<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="J33nB277">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition), Electronic version, No. B277 雲棲法彙（選錄）(第12卷-第25卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">嘉興大藏經（新文豐版）數位版, No. B277 雲棲法彙（選錄）(第12卷-第25卷)</title>
			<author>明 袾宏著（原本多缺　依金陵本補印　並補後增讚序等文　凡補印者　於該條目上作△以志之）</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>14卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">J</idno>.<idno type="vol">33</idno>.<idno type="no">B277</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-03-28 15:11:06 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">嘉興大藏經（新文豐版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">雲棲法彙（選錄）(第12卷-第25卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【嘉興】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01334">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01334</charName>
				<mapping cb:dec="984374" type="PUA">U+F0536</mapping>
			<mapping type="unicode">U+39AC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+羅]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2009-09-01T14:28:57">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">竹窗隨筆</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="2">種種法門</cb:mulu>
<milestone unit="juan" n="13"/>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0040a" n="0040a"/>
<lb ed="J" n="0040a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">竹窗二筆</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">目錄</cb:mulu><head>竹窗二筆目錄</head>
<lb ed="J" n="0040a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemJ33p0040a0201">般若咒</item><item xml:id="itemJ33p0040a0204">儒童菩薩</item>
<lb ed="J" n="0040a03"/><item xml:id="itemJ33p0040a0301">臨濟</item><item xml:id="itemJ33p0040a0303">雁蕩山</item>
<lb ed="J" n="0040a04"/><item xml:id="itemJ33p0040a0401">悔不爲僧</item><item xml:id="itemJ33p0040a0405">佛法作人情</item>
<lb ed="J" n="0040a05"/><item xml:id="itemJ33p0040a0501">黃梅衣缽</item><item xml:id="itemJ33p0040a0505">耳根圓通</item>
<lb ed="J" n="0040a06"/><item xml:id="itemJ33p0040a0601"><name role="" type="person">極樂世界</name></item><item xml:id="itemJ33p0040a0605">一轉語</item>
<lb ed="J" n="0040a07"/><item xml:id="itemJ33p0040a0701">法華要解<note place="inline">一二</note></item><item xml:id="itemJ33p0040a0707">朱學諭</item>
<lb ed="J" n="0040a08"/><item xml:id="itemJ33p0040a0801">本身盧舍那</item><item xml:id="itemJ33p0040a0806">衣帛食肉</item>
<lb ed="J" n="0040a09"/><item xml:id="itemJ33p0040a0901">執著</item><item xml:id="itemJ33p0040a0903">好古<note place="inline">一二</note></item>
<lb ed="J" n="0040a10"/><item xml:id="itemJ33p0040a1001">立義難</item><item xml:id="itemJ33p0040a1004">不作佛事</item>
<lb ed="J" n="0040a11"/><item xml:id="itemJ33p0040a1101">鮑勔</item><item xml:id="itemJ33p0040a1103">門庭高峻</item>
<lb ed="J" n="0040a12"/><item xml:id="itemJ33p0040a1201">魔著</item><item xml:id="itemJ33p0040a1203">參方須具眼</item>
<lb ed="J" n="0040a13"/><item xml:id="itemJ33p0040a1301">人身難得</item><item xml:id="itemJ33p0040a1305">事怕有心人</item>
<lb ed="J" n="0040a14"/><item xml:id="itemJ33p0040a1401">老成然後出世</item><item xml:id="itemJ33p0040a1407">繼祖傳燈</item>
<lb ed="J" n="0040a15"/><item xml:id="itemJ33p0040a1501">殺罪</item><item xml:id="itemJ33p0040a1503">宗門語不可亂擬</item>
<lb ed="J" n="0040a16"/><item xml:id="itemJ33p0040a1601">看語錄須求古人用心處</item>
<lb ed="J" n="0040a17"/><item xml:id="itemJ33p0040a1701">夜氣</item><item xml:id="itemJ33p0040a1703">佛印</item>
<lb ed="J" n="0040a18"/><item xml:id="itemJ33p0040a1801">學貴精專</item><item xml:id="itemJ33p0040a1805">菩薩慈勝聲聞</item>
<lb ed="J" n="0040a19"/><item xml:id="itemJ33p0040a1901">宗乘不與敎合</item><item xml:id="itemJ33p0040a1907">放參飯</item>
<lb ed="J" n="0040a20"/><item xml:id="itemJ33p0040a2001">僧堂</item><item xml:id="itemJ33p0040a2003">結社會</item>
<lb ed="J" n="0040a21"/><item xml:id="itemJ33p0040a2101">蓮社</item><item xml:id="itemJ33p0040a2103">心膽</item>
<lb ed="J" n="0040a22"/><item xml:id="itemJ33p0040a2201">太牢祀孔子</item><item xml:id="itemJ33p0040a2206">儒佛交非</item>
<lb ed="J" n="0040a23"/><item xml:id="itemJ33p0040a2301">好名</item><item xml:id="itemJ33p0040a2303">梁武帝</item>
<lb ed="J" n="0040a24"/><item xml:id="itemJ33p0040a2401">王所花</item><item xml:id="itemJ33p0040a2404">此道</item>
<lb ed="J" n="0040a25"/><item xml:id="itemJ33p0040a2501">金色身</item><item xml:id="itemJ33p0040a2504">出家休心難</item>
<lb ed="J" n="0040a26"/><item xml:id="itemJ33p0040a2601">蠶絲<note place="inline">一二</note></item><item xml:id="itemJ33p0040a2605">呂文正公</item>
<lb ed="J" n="0040a27"/><item xml:id="itemJ33p0040a2701">學道無倖屈</item><item xml:id="itemJ33p0040a2706">著述宜在晚年</item>
<lb ed="J" n="0040a28"/><item xml:id="itemJ33p0040a2801">機緣</item><item xml:id="itemJ33p0040a2803">般若<note place="inline">一二三</note></item>
<lb ed="J" n="0040a29"/><item xml:id="itemJ33p0040a2901">天台止觀</item><item xml:id="itemJ33p0040a2905">看忙</item>
<lb ed="J" n="0040a30"/><item xml:id="itemJ33p0040a3001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0040a3001" n="0040a3001"/><anchor xml:id="beg0040a3001" n="0040a3001"/>辯<anchor xml:id="end0040a3001"/>融</item><item xml:id="itemJ33p0040a3003">禪講律</item>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0040b" n="0040b"/>
<lb ed="J" n="0040b01"/><item xml:id="itemJ33p0040b0101">古玩入吾手</item><item xml:id="itemJ33p0040b0106">悟道難爲善易</item>
<lb ed="J" n="0040b02"/><item xml:id="itemJ33p0040b0201">重許可</item><item xml:id="itemJ33p0040b0204">放生池</item>
<lb ed="J" n="0040b03"/><item xml:id="itemJ33p0040b0301">崔愼求子</item><item xml:id="itemJ33p0040b0305">無子不足憂</item>
<lb ed="J" n="0040b04"/><item xml:id="itemJ33p0040b0401">後身<note place="inline">一二三</note></item><item xml:id="itemJ33p0040b0406">王介甫</item>
<lb ed="J" n="0040b05"/><item xml:id="itemJ33p0040b0501">喜怒哀樂未發<note place="inline">一二</note></item><item xml:id="itemJ33p0040b0509">中峰示衆</item>
<lb ed="J" n="0040b06"/><item xml:id="itemJ33p0040b0601">醮事謝將殺生</item><item xml:id="itemJ33p0040b0607">齋月戒殺</item>
<lb ed="J" n="0040b07"/><item xml:id="itemJ33p0040b0701">戒殺延壽</item><item xml:id="itemJ33p0040b0705">宋元悟道居士</item>
<lb ed="J" n="0040b08"/><item xml:id="itemJ33p0040b0801">無義味語</item><item xml:id="itemJ33p0040b0805">信施難消</item>
<lb ed="J" n="0040b09"/><item xml:id="itemJ33p0040b0901">知道不能造</item><item xml:id="itemJ33p0040b0906">遠官字</item>
<lb ed="J" n="0040b10"/><item xml:id="itemJ33p0040b1001">念佛鏡</item><item xml:id="itemJ33p0040b1004">參究念佛</item>
<lb ed="J" n="0040b11"/><item xml:id="itemJ33p0040b1101">急參急悟</item><item xml:id="itemJ33p0040b1105">解禪偈</item>
<lb ed="J" n="0040b12"/><item xml:id="itemJ33p0040b1201">范景仁</item><item xml:id="itemJ33p0040b1204">習俗</item>
<lb ed="J" n="0040b13"/><item xml:id="itemJ33p0040b1301">厭喧求靜</item><item xml:id="itemJ33p0040b1305">除日</item>
<lb ed="J" n="0040b14"/><item xml:id="itemJ33p0040b1401">淨土難信之法<note place="inline">一二三</note></item><item xml:id="itemJ33p0040b1410">念佛不礙參禪</item>
<lb ed="J" n="0040b15"/><item xml:id="itemJ33p0040b1501">醫戒殺生</item><item xml:id="itemJ33p0040b1505">勘驗</item>
<lb ed="J" n="0040b16"/><item xml:id="itemJ33p0040b1601">百法寺道者</item><item xml:id="itemJ33p0040b1606">出世間大孝</item>
<lb ed="J" n="0040b17"/><item xml:id="itemJ33p0040b1701">卽心卽佛</item><item xml:id="itemJ33p0040b1705">世智辯聰有失</item>
<lb ed="J" n="0040b18"/><item xml:id="itemJ33p0040b1801">好奇</item><item xml:id="itemJ33p0040b1803">無常信</item>
<lb ed="J" n="0040b19"/><item xml:id="itemJ33p0040b1901">參禪非人世中事</item><item xml:id="itemJ33p0040b1908">出家<note place="inline">一二</note></item>
<lb ed="J" n="0040b20"/><item xml:id="itemJ33p0040b2001">得悟人正宜往生淨土</item>
<lb ed="J" n="0040b21"/><item xml:id="itemJ33p0040b2101">參禪</item><item xml:id="itemJ33p0040b2103">印宗法師</item>
<lb ed="J" n="0040b22"/><item xml:id="itemJ33p0040b2201">親師</item><item xml:id="itemJ33p0040b2203">華嚴大藏一經</item>
<lb ed="J" n="0040b23"/><item xml:id="itemJ33p0040b2301">袁母</item><item xml:id="itemJ33p0040b2303">儒佛配合</item>
<lb ed="J" n="0040b24"/><item xml:id="itemJ33p0040b2401">立禪</item><item xml:id="itemJ33p0040b2403">論疏</item>
<lb ed="J" n="0040b25"/><item xml:id="itemJ33p0040b2501">淨土不可言無</item><item xml:id="itemJ33p0040b2507">隨處淨土</item>
<lb ed="J" n="0040b26"/><item xml:id="itemJ33p0040b2601">陰陽</item><item xml:id="itemJ33p0040b2603">出胎隔陰之迷</item>
<lb ed="J" n="0040b27"/><item xml:id="itemJ33p0040b2701">劉道原不信佛法</item><item xml:id="itemJ33p0040b2708">傳佛心印</item>
<lb ed="J" n="0040b28"/><item xml:id="itemJ33p0040b2801">傳燈</item><item xml:id="itemJ33p0040b2803">金丹</item>
<lb ed="J" n="0040b29"/><item xml:id="itemJ33p0040b2901">四十二章經遺敎經</item><item xml:id="itemJ33p0040b2909">大悟小悟</item>
<lb ed="J" n="0040b30"/><item xml:id="itemJ33p0040b3001">憫下</item><item xml:id="itemJ33p0040b3003">菩薩</item>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0040c" n="0040c"/>
<lb ed="J" n="0040c01"/><item xml:id="itemJ33p0040c0101">願力</item><item xml:id="itemJ33p0040c0103">不起念<note place="inline">一二</note></item>
<lb ed="J" n="0040c02"/><item xml:id="itemJ33p0040c0201">九品往生</item><item xml:id="itemJ33p0040c0205">千僧無一衲子</item>
<lb ed="J" n="0040c03"/><item xml:id="itemJ33p0040c0301">惜寸陰</item><item xml:id="itemJ33p0040c0304"><name role="" type="person">萬年寺</name></item>
<lb ed="J" n="0040c04"/><item xml:id="itemJ33p0040c0401">富貴留戀人</item><item xml:id="itemJ33p0040c0406">鵝道人</item>
<lb ed="J" n="0040c05"/><item xml:id="itemJ33p0040c0501">生日</item><item xml:id="itemJ33p0040c0503">因病食肉</item>
<lb ed="J" n="0040c06"/><item xml:id="itemJ33p0040c0601">人患各執所見</item><item xml:id="itemJ33p0040c0607">姚少師<note place="inline">一二</note></item></list></cb:div>
<lb ed="J" n="0040c07"/>
<lb ed="J" n="0040c08"/>
<lb ed="J" n="0040c09"/>
<lb ed="J" n="0040c10"/>
<lb ed="J" n="0040c11"/>
<lb ed="J" n="0040c12"/>
<lb ed="J" n="0040c13"/>
<lb ed="J" n="0040c14"/>
<lb ed="J" n="0040c15"/>
<lb ed="J" n="0040c16"/>
<lb ed="J" n="0040c17"/>
<lb ed="J" n="0040c18"/>
<lb ed="J" n="0040c19"/>
<lb ed="J" n="0040c20"/>
<lb ed="J" n="0040c21"/><cb:juan fun="open" n="13"><cb:mulu type="卷" n="13">第十三（竹窗二筆一卷）</cb:mulu><cb:jhead>竹窗二筆</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="J" n="0040c22"/><byline cb:type="author">明<name role="" type="person">雲棲寺</name>沙門<anchor xml:id="nkr_note_add_0040c2201" n="0040c2201"/><anchor xml:id="beg0040c2201" n="0040c2201"/>袾<anchor xml:id="end0040c2201"/>宏著</byline>
<lb ed="J" n="0040c23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">般若咒</cb:mulu><head>般若咒</head>
<lb ed="J" n="0040c24"/><p xml:id="pJ33p0040c2401">般若心經曰。般若波羅密多。是大神咒。是大明咒。是
<lb ed="J" n="0040c25"/>無上咒。是無等等咒。蓋指般若爲咒。非指揭諦揭諦
<lb ed="J" n="0040c26"/>四句也。今人但知咒屬密部。而般若心經顯部也。是
<lb ed="J" n="0040c27"/>顯部亦咒也。此持咒家所忽焉而不察者也。又阿彌
<lb ed="J" n="0040c28"/>陀佛四字。悉皆梵語。使前人不加註釋。與大明準提
<lb ed="J" n="0040c29"/>密部何別。今人但知大明準提爲咒。而彌陀佛名也。
<lb ed="J" n="0040c30"/>是佛名亦咒也。此持咒家所忽焉而不察者也。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0041a" n="0041a"/>
<lb ed="J" n="0041a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">儒童菩薩</cb:mulu><head>儒童菩薩</head>
<lb ed="J" n="0041a02"/><p xml:id="pJ33p0041a0201">相傳孔子號儒童菩薩。或曰。吾夫子萬代斯文之祖。
<lb ed="J" n="0041a03"/>而童之。童之者。幼之也。幼之者。小之也。彼且幼小吾
<lb ed="J" n="0041a04"/>師。何怪乎儒之闢佛也。又僧號比丘。丘。夫子諱也。比
<lb ed="J" n="0041a05"/>者。並也。僧。佛弟子。而與夫子並。彼且弟子吾師。何怪
<lb ed="J" n="0041a06"/>乎儒之闢佛也。是不然。童者。純一無僞之稱也。文殊
<lb ed="J" n="0041a07"/>爲七佛師。而曰<name role="" type="person">文殊師利</name>童子。善財一生得無上菩
<lb ed="J" n="0041a08"/>提。而曰善財童子。乃至四十二位賢聖有童眞住。皆
<lb ed="J" n="0041a09"/>歎德之極。非幼小之謂也。故曰大人者不失其赤子
<lb ed="J" n="0041a10"/>之心者也。若夫比丘者。梵語也。梵語比丘。此云乞士。
<lb ed="J" n="0041a11"/>亦云破惡。亦云怖魔。比。非比並之謂。丘非丘陵之謂。
<lb ed="J" n="0041a12"/>蓋僅取音。不取字也。例如梵語南無。此云歸命。南不
<lb ed="J" n="0041a13"/>取南北之南。無不取有無之無也。噫。使夫子而生竺
<lb ed="J" n="0041a14"/>國。必演揚佛法以度衆生。使釋迦而現魯邦。必闡明
<lb ed="J" n="0041a15"/>儒道以敎萬世。蓋易地則皆然。大聖人所作爲。凡情
<lb ed="J" n="0041a16"/>固不識也。爲儒者不可毀佛。爲佛者獨可毀儒乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0041a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">臨濟</cb:mulu><head>臨濟</head>
<lb ed="J" n="0041a18"/><p xml:id="pJ33p0041a1801">先德有言。臨濟若不出家。必作渠魁。如孫權<name role="" type="person">曹操</name>之
<lb ed="J" n="0041a19"/>屬。曷爲乎以臨濟擬孫曹也。蓋擬智。非擬德也。袁紹
<lb ed="J" n="0041a20"/>謂生子當如孫仲謀。而孔明亦言<name role="" type="person">曹操</name>用兵彷彿孫
<lb ed="J" n="0041a21"/>吳。智可知矣。使其不以此智外役。而以此智內旋。擧
<lb ed="J" n="0041a22"/>平生神機妙算盡抵在般若上。則於道何有。又古云。
<lb ed="J" n="0041a23"/>悉達若不出家。必作轉輪聖王。此兼智兼德之論也。
