<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T29n1559">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1559 阿毘達磨俱舍釋論</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1559 阿毘達磨俱舍釋論</title>
			<author>婆藪盤豆造  陳 眞諦譯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>22卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">29</idno>.<idno type="no">1559</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-15 22:03:18 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">阿毘達磨俱舍釋論</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Tripitaka Koreana as provided by Mr. Christian Wittern, Text as provided by SAT, Japan, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Mr. Li Ming-Fang</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，維習安大德提供之高麗藏 CD 經文，日本 SAT 組織提供，北美某大德提供，李明芳大德提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【宋】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【元】</witness>
						<witness xml:id="wit3">【明】</witness>
						<witness xml:id="wit4">【宮】</witness>
						<witness xml:id="wit5">【麗-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit6">【宮-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB13583">
				<charName>CBETA CHARACTER CB13583</charName>
				<mapping cb:dec="996623" type="PUA">U+F350F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4054</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[目*爰]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="1999-06-28T20:31:48">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (99/6/28)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu n="6" level="1" type="品">6 分別聖道果人品</cb:mulu><cb:mulu level="2">1</cb:mulu><cb:div type="pin">
<milestone n="17" unit="juan"/>
<pb n="0272c" ed="T" xml:id="T29.1559.0272c"/>
<lb n="0272c01" ed="T"/>
<lb n="0272c02" ed="T"/><cb:juan n="017" fun="open"><cb:mulu n="017" type="卷"/><cb:mulu level="2">2</cb:mulu><cb:jhead><title>阿毘達磨俱舍<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272004" n="0272004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0272004" n="0272004"/><anchor xml:id="beg0272004" n="0272004"/>釋<anchor xml:id="end0272004"/>論</title>卷第十七</cb:jhead>
<lb n="0272c03" ed="T"/>
<lb n="0272c04" ed="T"/><byline cb:type="author"><anchor xml:id="fxT29p0272c01"/>婆藪盤豆造</byline>
<lb n="0272c05" ed="T"/><byline cb:type="Translator">陳<anchor xml:id="fxT29p0272c02"/>天竺三藏眞諦譯</byline>
<lb n="0272c06" ed="T"/><cb:jhead type="pin"><anchor xml:id="fxT29p0272c03"/>分別聖道果人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272005" n="0272005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0272005" n="0272005"/><anchor xml:id="beg0272005" n="0272005"/>品<anchor xml:id="end0272005"/>之二</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0272c07" ed="T"/><p xml:id="pT29p0272c0701">復次如此違捨二退，何法爲性？</p><p xml:id="pT29p0272c0713" cb:place="inline">偈曰：二退非
<lb n="0272c08" ed="T"/>至得。</p><p xml:id="pT29p0272c0803" cb:place="inline">釋曰：此二退以非至得爲性。違退必由
<lb n="0272c09" ed="T"/>罪過成，捨退則不定。</p><p xml:id="pT29p0272c0909" cb:place="inline">已得暖人後若退墮，必
<lb n="0272c10" ed="T"/>定以涅槃爲法。若爾，此暖與解脫分能善根何
<lb n="0272c11" ed="T"/>異？由於見四諦位最近故，若無障礙。</p><p xml:id="pT29p0272c1115" cb:place="inline">復次偈
<lb n="0272c12" ed="T"/>曰：暖不受邪敎。</p><p xml:id="pT29p0272c1207" cb:place="inline">釋曰：若已得暖人後退，於此
<lb n="0272c13" ed="T"/>位能不受邪敎。</p><p xml:id="pT29p0272c1307" cb:place="inline">若不受邪敎，暖頂何異？</p><p xml:id="pT29p0272c1316" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0272c14" ed="T"/>頂不斷善根。</p><p xml:id="pT29p0272c1406" cb:place="inline">釋曰：若已得頂人後退，於此位
<lb n="0272c15" ed="T"/>中不能斷善根，有入惡道義，亦得起無間業。</p>
<lb n="0272c16" ed="T"/><p xml:id="pT29p0272c1601">偈曰：忍不墮惡道。</p><p xml:id="pT29p0272c1608" cb:place="inline">釋曰：若由捨退忍，無更入
<lb n="0272c17" ed="T"/>惡道義，由已遠離行惡道惑業故。何以故？由
<lb n="0272c18" ed="T"/>得忍位，於道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272006" n="0272006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0272006" n="0272006"/><anchor xml:id="beg0272006" n="0272006"/>雜<anchor xml:id="end0272006"/>生，依止有惑，所有別類皆
<lb n="0272c19" ed="T"/>已得無生法，謂惡趣、卵濕雜生、無想天、北鳩
<lb n="0272c20" ed="T"/>婁、大梵生、黃門、作黃門、二根身、第八有，見
<lb n="0272c21" ed="T"/>修所滅惑，此無生法於軟位，何況於上。是彼
<lb n="0272c22" ed="T"/>無生如應得故，是故無入惡道義。</p><p xml:id="pT29p0272c2214" cb:place="inline">偈曰：世第
<lb n="0272c23" ed="T"/>一離凡。</p><p xml:id="pT29p0272c2304" cb:place="inline">釋曰：若人得世第一善根，由退死二
<lb n="0272c24" ed="T"/>捨，無有是處。此人於此位中，已得凡夫非擇
<lb n="0272c25" ed="T"/>滅，無更墮凡夫位義。何以故？離功用於第二
<lb n="0272c26" ed="T"/>刹那中必證苦諦故。</p><p xml:id="pT29p0272c2609" cb:place="inline">是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0272007" n="0272007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0272007" n="0272007"/><anchor xml:id="beg0272007" n="0272007"/>暖<anchor xml:id="end0272007"/>等四善根，各有軟
<lb n="0272c27" ed="T"/>中上三品，卽成三性，由聲聞等性差別故。</p><p xml:id="pT29p0272c2717" cb:place="inline">此
<lb n="0272c28" ed="T"/>中偈曰：轉弟子性二，成佛。</p><p xml:id="pT29p0272c2811" cb:place="inline">釋曰：轉此暖頂二
<lb n="0272c29" ed="T"/>善根，從聲聞性生起，得成大正覺，有如此義。
<pb n="0273a" ed="T" xml:id="T29.1559.0273a"/>
<lb n="0273a01" ed="T"/>若得忍已，則無此義。何因故不得？彼說由已
<lb n="0273a02" ed="T"/>過度諸惡道生故。諸菩薩由化作他利益爲
<lb n="0273a03" ed="T"/>自勝事，故意能往諸惡趣受生。此性不可迴
<lb n="0273a04" ed="T"/>轉，故無此義。</p><p xml:id="pT29p0273a0406" cb:place="inline">偈曰：轉三餘。</p><p xml:id="pT29p0273a0411" cb:place="inline">釋曰：從聲聞性
<lb n="0273a05" ed="T"/>轉三決擇分能善根，成異大正覺，謂成獨覺。</p>
<lb n="0273a06" ed="T"/><p xml:id="pT29p0273a0601">獨覺性不可迴轉。何以故？</p><p xml:id="pT29p0273a0611" cb:place="inline">偈曰：不求利他故，
<lb n="0273a07" ed="T"/>餘轉性不遮。</p><p xml:id="pT29p0273a0706" cb:place="inline">釋曰：若觀行人本發獨覺願，後
<lb n="0273a08" ed="T"/>入修觀得暖頂二善根，此善根則不可轉爲
<lb n="0273a09" ed="T"/>菩薩善根。何以故？由彼不爲利益他事故發
<lb n="0273a10" ed="T"/>願修觀故。此二位雖復可轉，於彼無可轉義，
<lb n="0273a11" ed="T"/>以心願堅故。若轉作聲聞，不遮此義。</p><p xml:id="pT29p0273a1115" cb:place="inline">復次偈
<lb n="0273a12" ed="T"/>曰：至覺彼一坐，後定佛獨覺。</p><p xml:id="pT29p0273a1212" cb:place="inline">釋曰：大師佛世
<lb n="0273a13" ed="T"/>尊及犀角喩佛，此二人於一坐中，依止第四
<lb n="0273a14" ed="T"/>定，由明了不動三摩提故，從初發起四決擇
<lb n="0273a15" ed="T"/>分能善根，乃至菩提，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273001" n="0273001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0273001" n="0273001"/><anchor xml:id="beg0273001" n="0273001"/>唯<anchor xml:id="end0273001"/>於一坐得究竟菩
<lb n="0273a16" ed="T"/>提，謂盡智、無生智。此義後當說。有餘師說：從
<lb n="0273a17" ed="T"/>修不淨觀乃至菩提，於一坐得究竟。若有人
<lb n="0273a18" ed="T"/>執，有別獨覺異犀角喩獨覺，於彼人轉二善
<lb n="0273a19" ed="T"/>根成菩薩。此義無遮。</p><p xml:id="pT29p0273a1909" cb:place="inline">於過去生未修解脫分
<lb n="0273a20" ed="T"/>能善根，但於今生作功力生決擇分能善根，
<lb n="0273a21" ed="T"/>爲有如此義、不必定？無如此義。何以故？</p><p xml:id="pT29p0273a2116" cb:place="inline">偈
<lb n="0273a22" ed="T"/>曰：前彼解脫分。</p><p xml:id="pT29p0273a2207" cb:place="inline">釋曰：此義決定應知於過去
<lb n="0273a23" ed="T"/>生先生解脫分能善根已，今生方得生決擇
<lb n="0273a24" ed="T"/>分能善根。</p><p xml:id="pT29p0273a2405" cb:place="inline">若人急疾修行，經幾生修得成解
<lb n="0273a25" ed="T"/>脫分能及決擇分能善根？</p><p xml:id="pT29p0273a2511" cb:place="inline">偈曰：速解脫三生。</p>
<lb n="0273a26" ed="T"/><p xml:id="pT29p0273a2601">釋曰：第一生先生解脫分能善根，第二生次
<lb n="0273a27" ed="T"/>修決擇分能善根，第三生修得聖道，譬如次
<lb n="0273a28" ed="T"/>第下種苗成結實。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273002" n="0273002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0273002" n="0273002"/><anchor xml:id="beg0273002" n="0273002"/>何<anchor xml:id="end0273002"/>故如此次第？於此法眞
<lb n="0273a29" ed="T"/>理及敎中，應令自相續入住成熟解脫。</p><p xml:id="pT29p0273a2916" cb:place="inline">諸師
