b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294a2301">引證中。且心作諸法。未言萬法惟心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294a24"/><lb ed="R111" n="0424b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294a2401">云何邪念。無明不了。妄執爲我。我見堅固。貪瞋邪見。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0294b" n="0294b"/>
<lb ed="X" n="0294b01"/><lb ed="R111" n="0424b09"/>橫計所有。生諸染著。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b02"/><lb ed="R111" n="0424b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b0201">種種邪念。莫不始於無明。不了五陰無我。萬法本
<lb ed="X" n="0294b03"/><lb ed="R111" n="0424b11"/>空。由是我見堅執。人相角立。貪瞋邪見。橫計染著。
<lb ed="X" n="0294b04"/><lb ed="R111" n="0424b12"/>起信所謂。無明不覺生三細。境界爲緣長六麤是
<lb ed="X" n="0294b05"/><lb ed="R111" n="0424b13"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b06"/><lb ed="R111" n="0424b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294b0601">故經云。因有我故。便有我所。故起於斷常六十二見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b07"/><lb ed="R111" n="0424b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b0701">我者。外道所計之神我也。我所者。謂五陰是神我
<lb ed="X" n="0294b08"/><lb ed="R111" n="0424b16"/>所依之處所也。有時或計色卽是我。離色是我。我
<lb ed="X" n="0294b09"/><lb ed="R111" n="0424b17"/>大色小。色住我中。色大我小。我住色中。一陰計四
<lb ed="X" n="0294b10"/><lb ed="R111" n="0424b18"/>餘四亦然。成二十。歷過去現在未來。成六十。加根
<lb ed="X" n="0294b11"/><lb ed="R111" n="0425a01"/>本斷常。有六十二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b12"/><lb ed="R111" n="0425a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294b1201">見思相續。九十八使。三界生死。輪迴不息。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b13"/><lb ed="R111" n="0425a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b1301">上六十二見。惟得通定外道所發。今見惑八十八
<lb ed="X" n="0294b14"/><lb ed="R111" n="0425a04"/>使。加思惑十使。則悠悠凡夫。與諸外道。皆共有之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b15"/><lb ed="R111" n="0425a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294b1501">當知邪念。衆惡之本。是故智者。制而不隨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b16"/><lb ed="R111" n="0425a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b1601">衆生無始。莫不具於邪念。愚人隨而不制。所以成
<lb ed="X" n="0294b17"/><lb ed="R111" n="0425a07"/>惑。智者制而不隨。所以成智。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b18"/><lb ed="R111" n="0425a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294b1801">云何正觀。彼我無差。色心不二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294b19"/><lb ed="R111" n="0425a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294b1901">正觀之法。先了三界惟心。萬法惟識。惟心則人<anchor xml:id="nkr_note_add_0294b1901" n="0294b1901"/><anchor xml:id="beg0294b1901" n="0294b1901"/>己<anchor xml:id="end0294b1901"/>
<lb ed="X" n="0294b20"/><lb ed="R111" n="0425a10"/>一體。而誰彼誰此。惟識則依正不二。而何色何心。
<lb ed="X" n="0294b21"/><lb ed="R111" n="0425a11"/>誰彼誰此。則彼我之分別忘。何色何心。則色心之
<lb ed="X" n="0294b22"/><lb ed="R111" n="0425a12"/>能所絕。怨親平等。混和於法界之源。境智圓融。寂
<lb ed="X" n="0294b23"/><lb ed="R111" n="0425a13"/>滅於眞如之海。內惑不作。外境都捐。尙何惑業輪
<lb ed="X" n="0294b24"/><lb ed="R111" n="0425a14"/>迴之有哉。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0294c" n="0294c"/>
<lb ed="X" n="0294c01"/><lb ed="R111" n="0425a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c0101">菩提煩惱。本性無殊。生死涅槃。平等一照。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294c02"/><lb ed="R111" n="0425a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294c0201">生死卽涅槃。煩惱卽菩提。本出淨名經。天台立圓
<lb ed="X" n="0294c03"/><lb ed="R111" n="0425a17"/>頓宗旨。本依乎此。卽大師從天宮悟入。亦得乎此。
<lb ed="X" n="0294c04"/><lb ed="R111" n="0425a18"/>上言彼我無差。色心不二。苟微此。則旨無所歸矣。
<lb ed="X" n="0294c05"/><lb ed="R111" n="0425b01"/>是故能於此二。達本性無殊。平等一照。則心心絕
<lb ed="X" n="0294c06"/><lb ed="R111" n="0425b02"/>待。念念圓融。三觀正修。思過半矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294c07"/><lb ed="R111" n="0425b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c0701">故經云。離我我所。觀於平等。我及涅槃。此二皆空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294c08"/><lb ed="R111" n="0425b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294c0801">微離我我所。則不能觀於平等。微觀於平等。則不
<lb ed="X" n="0294c09"/><lb ed="R111" n="0425b05"/>能離我我所。言平等者。我及涅槃。二皆空耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294c10"/><lb ed="R111" n="0425b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c1001">當知諸法。但有名字。故經云。乃至涅槃。亦但有名字。
<lb ed="X" n="0294c11"/><lb ed="R111" n="0425b07"/>又云。文字性離。名字亦空。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294c12"/><lb ed="R111" n="0425b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294c1201">諸法但有名字。則名無實名。名無實名。則體無實
<lb ed="X" n="0294c13"/><lb ed="R111" n="0425b09"/>體。如是則煩惱非煩惱。菩提非菩提。生死涅槃亦
<lb ed="X" n="0294c14"/><lb ed="R111" n="0425b10"/>復如是。故涅槃云。誰有煩惱。而言毗婆舍那能破
<lb ed="X" n="0294c15"/><lb ed="R111" n="0425b11"/>煩惱。然則誰有菩提。而言煩惱能障菩提。菩提煩
<lb ed="X" n="0294c16"/><lb ed="R111" n="0425b12"/>惱。二性旣空。則諸法涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0294c1601" n="0294c1601"/><anchor xml:id="beg0294c1601" n="0294c1601"/>但<anchor xml:id="end0294c1601"/>有名字。又文字性離。
<lb ed="X" n="0294c17"/><lb ed="R111" n="0425b13"/>則名字亦空。名實俱空。故諸法平等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294c18"/><lb ed="R111" n="0425b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c1801">何以故。法不自名。假名詮法。法旣非法。名亦非名。名
<lb ed="X" n="0294c19"/><lb ed="R111" n="0425b15"/>不當法。法不當名。名法無當。一切空寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294c20"/><lb ed="R111" n="0425b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0294c2001">肇法師云。名無召體之功。體無應名之實。無名無
<lb ed="X" n="0294c21"/><lb ed="R111" n="0425b17"/>實。名實安在。葢世出世間之法。皆是衆生妄計假
<lb ed="X" n="0294c22"/><lb ed="R111" n="0425b18"/>立名字。遂執之以爲眞實。由是緣名責相。逐影忘
<lb ed="X" n="0294c23"/><lb ed="R111" n="0426a01"/>形。不知法旣非法。名亦非名。兩皆無當。本來空寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0294c24"/><lb ed="R111" n="0426a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0294c2401">故經云。法無名字。言語斷故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0295a" n="0295a"/>
<lb ed="X" n="0295a01"/><lb ed="R111" n="0426a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a0101">假名不能詮實法。以其假實不同故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295a02"/><lb ed="R111" n="0426a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295a0201">是以妙相絕名。眞名非字。何以故。無爲寂滅。至極微
<lb ed="X" n="0295a03"/><lb ed="R111" n="0426a05"/>妙。絕相離名。心言路絕。當知正觀。遡源之要也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295a04"/><lb ed="R111" n="0426a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a0401">妙相<anchor xml:id="nkr_note_add_0295a0401" n="0295a0401"/><anchor xml:id="beg0295a0401" n="0295a0401"/>但<anchor xml:id="end0295a0401"/>絕名。非無眞體。眞名但非字。非無眞名。良
<lb ed="X" n="0295a05"/><lb ed="R111" n="0426a07"/>以無爲寂滅。至極妙微。故絕相離名。名所不能名
<lb ed="X" n="0295a06"/><lb ed="R111" n="0426a08"/>心言路絕。思所不能到。如是正觀。方能遡源。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295a07"/><lb ed="R111" n="0426a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295a0701">是故智者。正觀因緣。萬惑斯遣。境智雙忘。心源淨矣。
<lb ed="X" n="0295a08"/><lb ed="R111" n="0426a10"/>是名淨修意業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295a09"/><lb ed="R111" n="0426a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a0901">因緣者。所觀之事境也。卽上所明彼我色心。菩提
<lb ed="X" n="0295a10"/><lb ed="R111" n="0426a12"/>煩惱是也。正觀者。能觀之理。觀能融事以歸理。卽
<lb ed="X" n="0295a11"/><lb ed="R111" n="0426a13"/>上所明。無差不二。名實雙忘之智慧也。能如是觀