<lb ed="J" n="0041a24"/>大小殊而其意一也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0041a25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">雁蕩山</cb:mulu><head>雁蕩山</head>
<lb ed="J" n="0041a26"/><p xml:id="pJ33p0041a2601">台雁號兩浙名山。而雁蕩尤奇。有輕千里裹糧而往
<lb ed="J" n="0041a27"/>遊者。予昔應太平之請。去雁蕩僅一由旬。期滿。院主
<lb ed="J" n="0041a28"/>白予爲雁蕩遊。予欲往。而忻然從遊者百餘衆。因計
<lb ed="J" n="0041a29"/>彼山久無接待。徘徊歷覽。往返不下半月。費粟數石。
<lb ed="J" n="0041a30"/>院貧不能支。遂堅執已之。衆怏怏。乃慰之曰。雁蕩之
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0041b" n="0041b"/>
<lb ed="J" n="0041b01"/>勝。在震旦中。尙有過之者。卽震旦最勝處。不及天宮。
<lb ed="J" n="0041b02"/>天宮展轉最勝處。不及<name role="" type="person">西方極樂世界</name>。公等不慕極
<lb ed="J" n="0041b03"/>樂。而沾沾雁蕩是慕何也。竟不去。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0041b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">悔不爲僧</cb:mulu><head>悔不爲僧</head>
<lb ed="J" n="0041b05"/><p xml:id="pJ33p0041b0501">唐宰相杜黃裳。臨終自悔不得爲僧。命剃染以殮。又
<lb ed="J" n="0041b06"/>宋名執政某。遺命亦然。此非宿世堅持正因。焉能居
<lb ed="J" n="0041b07"/>大位而醒然不昧。風火散時。具如是耿耿操略。然有
<lb ed="J" n="0041b08"/>二說。或一念之迷。至死反本。或故爲示現。警悟同流。
<lb ed="J" n="0041b09"/>是未可知也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0041b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">佛法作人情</cb:mulu><head>佛法作人情</head>
<lb ed="J" n="0041b11"/><p xml:id="pJ33p0041b1101">妙喜自言昔時爲無眼長老胡亂印證。後見圓悟老
<lb ed="J" n="0041b12"/>人。始得大徹。乃立誓自要。定不以佛法作人情。妙喜
<lb ed="J" n="0041b13"/>可謂大慈大悲。眞萬世人天眼目也。惜予生晚。不獲
<lb ed="J" n="0041b14"/>親承爐韝。爲可恨耳。然妙喜謂無眼長老以東瓜印
<lb ed="J" n="0041b15"/>子印學人。今學人多以東瓜印子印自己。妙喜見之。
<lb ed="J" n="0041b16"/>又當何如。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0041b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">黃梅衣缽</cb:mulu><head>黃梅衣缽</head>
<lb ed="J" n="0041b18"/><p xml:id="pJ33p0041b1801">古德示衆云。黃梅衣缽。非但時時勤拂拭者不合得。
<lb ed="J" n="0041b19"/>直饒何處惹塵埃。亦不合得。且道畢竟作麼生。合得
<lb ed="J" n="0041b20"/>衣缽。一僧下九十九轉語。不契最後云。定要他衣缽
<lb ed="J" n="0041b21"/>作甚。古德乃忻然肯之。噫。師可謂殺人須見血。弟子
<lb ed="J" n="0041b22"/>可謂直窮到底者矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0041b23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">耳根圓通</cb:mulu><head>耳根圓通</head>
<lb ed="J" n="0041b24"/><p xml:id="pJ33p0041b2401">楞嚴擇選圓通。獨取耳根。然世尊爲一期化導之主。
<lb ed="J" n="0041b25"/>而以見明星悟。飮光爲萬代傳燈之祖。而以見撚花
<lb ed="J" n="0041b26"/>悟。皆屬眼根者何也。此有二義。一者隨衆生義。此方
<lb ed="J" n="0041b27"/>眞敎體。淸淨在音聞故。二者遣著義。衆生處處著。聞
<lb ed="J" n="0041b28"/>圓通獨尙耳根。便謂餘根不能入道故。是故豪傑之
<lb ed="J" n="0041b29"/>士。根根圓通。如大福德人。執石成寶。善讀楞嚴者詳
<lb ed="J" n="0041b30"/>之。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0041c" n="0041c"/>
<lb ed="J" n="0041c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2"><name role="" type="person">極樂世界</name></cb:mulu><head><name role="" type="person">極樂世界</name></head>
<lb ed="J" n="0041c02"/><p xml:id="pJ33p0041c0201">或疑華嚴謂極樂僅勝娑婆。而大本彌陀經言勝十
<lb ed="J" n="0041c03"/>方何也。一說勝十方者。止是相近娑婆之十方。非華
<lb ed="J" n="0041c04"/>藏世界之十方也。其說亦是而猶未盡。良繇僅勝之
<lb ed="J" n="0041c05"/>說蓋以晝夜相較。故云娑婆一劫。爲極樂一晝夜。極
<lb ed="J" n="0041c06"/>樂一劫。爲袈裟幢一晝夜。展轉歷恆沙世界。以至勝
<lb ed="J" n="0041c07"/>蓮華。乃專取時分短長之一節。非全體較勝劣也。不
<lb ed="J" n="0041c08"/>然。人間千萬年爲地獄一晝夜。將地獄勝人間耶。又
<lb ed="J" n="0041c09"/>例之。若定執身量之長短較優劣。則<name role="" type="person">盧舍那佛</name>僅高
<lb ed="J" n="0041c10"/>千丈。而脩羅高八萬四千由旬。將脩羅勝舍那耶。是
<lb ed="J" n="0041c11"/>故謂極樂勝十方。卽廣遠言之。亦自不礙。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0041c12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一轉語</cb:mulu><head>一轉語</head>
<lb ed="J" n="0041c13"/><p xml:id="pJ33p0041c1301">先德開示學人。謂我今亦不論你禪定智慧。神通辯
<lb ed="J" n="0041c14"/>才。只要你下一轉語諦當。學人聞此。便晝夜學轉語。
<lb ed="J" n="0041c15"/>錯了也。旣一轉語如是尊貴。如是奇特。則知定不是
<lb ed="J" n="0041c16"/>情識卜度見解。依通所可襲取。蓋從眞實大徹大悟
<lb ed="J" n="0041c17"/>中自然流出者也。如其向經敎中。向古人問答機緣
<lb ed="J" n="0041c18"/>中。以聰明小智模倣穿鑿。取辦於口。非不語句尖新
<lb ed="J" n="0041c19"/>其實隔靴抓癢。直饒一刹那下恆河沙數轉語。與自
<lb ed="J" n="0041c20"/>己有何交涉。今莫管轉語諦當不諦當。且拋向不可
<lb ed="J" n="0041c21"/>說不可說世界之外。只牢守本參。密密用心。時時不
<lb ed="J" n="0041c22"/>捨。但得悟徹時。豈愁無語。吾雖鈍根。不敢不勉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0041c23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">法華要解(一)</cb:mulu><head>法華要解<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0041c24"/><p xml:id="pJ33p0041c2401">法華一經。天台之爲玄義文句也大而詳。溫陵之爲
<lb ed="J" n="0041c25"/>要解也精而約。天台尙矣。溫陵亦不可輕也。或曰。先
<lb ed="J" n="0041c26"/>閱要解。後參之玄義文句。其勝劣相去遠甚。而云溫
<lb ed="J" n="0041c27"/>陵不可輕者何謂也。夫溫陵生天台後。玄義文句等
<lb ed="J" n="0041c28"/>書皆所歷覽。其銖銖而分。縷縷而辯。非不知之。第其
<lb ed="J" n="0041c29"/>解以要名。正取直捷簡徑。而復繁詮曲釋。窮遠極深。
<lb ed="J" n="0041c30"/>則博而非要矣。況列科多用天台舊文。其不用者亦
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0042a" n="0042a"/>
<lb ed="J" n="0042a01"/>自有意。中間解文豎義。或得或失。學者宜虛心平氣
<lb ed="J" n="0042a02"/>而玩之可也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">法華要解(二)</cb:mulu><head>法華要解<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0042a04"/><p xml:id="pJ33p0042a0401">前云中有得失。試擧其失。經云五衆之生滅。要解謂
<lb ed="J" n="0042a05"/>是五趣。然五衆者。五蘊之別名。智論反覆明之。而曰
<lb ed="J" n="0042a06"/>五趣者。失於考也。試擧其得。如藥王焚身。要解謂妙
<lb ed="J" n="0042a07"/>覺圓照。離於身見。得蘊空故。乃能如是。若不達法行。
<lb ed="J" n="0042a08"/>空慕其跡。徒增業苦。蓋發天台之所未發。而深有益
<lb ed="J" n="0042a09"/>於後學者也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">朱學諭</cb:mulu><head>朱學諭</head>
<lb ed="J" n="0042a11"/><p xml:id="pJ33p0042a1101">嘉禾朱懋正。言其曾大父學諭公。旣歸田。以所得俸
<lb ed="J" n="0042a12"/>金。搆小屋於郊外。讀書其中。扃戶謝客。雖子姪姻戚。
<lb ed="J" n="0042a13"/>以至邑令長。罕得睹其面。獨一老友。每晡時來。共弈
<lb ed="J" n="0042a14"/>數局。飮數行。浩歌數章。則入暮矣。乃就寢。率以爲常。
<lb ed="J" n="0042a15"/>與世隔絕。如在窮谷深山中。年八十九。月夜登橋失
<lb ed="J" n="0042a16"/>足。微疾。二子迎歸。將終。援筆諄諄誨以道義。不及瑣
<lb ed="J" n="0042a17"/>細家務。書畢。瞑目逝。俄開目云。尙欲囑嘉定。嘉定者。
<lb ed="J" n="0042a18"/>公之孫。初成進士。宰嘉定。於是復爲書。敎以始終淸
<lb ed="J" n="0042a19"/>介。毋宦成渝其晚節。因擲筆長往。噫。公未聞佛法。而
<lb ed="J" n="0042a20"/>臨行磊落瀟灑。有久修所不及者何故。良繇心無係
<lb ed="J" n="0042a21"/>累。佛法<anchor xml:id="nkr_note_add_0042a2101" n="0042a2101"/><anchor xml:id="beg0042a2101" n="0042a2101"/>已<anchor xml:id="end0042a2101"/>思過半。彼終日喃喃誦經說法而心不淨。
<lb ed="J" n="0042a22"/>末後慞惶揮霍。反俗士之不若。亦何怪其然乎。吾於
<lb ed="J" n="0042a23"/>是有感。向使公得聞佛法。以彼幽潛孤絕之力。盡心
<lb ed="J" n="0042a24"/>於般若。奚患大事之不明乎。吾於是重有感。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042a25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">本身盧舍那</cb:mulu><head>本身盧舍那</head>
<lb ed="J" n="0042a26"/><p xml:id="pJ33p0042a2601">僧問古德。如何是本身盧舍那。答云。與我過拂子來。
<lb ed="J" n="0042a27"/>俄而曰置舊處。僧理前問。曰。古佛過去久矣。又云。未
<lb ed="J" n="0042a28"/>了之人聽一言。只這如今誰動口。後人繇此以擧手
<lb ed="J" n="0042a29"/>動足開口作聲便爲眞佛。是則誠是。而實不是。所謂
<lb ed="J" n="0042a30"/>認賊爲子者也。遂將柏樹子。麻三斤。翠竹黃花。鳥銜
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0042b" n="0042b"/>
<lb ed="J" n="0042b01"/>猿抱等一槪認去。豈不誤哉。俱胝遇問。卽豎一指。魯
<lb ed="J" n="0042b02"/>祖見僧。回身面壁。昔人道。我若看見。拗折指頭。予亦
<lb ed="J" n="0042b03"/>云。待渠回身。攔胸踏倒。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">衣帛食肉</cb:mulu><head>衣帛食肉</head>
<lb ed="J" n="0042b05"/><p xml:id="pJ33p0042b0501">晦菴先生闢佛。空谷力爲辯駮矣。雖然。晦菴亦有助
<lb ed="J" n="0042b06"/>佛揚化處。不可不知也。其解孟子曰。五十非帛不暖。
<lb ed="J" n="0042b07"/>未五十者不得衣也。七十非肉不飽。未七十者不得
<lb ed="J" n="0042b08"/>食也。夫獸毛蠶口。害物傷慈佛制也。必五十乃衣帛。
<lb ed="J" n="0042b09"/>則衣帛者鮮矣。食肉者斷大慈悲種子。佛制也。必七
<lb ed="J" n="0042b10"/>十乃食肉。則食肉者鮮矣。今孩提之童。固<anchor xml:id="nkr_note_add_0042b1001" n="0042b1001"/><anchor xml:id="beg0042b1001" n="0042b1001"/>已<anchor xml:id="end0042b1001"/>重裘純
<lb ed="J" n="0042b11"/>纊衛其形。烹肥割鮮飫其口。曾不待壯。而況老乎。使
<lb ed="J" n="0042b12"/>晦菴之說行。寧不爲佛法少助。咎晦菴者不之察。吾
<lb ed="J" n="0042b13"/>故爲闡之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">執著</cb:mulu><head>執著</head>
<lb ed="J" n="0042b15"/><p xml:id="pJ33p0042b1501">人恆病執著。然亦不可槪論。良繇學以好成。好之極
<lb ed="J" n="0042b16"/>名著。羿著射。遼著丸。連著琴。與夫著弈者。至屛帳垣
<lb ed="J" n="0042b17"/>牖皆森然黑白成勢。著書者。至山中木石盡黑。學畫
<lb ed="J" n="0042b18"/>馬者。至馬現於床榻間。夫然後以其藝鳴天下而聲
<lb ed="J" n="0042b19"/>後世。何獨於學道而疑之。是故參禪人。至於茶不知
<lb ed="J" n="0042b20"/>茶。飯不知飯。行不知行。坐不知坐。發篋而忘扃。出廁
<lb ed="J" n="0042b21"/>而忘衣。念佛人。至於開目閉目而觀在前。攝心散心
<lb ed="J" n="0042b22"/>而念恆一。不擧自擧。不疑自疑。皆著也。良繇情極志
<lb ed="J" n="0042b23"/>專。功深力到。不覺不知。忽入三昧。亦猶鑽鐩者鑽之
<lb ed="J" n="0042b24"/>不已而發燄。煉鐵者。煉之不已而成鋼也。所惡於著
<lb ed="J" n="0042b25"/>者。謂其不知萬法皆幻。而希果之心急。不知一切唯
<lb ed="J" n="0042b26"/>識。而取相之意深。是則爲所障耳。槪慮其著。而悠悠
<lb ed="J" n="0042b27"/>蕩蕩。如水浸石。窮歷年劫。何益之有。是故執滯之著
<lb ed="J" n="0042b28"/>不可有。執持之著不可無。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042b29"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">好古(一)</cb:mulu><head>好古<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0042b30"/><p xml:id="pJ33p0042b3001">數輩好古者。群居一堂。各出其古以相角。有出元宋
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0042c" n="0042c"/>
<lb ed="J" n="0042c01"/>五季時物者。衆相與目笑之。已而唐。而晉。而漢。而秦。
<lb ed="J" n="0042c02"/>而三代。恨不得高辛之鐺。燧人之鑽。神農之琴。太昊
<lb ed="J" n="0042c03"/>之瑟。女媧氏所煉五色石之餘也。一人曰。諸君所畜
<lb ed="J" n="0042c04"/>誠古矣。非太古也。非太古之太古也。衆曰。然則日月
<lb ed="J" n="0042c05"/>乎。曰。未古也。有天地然後有日月。然則天地乎。曰。未
<lb ed="J" n="0042c06"/>古也。有虛空然後有天地。然則虛空乎。曰。未古也。吾
<lb ed="J" n="0042c07"/>所畜。日月未生。天地未立。空劫以前之物也。諸君不
<lb ed="J" n="0042c08"/>吝千金以博一爐一甁一書一畫。而不知寶其最古。
<lb ed="J" n="0042c09"/>亦惑矣。衆相視無語。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042c10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">好古(二)</cb:mulu><head>好古<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0042c11"/><p xml:id="pJ33p0042c1101">俄而曰。子之古。人所同也。非子所獨也。奚貴焉。曰。同
<lb ed="J" n="0042c12"/>有之。同迷之。迷則不異於無。雖謂吾所獨。非過也。曰。
<lb ed="J" n="0042c13"/>吾輩之古。歷歷可觀。子之古安在。其人展兩手示之。
<lb ed="J" n="0042c14"/>衆復相視無語。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042c15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">立義難</cb:mulu><head>立義難</head>
<lb ed="J" n="0042c16"/><p xml:id="pJ33p0042c1601">昔劉歆初定古文春秋左氏。及毛詩尙書等。時儒嫉
<lb ed="J" n="0042c17"/>之。議論蜂起。晦菴作濂溪太極圖解。書一出而衆喙
<lb ed="J" n="0042c18"/>交集。乃至南嶽創般若之旨。初祖開直指之禪。義學
<lb ed="J" n="0042c19"/>不然其言。加以毒害。況今人乎。議禮之家。名爲聚訟。
<lb ed="J" n="0042c20"/>甚哉。立義之難。不可不愼也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042c21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">不作佛事</cb:mulu><head>不作佛事</head>
<lb ed="J" n="0042c22"/><p xml:id="pJ33p0042c2201">或言父母之喪。不作佛事。此晦菴家禮也。嗟乎。世遂
<lb ed="J" n="0042c23"/>有生子登樞要。饒財寶。而不得其爲己禮一佛。誦一
<lb ed="J" n="0042c24"/>四句偈。飯一沙門。復於七七日中。宰牲牢致胙於宗
<lb ed="J" n="0042c25"/>族交遊。以爲崇正道。闢邪說。不知祗以增親之業。助
<lb ed="J" n="0042c26"/>其沈淪。死者有知。當撫膺痛哭於泉下矣。反不及貧
<lb ed="J" n="0042c27"/>人之子。得報其親也。豈不重可哀哉。顏氏家訓。古今
<lb ed="J" n="0042c28"/>人所讚歎。而其間獨曰必作佛事。顏朱皆賢者也。試
<lb ed="J" n="0042c29"/>合而觀之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0042c30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">鮑勔</cb:mulu><head>鮑勔</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0043a" n="0043a"/>
<lb ed="J" n="0043a01"/><p xml:id="pJ33p0043a0101">眞誥云。鮑勔未知道。但朝暮扣齒不息。鬼使不能取。
<lb ed="J" n="0043a02"/>蓋扣齒集身中之神。神不離。故鬼不得近。向使以扣
<lb ed="J" n="0043a03"/>齒之力修眞。何眞之不成。予謂豈獨修眞。以扣齒之
<lb ed="J" n="0043a04"/>力。念念扣己而參。何佛之不成乎。夫身中之神。祗是
<lb ed="J" n="0043a05"/>一精魂耳。力尙伏鬼。況經云受持一佛名者。有百千
<lb ed="J" n="0043a06"/>大力天神爲之擁護。又云念佛之人。佛住其頂。今也
<lb ed="J" n="0043a07"/>勤爲扣齒之細故。而甘捨念佛之大道。惜哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">門庭高峻</cb:mulu><head>門庭高峻</head>
<lb ed="J" n="0043a09"/><p xml:id="pJ33p0043a0901">古所稱門庭高峻者。如淨名示疾。諸阿羅漢俱云我
<lb ed="J" n="0043a10"/>不堪任詣彼問疾。文殊亦云彼上人者難爲酬對。是
<lb ed="J" n="0043a11"/>也。嗣後宗門諸大老。或棒或喝。或豎指。或張弓。或垂
<lb ed="J" n="0043a12"/>一則語。如木札羹不可味。如太阿劍不可觸。如水中
<lb ed="J" n="0043a13"/>月不可執捉。非久參上士。莫敢登其門者。是之謂門
<lb ed="J" n="0043a14"/>庭高峻也。豈駕尊示威。厲聲作色之謂哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">魔著</cb:mulu><head>魔著</head>
<lb ed="J" n="0043a16"/><p xml:id="pJ33p0043a1601">魔大約有二。一曰天魔。二曰心魔。天魔易知。且置勿
<lb ed="J" n="0043a17"/>論。心魔者。不必發風發癲。至於褻尊慢上。無復顧忌。
<lb ed="J" n="0043a18"/>囚首褫衣。不避譏嫌。而後爲魔也。一有所著。如耽財
<lb ed="J" n="0043a19"/>耽色。耽詩耽酒。耽書耽畫等。亦魔也。豈唯此哉。妄意
<lb ed="J" n="0043a20"/>欲功蓋一時。名垂百世。亦魔也。豈唯此哉。卽修種種
<lb ed="J" n="0043a21"/>諸善法門。妄意希望成佛。亦魔也。豈惟是哉。卽如上
<lb ed="J" n="0043a22"/>所說諸魔。皆悉無之。而曰我今獨免於魔。亦魔也。微
<lb ed="J" n="0043a23"/>矣哉。魔事之難察也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043a24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">參方須具眼</cb:mulu><head>參方須具眼</head>
<lb ed="J" n="0043a25"/><p xml:id="pJ33p0043a2501">爲僧於正法之世。惟恐其分別人。爲僧於末法之世。
<lb ed="J" n="0043a26"/>惟恐其不分別人也。何也。末世澆漓。薰蕕雜處。苟藻
<lb ed="J" n="0043a27"/>鑑不審。決擇失眞。以是爲非。認邪作正。宜親而反疏
<lb ed="J" n="0043a28"/>之。宜遠而反近之。陶染匪人。久而與之俱化。劫劫生
<lb ed="J" n="0043a29"/>生。常爲魔侶。參方可弗具眼乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043a30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">人身難得</cb:mulu><head>人身難得</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0043b" n="0043b"/>
<lb ed="J" n="0043b01"/><p xml:id="pJ33p0043b0101">一失人身。萬劫不復。此語誰不知之。知之而漫不加
