<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="N67n0035">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition), Electronic version, No. 35 淸淨道論(第1卷-第7卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">漢譯南傳大藏經（元亨寺版）數位版, No. 35 淸淨道論(第1卷-第7卷)</title>
			<author>佛音撰　悟醒譯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>NanChuan</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">N</idno>.<idno type="vol">67</idno>.<idno type="no">35</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Chinese Translation of the Pāḷi Tipiṭaka (Yuan Heng Temple Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">漢譯南傳大藏經（元亨寺版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">淸淨道論(第1卷-第7卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, Text as provided by Ven. Zhiguang, Text as provided by Ven. Xiangyin</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，智光法師提供，祥因法師提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【南傳】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00416">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00416</charName>
				<mapping cb:dec="983456" type="PUA">U+F01A0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7B92</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>帚</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+帚]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-12-17">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">第二品　頭陀支之解釋</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="2">〔頭陀支〕受持、規定、區別、破壞、功德</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="3">一三　常坐不臥之受持、規定、區別、破壞、功德</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="4">功德</cb:mulu><ref cRef="PTS.Vism.83" type="PTS_hide"/>
<milestone unit="juan" n="3"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0145a" n="0145a"/>
<lb ed="N" n="0145a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第三品　業處把取之解釋</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Vism.84"/>第三品　業處把取之解釋</head>
<lb ed="N" n="0145a02"/>
<lb ed="N" n="0145a03"/><p xml:id="pN67p0145a0301">今如斯遵守頭陀支成就少欲等之諸德，以住立此淸淨戒者，是：</p>
<lb ed="N" n="0145a04"/><lg xml:id="lgN67p0145a0401"><l>住戒有慧人</l><l>修習心與慧</l></lg>
<lb ed="N" n="0145a05"/><p xml:id="pN67p0145a0501">之語，故依心之要目所說示而修習定，且其〔定〕於〔偈〕所示極爲簡要，故先識
<lb ed="N" n="0145a06"/>〔其眞義〕尙爲不易，何況於修習耶？故爲其〔定之〕詳細與修習法，有如次之質
<lb ed="N" n="0145a07"/>問。</p>
<lb ed="N" n="0145a08"/><p xml:id="pN67p0145a0801">一、何者是定？</p>
<lb ed="N" n="0145a09"/><p xml:id="pN67p0145a0901">二、依何義而爲〔其〕定？</p>
<lb ed="N" n="0145a10"/><p xml:id="pN67p0145a1001">三、何者是其相、味、現起、足處耶？</p>
<lb ed="N" n="0145a11"/><p xml:id="pN67p0145a1101">四、於定有等幾種？</p>
<lb ed="N" n="0145a12"/><p xml:id="pN67p0145a1201">五、何者是其雜染？</p>
<lb ed="N" n="0145a13"/><p xml:id="pN67p0145a1301">六、何者是〔其〕淨化？</p>
<lb ed="N" n="0145a14"/><p xml:id="pN67p0145a1401">七、云何修習〔此〕？</p>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0146a" n="0146a"/>
<lb ed="N" n="0146a01"/><p xml:id="pN67p0146a0101">八、何者是定修習之功德？</p>
<lb ed="N" n="0146a02"/><p xml:id="pN67p0146a0201">此解答〔如次〕：</p>
<lb ed="N" n="0146a03"/>
<lb ed="N" n="0146a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">一　何者是定</cb:mulu><head>一　何者是定</head>
<lb ed="N" n="0146a05"/>
<lb ed="N" n="0146a06"/><p xml:id="pN67p0146a0601">「何者是定」耶？定有多種多樣。明其一切之〔詳細〕解答，於此非添加說明之
<lb ed="N" n="0146a07"/>目的，恐更陷於混亂，故於此唯說其目的。〔卽〕善心一境性爲定。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0146a08"/>
<lb ed="N" n="0146a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二　依何義而爲〔其〕定</cb:mulu><head>二　依何義而爲〔其〕定</head>
<lb ed="N" n="0146a10"/>
<lb ed="N" n="0146a11"/><p xml:id="pN67p0146a1101">「依何義而爲〔其〕定」耶？依等持之義爲定。何者爲此等持耶？對於一所緣而
<lb ed="N" n="0146a12"/><ref cRef="PTS.Vism.85"/>心心所平等及實正保持⸺〔保持〕言爲定置⸺。故或依法之威力而對於一所緣，心心
<lb ed="N" n="0146a13"/>所於平等實正不散亂又不雜亂而住，當知此〔法〕是等持。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0146a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0147a" n="0147a"/>
<lb ed="N" n="0147a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">三　何者是其相、味、現起、足處</cb:mulu><head>三　何者是其相、味、現起、足處</head>
<lb ed="N" n="0147a02"/>
<lb ed="N" n="0147a03"/><p xml:id="pN67p0147a0301">其次，「何者是其相、味、現起、足處」耶？此處定是以不散亂爲〔持〕相，散
<lb ed="N" n="0147a04"/>亂之滅除爲味（作用），不散動爲現起（現狀），其次「樂者之心是等持」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0147001" n="0147001"/>之語，故
<lb ed="N" n="0147a05"/>樂爲其足處（近因）。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0147a06"/>
<lb ed="N" n="0147a07"/>
<lb ed="N" n="0147a08"/>
<lb ed="N" n="0147a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四　定有幾種</cb:mulu><head>四　定有幾種</head>
<lb ed="N" n="0147a10"/>
<lb ed="N" n="0147a11"/><p xml:id="pN67p0147a1101">「定有幾種」耶？一先依散亂散有一種。</p>
<lb ed="N" n="0147a12"/><p xml:id="pN67p0147a1201">二（一）由近行、安止有二種，（二）又由世間、出世間，（三）又由有喜、無喜，
<lb ed="N" n="0147a13"/>（四）由樂俱、捨俱有二種。</p>
<lb ed="N" n="0147a14"/><p xml:id="pN67p0147a1401">三（一）由劣、中、勝爲三種。（二）又由有尋、有伺等，（三）由喜俱等，（四）
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0148a" n="0148a"/>
<lb ed="N" n="0148a01"/>由小、大、無量有〔三種〕。</p>
<lb ed="N" n="0148a02"/><p xml:id="pN67p0148a0201">四（一）由苦行道遲通達等有四種。（二）又由小小緣等，（三）由四禪支，（四）
<lb ed="N" n="0148a03"/>由退分等，（五）由欲界等，（六）由增上亦有〔四〕種。</p>
<lb ed="N" n="0148a04"/><p xml:id="pN67p0148a0401">五於五種法由禪支而有五種。</p>
<lb ed="N" n="0148a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（一）一法（一種）</cb:mulu><head>一</head><p xml:id="pN67p0148a0502" cb:place="inline">其中，一種分，其義明瞭。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0148a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（二）二法（四種）</cb:mulu><head>二</head><p xml:id="pN67p0148a0602" cb:place="inline">於二種分，（一）〔近行、安止〕由六隨念處、死念、止息隨念、食厭想、四界
<lb ed="N" n="0148a07"/>差別之此等，得心一境性，及於諸安止定之前分，一境性是此「近行定」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148001" n="0148001"/>。其次<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148002" n="0148002"/>
<lb ed="N" n="0148a08"/>和禪之徧作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148003" n="0148003"/>（準備）「由無間緣爲初禪之緣」等語故，徧作無間之一境性是此「安止
<lb ed="N" n="0148a09"/>定」。如斯由近行、安止有二種。</p>
<lb ed="N" n="0148a10"/><p xml:id="pN67p0148a1001">（二）〔世間、無世間〕於第二種之二法，於三界善之心一境性，是「世間定」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148004" n="0148004"/>。
<lb ed="N" n="0148a11"/>聖道相應之一境性，是「出世間定」。如斯由世間與出世間有二種。</p>
<lb ed="N" n="0148a12"/><p xml:id="pN67p0148a1201">（三）〔有喜、無喜〕於第三之二法，四種法中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0148005" n="0148005"/>於〔初〕之二禪與五種法中〔初
<lb ed="N" n="0148a13"/><ref cRef="PTS.Vism.86"/>之〕三禪之一境性，是「有喜定」。於餘之二禪一境性，是「無喜定」。而近行定是或
<lb ed="N" n="0148a14"/>爲有喜或爲無喜。如斯由有喜與無喜爲二種。</p>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0149a" n="0149a"/>
<lb ed="N" n="0149a01"/><p xml:id="pN67p0149a0101">（四）〔樂俱、捨俱〕於第四之二法，於四種法中〔初之〕三禪與五種法中〔初
<lb ed="N" n="0149a02"/>之〕四禪之一境性，是「樂俱定」。於餘之〔一境性〕，是「捨俱定」。而近行定是或爲
<lb ed="N" n="0149a03"/>有樂俱或爲有捨俱。如斯由樂俱與捨俱爲二種。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0149a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（三）三法（四種）</cb:mulu><head>三</head><p xml:id="pN67p0149a0402" cb:place="inline">三法中，（一）〔劣、中、勝〕於第一之三法，唯獲得〔定〕是劣。不甚善修習
<lb ed="N" n="0149a05"/>之〔定〕是中，善修習爲自在之〔定〕是勝。如是由劣、中、勝爲三種。</p>
<lb ed="N" n="0149a06"/><p xml:id="pN67p0149a0601">（二）〔有尋、有伺、無尋唯伺、無尋無伺〕於第二之三法，初禪定是其〔一切
<lb ed="N" n="0149a07"/>之〕近行定爲「有尋有伺」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149006" n="0149006"/>。於五種法，第二禪定是「無尋唯伺」。然唯見尋之過患
<lb ed="N" n="0149a08"/>而不見伺之〔過患〕，唯望捨斷尋，以超越初禪者而獲得無尋唯伺定。有關此區別而
<lb ed="N" n="0149a09"/>說。其次，於四種法中第二等之〔上三禪〕與五種法中第三等之上三禪之一境性，
<lb ed="N" n="0149a10"/>是「無尋無伺定」。如斯由有尋有伺等爲三種。</p>
<lb ed="N" n="0149a11"/><p xml:id="pN67p0149a1101">（三）〔喜俱、樂俱、捨俱〕於第三之三法，於四種法中初之二〔禪一境性〕與
<lb ed="N" n="0149a12"/>五種法中於〔初〕之三禪一境性，是「喜俱定」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0149007" n="0149007"/>。彼等於〔四種法與五種法〕中之
<lb ed="N" n="0149a13"/>第三〔禪〕與第四禪一境性，「樂俱定」。於餘之〔一境性〕，是「捨俱〔定〕」。如斯
<lb ed="N" n="0149a14"/>由喜俱等爲三種。</p>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0150a" n="0150a"/>
<lb ed="N" n="0150a01"/><p xml:id="pN67p0150a0101">（四）〔小、大、無量〕於第四之三法，於近行地一境性，是「小定」。於色界與
<lb ed="N" n="0150a02"/>無色界善之一境性，是「大定」。於聖道相應之一境性，是「無量定」。如斯由小、大、
<lb ed="N" n="0150a03"/>無量爲三種。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0150a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（四）四法（六種）</cb:mulu><head>四</head><p xml:id="pN67p0150a0402" cb:place="inline">四法中，（一）〔苦行道遲通達<anchor xml:id="nkr_note_orig_0150008" n="0150008"/>、苦行道速通達、樂行道遲通達、樂行道速通
<lb ed="N" n="0150a05"/>達〕於第一之四法，定或爲有「苦行道遲通達」，或有「苦行道速達」，或有「樂行道遲
<lb ed="N" n="0150a06"/>通達」，或有「樂行道速通達」。其中，由最初之入定乃至各禪之近行至生起止而起定
<lb ed="N" n="0150a07"/>之修習言爲「行道」。其次，由近行至安止而起慧，言爲「通達」。而且此行道或者是
<lb ed="N" n="0150a08"/><ref cRef="PTS.Vism.87"/>苦，〔卽〕執著蓋等障礙法之現行，故是苦難、是於習行〔行道〕爲不樂義。或者無
<lb ed="N" n="0150a09"/>此而爲樂。通達亦或者遲，〔卽〕鈍而速不起，或者速，〔卽〕不鈍而速起。</p>
<lb ed="N" n="0150a10"/><p xml:id="pN67p0150a1001">又其次解說〔一〕斷破適不適與〔二〕障礙等前行與〔三〕安止善巧。其等中，
<lb ed="N" n="0150a11"/>〔一〕習行不適當者，有苦行道與遲通達。爲習行適當者，有樂行道與速通達。其
<lb ed="N" n="0150a12"/>次，於前分習行不適當而於後分適當習行者，或前分適當習行而後分不適習行者，
<lb ed="N" n="0150a13"/>當知其人有混作〔苦行道與速通達，樂行道遲通達〕。〔二〕又不成就斷破障礙等之
<lb ed="N" n="0150a14"/>前分而勵行修習者，是苦行道。由反此而是樂〔行道〕。〔三〕其次，不成就安止善
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0151a" n="0151a"/>
<lb ed="N" n="0151a01"/>巧者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0151009" n="0151009"/>，是遲通達，成就者是速〔通達〕。又其次〔四〕由愛無明，〔五〕當知依止、
<lb ed="N" n="0151a02"/>觀之習熟以區別此等。〔四〕卽被愛所征服者，是苦行道，不被征服者是樂〔行道〕；
<lb ed="N" n="0151a03"/>被無明征服者，是遲通達，不被征服者，是速〔通達〕。〔五〕又不習熟於止者，是
<lb ed="N" n="0151a04"/>苦行道，習熟者是樂〔行道〕。其次不習熟於觀者，是遲通達，習熟者，是速〔通達〕。
<lb ed="N" n="0151a05"/>〔六〕依煩惱與根亦當知此等之區別。卽煩惱強而鈍根者，是有苦行道與遲通達，
<lb ed="N" n="0151a06"/>利根者是速通達。煩惱弱而鈍根者，是樂行道與遲通達，利根者，是速通達。</p>
<lb ed="N" n="0151a07"/><p xml:id="pN67p0151a0701">於如斯此等之行道與通達，由苦行道與遲通達而得定者其定，言爲苦行道遲通
<lb ed="N" n="0151a08"/>達〔定〕，餘三者亦然。如斯由苦行道遲通達等爲四種。</p>
<lb ed="N" n="0151a09"/><p xml:id="pN67p0151a0901">（二）〔小小所緣、小無量所緣、無量小所緣、無量無量所緣〕於第二之四法，
<lb ed="N" n="0151a10"/>定之<anchor xml:id="nkr_note_orig_0151010" n="0151010"/>「小而爲小所緣、小而爲無量所緣、無量而爲小所緣、無量而爲無量所緣」。
<lb ed="N" n="0151a11"/><ref cRef="PTS.Vism.88"/>其中，定之不熟達而〔至〕不能緣上禪者，此是「小〔定〕」。其次，對不增長所緣而
<lb ed="N" n="0151a12"/>起〔定〕，此是「小所緣〔定〕」。熟達善修習而得緣上禪者，此是「無量〔定〕」。又對
<lb ed="N" n="0151a13"/>增長所緣而起〔定〕，此是「無量所緣〔定〕」。其次，由上述之相混合，當知以〔小
<lb ed="N" n="0151a14"/>而無量所緣，無量而小所緣爲〕混合〔定之解釋〕。如斯由小小所緣等爲四種。</p>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0152a" n="0152a"/>
<lb ed="N" n="0152a01"/><p xml:id="pN67p0152a0101">（三）〔初禪、第二禪、第三禪、第四禪〕於第三之四法，鎭伏諸蓋而有尋、伺、
<lb ed="N" n="0152a02"/>喜、樂、定，是「五支之初禪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152011" n="0152011"/>〔定〕」，其依〔初禪支〕令止息尋、伺，是「三支之