<pb n="0273b" ed="T" xml:id="T29.1559.0273b"/>
<lb n="0273b01" ed="T"/>說解脫分能善根，偈曰：聞思性。</p><p xml:id="pT29p0273b0113" cb:place="inline">釋曰：此業但
<lb n="0273b02" ed="T"/>是聞思慧類，非修慧類。</p><p xml:id="pT29p0273b0210" cb:place="inline">此有幾業？</p><p xml:id="pT29p0273b0214" cb:place="inline">偈曰：三
<lb n="0273b03" ed="T"/>業。</p><p xml:id="pT29p0273b0302" cb:place="inline">釋曰：若論最勝，但是意業，由願所攝。身
<lb n="0273b04" ed="T"/>口二業亦成解脫分能。何以故？有人施一食、
<lb n="0273b05" ed="T"/>或守一學處樂，解脫力所引故，因此業引生
<lb n="0273b06" ed="T"/>解脫分能善根。</p><p xml:id="pT29p0273b0607" cb:place="inline">引此業於何處？</p><p xml:id="pT29p0273b0613" cb:place="inline">偈曰：引生於
<lb n="0273b07" ed="T"/>人道。</p><p xml:id="pT29p0273b0703" cb:place="inline">釋曰：人道中於三洲得引生此業，於餘
<lb n="0273b08" ed="T"/>則無。般若厭離二法，如應無故。</p><p xml:id="pT29p0273b0813" cb:place="inline">由義相應說
<lb n="0273b09" ed="T"/>解脫分能已，入四諦觀次第是今所說。此中
<lb n="0273b10" ed="T"/>乃至世第一已說，所餘今說，故說此言。</p><p xml:id="pT29p0273b1016" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0273b11" ed="T"/>世第一無間，無流法智忍。</p><p xml:id="pT29p0273b1111" cb:place="inline">釋曰：從世第一善
<lb n="0273b12" ed="T"/>根，無間無流法智忍得生。</p><p xml:id="pT29p0273b1211" cb:place="inline">緣於何境？</p><p xml:id="pT29p0273b1215" cb:place="inline">偈曰：欲
<lb n="0273b13" ed="T"/>界苦。</p><p xml:id="pT29p0273b1303" cb:place="inline">釋曰：欲界苦是彼境界，此忍說名苦法
<lb n="0273b14" ed="T"/>智忍。</p><p xml:id="pT29p0273b1403" cb:place="inline">爲顯此無流故，以等流果簡別。此忍能
<lb n="0273b15" ed="T"/>得法智故，名法智忍，譬如花果樹。說此忍名
<lb n="0273b16" ed="T"/>入正定聚。何以故？因此忍，觀行人能入正定
<lb n="0273b17" ed="T"/>故。正是何法？經中說：涅槃名正。於中定者，是
<lb n="0273b18" ed="T"/>一向不異義，至得此決定故名入。若此忍已
<lb n="0273b19" ed="T"/>生，說此人名道人。此法次一刹那未生時，凡
<lb n="0273b20" ed="T"/>夫性已轉滅，是此忍未來功能。此義可然。無
<lb n="0273b21" ed="T"/>餘，譬如燈生。有餘師說：以世第一滅凡夫性，
<lb n="0273b22" ed="T"/>是義不然，同世間法故。此義無失，此彼相違
<lb n="0273b23" ed="T"/>故，譬如上怨家肩殺怨家。有餘師說：由二故
<lb n="0273b24" ed="T"/>滅，此二似無間解脫道故。</p><p xml:id="pT29p0273b2411" cb:place="inline">偈曰：次中法智。</p>
<lb n="0273b25" ed="T"/><p xml:id="pT29p0273b2501">釋曰，次苦智忍後無間於欲界苦中法智生，
<lb n="0273b26" ed="T"/>說此爲苦法智。無流言應知流至一切處。如
<lb n="0273b27" ed="T"/>於欲界苦中法智忍及法智生。</p><p xml:id="pT29p0273b2713" cb:place="inline">偈曰：復爾生，
<lb n="0273b28" ed="T"/>於餘苦類忍及智。</p><p xml:id="pT29p0273b2808" cb:place="inline">釋曰：苦法智後無間，合色
<lb n="0273b29" ed="T"/>無色界苦爲一所緣境，類智忍生，說此爲苦
<pb n="0273c" ed="T" xml:id="T29.1559.0273c"/>
<lb n="0273c01" ed="T"/>類智忍。次無間類智生，說此爲苦類智。於初
<lb n="0273c02" ed="T"/>入觀由知法眞實理故，此理無壞。若佛出世
<lb n="0273c03" ed="T"/>及不出世，此理恒然，故說名法。由此後觀是
<lb n="0273c04" ed="T"/>前觀類，後所緣境是前境類，以後隨應前故
<lb n="0273c05" ed="T"/>說後名類。如於苦有四忍智生。</p><p xml:id="pT29p0273c0513" cb:place="inline">偈曰：三諦爾。</p>
<lb n="0273c06" ed="T"/><p xml:id="pT29p0273c0601">釋曰：苦類智後無間，於欲界集法智忍生，次
<lb n="0273c07" ed="T"/>無間集法智生，如此無間次第於所餘集類
<lb n="0273c08" ed="T"/>智忍及集類智生；於欲界滅法智忍及滅法
<lb n="0273c09" ed="T"/>智生，於所餘滅類智忍及滅類智生；於欲界
<lb n="0273c10" ed="T"/>苦對治道法智忍及道法智生，於所餘道類
<lb n="0273c11" ed="T"/>智忍及道類智生。</p><p xml:id="pT29p0273c1108" cb:place="inline">偈曰：如此十六心，觀四諦。</p>
<lb n="0273c12" ed="T"/><p xml:id="pT29p0273c1201">釋曰：由此次第，是四諦觀成有十六心。</p><p xml:id="pT29p0273c1216" cb:place="inline">有餘
<lb n="0273c13" ed="T"/>部說：四諦觀唯有一心。此觀於彼應知是不
<lb n="0273c14" ed="T"/>了義說。何以故？於彼經中說四諦觀，類不
<lb n="0273c15" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0273003" n="0273003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0273003" n="0273003"/><anchor xml:id="beg0273003" n="0273003"/>分<anchor xml:id="end0273003"/>別故。</p><p xml:id="pT29p0273c1504" cb:place="inline">此四諦觀，偈曰：有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0273004" n="0273004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0273004" n="0273004"/><anchor xml:id="beg0273004" n="0273004"/>三<anchor xml:id="end0273004"/>，見境界及事。</p>
<lb n="0273c16" ed="T"/><p xml:id="pT29p0273c1601">釋曰：見觀者，由無流智了別諦相故。境界觀
<lb n="0273c17" ed="T"/>者，由與無流智相應同境界故。事觀者，由不
<lb n="0273c18" ed="T"/>相應法故，謂戒生等。若已見苦，此三觀卽成。
<lb n="0273c19" ed="T"/>於集等餘諦有事觀，由斷證修故。</p><p xml:id="pT29p0273c1914" cb:place="inline">若彼說約
<lb n="0273c20" ed="T"/>見觀立爲一觀，此說不然，由四諦相有差別
<lb n="0273c21" ed="T"/>故。若彼說由無我相見一切諦，是義不然。
<lb n="0273c22" ed="T"/>何以故？此觀不從苦諦爲初成故。若爾，與經
<lb n="0273c23" ed="T"/>相違。經云：聖弟子由苦相簡擇苦、由集相集、
<lb n="0273c24" ed="T"/>由滅相滅、由道相簡擇道。與無流思惟相應
<lb n="0273c25" ed="T"/>智說名擇法覺分。若汝言：此經爲顯修道故
<lb n="0273c26" ed="T"/>說此言。是義不然，如見修故。若汝言：由見一
<lb n="0273c27" ed="T"/>諦於餘得自在故，故說一時觀諦。此義無失。
<lb n="0273c28" ed="T"/>四諦觀中，有說出觀、有說不出觀，此義應思。
<lb n="0273c29" ed="T"/>若說如此，是時正見苦則滅，除集，至得滅修
<pb n="0274a" ed="T" xml:id="T29.1559.0274a"/>
<lb n="0274a01" ed="T"/>習道故。說一時觀諦若執如此，則無過失，於
<lb n="0274a02" ed="T"/>一諦一見觀，於餘諦說事觀故。</p><p xml:id="pT29p0274a0213" cb:place="inline">若約見觀，於
<lb n="0274a03" ed="T"/>經中說：四諦定次第觀。此說可見。經云：長者！
<lb n="0274a04" ed="T"/>非一時觀諸諦。云何觀？次第觀。如此廣說，有
<lb n="0274a05" ed="T"/>三經皆有譬喩。若汝言：若人於苦諦無疑無
<lb n="0274a06" ed="T"/>不決心，於佛亦無疑無不決心。由此經，是故
<lb n="0274a07" ed="T"/>知有一時觀四諦。是義不然，依不更起必定
<lb n="0274a08" ed="T"/>應滅，故說此言。</p><p xml:id="pT29p0274a0807" cb:place="inline">是所說有十六心觀。</p><p xml:id="pT29p0274a0815" cb:place="inline">偈曰：世
<lb n="0274a09" ed="T"/>第一同地。</p><p xml:id="pT29p0274a0905" cb:place="inline">釋曰：隨世第一所依地，十六心觀
<lb n="0274a10" ed="T"/>同依此地。世第一所依地有六，於前已說。</p><p xml:id="pT29p0274a1017" cb:place="inline">云
<lb n="0274a11" ed="T"/>何必定應有此義先忍後智？</p><p xml:id="pT29p0274a1112" cb:place="inline">由此義。偈曰：忍
<lb n="0274a12" ed="T"/>智無間道，解脫道次第。</p><p xml:id="pT29p0274a1210" cb:place="inline">釋曰：忍謂無間道，約
<lb n="0274a13" ed="T"/>煩惱至得斷不可間隔故，故說無間道。智謂
<lb n="0274a14" ed="T"/>解脫道，是已解脫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0274001" n="0274001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0274001" n="0274001"/><anchor xml:id="beg0274001" n="0274001"/>惑<anchor xml:id="end0274001"/>至得人法故，與滅離至
<lb n="0274a15" ed="T"/>得俱起故，故說解脫道。是故此二必定應有，
<lb n="0274a16" ed="T"/>譬如牽却關戶。若說第二解脫道，與滅離至
<lb n="0274a17" ed="T"/>得一時俱起，滅離疑惑智於此境界不應得
<lb n="0274a18" ed="T"/>生，由忍能滅惑故。此難不然。若汝言：九結聚
<lb n="0274a19" ed="T"/>由忍滅，不由智故。則與阿毘達磨藏相違。是
<lb n="0274a20" ed="T"/>義不然，忍是智伴類故。譬如臣事說爲王事，
<lb n="0274a21" ed="T"/>忍於智亦爾。</p><p xml:id="pT29p0274a2106" cb:place="inline">爲一切十六心由見諦故皆是
<lb n="0274a22" ed="T"/>見道、爲不爾？</p><p xml:id="pT29p0274a2206" cb:place="inline">雖然，偈曰：由見未曾見，見道十
<lb n="0274a23" ed="T"/>五心。</p><p xml:id="pT29p0274a2303" cb:place="inline">釋曰：以苦法智忍爲初，乃至道類智忍，
<lb n="0274a24" ed="T"/>是十五刹那心名見道。何因得名見道？由
<lb n="0274a25" ed="T"/>見所未曾見諦故。於第十六心，無未曾見今
<lb n="0274a26" ed="T"/>始見，由<anchor xml:id="nkr_note_orig_0274002" n="0274002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0274002" n="0274002"/><anchor xml:id="beg0274002" n="0274002"/>重<anchor xml:id="end0274002"/>習所曾見故成修道。爲不如此
<lb n="0274a27" ed="T"/>耶？此心亦見非自所曾見道類智忍所緣諦。
<lb n="0274a28" ed="T"/>是義不然。何以故？今思約諦，不約刹那。復次
<lb n="0274a29" ed="T"/>不由第八刹那諦非所見。譬如一區田，餘一
<pb n="0274b" ed="T" xml:id="T29.1559.0274b"/>
<lb n="0274b01" ed="T"/>穗未被刈，說未刈田。無如此義，屬果攝故。八
<lb n="0274b02" ed="T"/>智十六行修故、由道於先滅故、修道是彼相
<lb n="0274b03" ed="T"/>續故，是故立道類智屬修道。此不退義，由執
<lb n="0274b04" ed="T"/>持見諦惑滅離故。若汝言：是故此屬見道。是
<lb n="0274b05" ed="T"/>義不然，由有太甚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0274003" n="0274003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0274003" n="0274003"/><anchor xml:id="beg0274003" n="0274003"/>失<anchor xml:id="end0274003"/>故。</p><p xml:id="pT29p0274b0510" cb:place="inline">七智云何屬見道？
<lb n="0274b06" ed="T"/>由見未究竟故。此中見諦未圓滿，由此七智
<lb n="0274b07" ed="T"/>在見中間，是故數彼爲見道。</p><p xml:id="pT29p0274b0712" cb:place="inline">已說此義，謂能
<lb n="0274b08" ed="T"/>決判見修道生及差別。復次已生聖道人所有