<lb ed="J" n="0043b02"/>意與不知同。昔須達爲佛營室。佛視地上螻蟻。而謂
<lb ed="J" n="0043b03"/>達言。此蟻毗婆尸佛以來。經今七佛。尙在蟻身。夫一
<lb ed="J" n="0043b04"/>佛出世。歷年甚久。矧曰七乎。釋迦而後。過五百餘萬
<lb ed="J" n="0043b05"/>歲而慈氏下生。名第八佛。未知此蟻脫故身否。縱脫
<lb ed="J" n="0043b06"/>蟻身。未知何日當得人身也。今徒見擧目世人。比肩
<lb ed="J" n="0043b07"/>相摩。而不知得之之難如是。旣得人身。漠然空過。眞
<lb ed="J" n="0043b08"/>可痛惜。予之懈怠空過。不能不深自痛惜。而倂以吿
<lb ed="J" n="0043b09"/>夫同志者。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">事怕有心人</cb:mulu><head>事怕有心人</head>
<lb ed="J" n="0043b11"/><p xml:id="pJ33p0043b1101">高峰自叙悟繇。而曰不信有這般奇特事。事怕有心
<lb ed="J" n="0043b12"/>人故也。此語彼所自證。眞實不虛。學道人所宜諦信。
<lb ed="J" n="0043b13"/>且何名有心。世間一技一藝。其始學不勝其難。似萬
<lb ed="J" n="0043b14"/>不可成者。因置不學。則終無成矣。故最初貴有決定
<lb ed="J" n="0043b15"/>不疑之心。雖復決定。而優游遲緩。則亦不成。故其次
<lb ed="J" n="0043b16"/>貴有精進勇猛之心。雖復精進。或得少而足。或時久
<lb ed="J" n="0043b17"/>而疲。或遇順境而迷。或逢逆境而墮。則亦不成。故其
<lb ed="J" n="0043b18"/>次貴有常永貞固誓不退轉之心。高峰拌一生做箇
<lb ed="J" n="0043b19"/>癡獃漢。定要見這一著子明白。是之謂眞有心丈夫
<lb ed="J" n="0043b20"/>也。又古云。三昧不成。假令筋斷骨枯。終不休歇。又云。
<lb ed="J" n="0043b21"/>道不過雪竇。不復登此山。又云。不破疑團誓不休。如
<lb ed="J" n="0043b22"/>是有心。何事不辦。予甚愧焉。不敢不勉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043b23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">老成然後出世</cb:mulu><head>老成然後出世</head>
<lb ed="J" n="0043b24"/><p xml:id="pJ33p0043b2401">古人得意之後。於深山窮谷中。煨折腳鐺。潛伏保養。
<lb ed="J" n="0043b25"/>龍天推出。然後不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0043b2501" n="0043b2501"/><anchor xml:id="beg0043b2501" n="0043b2501"/>已<anchor xml:id="end0043b2501"/>而應世。後人漸不如古。然予
<lb ed="J" n="0043b26"/>猶及見作經論法師者。作瑜伽施食法師者。學成而
<lb ed="J" n="0043b27"/>年未盛。尙徐徐待之。比來少年登座者紛如矣。佛法
<lb ed="J" n="0043b28"/>下衰。不亦宜乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043b29"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">繼祖傳燈</cb:mulu><head>繼祖傳燈</head>
<lb ed="J" n="0043b30"/><p xml:id="pJ33p0043b3001">世有恆言。凡大徹大悟。繼祖燈。續佛慧命者。須是三
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0043c" n="0043c"/>
<lb ed="J" n="0043c01"/>朝天子福。七代狀元才。始得。斯言似過。而理實然。昔
<lb ed="J" n="0043c02"/>中峰老人。謂無量劫來生死。今日要與和盤翻轉。豈
<lb ed="J" n="0043c03"/>易事哉。是故十善始得生天。人空方證小果。久積萬
<lb ed="J" n="0043c04"/>行之菩薩。尙不免曝腮龍門。則三朝七代。猶近言之
<lb ed="J" n="0043c05"/>也。主六合。魁多士。猶小喩之也。極之。蓋不可思議功
<lb ed="J" n="0043c06"/>德智慧之所成就也。雖然。亦烏可以難自諉。而付之
<lb ed="J" n="0043c07"/>絕望乎。但決心精進。逢魔不退。遇難轉堅。研窮至理。
<lb ed="J" n="0043c08"/>以悟爲則。不患無相應時節。何以故。以宿世善根難
<lb ed="J" n="0043c09"/>測故。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043c10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">殺罪</cb:mulu><head>殺罪</head>
<lb ed="J" n="0043c11"/><p xml:id="pJ33p0043c1101">孔明藤甲之捷。燒諸洞蠻悉成煨燼。其言曰。吾雖有
<lb ed="J" n="0043c12"/>功於國。損吾壽矣。世人咸知殺人爲罪矣。而於牛羊
<lb ed="J" n="0043c13"/>犬豕等日就庖廚。則恬然不知怪。寧思薄乎云爾。烏
<lb ed="J" n="0043c14"/>得無罪。禮云。君無故不殺牛。大夫無故不殺羊。士無
<lb ed="J" n="0043c15"/>故不殺犬豕。世人咸知殺畜之大者爲罪矣。而於蝦
<lb ed="J" n="0043c16"/>蜆螺蛤等一下箸以千百計。則恬然不之怪。寧思薄
<lb ed="J" n="0043c17"/>乎云爾。烏得無罪。噫。據含靈皆有佛性。則蟻與人一
<lb ed="J" n="0043c18"/>也。何厚薄之足云。如其貴欺賤。強陵弱。則人可殺而
<lb ed="J" n="0043c19"/>食也。亦何厚薄之足云。梵網稱凡有命者不得故殺。
<lb ed="J" n="0043c20"/>其旨深哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0043c21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">宗門語不可亂擬</cb:mulu><head>宗門語不可亂擬</head>
<lb ed="J" n="0043c22"/><p xml:id="pJ33p0043c2201">古人大悟之後。橫說豎說。正說反說。顯說密說。一一
<lb ed="J" n="0043c23"/>契佛心印。皆眞語實語。非莊生寓言比也。今人心未
<lb ed="J" n="0043c24"/>妙悟。而資性聰利。辭辯捷給者。窺看諸語錄中問答
<lb ed="J" n="0043c25"/>機緣。便能模彷。只貴顚倒異常。可喜可愕。以眩俗目。
<lb ed="J" n="0043c26"/>如當午三更。夜半日出。山頭起浪。海底生塵。種種無
<lb ed="J" n="0043c27"/>義味語。信口亂發。諸無識者。莫能較勘。同聲讚揚。彼
<lb ed="J" n="0043c28"/>人久假不歸。亦謂眞得。甚至一棒打殺與狗子喫。這
<lb ed="J" n="0043c29"/>裏有祖師麼。喚來與我洗腳。此等處亦復無忌憚。往
<lb ed="J" n="0043c30"/>往效嚬。吁。妄談般若。罪在不原。可畏哉。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0044a" n="0044a"/>
<lb ed="J" n="0044a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">看語錄須求古人用心處</cb:mulu><head>看語錄須求古人用心處</head>
<lb ed="J" n="0044a02"/><p xml:id="pJ33p0044a0201">凡看古人語錄文字。不可專就一問一答。一拈一頌。
<lb ed="J" n="0044a03"/>機鋒峻利。語妙言奇處。以爽我心目。資我談柄。須窮
<lb ed="J" n="0044a04"/>究他因何到此。大徹大悟田地。其中自叙下手工夫。
<lb ed="J" n="0044a05"/>刻苦用心處。遵而行之。所謂何不依他樣子修也。若
<lb ed="J" n="0044a06"/>但剽竊模擬。直饒日久歲深。口滑舌便。儼然與古人
<lb ed="J" n="0044a07"/>亂眞。亦只是翦綵之花。畫紙之餠。成得甚麼邊事。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">夜氣</cb:mulu><head>夜氣</head>
<lb ed="J" n="0044a09"/><p xml:id="pJ33p0044a0901"><name role="" type="person">蘇子瞻</name>謂某公不學禪。臨終自知時至。諸子求敎。敎
<lb ed="J" n="0044a10"/>以第一五更早起。諸子不悟。謂爲勤家。公曰不然。謂
<lb ed="J" n="0044a11"/>五更勾當臨死時將得去者是也。昔人云。萬般將不
<lb ed="J" n="0044a12"/>去。惟有業隨身。隨身之業。將得去者也。而業有二。一
<lb ed="J" n="0044a13"/>者事業。二者道業。事業有善有惡。惡業且置。善業則
<lb ed="J" n="0044a14"/>所修之福。道業則所修之慧也。而必以五更者。孟子
<lb ed="J" n="0044a15"/>所謂夜氣也。雖然。更有無所將來。無所將去者。此則
<lb ed="J" n="0044a16"/>不但五更。應念念勾當而不可須臾離也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">佛印</cb:mulu><head>佛印</head>
<lb ed="J" n="0044a18"/><p xml:id="pJ33p0044a1801">東坡詩。有遠公沽酒延陶令佛印燒豬待子瞻之句。
<lb ed="J" n="0044a19"/>予謂大解脫人。不妨破格相與。然沽酒猶可。燒豬不
<lb ed="J" n="0044a20"/>已甚乎。假令俠客藉口子瞻。狂僧效嚬佛印。初始作
<lb ed="J" n="0044a21"/>俑。誰當其辜。故此事未可信。古謂詩人託物比興。不
<lb ed="J" n="0044a22"/>必實然。是也。脫有之。子瞻且置。佛印依律趁出院。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044a23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">學貴精專</cb:mulu><head>學貴精專</head>
<lb ed="J" n="0044a24"/><p xml:id="pJ33p0044a2401">米元章謂學書須是專一於是。更無餘好。方能有成。
<lb ed="J" n="0044a25"/>而予聞古之善琴者。亦謂專攻三二曲。始得入妙。斯
<lb ed="J" n="0044a26"/>言雖小可以喩大。佛言制心一處。無事不辦。是故心
<lb ed="J" n="0044a27"/>分兩路。事不歸一。情專志篤。三昧速成。參禪念佛人
<lb ed="J" n="0044a28"/>不可不知。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044a29"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">菩薩慈勝聲聞</cb:mulu><head>菩薩慈勝聲聞</head>
<lb ed="J" n="0044a30"/><p xml:id="pJ33p0044a3001">經云。聲聞人於罵者。害者。或嘿然。或遠離。菩薩則不
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0044b" n="0044b"/>
<lb ed="J" n="0044b01"/>然。更加慈心。愛之如子。方便濟度。故遠勝聲聞。不可
<lb ed="J" n="0044b02"/>爲比。予唯世人恆苦辱之難忍。況不唯忍辱而更慈
<lb ed="J" n="0044b03"/>愛之乎。經又云。衆生無恩于菩薩。而菩薩常欲利益
<lb ed="J" n="0044b04"/>衆生。予唯世人尙有受恩不報。況無恩於己而乃利
<lb ed="J" n="0044b05"/>益之乎。得斯旨者。天下無一人不可與。天下無一人
<lb ed="J" n="0044b06"/>不可化。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">宗乘不與敎合</cb:mulu><head>宗乘不與敎合</head>
<lb ed="J" n="0044b08"/><p xml:id="pJ33p0044b0801">曾宗元學士。以中庸大學參楞嚴。而和合宗門語句。
<lb ed="J" n="0044b09"/>質之雪竇顯禪師。顯云。這箇尙不與敎乘合。況中庸
<lb ed="J" n="0044b10"/>耶。學士。須直捷理會。乃彈指一下云。但恁麼薦取。宗
<lb ed="J" n="0044b11"/>元言下有省。夫一代時敎。修行人所據以爲準的者。
<lb ed="J" n="0044b12"/>不與敎合。則魔說也。而云然者。是卽敎外別傳之旨
<lb ed="J" n="0044b13"/>也。傳在敎外。則敎之所談者何事。夫亦離指見月。而
<lb ed="J" n="0044b14"/>得意於語言文字之表云爾。且世尊拈花。迦葉微笑。
<lb ed="J" n="0044b15"/>萬代宗門傳法之始也。今翻案云。這箇尙不與拈花
<lb ed="J" n="0044b16"/>合。花外有別傳也。則何如。古人謂俱胝悟處。不在指
<lb ed="J" n="0044b17"/>頭上。今雪竇彈指。宗元有省。又翻案云。這箇尙不與
<lb ed="J" n="0044b18"/>彈指合。指外有別傳也。則何如。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044b19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">放參飯</cb:mulu><head>放參飯</head>
<lb ed="J" n="0044b20"/><p xml:id="pJ33p0044b2001">越地安禪。夜作齋。其名曰放參飯。競爲侈靡。勝於午
<lb ed="J" n="0044b21"/>齋。相沿成習久矣。昔有尊宿。聞鄰房僧午後作食。不
<lb ed="J" n="0044b22"/>覺泣下。悲佛法之陵夷也。故僧禁過午食。況夜食耶。
<lb ed="J" n="0044b23"/>律言人間碗缽作聲。餓鬼咽中起火。乃於漏深人靜。
<lb ed="J" n="0044b24"/>而砧几盤盂。音響徹其耳根。又煎煮烹炮。馨香發其
<lb ed="J" n="0044b25"/>鼻識。忘慈悲之訓。恣口腹之欲。於心安乎。或曰中夜
<lb ed="J" n="0044b26"/>飢如之何。則代以果核餠餌之類。不煩鍋銚者可也。
<lb ed="J" n="0044b27"/>況持過午者。午後至明。不食纖物。我等晚有藥石。何
<lb ed="J" n="0044b28"/>不知足之甚。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044b29"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">僧堂</cb:mulu><head>僧堂</head>
<lb ed="J" n="0044b30"/><p xml:id="pJ33p0044b3001">古尊宿開堂安衆。或三百五百。乃至黃梅七百。雪峰
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0044c" n="0044c"/>
<lb ed="J" n="0044c01"/>盈千。徑山千七百。予初慕之。自悲生晚。不得入彼龍
<lb ed="J" n="0044c02"/>象之聚。今老矣。始知正像末法。信非虛語。廣群稠會
<lb ed="J" n="0044c03"/>之中。覓一二眞實辦道人尙不可得。故金企羅尊者。
<lb ed="J" n="0044c04"/>三人爲朋乞食。慈明圓禪師。六人結伴以參汾陽。而
<lb ed="J" n="0044c05"/>三人證羅漢。六人成大器。如其取數多。而證者希成
<lb ed="J" n="0044c06"/>者寡。雖多奚爲。予作僧堂。僅容四十八單。較古人什
<lb ed="J" n="0044c07"/>不及一。茲猶覺其多。仍狹而小之。非無普心。在末法
<lb ed="J" n="0044c08"/>中理應如是。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044c09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">結社會</cb:mulu><head>結社會</head>
<lb ed="J" n="0044c10"/><p xml:id="pJ33p0044c1001">結社念佛。始自廬山遠師。今之人。主社者得如遠師
<lb ed="J" n="0044c11"/>否。與社者得如十八賢否。則宜少不宜多耳。以眞實
<lb ed="J" n="0044c12"/>修淨土者。亦如僧堂中人故也。至於男女雜而同社。
<lb ed="J" n="0044c13"/>此則廬山所未有。女人自宜在家念佛。勿入男群。遠
<lb ed="J" n="0044c14"/>世譏嫌。護佛正法。莫斯爲要。願與同衣共守之。又放
<lb ed="J" n="0044c15"/>生社亦宜少不宜多。以眞實慈救生靈者。亦如佛會
<lb ed="J" n="0044c16"/>中人故也。愚意各各隨目所見。隨力所能。買而放之。
<lb ed="J" n="0044c17"/>或至季終。或至歲終。同詣一處。會計所放。考德論業。
<lb ed="J" n="0044c18"/>片時而散。毋侈。費齋供。毋耽玩光陰。可也。願與同衣
<lb ed="J" n="0044c19"/>共守之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0044c20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">蓮社</cb:mulu><head>蓮社</head>
<lb ed="J" n="0044c21"/><p xml:id="pJ33p0044c2101">世有無賴惡輩。假仗佛名。甚而聚衆。至謀爲不軌。然
<lb ed="J" n="0044c22"/>彼所假。皆云釋迦佛衰。彌勒佛當治世。非廬山遠師
<lb ed="J" n="0044c23"/>蓮社也。遠師勸人舍娑婆而求淨土。其敎以金銀爲
<lb ed="J" n="0044c24"/>染心之穢物。以爵祿爲羈身之苦具。以女色爲伐命
<lb ed="J" n="0044c25"/>之斧斤。以華衣美食田園屋宅爲墮落三界之坑阱。
<lb ed="J" n="0044c26"/>惟願脫人世而胎九蓮。則何歆何羨。而彼假名彌勒
<lb ed="J" n="0044c27"/>者。正以金銀爵祿女色衣食田宅誘諸愚民。俾悅而
<lb ed="J" n="0044c28"/>從己。則二者冰炭相反。不可不辯也。然蓮社中人。亦
<lb ed="J" n="0044c29"/>自宜避嫌遠禍。向所謂宜少不宜多者。切語也。予曾
<lb ed="J" n="0044c30"/>有在家眞實修行文勸世。其大意。謂凡實修者不必
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0045a" n="0045a"/>
<lb ed="J" n="0045a01"/>成群作會。家有靜室。閉門念佛可也。不必供奉邪師。
<lb ed="J" n="0045a02"/>家有父母。孝順念佛可也。不必外馳聽講。家有經書
<lb ed="J" n="0045a03"/>依敎念佛可也。不必惟施空門。家有貧難。宗戚鄰里
<lb ed="J" n="0045a04"/>知識。周急念佛可也。何以故。務實者不務外也。願爲
<lb ed="J" n="0045a05"/>僧者幸以此普吿諸居士。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0045a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">心膽</cb:mulu><head>心膽</head>
<lb ed="J" n="0045a07"/><p xml:id="pJ33p0045a0701">古人有言。膽欲大而心欲小。膽大者。謂其有擔當也。
<lb ed="J" n="0045a08"/>心小者。謂其有裁酌也。擔當。故千萬人吾往。裁酌。故
<lb ed="J" n="0045a09"/>臨事而懼。好謀而成。此正論也。至於僧。則反是。吾謂
<lb ed="J" n="0045a10"/>心欲大而膽欲小。心大。故帲包十界。荷負萬靈。而弘
<lb ed="J" n="0045a11"/>度無盡。膽小。故三千威儀。八萬細行。持之無敢慢。今
<lb ed="J" n="0045a12"/>初學稍明敏者。近蔑時輩。遠輕昔人。藐視淸規。鄙薄
<lb ed="J" n="0045a13"/>淨土。膽則大矣。鞠其眞實處。則唯知有己。不知有人。
<lb ed="J" n="0045a14"/>唯知保養顧愛其撮爾之血肉身。不知恢復充滿其
<lb ed="J" n="0045a15"/>廣大之法界量。心則小矣。或曰。黃蘗號麤行沙門。非
<lb ed="J" n="0045a16"/>膽大之謂乎。噫。拙於畫虎者。不成虎而類狗。爾所謂
<lb ed="J" n="0045a17"/>膽大者。吾恐不成麤行沙門而成無賴僧也。可弗愼
<lb ed="J" n="0045a18"/>歟。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0045a19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">太牢祀孔子</cb:mulu><head>太牢祀孔子</head>
<lb ed="J" n="0045a20"/><p xml:id="pJ33p0045a2001">漢高帝過魯。以太牢祀孔子。史官書而美之。此有二
<lb ed="J" n="0045a21"/>意。一則暴秦焚書坑儒之後而有此擧。二則帝固安
<lb ed="J" n="0045a22"/>事詩書毀冠辱儒之主也。而有此擧。故特美其事耳。
<lb ed="J" n="0045a23"/>據孔子之道德。則賢堯舜。配天地。逾父母。雖烹龍炮
<lb ed="J" n="0045a24"/>鳳。煮象炙鯨。亦何足酬恩于萬一。而況騂且角之一
<lb ed="J" n="0045a25"/>物乎。東鄰殺牛。不如西鄰之禴祭。易之明訓也。儀不
<lb ed="J" n="0045a26"/>及物。神將吐之。況於聖人乎。用是例之。其餘可知矣。
<lb ed="J" n="0045a27"/>惜乎自古及今。相沿已久。而莫可挽也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0045a28"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">儒佛交非</cb:mulu><head>儒佛交非</head>
<lb ed="J" n="0045a29"/><p xml:id="pJ33p0045a2901">自昔儒者非佛。佛者復非儒。予以爲佛法初入中國。
<lb ed="J" n="0045a30"/>崇佛者衆。儒者爲世道計。非之未爲過。儒旣非佛。疑
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0045b" n="0045b"/>
<lb ed="J" n="0045b01"/>佛者衆。佛者爲出世道計。反非之亦未爲過。迨夫傅
<lb ed="J" n="0045b02"/>韓非佛之後。後人又彷效而非。則過矣。何以故。雲旣
<lb ed="J" n="0045b03"/>掩日。不須更作煙霾故。迨夫明敎空谷非儒之後。後
<lb ed="J" n="0045b04"/>人又彷效而非。則過矣。何以故。日旣破暗。不須更作
<lb ed="J" n="0045b05"/>燈火故。覈實而論。則儒與佛不相病而相資。試擧其
<lb ed="J" n="0045b06"/>略。凡人爲惡。有逃憲典於生前。而恐墮地獄於身後。
<lb ed="J" n="0045b07"/>乃改惡修善。是陰助王化之所不及者佛也。僧之不
<lb ed="J" n="0045b08"/>可以淸規約束者。畏刑罰而弗敢肆。是顯助佛法之
<lb ed="J" n="0045b09"/>所不及者儒也。今僧唯慮佛法不盛。不知佛法太盛。
<lb ed="J" n="0045b10"/>非僧之福。稍制之抑之。佛法之得久存於世者。正在
<lb ed="J" n="0045b11"/>此也。知此。則不當兩相非。而當交相贊也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0045b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">好名</cb:mulu><head>好名</head>
<lb ed="J" n="0045b13"/><p xml:id="pJ33p0045b1301">人知好利之害。而不知好名之爲害尤甚。所以不知
<lb ed="J" n="0045b14"/>者。利之害麤而易見。名之害細而難知也。故稍知自
<lb ed="J" n="0045b15"/>好者。便能輕利。至於名。非大賢大智不能免也。思立
<lb ed="J" n="0045b16"/>名。則故爲詭異之行。思保名。則曲爲遮掩之計。終身
<lb ed="J" n="0045b17"/>役役於名之不暇。而暇治身心乎。昔一老宿言擧世
<lb ed="J" n="0045b18"/>無有不好名者。因發長歎。坐中一人作而曰。誠如尊
<lb ed="J" n="0045b19"/>諭。不好名者惟公一人而已。老宿欣然大悅解頤。不