<lb ed="N" n="0152a03"/>第二〔禪定〕」，由此離喜，是「二支之第三〔禪定〕」，由此捨斷樂，俱捨受之定，是
<lb ed="N" n="0152a04"/>「二支之第四禪〔定〕」。如此等四禪支爲有四定。如斯由四禪支爲四種。</p>
<lb ed="N" n="0152a05"/><p xml:id="pN67p0152a0501">（四）「退分、住分、勝進分、決擇分」於第四之四法，有定之「退分、住分、勝
<lb ed="N" n="0152a06"/>進分、決擇分」。其中，障礙現行之〔定〕，是退分〔定〕，彼隨法念住立之定<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152012" n="0152012"/>，是
<lb ed="N" n="0152a07"/>住分〔定〕，更到達殊勝〔定〕之〔定〕，是勝進分定，伴厭離而想、作意現行之〔定〕
<lb ed="N" n="0152a08"/>當知是決擇〔定〕。所謂「得初禪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152013" n="0152013"/>者，伴欲而想、作意等現行，〔此〕是退分之慧。
<lb ed="N" n="0152a09"/>其隨法念（適於初禪之念）之住立，是〔此〕住分之慧。伴無尋而想、作意現行，
<lb ed="N" n="0152a10"/>〔此〕是勝進之慧。伴厭離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152014" n="0152014"/>而想、作意現行，〔此〕是伴離欲決擇分之慧」。而且
<lb ed="N" n="0152a11"/>與其慧相應之定亦爲四。如斯由退分等有四種。</p>
<lb ed="N" n="0152a12"/><p xml:id="pN67p0152a1201">（五）〔欲界、色界、無色界、不繫〕於第五之四法，有「欲界定」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0152015" n="0152015"/>、「色界定」、
<lb ed="N" n="0152a13"/>「無色界定」、「不繫定」。如斯爲四定。其中，一切近行之一境性，是欲界定。又色
<lb ed="N" n="0152a14"/>界等（色界、無色界、出世間）善之心一境性，其他三者（色界定、無色界定、不
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0153a" n="0153a"/>
<lb ed="N" n="0153a01"/>繫定）也。如是由欲界等有四種。</p>
<lb ed="N" n="0153a02"/><p xml:id="pN67p0153a0201">（六）〔欲、精進、心、觀〕於第六之四法，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153016" n="0153016"/>比丘若令〔增大「欲」而得定，
<lb ed="N" n="0153a03"/><ref cRef="PTS.Vism.89"/>得心一境性者，此言爲「欲定」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153017" n="0153017"/>。比丘若令「精進」增大而得定、得心一境性者，此
<lb ed="N" n="0153a04"/>言爲「精進定」〕。比丘若心令〔增大而得定，得心一境性者，此言爲「心定」〕。比丘
<lb ed="N" n="0153a05"/>若觀（思惟）令增大而得定，得心一境性者，此言爲「觀定」。如斯由增大而有四種。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0153a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（五）五法（一種）</cb:mulu><head>五</head><p xml:id="pN67p0153a0602" cb:place="inline">〔初禪、第二禪、第三禪、第四禪、第五禪〕於五法，在〔第三之〕四法中說
<lb ed="N" n="0153a07"/>第二禪，是唯由超越尋爲第二〔禪〕，由超越尋、伺爲第三〔禪〕，當知如斯二種之
<lb ed="N" n="0153a08"/>別爲第五禪。可成彼等〔五禪〕支，有五定。當知由如斯五禪支而有五種。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0153a09"/>
<lb ed="N" n="0153a10"/>
<lb ed="N" n="0153a11"/>
<lb ed="N" n="0153a12"/>
<lb ed="N" n="0153a13"/>
<lb ed="N" n="0153a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0154a" n="0154a"/>
<lb ed="N" n="0154a01"/>
<lb ed="N" n="0154a02"/>
<lb ed="N" n="0154a03"/>
<lb ed="N" n="0154a04"/>
<lb ed="N" n="0154a05"/>
<lb ed="N" n="0154a06"/>
<lb ed="N" n="0154a07"/>
<lb ed="N" n="0154a08"/>
<lb ed="N" n="0154a09"/>
<lb ed="N" n="0154a10"/>
<lb ed="N" n="0154a11"/>
<lb ed="N" n="0154a12"/>
<lb ed="N" n="0154a13"/>
<lb ed="N" n="0154a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0155a" n="0155a"/>
<lb ed="N" n="0155a01"/>
<lb ed="N" n="0155a02"/>
<lb ed="N" n="0155a03"/>
<lb ed="N" n="0155a04"/>
<lb ed="N" n="0155a05"/>
<lb ed="N" n="0155a06"/>
<lb ed="N" n="0155a07"/>
<lb ed="N" n="0155a08"/>
<lb ed="N" n="0155a09"/>
<lb ed="N" n="0155a10"/>
<lb ed="N" n="0155a11"/>
<lb ed="N" n="0155a12"/>
<lb ed="N" n="0155a13"/>
<lb ed="N" n="0155a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0156a" n="0156a"/>
<lb ed="N" n="0156a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">五　何者是其雜染</cb:mulu><head>五　何者是其雜染</head></cb:div>
<lb ed="N" n="0156a02"/>
<lb ed="N" n="0156a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六　何者是〔其〕淨化</cb:mulu><head>六　何者是〔其〕淨化</head>
<lb ed="N" n="0156a04"/>
<lb ed="N" n="0156a05"/><p xml:id="pN67p0156a0501">其次，「何者是其雜染」耶？「何者是〔其〕淨化」耶？此問題之回答於「分別〔論〕」
<lb ed="N" n="0156a06"/>已說。卽於其處，說：「雜染是退分之法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156001" n="0156001"/>、淨化是勝進分之法。」其中，「<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156002" n="0156002"/>得初禪
<lb ed="N" n="0156a07"/>者伴欲而想、作意現行，〔此〕是退分之慧」，當此之表示是退分之法。「<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156003" n="0156003"/>伴無尋而
<lb ed="N" n="0156a08"/>想、作意現行，〔此〕是勝進分之慧」，當知此之表示是勝進分之法。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0156a09"/>
<lb ed="N" n="0156a10"/>
<lb ed="N" n="0156a11"/>
<lb ed="N" n="0156a12"/>
<lb ed="N" n="0156a13"/>
<lb ed="N" n="0156a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0157a" n="0157a"/>
<lb ed="N" n="0157a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">七　云何是〔其〕修習</cb:mulu><head>七　云何是〔其〕修習</head>
<lb ed="N" n="0157a02"/>
<lb ed="N" n="0157a03"/><p xml:id="pN67p0157a0301">其次，「云何是〔其〕修習」耶？於此處先由「世間、出世間有二種」等，是聖道
<lb ed="N" n="0157a04"/>相應定所說，其〔出世間定之〕修習法是含攝於慧修習法。然，修習慧時亦修習其
<lb ed="N" n="0157a05"/>〔出世間定〕，應如是修習，卽無何等之別說。</p>
<lb ed="N" n="0157a06"/><p xml:id="pN67p0157a0601">其次，「世間定」者，由已述之方法，令諸戒淸淨，善住立於徧淨戒者，（一）「彼
<lb ed="N" n="0157a07"/>若有十障礙之障礙者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157001" n="0157001"/>應斷破之，（二）於授業處親近善友，（三）適順自己之性
<lb ed="N" n="0157a08"/>行，（四）四十業處中能把取任何業處，（五）捨棄不適修習定之精舍而住於所適之
<lb ed="N" n="0157a09"/>精舍，（六）斷破小障礙，（七）不捨離一切修習規定而修習」。此是〔世間定修習法
<lb ed="N" n="0157a10"/>之〕略說。</p>
<lb ed="N" n="0157a11"/><p xml:id="pN67p0157a1101">其次，此之詳說如次。</p>
<lb ed="N" n="0157a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（一）十障礙</cb:mulu><head>（一）</head><p xml:id="pN67p0157a1202" cb:place="inline">先說「彼若有十障礙之障礙者，應斷破之」於此處：</p>
<lb ed="N" n="0157a13"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0157a1301"><l><ref cRef="PTS.Vism.90"/>住處家利得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157002" n="0157002"/></l><l>衆與業第五</l>
<lb ed="N" n="0157a14"/><l>旅行親戚病</l><l>讀書神變十</l></lg>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0158a" n="0158a"/>
<lb ed="N" n="0158a01"/><p xml:id="pN67p0158a0101">此等之十謂障礙。其中住處是住處障礙。於家亦然。</p>
<lb ed="N" n="0158a02"/><p xml:id="pN67p0158a0201">其中：</p>
<lb ed="N" n="0158a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一　住處</cb:mulu><head>〔一〕</head><p xml:id="pN67p0158a0302" cb:place="inline">「住處。」言一內室，亦言一私室或全僧伽藍。此非爲一切者之障礙。而
<lb ed="N" n="0158a04"/>於此中，熱心於普請等者，或蓄積衆多物品者，或爲何等之原因〔對住處〕有期待
<lb ed="N" n="0158a05"/>而心被繫縛者，唯如斯者爲〔住處之〕障礙。其他者卽不然。於此有故事。</p>
<lb ed="N" n="0158a06"/><p xml:id="pN67p0158a0601">據說：二人之善男子，出離阿奴羅達城，相繼於塔園等出家<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158003" n="0158003"/>。彼等中，一人
<lb ed="N" n="0158a07"/>精達〔比丘戒、比丘尼戒之〕二本母而至〔法臘〕五歲於〔雨安住畢〕作自恣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158004" n="0158004"/>，
<lb ed="N" n="0158a08"/>往名爲婆之那康達羅極<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158005" n="0158005"/>，獨住其處。往婆之那康達羅極，久住其處，且成爲長老
<lb ed="N" n="0158a09"/>而思惟：「此處定適於禪思，亦催促朋友來此。」如是離去逐漸而入塔園寺。同年之
<lb ed="N" n="0158a10"/>長老見彼入來，出迎受取衣、鉢，行〔對來客之〕任務，來客之長老入友之住處而
<lb ed="N" n="0158a11"/>想：「今友能以酥、砂糖、飮料饗應我，因彼久住此都也。」彼於不得〔是等〕，翌日
<lb ed="N" n="0158a12"/>早晨思之：「今諸侍者能取些粥、硬食來饗應。」終不見此些，「無食贈彼，恐怕是於
<lb ed="N" n="0158a13"/>入〔村〕而與者」，早晨卽與彼入村。彼等二人行於同路唯得一匙之粥，坐於坐堂而
<lb ed="N" n="0158a14"/>飮。如是來客長老思惟：「恐怕非應常唯〔得布施〕粥，今人人之食時，當與美味食。」
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0159a" n="0159a"/>
<lb ed="N" n="0159a01"/>言此食時亦食行乞而所得者，「尊師！云何於一切時如斯過日耶？」「然，友！」「尊
<lb ed="N" n="0159a02"/><ref cRef="PTS.Vism.91"/>師！婆之那康達羅極，是安快，我等往彼處！」長老由都之南門出，行陶師村之道路。
<lb ed="N" n="0159a03"/>今一人（客比丘）言：「尊師！如何行此道耶？」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159006" n="0159006"/>「友！汝非讚歎婆之那康達羅極
<lb ed="N" n="0159a04"/>耶？」「然，尊師！如斯〔長〕時住此處，無何多餘之用具耶？」「然，友！牀、椅子
<lb ed="N" n="0159a05"/>是僧伽之物〔依平常而〕處理，其無何物。」「尊師！然，我於彼處有步杖、油洞、
<lb ed="N" n="0159a06"/>鞋袋。」「友！汝一日住而置如斯之物耶？」「然，尊師！」彼以信心禮拜長而言：「尊
<lb ed="N" n="0159a07"/>師！如尊師者於一切處有阿練若住。塔園〔寺〕以藏四佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159007" n="0159007"/>遺物之處所。於銅殿可
<lb ed="N" n="0159a08"/>適當聞法，亦可以見大塔廟並見長老，如佛在世。於是請尊師住此！」翌日持鉢、衣
<lb ed="N" n="0159a09"/>自離去。</p>
<lb ed="N" n="0159a10"/><p xml:id="pN67p0159a1001">如斯者住所不爲障礙。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0159a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">二　家</cb:mulu><head>〔二〕</head><p xml:id="pN67p0159a1102" cb:place="inline">「家」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159008" n="0159008"/>者，是親戚之家，或檀越<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159009" n="0159009"/>之家。然，某者於檀越家，依「其家爲幸
<lb ed="N" n="0159a12"/>福自己亦幸福」等論法，親著而住故爲障礙。彼非其家之人人爲聞法者，亦不行至附
<lb ed="N" n="0159a13"/>近之精舍。〔然〕或者卽父母亦不成障礙，如住庫蘭達加精舍長老之外甥靑年比丘。</p>
<lb ed="N" n="0159a14"/><p xml:id="pN67p0159a1401">傳云，彼爲修學而往魯哈那（錫蘭東南部地方）。長老之妹優婆夷，常聞於長老，
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0160a" n="0160a"/>
<lb ed="N" n="0160a01"/>彼（子）之消息。長老於某日，「帶著靑年」向魯哈那出發，靑年亦久住於此。今遇
<lb ed="N" n="0160a02"/>和尙以知「優婆夷〔母〕之消息歸來」而離開魯哈那。彼等兩人皆相會於〔錫蘭之〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160010" n="0160010"/>
<lb ed="N" n="0160a03"/>恆河岸。彼於某樹下爲長老作務，問：「汝往何處耶？」而語其目的。長老曰：「汝善
<lb ed="N" n="0160a04"/>作也，優婆夷亦常尋問〔汝之消息〕。我亦因此目的而來，汝往〔故鄕〕，然，我在
<lb ed="N" n="0160a05"/><ref cRef="PTS.Vism.92"/>此過雨期。」而送行彼。彼入雨安居之日，而達其〔庫蘭達加〕精舍。臥坐處亦得彼父
<lb ed="N" n="0160a06"/>之所作者，如是彼父翌日來〔精舍〕，尋問：「尊師！我〔所作〕臥坐處，是誰得耶？」
<lb ed="N" n="0160a07"/>聞是「到來之靑年得」，近彼禮拜而言：「尊師！我等之臥坐處，有用務於入雨安居
<lb ed="N" n="0160a08"/>者。」言：「優婆塞！是何用務耶？三個月於我等之家取施食而自恣後，去時當來
<lb ed="N" n="0160a09"/>訪。」彼沈默<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160011" n="0160011"/>而許諾。優婆塞亦行往於家，言「我等所〔作〕住處，安住一人來到
<lb ed="N" n="0160a10"/>之尊者。應恭敬供養」。優婆夷：「善哉！」受諾而準備美味硬食、軟食、靑年於食時
<lb ed="N" n="0160a11"/>往兩親之家。〔然，兩親〕誰皆不覺彼是〔彼等之兒子〕。彼三個月亦於其處受用食
<lb ed="N" n="0160a12"/>物以過雨期。言：「我當離去。」再來訪〔兩親之家〕。其時雙親言：「尊師！請明日去。」
<lb ed="N" n="0160a13"/>使翌日於家進食，與充滿油筒、一塊砂糖、九肘之衣，言：「尊師！請去！」彼〔言
<lb ed="N" n="0160a14"/>謝禮〕作隨喜而出發向魯哈那。〔彼〕和尙自恣與彼相反之道而來，遇於以前相會之
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0161a" n="0161a"/>
<lb ed="N" n="0161a01"/>處。彼於某樹下爲長老作務，時，彼長老問：「伶俐者！汝遇見優婆夷耶？」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161012" n="0161012"/>彼：
<lb ed="N" n="0161a02"/>「然，尊師！」而語一切始末，以油塗長老之足，砂糖塊亦作飮料而請飮，彼衣供給
<lb ed="N" n="0161a03"/>長老而禮拜長老，言：「尊師！我適於魯哈那。」而去！長老亦歸〔庫蘭達加〕精舍，
<lb ed="N" n="0161a04"/>翌日入庫蘭達加村。優婆夷亦常立道路眺望「我兄今帶來我子」。彼女見彼獨來，「怕
<lb ed="N" n="0161a05"/>是我子死矣！此長老獨來」而伏長老之足下悲歎號泣。長老言：「靑年者少欲故，非
<lb ed="N" n="0161a06"/><ref cRef="PTS.Vism.93"/>不知自己而去耶！」以慰安彼女，語一切之始末，以鉢袋中取出彼衣而示。優婆夷信
<lb ed="N" n="0161a07"/>樂向子去之方向，平伏禮拜言：「想我子如實爲身證之比丘，世尊說羅達奇尼多行道
<lb ed="N" n="0161a08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0161013" n="0161013"/>、那羅加行道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161014" n="0161014"/>、睹韋多加行道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161015" n="0161015"/>、四資具滿足者之修習樂，以示大聖種行道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161016" n="0161016"/>。
<lb ed="N" n="0161a09"/>雖於生母家三個月受食，皆不言我是子，汝是母。嗚呼！實是希有者。」</p>
<lb ed="N" n="0161a10"/><p xml:id="pN67p0161a1001">如斯者雖是父母亦無障礙，何況其他檀越之家耶？</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0161a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">三　利得</cb:mulu><head>〔三〕</head><p xml:id="pN67p0161a1102" cb:place="inline">「利得」是四資具。彼等云何是障礙耶？然，有福之比丘，到處人人多