<lb n="0274b09" ed="T"/>差別，今當分別說。是前所說見道爲性，十五
<lb n="0274b10" ed="T"/>刹那，此中應知有二人。</p><p xml:id="pT29p0274b1010" cb:place="inline">偈曰：鈍利根二人，於
<lb n="0274b11" ed="T"/>中信法行。</p><p xml:id="pT29p0274b1105" cb:place="inline">釋曰：若鈍根人行於彼中，說名由
<lb n="0274b12" ed="T"/>信隨行。若利根人，說名由法隨行。由信人故、
<lb n="0274b13" ed="T"/>隨行於義故，名由信隨行。又由信根隨行，爲
<lb n="0274b14" ed="T"/>此人法，故名由信隨行，先由信他故尋思義。
<lb n="0274b15" ed="T"/>由法隨行亦爾，先由經等正法自尋思義。爲
<lb n="0274b16" ed="T"/>此義故說四量：法爲量非人，義爲量非文句，
<lb n="0274b17" ed="T"/>了義爲量非不了義，智爲量非識。云何判此
<lb n="0274b18" ed="T"/>四？由四種人差別故，一由貢高人差別故、二
<lb n="0274b19" ed="T"/>由路柯耶胝柯人差別故、三由自見取住人
<lb n="0274b20" ed="T"/>差別故、四由聞勝人差別故。此中於貢高人，
<lb n="0274b21" ed="T"/>以法爲量非人，由共論說思量爲智所得故，
<lb n="0274b22" ed="T"/>不但由威儀差別。</p><p xml:id="pT29p0274b2208" cb:place="inline">復次佛世尊有說人有說
<lb n="0274b23" ed="T"/>法，此中法爲量非人。此法有二種：文句及義。
<lb n="0274b24" ed="T"/>此中義爲量非文句，由不愛著國土言說故。
<lb n="0274b25" ed="T"/>何以故？不應成取文句爲勝決定，應思量簡
<lb n="0274b26" ed="T"/>擇義。佛世尊說經有二種，有了義、有不了義。
<lb n="0274b27" ed="T"/>若人簡擇義，應以了義經爲量非不了義。佛
<lb n="0274b28" ed="T"/>世尊說隨福行及不動行，識爲生善道，說四
<lb n="0274b29" ed="T"/>諦智爲至得涅槃。若人行於法似法，以智爲
<pb n="0274c" ed="T" xml:id="T29.1559.0274c"/>
<lb n="0274c01" ed="T"/>量非識。</p><p xml:id="pT29p0274c0104" cb:place="inline">復次於四時中有失無失故，約四人
<lb n="0274c02" ed="T"/>立四量：一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0274004" n="0274004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0274004" n="0274004"/><anchor xml:id="beg0274004" n="0274004"/>讀<anchor xml:id="end0274004"/>誦時、二憶持時、三簡擇時、四
<lb n="0274c03" ed="T"/>修行時。</p><p xml:id="pT29p0274c0304" cb:place="inline">此二人，偈曰：若已滅修惑，於初果道
<lb n="0274c04" ed="T"/>向。</p><p xml:id="pT29p0274c0402" cb:place="inline">釋曰：沙門果初者謂須陀洹果，於一切果
<lb n="0274c05" ed="T"/>至得中爲第一故、由未得此果故。若由實有
<lb n="0274c06" ed="T"/>義，但名由信隨行、由法隨行。如先由世間道
<lb n="0274c07" ed="T"/>已滅修惑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0274005" n="0274005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0274005" n="0274005"/><anchor xml:id="beg0274005" n="0274005"/>或<anchor xml:id="end0274005"/>是具縛、說此爲向須陀洹果。</p>
<lb n="0274c08" ed="T"/><p xml:id="pT29p0274c0801">偈曰：乃至滅五品。</p><p xml:id="pT29p0274c0808" cb:place="inline">釋曰：若此人先由世間道
<lb n="0274c09" ed="T"/>滅欲界修惑，乃至五品盡，如此說向初果。</p><p xml:id="pT29p0274c0917" cb:place="inline">偈
<lb n="0274c10" ed="T"/>曰：向二滅九前。</p><p xml:id="pT29p0274c1007" cb:place="inline">釋曰：若此二人從第五品後，
<lb n="0274c11" ed="T"/>先滅六七八品已方入見道中，說此二人向
<lb n="0274c12" ed="T"/>第二果，謂斯陀含。</p><p xml:id="pT29p0274c1208" cb:place="inline">偈曰：離欲欲色界，則向第
<lb n="0274c13" ed="T"/>三果。</p><p xml:id="pT29p0274c1303" cb:place="inline">釋曰：此人若已滅第九品，離欲欲界惑
<lb n="0274c14" ed="T"/>已，滅上界惑，乃至無所有處，說此二人向第
<lb n="0274c15" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0274006" n="0274006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0274006" n="0274006"/><anchor xml:id="beg0274006" n="0274006"/>三<anchor xml:id="end0274006"/>果，謂阿那含。</p><p xml:id="pT29p0274c1507" cb:place="inline">偈曰：十六二住果，隨所向
<lb n="0274c16" ed="T"/>三人。</p><p xml:id="pT29p0274c1603" cb:place="inline">釋曰：若第十六心起，不可更說此人爲
<lb n="0274c17" ed="T"/>由信法隨行、亦不可說向果。云何可說？住果
<lb n="0274c18" ed="T"/>人。住何果？於前若向此果，今卽住此果，或須
<lb n="0274c19" ed="T"/>陀洹果、或斯陀含果、或阿那含果。阿羅漢果
<lb n="0274c20" ed="T"/>異前三，不可由見道如彼從初得。何以故？由
<lb n="0274c21" ed="T"/>見道能滅修道所滅惑故、無道理先於見諦惑
<lb n="0274c22" ed="T"/>滅離欲有頂故。</p><p xml:id="pT29p0274c2207" cb:place="inline">偈曰：是時信樂得，見至軟利
<lb n="0274c23" ed="T"/>根。</p><p xml:id="pT29p0274c2302" cb:place="inline">釋曰：是時鈍根人先由信隨行，今說名信
<lb n="0274c24" ed="T"/>樂得。若利根人先由法隨行，今說名見至。由
<lb n="0274c25" ed="T"/>得最上品信智故，是故信樂及見所顯。</p><p xml:id="pT29p0274c2516" cb:place="inline">復有
<lb n="0274c26" ed="T"/>何因，若人已斷五品修惑，於第十六心但說
<lb n="0274c27" ed="T"/>爲須陀洹人不？說爲斯陀含向。</p><p xml:id="pT29p0274c2713" cb:place="inline">由此義，偈曰：
<lb n="0274c28" ed="T"/>得果果勝道，由不能得故，未修行勝道，故住
<lb n="0274c29" ed="T"/>果非向。</p><p xml:id="pT29p0274c2904" cb:place="inline">釋曰：若人正得果，不得由果勝道，此
<pb n="0275a" ed="T" xml:id="T29.1559.0275a"/>
<lb n="0275a01" ed="T"/>義爲定。是故若人住果，乃至未修行果勝道，
<lb n="0275a02" ed="T"/>爲得別果，是時未可說爲向別果；於餘果亦
<lb n="0275a03" ed="T"/>爾。若人離欲第三定，更依下地<anchor xml:id="nkr_note_orig_0275001" n="0275001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0275001" n="0275001"/><anchor xml:id="beg0275001" n="0275001"/>入<anchor xml:id="end0275001"/>正定，此人
<lb n="0275a04" ed="T"/>必定現前由果勝道。若不爾，從下生上界則
<lb n="0275a05" ed="T"/>不應與樂根相應。</p><p xml:id="pT29p0275a0508" cb:place="inline">安立多滅及離欲人入正
<lb n="0275a06" ed="T"/>定位中，其義如此。次第安立人今當說，是故
<lb n="0275a07" ed="T"/>且安立此義，如於欲界中說修惑有九品。</p><p xml:id="pT29p0275a0717" cb:place="inline">如
<lb n="0275a08" ed="T"/>此偈曰：諸失有九品，地地德亦爾。</p><p xml:id="pT29p0275a0814" cb:place="inline">釋曰：如欲
<lb n="0275a09" ed="T"/>界中所說有九品惑，於色無色界地<anchor xml:id="nkr_note_orig_0275002" n="0275002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0275002" n="0275002"/><anchor xml:id="beg0275002" n="0275002"/>地<anchor xml:id="end0275002"/>乃至
<lb n="0275a10" ed="T"/>有頂，應知各有九品惑。如惑，德亦爾。爲對治
<lb n="0275a11" ed="T"/>此失，名無間道及解脫道，地地各有九九品。</p>
<lb n="0275a12" ed="T"/><p xml:id="pT29p0275a1201">云何如此？</p><p xml:id="pT29p0275a1205" cb:place="inline">偈曰：軟中上三品，更軟等差別。</p><p xml:id="pT29p0275a1217" cb:place="inline">釋
<lb n="0275a13" ed="T"/>曰：根本有軟中上三品分別，一一品更有軟中
<lb n="0275a14" ed="T"/>上三品差別故，安立成九品。此云何？有軟軟
<lb n="0275a15" ed="T"/>品、軟中品、軟上品。有中軟品、中中品、中上品。
<lb n="0275a16" ed="T"/>有上軟品、上中品、上上品。此中由軟軟品道，
<lb n="0275a17" ed="T"/>上上品惑滅，乃至由上上品道，軟軟品惑滅。何
<lb n="0275a18" ed="T"/>以故？從初上上品道品不得生故，於已生上
<lb n="0275a19" ed="T"/>上品道人相續中上上品惑已無故。譬如浣
<lb n="0275a20" ed="T"/>衣，先除麁塵垢後方除細。又如麁闇由微細
<lb n="0275a21" ed="T"/>光滅，微細闇由大光滅。道惑亦爾。何以故？白
<lb n="0275a22" ed="T"/>法勢力強故，黑法勢力弱故，是故由一刹那
<lb n="0275a23" ed="T"/>生軟軟聖道，無始生死輪轉所增益成上上
<lb n="0275a24" ed="T"/>品諸惑皆得滅離。譬如久時增長三病，以一兩
<lb n="0275a25" ed="T"/>三角根散卽能牽滅，譬如一刹那小燈能破
<lb n="0275a26" ed="T"/>壞久時大闇。</p><p xml:id="pT29p0275a2606" cb:place="inline">如此於一切九品惑中，偈曰：未
<lb n="0275a27" ed="T"/>滅修惑品，住果七生竟。</p><p xml:id="pT29p0275a2710" cb:place="inline">釋曰：若人已住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0275003" n="0275003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0275003" n="0275003"/><anchor xml:id="beg0275003" n="0275003"/>果<anchor xml:id="end0275003"/>，
<lb n="0275a28" ed="T"/>未滅一品修道所滅惑，說此人名須陀洹。唯
<lb n="0275a29" ed="T"/>能作七生故，說七生勝此一切後。何以故？非
<pb n="0275b" ed="T" xml:id="T29.1559.0275b"/>
<lb n="0275b01" ed="T"/>一切皆作七生故，故經中說七生爲勝。七反
<lb n="0275b02" ed="T"/>受生是彼圓滿生。何以故？勝言者極爲義。道
<lb n="0275b03" ed="T"/>者謂向涅槃流，由此道行至涅槃故。是人已
<lb n="0275b04" ed="T"/>至此流故，說名須陀洹。云何至流？若由得初
<lb n="0275b05" ed="T"/>道故名至流，第八亦應成須陀洹。若由得初
<lb n="0275b06" ed="T"/>果故名至流，多滅修惑人及已滅九品惑人
<lb n="0275b07" ed="T"/>亦應成須陀洹。約得一切果人，由得第一果，
<lb n="0275b08" ed="T"/>立爲須陀洹。</p><p xml:id="pT29p0275b0806" cb:place="inline">何因得初果立名須陀洹，不立
<lb n="0275b09" ed="T"/>第八？由得向果道故、由得見修二道故、由對
<lb n="0275b10" ed="T"/>證具足流故。於道類智中，是故此人得須陀
<lb n="0275b11" ed="T"/>洹名，向人則非。</p><p xml:id="pT29p0275b1107" cb:place="inline">此人於人道中作七生有及
<lb n="0275b12" ed="T"/>七中有，於天道亦爾，此人受二十八生。云何
<lb n="0275b13" ed="T"/>說七生爲勝？由七平等故，故說七生爲勝。譬
<lb n="0275b14" ed="T"/>如七處勝智及七葉樹，毘婆沙師說如此。若
<lb n="0275b15" ed="T"/>爾，經中云何說：具見人應生第八有，無有是
<lb n="0275b16" ed="T"/>處。此經意但約一道，若如文分別，中陰亦不
<lb n="0275b17" ed="T"/>應有，如此上流人至有頂爲勝亦爾。第八生
<lb n="0275b18" ed="T"/>不應有，由約欲界說，此則無失。此中何證？有
<lb n="0275b19" ed="T"/>經及道理。定以何證於人天各有七返，非合
<lb n="0275b20" ed="T"/>二有七返。經說於人天道唯有七返。云何得
<lb n="0275b21" ed="T"/>知此義，七返人道、七返天道？由經言：七返於
<lb n="0275b22" ed="T"/>人及於天。迦尸比部說：有各各語，謂七返於
<lb n="0275b23" ed="T"/>人、七返於天，應同此義。若人於人道得須陀