<lb ed="X" n="0295a12"/><lb ed="R111" n="0426a14"/>萬惑不遣而自遣。境智不忘而自忘。惑遣觀忘。心
<lb ed="X" n="0295a13"/><lb ed="R111" n="0426a15"/>源了然淸淨矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0295a14"/><lb ed="R111" n="0426a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三乘漸次第六</cb:mulu><head>○三乘漸次第六</head>
<lb ed="X" n="0295a15"/><lb ed="R111" n="0426a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295a1501">夫妙道沖微。理絕名相之表。至眞虗寂。量越羣數之
<lb ed="X" n="0295a16"/><lb ed="R111" n="0426a18"/>外。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295a17"/><lb ed="R111" n="0426b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a1701">本欲明說。先言無說以標本。葢無說爲所說之理。
<lb ed="X" n="0295a18"/><lb ed="R111" n="0426b02"/>有說爲能詮之敎。能了無說則不妨有說。是則終
<lb ed="X" n="0295a19"/><lb ed="R111" n="0426b03"/>日無言而熾然演說。終日說法而寂爾無聲。所謂
<lb ed="X" n="0295a20"/><lb ed="R111" n="0426b04"/>說時默。默時說。大施門中無壅塞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295a21"/><lb ed="R111" n="0426b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295a2101">而能無緣之慈。隨有機而感應。不二之旨。逐根性而
<lb ed="X" n="0295a22"/><lb ed="R111" n="0426b06"/>區分。順物忘懷。施而不作。終日說示。不異無言。設敎
<lb ed="X" n="0295a23"/><lb ed="R111" n="0426b07"/>多途。無乖一揆。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295a24"/><lb ed="R111" n="0426b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295a2401">石壁云。不疾而速。感而遂通。故能朗然元照。鑒於
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0295b" n="0295b"/>
<lb ed="X" n="0295b01"/><lb ed="R111" n="0426b09"/>未形。如來乘莫二之眞心。吐不一之殊敎。乖而不
<lb ed="X" n="0295b02"/><lb ed="R111" n="0426b10"/>可異者。其惟聖人乎。又曰。順物照俗。忘懷照眞。終
<lb ed="X" n="0295b03"/><lb ed="R111" n="0426b11"/>日施爲。同歸無作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b04"/><lb ed="R111" n="0426b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b0401">是以大聖慈悲。隨機利物。統其幽致。羣籍非殊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b05"/><lb ed="R111" n="0426b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b0501">慈悲利物。乃從體以起用。自無差而爲差者也。幽
<lb ed="X" n="0295b06"/><lb ed="R111" n="0426b14"/>致非殊。乃卽用而卽體。卽差別而爲無差者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b07"/><lb ed="R111" n="0426b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b0701">中下之流。觀諦緣而自小。高上之士。御六度而成大。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b08"/><lb ed="R111" n="0426b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b0801">三乘漸次渡河。天台判在通敎。若約時說。乃在生
<lb ed="X" n="0295b09"/><lb ed="R111" n="0426b17"/>熟二酥。約化儀說。乃屬於漸。約不定。則如來不思
<lb ed="X" n="0295b10"/><lb ed="R111" n="0426b18"/>議力。一音演說。得解隨機。約秘密。則如來或爲此
<lb ed="X" n="0295b11"/><lb ed="R111" n="0427a01"/>人說四諦。或爲彼人說因緣說六度等。彼此互不
<lb ed="X" n="0295b12"/><lb ed="R111" n="0427a02"/>相知。今文正明不定。故曰中下自小。高上成大。豈
<lb ed="X" n="0295b13"/><lb ed="R111" n="0427a03"/>非上中下乘在機。而不在佛乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b14"/><lb ed="R111" n="0427a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b1401">由是品類愚迷。無能自曉。或因說而悟解。故號聲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b15"/><lb ed="R111" n="0427a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b1501">此明下智得名之所自也。謂聞四諦聲而悟道。故
<lb ed="X" n="0295b16"/><lb ed="R111" n="0427a06"/>號聲聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b17"/><lb ed="R111" n="0427a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b1701">原其所修。四諦而爲本行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b18"/><lb ed="R111" n="0427a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b1801">此明下智修行之所本也。謂能知苦斷集慕滅修
<lb ed="X" n="0295b19"/><lb ed="R111" n="0427a09"/>道故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b20"/><lb ed="R111" n="0427a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295b2001">觀無常而生恐。念空寂以求安。患六道之輪迴。惡三
<lb ed="X" n="0295b21"/><lb ed="R111" n="0427a11"/>界之生死。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295b22"/><lb ed="R111" n="0427a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295b2201">此明下智趣向之本志也。生死固無常。菩薩處之
<lb ed="X" n="0295b23"/><lb ed="R111" n="0427a13"/>而不畏。涅槃固安隱。菩薩慕之而未暇。以其有慈
<lb ed="X" n="0295b24"/><lb ed="R111" n="0427a14"/>悲大志故也。故於六道三界。處之怡然。聲聞反是
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0295c" n="0295c"/>
<lb ed="X" n="0295c01"/><lb ed="R111" n="0427a15"/>故於是。生恐惡患。尋樂求安。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295c02"/><lb ed="R111" n="0427a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295c0201">見苦常懷厭離。斷集恒畏其生。證滅獨契無爲。修道
<lb ed="X" n="0295c03"/><lb ed="R111" n="0427a17"/>惟論自度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295c04"/><lb ed="R111" n="0427a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295c0401">此明下智觀四諦所以成聲聞之故。葢四諦法門。
<lb ed="X" n="0295c05"/><lb ed="R111" n="0427b01"/>四敎通用。惟觀其根性進解何如。圓敎亦觀四諦。
<lb ed="X" n="0295c06"/><lb ed="R111" n="0427b02"/>彼何以獨稱無作。以其能解生死卽涅槃。煩惱卽
<lb ed="X" n="0295c07"/><lb ed="R111" n="0427b03"/>菩提等。惟此聲聞則不然。如空中本自無<anchor xml:id="nkr_note_add_0295c0701" n="0295c0701"/><anchor xml:id="beg0295c0701" n="0295c0701"/>刺<anchor xml:id="end0295c0701"/>。彼故
<lb ed="X" n="0295c08"/><lb ed="R111" n="0427b04"/>見苦而常懷厭離以拔之。見集而恒畏其生以斷
<lb ed="X" n="0295c09"/><lb ed="R111" n="0427b05"/>之。虗空亦本自無得。彼故慕滅而獨契之。修道而
<lb ed="X" n="0295c10"/><lb ed="R111" n="0427b06"/>獨度之。此其所以爲下智也。然此但言藏敎爾。通
<lb ed="X" n="0295c11"/><lb ed="R111" n="0427b07"/>敎則非然。以其能解色卽是空。非色滅空故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295c12"/><lb ed="R111" n="0427b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295c1201">大誓之心未普。攝化之道無施。六和之敬空然。三界
<lb ed="X" n="0295c13"/><lb ed="R111" n="0427b09"/>之慈靡運。因乖萬行。果闕圓常。六度未修。非小何類。
<lb ed="X" n="0295c14"/><lb ed="R111" n="0427b10"/>如是則聲聞之道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295c15"/><lb ed="R111" n="0427b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295c1501">大誓未普。從容與而言之也。若峻辭奪之。正當言
<lb ed="X" n="0295c16"/><lb ed="R111" n="0427b12"/>其不普。誓旣不普。攝化何施。所謂如麞獨跳。不顧
<lb ed="X" n="0295c17"/><lb ed="R111" n="0427b13"/>後羣者也。六和敬者。石壁云。一同戒和敬。二同見
<lb ed="X" n="0295c18"/><lb ed="R111" n="0427b14"/>和敬。三同行和敬。四身慈和敬。五口慈和敬。六意
<lb ed="X" n="0295c19"/><lb ed="R111" n="0427b15"/>慈和敬。余曰。聲聞非無六和之敬。第歸之於空。然
<lb ed="X" n="0295c20"/><lb ed="R111" n="0427b16"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0295c2001" n="0295c2001"/><anchor xml:id="beg0295c2001" n="0295c2001"/>己<anchor xml:id="end0295c2001"/>六和旣空。慈悲不運。若菩薩欲圓萬德之果。
<lb ed="X" n="0295c21"/><lb ed="R111" n="0427b17"/>須順萬行之因。聲聞因行有乖。果德豈能不闕。六
<lb ed="X" n="0295c22"/><lb ed="R111" n="0427b18"/>度曠然不修。自非小乘何類。所以判入聲聞乘也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295c23"/><lb ed="R111" n="0428a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0295c2301">或有不因他說。自悟非常。偶緣散而體眞。故名緣覺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0295c24"/><lb ed="R111" n="0428a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0295c2401">梵語辟支迦羅。此稱獨覺。亦稱緣覺。不因他說。自
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0296a" n="0296a"/>
<lb ed="X" n="0296a01"/><lb ed="R111" n="0428a03"/>悟無常。單言獨覺也。偶緣散而體眞。兼言緣覺也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a02"/><lb ed="R111" n="0428a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a0201">原其所習。十二因緣。而爲本行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a03"/><lb ed="R111" n="0428a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296a0301">十二因緣有三種。三世。一期。一念下且言其三世。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a04"/><lb ed="R111" n="0428a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a0401">觀無明而卽空。達諸行而無作。二因旣非其業。五果