<lb ed="N" n="0161a12"/>與之附隨品及資具。彼隨喜彼等，〔言謝禮〕說示法，不得機會作應行之沙門法。由
<lb ed="N" n="0161a13"/>朝陽出至初夜止，應接人人而不絕。更於晨早多求諸乞食來，言：「尊師！某優婆塞、
<lb ed="N" n="0161a14"/>優婆夷、大臣、大臣女欲見尊師。」彼言：「諸君！持衣、鉢。」作準備起行，〔爲接待
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0162a" n="0162a"/>
<lb ed="N" n="0162a01"/>而過日〕，常如斯忙碌。於彼其等資具是障礙，彼捨衆獨行至人不知之處。如斯是彼
<lb ed="N" n="0162a02"/>令斷破其障礙。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0162a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">四　衆</cb:mulu><head>〔四〕</head><p xml:id="pN67p0162a0302" cb:place="inline">「衆」是經學之衆或論學之衆。行敎授其〔衆〕又答其質問，不得機會
<lb ed="N" n="0162a04"/>作〔應作〕之沙門法，衆是障礙。彼應如次斷破。若多數彼等諸比丘已學得，剩下
<lb ed="N" n="0162a05"/><ref cRef="PTS.Vism.94"/>少數者，令少數者學畢，當入阿練若。若少數已學得、剩下多數者，不隔一由旬以
<lb ed="N" n="0162a06"/>上，於一由旬以內之區域，行往他之衆語者（敎師）之處，應言：「尊者由敎授等攝
<lb ed="N" n="0162a07"/>受此等者。」如斯亦不〔敎師〕者，言「諸君！於我有一作務，汝等自欲去處」，捨衆
<lb ed="N" n="0162a08"/>而行自己之〔沙門〕業。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0162a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">五　業</cb:mulu><head>〔五〕</head><p xml:id="pN67p0162a0902" cb:place="inline">「業」是普請。作此事者，是不得不監督土木工等是否從事〔工作〕，又
<lb ed="N" n="0162a10"/>不得不掛慮〔工作〕是否能完成。故常爲此障礙。此應如次斷破。若少剩餘者應至
<lb ed="N" n="0162a11"/>完畢。若又屬僧伽有多普請者，於僧伽或從僧伽之責任交給比丘負責。若自己所有
<lb ed="N" n="0162a12"/>者，當交給自己責任之負擔者。不得如斯者，以〔自己之所有物〕施捨於僧伽而行
<lb ed="N" n="0162a13"/>出。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0162a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">六　旅行</cb:mulu><head>〔六〕</head><p xml:id="pN67p0162a1402" cb:place="inline">「旅行」是行道之事。然，於何處有希望就其人出家者，或〔信者之布
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0163a" n="0163a"/>
<lb ed="N" n="0163a01"/>施〕，彼應受何等之資具類，若不得彼之〔來訪〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163017" n="0163017"/>，不能忍待〔望彼之來訪者〕，
<lb ed="N" n="0163a02"/>雖入阿練若行沙門法，但難除往〔招待處所之〕心者，故其作務畢，應熱心於沙門
<lb ed="N" n="0163a03"/>法。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0163a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">七　親戚</cb:mulu><head>〔七〕</head><p xml:id="pN67p0163a0402" cb:place="inline">「親戚」於精舍爲阿闍梨、和尙、徒弟（和尙之弟子）、門人是同和尙（阿
<lb ed="N" n="0163a05"/>闍梨之弟子）、以同於阿闍黎者一悉爲同學，如於家爲母、父、兄弟等。彼若生病，
<lb ed="N" n="0163a06"/>於彼等是障礙，故應看護彼等令至平癒而斷彼障礙。其中和尙先發病，若急〔治之
<lb ed="N" n="0163a07"/>而〕不起者，應看護至其臨終。令〔自己〕出家之阿闍梨、對〔自己〕授具足之阿
<lb ed="N" n="0163a08"/>闍黎，徒弟，〔自己〕授於具足之〔門人〕，〔自己〕令於出家之門人，〔對〕同和尙
<lb ed="N" n="0163a09"/>者亦同樣。其次〔自己〕依止之阿闍黎、敎授〔自己〕之阿闍梨，依止於〔自己〕
<lb ed="N" n="0163a10"/>之門人，〔自己〕敎授之門人，同阿闍黎者，不斷絕依止、敎授之間，是應爲看病。
<lb ed="N" n="0163a11"/><ref cRef="PTS.Vism.95"/>能者其後亦應看病。對父母行如對和尙。若又彼等雖有王位，希望由子看護者，應
<lb ed="N" n="0163a12"/>〔看護〕之。又彼等無藥時，應與給自己之所有。若〔自己〕亦無時，應徧求行乞
<lb ed="N" n="0163a13"/>而給與。然，於兄弟姊妹，從彼等所有之物，調合而與。若〔彼等自己無〕時，以
<lb ed="N" n="0163a14"/>自己所有物暫與之，若後得者卽取之，不得者亦不應請求。非親戚姊妹之夫，不可
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0164a" n="0164a"/>
<lb ed="N" n="0164a01"/>作藥亦不可與。然，應與姊妹言：「與汝夫。」對兄弟之妻亦同樣。若彼等之子是親
<lb ed="N" n="0164a02"/>戚者，是可給其子。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0164a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">八　生病</cb:mulu><head>〔八〕</head><p xml:id="pN67p0164a0302" cb:place="inline">「生病」是所有之病，因其惱害而障礙。故應服用藥而斷除之。若幾日
<lb ed="N" n="0164a04"/>服藥亦不治癒者，應呵責自己：「我非汝之奴隷、傭者，養汝〔我〕無止境受輪迴沉
<lb ed="N" n="0164a05"/>淪之苦。」而行沙門法。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0164a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">九　讀書</cb:mulu><head>〔九〕</head><p xml:id="pN67p0164a0602" cb:place="inline">「讀書」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164018" n="0164018"/>是聖典之研究，唯常事其誦習等者有障礙，其外者不然。對
<lb ed="N" n="0164a07"/>此有此等之故事。</p>
<lb ed="N" n="0164a08"/><p xml:id="pN67p0164a0801">傳說，中部誦者之麗韋長老前往摩羅耶<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164019" n="0164019"/>之麗韋長老之處請〔敎〕業處。長老
<lb ed="N" n="0164a09"/>問：「友！汝對聖典云何。〔學習耶〕？」「尊師！我熟達於中部」。「友！中部者甚難，
<lb ed="N" n="0164a10"/>若誦習根本五十〔經〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164020" n="0164020"/>者，卽不能不誦〔其次〕中分五十〔經〕，若誦習此等，亦
<lb ed="N" n="0164a11"/>不能不誦後分五十〔經〕。〔故爲學習而忙〕。汝何〔得〕業處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164021" n="0164021"/>之時耶？」「尊師！於
<lb ed="N" n="0164a12"/>尊師之處得業處（修定），可不更看〔聖典〕」而修業處之十九年間不作誦習，第二十
<lb ed="N" n="0164a13"/><ref cRef="PTS.Vism.96"/>年達阿羅漢位，爲誦習來之諸比丘，言：「諸君！我二十年間不看聖典，但此我通曉，
<lb ed="N" n="0164a14"/>開始！」由初至終爲止，彼無一字之疑惑。</p>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0165a" n="0165a"/>
<lb ed="N" n="0165a01"/><p xml:id="pN67p0165a0101">又住加羅利耶山之龍長老亦十八年間棄聖而不顧，對諸比丘說界論<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165022" n="0165022"/>。彼等於
<lb ed="N" n="0165a02"/>〔阿奴羅達〕村與諸長老一起共住，雖〔界論中之〕問，雖由〔龍長老〕以順次述
<lb ed="N" n="0165a03"/>之亦無有誤。</p>
<lb ed="N" n="0165a04"/><p xml:id="pN67p0165a0401">於大寺三藏小無畏長老不學義疏，令打金鼓：「於五部〔學者〕中，我解說三藏。」
<lb ed="N" n="0165a05"/>比丘衆言：「〔彼三藏之解說〕是由何阿闍梨而學得耶？彼說唯自己之阿闍梨學得。
<lb ed="N" n="0165a06"/>不許異說。」〔彼之〕和尙亦來問彼：「友！汝令打鼓耶？」「然，尊師！」「何故耶？」
<lb ed="N" n="0165a07"/>「尊師！我解說聖典」。「友，無畏！諸阿闍梨，云何說此句耶？」「尊師！如斯說」。
<lb ed="N" n="0165a08"/>長老以「喔」而拒否。更由彼諸他法門，三次言「尊師！如斯說」。長老悉以「喔」拒否
<lb ed="N" n="0165a09"/>之。「友！汝唯最初之論是阿闍梨之〔論〕道。然，非由阿闍梨之口學得故，不能決
<lb ed="N" n="0165a10"/>定如斯是諸阿闍梨之說。往聞自己之諸阿闍梨」。「尊師！我往何處去！」「向恒河之
<lb ed="N" n="0165a11"/>魯哈那地方之睹羅達羅山寺，住有通達一切聖典大法護長老。往彼之處」。「唯諾，
<lb ed="N" n="0165a12"/>尊師！」禮拜長老而共五百比丘往長老之處，禮拜而坐。長老問：「何故來此耶？」「尊
<lb ed="N" n="0165a13"/>師！爲聞法也」。「友！無畏！長部與中部偶爾受質問，然，餘者，我三十年未曾看。
<lb ed="N" n="0165a14"/><ref cRef="PTS.Vism.97"/>然，汝於夜分於我處讀誦，我日中對汝說」。彼「唯諾，尊師」如是也。於僧房之入口
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0166a" n="0166a"/>
<lb ed="N" n="0166a01"/>造大假堂而爲村人等日日來聞法。長老以夜分所讀誦於日中說，行順次說畢，坐於
<lb ed="N" n="0166a02"/>無畏長老處之筵蓆，言：「友！請爲我說業處。」「尊師！以言何耶？我非於尊師之處
<lb ed="N" n="0166a03"/>聞〔法〕耶。尊師所未得知者，我能說〔何〕耶？」然，彼長老言：「得達者之道，
<lb ed="N" n="0166a04"/>是與此〔學解〕別也。」無畏長老當時已成須陀洹。如斯彼向〔大法護長老〕說業處
<lb ed="N" n="0166a05"/>而歸，於銅殿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166023" n="0166023"/>說法時，聞「〔大法護〕長老般涅槃」。聞之言：「諸君持衣來。」而纏衣
<lb ed="N" n="0166a06"/>言：「諸君！我等之阿闍梨〔大法護長老〕〔得〕阿羅漢道是至當也。諸君！我等之
<lb ed="N" n="0166a07"/>阿闍梨正直而知是非曲直。彼自己坐於法弟子之筵蓆，言：『請爲我說業處。』諸君！
<lb ed="N" n="0166a08"/>長老〔得〕阿羅漢道是至當也。」</p>
<lb ed="N" n="0166a09"/><p xml:id="pN67p0166a0901">如斯之人人讀書不障礙。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0166a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一〇　神變</cb:mulu><head>〔一〇〕</head><p xml:id="pN67p0166a1003" cb:place="inline">「神變」是凡夫之神變。然，此如仰臥孩兒，若如難處理〔多危險之〕
<lb ed="N" n="0166a11"/>小稻，少許便破壞。而其（神變）是觀（毘鉢舍那）之障礙而非定之〔障礙〕。得達
<lb ed="N" n="0166a12"/>〔其〕定故。故希求觀者應斷除神變之障礙。其他〔卽希求定者，應斷除〕餘〔之
<lb ed="N" n="0166a13"/>九障礙〕。</p>
<lb ed="N" n="0166a14"/><p xml:id="pN67p0166a1401">此先詳說障礙論</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0167a" n="0167a"/>
<lb ed="N" n="0167a01"/>
<lb ed="N" n="0167a02"/>
<lb ed="N" n="0167a03"/>
<lb ed="N" n="0167a04"/>
<lb ed="N" n="0167a05"/>
<lb ed="N" n="0167a06"/>
<lb ed="N" n="0167a07"/>
<lb ed="N" n="0167a08"/>
<lb ed="N" n="0167a09"/>
<lb ed="N" n="0167a10"/>
<lb ed="N" n="0167a11"/>
<lb ed="N" n="0167a12"/>
<lb ed="N" n="0167a13"/>
<lb ed="N" n="0167a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0168a" n="0168a"/>
<lb ed="N" n="0168a01"/>
<lb ed="N" n="0168a02"/>
<lb ed="N" n="0168a03"/>
<lb ed="N" n="0168a04"/>
<lb ed="N" n="0168a05"/>
<lb ed="N" n="0168a06"/>
<lb ed="N" n="0168a07"/>
<lb ed="N" n="0168a08"/>
<lb ed="N" n="0168a09"/>
<lb ed="N" n="0168a10"/>
<lb ed="N" n="0168a11"/>
<lb ed="N" n="0168a12"/>
<lb ed="N" n="0168a13"/>
<lb ed="N" n="0168a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0169a" n="0169a"/>
<lb ed="N" n="0169a01"/>
<lb ed="N" n="0169a02"/>
<lb ed="N" n="0169a03"/>
<lb ed="N" n="0169a04"/>
<lb ed="N" n="0169a05"/>
<lb ed="N" n="0169a06"/>
<lb ed="N" n="0169a07"/>
<lb ed="N" n="0169a08"/>
<lb ed="N" n="0169a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（二）授業處親近善友</cb:mulu><head>（二）</head><p xml:id="pN67p0169a0902" cb:place="inline">其次，於此「授業處，親近善友」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169001" n="0169001"/>，有二種之業處，是一切處業處及應
<lb ed="N" n="0169a10"/>用業處。其中：</p>
<lb ed="N" n="0169a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一　一切處業處</cb:mulu><head>〔一〕〔一切處業處〕</head><p xml:id="pN67p0169a1107" cb:place="inline">「一切處業處」是對比丘衆等爲慈與死念。某人人是不淨
<lb ed="N" n="0169a12"/>想，亦言〔一切處業處〕。然，行業處之比丘，第一先行〔慈範圍〕之限定，對其境
<lb ed="N" n="0169a13"/>內之比丘衆「幸福而無惱害」當修習慈。由此對境內之諸天神、對附近村之諸支配者，
<lb ed="N" n="0169a14"/>由此加上其處知人民並對一切友情而〔當修慈〕。然，彼對比丘衆依慈，於諸共住者
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0170a" n="0170a"/>
<lb ed="N" n="0170a01"/>生起柔和心。如是彼等爲彼幸福之同住者。對境內之諸天神，慈之故而心爲柔和之
<lb ed="N" n="0170a02"/><ref cRef="PTS.Vism.98"/>諸天神，以如法之護而行善守護。對附近諸支配者，慈之故而爲身柔和之諸支配者，
<lb ed="N" n="0170a03"/>以如法之護，善守護品物。對其處之人民，慈之故〔人民〕起信樂心，不蔑視行乞
<lb ed="N" n="0170a04"/>之〔彼〕。對一切有情，慈之故一切處行乞而不被害。其次依死念，思念：「我必當
<lb ed="N" n="0170a05"/>死。」而捨邪求，以益增大〔無常、苦、無我之〕悚懼，爲無執著之生活，其次，通曉
<lb ed="N" n="0170a06"/>不淨想者，雖爲諸天所緣，〔對其所緣〕不依貪而奪彼心。如斯〔慈、死念、不淨想〕
<lb ed="N" n="0170a07"/>行多饒益故，於一切處所希求、欲求者，且目的爲瑜伽勤修之業處，言爲「一切處業
<lb ed="N" n="0170a08"/>處」。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0170a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">二　應用業處</cb:mulu><head>〔二〕〔應用業處〕</head><p xml:id="pN67p0170a0906" cb:place="inline">其次，四十業處之中，適當於自己之性行，常作爲〔自己〕
<lb ed="N" n="0170a10"/>應用〔修習〕故，又於次第爲上位修習業之足處（近因）故，言爲「應用業處」。</p>
<lb ed="N" n="0170a11"/><p xml:id="pN67p0170a1101">如是與此二種之業處者，言爲業處之敎授者。〔親近〕其業處敎授者之善友。
<lb ed="N" n="0170a12"/>〔卽：〕</p>
<lb ed="N" n="0170a13"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0170a1301"><l>所愛而應敬重者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170002" n="0170002"/></l><l>敎語堪於敎他者</l>
<lb ed="N" n="0170a14"/><l>又爲甚深論說者</l><l>非道不爲勸誘者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170003" n="0170003"/></l></lg>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0171a" n="0171a"/>
<lb ed="N" n="0171a01"/><p xml:id="pN67p0171a0101">如斯具備德行，專求〔他人〕利益，有向上心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171004" n="0171004"/>〔親近〕善友。其次：「阿難！
<lb ed="N" n="0171a02"/>實〔親近〕如我之善友，生者之諸有情由生而解脫。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171005" n="0171005"/>等之語故，正等覺者才是具足
<lb ed="N" n="0171a03"/>一切行相之善友。故世尊在世，於世尊之處學得業處，才是善學得。然，佛般涅槃
<lb ed="N" n="0171a04"/>後，於八十大聲聞中之存命者處可學得。若無彼等時，〔自己〕欲學得，由業處生四
<lb ed="N" n="0171a05"/>種、五種禪，以禪爲近因而令增長觀，達於漏盡，於漏盡者之處得學。</p>
<lb ed="N" n="0171a06"/><p xml:id="pN67p0171a0601">然而云何漏盡者自己表明云何言「我是漏盡者」耶？應知〔業處〕行者之表明。
<lb ed="N" n="0171a07"/><ref cRef="PTS.Vism.99"/>馬護長老是開始業處之比丘，知「此者是業處行者」，非於虛空設皮革片，於其處結
<lb ed="N" n="0171a08"/>跏趺坐而語業處耶！故若得漏盡者卽極好。</p>
<lb ed="N" n="0171a09"/><p xml:id="pN67p0171a0901">若不得〔漏盡者〕，而得阿那含、斯陀含、須陀洹、禪，乃至凡夫、三藏持者、