<lb n="0275b24" ed="T"/>洹果，後必還於人道得阿羅漢果。於天道亦
<lb n="0275b25" ed="T"/>爾。</p><p xml:id="pT29p0275b2502" cb:place="inline">復有何因，須陀洹不生第八有？由如此量
<lb n="0275b26" ed="T"/>時相續成熟故，道類亦爾，譬如七步毒蛇毒，
<lb n="0275b27" ed="T"/>又如第四日<anchor xml:id="nkr_note_orig_0275004" n="0275004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0275004" n="0275004"/><anchor xml:id="beg0275004" n="0275004"/>虐<anchor xml:id="end0275004"/>。復次由七結爲餘故，下結餘
<lb n="0275b28" ed="T"/>二、上結具五，雖於中間修聖道現前，不得般
<lb n="0275b29" ed="T"/>涅槃，七生應受，業勢力所持故、下上二業所
<pb n="0275c" ed="T" xml:id="T29.1559.0275c"/>
<lb n="0275c01" ed="T"/>引故。若諸佛不出世，在家得阿羅漢果。得阿
<lb n="0275c02" ed="T"/>羅漢已，必不住家，法爾必得比丘威儀。有餘
<lb n="0275c03" ed="T"/>師說：或作別道人威儀。</p><p xml:id="pT29p0275c0310" cb:place="inline">云何此人不退善道？
<lb n="0275c04" ed="T"/>爲法行惡道業無增長故，已增長能生果報
<lb n="0275c05" ed="T"/>業，於生果報中無復功能故，由相續爲最強
<lb n="0275c06" ed="T"/>力善根所鎭故，行意二淸淨故。若有定感惡
<lb n="0275c07" ed="T"/>道業，尙不能得忍善根，何況須陀洹。此中說
<lb n="0275c08" ed="T"/>偈：</p>
<lb n="0275c09" ed="T"/><lg xml:id="lgT29p0275c0901" type="regular"><l>「愚作小罪生惡道，</l><l>智作大罪離惡道，</l>
<lb n="0275c10" ed="T"/><l>如小圓鐵必沈水，</l><l>大鐵成鉢則得浮。」</l></lg>
<lb n="0275c11" ed="T"/><p xml:id="pT29p0275c1101">經中說：七生爲勝，作苦後邊。何者爲苦邊？度
<lb n="0275c12" ed="T"/>此七後無復有苦，令苦不更相續。復次涅槃
<lb n="0275c13" ed="T"/>名苦後邊。云何作涅槃？由能除障涅槃至得
<lb n="0275c14" ed="T"/>故，譬如人說爲我作空。有餘人七生爲勝，此
<lb n="0275c15" ed="T"/>亦不定，是故不說。</p><p xml:id="pT29p0275c1508" cb:place="inline">如此未滅修惑住果人，說
<lb n="0275c16" ed="T"/>名七生爲勝。</p><p xml:id="pT29p0275c1606" cb:place="inline">偈曰：若滅三四品，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0275005" n="0275005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0275005" n="0275005"/><anchor xml:id="beg0275005" n="0275005"/>二<anchor xml:id="end0275005"/>三生家
<lb n="0275c17" ed="T"/>家。</p><p xml:id="pT29p0275c1702" cb:place="inline">釋曰：是須陀洹人，由三因緣轉成家家：一
<lb n="0275c18" ed="T"/>由滅惑故成，三四品惑滅故；二由得惑對治
<lb n="0275c19" ed="T"/>無流根故；三由生二三生爲餘故。於偈中但
<lb n="0275c20" ed="T"/>顯二因，須陀洹人後得滅時，得惑對治，無流
<lb n="0275c21" ed="T"/>根義，不由說成，故是生有時最少過，此不應
<lb n="0275c22" ed="T"/>生故，是故但說生。</p><p xml:id="pT29p0275c2208" cb:place="inline">云何不立由滅第五品？五
<lb n="0275c23" ed="T"/>品滅時第六品必定滅故。何以故？非一品惑
<lb n="0275c24" ed="T"/>能障觀行人所應得果，如於一間人不度界
<lb n="0275c25" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT29p0275c2502" cb:place="inline">是家家人有二種：一天家家，若人生於天，
<lb n="0275c26" ed="T"/>往二三家般涅槃，或於此天、或於彼天。二人
<lb n="0275c27" ed="T"/>家家，於人道亦爾，或於此洲、或於彼洲。</p><p xml:id="pT29p0275c2716" cb:place="inline">復次
<lb n="0275c28" ed="T"/>此得初果人，偈曰：已滅至五品，是向第二果。</p>
<lb n="0275c29" ed="T"/><p xml:id="pT29p0275c2901">釋曰：若人得果已，已滅修惑一品乃至五品，
<pb n="0276a" ed="T" xml:id="T29.1559.0276a"/>
<lb n="0276a01" ed="T"/>心正在第六品，應知此人向第二果。</p><p xml:id="pT29p0276a0115" cb:place="inline">偈曰：已
<lb n="0276a02" ed="T"/>滅第六品，則成斯陀含。</p><p xml:id="pT29p0276a0210" cb:place="inline">釋曰：此得果人已滅
<lb n="0276a03" ed="T"/>第六品，心正在第七品，說名至第二果。由一
<lb n="0276a04" ed="T"/>往生天更一來生人故，說名斯陀含，過此無
<lb n="0276a05" ed="T"/>生故，欲瞋癡三品惑薄弱故，今唯軟品爲餘
<lb n="0276a06" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT29p0276a0602" cb:place="inline">是得果人，偈曰：已滅七八品，一生名一
<lb n="0276a07" ed="T"/>間，則向第三果。</p><p xml:id="pT29p0276a0707" cb:place="inline">釋曰：由三種因緣，斯陀含人
<lb n="0276a08" ed="T"/>轉成一間人：一由七八品惑滅故，二由得惑
<lb n="0276a09" ed="T"/>對治無流根故，三由一生爲餘故。</p><p xml:id="pT29p0276a0914" cb:place="inline">云何一品
<lb n="0276a10" ed="T"/>惑能障此人阿那含果？由此人應度下界故。
<lb n="0276a11" ed="T"/>如前所說，於三位中三種業起爲障。如業能
<lb n="0276a12" ed="T"/>障，應知惑亦爾。由應度業果報果及等流果
<lb n="0276a13" ed="T"/>地故，故惑業皆爲障。間者障義，此障唯一，在
<lb n="0276a14" ed="T"/>唯一生，障此人般涅槃故。唯一惑障此人得
<lb n="0276a15" ed="T"/>阿那含果故，故名一間。</p><p xml:id="pT29p0276a1510" cb:place="inline">滅七八品，其義如此。
<lb n="0276a16" ed="T"/>若未入四諦觀前已滅第三四七八品惑，後
<lb n="0276a17" ed="T"/>方證果，不成家家，亦非一間，乃至由果勝道
<lb n="0276a18" ed="T"/>未現前起。</p><p xml:id="pT29p0276a1805" cb:place="inline">偈曰：滅九阿那含。</p><p xml:id="pT29p0276a1812" cb:place="inline">釋曰：得果人由
<lb n="0276a19" ed="T"/>滅第九品惑，應知名阿那含，於欲界不更來
<lb n="0276a20" ed="T"/>故，由五下分結惑滅盡故。此五滅，由合數故
<lb n="0276a21" ed="T"/>說。何以故？於前必已滅三，後滅二故。</p><p xml:id="pT29p0276a2115" cb:place="inline">偈曰：此
<lb n="0276a22" ed="T"/>中生有行、無行般涅槃、上流。</p><p xml:id="pT29p0276a2212" cb:place="inline">釋曰：此人於中
<lb n="0276a23" ed="T"/>間般涅槃故，說名中滅。如此已生，卽般涅槃，
<lb n="0276a24" ed="T"/>故名生滅，不由行般涅槃。由行般涅槃，此義
<lb n="0276a25" ed="T"/>應知，此阿那含人有五種。中間滅者，於中陰
<lb n="0276a26" ed="T"/>般涅槃。生滅者，唯已生不久般涅槃，由熟修運
<lb n="0276a27" ed="T"/>載道故，此滅由有餘涅槃。有餘師說：具二涅
<lb n="0276a28" ed="T"/>槃。是義不然，此人於捨命無自在故。彼說
<lb n="0276a29" ed="T"/>有行滅者，若人受生已，於修不息加行，由
<pb n="0276b" ed="T" xml:id="T29.1559.0276b"/>
<lb n="0276b01" ed="T"/>多功用般涅槃，恒修習運載道故。無行滅
<lb n="0276b02" ed="T"/>者，不由多功用，後般涅槃，尊重修運載道
<lb n="0276b03" ed="T"/>故。餘師說：由有爲無爲道般涅槃故。是義不
<lb n="0276b04" ed="T"/>然，由太甚過失故。於經中先說非行滅，後
<lb n="0276b05" ed="T"/>說行滅，如此次第與理相應。運載非運載
<lb n="0276b06" ed="T"/>道，由<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276001" n="0276001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0276001" n="0276001"/><anchor xml:id="beg0276001" n="0276001"/>熟<anchor xml:id="end0276001"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0276002" n="0276002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0276002" n="0276002"/><anchor xml:id="beg0276002" n="0276002"/>修<anchor xml:id="end0276002"/>不熟修所成故，是故滅不由
<lb n="0276b07" ed="T"/>功用得。由功用得，生滅者，最能運載道及最
<lb n="0276b08" ed="T"/>上品道。諸惑最軟品，上流者，往上受生。是
<lb n="0276b09" ed="T"/>受生處，於中不般涅槃。流者行義。</p><p xml:id="pT29p0276b0914" cb:place="inline">偈曰：此
<lb n="0276b10" ed="T"/>於定，雜修行無下。</p><p xml:id="pT29p0276b1008" cb:place="inline">釋曰：是上流人，由因果有
<lb n="0276b11" ed="T"/>二種，謂由因、由果。由因者，有雜修定、不雜修
<lb n="0276b12" ed="T"/>定爲因故。由果者，阿迦尼師吒爲勝，有頂爲
<lb n="0276b13" ed="T"/>勝故。此中若人雜修定爲因，則往生阿迦尼
<lb n="0276b14" ed="T"/>師吒，於彼般涅槃。</p><p xml:id="pT29p0276b1408" cb:place="inline">偈曰：超出半超出，遍退。</p>
<lb n="0276b15" ed="T"/><p xml:id="pT29p0276b1501">釋曰：阿迦尼師吒爲勝。上流人有三種，由超
<lb n="0276b16" ed="T"/>出等差別故。此中超出者，於欲界雜修定，已
<lb n="0276b17" ed="T"/>退上三定，由噉初定味，捨命生梵衆天，由隨
<lb n="0276b18" ed="T"/>宿世<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276003" n="0276003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0276003" n="0276003"/><anchor xml:id="beg0276003" n="0276003"/>串<anchor xml:id="end0276003"/>修故，於中更雜修第四定，從彼捨
<lb n="0276b19" ed="T"/>命，生阿迦尼師吒。此人於中間沒、上出，是名
<lb n="0276b20" ed="T"/>超出。半超出者，從初定生淨居已，乃至超一
<lb n="0276b21" ed="T"/>別處，方生阿迦尼師吒。聖人必不生大梵處，
<lb n="0276b22" ed="T"/>由是僻見處故，於一切一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276004" n="0276004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0276004" n="0276004"/><anchor xml:id="beg0276004" n="0276004"/>生<anchor xml:id="end0276004"/>故。遍退者，若
<lb n="0276b23" ed="T"/>人行於一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276005" n="0276005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0276005" n="0276005"/><anchor xml:id="beg0276005" n="0276005"/>處<anchor xml:id="end0276005"/>，後入阿迦尼師吒。無時阿那
<lb n="0276b24" ed="T"/>含人是所生處更受第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276006" n="0276006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0276006" n="0276006"/><anchor xml:id="beg0276006" n="0276006"/>二<anchor xml:id="end0276006"/>生，由行增勝故。若
<lb n="0276b25" ed="T"/>爾，此人阿那含義則得圓滿，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276007" n="0276007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0276007" n="0276007"/><anchor xml:id="beg0276007" n="0276007"/>於<anchor xml:id="end0276007"/>已生處一
<lb n="0276b26" ed="T"/>向不更來故。如此雜修定，應知行阿迦尼師