<lb ed="J" n="0045b20"/>知已爲所賣矣。名關之難破如是哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0045b21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">梁武帝</cb:mulu><head>梁武帝</head>
<lb ed="J" n="0045b22"/><p xml:id="pJ33p0045b2201">予正訛集中。旣辨明武帝餓死之誣。而猶未及其餘
<lb ed="J" n="0045b23"/>也。如斷肉蔬食。人笑之。然田舍翁力耕致富。尙能窮
<lb ed="J" n="0045b24"/>口腹以爲受用。帝寧不知己之玉食萬方乎。麵爲犧
<lb ed="J" n="0045b25"/>牲。人笑之。然士人得一第。尙欲乞恩於祖考以爲榮
<lb ed="J" n="0045b26"/>寵。帝寧不知己之貴爲天子乎。斷死刑必爲流涕。人
<lb ed="J" n="0045b27"/>笑之。然是卽下車泣罪。一民有罪我陷之之心也。帝
<lb ed="J" n="0045b28"/>寧不知己之生殺唯其所欲爲乎。獨其捨身僧寺。失
<lb ed="J" n="0045b29"/>君人之體。蓋有信無慧。見之不明。是以輕身重法。而
<lb ed="J" n="0045b30"/>執泥太過也。又晉宋以來。競以禪觀相高。不知有向
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0045c" n="0045c"/>
<lb ed="J" n="0045c01"/>上事。是以遇達磨之大法而不契。爲可恨耳。若因其
<lb ed="J" n="0045c02"/>失國而遂爲詆訾。則不可。夫武帝之過。過於慈者也。
<lb ed="J" n="0045c03"/>武帝之慈。慈而過者也。豈得與陳後主周天元之失
<lb ed="J" n="0045c04"/>國者同日而論乎。若因其奉佛而詆之。則吾不得而
<lb ed="J" n="0045c05"/>知之矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0045c06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">王所花</cb:mulu><head>王所花</head>
<lb ed="J" n="0045c07"/><p xml:id="pJ33p0045c0701">山中有花。共本同枝。而花分大小。大者如梅如李。環
<lb ed="J" n="0045c08"/>遶乎其外。小者如橘如桂。攢簇乎其中。外之數大約
<lb ed="J" n="0045c09"/>八。內之數百有餘。山氓莫之奇。亦莫知其名也。予見
<lb ed="J" n="0045c10"/>而奇之夫同花而大小異。奇矣。大外圍而小內聚。抑
<lb ed="J" n="0045c11"/>又奇矣。因名之王所。大者心王。小者心所。王數八。外
<lb ed="J" n="0045c12"/>花以之。所數五十有一。內花以之。外於八或有增減。
<lb ed="J" n="0045c13"/>而八者其常也。內恆倍於本數者。所雖五十有一。細
<lb ed="J" n="0045c14"/>分之則無盡也。王外而所內者。王能攝所。所不能攝
<lb ed="J" n="0045c15"/>王也。王五出。所亦五出。而有五鬚者。王單而所複也。
<lb ed="J" n="0045c16"/>外開先。內開晚者。王本而所末也。久沈而今顯。蓋時
<lb ed="J" n="0045c17"/>節因緣之謂也。或曰。是花無豔色。燒之則煙氣惱人。
<lb ed="J" n="0045c18"/>樵者棄而不薪。奚奇焉。嗟乎。此其所以奇也。莊生貴
<lb ed="J" n="0045c19"/>樗木。以其不可材。然不材。人取而薪之。今不可薪。則
<lb ed="J" n="0045c20"/>天下之至無用者極於是。易曰肥遯。其此之謂乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0045c21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">此道</cb:mulu><head>此道</head>
<lb ed="J" n="0045c22"/><p xml:id="pJ33p0045c2201">昔人有言。雖有駟馬以先拱璧。不如坐進此道。予因
<lb ed="J" n="0045c23"/>是推之。豈惟駟馬拱璧。雖王天下。亦不如坐進此道。
<lb ed="J" n="0045c24"/>豈惟王一天下。雖金輪聖王王四天下。亦不如坐進
<lb ed="J" n="0045c25"/>此道。豈惟王四天下。雖王忉利夜摩。乃至王大千世
<lb ed="J" n="0045c26"/>界。亦不如坐進此道。然昔云此道。指長生久視之道
<lb ed="J" n="0045c27"/>也。茲員頂方袍。號稱衲子。將坐進無上菩提之大道。
<lb ed="J" n="0045c28"/>而反羨人間之富貴者。吾不知其何心也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0045c29"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">金色身</cb:mulu><head>金色身</head>
<lb ed="J" n="0045c30"/><p xml:id="pJ33p0045c3001">贊佛身曰金色。蓋取其彷彿近似。非眞若人世之所
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0046a" n="0046a"/>
<lb ed="J" n="0046a01"/>謂金也。天金天銀。與世金世銀。例美玉之於碔砆。勝
<lb ed="J" n="0046a02"/>劣自判。蓋天金尙未足以擬佛。況世金耶。其精粹微
<lb ed="J" n="0046a03"/>妙。光瑩明徹。自非凡眼所睹。然不可不知。如今之土
<lb ed="J" n="0046a04"/>木成像。而飾之以金箔。果以爲佛之色相亦只如是。
<lb ed="J" n="0046a05"/>則失之矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出家休心難</cb:mulu><head>出家休心難</head>
<lb ed="J" n="0046a07"/><p xml:id="pJ33p0046a0701">人生寒思衣。饑思食。居處思安。器用思足。有男思婚。
<lb ed="J" n="0046a08"/>有女思嫁。讀書思取爵祿。營家思致富饒。時時不得
<lb ed="J" n="0046a09"/>放下。其奮然出家。爲無此等累也。而依然種種不忘
<lb ed="J" n="0046a10"/>念。則何貴於出家。佛言常自摩頭。以捨飾好。然豈惟
<lb ed="J" n="0046a11"/>飾好。常自摩頭曰。吾僧也。頓捨萬緣。一心念道。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">蠶絲(一)</cb:mulu><head>蠶絲<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0046a13"/><p xml:id="pJ33p0046a1301">蠶之殺命也多而酷。世莫之禁者。謂上焉天子百官。
<lb ed="J" n="0046a14"/>藉以爲章服。下焉田夫野婦。賴以爲生計。然使自古
<lb ed="J" n="0046a15"/>無蠶。則必安於用布而已。若生計。則民之不蠶者什
<lb ed="J" n="0046a16"/>九。蠶者什一。未見不蠶者皆餓而死也。或曰。夫子何
<lb ed="J" n="0046a17"/>爲舍麻而用純。蓋當夫子時。純之用已久。工簡於用
<lb ed="J" n="0046a18"/>麻。夫子姑隨之。知習俗之難變也。又禹惡衣服而美
<lb ed="J" n="0046a19"/>黻冕。冕用純。餘未必用也。意可知矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046a20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">蠶絲(二)</cb:mulu><head>蠶絲<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0046a21"/><p xml:id="pJ33p0046a2101">易云。伏羲作結繩而爲網罟。以佃以漁。何聖人爲殺
<lb ed="J" n="0046a22"/>生者作俑也。自古無辯之者。近槐亭王公奮筆曰。洪
<lb ed="J" n="0046a23"/>荒之世。鳥獸魚鱉傷民之禾稼。網罟者。除物之爲民
<lb ed="J" n="0046a24"/>害也。非取物而食之也。此解不惟全物命。覺世迷。而
<lb ed="J" n="0046a25"/>亦有功於往聖矣。但史稱黃帝命元妃西陵氏敎民
<lb ed="J" n="0046a26"/>蠶。則何說以通之。予聞有野蠶者。能吐絲樹之枝柯。
<lb ed="J" n="0046a27"/>而取之者不煩於煮繭。意者西陵之敎。其野蠶之謂
<lb ed="J" n="0046a28"/>乎。彼家蠶或後人所自作。而非出於西陵乎。不然。成
<lb ed="J" n="0046a29"/>湯解三面之網。以開物之生路。而黃帝盡置之鑊湯
<lb ed="J" n="0046a30"/>無孑遺。是成湯解網。而黃帝一網打盡也。或曰。東坡
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0046b" n="0046b"/>
<lb ed="J" n="0046b01"/>云待繭出蛾。而後取以爲絲。則無殺蛹之業。不知出
<lb ed="J" n="0046b02"/>蛾之繭。縷縷斷續。而不可以爲絲也。未必坡之有是
<lb ed="J" n="0046b03"/>言也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">呂文正公</cb:mulu><head>呂文正公</head>
<lb ed="J" n="0046b05"/><p xml:id="pJ33p0046b0501">呂文正公旣貴顯入相。上所賜予。皆封識不用。上知
<lb ed="J" n="0046b06"/>之。問故。公對曰。臣有私恩未報。蓋公微時。受恩於僧
<lb ed="J" n="0046b07"/>寺也。今相傳公少貧。讀書寺中。候僧食時鐘鳴卽往
<lb ed="J" n="0046b08"/>赴。僧厭之。飯訖乃聲鐘。公至大窘。題壁云。十度投齋
<lb ed="J" n="0046b09"/>九度空。可耐闍黎飯後鐘。公及第。僧以紗籠其詩。公
<lb ed="J" n="0046b10"/>至寺續云。二十年前塵土面。而今始見碧紗籠。據前
<lb ed="J" n="0046b11"/>說。則僧何賢。據後說。則僧何不肖也。儻誣枉賢者。則
<lb ed="J" n="0046b12"/>成口業。而世所傳。出野史戲場中。恐不足信。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">學道無倖屈</cb:mulu><head>學道無倖屈</head>
<lb ed="J" n="0046b14"/><p xml:id="pJ33p0046b1401">世間求名者。有學未成而名成。是之謂倖。以不當得
<lb ed="J" n="0046b15"/>而得也。有學成而名不成。是之謂屈。以當得而不得
<lb ed="J" n="0046b16"/>也。故云我輩登科。劉蕡下第。蓋倖與屈之謂也。學道
<lb ed="J" n="0046b17"/>則不然。未有名掛山林。身馳朝市。悠悠颺颺。一暴十
<lb ed="J" n="0046b18"/>寒。而成道業者。亦未有苦志力行。殫精竭神。不退不
<lb ed="J" n="0046b19"/>休。以悟爲則。而道業無成者。蓋求名在人。求道在己。
<lb ed="J" n="0046b20"/>學道人惟宜決心精進而<anchor xml:id="nkr_note_add_0046b2001" n="0046b2001"/><anchor xml:id="beg0046b2001" n="0046b2001"/>已<anchor xml:id="end0046b2001"/>。毋懷僥倖之圖。勿以枉
<lb ed="J" n="0046b21"/>屈爲慮。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046b22"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">著述宜在晚年</cb:mulu><head>著述宜在晚年</head>
<lb ed="J" n="0046b23"/><p xml:id="pJ33p0046b2301">道人著述。非世間詞章傳記之比也。上闡先佛之心
<lb ed="J" n="0046b24"/>法。下開後學之悟門。其關係非小。而使學未精。見未
<lb ed="J" n="0046b25"/>定。脫有謬解。不幾於負先佛而誤後學乎。仲尼三絕
<lb ed="J" n="0046b26"/>韋編。而十翼始成。晦菴臨終。尙改定大學誠意之旨。
<lb ed="J" n="0046b27"/>古人愼重。往往若此。況出世語論。談何容易。靑龍鈔
<lb ed="J" n="0046b28"/>未遇龍潭。將謂不刊之典。而終歸一炬。妙喜初承印
<lb ed="J" n="0046b29"/>證。若遽自滿足。焉得有後日事。少年著述。固宜徐徐
<lb ed="J" n="0046b30"/>云爾。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0046c" n="0046c"/>
<lb ed="J" n="0046c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">機緣</cb:mulu><head>機緣</head>
<lb ed="J" n="0046c02"/><p xml:id="pJ33p0046c0201">石頭之於六祖。祖知彼機緣不在此。指見靑原而大
<lb ed="J" n="0046c03"/>悟。丹霞之於<name role="" type="person">馬祖</name>。亦復以機緣不在此。指見石頭而
<lb ed="J" n="0046c04"/>大悟。乃至臨濟之自黃檗而大愚。惠明之自黃梅而
<lb ed="J" n="0046c05"/>曹溪。皆然也。又不獨此。佛不能度者。度於目連。亦機
<lb ed="J" n="0046c06"/>緣使之也。故學人得遇眞善知識。直須起大信敬。今
<lb ed="J" n="0046c07"/>世後世。繇之津梁。不可漫焉空過而已。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046c08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">般若(一)</cb:mulu><head>般若<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0046c09"/><p xml:id="pJ33p0046c0901">土之能朽物也。水之能爛物也。必有殘質存焉。俟沈
<lb ed="J" n="0046c10"/>埋浸漬之久而後消滅。若火之燒物。頃刻灰燼。吾以
<lb ed="J" n="0046c11"/>是知般若智如大火聚。諸貪愛水逼之則涸。諸煩惱
<lb ed="J" n="0046c12"/>薪觸之則焚。諸愚癡石臨之則焦。諸邪見稠林。諸障
<lb ed="J" n="0046c13"/>礙蔀屋。諸妄想情識種種雜物。烈燄所灼。無復遺餘。
<lb ed="J" n="0046c14"/>古謂太末蟲處處能泊。惟不能泊於火燄之上。以喩
<lb ed="J" n="0046c15"/>衆生心處處能緣。惟不能緣於般若之上。故學道人
<lb ed="J" n="0046c16"/>不可刹那而失般若智。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046c17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">般若(二)</cb:mulu><head>般若<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0046c18"/><p xml:id="pJ33p0046c1801">予病足。行必肩輿。一夕天始暝。輿人醉而躓。傾蓋。卽
<lb ed="J" n="0046c19"/>有數男子攘臂攫予帽者。意謂內人。或有金寶嚴其
<lb ed="J" n="0046c20"/>首故也。已而大慚。疾走去。予以是知般若智如大日
<lb ed="J" n="0046c21"/>輪。日輪纔滅。而盜賊奸宄出矣。眞照纔疏。而無明煩
<lb ed="J" n="0046c22"/>惱作矣。先德謂暫時不在。猶如死人。故學道人不可
<lb ed="J" n="0046c23"/>刹那而失般若智。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046c24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">般若(三)</cb:mulu><head>般若<note place="inline">三</note></head>
<lb ed="J" n="0046c25"/><p xml:id="pJ33p0046c2501">經言暑月貯水在器。一宿卽有蟲生。但極微細。非凡
<lb ed="J" n="0046c26"/>目所能睹。故濾水而後用。若水在火上。火不熄。水不
<lb ed="J" n="0046c27"/>冷。則蟲不生。予以是知般若智如火煮水。觀照熾而
<lb ed="J" n="0046c28"/>不休。溫養密而無間。彼偷心雜惑將何從生。故學道
<lb ed="J" n="0046c29"/>人不可刹那而失般若智。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0046c30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">天台止觀</cb:mulu><head>天台止觀</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0047a" n="0047a"/>
<lb ed="J" n="0047a01"/><p xml:id="pJ33p0047a0101">止觀治病門中。有六字氣。注心下視等語。蓋止觀之
<lb ed="J" n="0047a02"/>道。廣無不該。卽治病之法亦於中攝。大都與服藥同
<lb ed="J" n="0047a03"/>意。是以止觀代藥也。止觀之餘緖。非止觀之正旨也。
<lb ed="J" n="0047a04"/>後人不知此意。而養生家引以爲據。遂有外飾禪名。
<lb ed="J" n="0047a05"/>而內修道術者。詰之。則藉口於天台。故辨之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">看忙</cb:mulu><head>看忙</head>
<lb ed="J" n="0047a07"/><p xml:id="pJ33p0047a0701">世有家業已辦者。於歲盡之日。安坐而觀貧人之役
<lb ed="J" n="0047a08"/>役於衣食也。名曰看忙。世有科名已辦者。於大比之
<lb ed="J" n="0047a09"/>日。安坐而觀士人之役役於進取也。亦名曰看忙。獨
<lb ed="J" n="0047a10"/>不曰。世有惑破智成所作已辦者。安坐而觀六道衆
<lb ed="J" n="0047a11"/>生之役役於輪迴生死也。非所謂看忙乎。吁。擧世在
<lb ed="J" n="0047a12"/>忙中。誰爲看忙者。古人云。老僧自有安閒法。此安閒
<lb ed="J" n="0047a13"/>法可易言哉。雖然。世人以閒看忙。有矜己心。無憐彼
<lb ed="J" n="0047a14"/>心。菩薩看忙。起大慈悲心。普覺群迷。冀彼同得解脫。
<lb ed="J" n="0047a15"/>則二心迥異。所以爲凡聖小大之別。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">辯融</cb:mulu><head>辯融</head>
<lb ed="J" n="0047a17"/><p xml:id="pJ33p0047a1701">予入京師。與同行二十餘輩。詣辯融師參禮。請益。融
<lb ed="J" n="0047a18"/>敎以無貪利。無求名。無攀援貴要之門。唯一心辦道。
<lb ed="J" n="0047a19"/>旣出。數年少笑曰。吾以爲有異聞。惡用是寬泛語爲。
<lb ed="J" n="0047a20"/>予謂不然。此老可敬處正在此耳。渠縱吶言。豈不能
<lb ed="J" n="0047a21"/>掇拾先德問答機緣一二以遮門蓋戶。而不爾者。其
<lb ed="J" n="0047a22"/>所言是其所實踐。擧自行以敎人。正眞實禪和。不可
<lb ed="J" n="0047a23"/>輕也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047a24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">禪講律</cb:mulu><head>禪講律</head>
<lb ed="J" n="0047a25"/><p xml:id="pJ33p0047a2501">禪。講。律。古號三宗。學者所居之寺。所服之衣。亦各區
<lb ed="J" n="0047a26"/>別。如吾郡。則淨慈。虎跑。鐵佛等。禪寺也。三天竺。靈隱。
<lb ed="J" n="0047a27"/>普福等。講寺也。昭慶。靈芝。菩提。六通等。律寺也。衣則
<lb ed="J" n="0047a28"/>禪者褐色。講者藍色。律者黑色。予初出家。猶見三色
<lb ed="J" n="0047a29"/>衣。今則均成黑色矣。諸禪律寺均作講所矣。嗟乎。吾
<lb ed="J" n="0047a30"/>不知其所終矣。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0047b" n="0047b"/>
<lb ed="J" n="0047b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">古玩入吾手</cb:mulu><head>古玩入吾手</head>
<lb ed="J" n="0047b02"/><p xml:id="pJ33p0047b0201">今人於一彝一罌。一書一畫。其遠在上古者。出自名
<lb ed="J" n="0047b03"/>家者。平生歆慕而不能致者。一旦得之。則大喜過望。
<lb ed="J" n="0047b04"/>忻然慰曰。此某某所遞互珍藏者。今幸入吾手矣。曾
<lb ed="J" n="0047b05"/>不思曠劫以來無酬價之至寶。何時入吾手也。況世
<lb ed="J" n="0047b06"/>玩在外。求未必獲。至寶在我。求則得之。亦弗思而<anchor xml:id="nkr_note_add_0047b0601" n="0047b0601"/><anchor xml:id="beg0047b0601" n="0047b0601"/>已<anchor xml:id="end0047b0601"/>
<lb ed="J" n="0047b07"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">悟道難爲善易</cb:mulu><head>悟道難爲善易</head>
<lb ed="J" n="0047b09"/><p xml:id="pJ33p0047b0901">當此五濁末世。兼以多生積習。而欲斷無明惑。悟自
<lb ed="J" n="0047b10"/>本心。則千萬人中希得一二。亦無足怪。至於不爲惡
<lb ed="J" n="0047b11"/>而爲善。此亦易事。而甘爲不善。吾不知其何心。又復
<lb ed="J" n="0047b12"/>身口意三。欲令攝意不動。而出入無時。起滅無形。定
<lb ed="J" n="0047b13"/>力之難成。亦無足怪。至於制身不爲惡事。制口不發
<lb ed="J" n="0047b14"/>惡言。此亦易事。而甘爲身口之惡。吾不知其何心。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">重許可</cb:mulu><head>重許可</head>
<lb ed="J" n="0047b16"/><p xml:id="pJ33p0047b1601">古人不輕許可。必研眞覈實而後措之乎辭。如贊圓
<lb ed="J" n="0047b17"/>覺疏者曰。其四依之一乎。或淨土之親聞乎。何盡其
<lb ed="J" n="0047b18"/>義味如此也。乃至贊遠公者曰東方護法菩薩。贊南
<lb ed="J" n="0047b19"/>泉趙州者曰古佛。贊仰山者曰小釋迦。贊淸涼。者曰
<lb ed="J" n="0047b20"/>文殊後身。千載而下。無議之者何也。眞實語也。非今
<lb ed="J" n="0047b21"/>人諂壽諛墓賀遷秩壯行色之套子話也。夫著之簡
<lb ed="J" n="0047b22"/>編勒之金石。將俾信當時而傳後世。而虛譽浪褒。齊
<lb ed="J" n="0047b23"/>佛齊祖。噫。慧日雖自難瞞。蒙學未必無誤矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047b24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">放生池</cb:mulu><head>放生池</head>
<lb ed="J" n="0047b25"/><p xml:id="pJ33p0047b2501">予作放生池。疑者謂魚局於池。攢聚紆鬱。而無活潑
<lb ed="J" n="0047b26"/>之趣。不若放之湖中。或護持官河一段禁弗使漁。亦
<lb ed="J" n="0047b27"/>不放之放也。予謂此說亦佳。但池之與湖與河。較其
<lb ed="J" n="0047b28"/>利害。亦略相當。池雖隘。網罟不入。湖雖寬。晝夜採捕。
<lb ed="J" n="0047b29"/>陋巷貧而樂。金谷富而憂。故利害均也。又官河之禁
<lb ed="J" n="0047b30"/>約有限。而諸魚之出入無恆。有從外入限中。有從中
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0047c" n="0047c"/>
<lb ed="J" n="0047c01"/>出限外者。出限則危矣。不若池居之永不出限也。故
<lb ed="J" n="0047c02"/>利害均也。又疑無活潑之趣。則有一喩。坐關僧住一
<lb ed="J" n="0047c03"/>室中。循環經行。隨意百千里而不窮。徜徉自得。安在