<lb ed="N" n="0171a10"/>二藏持者、一藏持者之中，順次由前者之處〔學得〕。亦非一藏之持者時，雖悉通達
<lb ed="N" n="0171a11"/>〔長部等〕一部之義疏，應於自知恥者之處學得。然，如斯聖典持者，是保護系統、
<lb ed="N" n="0171a12"/>維持傳統之阿闍梨，奉師之意見而不通自己之意見。故古昔之諸長老，三度言：「知
<lb ed="N" n="0171a13"/>恥者應保護〔傳統〕，知恥者應保護。」而於前說之漏盡者等於此時自己到達之道，
<lb ed="N" n="0171a14"/>〔卽以自己之經驗〕語〔學人〕。然，多聞者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171006" n="0171006"/>親近每位之阿闍梨而通達於聖典<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171007" n="0171007"/>、
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0172a" n="0172a"/>
<lb ed="N" n="0172a01"/>義疏故，對彼此之〔業處〕以觀察經與理，考慮〔學人之〕適不適，往密林處，如
<lb ed="N" n="0172a02"/>大象顯示大道以語業處。故如斯親近敎授業處之善友，對彼作一切之務而應學得業
<lb ed="N" n="0172a03"/>處。</p>
<lb ed="N" n="0172a04"/><p xml:id="pN67p0172a0401">若此人（善友），於同一寺可得者甚善。若不得者，彼應往（善友）住處。往時
<lb ed="N" n="0172a05"/>洗足塗油、足穿履物、持傘、持油筒、蜜、砂糖等，不可帶諸弟子而往。而爲訪問
<lb ed="N" n="0172a06"/>者遂行作務，持自己之鉢、衣，於途中入每所之精舍，於何處亦應作一切務，輕微
<lb ed="N" n="0172a07"/>身邊物，行最嚴肅之生活。入其〔目的之〕精舍，於途中準備楊枝而持入。「暫休息
<lb ed="N" n="0172a08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0172008" n="0172008"/>，作洗足塗油等後，我往阿闍梨之處」而不可入其他之僧房。何以故？然，若其處
<lb ed="N" n="0172a09"/>（對學處）有與阿闍梨乖違諸比丘者，須問彼等來〔彼〕之理由，作誹謗〔敎乞之〕
<lb ed="N" n="0172a10"/><ref cRef="PTS.Vism.100"/>阿闍梨，而且言：「若至彼處者，汝應墮落。」〔對至此等〕令生後悔，如是〔學人〕
<lb ed="N" n="0172a11"/>應由此歸去。故立卽往其處以尋阿闍梨之住處。若阿闍梨比〔學人〕年少者，亦可
<lb ed="N" n="0172a12"/>於〔阿闍梨作〕受取鉢、衣等。若是年長者，往禮拜阿闍梨而立。言：「友！捨下衣、
<lb ed="N" n="0172a13"/>鉢。」者，卽捨下。言：「須何飮物。」者，若欲者當飮之。言：「請洗足。」亦不得立卽洗之。
<lb ed="N" n="0172a14"/>若阿闍梨提來之水，以此不適於〔洗足〕，若言：「友！請洗足，非我提來，是他者
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0173a" n="0173a"/>
<lb ed="N" n="0173a01"/>共提來。」應於屋下之空地，又如精舍一偶之露地，於阿闍梨不見處，坐而洗足。若
<lb ed="N" n="0173a02"/>阿闍梨持來油筒，應起立以兩手恭而受之。若不受者，能使阿闍梨誤解「此比丘今後
<lb ed="N" n="0173a03"/>吝於共同受用」。又受取而最初不得塗足。然，若此是阿闍梨肢體之塗油，〔卽不適
<lb ed="N" n="0173a04"/>於塗足〕。故第一先塗頭，其次塗於肩。然，若言：「是一切之持用油。友！此可塗
<lb ed="N" n="0173a05"/>足。」者，少塗頭後而塗足已，言：「尊師！此油筒藏置處。」給於阿闍梨之手。來到之日，
<lb ed="N" n="0173a06"/>不得如是言：「尊師！請爲我說業處。」而由翌日，若有阿闍梨以前之侍者，應乞彼
<lb ed="N" n="0173a07"/>對〔阿闍梨〕行作務。若乞之亦不與〔作務〕者，應待得機會時而爲。作〔務〕者，
<lb ed="N" n="0173a08"/>早晨阿闍梨洗面時，應提出小、中、大之三楊枝，準冷、溫二種之洗面水及沐浴水。
<lb ed="N" n="0173a09"/>阿闍梨如三日間〔續〕用者，應常提出〔楊枝或水〕。不限定〔楊枝之大或水之溫冷〕，
<lb ed="N" n="0173a10"/><ref cRef="PTS.Vism.101"/>用此用彼者，以提出得手之物。〔對阿闍梨之作務〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173009" n="0173009"/>何要多言！世尊言：「諸比丘！
<lb ed="N" n="0173a11"/>門人對阿闍梨應正作務<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173010" n="0173010"/>。於此，有此之正務。晨早起而脫履，上衣於一肩而與楊
<lb ed="N" n="0173a12"/>枝，與洗面水，設坐處。若有粥，洗容器而提出粥。」等之正務<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173011" n="0173011"/>，制定「犍度」，應一
<lb ed="N" n="0173a13"/>切行之。如斯成就作務而令師歡喜，日暮禮拜而「去」及有得空暇時可回〔自己之房〕。
<lb ed="N" n="0173a14"/>若彼問：「汝爲何而來耶？」其時，應語來之理由。若彼不問，若認眞作務，經十日
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0174a" n="0174a"/>
<lb ed="N" n="0174a01"/>或半月，某日得暇亦不得去而作機會，以語來之理由。或於非時行而問：「汝爲何而
<lb ed="N" n="0174a02"/>來耶？」應語之。若彼言：「晨早來。」者，應晨早來。若又其時，彼〔學人〕患膽汁病
<lb ed="N" n="0174a03"/>而腹激病，或消化力弱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0174012" n="0174012"/>而食物不消化，或其他有何等之病，其如實報吿〔阿闍梨〕
<lb ed="N" n="0174a04"/>而自己以吿適當之時刻，應於其時刻親近〔阿闍梨〕。於不適當時說業處亦不能作意。</p>
<lb ed="N" n="0174a05"/><p xml:id="pN67p0174a0501">於此處「授業處親近善友」〔之司〕之詳說。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0174a06"/>
<lb ed="N" n="0174a07"/>
<lb ed="N" n="0174a08"/>
<lb ed="N" n="0174a09"/>
<lb ed="N" n="0174a10"/>
<lb ed="N" n="0174a11"/>
<lb ed="N" n="0174a12"/>
<lb ed="N" n="0174a13"/>
<lb ed="N" n="0174a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0175a" n="0175a"/>
<lb ed="N" n="0175a01"/>
<lb ed="N" n="0175a02"/>
<lb ed="N" n="0175a03"/>
<lb ed="N" n="0175a04"/>
<lb ed="N" n="0175a05"/>
<lb ed="N" n="0175a06"/>
<lb ed="N" n="0175a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（三）適應於自己的性行</cb:mulu><head>（三）</head><p xml:id="pN67p0175a0702" cb:place="inline">今此處「適應於自己之性行」者，</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一　性行之區別</cb:mulu><head>〔一〕〔性行之區別〕</head><p xml:id="pN67p0175a0720" cb:place="inline">性行是六行，〔卽〕
<lb ed="N" n="0175a08"/>貪行、瞋行、癡行、信行、覺行、尋行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175001" n="0175001"/>也。然，或有人由貪等之〔三〕組合更成
<lb ed="N" n="0175a09"/>四種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175002" n="0175002"/>，同由信等〔之組合而別成四〕，此等八加<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175003" n="0175003"/>〔最初之六〕而成十四。然，言
<lb ed="N" n="0175a10"/>如斯區別時，貪等與信等配合，卽成多之性行。故當知略之唯說六性行。性行、本
<lb ed="N" n="0175a11"/>性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175004" n="0175004"/>、增性<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175005" n="0175005"/>其意義是同一。彼等由〔六根本行〕而有六種人。〔卽〕貪行者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175006" n="0175006"/>、
<lb ed="N" n="0175a12"/><ref cRef="PTS.Vism.102"/>瞋行者、癡行者、信行者、覺行者、尋行者。</p>
<lb ed="N" n="0175a13"/><p xml:id="pN67p0175a1301">其中，於貪行者善起時，信爲強力。〔信〕近貪而成德故。⸺譬如貪，有潤於不
<lb ed="N" n="0175a14"/>善之側，不甚粗野，信有潤善之側〔不爲極粗野〕；又貪如求事物之愛，信求戒等之
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0176a" n="0176a"/>
<lb ed="N" n="0176a01"/>德。又貪如不捨不利，信乃不捨利。⸺故信行者是貪行者之同分。⸺</p>
<lb ed="N" n="0176a02"/><p xml:id="pN67p0176a0201">其次，於瞋行者起善時慧爲力強。〔慧〕近瞋而成德故。⸺如瞋不潤於不善側，
<lb ed="N" n="0176a03"/>不執著所緣，慧〔不潤〕善之側，〔不執著所緣〕。又瞋唯求不實之過失，慧唯求實
<lb ed="N" n="0176a04"/>之過失。又瞋是回避有情之態度爲作用，慧是回避諸行（有爲法）之態度爲〔作用〕。
<lb ed="N" n="0176a05"/>⸺故覺行者是瞋行者之同分。</p>
<lb ed="N" n="0176a06"/><p xml:id="pN67p0176a0601">其次，於癡行者，爲令生起未生起之諸善法而精進，則越生起障礙之諸尋，〔尋〕
<lb ed="N" n="0176a07"/>近癡爲相故。⸺如癡因混亂而不確立，尋爲種種類之尋求而〔確立〕。又癡無洞察故
<lb ed="N" n="0176a08"/>而動搖，尋輕輕思惟故而〔動搖〕。⸺故尋行者是癡行者之同分。</p>
<lb ed="N" n="0176a09"/><p xml:id="pN67p0176a0901">依愛、慢、見更有人人說三性行。然，愛卽是貪，又慢是與其貪相應。故此兩
<lb ed="N" n="0176a10"/>者不外於貪行。又見以癡爲原因故，見行是隨起於癡行。〔故不必要別立愛、慢、見
<lb ed="N" n="0176a11"/>之三性行〕。</p>
<lb ed="N" n="0176a12"/><p xml:id="pN67p0176a1201">其次，〔二〕此等性行是爲何原因耶？〔三〕如何此人爲貪行者，此人是瞋等何
<lb ed="N" n="0176a13"/>之行者，當知耶？〔四〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176007" n="0176007"/>何行者是適於何耶？其中：</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0176a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">二　性行之原因</cb:mulu><head>〔二〕〔性行之原因〕</head><p xml:id="pN67p0176a1407" cb:place="inline">先或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176008" n="0176008"/>人人〔如次〕言，前〔貪瞋癡之〕三性行是（一）
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0177a" n="0177a"/>
<lb ed="N" n="0177a01"/>宿作爲原因，（二）界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177009" n="0177009"/>（三）疾病爲原因。卽（一）於前世常常作好加行及淨業者，
<lb ed="N" n="0177a02"/>是爲貪行者，或由天死而生於此世者，〔爲貪行者〕。於前世常常作斷、殺、縛、怨
<lb ed="N" n="0177a03"/><ref cRef="PTS.Vism.103"/>之行爲者，爲瞋行者，或於地獄、龍界死而生來此世者，〔爲瞋行者〕。於前世常常
<lb ed="N" n="0177a04"/>飮酒，又無〔聞慧〕不究聞者，爲癡行者，或由畜生界死而生此世者，爲〔癡行者〕。
<lb ed="N" n="0177a05"/>如斯〔彼等〕言〔三性行〕是宿作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177010" n="0177010"/>爲原因。</p>
<lb ed="N" n="0177a06"/><p xml:id="pN67p0177a0601">（二）其次，地界、水界之二界增盛故，其人爲癡行者。他之〔火界、風界之〕
<lb ed="N" n="0177a07"/>二界增盛故爲瞋行者。一切爲平等故，是貪行者。</p>
<lb ed="N" n="0177a08"/><p xml:id="pN67p0177a0801">（三）其次，諸病素中，痰增爲貪行者，風增爲癡行者。或痰增爲癡行者，風
<lb ed="N" n="0177a09"/>增爲貪行者。〔彼等〕言斯以界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177011" n="0177011"/>、病素爲原因。</p>
<lb ed="N" n="0177a10"/><p xml:id="pN67p0177a1001">〔然，彼等之說不必爲眞實〕。前世常常入好加行及淨業者，雖由天死而生來此
<lb ed="N" n="0177a11"/>世者，其一切者不皆是貪行者，或爲其他瞋、癡行者。同樣於諸界，如依上述之方
<lb ed="N" n="0177a12"/>法亦不成增盛之定說。又對於病素〔彼等〕之定說亦唯作貪、癡之二說而已。而且
<lb ed="N" n="0177a13"/>其前後〔兩說〕有矛盾。又〔彼等〕亦不說信行等一之原因。故此一切是不確定之
<lb ed="N" n="0177a14"/>語。</p>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0178a" n="0178a"/>
<lb ed="N" n="0178a01"/><p xml:id="pN67p0178a0101">其次之說，此關於諸義疏師之意見而是決定說。卽於鬱沙達奇多那中作如是說
<lb ed="N" n="0178a02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0178012" n="0178012"/>：「於此等有情，依〔其〕宿因決定貪之增盛、瞋之增盛、癡之增盛、無貪之增盛、
<lb ed="N" n="0178a03"/>無瞋之增盛、無癡之增盛。然<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178013" n="0178013"/>，某人刹那造業，貪強而無貪弱，無瞋與無癡強而
<lb ed="N" n="0178a04"/>瞋弱者，其人無貪弱而不能征服貪；又無瞋、無癡強，此得征服瞋、癡。故彼由其
<lb ed="N" n="0178a05"/>業所持結生而生，有貪著而樂天〔性〕，無忿有慧而如金剛智。其次，某人刹那造業，
<lb ed="N" n="0178a06"/>貪、瞋強而無貪、無瞋弱，無癡強而癡弱者，其人以前者同理法，卽有貪著而忿，
<lb ed="N" n="0178a07"/>有慧如金剛智，如施無畏長老。其次，某人刹那造業，貪與無瞋及癡強而其他弱者，
<lb ed="N" n="0178a08"/><ref cRef="PTS.Vism.104"/>其人與前者同理法，有貪而雖然愚鈍，且樂天的<anchor xml:id="nkr_note_orig_0178014" n="0178014"/>而無忿，如<name role="" type="person">薄拘羅</name>長老。又某人
<lb ed="N" n="0178a09"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0178015" n="0178015"/>刹那造業，貪、瞋、癡三者皆強，無貪等弱，其與前者同理法，而有貪著、瞋恚、
<lb ed="N" n="0178a10"/>愚癡。其次，某人刹那造業，無貪與瞋及癡強，而其他弱，其人與前者同理法，無
<lb ed="N" n="0178a11"/>貪著而煩惱少，見天之所緣亦不動，但有瞋與鈍慧。又某刹那造業，無貪、無瞋與
<lb ed="N" n="0178a12"/>癡強，而其他弱，其人與前者同理法，無貪著不瞋而樂天，但是愚鈍。又某人刹那
<lb ed="N" n="0178a13"/>造業，無貪與瞋及無癡強，而其他弱，其人與前者同理法，無貪著有慧，而有瞋、
<lb ed="N" n="0178a14"/>忿。其次，某人刹那造業，無貪無瞋無癡三者皆強而貪等弱，其人與前者同理法，
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0179a" n="0179a"/>
<lb ed="N" n="0179a01"/>無貪、無瞋而有慧。如大僧護長者。」</p>
<lb ed="N" n="0179a02"/><p xml:id="pN67p0179a0201">此處說有貪者，是貪行者。爲瞋、愚鈍是瞋、癡行者。有慧是覺行者。無貪、
<lb ed="N" n="0179a03"/>無瞋本來有信樂故，是信行者。或伴無癡由業而生者，如覺行者；伴強信由業而生
<lb ed="N" n="0179a04"/>者，是信行者；伴欲尋等由業而生者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179016" n="0179016"/>，是尋行者；伴混貪等由業而生者，是混行
<lb ed="N" n="0179a05"/>者。</p>
<lb ed="N" n="0179a06"/><p xml:id="pN67p0179a0601">如斯，當知伴貪等之任何業令生結生，是性行之原因。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0179a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">三　性行者之辨知法（由威儀、由作業、由食、由見等、又由法之轉起）</cb:mulu><head>〔三〕〔性行人之辨知法〕</head><p xml:id="pN67p0179a0709" cb:place="inline">其次，「云何此人是貪行者，〔此人是瞋等之何行者〕
<lb ed="N" n="0179a08"/>當知耶？」前旣述，對此有如次之〔辨知法〕。</p>
<lb ed="N" n="0179a09"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0179a0901"><l>威儀及作業</l><l>由貪與見等</l>
<lb ed="N" n="0179a10"/><l>又法之轉起</l><l>行者當辨知</l></lg>
<lb ed="N" n="0179a11"/><p xml:id="pN67p0179a1101">（一）其中，「由威儀」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179017" n="0179017"/>者，貪行者是自然行法而行，優美之步驟徐徐以下其
<lb ed="N" n="0179a12"/>足，平等而下，平等而上，彼之足〔跡〕平正（中央不觸於地）。瞋行者，以足尖如
<lb ed="N" n="0179a13"/>掘〔地〕而行，足急下急擧，彼足〔跡〕是尾拉長。癡行者是亂步調而行，如硬直
<lb ed="N" n="0179a14"/><ref cRef="PTS.Vism.105"/>者之下足，如硬直者之擧足，彼之足〔跡〕是急促壓下。於摩康提耶經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0179018" n="0179018"/>之記事，
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0180a" n="0180a"/>
<lb ed="N" n="0180a01"/>亦如斯說：</p>
<lb ed="N" n="0180a02"/><lg type="regular" xml:id="lgN67p0180a0201"><l>染著者足跡<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180019" n="0180019"/></l><l>應該是平正</l>
<lb ed="N" n="0180a03"/><l>瞋恚者足跡</l><l>後跟尾拉長</l>