<lb ed="X" n="0296a05"/><lb ed="R111" n="0428a07"/>之報何酬。愛取有以無疵。老死亦何所累。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a06"/><lb ed="R111" n="0428a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296a0601">無明與行。過去二支因也。通敎緣覺。能了煩惱卽
<lb ed="X" n="0296a07"/><lb ed="R111" n="0428a09"/>空。結業無作。識。名色。六入。觸。受。現在五支果也。因
<lb ed="X" n="0296a08"/><lb ed="R111" n="0428a10"/>旣卽空。果亦何得。故曰二因非業。五果何酬。愛。取。
<lb ed="X" n="0296a09"/><lb ed="R111" n="0428a11"/>有。三支現在因也。由有現在三支之因。故感未來
<lb ed="X" n="0296a10"/><lb ed="R111" n="0428a12"/>二支老死之果。愛取旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0296a1001" n="0296a1001"/><anchor xml:id="beg0296a1001" n="0296a1001"/>已<anchor xml:id="end0296a1001"/>無疵。老死故無所累。此
<lb ed="X" n="0296a11"/><lb ed="R111" n="0428a13"/>緣覺觀因緣滅相。入道之法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a12"/><lb ed="R111" n="0428a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a1201">故能翛然獨脫。淨處幽居。觀物變而悟非常。覩秋零
<lb ed="X" n="0296a13"/><lb ed="R111" n="0428a15"/>而入眞道。四儀庠序。攝心慮以恬愉。性好單棲。憩閑
<lb ed="X" n="0296a14"/><lb ed="R111" n="0428a16"/>林而自適。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a15"/><lb ed="R111" n="0428a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296a1501">此明獨覺。謂獨宿孤峯。樂獨善寂。觀物變易。自悟
<lb ed="X" n="0296a16"/><lb ed="R111" n="0428a18"/>無生。如國王見落花而悟道。比丘聽釧聲而證眞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a17"/><lb ed="R111" n="0428b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a1701">不欣說法。現神力以化他。無佛之世出興。作佛燈之
<lb ed="X" n="0296a18"/><lb ed="R111" n="0428b02"/>後<g ref="#CB08504">𦦨</g>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a19"/><lb ed="R111" n="0428b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296a1901">初心菩薩。能說法而未能現通。緣覺獨覺。能現通
<lb ed="X" n="0296a20"/><lb ed="R111" n="0428b04"/>而不能說法。惟佛與佛。乃兼有之。然而又有現通
<lb ed="X" n="0296a21"/><lb ed="R111" n="0428b05"/>不現通諸緣覺獨覺。說法不說法諸緣覺獨覺。亦
<lb ed="X" n="0296a22"/><lb ed="R111" n="0428b06"/>不得一準。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296a23"/><lb ed="R111" n="0428b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296a2301">身惟善寂。意翫淸虗。獨宿孤峯。觀物散滅。利他不普。
<lb ed="X" n="0296a24"/><lb ed="R111" n="0428b08"/>自益未圓。於下有勝。於上不足。兩非其類。位取中乘。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0296b" n="0296b"/>
<lb ed="X" n="0296b01"/><lb ed="R111" n="0428b09"/>如此。辟支佛道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b02"/><lb ed="R111" n="0428b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b0201">辟支取唯如鹿。亦能匡徒領衆。第利他不普耳。自
<lb ed="X" n="0296b03"/><lb ed="R111" n="0428b11"/>益未圓。且約通敎言之。辟支先侵正使。少侵習氣
<lb ed="X" n="0296b04"/><lb ed="R111" n="0428b12"/>菩薩至果時。正習俱盡。以此二事。以定三人。今則
<lb ed="X" n="0296b05"/><lb ed="R111" n="0428b13"/>於下有勝。於上不足。在季孟之間。故號辟支迦羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b06"/><lb ed="R111" n="0428b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b0601">如其根性本明。元功宿著。學非博涉。解自先知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b07"/><lb ed="R111" n="0428b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b0701">此明菩薩乘。皆由宿秉。積功累德。不止一生。誠非
<lb ed="X" n="0296b08"/><lb ed="R111" n="0428b16"/>學聚問辨而來。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b09"/><lb ed="R111" n="0428b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b0901">心無所緣。而能利物。慈悲至大。愛見之所不拘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b10"/><lb ed="R111" n="0428b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b1001">石壁云。有悲無智。愛見是生。有智無悲。墮二乘地。
<lb ed="X" n="0296b11"/><lb ed="R111" n="0429a01"/>今以忘機之智。導無緣之悲。所以爲通敎菩薩也。
<lb ed="X" n="0296b12"/><lb ed="R111" n="0429a02"/>金剛三昧經云。若化衆生。不生於化。不生無化。其
<lb ed="X" n="0296b13"/><lb ed="R111" n="0429a03"/>化大焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b14"/><lb ed="R111" n="0429a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b1401">終日度生。不見生之可度。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b15"/><lb ed="R111" n="0429a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b1501">金剛般若云。滅度一切衆生。實無衆生得滅度者。
<lb ed="X" n="0296b16"/><lb ed="R111" n="0429a06"/>此之謂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b17"/><lb ed="R111" n="0429a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b1701">一異齊旨。解惑同源。人法俱空。故名菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b18"/><lb ed="R111" n="0429a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b1801">石壁云。一謂照眞。異謂照俗。眞俗雖異。妙旨不殊。
<lb ed="X" n="0296b19"/><lb ed="R111" n="0429a09"/>解惑例然。自利。則大智爲首。<anchor xml:id="nkr_note_add_0296b1901" n="0296b1901"/><anchor xml:id="beg0296b1901" n="0296b1901"/>已<anchor xml:id="end0296b1901"/>證二空。利他。則大
<lb ed="X" n="0296b20"/><lb ed="R111" n="0429a10"/>悲爲先。長遊六趣。悲智俱運。故號菩提薩埵焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b21"/><lb ed="R111" n="0429a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b2101">原其所修。六度而爲正因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b22"/><lb ed="R111" n="0429a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296b2201">藏通菩薩。皆修六度。應以事理二種別之。今正言
<lb ed="X" n="0296b23"/><lb ed="R111" n="0429a13"/>修理六度也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296b24"/><lb ed="R111" n="0429a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296b2401">行施。則盡命傾財。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0296c" n="0296c"/>
<lb ed="X" n="0296c01"/><lb ed="R111" n="0429a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c0101">身命財。三者俱施。如此行檀。修三堅法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c02"/><lb ed="R111" n="0429a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c0201">持戒。則吉羅無犯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c03"/><lb ed="R111" n="0429a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c0301">七聚淨戒。雖最小者。爲突吉羅。而亦無犯。況其大
<lb ed="X" n="0296c04"/><lb ed="R111" n="0429a18"/>者乎。又應云。性重譏嫌。二皆無犯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c05"/><lb ed="R111" n="0429b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c0501">忍辱。則深明非我。割截何傷。安耐毀譽。八風不動。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c06"/><lb ed="R111" n="0429b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c0601">經云。我於往昔。節節支解。若有我相人相衆生相
<lb ed="X" n="0296c07"/><lb ed="R111" n="0429b03"/>壽者相。應生瞋恨。石壁云。良由四相卽空。順違無
<lb ed="X" n="0296c08"/><lb ed="R111" n="0429b04"/>地。稱法成想。故曰深明。八風者。利衰毀譽。稱譏苦
<lb ed="X" n="0296c09"/><lb ed="R111" n="0429b05"/>樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c10"/><lb ed="R111" n="0429b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c1001">精進。則勤求至道。如救頭然。自行化他。刹那之頃無
<lb ed="X" n="0296c11"/><lb ed="R111" n="0429b07"/>間。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c12"/><lb ed="R111" n="0429b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c1201">精則不雜。進則不退。不雜不退。以求大道。如救頭
<lb ed="X" n="0296c13"/><lb ed="R111" n="0429b09"/>然之急。如喪考妣之哀。二利兼行。雖刹那亦無少
<lb ed="X" n="0296c14"/><lb ed="R111" n="0429b10"/>間。如是可謂眞精進也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c15"/><lb ed="R111" n="0429b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c1501">禪那。則身心寂怕。安般希微。住寂定以自資。運四儀
<lb ed="X" n="0296c16"/><lb ed="R111" n="0429b12"/>而利物。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c17"/><lb ed="R111" n="0429b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c1701">入定之法。宜調身調息調心。入則調麤而至細。出