<lb ed="J" n="0047c04"/>其不活潑也。復有一喩。今幸處平世。城中之民。以城
<lb ed="J" n="0047c05"/>門之啓閉爲礙。一旦寇兵壓境。有城者安乎。無城者
<lb ed="J" n="0047c06"/>安乎。漁喩寇。池喩城。人以城爲衛。何局也。魚可知矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">崔愼求子</cb:mulu><head>崔愼求子</head>
<lb ed="J" n="0047c08"/><p xml:id="pJ33p0047c0801">昔崔愼無子。有僧敎以盛飾內人。入寺設齋。伺歡喜
<lb ed="J" n="0047c09"/>迎納者虔奉而厚供之。冀託胎其家。夫出家者。將超
<lb ed="J" n="0047c10"/>三界。成道度生。而乃爲此籠檻以鉤致之。致彼無心
<lb ed="J" n="0047c11"/>出世者猶可。儻墮落一眞實道人。其害可勝言哉。愼
<lb ed="J" n="0047c12"/>與僧俱得罪。而僧爲甚。苦哉僧乎。胡不以求子之正
<lb ed="J" n="0047c13"/>道語人乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047c14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">無子不足憂</cb:mulu><head>無子不足憂</head>
<lb ed="J" n="0047c15"/><p xml:id="pJ33p0047c1501">世人以無子爲憂。而富貴者憂彌甚。或曰。不孝莫大
<lb ed="J" n="0047c16"/>於無後。得無憂乎。予曰。然。古人語意自明。蓋謂不娶
<lb ed="J" n="0047c17"/>而無子者。非謂娶而無子者也。娶而無子。奚罪焉。且
<lb ed="J" n="0047c18"/>帝王統馭億兆。非無力置姬妾也。非無方士奇人進
<lb ed="J" n="0047c19"/>藥石也。而有終絕儲嗣者。命也。故不足憂也。乃若所
<lb ed="J" n="0047c20"/>憂則有之。多行不義奪人之有。絕人之後。離人之骨
<lb ed="J" n="0047c21"/>肉。陵虐他人子女爲己之婢僕者。種種陰險慘毒。皆
<lb ed="J" n="0047c22"/>無子因也。是則可憂也。不作是因而無子者。命也。非
<lb ed="J" n="0047c23"/>我之咎。故不足憂也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0047c24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">後身(一)</cb:mulu><head>後身<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0047c25"/><p xml:id="pJ33p0047c2501">讚西方者。記戒禪師後身爲<name role="" type="person">蘇子瞻</name>。靑草堂後身爲
<lb ed="J" n="0047c26"/>曾魯公。遜長老後身爲李侍郞。南庵主後身爲陳忠
<lb ed="J" n="0047c27"/>肅。知藏某後身爲張文定。嚴首座後身爲王龜齡。其
<lb ed="J" n="0047c28"/>次。則乘禪師爲韓氏子。敬寺僧爲岐王子。又其次。善
<lb ed="J" n="0047c29"/>旻爲董司戶女。海印爲朱防禦女。又甚而鴈蕩僧爲
<lb ed="J" n="0047c30"/>秦氏子檜。居權要。造諸惡業。此數公者。向使精求淨
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0048a" n="0048a"/>
<lb ed="J" n="0048a01"/>土。則焉有此。愚謂大願大力。如靈樹生生爲僧。而雲
<lb ed="J" n="0048a02"/>門三作國王。遂失神通。百世而下。如雲門者能幾。況
<lb ed="J" n="0048a03"/>靈樹乎。爲常人。爲女人。爲惡人。則展轉下劣矣。卽爲
<lb ed="J" n="0048a04"/>諸名臣。亦非計之得也。甚哉。西方之不可不生也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">後身(二)</cb:mulu><head>後身<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0048a06"/><p xml:id="pJ33p0048a0601">或謂諸師後身之爲名臣。猶醍醐反而爲酥也。猶可
<lb ed="J" n="0048a07"/>也。爲常人則酪矣。爲女人則乳矣。乃至爲惡人。則毒
<lb ed="J" n="0048a08"/>藥矣。平生所修。果不足憑仗乎。則何貴於修乎。是大
<lb ed="J" n="0048a09"/>有說。凡修行人二力。一曰福力。堅持戒行。而作種種
<lb ed="J" n="0048a10"/>有爲功德者是也。二曰道力。堅持正觀。而念念在般
<lb ed="J" n="0048a11"/>若中者是也。純乎道力如靈樹者置弗論。道力勝福
<lb ed="J" n="0048a12"/>力。則處富貴而不迷。福力勝道力。則迷於富貴。固未
<lb ed="J" n="0048a13"/>可保也。於中貪欲重而爲女人。貪瞋俱重而爲惡人。
<lb ed="J" n="0048a14"/>則但修福力。而道力轉輕之故也。爲僧者。究心於道
<lb ed="J" n="0048a15"/>力宜何如也。雖然。儻勤修道力。而更助之以願力。得
<lb ed="J" n="0048a16"/>從於諸上善人之後。豈惟惡人。將名臣亦所不爲矣。
<lb ed="J" n="0048a17"/>甚哉。西方之不可不生也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">後身(三)</cb:mulu><head>後身<note place="inline">三</note></head>
<lb ed="J" n="0048a19"/><p xml:id="pJ33p0048a1901">韓擒虎云。生爲上柱國。死作閻羅王。榮之也。不知閻
<lb ed="J" n="0048a20"/>王雖受王樂。而亦二時受苦。蓋罪福相兼者居之。非
<lb ed="J" n="0048a21"/>美事也。古有一僧。見鬼使至。問之。則曰迎取作閻王。
<lb ed="J" n="0048a22"/>僧懼。乃勵精正念。使遂不至。昔人謂行僧不明心地。
<lb ed="J" n="0048a23"/>多作水陸靈祇。雖未必盡然。容有是理。下生猶勝天
<lb ed="J" n="0048a24"/>宮。天且弗爲。況鬼神乎。甚哉。西方之不可不生也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048a25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">王介甫</cb:mulu><head>王介甫</head>
<lb ed="J" n="0048a26"/><p xml:id="pJ33p0048a2601">介甫擬寒山詩有云。我曾爲牛馬。見草荳歡喜。又曾
<lb ed="J" n="0048a27"/>爲女人。歡喜見男子。我若眞是我。祗合常如此。區區
<lb ed="J" n="0048a28"/>轉易間。莫認物爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0048a2801" n="0048a2801"/><anchor xml:id="beg0048a2801" n="0048a2801"/>己<anchor xml:id="end0048a2801"/>。介甫此言。信是有見。然胡不云
<lb ed="J" n="0048a29"/>我曾聞諛言。入耳則歡喜。又曾聞讜言。喜滅而瞋起。
<lb ed="J" n="0048a30"/>我若眞是我。祗合常如此。區區轉易間。莫認物爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0048a3001" n="0048a3001"/><anchor xml:id="beg0048a3001" n="0048a3001"/>己<anchor xml:id="end0048a3001"/>。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0048b" n="0048b"/>
<lb ed="J" n="0048b01"/>而乃悅諛惡讜。依然認物爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0048b0101" n="0048b0101"/><anchor xml:id="beg0048b0101" n="0048b0101"/>己<anchor xml:id="end0048b0101"/>耶。故知大聰明人。說
<lb ed="J" n="0048b02"/>禪非難。而得禪難也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">喜怒哀樂未發(一)</cb:mulu><head>喜怒哀樂未發<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0048b04"/><p xml:id="pJ33p0048b0401">予初入道。憶子思以喜怒哀樂未發爲中。意此中卽
<lb ed="J" n="0048b05"/>空劫以前自己也。旣而參諸楞嚴。則云縱滅一切見
<lb ed="J" n="0048b06"/>聞覺知。內守幽閒。猶爲法塵分別影事。夫見聞泯。覺
<lb ed="J" n="0048b07"/>知絕。似喜怒哀樂未發。而曰法塵分別者何也。意。根
<lb ed="J" n="0048b08"/>也。法。塵也。根與塵對。順境感而喜與樂發。逆境感而
<lb ed="J" n="0048b09"/>怒與哀發。是意根分別法塵也。未發。則塵未交於外。
<lb ed="J" n="0048b10"/>根未起於內。寂然悄然。應是本體。不知向緣動境。今
<lb ed="J" n="0048b11"/>緣靜境。向固法塵之麤分別也。今亦法塵之細分別
<lb ed="J" n="0048b12"/>也。皆影事也。非眞實也。謂之幽閒。特幽勝顯。閒勝鬧
<lb ed="J" n="0048b13"/>耳。空劫以前自己尙隔遠在。此處更當諦審精察。研
<lb ed="J" n="0048b14"/>之又研。窮之又窮不可草草。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">喜怒哀樂未發(二)</cb:mulu><head>喜怒哀樂未發<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0048b16"/><p xml:id="pJ33p0048b1601">慈湖楊氏。謂灼見子思孟子病同原。然慈湖自叙靜
<lb ed="J" n="0048b17"/>中所證。空洞寂寥。廣遠無際。則正子思所謂喜怒哀
<lb ed="J" n="0048b18"/>樂未發時氣象也。子思此語。以深經微細窮究。故云
<lb ed="J" n="0048b19"/>猶未是空劫以前自己若在儒宗。可謂妙得孔氏之
<lb ed="J" n="0048b20"/>心法。其言至精至當。何所錯謬。而慈湖病之。慈湖旣
<lb ed="J" n="0048b21"/>宗孔氏。主張道學。而乃病子思。則夫子亦不足法矣。
<lb ed="J" n="0048b22"/>將誰宗乎。儻慈湖於佛理妙悟。則宜直言極論儒佛
<lb ed="J" n="0048b23"/>同異。亦不應混作此語。似乎進退無據。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048b24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">中峰示衆</cb:mulu><head>中峰示衆</head>
<lb ed="J" n="0048b25"/><p xml:id="pJ33p0048b2501">天目中峰和尙示衆云。汝若無大力量。不若半間草
<lb ed="J" n="0048b26"/>屋棲身。鶉衣丐食。亦免犯人苗稼。至論也。今出家者。
<lb ed="J" n="0048b27"/>多作有爲功德。奔走一生。於自己腳跟下生死大事
<lb ed="J" n="0048b28"/>置之罔聞。不亦謬乎。或曰。箇箇都是你。則像毀殿塌。
<lb ed="J" n="0048b29"/>僧將露居而枵腹矣。曰。非然也。汝力量大。任爲之。古
<lb ed="J" n="0048b30"/>人此語。敎我等無力量者急先務也。一者大事未明。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0048c" n="0048c"/>
<lb ed="J" n="0048c01"/>如喪考妣。則不暇爲。二者見理未徹。因果差錯。所謂
<lb ed="J" n="0048c02"/>有爲之功多諸過咎。天堂未就。地獄先成。則不敢爲。
<lb ed="J" n="0048c03"/>中峰又云。一心爲本。萬行可以次之也。至論也。牛頭
<lb ed="J" n="0048c04"/>之於銜花巖。<name role="" type="person">馬祖</name>之於<name role="" type="person">傳法院</name>。遐哉高風。不可再見
<lb ed="J" n="0048c05"/>矣。噫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048c06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">醮事謝將殺生</cb:mulu><head>醮事謝將殺生</head>
<lb ed="J" n="0048c07"/><p xml:id="pJ33p0048c0701">道流作醮事竟。必謝將。大者殺羊豕。小者買見有三
<lb ed="J" n="0048c08"/>牲。其說曰。酬將之護壇場也。不爾。且得罪。嗟乎。昨日
<lb ed="J" n="0048c09"/>設箇齋。今朝宰六畜。一度造天堂。百度造地獄。其是
<lb ed="J" n="0048c10"/>之謂乎。夫將其他吾不能知。只如雲長公之大義天
<lb ed="J" n="0048c11"/>植。王元帥之赤心忠良。彼豈以牲牢之謝介諸懷耶。
<lb ed="J" n="0048c12"/>相沿今古。道流中無一高行者止之。眞可悲悼。如恐
<lb ed="J" n="0048c13"/>得罪於將。則近日一江湖無賴。以祈雨鎖械將身。而
<lb ed="J" n="0048c14"/>將不加禍。蓋不與小人較也。而區區爲口腹故。反加
<lb ed="J" n="0048c15"/>禍於修功德之齋家也。有是理乎。敢以吿夫明理之
<lb ed="J" n="0048c16"/>士君子。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048c17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">齋月戒殺</cb:mulu><head>齋月戒殺</head>
<lb ed="J" n="0048c18"/><p xml:id="pJ33p0048c1801">唐制。正五九月官不蒞任。以蒞任必多宴饗。宴饗必
<lb ed="J" n="0048c19"/>多宰牲。不蒞任者。戒殺也。世人訛傳。以此三月爲惡
<lb ed="J" n="0048c20"/>月。而忌諸吉事。蓋迷其所自耳。今時亦戒正五九月
<lb ed="J" n="0048c21"/>及十齋日。不得行刑。愛物仁民。聖王好生之心一也。
<lb ed="J" n="0048c22"/>獨惜夫祈晴禱雨。官必禁屠。是明知殺生之爲不善
<lb ed="J" n="0048c23"/>矣。胡不齋月齋日。遵古戒殺。而必待難生然後禁。嗚
<lb ed="J" n="0048c24"/>呼。難生而始禁。難未平而禁已解。可勝歎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0048c25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">戒殺延壽</cb:mulu><head>戒殺延壽</head>
<lb ed="J" n="0048c26"/><p xml:id="pJ33p0048c2601">華亭趙某。詣淸浦探親。舟行次。見一人立舟上。諦視。
<lb ed="J" n="0048c27"/>則亡僕也。驚問之。答云。見役冥司。今將追取三人耳。
<lb ed="J" n="0048c28"/>問三人爲誰。則曰。一湖廣人。一卽所探親也。其第三
<lb ed="J" n="0048c29"/>人不答。又問得非趙某否。曰。然。趙大駭。至所探親。則
<lb ed="J" n="0048c30"/>已聞室中哭聲矣。益駭甚。趣棹還舍。僕曰。君且無怖。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0049a" n="0049a"/>
<lb ed="J" n="0049a01"/>及夜。吾不至。則免矣。趙問何故。曰。於路見有爲君解
<lb ed="J" n="0049a02"/>者。以君合門戒殺也。後夜果不至。趙竟無恙。今尙在。
<lb ed="J" n="0049a03"/>已十年矣。萬歷丙午七月記此。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">宋元悟道居士</cb:mulu><head>宋元悟道居士</head>
<lb ed="J" n="0049a05"/><p xml:id="pJ33p0049a0501">自宋迄元。居士有悟入者。不一而足。宋居士劉興朝
<lb ed="J" n="0049a06"/>其悟道集。自叙悟處甚詳。蓋眞有得者。元放牛居士。
<lb ed="J" n="0049a07"/>於無門老人不是不是處悟入。所作是非關橫說豎
<lb ed="J" n="0049a08"/>說。非具大知見者不能道。此二老蹤跡不甚顯。興朝
<lb ed="J" n="0049a09"/>猶載傳燈放牛罕有知者。吾故表而出之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">無義味語</cb:mulu><head>無義味語</head>
<lb ed="J" n="0049a11"/><p xml:id="pJ33p0049a1101">宗門答話。有所謂無義味語者。不可以道理會不可
<lb ed="J" n="0049a12"/>以思惟通故也。後人以思惟心強說道理。則愈說而
<lb ed="J" n="0049a13"/>愈遠。豈惟謬說。直饒說得極是。亦只是鸚鵡學人語
<lb ed="J" n="0049a14"/>而已。圓悟老人曰。汝但情識意解。一切妄想都盡。自
<lb ed="J" n="0049a15"/>然於這裏會去。此先德已驗之方。斷非虛語。吾輩所
<lb ed="J" n="0049a16"/>當深信而力行者也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">信施難消</cb:mulu><head>信施難消</head>
<lb ed="J" n="0049a18"/><p xml:id="pJ33p0049a1801">鄧豁渠自訟云。爲僧者幹自己事。帶累十方施主。委
<lb ed="J" n="0049a19"/>實難消。誠哉言乎。夫僧人爲自己生死。猶士人爲自
<lb ed="J" n="0049a20"/>己科名也。爲科名故。累諸鄰里親戚供給所需。成名
<lb ed="J" n="0049a21"/>則足以報之。名不成。則所負多矣。不解此義。而唯嫌
<lb ed="J" n="0049a22"/>信施不廣。豈不大錯。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049a23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">知道不能造</cb:mulu><head>知道不能造</head>
<lb ed="J" n="0049a24"/><p xml:id="pJ33p0049a2401">五臺居士謂予曰。吾知有此道。而不克盡力。終其身
<lb ed="J" n="0049a25"/>不樂。今士人不知有此道者。得一第。快心五欲以爲
<lb ed="J" n="0049a26"/>樂。吾旣知之。不敢縱欲。而復以王事家事驅馳荏苒。
<lb ed="J" n="0049a27"/>今老矣。失人世之樂又未得出世之樂。故鬱然終身。
<lb ed="J" n="0049a28"/>此居士實語也。而自昧者多。自覺者少。誰道及此者。
<lb ed="J" n="0049a29"/>居士誠賢乎哉。今出家兒無王事家事。乃亦一生空
<lb ed="J" n="0049a30"/>過。靜焉思之。五內驚慄。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0049b" n="0049b"/>
<lb ed="J" n="0049b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">遠官字</cb:mulu><head>遠官字</head>
<lb ed="J" n="0049b02"/><p xml:id="pJ33p0049b0201">先君子雖不仕。博學而篤行。多格言。嘗謂不孝曰。帶
<lb ed="J" n="0049b03"/>一官字者。愼勿爲之。因問何謂帶一官字。先君子曰。
<lb ed="J" n="0049b04"/>領官錢。織官段。中官鹽。作官保。乃至入官府爲吏書。
<lb ed="J" n="0049b05"/>交結官人。囑託公事之類皆是也。予再拜服膺。後觀
<lb ed="J" n="0049b06"/>親識中。坐此而敗者十七八。繇是推而廣之。卽爲官
<lb ed="J" n="0049b07"/>亦所不願。出家後。又推而廣之。不敢妄干有官大人
<lb ed="J" n="0049b08"/>幷誡徒衆。不得乞緣出入於官家。不得倚官勢與人
<lb ed="J" n="0049b09"/>搆訟。安貧守分。倖免於大愆。雖遵持佛敕。亦素聞於
<lb ed="J" n="0049b10"/>庭訓也。口澤未忘。曷勝於邑。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">念佛鏡</cb:mulu><head>念佛鏡</head>
<lb ed="J" n="0049b12"/><p xml:id="pJ33p0049b1201">道鏡善道二師作念佛鏡。以念佛與種種法門對擧。
<lb ed="J" n="0049b13"/>皆斷之曰。欲比念佛功德。百千萬億分不能及一。可
<lb ed="J" n="0049b14"/>謂篤信明辨。大有功於淨土矣。獨其對禪宗一章。謂
<lb ed="J" n="0049b15"/>觀心者。觀無生者。亦比念佛功德百千萬億分不能
<lb ed="J" n="0049b16"/>及一。學人疑焉。予以爲正四料簡所謂有禪無淨土
<lb ed="J" n="0049b17"/>者是也。但執觀心。不信有<name role="" type="person">極樂淨土</name>。但執無生。不信
<lb ed="J" n="0049b18"/>有淨土往生。則未達卽心卽土。不知生卽無生偏空
<lb ed="J" n="0049b19"/>之見。非圓頓之禪也。反不如理性雖未大明。而念佛
<lb ed="J" n="0049b20"/>已成三昧者。何足怪乎。若夫觀心而妙悟自心。觀無
<lb ed="J" n="0049b21"/>生而得無生忍。此正與念佛人上品上生者同科。又
<lb ed="J" n="0049b22"/>誰軒輊之有。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049b23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">參究念佛</cb:mulu><head>參究念佛</head>
<lb ed="J" n="0049b24"/><p xml:id="pJ33p0049b2401">國朝洪永間。有空谷天奇毒峰三大老。其論念佛。天
<lb ed="J" n="0049b25"/>毒二師俱敎人看念佛是誰。唯空谷謂只直念去亦
<lb ed="J" n="0049b26"/>有悟門。此二各隨機宜。皆是也。而空谷但言直念亦
<lb ed="J" n="0049b27"/>可。不曰參究爲非也。予於疏鈔已略陳之。而猶有疑
<lb ed="J" n="0049b28"/>者。謂參究主於見性。單持乃切往生。遂欲廢參究而
<lb ed="J" n="0049b29"/>事單持。言經中止云執持名號。曾無參究之說。此論
<lb ed="J" n="0049b30"/>亦甚有理。依而行之。決定往生。但欲存此廢彼則不
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0049c" n="0049c"/>
<lb ed="J" n="0049c01"/>可。蓋念佛人見性。正上品上生事。而反憂其不生耶。
<lb ed="J" n="0049c02"/>故疏鈔兩存而待擇。請無疑焉。若夫以誰字逼氣下
<lb ed="J" n="0049c03"/>行。而謂是追究念佛者。此邪謬誤人。獲罪無量。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049c04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">急參急悟</cb:mulu><head>急參急悟</head>
<lb ed="J" n="0049c05"/><p xml:id="pJ33p0049c0501">放牛居士。古杭人余氏子。參無門老人。得悟於宋淳
<lb ed="J" n="0049c06"/>祐中。其言曰。大聰明人。纔聞此事。便以心意識領解。
<lb ed="J" n="0049c07"/>所以認影爲眞。到臘月三十日眼光欲落時。向閻老
<lb ed="J" n="0049c08"/>子道。待我澄心攝念卻與你去。斷不可也。須是急參
<lb ed="J" n="0049c09"/>急悟。放牛此語。可謂喫緊爲人。若眞實徹悟者。他平
<lb ed="J" n="0049c10"/>日踏得牢牢固固。穩穩當當。不動干戈。可以八面受
<lb ed="J" n="0049c11"/>敵。無常到來。安閒自如。不荒不忙。不怖不亂。何更待
<lb ed="J" n="0049c12"/>澄心攝念。勉強支吾耶。所謂急參急悟。吾輩當力圖
<lb ed="J" n="0049c13"/>之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049c14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">解禪偈</cb:mulu><head>解禪偈</head>