<lb ed="N" n="0180a04"/><l>愚癡者足跡</l><l>急促而急壓</l>
<lb ed="N" n="0180a05"/><l>離脫煩惱者</l><l>足跡是如斯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180020" n="0180020"/></l></lg>
<lb ed="N" n="0180a06"/><p xml:id="pN67p0180a0601">立之姿態<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180021" n="0180021"/>，貪行者亦令人歡喜以美其行相。瞋行者以頑固之行相；癡行者以
<lb ed="N" n="0180a07"/>亂狀之行相。於坐之姿態亦然。其次貪行者，不急於平坦處敷展臥牀，徐徐臥下而
<lb ed="N" n="0180a08"/>善整齊手足，以令人喜歡之行而臥。又被叫起者，亦不急起<anchor xml:id="nkr_note_orig_0180022" n="0180022"/>，如不審而徐徐反答。
<lb ed="N" n="0180a09"/>瞋行者任意地急敷展其牀，投身露出陰沉之臉而臥。又被叫起者，急速而起，如怒
<lb ed="N" n="0180a10"/>而返答。癡行者形狀不佳，敷展其牀，散亂其身，多伏臉而臥；又被叫起者，則言：
<lb ed="N" n="0180a11"/>「云。」遲遲而起。其次，信行者等，爲貪行者等之同分故，彼等亦〔與貪行者〕同樣
<lb ed="N" n="0180a12"/>之威儀。如斯，先由威儀辨知諸行。</p>
<lb ed="N" n="0180a13"/><p xml:id="pN67p0180a1301">（二）「由作業」，於淸掃等之諸作業，貪行者善取掃<g ref="#CB00416">箒</g>，不急亦不令離散砂，
<lb ed="N" n="0180a14"/>如撒布信度韋羅花，淸淨平坦而掃。瞋行者慌忙而取掃<g ref="#CB00416">箒</g>，急而揚起兩側之砂，立
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0181a" n="0181a"/>
<lb ed="N" n="0181a01"/>起粗濁之音不淸潔不平坦而掃。癡行者無精神取掃<g ref="#CB00416">箒</g>，使迴轉掃〔<g ref="#CB00416">箒</g>〕而散〔砂〕，
<lb ed="N" n="0181a02"/>不淨潔不平坦而掃。又如同於淸掃，於洗、染衣服等之一切作業亦然。貪行者巧妙、
<lb ed="N" n="0181a03"/>優美、平均、慇勤行〔洗濯染衣等〕。瞋行者慌忙、頑固、不平等而行。癡行者，於
<lb ed="N" n="0181a04"/><ref cRef="PTS.Vism.106"/>拙劣混亂無定不平等而行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0181023" n="0181023"/>。於穿衣亦如斯：貪行者之〔著衣〕不慌忙，不緩慢，
<lb ed="N" n="0181a05"/>圓滿而令〔人〕歡喜。瞋行者過於慌忙而不圓滿。癡行者緩慢而混亂。信行者等亦
<lb ed="N" n="0181a06"/>同分彼等故，依此類推當知。如斯由作業辨知諸行。</p>
<lb ed="N" n="0181a07"/><p xml:id="pN67p0181a0701">（三）「由食。」貪行者嗜好有脂肪分及甘美之食。於食時，作多過一口之圓團，
<lb ed="N" n="0181a08"/>味覺於種種味不急速而食。又得何等之美味而生喜悅。瞋行者嗜好粗酸之食，於食
<lb ed="N" n="0181a09"/>時，作滿一口之團，不味覺於味，急速而食。又得任何無味之物則不愉快。癡行者
<lb ed="N" n="0181a10"/>無一定物之嗜好，於食時不作一口之圓小團，〔殘食〕投入於器中，転穢口之周圍，
<lb ed="N" n="0181a11"/>散亂心思慮彼此而食。信行者等亦同分彼等故，依此類推當知。如斯由食辨知諸行
<lb ed="N" n="0181a12"/>者。</p>
<lb ed="N" n="0181a13"/><p xml:id="pN67p0181a1301">（四）「由見等」，貪行者喜見細少之物，不生驚愕而長望，於小德亦生執著，
<lb ed="N" n="0181a14"/>實之過失亦不取〔深究〕，將出去似不欲離去，而顧視而出去。瞋行者不愉快見細少
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0182a" n="0182a"/>
<lb ed="N" n="0182a01"/>之物，〔見〕物如倦而不作久視，於小過失亦傷心，實有德亦不取，將出去如欲〔早
<lb ed="N" n="0182a02"/>一刻〕離去，不作顧視而出去。癡行者雖見任何物，皆依他人〔之意見〕，聞他之呵
<lb ed="N" n="0182a03"/>責而呵責，聞讚嘆而讚嘆，而且自己無關心，無取捨之智故。於聞等亦然。其次，
<lb ed="N" n="0182a04"/>信行者等亦同分彼等故，以此類推當知。如斯由見等辨知諸行。</p>
<lb ed="N" n="0182a05"/><p xml:id="pN67p0182a0501">（五）「又由法之轉起」，貪行者如諂、誑、慢、惡欲、大欲、不知足、搖蕩、
<lb ed="N" n="0182a06"/><ref cRef="PTS.Vism.107"/>輕佻〔等〕，常起諸法。瞋行者有〔起〕忿、恨、覆、惱、嫉、慳等事。癡行者如〔起〕
<lb ed="N" n="0182a07"/>惛沈、睡眠、掉擧、惡作（悔）疑、執取、固執等。信行者有〔起〕施捨、欲見聖
<lb ed="N" n="0182a08"/>者、欲聞妙法、多喜悅、不誑、不諂，信樂應信樂等處。覺行者有善語、善友、食
<lb ed="N" n="0182a09"/>知量、念正知、努力不眼、向可悚懼處之悚懼、悚懼者〔起〕如理精勤等法。尋行
<lb ed="N" n="0182a10"/>者喜樂多語、樂衆，不樂於善之努力、心不確定、夜燻（思惟）、日燃（實行），常
<lb ed="N" n="0182a11"/>常坐起彼此追求諸法。如斯依法之轉起辨知諸行。</p>
<lb ed="N" n="0182a12"/><p xml:id="pN67p0182a1201">而辨知此性行之規定，由於一切行相，皆不是聖典或疏所述；但從阿闍梨之意
<lb ed="N" n="0182a13"/>見而說。故不是堅實可信。然，對貪行者所說威儀等，若瞋行者等而成不放逸住者
<lb ed="N" n="0182a14"/>亦可行。又於一人之雜行者有多相之威儀等，是不〔同時〕生起。然，諸義疏中辨
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0183a" n="0183a"/>
<lb ed="N" n="0183a01"/>知性行。說如次之規定，唯此堅實可信。卽〔義疏〕如斯說：「得他心智之阿闍梨，
<lb ed="N" n="0183a02"/>知〔弟子〕之性行，可語〔彼適當之〕業處；不然〔阿闍梨〕應問弟子〔其性行〕。」
<lb ed="N" n="0183a03"/>故依他心智或問其人，此人是貪者，此人是瞋等，應知其何種性行。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0183a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">四　性行者之適不適</cb:mulu><head>〔四〕〔性行人之適不適〕</head><p xml:id="pN67p0183a0409" cb:place="inline">其次，「何行者適當於何耶？」先就其中：</p>
<lb ed="N" n="0183a05"/><p xml:id="pN67p0183a0501">「貪行者」之住處，於任何転穢手摺之草屋、自然之山窟、草舍、柴菴等，塵垢
<lb ed="N" n="0183a06"/><ref cRef="PTS.Vism.108"/>散亂、充滿蝙蝠、朽敗崩壞、過高過低、荒蕪而有〔猛獸等〕之危惧、不淨而凸凹
<lb ed="N" n="0183a07"/>之道，於此牀、椅子充漢蟑螂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183024" n="0183024"/>，形醜色惡，見者便起厭惡，如此等事是適當也。
<lb ed="N" n="0183a08"/>衣服先端切去，晃蕩亂絲垂下，似菓子網之襤縷粗糙、転穢、沉重、持行困難，此
<lb ed="N" n="0183a09"/>等是適當。鉢亦醜陋，土鉢、又納綴釘節傷之破鐵鉢、沉重形惡，如頭蓋之厭惡物。
<lb ed="N" n="0183a10"/>不適意乞食之小道，不近於村、不平坦亦可。行乞村落，人人似不見〔彼〕而行，
<lb ed="N" n="0183a11"/>於一家亦不得施食而去時，「來，尊師！」令入坐堂〔休憩所〕與粥或飯，〔彼人人〕
<lb ed="N" n="0183a12"/>離去，似入牛之牛舍，不顧比丘而去，如亦爲可以。奉事者或下婢或傭人，其醜惡
<lb ed="N" n="0183a13"/>形貌，著染転衣物，惡臭而厭惡，彼等〔奉事女〕輕蔑而如棄掉粥、飯以與，〔於彼〕
<lb ed="N" n="0183a14"/>如斯之與亦爲適當。粥、飯粗糙而色惡，所煮稷、穀、米屑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0183025" n="0183025"/>，〔又〕腐敗之酥、酸
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0184a" n="0184a"/>
<lb ed="N" n="0184a01"/>粥舊菜湯〔等〕任何物，唯可滿腹卽爲適當。威儀，彼以立及經行爲適當。於所緣
<lb ed="N" n="0184a02"/>之靑等諸色遍中，所有不淸淨之色亦〔可〕。此於貪行者適當之物。</p>
<lb ed="N" n="0184a03"/><p xml:id="pN67p0184a0301">「瞋行者」之住處，不過高、不過低、具備木蔭及水、善區隔壁、柱、階梯，善
<lb ed="N" n="0184a04"/>巧飾工藝、藤工藝品，輝耀種種繪畫，平滑柔軟地面，如梵宮、善莊嚴花環、種種
<lb ed="N" n="0184a05"/>彩色布之天蓋，善設淸淨配置適意之牀、椅子，爲處處之芳香，以撒布華之芳香或
<lb ed="N" n="0184a06"/>上品之香，一見令生喜悅，如斯等物爲適當。又其住處之路亦離一切危險，淸淨平
<lb ed="N" n="0184a07"/><ref cRef="PTS.Vism.109"/>坦，施設莊嚴爲可。住處之用俱於此處，爲除斷蠍、蟑螂、蛇、鼠之寄生物等而餘
<lb ed="N" n="0184a08"/>下不多，唯置一牀與椅子爲可。亦彼衣服，是中國布、蘇摩羅布、絹布、綿布、纖
<lb ed="N" n="0184a09"/>細之麻布等優美之物。各作爲單衣雙衣，輕柔適於沙門而善染淨色之物爲可。鉢形
<lb ed="N" n="0184a10"/>如水泡，如寶珠善加擦磨，無転穢而適於沙門之極淨色鐵製品爲可。行乞之道，離
<lb ed="N" n="0184a11"/>危險平坦而悅意，於村落不過遠不過近爲可。行乞之村落，人人於其處：「今聖者來。」
<lb ed="N" n="0184a12"/>而灑掃場所設坐席，出迎而受取鉢，請入家坐於所設之坐，恭敬而親手奉事，如斯
<lb ed="N" n="0184a13"/>爲可。又彼之諸奉事者，美而嬌姿可愛，善沐浴、善塗油，有煙香、花香之芳香無
<lb ed="N" n="0184a14"/>穢，作淨性種種之裝飾，善飾身、恭而振舞，如斯者爲適當。粥、飯、硬食亦皆善
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0185a" n="0185a"/>
<lb ed="N" n="0185a01"/>色好香好味而富營養，適意而殊勝一切行相，唯〔給〕所欲者爲可。彼之威儀於坐
<lb ed="N" n="0185a02"/>於臥爲可。於所緣靑等等色遍中，皆善淨之色爲〔可〕。此於瞋行者爲適當之物。</p>
<lb ed="N" n="0185a03"/><p xml:id="pN67p0185a0301">「癡行者」之住處，四方面不狹隘，若坐其處，可四方打開。於「威儀」經行爲可。
<lb ed="N" n="0185a04"/>又彼所緣小如篩之程度或似大皿者不可。然，對狹隘之空間，心越爲愚癡，故廣大
<lb ed="N" n="0185a05"/>而遍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185026" n="0185026"/>者爲可。餘者同瞋行者之說。此爲癡行者所適之物。</p>
<lb ed="N" n="0185a06"/><p xml:id="pN67p0185a0601">「信行者」皆於瞋行者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185027" n="0185027"/>所說之規定爲適當。又彼所緣亦適於〔六〕隨念處。</p>
<lb ed="N" n="0185a07"/><p xml:id="pN67p0185a0701">「覺行者」於住處等，此謂無所不適。</p>
<lb ed="N" n="0185a08"/><p xml:id="pN67p0185a0801"><ref cRef="PTS.Vism.110"/>「尋行者」之住處，若打開四方面而坐此者，見美麗之園、林、池、村落、市鎭、
<lb ed="N" n="0185a09"/>地方，連續<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185028" n="0185028"/>靑山者爲不可。然，此是尋（思惟）馳散之緣。故應住於象腹山窟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0185029" n="0185029"/>
<lb ed="N" n="0185a10"/>或如<name role="" type="person">摩哂陀</name>窟，奧深洞穴之林蔽住處。亦於彼所緣，廣大者爲不可。⸺然，如斯是
<lb ed="N" n="0185a11"/>尋馳散之緣。⸺小者爲可。餘如貪行者之說。此於尋行者爲適當。</p>
<lb ed="N" n="0185a12"/><p xml:id="pN67p0185a1201">此「隨順自己之性行」，上所說性行之區別、原因、辨知〔法〕、適不適等類別，
<lb ed="N" n="0185a13"/>於此處爲詳說。然，隨順性行之業處，以其所有之詳細貼，還未明瞭。然，此於次
<lb ed="N" n="0185a14"/>〔之四十業中述〕，以詳說論母之句，當自明白。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0186a" n="0186a"/>
<lb ed="N" n="0186a01"/>
<lb ed="N" n="0186a02"/>
<lb ed="N" n="0186a03"/>
<lb ed="N" n="0186a04"/>
<lb ed="N" n="0186a05"/>
<lb ed="N" n="0186a06"/>
<lb ed="N" n="0186a07"/>
<lb ed="N" n="0186a08"/>
<lb ed="N" n="0186a09"/>
<lb ed="N" n="0186a10"/>
<lb ed="N" n="0186a11"/>
<lb ed="N" n="0186a12"/>
<lb ed="N" n="0186a13"/>
<lb ed="N" n="0186a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0187a" n="0187a"/>
<lb ed="N" n="0187a01"/>
<lb ed="N" n="0187a02"/>
<lb ed="N" n="0187a03"/>
<lb ed="N" n="0187a04"/>
<lb ed="N" n="0187a05"/>
<lb ed="N" n="0187a06"/>
<lb ed="N" n="0187a07"/>
<lb ed="N" n="0187a08"/>
<lb ed="N" n="0187a09"/>
<lb ed="N" n="0187a10"/>
<lb ed="N" n="0187a11"/>
<lb ed="N" n="0187a12"/>
<lb ed="N" n="0187a13"/>
<lb ed="N" n="0187a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0188a" n="0188a"/>
<lb ed="N" n="0188a01"/>
<lb ed="N" n="0188a02"/>
<lb ed="N" n="0188a03"/>
<lb ed="N" n="0188a04"/>
<lb ed="N" n="0188a05"/>
<lb ed="N" n="0188a06"/>
<lb ed="N" n="0188a07"/>
<lb ed="N" n="0188a08"/>
<lb ed="N" n="0188a09"/>
<lb ed="N" n="0188a10"/>
<lb ed="N" n="0188a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">（四）四十業處（由十行相決擇）</cb:mulu><head>〔四〕</head><p xml:id="pN67p0188a1102" cb:place="inline">故「四十業處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0188001" n="0188001"/>中，取何業處」所說〔句〕之中：（一）依名稱之解釋，
<lb ed="N" n="0188a12"/>（二）依近行安止之導入，（三）依禪之區分，（四）超越，（五）依增不增，（六）
<lb ed="N" n="0188a13"/>依所緣，（七）依地，（八）依把取，（九）依緣，（一〇）依性行適順之此等十行相，
<lb ed="N" n="0188a14"/>當知先決擇業處。</p>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0189a" n="0189a"/>
<lb ed="N" n="0189a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一　依名稱之解釋</cb:mulu><head>（一）</head><p xml:id="pN67p0189a0102" cb:place="inline">其中，「依名稱之解釋。」「四十業處中之」所說者，其四十業處，是十徧、
<lb ed="N" n="0189a02"/>十不淨、十隨念、四梵住、四無色、一想、一差別。</p>
<lb ed="N" n="0189a03"/><p xml:id="pN67p0189a0301">其中之地徧、水徧、火徧、風徧、靑徧、黃徧、赤徧、白徧、光明徧、限定虛
<lb ed="N" n="0189a04"/>空徧，此是「十徧」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189002" n="0189002"/>。</p>
<lb ed="N" n="0189a05"/><p xml:id="pN67p0189a0501">膨脹相、靑瘀相、膿爛相、斷壞相、食殘相、散亂相、斬斫離散相、血塗相、
<lb ed="N" n="0189a06"/>蟲聚相、骸骨相、此是「十不淨」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189003" n="0189003"/>。</p>
<lb ed="N" n="0189a07"/><p xml:id="pN67p0189a0701">佛隨念、法隨念、僧隨念、戒隨念、捨隨念、天隨念、死隨念、身至念、安般
<lb ed="N" n="0189a08"/>念、寂止隨念、此是「十隨念」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189004" n="0189004"/>。</p>
<lb ed="N" n="0189a09"/><p xml:id="pN67p0189a0901"><ref cRef="PTS.Vism.111"/>慈、悲、喜、捨，此是「四梵住」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189005" n="0189005"/>。</p>
<lb ed="N" n="0189a10"/><p xml:id="pN67p0189a1001">空無邊處、識無邊處、無所有處、非想非非想處，此是「四無色」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189006" n="0189006"/>。</p>
<lb ed="N" n="0189a11"/><p xml:id="pN67p0189a1101">食厭想是「一想」。四界差別是「一差別」。</p>
<lb ed="N" n="0189a12"/><p xml:id="pN67p0189a1201">當知如斯依名稱之解釋以決擇〔業處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0189a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">二　依近行與安止之導入</cb:mulu><head>（二）</head><p xml:id="pN67p0189a1302" cb:place="inline">「依近行及安止之導入」，是〔四十業處中〕，除去身至念及安般念，餘之
<lb ed="N" n="0189a14"/>八隨念及食厭想、四界差別之此十業處，是導入於近行<anchor xml:id="nkr_note_orig_0189007" n="0189007"/>，其餘是導入於安止。〔當
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0190a" n="0190a"/>
<lb ed="N" n="0190a01"/>知〕如斯近行及安止之導入以〔決擇業處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0190a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">三　依禪之區別</cb:mulu><head>（三）</head><p xml:id="pN67p0190a0202" cb:place="inline">「依禪之區別」，〔於四十業處〕導入於安止之〔三十業處〕中，安般念與
<lb ed="N" n="0190a03"/>十徧，是屬於〔初禪乃至第四禪之〕四種禪。身至念及十不淨，是屬於初禪。初之