<lb ed="X" n="0296c18"/><lb ed="R111" n="0429b14"/>則調細以出麤。住則三事以均調。所謂入出住百
<lb ed="X" n="0296c19"/><lb ed="R111" n="0429b15"/>千三昧是也。梵語安那般那。此云遣來遣去。卽調
<lb ed="X" n="0296c20"/><lb ed="R111" n="0429b16"/>息之方也。謂菩薩住則修寂。定以自資。出則運四
<lb ed="X" n="0296c21"/><lb ed="R111" n="0429b17"/>儀而利物。莫非自他兼利之事也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c22"/><lb ed="R111" n="0429b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0296c2201">智慧。則了知緣起。自性無生。萬法皆如。眞源至寂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0296c23"/><lb ed="R111" n="0430a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0296c2301">中論云。因緣所生法。我說卽是空。豈非自性無生
<lb ed="X" n="0296c24"/><lb ed="R111" n="0430a02"/>乎。以此充擴一切。則萬法皆如。而眞源至寂矣。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0297a" n="0297a"/>
<lb ed="X" n="0297a01"/><lb ed="R111" n="0430a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a0101">雖知煩惱無可捨。菩提無可取。而能不證無爲。度生
<lb ed="X" n="0297a02"/><lb ed="R111" n="0430a04"/>長劫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a03"/><lb ed="R111" n="0430a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a0301">前明菩薩能達假而卽空。今則能從空而出假。於
<lb ed="X" n="0297a04"/><lb ed="R111" n="0430a06"/>無可捨中。吾故捨之。無可求中。吾故求之。不證無
<lb ed="X" n="0297a05"/><lb ed="R111" n="0430a07"/>爲。度生長劫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a06"/><lb ed="R111" n="0430a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a0601">廣修萬行。等觀羣方。下及諦緣。上該不共。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a07"/><lb ed="R111" n="0430a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a0701">般若有共不共。共則三人同修。卽下及諦緣等觀。
<lb ed="X" n="0297a08"/><lb ed="R111" n="0430a10"/>通理不共。則獨菩薩法。非但六度有別。亦乃道觀
<lb ed="X" n="0297a09"/><lb ed="R111" n="0430a11"/>雙流。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a10"/><lb ed="R111" n="0430a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a1001">大誓之心普被。四攝之道通收。總三界以爲家。括四
<lb ed="X" n="0297a11"/><lb ed="R111" n="0430a13"/>生而爲子。悲智雙運。福慧兩嚴。超越二乘。獨居其上。
<lb ed="X" n="0297a12"/><lb ed="R111" n="0430a14"/>如是則大乘之道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a13"/><lb ed="R111" n="0430a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a1301">此讚菩薩其心普。其行通。其家大。其子多。而悲智
<lb ed="X" n="0297a14"/><lb ed="R111" n="0430a16"/>雙運。福慧兩嚴。故能超越居上。以成大乘之道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a15"/><lb ed="R111" n="0430a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a1501">是以一眞之理。逐根性以階差。取益隨機。三乘之唱
<lb ed="X" n="0297a16"/><lb ed="R111" n="0430a18"/>備矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a17"/><lb ed="R111" n="0430b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a1701">理本無差。敎隨機異。諦緣度法。唱爲三乘。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a18"/><lb ed="R111" n="0430b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a1801">然而至理虗元。窮微絕妙。尙非其一。何是於三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a19"/><lb ed="R111" n="0430b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a1901">此下示一而爲三。三本是一。先明一本非一。令其
<lb ed="X" n="0297a20"/><lb ed="R111" n="0430b04"/>於三忘三。忘三。則會歸於一。歸一。則一與俱忘。方
<lb ed="X" n="0297a21"/><lb ed="R111" n="0430b05"/>契虗元絕妙之旨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a22"/><lb ed="R111" n="0430b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297a2201">不三之三而言三。不一之一而言一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297a23"/><lb ed="R111" n="0430b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297a2301">欲使忘三。先須了其不三。欲使忘一。先須了其不
<lb ed="X" n="0297a24"/><lb ed="R111" n="0430b08"/>一。是則不三之三則可忘。不一之一則可泯也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0297b" n="0297b"/>
<lb ed="X" n="0297b01"/><lb ed="R111" n="0430b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b0101">一三非三尙不三。三一之一亦何一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b02"/><lb ed="R111" n="0430b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b0201">卽一之三。則三卽一。故三非三。三非三故。尙不三
<lb ed="X" n="0297b03"/><lb ed="R111" n="0430b11"/>卽三之一。則一卽三故。一非一。一非一故。一何一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b04"/><lb ed="R111" n="0430b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b0401">一不一。自非三。三不三。自非一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b05"/><lb ed="R111" n="0430b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b0501">一尙不一。則三本非三。故自非三。三尙不三。則一
<lb ed="X" n="0297b06"/><lb ed="R111" n="0430b14"/>本非一。故自非一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b07"/><lb ed="R111" n="0430b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b0701">非一一非。三不留。非三三非。一不立。不立之一。本無
<lb ed="X" n="0297b08"/><lb ed="R111" n="0430b16"/>三。不留之三。本無一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b09"/><lb ed="R111" n="0430b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b0901">夫三因一立。一旣非一。而三豈留。一因三會。三卽
<lb ed="X" n="0297b10"/><lb ed="R111" n="0430b18"/>非三。而一豈立。不立之一一旣空。又何有於三。故
<lb ed="X" n="0297b11"/><lb ed="R111" n="0431a01"/>本無三。不留之三三旣無。又何有於一。故本無一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b12"/><lb ed="R111" n="0431a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b1201">一三本無。無亦無。無無。無本。故絕妙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b13"/><lb ed="R111" n="0431a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b1301">一三雖無。若存於無。無則非妙。故卽此無。而亦無
<lb ed="X" n="0297b14"/><lb ed="R111" n="0431a04"/>之。苟無其無。則無有一三之根本。方能臻於至理
<lb ed="X" n="0297b15"/><lb ed="R111" n="0431a05"/>虗元。窮微絕妙之體。言絕妙者。絕一三有無形對
<lb ed="X" n="0297b16"/><lb ed="R111" n="0431a06"/>之麤迹也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b17"/><lb ed="R111" n="0431a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b1701">如是。則一何所分。三何所合。合分自於人耳。何理異
<lb ed="X" n="0297b18"/><lb ed="R111" n="0431a08"/>於言哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b19"/><lb ed="R111" n="0431a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297b1901">能如此知。則一自住一。元不分三。三自住三。三不
<lb ed="X" n="0297b20"/><lb ed="R111" n="0431a10"/>合一。今言始從一理。而分爲三乘。未合三乘。而歸
<lb ed="X" n="0297b21"/><lb ed="R111" n="0431a11"/>於一理者。乃從三乘之機。而自分自合耳。三乘所
<lb ed="X" n="0297b22"/><lb ed="R111" n="0431a12"/>證之理。豈爲人分之果異。合之果同哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297b23"/><lb ed="R111" n="0431a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297b2301">譬夫三獸渡河。河一甯從獸合。復何獨河非獸合。亦
<lb ed="X" n="0297b24"/><lb ed="R111" n="0431a14"/>乃獸不河分。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0297c" n="0297c"/>
<lb ed="X" n="0297c01"/><lb ed="R111" n="0431a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c0101">涅槃經。明三獸渡河。謂象馬兔也。兔浮水面。馬才
<lb ed="X" n="0297c02"/><lb ed="R111" n="0431a16"/>沒身。象直到底。以喩通敎三人。破惑證眞。淺深有
<lb ed="X" n="0297c03"/><lb ed="R111" n="0431a17"/>異。然而獸不同。而河自合一。河之一。甯從獸而方
<lb ed="X" n="0297c04"/><lb ed="R111" n="0431a18"/>一哉。以喩理原自一。非從人合而後一也。卽獸自
<lb ed="X" n="0297c05"/><lb ed="R111" n="0431b01"/>異。而河元不分。以喩人雖三。而理不爲之三也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c06"/><lb ed="R111" n="0431b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c0601">河尙不成三河。豈得以河而合獸。獸尙不成一獸。豈
<lb ed="X" n="0297c07"/><lb ed="R111" n="0431b03"/>得以獸而三河。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c08"/><lb ed="R111" n="0431b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c0801">河祇是一。豈得以一河而合三獸。喩理本不異。豈
<lb ed="X" n="0297c09"/><lb ed="R111" n="0431b05"/>得以理而合三乘。獸本是三。豈得以三獸而成三