<lb ed="J" n="0049c15"/><p xml:id="pJ33p0049c1501">溫公作解禪偈。眞學佛不明理者之龜鏡也。但其以
<lb ed="J" n="0049c16"/>言行可法爲不壞身。仁義不虧爲光明藏。特一時救
<lb ed="J" n="0049c17"/>病語。非覈實不易之論。夫謹言行。修仁義。在世間誠
<lb ed="J" n="0049c18"/>可貴重。然豈便是金剛不壞之身。神通大光明藏。何
<lb ed="J" n="0049c19"/>言之易也。又以君子坦蕩蕩爲天堂。小人長戚戚爲
<lb ed="J" n="0049c20"/>地獄。理則良然。而亦有執理失事之病。豈得謂愚癡
<lb ed="J" n="0049c21"/>卽牛羊。凶暴卽虎豹。此外更無眞實披毛帶角之牛
<lb ed="J" n="0049c22"/>羊。利牙鋸爪之虎豹乎。吾恐世人見溫公辭致警妙
<lb ed="J" n="0049c23"/>必大悅而深信。其流之弊撥無因果。乃至世善自足。
<lb ed="J" n="0049c24"/>不復知有向上事。則此偈本以覺人。反以誤人。不可
<lb ed="J" n="0049c25"/>不闡。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0049c26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">范景仁</cb:mulu><head>范景仁</head>
<lb ed="J" n="0049c27"/><p xml:id="pJ33p0049c2701">景仁自謂吾二十年曾不起一思慮。景仁之爲賢者
<lb ed="J" n="0049c28"/>信矣。然二十年之久不生一念。或未易及此顏子尙
<lb ed="J" n="0049c29"/>僅三月不違。則三月外容有念生。趙州尙假四十年
<lb ed="J" n="0049c30"/>方成一片。則未成一片時容有念生如景仁者得無
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0050a" n="0050a"/>
<lb ed="J" n="0050a01"/>麤念雖無。微細思慮潛滋暗發而不自覺歟。吾非輕
<lb ed="J" n="0050a02"/>視景仁。蓋恐得少爲足。而預以自警也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">習俗</cb:mulu><head>習俗</head>
<lb ed="J" n="0050a04"/><p xml:id="pJ33p0050a0401">先輩云。習俗移人。賢智者不免。今一衣一帽。一器一
<lb ed="J" n="0050a05"/>物。一字一語。種種所作所爲。凡唱自一人。群起而隨
<lb ed="J" n="0050a06"/>之。謂之時尙。或尙坐關。群起而坐關。或尙禮懺。群起
<lb ed="J" n="0050a07"/>而禮懺。群起而背經。群起而持準提。群起而讀等韻
<lb ed="J" n="0050a08"/>群起而去註疏專白文。群起而齋十萬八千僧。群起
<lb ed="J" n="0050a09"/>而學書。學詩。學士大夫尺牘語。靡然成風。不約而合。
<lb ed="J" n="0050a10"/>獨於刻心勵志。眞實參禪念佛者。則有唱而無隨。謂
<lb ed="J" n="0050a11"/>之何哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">厭喧求靜</cb:mulu><head>厭喧求靜</head>
<lb ed="J" n="0050a13"/><p xml:id="pJ33p0050a1301">有習靜者。獨居一室。稍有人聲。便以爲礙。夫人聲可
<lb ed="J" n="0050a14"/>禁也。鴉鵲噪於庭。則如之何。鴉鵲可驅也。虎豹嘯於
<lb ed="J" n="0050a15"/>林。則如之何。虎豹猶可使獵人捕之也。風響水流。雷
<lb ed="J" n="0050a16"/>轟雨驟。則如之何。故曰愚人除境不除。心。智者除心
<lb ed="J" n="0050a17"/>不除境。欲除境而境卒不可除。則道終不可學矣。或
<lb ed="J" n="0050a18"/>曰世尊不知五百車聲。蓋禪定中事。非凡夫所能。然
<lb ed="J" n="0050a19"/>則高鳳讀書。不知驟雨漂麥。當是時鳳所入何定。不
<lb ed="J" n="0050a20"/>咎志之不堅。而嫌境之不寂。亦謬矣哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050a21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">除日</cb:mulu><head>除日</head>
<lb ed="J" n="0050a22"/><p xml:id="pJ33p0050a2201">古人以除日當死日。蓋一歲盡處。猶一生盡處。故黃
<lb ed="J" n="0050a23"/>檗垂示云。預先若打不徹。臘月。三十日到來。管取你
<lb ed="J" n="0050a24"/>熱亂。然則正月初一便理會除日事不爲早。初生墮
<lb ed="J" n="0050a25"/>地時便理會死日事不爲早。那堪荏荏苒苒。悠悠揚
<lb ed="J" n="0050a26"/>揚。不覺少而壯。壯而老。老而死。況更有不及壯且老
<lb ed="J" n="0050a27"/>者。豈不重可哀哉。今晚歲除。應當<anchor xml:id="nkr_note_add_0050a2701" n="0050a2701"/><anchor xml:id="beg0050a2701" n="0050a2701"/>惕<anchor xml:id="end0050a2701"/>然自誓自要。不
<lb ed="J" n="0050a28"/>可明年依舊蹉跎去也。雖然。此打徹二字。不可容易
<lb ed="J" n="0050a29"/>看過。不是通幾本經論當得徹也。不是坐幾炷香不
<lb ed="J" n="0050a30"/>動不搖當得徹也。不是解幾則古德問答機緣。作幾
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0050b" n="0050b"/>
<lb ed="J" n="0050b01"/>句頌古拈古當得徹也。不是酬對幾句口頭三昧滑
<lb ed="J" n="0050b02"/>溜當得徹也。古人謂於此事洞然如桶底驟脫爽然
<lb ed="J" n="0050b03"/>如大夢得醒。更無纖毫疑處然後可耳。嗟乎。敢不努
<lb ed="J" n="0050b04"/>力。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">淨土難信之法(一)</cb:mulu><head>淨土難信之法<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0050b06"/><p xml:id="pJ33p0050b0601">淺淨土者。以爲愚夫愚婦所行道。天如斥之。謂非鄙
<lb ed="J" n="0050b07"/>愚夫愚婦。是鄙<name role="" type="person">馬鳴</name>龍樹文殊普賢也。故予作彌陀
<lb ed="J" n="0050b08"/>經疏鈔。乃發其甚深旨趣。則又以爲解此經不宜太
<lb ed="J" n="0050b09"/>深。是畢竟愚夫愚婦所行道也。佛謂此經難信之法。
<lb ed="J" n="0050b10"/>不其然乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">淨土難信之法(二)</cb:mulu><head>淨土難信之法<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0050b12"/><p xml:id="pJ33p0050b1201">或謂不宜太深者。此經本淺。鑿之使深。故不可。噫。法
<lb ed="J" n="0050b13"/>華以治世語言皆卽實相。而此經橫截生死。直登不
<lb ed="J" n="0050b14"/>退。寧不及治世語言乎。或又謂此經屬方等。疏以爲
<lb ed="J" n="0050b15"/>圓。則不可。噫。觀經亦方等攝也。智者圓之。圓覺亦方
<lb ed="J" n="0050b16"/>等攝也。圭峰圓之。彌陀經予特以爲分圓。何不可之
<lb ed="J" n="0050b17"/>有。佛言難信之法。不其然乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">淨土難信之法(三)</cb:mulu><head>淨土難信之法<note place="inline">三</note></head>
<lb ed="J" n="0050b19"/><p xml:id="pJ33p0050b1901">華嚴第十。主藥神得念佛滅一切衆生病解脫門。淸
<lb ed="J" n="0050b20"/>涼疏謂趣稱一佛。三昧易成。敬一心濃。餘盡然矣。況
<lb ed="J" n="0050b21"/>心凝覺路。闇蹈大方者哉。前數語弘讚專念。後二句
<lb ed="J" n="0050b22"/>入理深談。誰謂淨土淺也。行願品廣陳不可說世界
<lb ed="J" n="0050b23"/>海。不可說佛菩薩功德。臨終乃不求生華藏而求生
<lb ed="J" n="0050b24"/>極樂。誰謂淨土淺也。聖賢垂訓如是。而人自淺之。佛
<lb ed="J" n="0050b25"/>言難信之法。不其然乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050b26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">念佛不礙參禪</cb:mulu><head>念佛不礙參禪</head>
<lb ed="J" n="0050b27"/><p xml:id="pJ33p0050b2701">古謂參禪不礙念佛。念佛不礙參禪。又云不許互相
<lb ed="J" n="0050b28"/>兼帶。然亦有禪兼淨土者。如圓照本眞歇了。永明壽。
<lb ed="J" n="0050b29"/>黃龍新。慈受深等諸師。皆禪門大宗匠。而留心淨土。
<lb ed="J" n="0050b30"/>不礙其禪。故知參禪人雖念念究自本心。而不妨發
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0050c" n="0050c"/>
<lb ed="J" n="0050c01"/>願。願命終時往生極樂。所以者何。參禪雖得箇悟處。
<lb ed="J" n="0050c02"/>儻未能如諸佛住常寂光。又未能如阿羅漢不受後
<lb ed="J" n="0050c03"/>有。則盡此報身。必有生處。與其生人世而親近明師。
<lb ed="J" n="0050c04"/>孰若生蓮花而親近彌陀之爲勝乎。然則念佛不惟
<lb ed="J" n="0050c05"/>不礙參禪。實有益於參禪也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050c06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">醫戒殺生</cb:mulu><head>醫戒殺生</head>
<lb ed="J" n="0050c07"/><p xml:id="pJ33p0050c0701">陶隱君取生物爲藥。遂淹滯其上昇。夫殺生以滋口
<lb ed="J" n="0050c08"/>腹。誠爲不可。損物命而全人命宜若無罪焉。不知貴
<lb ed="J" n="0050c09"/>人賤畜。常情則然。而非諸佛菩薩平等之心也。殺一
<lb ed="J" n="0050c10"/>命。活一命。仁者不爲。而況死生分定。未必其能活乎。
<lb ed="J" n="0050c11"/>則徒增冤報耳。抱病者熟思之。業醫者熟思之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050c12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">勘驗</cb:mulu><head>勘驗</head>
<lb ed="J" n="0050c13"/><p xml:id="pJ33p0050c1301">參學人有悟。必經明眼宗師勘驗過始得。如一僧常
<lb ed="J" n="0050c14"/>於神廟紙爐中宿。有師潛入紙爐。俟其來宿攔胸把
<lb ed="J" n="0050c15"/>住。便問如何是祖師西來意。僧云神前酒臺盤。又一
<lb ed="J" n="0050c16"/>僧。人言其得悟。玄沙故與偕行。至水邊。忽推之落水。
<lb ed="J" n="0050c17"/>急問牛頭未見四祖時如何。僧云伸腳在縮腳裏<note place="inline">云
<lb ed="J" n="0050c18"/>云</note>。此二僧者。非胸中七穿八洞千了百當。隨呼隨應
<lb ed="J" n="0050c19"/>如空谷發聲。隨來隨現。如明鏡對物。何能於倉卒忙
<lb ed="J" n="0050c20"/>遽做手腳不迭時。出言吐語如是的當。如是自在。彼
<lb ed="J" n="0050c21"/>閒時以意識摶量卜度。酬機作頌。非不粲然可觀。爭
<lb ed="J" n="0050c22"/>奈迅雷不及掩耳處一場懡<g ref="#CB01334">㦬</g>。可不愼歟。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0050c23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">百法寺道者</cb:mulu><head>百法寺道者</head>
<lb ed="J" n="0050c24"/><p xml:id="pJ33p0050c2401">嘉靖間有道者某。寓吳山百法寺。不乞化。弟子一人
<lb ed="J" n="0050c25"/>賣藥以贍。日三食。每粥二盂。菜數莖。寄煮粥鍋。終日
<lb ed="J" n="0050c26"/>坐一室。嘿如也。有作念佛會者造之。擬發問。輒搖手
<lb ed="J" n="0050c27"/>云。第靜坐。毋開言。旣不得言。遂逡巡而退。以餠餌蔬
<lb ed="J" n="0050c28"/>果進。拒不納。曰。幸自有饘粥療饑沒來繇著此等向
<lb ed="J" n="0050c29"/>腹中轉一過何爲哉。當時雖未覈其所修何道。而精
<lb ed="J" n="0050c30"/>專脫逸不染世緣。今時似此者極少。誠予所不及。因
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0051a" n="0051a"/>
<lb ed="J" n="0051a01"/>識之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出世間大孝</cb:mulu><head>出世間大孝</head>
<lb ed="J" n="0051a03"/><p xml:id="pJ33p0051a0301">人子於父母。服勞奉養以安之。孝也。立身行道以顯
<lb ed="J" n="0051a04"/>之。大孝也。勸以念佛法門。俾得生淨土。大孝之大孝
<lb ed="J" n="0051a05"/>也。予生晚。甫聞佛法。而風木之悲已至。痛極終天。雖
<lb ed="J" n="0051a06"/>欲追之。末繇也已。奉吿諸人。父母在堂。早勸念佛。父
<lb ed="J" n="0051a07"/>母亡日。課佛三年。其不能者。或一週歲。或七七日。皆
<lb ed="J" n="0051a08"/>可也。孝子欲報劬勞之恩不可不知此。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">卽心卽佛</cb:mulu><head>卽心卽佛</head>
<lb ed="J" n="0051a10"/><p xml:id="pJ33p0051a1001"><name role="" type="person">馬祖</name>謂卽心卽佛。大梅領旨遂安然住山。後復聞非
<lb ed="J" n="0051a11"/>心非佛之說。乃云任伊非心非佛。我只是卽心卽佛。
<lb ed="J" n="0051a12"/>祖印之曰。梅子熟也。世人賞歎梅之妙悟矣。而有二
<lb ed="J" n="0051a13"/>意。不可不辯。直契本原。一信永信。更不爲繁名異相
<lb ed="J" n="0051a14"/>之所轉移者。是梅子熟也。如其主先入之言。死在句
<lb ed="J" n="0051a15"/>下。擔麻而棄金者。其爲熟是熟爛之熟非。成熟之熟
<lb ed="J" n="0051a16"/>也。五千退席。昔人謂之焦芽敗種者是也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">世智辯聰有失</cb:mulu><head>世智辯聰有失</head>
<lb ed="J" n="0051a18"/><p xml:id="pJ33p0051a1801">世人重聰明誇博洽。競辭采。然不足恃者。以其有失
<lb ed="J" n="0051a19"/>也。彼學窮百家。文蓋一世。有來生不識一字者。其甚
<lb ed="J" n="0051a20"/>如淳禪師以才藻著名。一跌而起。頓成癡獃。則不待
<lb ed="J" n="0051a21"/>來生。又甚化爲異類。則所謂但念水草。餘無所知。其
<lb ed="J" n="0051a22"/>可恃安在。惟般若眞智蘊之八識田中。亙古今顚撲
<lb ed="J" n="0051a23"/>不破。縱在迷途有觸還悟。世俗中人不知此意。無足
<lb ed="J" n="0051a24"/>爲怪。出家兒乃以本分事束之高閣。而殫力於外學。
<lb ed="J" n="0051a25"/>可勝歎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051a26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">好奇</cb:mulu><head>好奇</head>
<lb ed="J" n="0051a27"/><p xml:id="pJ33p0051a2701">聰明人多好奇。好奇者多受惑蓋好奇之名旣彰。則
<lb ed="J" n="0051a28"/>所謂海上燕齊迂怪之士。競以其術進駕神託仙。可
<lb ed="J" n="0051a29"/>喜可愕。遂深入而酷信之。至於白首無成臨終不驗
<lb ed="J" n="0051a30"/>始悵然。悔恨亦晚矣。雖然。猶愈於沒世而終不返者
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0051b" n="0051b"/>
<lb ed="J" n="0051b01"/>也。今日之悔恨。當來之不受惑可知也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">無常信</cb:mulu><head>無常信</head>
<lb ed="J" n="0051b03"/><p xml:id="pJ33p0051b0301">諺有警世語。謂一老人死見閻王。咎王不早與通信。
<lb ed="J" n="0051b04"/>王言吾信數矣。汝目漸昏。一信也。汝耳漸聾。二信也。
<lb ed="J" n="0051b05"/>汝齒漸損。三信也。汝百體日益衰。信不知其幾也。然
<lb ed="J" n="0051b06"/>此特爲老人言耳。今更續之。一少年亦咎王云。吾目
<lb ed="J" n="0051b07"/>明耳聰齒利。百體強健。王胡不以信及我。王言亦有
<lb ed="J" n="0051b08"/>信及君。君自不察耳。東鄰有四五十而亡者乎。西鄰
<lb ed="J" n="0051b09"/>有三二十而亡者乎。更有不及十歲與孩提乳哺而
<lb ed="J" n="0051b10"/>亡者乎。非信乎。良馬見鞭影而行。必俟錐入於膚者
<lb ed="J" n="0051b11"/>駑駘也。何嗟及矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">參禪非人世中事</cb:mulu><head>參禪非人世中事</head>
<lb ed="J" n="0051b13"/><p xml:id="pJ33p0051b1301">先德有言參禪不是人世中說得的事。或疑裴丞相
<lb ed="J" n="0051b14"/>謂六道之中。可以整心慮趨菩提者。唯人。道爲能耳。
<lb ed="J" n="0051b15"/>果如前言禪將無地可參矣。曰。裴論良是。今此言爲
<lb ed="J" n="0051b16"/>喫得肉已飽。來尋僧說禪者發也。又爲僧之口般若
<lb ed="J" n="0051b17"/>身阿蘭而心朝市者發也。且安居五欲之場。坐證一
<lb ed="J" n="0051b18"/>乘之果。人世中有此大便宜事。誰不爲之。得非所謂
<lb ed="J" n="0051b19"/>世間那有揚州鶴乎。願毋以此言自諉。參禪定是人
<lb ed="J" n="0051b20"/>世中說得的事。特患無志耳。有志者事竟成。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051b21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出家(一)</cb:mulu><head>出家<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0051b22"/><p xml:id="pJ33p0051b2201">先德有言出家者。大丈夫之事。非將相之所能爲也。
<lb ed="J" n="0051b23"/>夫將以武功定禍亂。相以文學興太平。天下大事皆
<lb ed="J" n="0051b24"/>出將相之手。而曰出家非其所能。然則出家豈細故
<lb ed="J" n="0051b25"/>哉。今剃髮染衣。便謂出家。噫。是不過出兩片大門之
<lb ed="J" n="0051b26"/>家也。非出三界火宅之家也。出三界家而後名爲大
<lb ed="J" n="0051b27"/>丈夫也。猶未也。與三界衆生同出三界而後名爲大
<lb ed="J" n="0051b28"/>丈夫也。古尊宿歌云。最勝兒。出家好。出家兩字人知
<lb ed="J" n="0051b29"/>少。最勝兒者。大丈夫也。大丈夫不易得。何怪乎知出
<lb ed="J" n="0051b30"/>家兩字者少也。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0051c" n="0051c"/>
<lb ed="J" n="0051c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出家(二)</cb:mulu><head>出家<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0051c02"/><p xml:id="pJ33p0051c0201">人初出家。雖志有大小。莫不具一段好心。久之。又爲
<lb ed="J" n="0051c03"/>因緣名利所染。遂復營宮室。飾衣服。置田產。畜徒衆。
<lb ed="J" n="0051c04"/>多積金帛勤作家緣。與俗無異。經稱一人出家。波旬
<lb ed="J" n="0051c05"/>怖懼。今若此。波旬可以酌酒相慶矣。好心出家者快
<lb ed="J" n="0051c06"/>須著眼看破。曾見深山中苦行僧。一出山。來。被數十
<lb ed="J" n="0051c07"/>箇信心男女歸依供養遂埋沒一生。況其大者乎。古
<lb ed="J" n="0051c08"/>謂必須重離煩惱之家。再割塵勞之網。是出家以後
<lb ed="J" n="0051c09"/>之出家也。出前之家易。出後之家難。予爲此曉夜惶
<lb ed="J" n="0051c10"/>悚。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051c11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">得悟人正宜往生淨土</cb:mulu><head>得悟人正宜往生淨土</head>
<lb ed="J" n="0051c12"/><p xml:id="pJ33p0051c1201">或問。某甲向修淨土。有禪者曰。但悟自佛卽已。何必
<lb ed="J" n="0051c13"/>外求他佛而願往生。此意何如。予謂此實最上開示。
<lb ed="J" n="0051c14"/>但執之亦能有誤。請以喩明。假使有人。穎悟同於顏
<lb ed="J" n="0051c15"/>子。而百里千里之外。有聖如夫子者倡道於其間。七
<lb ed="J" n="0051c16"/>十子三千賢相與周旋焉。汝聞其名往而見之。未必
<lb ed="J" n="0051c17"/>不更有長處。而自恃穎悟。拒不覲謁可乎。雖然。得悟
<lb ed="J" n="0051c18"/>不願往生。敢保老兄未悟在。何者。天如有言。汝但未
<lb ed="J" n="0051c19"/>悟。若悟。則汝淨土之生。萬牛不能挽矣。深矣哉言乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0051c20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">參禪</cb:mulu><head>參禪</head>
<lb ed="J" n="0051c21"/><p xml:id="pJ33p0051c2101">僧有恆言。曰小疑小悟。大疑大悟。不疑不悟。疑之爲
<lb ed="J" n="0051c22"/>言參也。然參禪二字起於何時。或曰。經未之有也。予
<lb ed="J" n="0051c23"/>曰有之。楞嚴云。當在此中。精研妙明。又曰內外研究。
<lb ed="J" n="0051c24"/>又曰研究深遠。又曰研究精極。非參乎。自後尊宿敎
<lb ed="J" n="0051c25"/>人看公案起疑情。皆從此生也。而言之最爲詳明者。
<lb ed="J" n="0051c26"/>莫如鵝湖大義禪師。其言曰。若人靜坐不用功。何年
<lb ed="J" n="0051c27"/>及第悟心空。曰。直須提起吹毛利。要剖西來第一義。
<lb ed="J" n="0051c28"/>曰。若還默默恣如愚。知君未解做工夫。曰剔起眼睛
<lb ed="J" n="0051c29"/>豎起眉。反覆看渠渠是誰。如是言之。不一而足。參禪
<lb ed="J" n="0051c30"/>人當書諸紳。雖然。若向語句中推測穿鑿。情識上卜
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0052a" n="0052a"/>