<lb n="0276b27" ed="T"/>吒。</p><p xml:id="pT29p0276b2702" cb:place="inline">復次偈曰：餘行頂。</p><p xml:id="pT29p0276b2709" cb:place="inline">釋曰：非雜修定上流人，
<lb n="0276b28" ed="T"/>以有頂爲勝。何以故？此人隨定定品起噉味
<lb n="0276b29" ed="T"/>心，生一切處已，唯不入<name role="" type="person">五淨居天</name>。由次第受
<lb n="0276b30" ed="T"/>三無色處生，後往生有頂皆般涅槃。</p><p xml:id="pT29p0276b3015" cb:place="inline">此是奢
<pb n="0276c" ed="T" xml:id="T29.1559.0276c"/>
<lb n="0276c01" ed="T"/>摩他行人，前是毘鉢舍那行人。上流人於中
<lb n="0276c02" ed="T"/>間般涅槃，我見此義不違理而說阿迦尼師
<lb n="0276c03" ed="T"/>吒及有頂勝者，過此無行處故，譬如說須陀
<lb n="0276c04" ed="T"/>洹七生爲勝。</p><p xml:id="pT29p0276c0406" cb:place="inline">如此五人，皆是行色界阿那含。</p>
<lb n="0276c05" ed="T"/><p xml:id="pT29p0276c0501">偈曰：行無色餘四。</p><p xml:id="pT29p0276c0508" cb:place="inline">釋曰：有別阿那含，行於
<lb n="0276c06" ed="T"/>無色界。若已離欲色界，捨色界生，受無色界
<lb n="0276c07" ed="T"/>生。此人復有四種，由生滅等差別故。如此阿
<lb n="0276c08" ed="T"/>那含人合成六人。</p><p xml:id="pT29p0276c0808" cb:place="inline">偈曰：欲界滅復別。</p><p xml:id="pT29p0276c0815" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0276c09" ed="T"/>有餘阿那含，於今生卽般涅槃，此名現法般
<lb n="0276c10" ed="T"/>涅槃，是名第七。</p><p xml:id="pT29p0276c1007" cb:place="inline">偈曰：三人更分三，應知九色
<lb n="0276c11" ed="T"/>行。</p><p xml:id="pT29p0276c1102" cb:place="inline">釋曰：復次三種阿那含，各有三差別故，是
<lb n="0276c12" ed="T"/>故行色界阿那含有九人。三種者，謂中滅、生
<lb n="0276c13" ed="T"/>滅、上流。云何各三差別？中滅者，速疾、非速疾、
<lb n="0276c14" ed="T"/>久時般涅槃故，由三鐵星譬所分別故。生滅
<lb n="0276c15" ed="T"/>者，生無行有行般涅槃故。何以故？此三同受
<lb n="0276c16" ed="T"/>生已，後般涅槃故，是故三人同稱生滅。上流
<lb n="0276c17" ed="T"/>者，超出等差別故，故成三人。一切三，速疾、非
<lb n="0276c18" ed="T"/>速疾、久時般涅槃故，是故更互有差別。</p><p xml:id="pT29p0276c1816" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0276c19" ed="T"/>復彼人差別，業惑根異故。</p><p xml:id="pT29p0276c1911" cb:place="inline">釋曰：此三種九種
<lb n="0276c20" ed="T"/>阿那含人，由業<anchor xml:id="nkr_note_orig_0276008" n="0276008"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0276008" n="0276008"/><anchor xml:id="beg0276008" n="0276008"/>惑<anchor xml:id="end0276008"/>根差別故，彼有差別。此
<lb n="0276c21" ed="T"/>三人有報、生報、後報差別業故。復次於彼相
<lb n="0276c22" ed="T"/>續軟中上惑數數行差別故。復次此三人，各
<lb n="0276c23" ed="T"/>有上、中、軟根差別故。是故此三人，如理各有
<lb n="0276c24" ed="T"/>差別。是前二三由惑由根差別故有異，後三
<lb n="0276c25" ed="T"/>由後報業差別故有異。此九人由九種業惑
<lb n="0276c26" ed="T"/>根故，是故阿那含人成九種。</p><p xml:id="pT29p0276c2612" cb:place="inline">若爾，云何經中
<lb n="0276c27" ed="T"/>說有七種賢聖人行？</p><p xml:id="pT29p0276c2709" cb:place="inline">偈曰：上流非差別，說七
<lb n="0276c28" ed="T"/>賢聖行。</p><p xml:id="pT29p0276c2804" cb:place="inline">釋曰：上流爲法，故名上流。由說此人
<lb n="0276c29" ed="T"/>無分別故，經中說七賢聖行。云何依如此上
<pb n="0277a" ed="T" xml:id="T29.1559.0277a"/>
<lb n="0277a01" ed="T"/>流行說爲七賢聖行，不說餘有學人行？唯此
<lb n="0277a02" ed="T"/>人於餘地有行，餘人則不有。此人但行善業，
<lb n="0277a03" ed="T"/>不行不善業。若人行此行，唯往不來。如所說
<lb n="0277a04" ed="T"/>三義，於餘聖人皆無。</p><p xml:id="pT29p0277a0409" cb:place="inline">是故偈曰：善惡行不行，
<lb n="0277a05" ed="T"/>由往不更還。</p><p xml:id="pT29p0277a0506" cb:place="inline">釋曰：故於上流立七賢聖行，於
<lb n="0277a06" ed="T"/>餘不立。</p><p xml:id="pT29p0277a0604" cb:place="inline">若爾，云何經中說：何者爲賢聖人？有
<lb n="0277a07" ed="T"/>學人與正見相應，廣說如經。於餘人亦有賢
<lb n="0277a08" ed="T"/>聖義。此由別意說有，謂永至得不作五種惡
<lb n="0277a09" ed="T"/>護，又已多滅惡性惑故。若不由別意立賢聖
<lb n="0277a10" ed="T"/>人義，彼人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0277001" n="0277001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0277001" n="0277001"/><anchor xml:id="beg0277001" n="0277001"/>是<anchor xml:id="end0277001"/>此論說。</p><p xml:id="pT29p0277a1009" cb:place="inline">復次已轉生阿那含，
<lb n="0277a11" ed="T"/>爲有如此差別不？不有。</p><p xml:id="pT29p0277a1110" cb:place="inline">由此義，偈曰：欲界轉
<lb n="0277a12" ed="T"/>生聖，不往生餘界。</p><p xml:id="pT29p0277a1208" cb:place="inline">釋曰：於欲界中已轉別生
<lb n="0277a13" ed="T"/>聖人，必不得往生餘界。何以故？若至阿那含，
<lb n="0277a14" ed="T"/>於此生，必定般涅槃故。於色界中，若轉生聖
<lb n="0277a15" ed="T"/>人，有時入無色界。若上流，有頂爲勝。</p><p xml:id="pT29p0277a1515" cb:place="inline">若爾，云
<lb n="0277a16" ed="T"/>何天帝釋說：是所聞天名阿迦尼師吒，世尊
<lb n="0277a17" ed="T"/>弟子，於我邊沒，往彼受生。毘婆沙師說：由不
<lb n="0277a18" ed="T"/>解阿毘達磨藏故說此言。云何佛世尊不遮
<lb n="0277a19" ed="T"/>此言？爲隨順帝釋喜心，是故不遮。</p><p xml:id="pT29p0277a1914" cb:place="inline">偈曰：此及
<lb n="0277a20" ed="T"/>上生人，無練根幷退。</p><p xml:id="pT29p0277a2009" cb:place="inline">釋曰：此者是於欲界轉
<lb n="0277a21" ed="T"/>生聖人及有別聖人，往上界受生。此等人
<lb n="0277a22" ed="T"/>無練根修行，又無因緣得退。云何不許欲界
<lb n="0277a23" ed="T"/>轉生人及往生色無色界人練根及退事？由
<lb n="0277a24" ed="T"/>轉別生宿住故，根漸成熟，得勝類依止。由此
<lb n="0277a25" ed="T"/>二義，無練根及退事。</p><p xml:id="pT29p0277a2509" cb:place="inline">復次未得離欲有學人，
<lb n="0277a26" ed="T"/>云何不成中滅？由道未成熟故，由思不卽現
<lb n="0277a27" ed="T"/>前故，隨眠惑非劣品故，欲界難出離故，毘婆
<lb n="0277a28" ed="T"/>沙師說如此。此人所應作事甚多，一應滅惡
<lb n="0277a29" ed="T"/>無記性煩惱、二應至得第二第三沙門果、三
<pb n="0277b" ed="T" xml:id="T29.1559.0277b"/>
<lb n="0277b01" ed="T"/>應出離三界。若在中陰，不能成就如此事。</p><p xml:id="pT29p0277b0117" cb:place="inline">於
<lb n="0277b02" ed="T"/>前已說，若修雜定，此人必生阿迦尼師吒天。
<lb n="0277b03" ed="T"/>此中何定應先雜修？</p><p xml:id="pT29p0277b0309" cb:place="inline">偈曰：先雜修後定。</p><p xml:id="pT29p0277b0316" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0277b04" ed="T"/>若人欲雜修諸定，必先雜修第四定。何以故？
<lb n="0277b05" ed="T"/>此定隨一切事一切樂行中最勝故。若雜修，
<lb n="0277b06" ed="T"/>必由如此方便。或阿羅漢人、或阿那含人，先
<lb n="0277b07" ed="T"/>修習與多相續相應無流第四定，出此觀已，
<lb n="0277b08" ed="T"/>次修習與多相續相應有流第四定，出此觀
<lb n="0277b09" ed="T"/>已，更入無流第四定。由此次<anchor xml:id="nkr_note_add_0277b0901" n="0277b0901"/><anchor xml:id="beg0277b0901" n="0277b0901"/>第<anchor xml:id="end0277b0901"/>，漸漸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0277002" n="0277002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0277002" n="0277002"/><anchor xml:id="beg0277002" n="0277002"/>減<anchor xml:id="end0277002"/>無流
<lb n="0277b10" ed="T"/>有流相續，乃至二刹那入無流觀，二刹那入
<lb n="0277b11" ed="T"/>有流觀，更二刹那入無流觀，此名雜修定加
<lb n="0277b12" ed="T"/>行。</p><p xml:id="pT29p0277b1202" cb:place="inline">偈曰：成由一念雜。</p><p xml:id="pT29p0277b1209" cb:place="inline">釋曰：若人無流刹那
<lb n="0277b13" ed="T"/>後無間現前修有流，有流刹那後無間現前
<lb n="0277b14" ed="T"/>修無流。如此有流刹那由二無流刹那雜故，
<lb n="0277b15" ed="T"/>此雜修得成。前二刹那似無間道，第三刹那
<lb n="0277b16" ed="T"/>似解脫道，如此方便得雜修第四定。如此雜
<lb n="0277b17" ed="T"/>修第四定已，由此功能所餘諸定皆可雜修。
<lb n="0277b18" ed="T"/>此雜修於何處成？於欲界三洲，先學雜修得
<lb n="0277b19" ed="T"/>已若退，後於色界更雜修。</p><p xml:id="pT29p0277b1911" cb:place="inline">復次雜修四定，其
<lb n="0277b20" ed="T"/>用云何？</p><p xml:id="pT29p0277b2004" cb:place="inline">偈曰：爲生及遊戲，幷怖畏惑退。</p><p xml:id="pT29p0277b2016" cb:place="inline">釋
<lb n="0277b21" ed="T"/>曰：由三因緣聖人雜修諸定。若利根阿那含
<lb n="0277b22" ed="T"/>人，求得淨居天生，爲於現法安樂住。若鈍
<lb n="0277b23" ed="T"/>根阿那含，由怖畏諸惑，欲極遠出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0277003" n="0277003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0277003" n="0277003"/><anchor xml:id="beg0277003" n="0277003"/>離<anchor xml:id="end0277003"/>噉味
<lb n="0277b24" ed="T"/>相應諸定，爲不更退故。若阿羅漢人利根，爲
<lb n="0277b25" ed="T"/>於現法安樂住；若鈍根，由怖畏諸惑，求不更
<lb n="0277b26" ed="T"/>退，故修此定。</p><p xml:id="pT29p0277b2606" cb:place="inline">復次淨居天生云何唯五？是所
<lb n="0277b27" ed="T"/>說雜修第四定。</p><p xml:id="pT29p0277b2707" cb:place="inline">偈曰：由雜修五品，淨居生有
<lb n="0277b28" ed="T"/>五。</p><p xml:id="pT29p0277b2802" cb:place="inline">釋曰：此雜修唯有五品，謂軟、中、上、上中、上
<lb n="0277b29" ed="T"/>上差別故。第一番修三心令現前，謂無流、有
<pb n="0277c" ed="T" xml:id="T29.1559.0277c"/>
<lb n="0277c01" ed="T"/>流、無流；第二番六心；第三番九心；第四番十
<lb n="0277c02" ed="T"/>二心；第五番十五心。如此十五修，以五淨居
<lb n="0277c03" ed="T"/>天爲果，於中隨一切有流故得生彼，隨無流
<lb n="0277c04" ed="T"/>不得生下。有餘師說：由信等諸根次第增上
<lb n="0277c05" ed="T"/>故，得生五天。</p><p xml:id="pT29p0277c0506" cb:place="inline">偈曰：得滅定那含，說名爲身