<lb ed="X" n="0297c10"/><lb ed="R111" n="0431b06"/>河。喩機本爲三。豈得以三乘而爲三理。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c11"/><lb ed="R111" n="0431b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c1101">河非獸而何三。獸非河而何一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c12"/><lb ed="R111" n="0431b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c1201">石壁云。理不是機。自一。機不是理。恒三。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c13"/><lb ed="R111" n="0431b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c1301">一河獨包三獸。而河未曾三。三獸共履一河。而獸未
<lb ed="X" n="0297c14"/><lb ed="R111" n="0431b10"/>甞一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c15"/><lb ed="R111" n="0431b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c1501">喩一理以應三機。而理不爲機以成三。三機共觀
<lb ed="X" n="0297c16"/><lb ed="R111" n="0431b12"/>一理。而機不爲理以爲一。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c17"/><lb ed="R111" n="0431b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c1701">獸之非一。明其足有長短。河之不三。知其水無深淺。
<lb ed="X" n="0297c18"/><lb ed="R111" n="0431b14"/>水無深淺。譬法之無差。足有短長。類智之有明昧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c19"/><lb ed="R111" n="0431b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c1901">以法合喩。可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c20"/><lb ed="R111" n="0431b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c2001">如是。則法本無三。而人自三耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c21"/><lb ed="R111" n="0431b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c2101">結文亦可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c22"/><lb ed="R111" n="0431b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0297c2201">今之三乘之初。四諦最標其首。法之旣以無差。四諦
<lb ed="X" n="0297c23"/><lb ed="R111" n="0432a01"/>亦何非大。而言聲聞同觀之位。居其小者哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0297c24"/><lb ed="R111" n="0432a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0297c2401">四諦通三乘。亦通四敎。十二因緣。則廣說四諦。六
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0298a" n="0298a"/>
<lb ed="X" n="0298a01"/><lb ed="R111" n="0432a03"/>度。則擧道滅以該苦集。義通四敎。略如前註。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a02"/><lb ed="R111" n="0432a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a0201">是知諦似於河。人之若獸。聲聞最劣。與兔爲儔。雖復
<lb ed="X" n="0298a03"/><lb ed="R111" n="0432a05"/>奔波。甯窮浪底。未能知其深極。位自居卑。何必觀諦
<lb ed="X" n="0298a04"/><lb ed="R111" n="0432a06"/>之流。一槩同其成小。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a05"/><lb ed="R111" n="0432a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a0501">石壁云。下智不深。觀之自小。上根所造。甯同小哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a06"/><lb ed="R111" n="0432a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a0601">如其智照高明。量齊香象。則可以窮源盡際。煥然成
<lb ed="X" n="0298a07"/><lb ed="R111" n="0432a09"/>大矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a08"/><lb ed="R111" n="0432a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a0801">智照高明。則能觀之智大。量齊香象。則所階之位
<lb ed="X" n="0298a09"/><lb ed="R111" n="0432a11"/>優。窮源極際。則所證之理深。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a10"/><lb ed="R111" n="0432a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a1001">故知下智觀者。得聲聞果。中智觀者。得緣覺果。上智
<lb ed="X" n="0298a11"/><lb ed="R111" n="0432a13"/>觀者。得菩薩果。明宗皎然。豈容圖度者矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a12"/><lb ed="R111" n="0432a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a1201">涅槃云。下智觀者。得聲聞菩提。乃至上上智觀。得
<lb ed="X" n="0298a13"/><lb ed="R111" n="0432a15"/>佛菩提。今論三乘。故不言上上也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a14"/><lb ed="R111" n="0432a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a1401">是以聲聞見苦而斷集。緣覺悟集散而觀離。菩薩了
<lb ed="X" n="0298a15"/><lb ed="R111" n="0432a17"/>達眞源。知集本無和合。三人同見四諦。證果之所差
<lb ed="X" n="0298a16"/><lb ed="R111" n="0432a18"/>殊。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a17"/><lb ed="R111" n="0432b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a1701">只一四諦。三乘所觀不同。以乘三種智慧。聲聞以
<lb ed="X" n="0298a18"/><lb ed="R111" n="0432b02"/>苦諦爲先。知苦而斷集。緣覺觀集諦爲先。悟集散
<lb ed="X" n="0298a19"/><lb ed="R111" n="0432b03"/>而觀空。菩薩以滅諦爲首。了達眞源。集無和合。四
<lb ed="X" n="0298a20"/><lb ed="R111" n="0432b04"/>諦同。而證果異也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a21"/><lb ed="R111" n="0432b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a2101">良由觀有淺深。對照明其高下耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a22"/><lb ed="R111" n="0432b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298a2201">以淺深之觀。對照四諦以明高下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298a23"/><lb ed="R111" n="0432b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298a2301">是以下乘行下。中上之所未修。上乘行上。而修中下。
<lb ed="X" n="0298a24"/><lb ed="R111" n="0432b08"/>中行中下。不修於上。上中下之在人。非諦令其大小
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0298b" n="0298b"/>
<lb ed="X" n="0298b01"/><lb ed="R111" n="0432b09"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b02"/><lb ed="R111" n="0432b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b0201">明三乘之修。有正有兼。上正修上。兼修中下。中正
<lb ed="X" n="0298b03"/><lb ed="R111" n="0432b11"/>修中。兼修乎下。下根惟能修下。而不能修中上也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b04"/><lb ed="R111" n="0432b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298b0401">然三乘雖殊。同歸出苦之要。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b05"/><lb ed="R111" n="0432b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b0501">共破見思之縛。皆出分段生死。不以觀有明昧。而
<lb ed="X" n="0298b06"/><lb ed="R111" n="0432b14"/>脫苦亦有優劣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b07"/><lb ed="R111" n="0432b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298b0701">聲聞雖小。見愛之惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0298b0701" n="0298b0701"/><anchor xml:id="beg0298b0701" n="0298b0701"/>已<anchor xml:id="end0298b0701"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0298b0702" n="0298b0702"/><anchor xml:id="beg0298b0702" n="0298b0702"/>祛<anchor xml:id="end0298b0702"/>。故於三界無憂。分段之形
<lb ed="X" n="0298b08"/><lb ed="R111" n="0432b16"/>滅矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b09"/><lb ed="R111" n="0432b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b0901">此去略明聲聞功德。兼判頓漸地位。以寓勸修之
<lb ed="X" n="0298b10"/><lb ed="R111" n="0432b18"/>意。今此先明聲聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0298b1001" n="0298b1001"/><anchor xml:id="beg0298b1001" n="0298b1001"/>已<anchor xml:id="end0298b1001"/>得斷惑出苦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b11"/><lb ed="R111" n="0433a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298b1101">三明照耀開朗。八萬之劫現前。六通縱任無爲。山壁
<lb ed="X" n="0298b12"/><lb ed="R111" n="0433a02"/>遊之直渡。時復空中行住。或坐臥之安然。泛沼則輕
<lb ed="X" n="0298b13"/><lb ed="R111" n="0433a03"/>若鴻毛。涉地則猶如履水。九定之功滿足。十八之變
<lb ed="X" n="0298b14"/><lb ed="R111" n="0433a04"/>隨心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b15"/><lb ed="R111" n="0433a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b1501">此明功德圓滿也。三明照耀等。言三明六通悉皆
<lb ed="X" n="0298b16"/><lb ed="R111" n="0433a06"/>具足也。九定等。言此神通由禪定之所發也。九定
<lb ed="X" n="0298b17"/><lb ed="R111" n="0433a07"/>十八變備如法數。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b18"/><lb ed="R111" n="0433a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298b1801">然三藏之佛。望六根淸淨位。有齊有劣。同除四住。此