<lb ed="J" n="0052a01"/>度摶量。則又錯會所謂用功。所謂剖。所謂反覆看之
<lb ed="J" n="0052a02"/>意矣。則與靜坐默默者。事不同而其病同矣。不可不
<lb ed="J" n="0052a03"/>辯。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">印宗法師</cb:mulu><head>印宗法師</head>
<lb ed="J" n="0052a05"/><p xml:id="pJ33p0052a0501">六祖旣受黃梅心印。隱於屠獵傭賤一十六年。後至
<lb ed="J" n="0052a06"/>印宗法師講席。出風旛語。印宗聞而延入。卽爲剃染。
<lb ed="J" n="0052a07"/>禮請陞座說法。人知六祖之爲龍天推出矣。未知印
<lb ed="J" n="0052a08"/>宗之不可及也。其自言某甲講經猶如瓦礫。仁者論
<lb ed="J" n="0052a09"/>義。猶如眞金。夫印宗久談經論。<anchor xml:id="nkr_note_add_0052a0901" n="0052a0901"/><anchor xml:id="beg0052a0901" n="0052a0901"/>已<anchor xml:id="end0052a0901"/>居然先輩大法師
<lb ed="J" n="0052a10"/>矣。而使我慢之情未忘。勝負之心尙在。安能尊賢重
<lb ed="J" n="0052a11"/>道。舍己從人。一至於是乎。六祖固古佛之流亞。而印
<lb ed="J" n="0052a12"/>宗亦六祖之儔類也。聖賢聚會豈偶然而<anchor xml:id="nkr_note_add_0052a1201" n="0052a1201"/><anchor xml:id="beg0052a1201" n="0052a1201"/>已<anchor xml:id="end0052a1201"/>哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">親師</cb:mulu><head>親師</head>
<lb ed="J" n="0052a14"/><p xml:id="pJ33p0052a1401">古人心地未通。不遠千里求師問道。旣得眞師。於是
<lb ed="J" n="0052a15"/>拗折拄杖。高掛缽囊。久久親近。太上。則阿難一生侍
<lb ed="J" n="0052a16"/>佛。嗣後歷代諸賢。其久參知識者。未易悉擧。只如慈
<lb ed="J" n="0052a17"/>明老人下二尊宿。一則楊岐。輔佐終世。一則淸素。執
<lb ed="J" n="0052a18"/>侍一十三年。是以晨咨暮炙。浹耳洽心。終得其道以
<lb ed="J" n="0052a19"/>成大器。而予出家時晚。又色力羸弱。氣不助志。先師
<lb ed="J" n="0052a20"/>爲度出家。便相別去。方外行腳。所到之處。或阻機會。
<lb ed="J" n="0052a21"/>或罹病緣。皆乍住而已。遂至今日。白首無知。抱愚守
<lb ed="J" n="0052a22"/>拙。嗟乎。予不能於杏壇泗水濟濟多士中作將命童
<lb ed="J" n="0052a23"/>子。而乃於三家村裏充敎讀師。可勝歎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052a24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">華嚴大藏一經</cb:mulu><head>華嚴大藏一經</head>
<lb ed="J" n="0052a25"/><p xml:id="pJ33p0052a2501">或問。經無與華嚴等者何謂也。曰。昔<name role="" type="person">玄奘</name>法師譯般
<lb ed="J" n="0052a26"/>若六百卷成。以進御。帝云。般若如是浩瀚。何不居華
<lb ed="J" n="0052a27"/>嚴之先。法師謂華嚴具無量門。般若雖多。乃華嚴無
<lb ed="J" n="0052a28"/>量門中之一門也。有僧作數格供經。華嚴供於最上。
<lb ed="J" n="0052a29"/>一日取誦訖。納之中格。明晨經忽在上。僧大驚異。蓋
<lb ed="J" n="0052a30"/>經之威神所致。亦持經者之精誠所感也。且三藏聖
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0052b" n="0052b"/>
<lb ed="J" n="0052b01"/>敎。獨華嚴如天王。專制宇內。諸侯公卿大夫百執事。
<lb ed="J" n="0052b02"/>以至兆民。皆其所統馭也。夫孰與之等也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">袁母</cb:mulu><head>袁母</head>
<lb ed="J" n="0052b04"/><p xml:id="pJ33p0052b0401">袁居士母張氏。自幼歸依普門大士甚嚴。其嫁也。奉
<lb ed="J" n="0052b05"/>大士像以俱。孕居士腹中十月。無一日怠緩禮敬。故
<lb ed="J" n="0052b06"/>居士在孩提。卽知歸向三寶。蓋所謂胎敎也。夫內人
<lb ed="J" n="0052b07"/>之能傾心事佛者。世亦恆有。至於將作新婦。不汲汲
<lb ed="J" n="0052b08"/>以服飾爲光華。而供大士於奩具。可謂迥出凡情。耳
<lb ed="J" n="0052b09"/>目所未聞見。昔<name role="" type="person">蘇子瞻</name>繪像南行。葛大夫設像公署。
<lb ed="J" n="0052b10"/>不避嫌刺。識者高之。今袁母者豈不卓然。大丈夫哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">儒佛配合</cb:mulu><head>儒佛配合</head>
<lb ed="J" n="0052b12"/><p xml:id="pJ33p0052b1201">儒佛二敎聖人。其設化各有所主。固不必歧而二之。
<lb ed="J" n="0052b13"/>亦不必強而合之。何也。儒主治世。佛主出世。治世。則
<lb ed="J" n="0052b14"/>自應如大學格致誠正修齊治平足矣。而過於高深
<lb ed="J" n="0052b15"/>則綱常倫理不成安立。出世。則自應窮高極深。方成
<lb ed="J" n="0052b16"/>解脫。而於家國天下不無稍疏。蓋理勢自然。無足怪
<lb ed="J" n="0052b17"/>者。若定謂儒卽是佛。則六經論孟諸典璨然備具。何
<lb ed="J" n="0052b18"/>俟釋迦降誕。達磨西來。定謂佛卽是儒。則何不以楞
<lb ed="J" n="0052b19"/>嚴法華理天下。而必假羲農堯舜創制於其上。孔孟
<lb ed="J" n="0052b20"/>諸賢明道於其下。故二之合之。其病均也。雖然。圓機
<lb ed="J" n="0052b21"/>之士。二之亦得。合之亦得。兩無病焉。又不可不知也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052b22"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">立禪</cb:mulu><head>立禪</head>
<lb ed="J" n="0052b23"/><p xml:id="pJ33p0052b2301">立禪出自般舟三昧。蓋精進之極。恐坐則易昏。非以
<lb ed="J" n="0052b24"/>立爲道也。而不達此意者。遂有用鐵。帶束腰以助僵
<lb ed="J" n="0052b25"/>直。亦可笑矣。近更有砌磚作垣。緊圍其身。植立。於中。
<lb ed="J" n="0052b26"/>如劍在匣。而復假此以爲募化之資。愚人無識。敬而
<lb ed="J" n="0052b27"/>事之。於是漸有效其所爲者。奉勸高明。遇如是人。卽
<lb ed="J" n="0052b28"/>應開導勸之出垣。毋令末法現此魔異。以增僧門之
<lb ed="J" n="0052b29"/>醜。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052b30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">論疏</cb:mulu><head>論疏</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0052c" n="0052c"/>
<lb ed="J" n="0052c01"/><p xml:id="pJ33p0052c0101">如來說經。而菩薩造論。後賢製疏。皆所以通經義。而
<lb ed="J" n="0052c02"/>開示衆生使得悟入。厥功大矣。或乃謂佛所說經。本
<lb ed="J" n="0052c03"/>自明顯。不煩註釋。以諸註釋反成晦滯。於是一槪撥
<lb ed="J" n="0052c04"/>置。無論優劣。無論凡聖。盡以爲不足觀。此其說似是
<lb ed="J" n="0052c05"/>而非。何者。不信傳而信經。是亦知本。但草忽鹵莽。以
<lb ed="J" n="0052c06"/>深經作淺解。則其失非細。是蓋有心病二焉。一者懶
<lb ed="J" n="0052c07"/>病。二者狂病。懶則憚於博究。疲於精思。惟圖省便。不
<lb ed="J" n="0052c08"/>勞心力故。狂則上輕古德。下藐今人。惟恣胸臆。自用
<lb ed="J" n="0052c09"/>自專故。新學無智。靡然樂從。予實憫之。爲此苦口。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052c10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">淨土不可言無</cb:mulu><head>淨土不可言無</head>
<lb ed="J" n="0052c11"/><p xml:id="pJ33p0052c1101">有謂唯心淨土。無復十萬億刹外更有<name role="" type="person">極樂淨土</name>。此
<lb ed="J" n="0052c12"/>唯心之說。原出經語眞實非謬。但引而據之者錯會
<lb ed="J" n="0052c13"/>其旨。夫卽心卽境。終無心外之境。卽境卽心。亦無境
<lb ed="J" n="0052c14"/>外之心。旣境全是心。何須定執心而斥境。撥境言心。
<lb ed="J" n="0052c15"/>未爲達心者矣。或又曰。臨終所見淨土。皆是自心。故
<lb ed="J" n="0052c16"/>無淨土。不思古今念佛往生者。其臨終聖衆來迎。與
<lb ed="J" n="0052c17"/>天樂異香幢旛樓閣等。惟彼一人獨見。可云自心。而
<lb ed="J" n="0052c18"/>一時大衆悉皆見之。有聞天樂隱隱向西而去者。有
<lb ed="J" n="0052c19"/>異香在室多日不散者。夫天樂不向他方。而西向以
<lb ed="J" n="0052c20"/>去。彼人已故。此香猶在。是得謂無淨土乎。圓照本禪
<lb ed="J" n="0052c21"/>師。人見其標名蓮品。豈得他人之心作圓照之心乎。
<lb ed="J" n="0052c22"/>又試問汝。臨終地獄相現者非心乎。曰。心也。其人墮
<lb ed="J" n="0052c23"/>地獄乎。曰。墮也。夫旣墮地獄則地獄之有明矣。淨土
<lb ed="J" n="0052c24"/>獨無乎。心現地獄者。墮實有之地獄。心現淨土者。不
<lb ed="J" n="0052c25"/>生實有之淨土乎。寧說有如須彌。莫說無如芥子。戒
<lb ed="J" n="0052c26"/>之戒之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0052c27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">隨處淨土</cb:mulu><head>隨處淨土</head>
<lb ed="J" n="0052c28"/><p xml:id="pJ33p0052c2801">有謂吾非不信淨土。亦非薄淨土而不往。但吾所往
<lb ed="J" n="0052c29"/>與人異。東方有佛吾東往。西方有佛吾西往。四維上
<lb ed="J" n="0052c30"/>下。天堂地獄。但有佛處。吾則隨往。非如天台永明諸
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0053a" n="0053a"/>
<lb ed="J" n="0053a01"/>求淨土者。必專往西方之<name role="" type="person">極樂世界</name>也。此說語甚高。
<lb ed="J" n="0053a02"/>旨甚深。義甚玄。然不可以訓。經云。譬如弱羽。止可纏
<lb ed="J" n="0053a03"/>枝則知翮翼旣成。身強氣茂。方可翱翔霄漢。橫飛八
<lb ed="J" n="0053a04"/>方耳。非初發菩提心者所能也。世尊示韋提希十六
<lb ed="J" n="0053a05"/>觀法必先之落日懸鼓以定志西方。而古德有坐臥
<lb ed="J" n="0053a06"/>不忘西向者。豈不知隨方皆有佛國耶。大解脫人。任
<lb ed="J" n="0053a07"/>意所之。如其不然。恪遵佛敕。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">陰陽</cb:mulu><head>陰陽</head>
<lb ed="J" n="0053a09"/><p xml:id="pJ33p0053a0901">有謂萬法始於陰陽。不宜陰陽前更立太極。故曰有
<lb ed="J" n="0053a10"/>天地然後有萬物。天陽而地陰也。夫婦爲生人之本。
<lb ed="J" n="0053a11"/>夫陽而婦陰也。夫有天地然後有萬物。孔子語也易
<lb ed="J" n="0053a12"/>有太極。是生兩儀。亦孔子語也。取其一。棄其一。何爲
<lb ed="J" n="0053a13"/>哉。濂溪曰。無極而太極。尙置無極於太極之上。況陰
<lb ed="J" n="0053a14"/>陽乎。圭峰原人。卽無極猶未足窮其原。而起信眞如
<lb ed="J" n="0053a15"/>生滅以前名爲一心。前說可謂甚淺。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出胎隔陰之迷</cb:mulu><head>出胎隔陰之迷</head>
<lb ed="J" n="0053a17"/><p xml:id="pJ33p0053a1701">古云。聲聞尙昧出胎。菩薩猶昏隔陰。予初疑聲聞已
<lb ed="J" n="0053a18"/>具六通。菩薩雙修定慧。何繇昏昧均未能免。及考之
<lb ed="J" n="0053a19"/>自己稽之他人。昨宵之事。平旦忽爾茫然。況隔陰乎。
<lb ed="J" n="0053a20"/>乍遷一房。夜起不知南北。況出胎乎。彼諸賢聖之昏
<lb ed="J" n="0053a21"/>昧。蓋暫昏而卽明。俄昧而旋覺者也。而我等凡夫。則
<lb ed="J" n="0053a22"/>終於昏昧而不自知也。捨身受身。利害有如此者。爲
<lb ed="J" n="0053a23"/>今之計。直須堅凝正心。毋使刹那失照。而復懇苦虔
<lb ed="J" n="0053a24"/>誠。求生淨土。生淨土。則昏昧不足慮矣。旣放其心。復
<lb ed="J" n="0053a25"/>撥淨土。危乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053a26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">劉道原不信佛法</cb:mulu><head>劉道原不信佛法</head>
<lb ed="J" n="0053a27"/><p xml:id="pJ33p0053a2701"><name role="" type="person">司馬溫公</name>謂劉道原最不信浮屠法。其言曰。人生如
<lb ed="J" n="0053a28"/>在逆旅。旅中所用之物。去則盡棄之矣。焉有齎之隨
<lb ed="J" n="0053a29"/>去者乎。可謂見之明而決之勇矣。蓋人死則神滅之
<lb ed="J" n="0053a30"/>論也。夫旅中主人之物誠棄矣。自己囊橐。亦倂棄而
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0053b" n="0053b"/>
<lb ed="J" n="0053b01"/>不隨乎。所謂唯有業隨身是也。溫公之有取於道原
<lb ed="J" n="0053b02"/>者何也。劉元城謂老先生於此事極通曉。元城之有
<lb ed="J" n="0053b03"/>取於溫公者又何也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">傳佛心印</cb:mulu><head>傳佛心印</head>
<lb ed="J" n="0053b05"/><p xml:id="pJ33p0053b0501">天台下尊宿。謂傳佛心印惟屬天台。而達磨一宗置
<lb ed="J" n="0053b06"/>之弗取。圭峰謂荷澤嗣曹溪。傳佛心印惟屬荷澤。而
<lb ed="J" n="0053b07"/>南嶽靑原二宗置之弗取。於是明敎嵩禪師作傳法
<lb ed="J" n="0053b08"/>正宗。自迦葉至曹溪。西天四七。東土二三。以逮於南
<lb ed="J" n="0053b09"/>嶽靑原。而天台圭峰兩家之說雙泯。今猶有爲天台
<lb ed="J" n="0053b10"/>者。而絕無爲圭峰者。則天台下尙繩繩。而圭峰下寥
<lb ed="J" n="0053b11"/>寥也。爲天台者曰。師子遇害而傳遂絕。然至人遇害
<lb ed="J" n="0053b12"/>如遊園觀。寧有法隨身滅之理乎。傳法正宗。誠哉宗
<lb ed="J" n="0053b13"/>正而萬世爲楷矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">傳燈</cb:mulu><head>傳燈</head>
<lb ed="J" n="0053b15"/><p xml:id="pJ33p0053b1501">自拈花悟旨。以至舂米傳衣。西域此方。燈燈續照。而
<lb ed="J" n="0053b16"/>黃梅之記曹溪曰。向後佛法繇汝大行。乃南嶽靑原
<lb ed="J" n="0053b17"/>燦爲五宗。大盛於唐。繼美於宋。逮元尙多其人。而今
<lb ed="J" n="0053b18"/>則殘輝欲燼矣。所以然者。無其種故也。祖師云。汝學
<lb ed="J" n="0053b19"/>心地法門。如下種子。我說法要。譬彼天澤。然則旣無
<lb ed="J" n="0053b20"/>其種。天澤何施今剃髮染衣者雖遍滿域中。然皆外
<lb ed="J" n="0053b21"/>騖有爲緣事。其近裏者。又不過守律飭躬。誦經禮懺
<lb ed="J" n="0053b22"/>而已。其誰發無上菩提之心。單提此事。孜孜密密。扣
<lb ed="J" n="0053b23"/>己而參。不捨寸陰。而必求正悟者哉。乃欲望空田之
<lb ed="J" n="0053b24"/>穫粟。責露柱以生花。無是理也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053b25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">金丹</cb:mulu><head>金丹</head>
<lb ed="J" n="0053b26"/><p xml:id="pJ33p0053b2601">或問玄宗有云。金丹之法。與二乘坐禪頗同。此語然
<lb ed="J" n="0053b27"/>歟。予曰。此紫陽語也。不曰異而曰同。不直曰同而曰
<lb ed="J" n="0053b28"/>頗同。言之不苟發者也。雖然。禪者不可因是而生異
<lb ed="J" n="0053b29"/>見也學大乘以二乘爲禁。故梵網呵二乘曰邪。曰惡。
<lb ed="J" n="0053b30"/>況同而未同者乎。或問丹可得聞乎。乃爲之喩曰。鍊
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0053c" n="0053c"/>
<lb ed="J" n="0053c01"/>鉛汞而成丹。譬之修定慧而成道也。神凝氣結。乃成
<lb ed="J" n="0053c02"/>大丹。止極觀圓。不眞何待。其究雖殊。而喩可以互顯
<lb ed="J" n="0053c03"/>也。玄宗尙以身之精氣神爲外藥。而敎人求內藥之
<lb ed="J" n="0053c04"/>元精元氣元神。彼從事於五金八石尋草燒茆者亦
<lb ed="J" n="0053c05"/>惑矣。禪宗尙以十地見性爲如隔羅縠。而必曰永斷
<lb ed="J" n="0053c06"/>無明方名妙覺。彼止於化城。住於百尺竿頭者。猶遠
<lb ed="J" n="0053c07"/>之遠也。奈何圓頂方袍。號爲釋子。不思紹隆佛種。而
<lb ed="J" n="0053c08"/>耽耽焉頌道德。講南華。不亦顚倒乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053c09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四十二章經遺敎經</cb:mulu><head>四十二章經遺敎經</head>
<lb ed="J" n="0053c10"/><p xml:id="pJ33p0053c1001">漢明帝夜夢金人。遣使天竺。得佛經四十二章。此聖
<lb ed="J" n="0053c11"/>敎東流入震旦之始也。今以其言近。僧不誦持。法師
<lb ed="J" n="0053c12"/>不陞座爲人講演。夫此經言不專近。有遠者。有言近
<lb ed="J" n="0053c13"/>而旨遠者。人自不察也。又遺敎經。乃如來入滅最後
<lb ed="J" n="0053c14"/>之要語。喩人世所謂遺囑也。子孫昧宗祖創始之來
<lb ed="J" n="0053c15"/>源。是忘本也。子孫背父母臨沒之遺囑。是不孝也。爲
<lb ed="J" n="0053c16"/>僧者胡弗思也。愚按二經實末法救病之良藥。不可
<lb ed="J" n="0053c17"/>忽。不可忽。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053c18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">大悟小悟</cb:mulu><head>大悟小悟</head>
<lb ed="J" n="0053c19"/><p xml:id="pJ33p0053c1901">相傳大慧杲老。大悟一十八遍。小悟不計其數。愚按
<lb ed="J" n="0053c20"/>學道人時有覺觸。謂之有省。乍而省。未大徹也。則名
<lb ed="J" n="0053c21"/>小悟。容或多遍。至於大悟。則世尊夜見明星而廓然
<lb ed="J" n="0053c22"/>大悟。是一悟盡悟。不俟二三矣。卽如諸祖。有直至如
<lb ed="J" n="0053c23"/>今更不疑者。有從此安邦定國天下太平者。有元來
<lb ed="J" n="0053c24"/>黃檗佛法無多子者。雖未至佛。亦皆大悟也。而必重
<lb ed="J" n="0053c25"/>重纍纍如是。則向之不疑者當更起疑矣。向之太平
<lb ed="J" n="0053c26"/>者當更變亂矣。向之無多子者當更欠少矣。云何得
<lb ed="J" n="0053c27"/>稱大悟。若夫無明雖斷猶欲斷最後窮微至細之無
<lb ed="J" n="0053c28"/>明。公案雖透。猶欲透最後極則淆訛之公案。則幾番
<lb ed="J" n="0053c29"/>大悟者容有之。但不應多之至於一十八遍也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0053c30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">憫下</cb:mulu><head>憫下</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0054a" n="0054a"/>
<lb ed="J" n="0054a01"/><p xml:id="pJ33p0054a0101">周氏紀言。載唐一庵先生與衆友夜話。將入寢。問此
<lb ed="J" n="0054a02"/>時還有事當料理否。衆曰。無。一庵謂今天盛寒。吾輩
<lb ed="J" n="0054a03"/>飮酒樂甚。諸從人尙未有寢所。衆謝不及。所以然者。
<lb ed="J" n="0054a04"/>以此時惟欠伸思睡而已。而一庵獨體悉於衆情之
<lb ed="J" n="0054a05"/>所弗察。眞仁人之言。佛菩薩之慈悲也。因思出家兒
<lb ed="J" n="0054a06"/>今日在僧堂中。百事不干懷。十指不點水。其入寢。亦
<lb ed="J" n="0054a07"/>念諸行人有未遑安處者乎。亦念諸行人之勞役不
<lb ed="J" n="0054a08"/>寧者何所爲而然乎。則以衆僧之辦道也。古人有言。
<lb ed="J" n="0054a09"/>道業不成爭消得。可不爲寒心哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">菩薩</cb:mulu><head>菩薩</head>
<lb ed="J" n="0054a11"/><p xml:id="pJ33p0054a1101">人見如來彈斥偏小。讚歎大乘。知菩薩道所當行矣。
<lb ed="J" n="0054a12"/>然不審其實。而徒假其名。爲害滋甚。是故未能自度
<lb ed="J" n="0054a13"/>先能度人者菩薩也。因是而己事不明。好爲人師。則
<lb ed="J" n="0054a14"/>非矣。六度齊修萬行兼備者菩薩也。因是而專務有
<lb ed="J" n="0054a15"/>爲全拋心地。則非矣。無惡名怖。乃至無大衆威德怖
<lb ed="J" n="0054a16"/>坦然自在者。菩薩也。因是而聞過不悛。輕世傲物。則
<lb ed="J" n="0054a17"/>非矣。卽殺爲慈。卽盜爲施。乃至卽妄言成實語。種種
<lb ed="J" n="0054a18"/>權宜方便。不可以常情局者。菩薩也。因是而毒害劫
<lb ed="J" n="0054a19"/>奪欺誑。甚而破滅律儀。撥無因果。如古謂飮酒食肉
<lb ed="J" n="0054a20"/>不礙菩提。行盜行婬無妨般若。則非矣。此則徇名失
<lb ed="J" n="0054a21"/>實。不善學<name role="" type="person">柳下惠</name>。而學步於邯鄲者也。大道無成。業