<lb n="0277c06" ed="T"/>證。</p><p xml:id="pT29p0277c0602" cb:place="inline">釋曰：滅至得於此人有，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0277004" n="0277004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0277004" n="0277004"/><anchor xml:id="beg0277004" n="0277004"/>或<anchor xml:id="end0277004"/>成此人，故說
<lb n="0277c07" ed="T"/>得滅。若阿那含人得滅心定，說名身證，由身
<lb n="0277c08" ed="T"/>證似涅槃法故。云何由身得證？由心無故，由
<lb n="0277c09" ed="T"/>依身生故。於餘經說有十八有學人，彼中云
<lb n="0277c10" ed="T"/>何不說身證？由因緣無故。無何因緣？有三種
<lb n="0277c11" ed="T"/>無流學及無流學果，由此二差別故，安立有
<lb n="0277c12" ed="T"/>學人差別。滅心定非有學非無學果亦爾。是
<lb n="0277c13" ed="T"/>故由得此定，不可立爲有學人差別。</p><p xml:id="pT29p0277c1315" cb:place="inline">若如麁
<lb n="0277c14" ed="T"/>分別，阿那含人差別應如前分別。若依細分
<lb n="0277c15" ed="T"/>別，分分開之數成多千。此義云何？中滅人有
<lb n="0277c16" ed="T"/>三，由軟中上根差別，由地差別成四，退法等
<lb n="0277c17" ed="T"/>性差別成六，由<anchor xml:id="nkr_note_orig_0277005" n="0277005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0277005" n="0277005"/><anchor xml:id="beg0277005" n="0277005"/>別<anchor xml:id="end0277005"/>處差別成十六，由地離欲
<lb n="0277c18" ed="T"/>差別成三十六。於欲界具縛聖人，乃至於第
<lb n="0277c19" ed="T"/>四定，得八品離欲，約處、性、離欲、根差別故，成
<lb n="0277c20" ed="T"/>二千五百九十二。云何如此？於一處有六性，
<lb n="0277c21" ed="T"/>性性各有九人，從具縛位乃至離欲八品<anchor xml:id="nkr_note_orig_0277006" n="0277006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0277006" n="0277006"/><anchor xml:id="beg0277006" n="0277006"/>惑<anchor xml:id="end0277006"/>。
<lb n="0277c22" ed="T"/>從自所得定，六九成五十四。十六五十四，
<lb n="0277c23" ed="T"/>成八百六十四。次由根差別，復爲三倍。若作
<lb n="0277c24" ed="T"/>如此計，於下定得九品離欲人，此人於上地
<lb n="0277c25" ed="T"/>說爲具縛。若平等計，如中滅乃至上流亦爾。
<lb n="0277c26" ed="T"/>若合數一切人，四十<anchor xml:id="beg_9b" type="star"/>減<anchor xml:id="end_9b"/>十三千阿那含。</p><p xml:id="pT29p0277c2616" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0277c27" ed="T"/>滅有頂八品，成阿羅漢向。</p><p xml:id="pT29p0277c2711" cb:place="inline">釋曰：阿那含義流
<lb n="0277c28" ed="T"/>至此。阿那含人從於初定離欲一品惑，乃至
<lb n="0277c29" ed="T"/>滅有頂八品惑，此人成阿羅漢向。</p><p xml:id="pT29p0277c2914" cb:place="inline">偈曰：第九
<pb n="0278a" ed="T" xml:id="T29.1559.0278a"/>
<lb n="0278a01" ed="T"/>無間道。</p><p xml:id="pT29p0278a0104" cb:place="inline">釋曰：能滅有頂第九品惑，無間道
<lb n="0278a02" ed="T"/>中此人亦是阿羅漢向。</p><p xml:id="pT29p0278a0210" cb:place="inline">偈曰：此名金剛定。</p><p xml:id="pT29p0278a0217" cb:place="inline">釋
<lb n="0278a03" ed="T"/>曰：此者是能滅第九品惑無間道，說名金剛，
<lb n="0278a04" ed="T"/>譬三摩提能破一切惑，無惑能破之。此道不
<lb n="0278a05" ed="T"/>破一切惑，由已破故。能破一切惑，一切無間
<lb n="0278a06" ed="T"/>道中最上上品故。</p><p xml:id="pT29p0278a0608" cb:place="inline">餘師說：金剛譬定有多種
<lb n="0278a07" ed="T"/>差別，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278001" n="0278001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0278001" n="0278001"/><anchor xml:id="beg0278001" n="0278001"/>非至<anchor xml:id="end0278001"/>定所攝，緣有頂苦集爲境。苦集
<lb n="0278a08" ed="T"/>類智行相應有八，滅道法智行相應有八，滅
<lb n="0278a09" ed="T"/>類智行相應緣初定滅爲境有四，乃至緣有
<lb n="0278a10" ed="T"/>頂滅爲境有四。道類智行相應有四，合緣一
<lb n="0278a11" ed="T"/>切類智品爲境故。此金剛三摩提，由智行境
<lb n="0278a12" ed="T"/>界差別故，成五十二金剛三摩提。如非至定
<lb n="0278a13" ed="T"/>所攝，乃至第四定所攝亦爾。空、識、無所有、無
<lb n="0278a14" ed="T"/>邊入所攝，如理應知，有二十、八二、十四、二十。
<lb n="0278a15" ed="T"/>於無色界所依止法智，及緣下地滅爲境，類
<lb n="0278a16" ed="T"/>智無故。下地對治道爲境，互爲因故。</p><p xml:id="pT29p0278a1615" cb:place="inline">有餘師
<lb n="0278a17" ed="T"/>執：道類智一一地對治，亦是此三摩提所緣
<lb n="0278a18" ed="T"/>境。於彼師非至定所攝金剛三摩提，更增二
<lb n="0278a19" ed="T"/>十八故，成八十金剛三摩提。乃至第四定所
<lb n="0278a20" ed="T"/>攝亦爾。於空處等依止，次第有四十、三十、二
<lb n="0278a21" ed="T"/>二、十四三摩提。</p><p xml:id="pT29p0278a2107" cb:place="inline">復次由性根差別，此三摩提
<lb n="0278a22" ed="T"/>更成多種。</p><p xml:id="pT29p0278a2205" cb:place="inline">是所說有頂第九品惑，此由金剛
<lb n="0278a23" ed="T"/>三摩提所滅。</p><p xml:id="pT29p0278a2306" cb:place="inline">偈曰：由得第九滅，盡智。</p><p xml:id="pT29p0278a2315" cb:place="inline">釋曰：
<lb n="0278a24" ed="T"/>與第九品惑滅離至得俱起智，名盡智。卽
<lb n="0278a25" ed="T"/>是從金剛三摩提無間後所生解脫道，是故
<lb n="0278a26" ed="T"/>名盡智，由與一切流盡共起故。</p><p xml:id="pT29p0278a2613" cb:place="inline">由此智於初，
<lb n="0278a27" ed="T"/>偈曰：無學應。</p><p xml:id="pT29p0278a2706" cb:place="inline">釋曰：此人於前是阿羅漢向，盡
<lb n="0278a28" ed="T"/>智生時卽成無學名阿羅漢，由至得阿羅漢
<lb n="0278a29" ed="T"/>果故。爲得別果，無有別學更應修學，故名無
<pb n="0278b" ed="T" xml:id="T29.1559.0278b"/>
<lb n="0278b01" ed="T"/>學。是故爲作他利益事相應，故名阿羅漢。一
<lb n="0278b02" ed="T"/>切有欲人所應恭敬，故名阿羅漢。是故此義
<lb n="0278b03" ed="T"/>自成，謂所說七人名有學。</p><p xml:id="pT29p0278b0311" cb:place="inline">彼云何名有學？爲
<lb n="0278b04" ed="T"/>得流盡，恒學三學爲法，謂依戒學、依心學、依
<lb n="0278b05" ed="T"/>慧學，此三學戒定慧爲性。若爾，凡夫亦應成
<lb n="0278b06" ed="T"/>有學。是義不然，未如實見知四諦理故，後時
<lb n="0278b07" ed="T"/>更作邪學故。是故佛世尊於經中重說：尸婆
<lb n="0278b08" ed="T"/>柯！彼學三學。學三學故，說名有學。此重說有
<lb n="0278b09" ed="T"/>何義？若人正學，非邪學；若人如前學，後學亦
<lb n="0278b10" ed="T"/>爾。若爾，自性住聖人，云何以學爲法？由意欲
<lb n="0278b11" ed="T"/>故是有學，譬如行人蹔息，學至得不相離故。</p>
<lb n="0278b12" ed="T"/><p xml:id="pT29p0278b1201">復次何者爲有學法？一切有學人無流法。何
<lb n="0278b13" ed="T"/>者爲無學法？一切無學人無流法。涅槃云何
<lb n="0278b14" ed="T"/>非有學？無學及凡夫與此相應故。云何非無
<lb n="0278b15" ed="T"/>學？有學及凡夫與此相應故。合一切有學無
<lb n="0278b16" ed="T"/>學成八人，向果道人有四，至得果人有四。一
<lb n="0278b17" ed="T"/>爲證得須陀洹果行於道，二證得須陀洹果，
<lb n="0278b18" ed="T"/>乃至七爲證得阿羅漢果行於道，八證得阿
<lb n="0278b19" ed="T"/>羅漢果。此人由名故成八，若由實物唯五。前
<lb n="0278b20" ed="T"/>一是向果道人，後四是住果<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278002" n="0278002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0278002" n="0278002"/><anchor xml:id="beg0278002" n="0278002"/>人，所餘向人不
<lb n="0278b21" ed="T"/>出三果成立故，屬三果攝。此義依次<anchor xml:id="end0278002"/>第得說。
<lb n="0278b22" ed="T"/>復次若先多滅及離欲欲界人，有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278003" n="0278003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0278003" n="0278003"/><anchor xml:id="beg0278003" n="0278003"/>三<anchor xml:id="end0278003"/>種，於見
<lb n="0278b23" ed="T"/>道中成斯陀含向及阿那含向，此非須陀洹、
<lb n="0278b24" ed="T"/>斯陀含攝。</p><p xml:id="pT29p0278b2405" cb:place="inline">何以故？於前已說，修道有二種：一
<lb n="0278b25" ed="T"/>世道、二出世道。有學人由何道得離欲？從何
<lb n="0278b26" ed="T"/>界得離欲？</p><p xml:id="pT29p0278b2605" cb:place="inline">偈曰：由出世離欲，有頂。</p><p xml:id="pT29p0278b2614" cb:place="inline">釋曰：從
<lb n="0278b27" ed="T"/>有頂若得離欲，必定是有學，由出世道，不由
<lb n="0278b28" ed="T"/>世道。云何如此？從有頂上無復世故，依自地
<lb n="0278b29" ed="T"/>道非對治故。自地道云何不能對治？自地惑
<pb n="0278c" ed="T" xml:id="T29.1559.0278c"/>
<lb n="0278c01" ed="T"/>所隨眠故。若惑於此道類中隨眠，不可立此
<lb n="0278c02" ed="T"/>道類能滅此惑。若道<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278004" n="0278004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0278004" n="0278004"/><anchor xml:id="beg0278004" n="0278004"/>是<anchor xml:id="end0278004"/>此惑對治，此惑則不
<lb n="0278c03" ed="T"/>得於此道中隨眠，故依自地道不得爲自地
<lb n="0278c04" ed="T"/>惑對治。</p><p xml:id="pT29p0278c0404" cb:place="inline">偈曰：餘二種。</p><p xml:id="pT29p0278c0409" cb:place="inline">釋曰：除有頂，於一切地
<lb n="0278c05" ed="T"/>離欲中有二種，由世、出世道，凡夫及學人皆
<lb n="0278c06" ed="T"/>得離欲。</p><p xml:id="pT29p0278c0604" cb:place="inline">此中偈曰：由世道聖人，離欲至得二。</p>
<lb n="0278c07" ed="T"/><p xml:id="pT29p0278c0701">釋曰：由世間道，若聖人至得離欲，則有二種
<lb n="0278c08" ed="T"/>滅離至得起：一世間至得、二出世至得。</p><p xml:id="pT29p0278c0816" cb:place="inline">偈曰：
<lb n="0278c09" ed="T"/>餘說由出世。</p><p xml:id="pT29p0278c0906" cb:place="inline">釋曰：由出世道，若聖人得離欲，
<lb n="0278c10" ed="T"/>滅離至得亦有二種。餘師說如此。</p><p xml:id="pT29p0278c1014" cb:place="inline">何以故？</p><p xml:id="pT29p0278c1017" cb:place="inline">偈
<lb n="0278c11" ed="T"/>曰：捨惑不應故。</p><p xml:id="pT29p0278c1107" cb:place="inline">釋曰：若聖人由聖道至得離
<lb n="0278c12" ed="T"/>欲，若世間至得不生。此義中，若人由聖道離