<lb ed="X" n="0298b19"/><lb ed="R111" n="0433a09"/>處爲齊。若伏無明。三藏則劣。佛尙爲劣。二乘可知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298b20"/><lb ed="R111" n="0433a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298b2001">文出法華元義。彼判四敎。皆有果頭之佛。若論斷
<lb ed="X" n="0298b21"/><lb ed="R111" n="0433a11"/>伏修證。階位天淵。所謂邊方未靜。借職則高。論爵
<lb ed="X" n="0298b22"/><lb ed="R111" n="0433a12"/>定勳。其位實下。故約三藏果佛。與圓敎七信位人。
<lb ed="X" n="0298b23"/><lb ed="R111" n="0433a13"/>定其優劣。故曰同除四住。此處爲齊。若伏無明。三
<lb ed="X" n="0298b24"/><lb ed="R111" n="0433a14"/>藏則劣。以三藏人。不知有根本無明。況能伏斷。故
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0298c" n="0298c"/>
<lb ed="X" n="0298c01"/><lb ed="R111" n="0433a15"/>此六根淸淨人爲劣也。昔五代錢忠懿王。讀至此
<lb ed="X" n="0298c02"/><lb ed="R111" n="0433a16"/>不知其義。問天台韶國師。師曰。此是天台敎義。當
<lb ed="X" n="0298c03"/><lb ed="R111" n="0433a17"/>問螺溪羲寂法師。師爲之釋疑竟。備言天台敎藏。
<lb ed="X" n="0298c04"/><lb ed="R111" n="0433a18"/>此方兵燹毀滅。惟海東諸國完備。王爲遣使。齎幣
<lb ed="X" n="0298c05"/><lb ed="R111" n="0433b01"/>往聘高麗日本。遺文復還。後世獲覩敎觀全文。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c06"/><lb ed="R111" n="0433b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298c0601">望上斷伏雖殊。於下迷悟有隔。如是則二乘何咎。而
<lb ed="X" n="0298c07"/><lb ed="R111" n="0433b03"/>欲不修者乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c08"/><lb ed="R111" n="0433b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298c0801">此寓勸修。故以望上雖殊於圓。於下猶勝於迷。以
<lb ed="X" n="0298c09"/><lb ed="R111" n="0433b05"/>爲發端。故曰。如是則二乘之法何咎。而欲不修。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c10"/><lb ed="R111" n="0433b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298c1001">如來爲對大根。引歸寶所。令修種智。同契圓伊。或毀
<lb ed="X" n="0298c11"/><lb ed="R111" n="0433b07"/>或譽。抑揚當時耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c12"/><lb ed="R111" n="0433b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298c1201">此釋或者之疑。疑者曰。若聲聞之行當修。何故如
<lb ed="X" n="0298c13"/><lb ed="R111" n="0433b09"/>來於大乘經。種種呵斥以爲焦敗。不成法器。故釋
<lb ed="X" n="0298c14"/><lb ed="R111" n="0433b10"/>之曰。如來說法。見大機而爲小障。令大不發故。或
<lb ed="X" n="0298c15"/><lb ed="R111" n="0433b11"/>抑小以揚大。抑偏以譽圓。而作此說。然而聞之獲
<lb ed="X" n="0298c16"/><lb ed="R111" n="0433b12"/>益。事匪徒然。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c17"/><lb ed="R111" n="0433b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298c1701">凡夫不了。預畏被呵。甯知見愛尙存。去二乘而甚遠。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c18"/><lb ed="R111" n="0433b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298c1801">如來說法。各有時用。見大機。則呵小以揚大。見小
<lb ed="X" n="0298c19"/><lb ed="R111" n="0433b15"/>機。則讚小而毀妄。凡夫不了此意。未修預畏被呵。
<lb ed="X" n="0298c20"/><lb ed="R111" n="0433b16"/>豈知二乘之法。乃瀉愛見之黃龍湯。可以爲圓修
<lb ed="X" n="0298c21"/><lb ed="R111" n="0433b17"/>助道。其若不服。守病而死。誰之過歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c22"/><lb ed="R111" n="0433b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0298c2201">雖復言其修道惑使諸所不<anchor xml:id="nkr_note_add_0298c2201" n="0298c2201"/><anchor xml:id="beg0298c2201" n="0298c2201"/>祛<anchor xml:id="end0298c2201"/>。非惟身口未端。亦乃
<lb ed="X" n="0298c23"/><lb ed="R111" n="0434a01"/>心由諂曲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0298c24"/><lb ed="R111" n="0434a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0298c2401">凡夫之人。徒言修道。惑使不驅。則身口何由而端。
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0299a" n="0299a"/>
<lb ed="X" n="0299a01"/><lb ed="R111" n="0434a03"/>心路何由而直。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a02"/><lb ed="R111" n="0434a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a0201">見生自意。解背眞詮。聖敎之所不依。明師未曾承受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a03"/><lb ed="R111" n="0434a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a0301">聖敎不依。所以解背眞詮。明師未承。所以見生自
<lb ed="X" n="0299a04"/><lb ed="R111" n="0434a06"/>意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a05"/><lb ed="R111" n="0434a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a0501">根緣非唯宿習。見解未預生知。而能世智辨聰。談論
<lb ed="X" n="0299a06"/><lb ed="R111" n="0434a08"/>以之終日。時復牽於經語。曲會私情。縱邪說以誑愚
<lb ed="X" n="0299a07"/><lb ed="R111" n="0434a09"/>人。撥因果而排罪福。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a08"/><lb ed="R111" n="0434a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a0801">世有一等善無宿植。解不生知。假辨聰而談論風
<lb ed="X" n="0299a09"/><lb ed="R111" n="0434a11"/>生。援經論而傍通曲會。不過誑惑愚聾。撥無因果。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a10"/><lb ed="R111" n="0434a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a1001">順情則嬉怡生愛。違意則<g ref="#CB05540">𢛨</g><g ref="#CB05543">𢥃</g>懷瞋。三受之狀固然。
<lb ed="X" n="0299a11"/><lb ed="R111" n="0434a13"/>稱位乃儔菩薩<note place="inline"><g ref="#CB05540">𢛨</g><g ref="#CB05543">𢥃</g>中心不快貌</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a12"/><lb ed="R111" n="0434a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a1201">上旣以解驗其邪正。今復以行而測其聖凡。順之
<lb ed="X" n="0299a13"/><lb ed="R111" n="0434a15"/>則喜。逆之則瞋。居然凡夫三受。胡以菩薩自稱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a14"/><lb ed="R111" n="0434a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a1401">初篇之非未免。過人之釁又縈。大乘之所不修。而復
<lb ed="X" n="0299a15"/><lb ed="R111" n="0434a17"/>譏於小學。恣一時之強口。謗說之患鏗然。三途苦輪
<lb ed="X" n="0299a16"/><lb ed="R111" n="0434a18"/>報之長劫。哀哉。吁哉。言及愴然悲酸矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a17"/><lb ed="R111" n="0434b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a1701">初篇。四重也。過人之釁又縈。言此人之釁隙繞身
<lb ed="X" n="0299a18"/><lb ed="R111" n="0434b02"/>而多也。大旣不修。又譏於小。恣強口而謗說。嬰長
<lb ed="X" n="0299a19"/><lb ed="R111" n="0434b03"/>劫之苦輪。誠可哀哉。興言實愴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a20"/><lb ed="R111" n="0434b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299a2001">然而達性之人。對境彌加其照。忘心之士。相善不涉
<lb ed="X" n="0299a21"/><lb ed="R111" n="0434b05"/>其懷。況乎三業之邪非。甯有歷心於塵滴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299a22"/><lb ed="R111" n="0434b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299a2201">達性而修。對境無非心性。彌照性以成修。忘心而
<lb ed="X" n="0299a23"/><lb ed="R111" n="0434b07"/>見。逢緣何莫眞如。愈達如而忘善。邪非何有。塵滴
<lb ed="X" n="0299a24"/><lb ed="R111" n="0434b08"/>何沾。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0299b" n="0299b"/>
<lb ed="X" n="0299b01"/><lb ed="R111" n="0434b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b0101">是以鑒元之侶。淨三受於心源。滌穢之流。掃七支於
<lb ed="X" n="0299b02"/><lb ed="R111" n="0434b10"/>身口。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b03"/><lb ed="R111" n="0434b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b0301">三受不淨。則元無以鑒。七支不掃。則奚以滌。所貴
<lb ed="X" n="0299b04"/><lb ed="R111" n="0434b12"/>乎道者。惟是以爲快也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b05"/><lb ed="R111" n="0434b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b0501">無情罔侵塵業。有識無惱蜎螟。幽<g ref="#CB00589">㵎</g>未足比其淸。飛
<lb ed="X" n="0299b06"/><lb ed="R111" n="0434b14"/>雪無以方其素。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b07"/><lb ed="R111" n="0434b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b0701">能淨三受。能掃七支。無情自不犯偷盜。有情自不
<lb ed="X" n="0299b08"/><lb ed="R111" n="0434b16"/>犯淫殺。楞嚴云。心尙不緣色香味觸。身三口四。生
<lb ed="X" n="0299b09"/><lb ed="R111" n="0434b17"/>必無因。淸素之懷。不可雲喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b10"/><lb ed="R111" n="0434b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b1001">養德若羽羣揚翅。望星月以窮高。棄惡若鱗衆驚鉤。