<lb ed="N" n="0190a04"/>三梵住，是屬於〔初禪乃至第三禪之〕三種禪。第四梵住及四無色，是屬於第四禪
<lb ed="N" n="0190a05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0190008" n="0190008"/>。〔當知〕如斯依禪之區分〔決擇業處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0190a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">四　依超越</cb:mulu><head>（四）</head><p xml:id="pN67p0190a0602" cb:place="inline">「依超越<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190009" n="0190009"/>」，有支<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190010" n="0190010"/>之超越及所緣之二種超越。其中，〔屬於〕三種〔禪
<lb ed="N" n="0190a07"/>之初三梵住及〕屬於四種禪之〔安般念、十徧處之〕一切業處，是支之超越，超越
<lb ed="N" n="0190a08"/>尋伺等之禪支而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190011" n="0190011"/>其所緣同達到第二禪等故。又〔依初之三梵住而至〕第四梵住〔時〕
<lb ed="N" n="0190a09"/>亦同樣。然，其〔第四梵住〕與慈等同所緣而達到超越喜。次於四無色，超越所緣。
<lb ed="N" n="0190a10"/>然，於前九徧，超越所緣而到達空無邊處。又超越虛空等而〔到達〕識無邊處等。
<lb ed="N" n="0190a11"/>於其他〔之業處〕無超越。〔當知〕如斯依超越〔決擇業處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0190a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">五　依增不增</cb:mulu><head>（五）</head><p xml:id="pN67p0190a1202" cb:place="inline">「依增不增」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190012" n="0190012"/>，此等四十業處中，唯十徧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190013" n="0190013"/>當增大。然，以擴大徧，於
<lb ed="N" n="0190a13"/>所限之範圍內，能以天耳界<anchor xml:id="nkr_note_orig_0190014" n="0190014"/>聞聲，以天眼見諸色，以心（他心智通）知他有情之
<lb ed="N" n="0190a14"/>心。其次，無有想令身至念及諸不淨〔想增大〕，〔彼等〕不能增大，何以故？〔增
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0191a" n="0191a"/>
<lb ed="N" n="0191a01"/>大〕之範圍受限定故，卽令〔增大亦〕無功德故。彼等之〔增大〕範圍受限定於修
<lb ed="N" n="0191a02"/><ref cRef="PTS.Vism.112"/>習法有明瞭之述。又雖令增大彼等，唯屍聚之增大，不增大何等之功德。返答蘇婆
<lb ed="N" n="0191a03"/>加之質問亦如斯說：「世尊！色想是明顯，骨想不明顯。」然，此時，〔徧〕想增大故，
<lb ed="N" n="0191a04"/>說「色想明顯」而〔不淨相〕不增大故說「骨想不明顯」也。又說「我於此地擴大骨想」，
<lb ed="N" n="0191a05"/>此是依得〔骨想〕者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191015" n="0191015"/>，骨想顯現之狀態而說。然，如法阿育之時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191016" n="0191016"/>，於〔室內〕
<lb ed="N" n="0191a06"/>四方壁上之鏡，迦陵頻伽鳥<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191017" n="0191017"/>見自己之映像，想四方有迦陵頻伽而發美聲，如斯，
<lb ed="N" n="0191a07"/>長老亦得骨相故，見四方顯現之相，思：「全地充滿骸骨。」〔反問者言：〕若如斯者，
<lb ed="N" n="0191a08"/>說：「於諸不淨禪有無量所緣。」此是矛盾。〔答曰：〕此不矛盾。然，或者於火之膨
<lb ed="N" n="0191a09"/>脹〔屍體〕，又取骸骨相，或者於小物體（不淨相）〔以取相者〕。依此理法，或者有
<lb ed="N" n="0191a10"/>小所緣之禪，或有無量所緣之〔禪〕。或令增大此（不淨之相）時，不知〔於不淨相
<lb ed="N" n="0191a11"/>增大無功之〕過患，有關於令增大而說有無量所緣。然，〔於諸不淨相〕無功德故，
<lb ed="N" n="0191a12"/>不可令〔其〕增大。如此等〔不淨相〕，諸餘者亦不得令增大。何以故？然，其中，
<lb ed="N" n="0191a13"/>先令增大安般（出入息）之相者，唯風聚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0191018" n="0191018"/>之增大，而〔其增大〕之範圍被限定也。
<lb ed="N" n="0191a14"/>有如斯之過患故，又〔增大〕範圍被限定故，不得令增大。諸梵住以有情爲所緣，
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0192a" n="0192a"/>
<lb ed="N" n="0192a01"/>若令增大其等〔諸梵住之〕相者，唯有情聚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192019" n="0192019"/>增大，而且其〔增大〕無任何之利益。
<lb ed="N" n="0192a02"/>故其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192020" n="0192020"/>〔梵住之相〕亦不得令增大。又說：「慈具心擴大於一方。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192021" n="0192021"/>等，非依此〔相
<lb ed="N" n="0192a03"/>之增大而說〕，是依〔相〕之把握而說。然，依一住處〔之有情〕、二住處〔之有情〕
<lb ed="N" n="0192a04"/><ref cRef="PTS.Vism.113"/>等之順，把握一方之諸有情而修習徧滿於一方而說者，非說相增大〔徧滿於一方〕。
<lb ed="N" n="0192a05"/>又於此〔四梵住〕，無有似相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192022" n="0192022"/>。此瑜伽行者唯令增大彼〔似相〕。又此〔四梵住之〕
<lb ed="N" n="0192a06"/>小、無量所緣非依相之增大而說，當知唯依相之把握而〔說〕。其次於無色之諸所緣，
<lb ed="N" n="0192a07"/>〔空無邊處所緣之〕虛空，徧之除去故〔不得令增大〕。然，其〔虛空非依相增大而
<lb ed="N" n="0192a08"/>得〕，依除去而得作意。此〔虛空〕以外是無何物可令增大。〔識無邊處之所緣〕識，
<lb ed="N" n="0192a09"/>自性法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192023" n="0192023"/>故〔不得令增大〕，然，令增大自性法是不可能也。〔無所有處所緣〕識之
<lb ed="N" n="0192a10"/>排除，識之無有故〔不得令增大〕。非想非非想處之所緣，是自性法故，不得令增大。
<lb ed="N" n="0192a11"/>餘之〔佛隨念等十業處〕是無相故〔不得令增大〕，然，似相可令增大，但佛隨念等，
<lb ed="N" n="0192a12"/>不以似相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192024" n="0192024"/>爲所緣，故此亦不令增大。〔當知〕依如斯增不增〔決擇業處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0192a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">六　依所緣</cb:mulu><head>（六）</head><p xml:id="pN67p0192a1302" cb:place="inline">「依所緣」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0192025" n="0192025"/>，此等之四十業處中：十徧、十不淨、安般念、身至念等二
<lb ed="N" n="0192a14"/>十二爲似相所緣，餘〔十八業處〕乃非似相所緣。又除十隨念中之安般念、身至念，
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0193a" n="0193a"/>
<lb ed="N" n="0193a01"/>餘之八隨念與食厭想、四界差別、識無邊處、非想非非想處等之十二，爲自性法（第
<lb ed="N" n="0193a02"/>一義之存在物）所緣。十徧、十不淨、安般念、身至念等之二十二，乃相所緣。餘
<lb ed="N" n="0193a03"/>之〔四梵住、空無邊處、無所有處〕等之六，皆不可說是自性法或相所緣。又膿爛
<lb ed="N" n="0193a04"/>〔想〕與血塗〔相〕、安般念、水徧、火徧、風徧、光明徧中之太陽等之光圓所緣，
<lb ed="N" n="0193a05"/>此八種爲動搖所緣。⸺又其等〔動搖所緣是於似相之〕前分。而似〔相〕必是固定
<lb ed="N" n="0193a06"/>〔不動搖〕者⸺。其餘爲不動搖所緣。〔當知〕依如斯所緣〔決擇業處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0193a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">七　依地</cb:mulu><head>（七）</head><p xml:id="pN67p0193a0702" cb:place="inline">「依地」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193026" n="0193026"/>，於此處之十不淨、身至念、食厭想，此等十二，不現起於〔欲
<lb ed="N" n="0193a08"/>界〕諸天中。其等十二及安般念，此等十三，不現起於梵界〔卽色界〕。又於無色有，
<lb ed="N" n="0193a09"/>除四無色，其他亦不現起。於人〔界〕中一切皆現起。〔當知〕依如斯之地〔決抉業
<lb ed="N" n="0193a10"/>處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0193a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">八　依把取</cb:mulu><head><ref cRef="PTS.Vism.114"/>（八）</head><p xml:id="pN67p0193a1102" cb:place="inline">「依把取」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193027" n="0193027"/>，此時，依見、觸、聞，當知依把取決擇〔業處〕。其中除風
<lb ed="N" n="0193a12"/>徧，餘之九及十不淨等十九，是依見所把取，於〔似相〕之前分以眼見，可把取此
<lb ed="N" n="0193a13"/>等相之義。身至念中，皮<anchor xml:id="nkr_note_orig_0193028" n="0193028"/>之五法〔髮、毛、爪、齒、皮〕是依見，餘〔之二十七
<lb ed="N" n="0193a14"/>法〕是依聞而〔把取〕，如斯〔身至念之〕所緣是依見、聞所把取。安般念是依觸、
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0194a" n="0194a"/>
<lb ed="N" n="0194a01"/>風徧是依見、觸，餘之十八依聞所把取。其次於此處，捨梵住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194029" n="0194029"/>及四無色等此五，
<lb ed="N" n="0194a02"/>爲初學者不得把取。〔初學者〕可把取餘之三十五。〔當知〕如斯依把取〔決擇業處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0194a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">九　依緣</cb:mulu><head>（九）</head><p xml:id="pN67p0194a0302" cb:place="inline">其次，「依緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194030" n="0194030"/>」，於此業處，除虛空徧，餘之九徧爲無色界〔定〕之緣。
<lb ed="N" n="0194a04"/>十徧皆爲諸神通之〔緣〕。三梵住爲四梵住之〔緣〕。下下之無色〔定〕爲上上之〔無
<lb ed="N" n="0194a05"/>色定之緣〕。非想非非想爲滅盡定之〔緣〕。又一切〔徧〕爲樂住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194031" n="0194031"/>、觀（毘鉢舍那）、
<lb ed="N" n="0194a06"/>有之成就〔緣〕。〔當知〕如斯依緣〔決定業處〕。</p></cb:div>
<lb ed="N" n="0194a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">一〇　依性行之適順</cb:mulu><head>（一〇）</head><p xml:id="pN67p0194a0703" cb:place="inline">「依性行之適順」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194032" n="0194032"/>，當知亦依諸性行之適順，決擇此〔四十業處〕。卽
<lb ed="N" n="0194a08"/>先於此中，貪行者是適順十不淨、身至念等十一業處。瞋行者是〔適順〕四梵住、
<lb ed="N" n="0194a09"/>四色徧等八。癡行者與尋行者是唯〔適順〕一之安般念業處。信行者是〔適順〕前
<lb ed="N" n="0194a10"/>之六隨念。覺行者〔適順〕死念、止息隨念、四界差別、食厭想等四。餘之〔六〕
<lb ed="N" n="0194a11"/>徧及四無色，適順於一切行者。又諸徧中、小所緣皆適順於尋行者，無量所緣是〔適
<lb ed="N" n="0194a12"/>順〕於癡行者。當知如斯此處依性行之適順決擇業〔業處〕。〔上述〕此一切，正反
<lb ed="N" n="0194a13"/>對〔貪不淨〕是依極適當〔之代表的而〕說，〔在一般〕善修習〔業處〕而無不鎭伏
<lb ed="N" n="0194a14"/>貪、或饒益信等。於「彌醯經」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0194033" n="0194033"/>亦說：「應更修四法，〔卽〕爲捨斷貪當修習不淨。
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0195a" n="0195a"/>
<lb ed="N" n="0195a01"/><ref cRef="PTS.Vism.115"/>爲捨斷瞋恚當修習慈。爲捨斷尋當修習安般念。爲絕滅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195034" n="0195034"/>我慢當修習無常想。」於「羅
<lb ed="N" n="0195a02"/>睺羅經<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195035" n="0195035"/>」亦說：「羅睺羅！修習慈之修習<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195036" n="0195036"/>。」等之表現，於一人修七業處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195037" n="0195037"/>〔是舍
<lb ed="N" n="0195a03"/>利弗〕說也。故亦唯固執文言，應於一切處求眞意。</p>
<lb ed="N" n="0195a04"/><p xml:id="pN67p0195a0401">以上言「把取此業處」以決擇業處論。其次，「把取」者，此句義之說明〔如次〕，
<lb ed="N" n="0195a05"/>彼瑜伽者言：「親近敎授業處之善友。」以表現如所說親近於善友，（一）以自己委託
<lb ed="N" n="0195a06"/>於佛世尊、阿闍梨，（二）應請具足樂意〔業處之修習〕、具足勝解以〔敎授〕業處。</p>
<lb ed="N" n="0195a07"/><p xml:id="pN67p0195a0701">（一）其中，「尊師！此我自徧捨於尊師」，如斯自己委託於佛世尊。然，若不
<lb ed="N" n="0195a08"/>委託〔於佛〕，住於邊鄙之住處，可怕之所緣顯現時，〔爲懼恐〕不能止住，而至村
<lb ed="N" n="0195a09"/>邊與諸在家交往，當陷隨於邪求禍<anchor xml:id="nkr_note_add_0195a0901" n="0195a0901"/><anchor xml:id="beg0195a0901" n="0195a0901"/>殃<anchor xml:id="end0195a0901"/>。然，自己委託於〔佛〕者，雖彼恐怖所緣之
<lb ed="N" n="0195a10"/>顯現，不唯不起怖畏，觀察：「賢者！汝旣非以自己委託於諸佛耶？」於彼唯生起喜
<lb ed="N" n="0195a11"/>悅。如人有最上之迦尸布，其布被鼠及諸蟲所嚙，雖生憂愁，但此若與無衣之比丘，
<lb ed="N" n="0195a12"/>見彼比丘裁爲一片片，唯起喜悅。當知如斯，此亦同樣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0195038" n="0195038"/>。又雖委託阿闍梨者，亦
<lb ed="N" n="0195a13"/>言：「尊師！此我自己徧捨於尊師。」蓋，如斯自己若不委託者，〔呵責時〕無人給呵
<lb ed="N" n="0195a14"/>責，頑固而不容受忠吿，盡自所欲行，不諮阿闍梨而行欲處，阿闍梨之財、法則不
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0196a" n="0196a"/>
<lb ed="N" n="0196a01"/><ref cRef="PTS.Vism.116"/>惠施於彼，亦不令學祕奧之書。彼不得此二種惠施，不得住立於〔佛〕敎，不久而
<lb ed="N" n="0196a02"/>作破戒，當陷於在家之狀態。然，以自己委託者，無不給呵責，不盡自所欲行而從
<lb ed="N" n="0196a03"/>順，唯生活依託於阿闍梨，彼由阿闍梨得〔財、法之〕二種惠施，於〔佛〕敎增大
<lb ed="N" n="0196a04"/>至廣大增進。如子乞食帝須長老之諸弟子。傳述，長老之處來三比丘。其中一人言：
<lb ed="N" n="0196a05"/>「尊師！我若爲尊師，則跳落百仞之懸崖亦當努力爲之。」其次者言：「尊師！我若爲
<lb ed="N" n="0196a06"/>尊師，以此身從〔頭至〕足蹠，則授棄打碎於岩角之不餘亦努力而爲。」第三人言：
<lb ed="N" n="0196a07"/>「尊師！我若爲尊師，則令停止出入息而命終亦努力爲之。」長老言：「實此等之比丘
<lb ed="N" n="0196a08"/>有望也。」而說業處。彼等隨從彼之敎訓，三人皆到達阿羅漢位。此以自己委託於〔佛
<lb ed="N" n="0196a09"/>等之〕功德。故言：「以自己委託於佛世尊或阿闍梨。」</p>
<lb ed="N" n="0196a10"/><p xml:id="pN67p0196a1001">（二）其次，於此處具足樂意〔業處之修習〕，具足勝解，是彼瑜伽行者依無貪
<lb ed="N" n="0196a11"/>之六行相而具足意樂。然，如斯具足意樂者，於三菩提〔卽等正菩提、辟支菩提、
<lb ed="N" n="0196a12"/>聲聞菩提〕得任之一。所謂：「六意樂之諸菩薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0196039" n="0196039"/>至菩提成熟。〔卽〕意樂無貪之諸
<lb ed="N" n="0196a13"/>菩薩見貪之過失。意樂無瞋之諸菩薩見瞋之過失。意樂無癡之諸菩薩見癡之過失。
<lb ed="N" n="0196a14"/>意樂出家之諸菩薩見居家之過失。意樂遠離之諸菩薩見群集之過失。意樂出離之諸
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0197a" n="0197a"/>
<lb ed="N" n="0197a01"/>菩薩見一切之有、趣之過失。」然，任何過去未來現在之須陀洹、斯陀含、阿那含、
<lb ed="N" n="0197a02"/>滅盡者、辟支佛、等正覺者之彼等一切，當依此等六行相各自到達，以達證其勝〔位〕。
<lb ed="N" n="0197a03"/>故依此等之六行相當具足意樂。其次，依彼勝解（傾心於修習目的及出家之目的）
<lb ed="N" n="0197a04"/><ref cRef="PTS.Vism.117"/>當具足勝解。對定之勝解〔卽〕定之尊重、定之關心，又對涅槃之勝解〔卽具足
<lb ed="N" n="0197a05"/>涅槃之尊重、涅槃之關心等意義。</p>