<lb ed="J" n="0054a22"/>果先就。愼之愼之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054a23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">願力</cb:mulu><head>願力</head>
<lb ed="J" n="0054a24"/><p xml:id="pJ33p0054a2401">呂文正公每晨興禮佛。祝云。不信三寶者願弗生我
<lb ed="J" n="0054a25"/>家。願子孫世世食祿。護持佛法。後呂氏所出。若公著。
<lb ed="J" n="0054a26"/>若好問。若用中。皆貴顯而奉佛。夫文正亦祇是人世
<lb ed="J" n="0054a27"/>之善願。而竟酬所期。至累世不絕。況求生淨土。爲出
<lb ed="J" n="0054a28"/>世間之大願乎。文正之願。取必於子孫者。得否未可
<lb ed="J" n="0054a29"/>知。況求生淨土。取必於自己者乎。故知淨土不成。良
<lb ed="J" n="0054a30"/>以其精誠之未至耳。昔有貴室。供養一僧。問僧云。師
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0054b" n="0054b"/>
<lb ed="J" n="0054b01"/>百年後肯來某家否。僧一笑。遂爲其子。近世總戎范
<lb ed="J" n="0054b02"/>君。亦其父所供僧也。二事正類。夫一時之笑諾。卽孕
<lb ed="J" n="0054b03"/>質於豪門。豈得積久之精誠。不託胎於蓮品。因果必
<lb ed="J" n="0054b04"/>然。無容擬議矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">不起念(一)</cb:mulu><head>不起念<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0054b06"/><p xml:id="pJ33p0054b0601">李文靖公庭前藥欄壞。如不聞見。左右請葺之。公曰。
<lb ed="J" n="0054b07"/>安可以此事動吾一念乎。仰山住院。土地神欲一參
<lb ed="J" n="0054b08"/>覲而久不可得。一日師偶入香積。行人有翻壞食器
<lb ed="J" n="0054b09"/>者。師不覺起念云。信施可惜。土地神遂得展禮。則師
<lb ed="J" n="0054b10"/>於平日。蓋一念不起者矣。故曰一念未起。鬼神莫知。
<lb ed="J" n="0054b11"/>又曰離念相者。等虛空界。而我輩從朝至暮。浮思亂
<lb ed="J" n="0054b12"/>想。層見疊興。不知其幾千萬億。欲超生死。證涅槃。其
<lb ed="J" n="0054b13"/>可得哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">不起念(二)</cb:mulu><head>不起念<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0054b15"/><p xml:id="pJ33p0054b1501">昔有道者。結庵於溪側。夜聞窗外云。明日有戴鐵帽
<lb ed="J" n="0054b16"/>子者當替代我。道者知鬼也。明日將暮。大雨溪水驟
<lb ed="J" n="0054b17"/>漲。一男子頂釜。冒雨欲渡。道者急止之。至夜。窗外復
<lb ed="J" n="0054b18"/>云。三年俟候得一人。又爲這先生所救。必有以報之。
<lb ed="J" n="0054b19"/>道者端坐室中。鬼遶室周遍覓之不得。悵怏而去。良
<lb ed="J" n="0054b20"/>繇一念不起故也。蓋人之所覓者形。而鬼神之所覓
<lb ed="J" n="0054b21"/>者心也。心空而形與之俱空矣。孰曰黃冠無人哉。吾
<lb ed="J" n="0054b22"/>輩當取以自勗。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054b23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">九品往生</cb:mulu><head>九品往生</head>
<lb ed="J" n="0054b24"/><p xml:id="pJ33p0054b2401">士人有薄淨土而不修者。曰。譬如吾輩。當以科名入
<lb ed="J" n="0054b25"/>仕。奈何作歲貢授官耶。一士人云。此喩大謬。蓮臺自
<lb ed="J" n="0054b26"/>分九品。公何不取其最上。而甘作下品乎。今進士科
<lb ed="J" n="0054b27"/>三百。亦可分上中下而九品之也。公何不取彼魁元。
<lb ed="J" n="0054b28"/>而甘作榜尾乎。上品上生。卽蓮科之榜首也。故頌之
<lb ed="J" n="0054b29"/>者曰。三心圓發。諦理深明。金臺隨往。卽證無生。其在
<lb ed="J" n="0054b30"/>宗門。則大徹大悟。而所謂心空及第歸者此也。向士
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0054c" n="0054c"/>
<lb ed="J" n="0054c01"/>人憮然曰。吾疑於是冰泮。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054c02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">千僧無一衲子</cb:mulu><head>千僧無一衲子</head>
<lb ed="J" n="0054c03"/><p xml:id="pJ33p0054c0301">龍興靖公。受知於雪峰大師。峰記靖云。汝他日住持。
<lb ed="J" n="0054c04"/>座下千僧無一衲子。後靖應錢王之請住持龍興。果
<lb ed="J" n="0054c05"/>衆千餘。皆三藏誦習之徒而已。一如峰記。昔馬大師
<lb ed="J" n="0054c06"/>得人之多。其成大器者至八十八人。靖去馬師年不
<lb ed="J" n="0054c07"/>甚遠。而衲子之難得。乃千中罕見其一。況今時乎。人
<lb ed="J" n="0054c08"/>間無十善。則天類衰。僧中無衲子。則佛種斷。近且不
<lb ed="J" n="0054c09"/>知衲子之謂何也。法道伶仃。如線欲絕。悲夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054c10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">惜寸陰</cb:mulu><head>惜寸陰</head>
<lb ed="J" n="0054c11"/><p xml:id="pJ33p0054c1101">古謂大禹聖人。乃惜寸陰。至於衆人。當惜分陰。而佛
<lb ed="J" n="0054c12"/>言人命在於呼吸。夫分陰之中。有多呼吸。則我輩何
<lb ed="J" n="0054c13"/>止當惜分陰。一刹那一彈指之陰皆不可不惜也。昔
<lb ed="J" n="0054c14"/>伊庵權禪師。至晚必流涕曰。今日又只恁麼空過。未
<lb ed="J" n="0054c15"/>知來日工夫何如。其勵精若此。予見晨朝日出。則憶
<lb ed="J" n="0054c16"/>伊庵此語曰。今又換一日矣。昨日已成空過。未知今
<lb ed="J" n="0054c17"/>日工夫何如。然予但歎息。未嘗流涕。以是知爲道之
<lb ed="J" n="0054c18"/>心不及古人遠甚。可不愧乎。可不勉乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054c19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2"><name role="" type="person">萬年寺</name></cb:mulu><head><name role="" type="person">萬年寺</name></head>
<lb ed="J" n="0054c20"/><p xml:id="pJ33p0054c2001"><name role="" type="person">萬年寺</name>當天台萬山之中。殿前古樹十餘。一字橫亙。
<lb ed="J" n="0054c21"/>行列整而枝葉茂。鬱然爲山門美觀。有刻石記之者
<lb ed="J" n="0054c22"/>曰。此上仙所植也。有伐之者。其人立死。或云。爲此記
<lb ed="J" n="0054c23"/>者其愚乎哉。他時後日。能保有力者不負之而趨乎。
<lb ed="J" n="0054c24"/>則奚以記爲。予以爲不然。夫興之必有廢也。古人非
<lb ed="J" n="0054c25"/>不知也。法不得不如是立也。後人信斯記而戢其邪
<lb ed="J" n="0054c26"/>心。與不信而造業。自屬彼人。立法者無心焉。任之而
<lb ed="J" n="0054c27"/>已矣。破和合僧者墮無間。佛記也。佛未入滅。而調達
<lb ed="J" n="0054c28"/>誘祗園之僧若干以去。佛不能制調達之負而趨。然
<lb ed="J" n="0054c29"/>則佛愚乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0054c30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">富貴留戀人</cb:mulu><head>富貴留戀人</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0055a" n="0055a"/>
<lb ed="J" n="0055a01"/><p xml:id="pJ33p0055a0101">僧之高行者。平日自分不以富貴染心。然能持之見
<lb ed="J" n="0055a02"/>生。未必不失之他世。一友人以文章魁海內。直史館
<lb ed="J" n="0055a03"/>聲名藉甚。偶遊天目。謂予言。此山中石室有僧坐逝。
<lb ed="J" n="0055a04"/>其故身猶存。予欲禮覲。輒心怖不敢。予問故。答曰。昔
<lb ed="J" n="0055a05"/>有人禮石室僧者。纔拜下。卽仆地隕絕。而龕內僧方
<lb ed="J" n="0055a06"/>欠伸從定起。予慮或然。是以不敢。因與予相視大笑。
<lb ed="J" n="0055a07"/>此公弘才碩德智鑑精朗。又雅意佛乘。尙愛著其一
<lb ed="J" n="0055a08"/>時富貴。守在夢之身惟恐其醒。他又何言乎。田舍翁
<lb ed="J" n="0055a09"/>五畝之宅。寒令史抱關擊柝之官。窮和尙三二十家
<lb ed="J" n="0055a10"/>信心供養之檀越。已眷眷不能捨。死猶攜之識田。況
<lb ed="J" n="0055a11"/>復掇巍科。居要地。占斷世間榮耀者。亦奚怪其愛著
<lb ed="J" n="0055a12"/>也。富貴之留戀人。雖賢智者未免。吁。可畏哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0055a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">鵝道人</cb:mulu><head>鵝道人</head>
<lb ed="J" n="0055a14"/><p xml:id="pJ33p0055a1401">山中老氓呼鵝曰鵝道人。問之。則曰。鴨之入田也。蟥
<lb ed="J" n="0055a15"/>螟蟊蚓等吞噉無孑遺。故鴨所遊行號大軍過。雞之
<lb ed="J" n="0055a16"/>在地也。蜈蚣之毒惡。蟋蟀之跳梁。無能逃其喙者。而
<lb ed="J" n="0055a17"/>鵝惟噬生草與糠秕耳。齋食不腥。是名道人。予聞而
<lb ed="J" n="0055a18"/>汪然大戚焉。夫雞鴨戕物。人戕雞鴨。報施似適其平。
<lb ed="J" n="0055a19"/>曷爲乎烹鵝而食其肉也。鵝受道人之稱。人甘猛虎
<lb ed="J" n="0055a20"/>之行。吁乎傷哉。雖然鵝不食腥。類騶虞之不殺。非師
<lb ed="J" n="0055a21"/>友訓之。其性然也。性也者。宿習之使也。故學道人不
<lb ed="J" n="0055a22"/>可不愼其習。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0055a23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">生日</cb:mulu><head>生日</head>
<lb ed="J" n="0055a24"/><p xml:id="pJ33p0055a2401">世人生日。設宴會。張音樂。繪圖畫。競辭賦。以之爲樂。
<lb ed="J" n="0055a25"/>唐文皇獨不爲。可謂超越常情矣。或曰是日也。不爲
<lb ed="J" n="0055a26"/>樂而誦經禮懺。修諸福事。則何如。曰。誠善矣。欲報父
<lb ed="J" n="0055a27"/>母劬勞生育之恩。及滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0055a2701" n="0055a2701"/><anchor xml:id="beg0055a2701" n="0055a2701"/>己<anchor xml:id="end0055a2701"/>躬平生所作之業。於此宜
<lb ed="J" n="0055a28"/>盡心焉。然末也。非本也。先德有言。父母未生前。誰是
<lb ed="J" n="0055a29"/>汝本來面目。是日也。有能不爲樂而正念觀察未生
<lb ed="J" n="0055a30"/>前之面目者乎。若於此廓爾洞明。則不但報此身之
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0055b" n="0055b"/>
<lb ed="J" n="0055b01"/>父母。而累劫之親恩無不報。不但滅見生之業。而多
<lb ed="J" n="0055b02"/>生之夙障罔弗滅矣。罷人世之樂。得涅槃之樂。孝矣
<lb ed="J" n="0055b03"/>哉若人乎。偉矣哉若人乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0055b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">因病食肉</cb:mulu><head>因病食肉</head>
<lb ed="J" n="0055b05"/><p xml:id="pJ33p0055b0501">有受佛戒。斷肉食。而忽罹病緣。爲親友所強勸。已而
<lb ed="J" n="0055b06"/>遇俗醫又慫恿之。至有久茹齋者。一旦破毀。不思肉
<lb ed="J" n="0055b07"/>之力僅能肥身。不能延命。智者已必不爲。又況膏粱
<lb ed="J" n="0055b08"/>子弟。或臞瘠如餒人。而藜藿田夫。或充腴若富賈。則
<lb ed="J" n="0055b09"/>肥身且未。保如命何。菜食而病。敎以食肉。肉食而病。
<lb ed="J" n="0055b10"/>復令何食。在病者以理自持而已。若其位處卑幼。上
<lb ed="J" n="0055b11"/>有尊人。勢分所臨。不可違逆者。食三淨肉可也。殺生
<lb ed="J" n="0055b12"/>而食不可也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0055b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">人患各執所見</cb:mulu><head>人患各執所見</head>
<lb ed="J" n="0055b14"/><p xml:id="pJ33p0055b1401">析理不得不嚴爲辯別。入道不得不務有專門。然而
<lb ed="J" n="0055b15"/>執己爲是。槪他爲非。又不可也。此在昔已然。於今尤
<lb ed="J" n="0055b16"/>甚。執一家者。則天台而外無一人可其意。而執簡便
<lb ed="J" n="0055b17"/>者。又復詆天台爲支離穿鑿非佛本旨。執理性者。則
<lb ed="J" n="0055b18"/>呵念佛爲著相。而執淨業者。又復但見不念佛人便
<lb ed="J" n="0055b19"/>目之曰外道。乃至執方山者。病淸涼分裂全經。執持
<lb ed="J" n="0055b20"/>咒者。疑顯敎出後人口。如斯之類。種種未易悉數。矛
<lb ed="J" n="0055b21"/>盾水火。互相角立。堅壁固守。牢不可轉。吾深慨焉。奉
<lb ed="J" n="0055b22"/>勸諸仁者。曷若各捨其執。各虛其心。且自研窮至理。
<lb ed="J" n="0055b23"/>以悟爲則。大悟之後。徐而議之未晚也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0055b24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">姚少師(一)</cb:mulu><head>姚少師<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0055b25"/><p xml:id="pJ33p0055b2501">佛未出世。人皆以天爲師。佛旣出世。始知奉佛。故佛
<lb ed="J" n="0055b26"/>號人天師。獨王於三界而無倫者也。姚少師作佛法
<lb ed="J" n="0055b27"/>不可滅論。謂儒道二敎法天制用。不敢違天。佛之爲
<lb ed="J" n="0055b28"/>敎諸天奉行。不敢違佛。此雖闞澤語。非少師不能闡
<lb ed="J" n="0055b29"/>也。又少師位極三公。衣僅一衲。不改僧相以終其身。
<lb ed="J" n="0055b30"/>豈常情所易窺測乎。特不似<name role="" type="person">佛圖澄</name>示現神通。然圖
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0055c" n="0055c"/>
<lb ed="J" n="0055c01"/>澄當亂世。乃假通以顯化。少師値眞主。無俟於通。安
<lb ed="J" n="0055c02"/>知非能之而不爲也。又幽居詩曰。春燕雛成辭舊壘。
<lb ed="J" n="0055c03"/>午雞啼罷啄陰階。可謂當代之留侯矣。世未有知其
<lb ed="J" n="0055c04"/>深者。因發之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0055c05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">姚少師(二)</cb:mulu><head>姚少師<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0055c06"/><p xml:id="pJ33p0055c0601">或謂少師佐命。殺業甚多。奚取焉。然所取於少師者
<lb ed="J" n="0055c07"/>有三。一以其貴極人臣而不改僧相。二以其功成退
<lb ed="J" n="0055c08"/>隱而明哲保身。三以其讚歎佛乘而具正知見。殺業
<lb ed="J" n="0055c09"/>非所論也。雖然少師曾於靖難中。啓奏方孝儒賢者。
<lb ed="J" n="0055c10"/>愼勿加害。卽此一言。功過可相準矣。吾是以取之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0055c11"/><cb:juan fun="close" n="13"><cb:jhead>竹窗二筆</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="J" n="0055c12"/>
<lb ed="J" n="0055c13"/><cb:div type="w"><p xml:id="pJ33p0055c1301">菩薩戒弟子劉慧聞率子性澤施資敬刊伏願正
<lb ed="J" n="0055c14"/>法昌明三根普被消除業障直證菩提</p>
<lb ed="J" n="0055c15"/><p xml:id="pJ33p0055c1501">光緖二十四年夏五月金陵刻經處識</p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0040a3001" to="#end0040a3001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="來函：syz8929 (2023-12-26)">辯<note type="cf1">J33nB277_p0047a16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app>
<app from="#beg0040c2201" to="#end0040c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
<app from="#beg0042a2101" to="#end0042a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0042b1001" to="#end0042b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0043b2501" to="#end0043b2501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0046b2001" to="#end0046b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0047b0601" to="#end0047b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0048a2801" to="#end0048a2801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0048a3001" to="#end0048a3001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0048b0101" to="#end0048b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0050a2701" to="#end0050a2701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">惕</lem><rdg wit="#wit.orig">愓</rdg></app>
<app from="#beg0052a0901" to="#end0052a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0052a1201" to="#end0052a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0055a2701" to="#end0055a2701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0040a3001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="J33.0040a30.01" target="#nkr_note_add_0040a3001">辯【CB】，辨【嘉興】</note>
<note n="0040c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0040c2201">袾【CB】，祩【嘉興】</note>
<note n="0042a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0042a2101">已【CB】，己【嘉興】</note>
<note n="0042b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0042b1001">已【CB】，己【嘉興】</note>
<note n="0043b2501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0043b2501">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0046b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046b2001">已【CB】，己【嘉興】</note>
<note n="0047b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047b0601">已【CB】，己【嘉興】</note>
<note n="0048a2801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048a2801">己【CB】，已【嘉興】</note>
<note n="0048a3001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048a3001">己【CB】，已【嘉興】</note>
<note n="0048b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048b0101">己【CB】，已【嘉興】</note>
<note n="0050a2701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0050a2701">惕【CB】，愓【嘉興】</note>
<note n="0052a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0052a0901">已【CB】，己【嘉興】</note>
<note n="0052a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0052a1201">已【CB】，己【嘉興】</note>
<note n="0055a2701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055a2701">己【CB】，已【嘉興】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>