<lb ed="X" n="0299b11"/><lb ed="R111" n="0435a01"/>投江瀛而盡底。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b12"/><lb ed="R111" n="0435a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b1201">石壁云。養德似鳥沖虗。彌高智路。棄惡如魚避鉤。
<lb ed="X" n="0299b13"/><lb ed="R111" n="0435a03"/>謹愼行門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b14"/><lb ed="R111" n="0435a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b1401">元曦慚其照遠。上界恧以緣消。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b15"/><lb ed="R111" n="0435a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b1501">石壁云。智照高遠。量越元曦。三有緣消。功逾上界。
<lb ed="X" n="0299b16"/><lb ed="R111" n="0435a06"/>解行如此。無以加焉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b17"/><lb ed="R111" n="0435a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b1701">境智合以圓虗。定慧均而等妙。桑田改而心無易。海
<lb ed="X" n="0299b18"/><lb ed="R111" n="0435a08"/>嶽遷而志不移。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b19"/><lb ed="R111" n="0435a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b1901">道如在己。世間相常。山海任其變更。心志豈隨物
<lb ed="X" n="0299b20"/><lb ed="R111" n="0435a10"/>轉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b21"/><lb ed="R111" n="0435a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b2101">而能處憒非喧。凝神挺照。心源明淨。慧解無方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b22"/><lb ed="R111" n="0435a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299b2201">石壁云。極耳目於視聽。聲色所不能制者。豈不以
<lb ed="X" n="0299b23"/><lb ed="R111" n="0435a13"/>其卽萬物之自虗。故物不能累其神明也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299b24"/><lb ed="R111" n="0435a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299b2401">觀法性而達眞如。鑒金文而依了義。如是則一念之
<pb ed="X" xml:id="X63.1242.0299c" n="0299c"/>
<lb ed="X" n="0299c01"/><lb ed="R111" n="0435a15"/>中。何法門而不具。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299c02"/><lb ed="R111" n="0435a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299c0201">圓修之人。內自觀性。外合了義。一念性具。何法不
<lb ed="X" n="0299c03"/><lb ed="R111" n="0435a17"/>該。故能達修善修惡。卽性善性惡。心性融通。無法
<lb ed="X" n="0299c04"/><lb ed="R111" n="0435a18"/>不具。可謂圓頓了義之人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299c05"/><lb ed="R111" n="0435b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299c0501">如其妙慧未彰。心無準的。解非契理行闕超塵。乖法
<lb ed="X" n="0299c06"/><lb ed="R111" n="0435b02"/>性而順常情。背圓詮而執權說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299c07"/><lb ed="R111" n="0435b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299c0701">凡事圓修。先須開悟妙慧。如善射者。筈筈相拄。無
<lb ed="X" n="0299c08"/><lb ed="R111" n="0435b04"/>不中的。心心相照。無不越塵。葢照性而智自明。智
<lb ed="X" n="0299c09"/><lb ed="R111" n="0435b05"/>明而塵自越。其或不然。以無法身與般若。胡能致
<lb ed="X" n="0299c10"/><lb ed="R111" n="0435b06"/>解脫之神效哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299c11"/><lb ed="R111" n="0435b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299c1101">如是。則次第隨機。對根源而設敎矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299c12"/><lb ed="R111" n="0435b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299c1201">結成佛說。三乘漸敎之所以。如其圓解圓行。則不
<lb ed="X" n="0299c13"/><lb ed="R111" n="0435b09"/>須此。若解非契理。行闕超塵。乖性順情。背圓執偏。
<lb ed="X" n="0299c14"/><lb ed="R111" n="0435b10"/>如來不得不隨機對根說三乘之敎矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299c15"/><lb ed="R111" n="0435b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX63p0299c1501">是以叙其綱紀。委悉餘所未明。深淺宗途。略言其趣。
<lb ed="X" n="0299c16"/><lb ed="R111" n="0435b12"/>三乘之學。影響知其分位耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0299c17"/><lb ed="R111" n="0435b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX63p0299c1701">三乘法門。關繫實繁。若欲委知。須尋元文。大部今
<lb ed="X" n="0299c18"/><lb ed="R111" n="0435b14"/>且略言綱紀。令初學知其分位耳。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0299c19"/><lb ed="R111" n="0435b15"/>
<lb ed="X" n="0299c20"/><lb ed="R111" n="0435b16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>永嘉禪宗集註卷上</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0281b1201" to="#end0281b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0281c1501" to="#end0281c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0282a0201" to="#end0282a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0282b1201" to="#end0282b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">永嘉禪宗集</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0282c1801" to="#end0282c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0283a2401" to="#end0283a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0284a2001" to="#end0284a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0284b2101" to="#end0284b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0284b2201" to="#end0284b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0284b2301" to="#end0284b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0285a0801" to="#end0285a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0285a1001" to="#end0285a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0285a1101" to="#end0285a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0285a2401" to="#end0285a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0285b1201" to="#end0285b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">狘</lem><rdg wit="#wit.orig">狨</rdg></app>
<app from="#beg0286a0201" to="#end0286a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0286a0501" to="#end0286a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0286a1301" to="#end0286a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0286a1701" to="#end0286a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0286a1702" to="#end0286a1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0286b1701" to="#end0286b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0286b2101" to="#end0286b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0286c0401" to="#end0286c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0286c0801" to="#end0286c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0286c2201" to="#end0286c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0287b1701" to="#end0287b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0287c1601" to="#end0287c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">圮</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB04395">𡉏</g></rdg></app>
<app from="#beg0288b2101" to="#end0288b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0288b2301" to="#end0288b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0288c1501" to="#end0288c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0288c2301" to="#end0288c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0288c2401" to="#end0288c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0289c0101" to="#end0289c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0289c2301" to="#end0289c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0290a1501" to="#end0290a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0290a1601" to="#end0290a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0290b2401" to="#end0290b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">問</lem><rdg wit="#wit.orig">間</rdg></app>