<lb ed="N" n="0197a06"/><p xml:id="pN67p0197a0601">如斯具足意樂、勝解而對〔請敎〕業處而觀察彼〔學人之〕心行，得他心智之
<lb ed="N" n="0197a07"/>阿闍梨當知〔學人〕之性行。不然，〔阿闍梨〕如斯等方法問：「汝爲如何之性行耶？」
<lb ed="N" n="0197a08"/>又「於汝任何諸法常常現前耶？」又「汝作意何者爲愉快耶？」又「汝之心傾向何之意
<lb ed="N" n="0197a09"/>處耶？」而知〔學人之性行〕，如斯知己應說業處。說者當依三種而說。於自然已把
<lb ed="N" n="0197a10"/>握業處者，令〔試〕學一二席<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197040" n="0197040"/>後而與，住於近邊者來〔學習〕，刹那刹那聞〔其修
<lb ed="N" n="0197a11"/>習成績之狀態〕而說之。把握而後欲往他處者，當不過簡略、不過詳細而述說。</p>
<lb ed="N" n="0197a12"/><p xml:id="pN67p0197a1201">其中，先說地徧，說〔一〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0197041" n="0197041"/>四徧之過失、〔二〕徧之作法、〔三〕作〔徧〕之
<lb ed="N" n="0197a13"/>修習法、〔四〕二種之相、〔五〕二種之定、〔六〕七種之適不適、〔七〕十種之安止
<lb ed="N" n="0197a14"/>善巧、〔八〕精進之平等、〔九〕安止之定，此九行相。於餘之諸業處，亦當說各妥
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0198a" n="0198a"/>
<lb ed="N" n="0198a01"/>當之〔行相〕。其一切於彼等之修習規定中當使明瞭。</p>
<lb ed="N" n="0198a02"/><p xml:id="pN67p0198a0201">其次，如斯業處〔依阿闍梨〕說時，〔學人之〕彼瑜伽行者，爲令把取相，當善
<lb ed="N" n="0198a03"/>聽聞。爲把取相，「此〔其〕前句、此〔其〕後句也，此其義、此其意義、此是譬喩
<lb ed="N" n="0198a04"/>也」，如斯爲〔心〕付結於行相而〔憶持〕之義。爲把取如斯之相，恭而聽聞者、則
<lb ed="N" n="0198a05"/>善把取業處。又彼依此成就證達勝〔位〕，其他者卽不然，因爲不把取語義之說明也。</p>
<lb ed="N" n="0198a06"/><p xml:id="pN67p0198a0601">於以上「親近善友、適順自己之性行、把取四十業處中何者之業處」，依一切行
<lb ed="N" n="0198a07"/>相詳細說此等諸句。</p>
<lb ed="N" n="0198a08"/><p xml:id="pN67p0198a0801">爲此等人喜悅而造淸淨道〔論〕
<lb type="honorific" ed="N" n="0198a09"/>解釋把取於定之修習論中之業處，名爲第三品。</p></cb:div></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb ed="N" n="0198a10"/>
<lb ed="N" n="0198a11"/>
<lb ed="N" n="0198a12"/>
<lb ed="N" n="0198a13"/>
<lb ed="N" n="0198a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0199a" n="0199a"/>
<lb ed="N" n="0199a01"/>
<lb ed="N" n="0199a02"/>
<lb ed="N" n="0199a03"/>
<lb ed="N" n="0199a04"/>
<lb ed="N" n="0199a05"/>
<lb ed="N" n="0199a06"/>
<lb ed="N" n="0199a07"/>
<lb ed="N" n="0199a08"/>
<lb ed="N" n="0199a09"/>
<lb ed="N" n="0199a10"/>
<lb ed="N" n="0199a11"/>
<lb ed="N" n="0199a12"/>
<lb ed="N" n="0199a13"/>
<lb ed="N" n="0199a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0200a" n="0200a"/>
<lb ed="N" n="0200a01"/>
<lb ed="N" n="0200a02"/>
<lb ed="N" n="0200a03"/>
<lb ed="N" n="0200a04"/>
<lb ed="N" n="0200a05"/>
<lb ed="N" n="0200a06"/>
<lb ed="N" n="0200a07"/>
<lb ed="N" n="0200a08"/>
<lb ed="N" n="0200a09"/>
<lb ed="N" n="0200a10"/>
<lb ed="N" n="0200a11"/>
<lb ed="N" n="0200a12"/>
<lb ed="N" n="0200a13"/>
<lb ed="N" n="0200a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0201a" n="0201a"/>
<lb ed="N" n="0201a01"/>
<lb ed="N" n="0201a02"/>
<lb ed="N" n="0201a03"/>
<lb ed="N" n="0201a04"/>
<lb ed="N" n="0201a05"/>
<lb ed="N" n="0201a06"/>
<lb ed="N" n="0201a07"/>
<lb ed="N" n="0201a08"/>
<lb ed="N" n="0201a09"/>
<lb ed="N" n="0201a10"/>
<lb ed="N" n="0201a11"/>
<lb ed="N" n="0201a12"/>
<lb ed="N" n="0201a13"/>
<lb ed="N" n="0201a14"/>
<pb ed="N" xml:id="N67.0035.0202a" n="0202a"/>
<lb ed="N" n="0202a01"/>
<lb ed="N" n="0202a02"/>
<lb ed="N" n="0202a03"/>
<lb ed="N" n="0202a04"/>
<lb ed="N" n="0202a05"/>
<lb ed="N" n="0202a06"/>
<lb ed="N" n="0202a07"/>
<lb ed="N" n="0202a08"/>
<lb ed="N" n="0202a09"/>
<lb ed="N" n="0202a10"/>
<lb ed="N" n="0202a11"/>
<lb ed="N" n="0202a12"/>
<lb ed="N" n="0202a13"/>
<lb ed="N" n="0202a14"/>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0195a0901" to="#end0195a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">殃</lem><rdg wit="#wit.orig">秧</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="nanchuan-notes">
<head>漢譯南傳大藏經 校注</head>
<p>
<note n="0147001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0147001">D. III, p. 242; S. IV, p. 78; p. 351; V, p. 398; A. III, p. 22 etc。</note>
<note n="0148001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148001">近行定（upacāra-samādhi）、安止定（appanā-samādhi），解脫道論「外定、安定」。</note>
<note n="0148002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148002">cf. Tikapaṭṭhāna p. 165. 於發趣論本書之「無間緣」以代替觀依止（近依）緣（upanissaya-paccaya）他句同本書。</note>
<note n="0148003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148003">徧作（parikamma），第四品，今卷二七〇頁參照。</note>
<note n="0148004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148004">世間定（lokiya-samādhi）、出世間定（lokuttara-samādhi），解脫道論「世間定、出世間定」。</note>
<note n="0148005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0148005">四種法（catukka-naya）、五種法（pañcaka-naya），以禪定爲初禪乃至第四禪之四種言四種法，初禪乃至五禪爲五種言五種法。五種法是巴利佛敎獨特之物。今卷二八二頁以下參照。</note>
<note n="0149006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149006">有尋有伺（savitakka-savicāra）、無尋唯伺（avitakka-vicāramatta）、無尋無伺（avitakka-avicāra），解脫道論「有覺有觀、無覺少觀、無覺無觀」。</note>
<note n="0149007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0149007">喜俱定（pītisahagata-samādhi）、樂俱定（sukhasahagata-samādhi）、捨俱定（upekkhāsahagata-samādhi），解脫道論「共喜生定、共樂生定、共捨生定」。</note>
<note n="0150008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0150008">苦行道遲通達（dukkhāpaṭipadā-dandhābhiñña）、樂行道速通達（sukhapaṭipadā-khippābhiñña），解脫道論「苦修行鈍智、樂修行利智」。</note>
<note n="0151009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0151009">關於安止善巧今卷二一六頁以下參照。</note>
<note n="0151010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0151010">小是小所緣（paritta-parittārammaṇa）、無量是無量所緣（appamāṇa-appamāṇārammaṇa），解脫道論「小小事、無量無量事」。</note>
<note n="0152011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152011">初禪（paṭhamajjhāna）、第二（dutiya）、第三（tatiya）、第四（catuttha），解脫道論「初禪、二、三、四」。</note>
<note n="0152012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152012">彼隨法念（tadanudhammatā sati），適當其〔定〕之念（tadanurūpatābhūta sati）。</note>
<note n="0152013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152013">Vibh. p. 330. 於底本之註下爲 Pṭs. I, p. 35f. 此多少不同。</note>
<note n="0152014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152014">伴離欲（virāgupasaṁhitā），於底本有 virāgupasaṁhitāni 是誤植。依暹羅本訂正。</note>
<note n="0152015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0152015">欲界定（kāmāvacara-samādhi）、色界（rūpāvacara）、無色界（arūpāvacara）、不繫（apariyāpanna），解脫道論「欲定、色、無色、無所受」。</note>
<note n="0153016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153016">Vibh. p. 216ff。</note>
<note n="0153017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153017">欲定（chanda-samādhi）、精進（viriya）、心（citta）、觀（vīmaṁsa），解脫道論「欲定、精進、心、慧」。</note>
<note n="0156001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156001">Vibh. p. 343。</note>
<note n="0156002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156002">Vibh. p. 330. 前出。</note>
<note n="0156003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156003">ibid。</note>
<note n="0157001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157001">付上（一）（二）等之符號其等之句以下順次於解說故爲使易見。卽由底本解說之頁而示者，卽：（一）（p. 89-97）、（二）（p. 97-101）、（三）（p. 101-110）、（四）（p. 110-117）、（五）（p. 118-122）、（六）（p. 122）、（七）（p. 122ff）。</note>
<note n="0157002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157002">此偈於 Samantapāsādikā II, p. 416 亦有。</note>
<note n="0158003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158003">塔園寺（Thūpārāma），於阿奴羅達城之近郊。</note>
<note n="0158004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158004">自恣（pavāreti），是雨安居畢，言行安居之解散式。</note>
<note n="0158005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158005">婆之那康達羅極（Pācīnakhaṇḍarāji），此名出於 Cūḷavaṁsa 42. 48 及 Mahāvaṁsa 23. 4。可能是錫蘭東南部之魯哈那（Rohaṇa）。</note>
<note n="0159006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159006">請去（Paṭipajjatha），於底本有 Paṭipannattha 是錯誤，由暹羅本訂正。</note>
<note n="0159007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159007">四佛之遺物（catunnaṁ Buddhānaṁ dhātu）：拘留孫（Kakusandha）佛之水甕、拘那含（Konāgamana）佛之帶、迦葉（Kassapa）佛之水浴衣、釋迦佛之舍利。Dīpavaṁsa, 17. 9, 10 參照。</note>
<note n="0159008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159008">家（kula），家族之意味。</note>
<note n="0159009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159009">檀越之家（upaṭṭhākakula），是外護者之家。雖非檀越（dānapati）爲同一意義故如斯譯之。</note>
<note n="0160010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160010">恆河（Gaṅgā），錫蘭東部之河流爲錫蘭第一大河。</note>
<note n="0160011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160011">由沈默（tuṇhībhāvena），底本 tuṇhībhāve na 是不可。</note>
<note n="0161012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161012">伶俐者（bhadramukha），有親近故和賞讚之呼稱。</note>
<note n="0161013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161013">M. 24 Rathavinītasutta. vol. I, p. 145ff. 說由七種淸淨行道。相當於中阿含九･七車經（大正一･四二九）、增一阿含･卷三三･七車（大正二･七三三）。</note>
<note n="0161014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161014">Sn. p. 131ff. Nālakasutta. 答 Nālaka 之質問佛以偈說出家者之行道。</note>
<note n="0161015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161015">Sn. p. 179ff. Tuvaṭaka-sutta。</note>
<note n="0161016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161016">D. III, p. 224f; A. II. p. 27f. 說四聖種。</note>
<note n="0163017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163017">彼不得（taṁ alabhanto），但英獨譯等以 taṁ 爲資具類等，以 alabhanto 爲比丘，但 taṁ 是受前之 yassa 而指比丘，alabhanto 是指望彼來訪者是很明瞭。</note>
<note n="0164018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164018">讀書（gantha），是書籍。</note>
<note n="0164019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164019">摩羅耶（Malaya），言錫蘭中部之山地一帶。</note>
<note n="0164020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164020">根本五十（Mūla⸺paṇṇāsa）、中分五十（Majjhima⸺paṇṇāsa）、後分分五十（Upari-paṇṇāsa），中部約由百五十經而成，配分五十經是言根本五十、中分五十、後分五十。</note>
<note n="0164021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164021">業處（kammaṭṭhāna），禪定修習之對象。</note>
<note n="0165022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165022">界論（Dhātu⸺kathā），七論之一。</note>
<note n="0166023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166023">銅殿云云（Lohapāsāde dhammaṁ parivattento ṭhero parinibbuto ti assosi），英譯、獨譯皆作於銅殿讀誦法，長老般涅槃了，爲聞〔無畏長老〕之意味、銅殿於阿奴達城故（一五八頁參照）讀誦法爲無畏長老非般涅槃之長老。</note>
<note n="0169001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169001">於親近善友（kalyāṇamittaṁ upasaṅkamitvā），解脫道論覓善知識。</note>
<note n="0170002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170002">此偈亦出於 Abhidhammāvatāra p. 90。</note>
<note n="0170003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170003">又非不合道理（c'aṭṭhāne），於非處於底本雖有 ca ṭhāne，今由暹羅本改訂。</note>
<note n="0171004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171004">有向上心（vuḍḍhipakkhe ṭhita），直譯轉立增進分。</note>
<note n="0171005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171005">S. I, p. 88，雜阿含一二三八經（大正二･三三九a）。</note>
<note n="0171006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171006">多聞者（bahussuta），三藏持者乃至一部通曉者。</note>