<lb n="0278c13" ed="T"/>欲，無所有無邊入依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278005" n="0278005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0278005" n="0278005"/><anchor xml:id="beg0278005" n="0278005"/>上<anchor xml:id="end0278005"/>諸定更修練根行。
<lb n="0278c14" ed="T"/>此人由具捨前道，果道一向無故，與上地惑
<lb n="0278c15" ed="T"/>滅離應不相應。若捨此已，應更與彼惑相應。</p>
<lb n="0278c16" ed="T"/><p xml:id="pT29p0278c1601">偈曰：有頂半解脫，如上生不應。</p><p xml:id="pT29p0278c1613" cb:place="inline">釋曰：此人雖
<lb n="0278c17" ed="T"/>無世間滅離至得，亦不得與彼惑相應。譬如
<lb n="0278c18" ed="T"/>有學人於有頂惑<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278006" n="0278006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0278006" n="0278006"/><anchor xml:id="beg0278006" n="0278006"/>以<anchor xml:id="end0278006"/>得半解脫，於中必無世
<lb n="0278c19" ed="T"/>間滅離至得。由修練根行故，已捨出世至得，
<lb n="0278c20" ed="T"/>與彼地惑亦不相應。</p>
<lb n="0278c21" ed="T"/><cb:juan n="017" fun="close"><cb:jhead><title>阿毘達磨俱舍<anchor xml:id="fxT29p0278c01"/>釋論</title>卷第十七</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0272004" to="#end0272004"><lem wit="#wit.orig">釋</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0272005" to="#end0272005"><lem wit="#wit.orig">品</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">品第六</rdg></app>
<app from="#beg0272006" to="#end0272006"><lem wit="#wit.orig">雜</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">離</rdg></app>
<app from="#beg0272007" to="#end0272007"><lem wit="#wit.orig">暖</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><g ref="#CB13583">䁔</g></rdg></app>
<app from="#beg0273001" to="#end0273001"><lem wit="#wit.orig">唯</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">惟</rdg></app>
<app from="#beg0273002" to="#end0273002"><lem wit="#wit.orig">何</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">何以</rdg></app>
<app from="#beg0273003" to="#end0273003"><lem wit="#wit.orig">分</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0273004" to="#end0273004"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2">二</rdg></app>
<app from="#beg0274001" to="#end0274001"><lem wit="#wit.orig">惑</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">或</rdg></app>
<app from="#beg0274002" to="#end0274002"><lem wit="#wit.orig">重</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">熏</rdg></app>
<app from="#beg0274003" to="#end0274003"><lem wit="#wit.orig">失</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">未</rdg></app>
<app from="#beg0274004" to="#end0274004"><lem wit="#wit.orig">讀</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit4">讚</rdg></app>
<app from="#beg0274005" to="#end0274005"><lem wit="#wit.orig">或</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">惑</rdg></app>
<app from="#beg0274006" to="#end0274006"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">一</rdg></app>
<app from="#beg0275001" to="#end0275001"><lem wit="#wit.orig">入</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">人</rdg></app>
<app from="#beg0275002" to="#end0275002"><lem wit="#wit.orig">地</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0275003" to="#end0275003"><lem wit="#wit.orig">果</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">於果</rdg></app>
<app from="#beg0275004" to="#end0275004"><lem wit="#wit.orig">虐</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">瘧</rdg></app>
<app from="#beg0275005" to="#end0275005"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">一</rdg></app>
<app from="#beg0276001" to="#end0276001"><lem wit="#wit.orig">熟</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">孰</rdg></app>
<app from="#beg0276002" to="#end0276002"><lem wit="#wit.orig">修</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">後</rdg></app>
<app from="#beg0276003" to="#end0276003"><lem wit="#wit.orig">串</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">慣</rdg></app>
<app from="#beg0276004" to="#end0276004"><lem wit="#wit.orig">生</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">主</rdg></app>
<app from="#beg0276005" to="#end0276005"><lem wit="#wit.orig">處</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">心</rdg></app>
<app from="#beg0276006" to="#end0276006"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2">五</rdg></app>
<app from="#beg0276007" to="#end0276007"><lem wit="#wit.orig">於</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">由</rdg></app>
<app from="#beg0276008" to="#end0276008"><lem wit="#wit.orig">惑</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit4">或</rdg></app>
<app from="#beg0277001" to="#end0277001"><lem wit="#wit.orig">是</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">學</rdg></app>
<app from="#beg0277b0901" to="#end0277b0901"><lem wit="#wit.orig">第</lem><rdg wit="#wit5" resp="#resp3">弟<note type="cf1">K27n0953_p0389b17</note></rdg></app>
<app from="#beg0277002" to="#end0277002"><lem wit="#wit.orig">減</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">滅</rdg></app>
<app from="#beg0277003" to="#end0277003"><lem wit="#wit.orig">離</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">雜</rdg></app>
<app from="#beg0277004" to="#end0277004"><lem wit="#wit.orig">或</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">惑</rdg></app>
<app from="#beg0277005" to="#end0277005"><lem wit="#wit.orig">別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">加</rdg></app>
<app from="#beg0277006" to="#end0277006"><lem wit="#wit.orig">惑</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">或</rdg></app>
<app from="#beg_9b" to="#end_9b" corresp="#0277002"><lem wit="#wit.orig">減</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">滅</rdg></app>
<app from="#beg0278001" to="#end0278001"><lem wit="#wit.orig">非至</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">未來</rdg></app>
<app cb:word-count="20" from="#beg0278002" to="#end0278002"><lem wit="#wit.orig">人，所餘向人不<lb n="0278b21" ed="T"/>出三果成立故，屬三果攝。此義依次</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0278003" to="#end0278003"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">二</rdg></app>
<app from="#beg0278004" to="#end0278004"><lem wit="#wit.orig">是</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">是人所餘向人不出三果成立故屬三果攝此義依次</rdg></app>
<app from="#beg0278005" to="#end0278005"><lem wit="#wit.orig">上</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">止</rdg></app>
<app from="#beg0278006" to="#end0278006"><lem wit="#wit.orig">以</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0272004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0272004">釋【大】，〔－〕【宮】</note>
<note n="0272005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0272005">品【大】＊，品第六【明】＊</note>
<note n="0272006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0272006">雜【大】，離【明】</note>
<note n="0272007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0272007">暖【大】，<g ref="#CB13583">䁔</g>【元】</note>
<note n="0273001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0273001">唯【大】下同，惟【宋】【元】【明】【宮】下同</note>
<note n="0273002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0273002">何【大】，何以【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0273003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0273003">分【大】，〔－〕【宮】</note>
<note n="0273004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0273004">三【大】，二【宋】【元】</note>
<note n="0274001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0274001">惑【大】，或【宋】【元】【明】</note>