<app from="#beg0290c1501" to="#end0290c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0290c2401" to="#end0290c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0291a0201" to="#end0291a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0291a1101" to="#end0291a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0291b0101" to="#end0291b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">銅柱<note type="cf1">T48n2013_p0388b29</note><note type="cf2">X61n1162_p0570a15-16</note><note type="cf3">X63n1242_p0291b06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">柱銅</rdg></app>
<app from="#beg0291c0101" to="#end0291c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0291c0201" to="#end0291c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0291c0202" to="#end0291c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0291c1901" to="#end0291c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0292a1101" to="#end0292a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0293b1001" to="#end0293b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0293c1501" to="#end0293c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0294b1901" to="#end0294b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0294c1601" to="#end0294c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0295a0401" to="#end0295a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0295c0701" to="#end0295c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0295c2001" to="#end0295c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0296a1001" to="#end0296a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0296b1901" to="#end0296b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0298b0701" to="#end0298b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0298b0702" to="#end0298b0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">祛</lem><rdg wit="#wit.orig">袪</rdg></app>
<app from="#beg0298b1001" to="#end0298b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0298c2201" to="#end0298c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">祛</lem><rdg wit="#wit.orig">袪</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0283001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0283001">□疑因</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0281b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0281b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0281c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0281c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0282a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282a0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0282b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282b1201">永嘉禪宗集【CB】，［－］【卍續】</note>
<note n="0282c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282c1801">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0283a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0284a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284a2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0284b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b2101">已【CB】，己【卍續】</note>
<note n="0284b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b2201">已【CB】，己【卍續】</note>
<note n="0284b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0285a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0285a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a1001">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0285a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0285a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0285b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285b1201">狘【CB】，狨【卍續】</note>
<note n="0286a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0286a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a0501">已【CB】，己【卍續】</note>
<note n="0286a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a1301">已【CB】，己【卍續】</note>
<note n="0286a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a1701">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0286a1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a1702">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0286b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0286b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0286c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0286c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0286c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0287b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0287c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287c1601">圮【CB】，<g ref="#CB04395">𡉏</g>【卍續】</note>
<note n="0288b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0288b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0288c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0288c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0288c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288c2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0289c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0289c0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0289c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0289c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0290a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0290a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0290b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290b2401">問【CB】，間【卍續】</note>
<note n="0290c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290c1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0290c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290c2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0291a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291a0201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0291a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0291b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291b0101">銅柱【CB】，柱銅【卍續】</note>
<note n="0291c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0291c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0291c0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0291c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0292a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0292a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0293b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0293b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0293c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0293c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0294b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0294b1901">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0294c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0294c1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0295a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295a0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0295c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295c0701">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0295c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0296a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0296b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0298b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0298b0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298b0702">祛【CB】，袪【卍續】</note>
<note n="0298b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0298c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298c2201">祛【CB】，袪【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>