<note n="0171007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171007">通曉聖典及義疏故（uggahaparipucchānaṁ visodhitattā），直譯「學得應究問明白〔聖典或義疏〕故」以義譯之。</note>
<note n="0172008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172008">暫云云如獨譯暫以下應皆引用。不然與後文不合致。</note>
<note n="0173009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173009">何要多言（kiṁ bahunā vuttenạ），底本切句之法有誤。</note>
<note n="0173010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173010">Vin. II, p. 231。</note>
<note n="0173011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173011">犍度（khandhaka），vatta-khandhaka 是（務犍度）。</note>
<note n="0174012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0174012">消化力弱（aggimandatāya），aggi（火）是食物消化之熱力。</note>
<note n="0175001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175001">貪行（rāga-cariyā）、瞋行（dosa-cariyā）、癡行（moha-cariyā）、信行（saddhā-cariyā）、覺行（buddhi-cariyā）、尋行（vitakka-cariyā），解脫道論「欲行、瞋恚行、癡行、信行、意行、覺行」。</note>
<note n="0175002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175002">貪瞋行、貪癡行、瞋癡行、貪瞋癡行之四。信等之四亦當知。</note>
<note n="0175003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175003">解脫道論說十四行。</note>
<note n="0175004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175004">本性（pakati），本然、自然。</note>
<note n="0175005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175005">增性（ussannatā），由他之諸法貪等亦爲盛。若是貪行者貪強而常起故爲增性。</note>
<note n="0175006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175006">貪行者（rāga-carita）、尋行者（vitakka-carita），解脫道論「欲行人、覺行人」。</note>
<note n="0176007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176007">底本爲此二句之間置疑問符號，亦是錯。</note>
<note n="0176008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176008">某人人（ekacce）某人人是關優婆低沙（Upatissa）長老之言，卽如彼解脫道〔論〕（Vimuttimagga）所說（註書）。此以下十餘行與漢譯解脫道論之說同。</note>
<note n="0177009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177009">界與病素（dhātu-dosa），如獨譯 die Eleminte und Körpersafte 應爲（界與體液）。dosa 是生病三要素，卽言膽汁（pitta）、風（vāta）、痰（semha），後文參照。</note>
<note n="0177010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177010">爲宿作原因（pubbāciṇṇa-nidāna），解脫道論「初所造因緣」。</note>
<note n="0177011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177011">界及病素爲原因（dhātu-dosa-nidāna），解脫道論「諸行界爲因緣，過患爲因緣」。</note>
<note n="0178012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178012">含於（ussadakittana），鬱沙達奇多那異熟論中（註書）。</note>
<note n="0178013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178013">以下引用全文見 Atthasālinī, p. 267f。</note>
<note n="0178014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178014">樂天的（sīlaka），樂天之性質（sukhasīla）（註書）。</note>
<note n="0178015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0178015">以下之引用文 Papañcasūdanī II, p. 373f. 亦有。</note>
<note n="0179016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179016">欲尋等（kāmavitakkādi），是指欲尋等之三不善尋及出要尋等之三善尋。</note>
<note n="0179017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179017">威儀（iriyāpatha），行住坐臥之四威儀。</note>
<note n="0179018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0179018">摩康提耶經之記事（Māgandiyasuttuppatti），此於 Dhp. -Aṭṭhakathā I, p. 199-203 指摩康提耶故事。</note>
<note n="0180019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180019">Dhp. -Aṭṭhakathā I, p. 201. 但底本混同第二第三句。卽於法句經義疏第二句第三句「瞋者之〔足跡〕是急壓，愚昧者之足跡跟尾拉長」。</note>
<note n="0180020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180020">如斯（īdisaṁ），引例釋尊之足跡而言如斯。</note>
<note n="0180021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180021">立姿（ṭhāna），於底本有 nāma 是誤植，由暹羅本改訂。</note>
<note n="0180022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0180022">不起（avuṭṭhāya），於底本亦有 vuṭṭhāya，但依異本。或如暹羅本（na vuṭṭhāya）亦可。</note>
<note n="0181023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0181023">行（kāri），底本（kāre）是錯誤，由暹羅本訂正。</note>
<note n="0183024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183024">充滿蟑螂（maṅkuṇa-bharitaṁ），底本雖有 maṅgulābharitaṁ 而取異本。</note>
<note n="0183025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0183025">米屑等所煮（kaṇājakādimayaṁ），於底本 kaṇājakādiṁ ayaṁ 切句方法是錯誤。</note>
<note n="0185026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185026">遍（kasiṇa），第四第五品參照。</note>
<note n="0185027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185027">於瞋行者（dosacaritamhi），底本 dosacaritam hi 是錯誤。</note>
<note n="0185028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185028">連續（paṭipātiyo），底本 paṭipātiyā，由暹羅本讀之。</note>
<note n="0185029" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0185029">象腹山窟（Hatthikucchipabbhāra），爲象腹寺於 Cūḷavamsa 常出現。</note>
<note n="0188001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0188001">四十業處（cattāḷīsa kammaṭṭhānāni），底本此處不改行而後有見出四十業處，附於此處是適當。因解脫道論爲三十八行處。十徧處之最後攝於二下之二無色定，下二無色定不別說。在 Atthasālinī p. 168 亦爲三十八業處。</note>
<note n="0189002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189002">十徧（dasa kasiṇā），解脫道論「十一切入」。</note>
<note n="0189003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189003">十不淨（dasa asubhā），解脫道論「十不淨想」。</note>
<note n="0189004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189004">十隨念（dasa anussatiyo），解脫道論「十念」。</note>
<note n="0189005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189005">四梵住（cattāro brahmavihārā），解脫道論「四無量心」。</note>
<note n="0189006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189006">四無色（cattāro āruppā），解脫道論唯擧上之二無色，理由參照前方之註。</note>
<note n="0189007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0189007">近行（upacāra）安止（appanā），相當有部之近分定及根本定。</note>
<note n="0190008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190008">今屬第四禪（catutthajjhānikā），於底本有 catukkajjhānikā 亦是錯誤，由暹羅本訂正。</note>
<note n="0190009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190009">超越（samatikkama），解脫道論「正越」。</note>
<note n="0190010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190010">支之超越（aṅga-samatikkama）、所緣之超越（ārammaṇa-samatikkama），解脫道論「越色、越事」。</note>
<note n="0190011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190011">其所緣是同（tesv ev'ārammaṇesu），於底本 te svev'ārammaṇesu 切句法錯誤。直譯爲「彼等於同所緣」。</note>
<note n="0190012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190012">增不增（vaḍḍhanāvaḍḍhana），解脫道論「令增長」。</note>
<note n="0190013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190013">唯十徧（dasakasiṇān'eva），底本 dasakasina neva 是錯誤。</note>
<note n="0190014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0190014">天耳界（sotadhātu⸺天耳通）、天眼（dibba cakkhu⸺天耳通），關於此等參照第十二品。</note>
<note n="0191015" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191015">說於得者顯現狀態（lābhissa sato upaṭṭhānākāravesena vuttaṁ），直譯爲「於得者依某者之顯現之行相而說」，sato 是由 √as 而來，dative 又是 genitive 之形。</note>
<note n="0191016" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191016">法阿育（Dhammāsoka），所謂<name role="" type="person">阿育王</name>。</note>
<note n="0191017" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191017">迦陵頻伽（karavīka），郭公鳥類。</note>
<note n="0191018" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0191018">唯風聚（vātarāsi yeva），底本 vātarāsiye 是誤植，由暹羅本訂正。</note>
<note n="0192019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192019">唯有情聚（sattarāsi yeva），底本 sattārasiye va 是誤植，由暹羅本訂正。</note>
<note n="0192020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192020">其（taṁ），底本有 tāni 是錯誤，由暹羅本訂正。</note>
<note n="0192021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192021">Vibh. p. 272; D. I, p. 250; II. p. 186; 250 etc。</note>
<note n="0192022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192022">似相（paṭibhāga-nimitta），今卷二一二頁以下參照。解脫道論「分別」。</note>
<note n="0192023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192023">自性法（sabhāvadhamma），存在第一義，十徧之相非是自性法，假設法（paññattidhamma）故不得令增大。今卷二一二頁參照。解脫道論「貨」。</note>
<note n="0192024" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192024">似相（paṭibhāga-nimitta），佛隨念等爲佛德等所緣而非似相所緣。今卷三五五頁參照。</note>
<note n="0192025" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0192025">所緣（ārammaṇa），解脫道論「事」。</note>
<note n="0193026" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0193026">地（bhūmi），解脫道論「地」。</note>
<note n="0193027" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0193027">把取（gahaṇa），解脫道論「取」。〔葉均譯爲執取〕。</note>
<note n="0193028" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0193028">皮之五法（taca-pañcaka），以皮爲最後五法之意。底本二〇六頁參照。</note>
<note n="0194029" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194029">捨梵住是得慈悲喜之任何梵住，後於第四禪得，四無色是得色界禪，後當到達，故初學者不得此等五把取。</note>
<note n="0194030" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194030">緣（paccaya），解脫道論「緣」。緣者此時主要是指等無間緣（samanantara-paccaya）。關於緣，底本五三二頁以下參照。</note>
<note n="0194031" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194031">樂住（sukhavihāra）、觀（vipassanā）、有之成就（bhava-sampatti），此等關係爲定之功德，此等於底本三七一頁以下所說。有之成就是依行禪定而生色界天、無色界天。</note>
<note n="0194032" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194032">性行之適順（cariyānukula），解脫道論「人」。</note>
<note n="0194033" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0194033">彌醯經（Meghiya-sutta），Udāna 第四品第一經。下之引用文是 Udana. p. 37。</note>
<note n="0195034" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195034">爲絕滅（samugghātāya），於底本 samagghātāya 是錯誤，由暹羅本訂正。</note>
<note n="0195035" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195035">羅睺羅經（Rāhula-sutta），指中部六二經之 Mahā-Rāhulovādasutta。引用文是 M. I, p. 424，增一阿含經七（大正二･五八一c）。</note>
<note n="0195036" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195036">修習（bhāvehi），於底本雖爲 bhāvetu，但暹羅本亦又引用原典爲有 bhāvehi 故，底本是錯誤。於文法的亦不可通。</note>
<note n="0195037" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195037">七業處（satta kammaṭṭhānāni），慈、悲、喜、捨、不淨、無常想、安般念之七。</note>
<note n="0195038" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0195038">同樣（sampadaṁ），英譯 application 爲（應用），獨譯 in derselben Weise 爲（同樣）。此語雖常出現，但巴利辭書沒有。怕是「具足」之義之 sampada（sam + pad）者不同之成立，（sam + pada）「等足」卽「一起立足」，應爲同樣之義。且具足女性名詞 sampadaṁ 是不能作 nominative，故於 sampada 應爲「同樣」中性名詞。</note>
<note n="0196039" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0196039">六意樂之諸菩薩（cha ajjhāsayā bodhisattā），於底本 cha ajjhāsayā bodhisattānaṁ有（六意樂是諸菩薩之）如此改讀之。意樂（ajjhāsaya）心之欲求、意欲也。</note>
<note n="0197040" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197040">席（nisajja），於底本雖有 nissajja 而由異本。</note>
<note n="0197041" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0197041">敎授地徧之九行相，此之號碼於後之第四品於此順序說地徧時之見出而應用之。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0195a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0195a0901">殃【CB】，秧【南傳】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>