<note n="0274002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0274002">重【大】，熏【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0274003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0274003">失【大】，未【宮】</note>
<note n="0274004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0274004">讀【大】，讚【宋】【元】【宮】</note>
<note n="0274005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0274005">或【大】，惑【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0274006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0274006">三【大】，一【宋】</note>
<note n="0275001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0275001">入【大】，人【宋】</note>
<note n="0275002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0275002">地【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0275003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0275003">果【大】，於果【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0275004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0275004">虐【大】，瘧【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0275005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0275005">二【大】，一【宋】【元】【明】</note>
<note n="0276001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0276001">熟【大】，孰【元】</note>
<note n="0276002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0276002">修【大】，後【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0276003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0276003">串【大】，慣【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0276004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0276004">生【大】，主【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0276005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0276005">處【大】，心【宋】【元】【明】</note>
<note n="0276006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0276006">二【大】，五【宋】【元】</note>
<note n="0276007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0276007">於【大】，由【宋】【元】【明】</note>
<note n="0276008" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0276008">惑【大】，或【宋】【元】【宮】</note>
<note n="0277001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0277001">是【大】，學【宮】</note>
<note n="0277002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0277002">減【大】＊，滅【宋】【元】【明】【宮】＊</note>
<note n="0277003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0277003">離【大】，雜【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0277004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0277004">或【大】，惑【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0277005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0277005">別【大】，加【明】</note>
<note n="0277006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0277006">惑【大】，或【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0278001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0278001">非至【大】，未來【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0278002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0278002">（人所…次）二十字【大】，〔－〕【明】</note>
<note n="0278003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0278003">三【大】，二【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0278004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0278004">是【大】，是人所餘向人不出三果成立故屬三果攝此義依次【明】</note>
<note n="0278005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0278005">上【大】，止【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0278006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0278006">以【大】，已【宋】【元】【明】【宮】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0272004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0272004">〔釋〕－【宮】</note>
<note n="0272005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0272005">品＋（第六）【明】＊</note>
<note n="0272006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0272006">雜＝離【明】</note>
<note n="0272007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0272007">暖＝<g ref="#CB13583">䁔</g>【元】</note>
<note n="0273001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0273001">唯＝惟【三】【宮】下同</note>
<note n="0273002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0273002">何＋（以）【三】【宮】</note>
<note n="0273003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0273003">〔分〕－【宮】</note>
<note n="0273004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0273004">三＝二【宋】【元】</note>
<note n="0274001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0274001">惑＝或【三】</note>
<note n="0274002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0274002">重＝熏【三】【宮】</note>
<note n="0274003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0274003">失＝未【宮】</note>
<note n="0274004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0274004">讀＝讚【宋】【元】【宮】</note>
<note n="0274005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0274005">或＝惑【三】【宮】</note>
<note n="0274006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0274006">三＝一【宋】</note>
<note n="0275001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0275001">入＝人【宋】</note>
<note n="0275002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0275002">〔地〕－【三】【宮】</note>
<note n="0275003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0275003">（於）＋果【三】【宮】</note>
<note n="0275004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0275004">虐＝瘧【三】【宮】</note>
<note n="0275005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0275005">二＝一【三】</note>
<note n="0276001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0276001">熟＝孰【元】</note>
<note n="0276002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0276002">修＝後【三】【宮】</note>
<note n="0276003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0276003">串＝慣【三】【宮】</note>
<note n="0276004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0276004">生＝主【三】【宮】</note>
<note n="0276005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0276005">處＝心【三】</note>
<note n="0276006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0276006">二＝五【宋】【元】</note>
<note n="0276007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0276007">於＝由【三】</note>
<note n="0276008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0276008">惑＝或【宋】【元】【宮】</note>
<note n="0277001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0277001">是＝學【宮】</note>
<note n="0277002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0277002">減＝滅【三】【宮】＊</note>
<note n="0277003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0277003">離＝雜【三】【宮】</note>
<note n="0277004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0277004">或＝惑【三】【宮】</note>
<note n="0277005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0277005">別＝加【明】</note>
<note n="0277006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0277006">惑＝或【三】【宮】</note>
<note n="0278001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0278001">非至＝未來【三】【宮】</note>
<note n="0278002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0278002">〔人所…次〕二十字－【明】</note>
<note n="0278003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0278003">三＝二【三】【宮】</note>
<note n="0278004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0278004">是＋（人所餘向人不出三果成立故屬三果攝此義依次）【明】</note>
<note n="0278005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0278005">上＝止【三】【宮】</note>
<note n="0278006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0278006">以＝已【三】【宮】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0277b0901" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T29.0277b09.12" target="#nkr_note_add_0277b0901">第【大】，弟【麗-CB】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>