<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T30n1579">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1579 瑜伽師地論</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1579 瑜伽師地論</title>
			<author>彌勒菩薩說  唐 <name role="" type="person">玄奘</name>譯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.say</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp8"><resp>corrections</resp><name>CBETA.mprajna</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp9"><resp>corrections</resp><name>【明】</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp10"><resp>corrections</resp><name>CBETA.eva</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp11"><resp>corrections</resp><name>CBETA.pan</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>100卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">30</idno>.<idno type="no">1579</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-07-08 12:38:29 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">瑜伽師地論</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Tripitaka Koreana as provided by Mr. Christian Wittern, Text as provided by Mr. Christian Wittern, Text as inputted by Seeland Monastery, The Outline as provided by Ven. Huimin, Punctuated text as provided by Yogācārabhūmi Database</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，維習安大德提供之高麗藏 CD 經文，維習安大德提供，<name role="" type="person">西蓮淨苑</name>輸入，惠敏法師提供科判，《瑜伽師地論》資料庫提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【宋】</witness>
						<witness xml:id="wit10">【房山-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit11">【金藏乙-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit12">【磧乙-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit13">【磧-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit14">【北藏-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit15">【？】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【元】</witness>
						<witness xml:id="wit3">【宮】</witness>
						<witness xml:id="wit4">【聖】</witness>
						<witness xml:id="wit5">【知】</witness>
						<witness xml:id="wit6">【明】</witness>
						<witness xml:id="wit7">【宮-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit8">【甲】</witness>
						<witness xml:id="wit9">【麗-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
			</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="sa">Sanskrit</language>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="1999-07-01T16:18:25">
			CW (ed.) converted to XML with CBXML.BAT (99/6/30)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu n="1" level="1" type="分">1 本地分</cb:mulu><cb:mulu n="12" level="2" type="其他">15 菩薩地</cb:mulu><cb:mulu n="2" level="3" type="其他">2隨法瑜伽處</cb:mulu><cb:mulu n="95" level="4" type="其他">3章 第二持義(四品)</cb:mulu><cb:mulu n="178" level="5" type="品">4住品</cb:mulu><cb:mulu n="124" level="6" type="其他">4節 住品</cb:mulu><cb:mulu n="145" level="7" type="其他">2項 問答解釋</cb:mulu><cb:mulu n="234" level="8" type="其他">2目 廣明十二住</cb:mulu><cb:mulu level="9">1</cb:mulu><cb:div n="1" type="fen"><cb:div n="15" type="di"><cb:div n="2" type="chu"><cb:div n="3" type="zhang"><cb:div n="2" type="pin"><cb:div n="3" type="jie"><cb:div n="2" type="xiang"><cb:div n="2" type="mu">
<milestone n="48" unit="juan"/>
<lb n="0556b20" ed="T"/>
<lb n="0556b21" ed="T"/>
<lb n="0556b22" ed="T"/><cb:juan n="048" fun="open"><cb:mulu n="048" type="卷"/><cb:mulu level="9">2</cb:mulu><cb:jhead><title>瑜伽師地論</title>卷第四十八</cb:jhead>
<lb n="0556b23" ed="T"/>
<lb n="0556b24" ed="T"/><byline cb:type="author">彌勒菩薩說</byline>
<lb n="0556b25" ed="T"/><byline cb:type="Translator"><anchor xml:id="fxT30p0556b01"/>三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>奉　詔譯</byline>
<lb n="0556b26" ed="T"/><cb:jhead type="pin">本地分中菩薩地<anchor xml:id="nkr_note_orig_0556005" n="0556005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0556005" n="0556005"/><anchor xml:id="beg0556005" n="0556005"/>第十五<anchor xml:id="end0556005"/>第二持隨法
<lb n="0556b27" ed="T"/>瑜伽處住品第四之二</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0556b28" ed="T"/><p xml:id="pT30p0556b2801">問：增上戒住菩薩轉時，當知何行、何狀、何相？</p>
<lb n="0556b29" ed="T"/><p xml:id="pT30p0556b2901">答：若諸菩薩，先於極歡喜住，由十種心意樂，
<pb n="0556c" ed="T" xml:id="T30.1579.0556c"/>
<lb n="0556c01" ed="T"/>已得意樂淸淨。何等爲十？一者、於一切師
<lb n="0556c02" ed="T"/>長尊重福田，不行虛誑意樂；二者、於同法
<lb n="0556c03" ed="T"/>菩薩忍辱柔和，易可共住意樂；三者、勝伏
<lb n="0556c04" ed="T"/>一切煩惱及隨煩惱衆魔事業，心自在轉意
<lb n="0556c05" ed="T"/>樂；四者、於一切行深見過失意樂；五者、於
<lb n="0556c06" ed="T"/>大涅槃深見勝利意樂；六者、於諸妙善菩
<lb n="0556c07" ed="T"/>提分法，常勤修習意樂；七者、卽於彼修爲
<lb n="0556c08" ed="T"/>隨順故，樂處遠離意樂；八者、於諸世間有染
<lb n="0556c09" ed="T"/>尊位利養恭敬，無所顧戀意樂；九者、遠離
<lb n="0556c10" ed="T"/>下乘，趣證大乘意樂；十者、欲作一切有情
<lb n="0556c11" ed="T"/>一切義利意樂。如是十種無倒意樂依心而
<lb n="0556c12" ed="T"/>轉，是故說爲意樂淸淨。</p><p xml:id="pT30p0556c1210" cb:place="inline">卽由如是十種意
<lb n="0556c13" ed="T"/>樂成上品故，極圓滿故，是諸菩薩入證第
<lb n="0556c14" ed="T"/>二增上戒住。於此住中，性戒具足。極少邪惡
<lb n="0556c15" ed="T"/>業道所攝諸惡犯戒尙不現行，況中上品。又
<lb n="0556c16" ed="T"/>於十種圓滿業道，自性顯現。菩薩如是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0556006" n="0556006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0556006" n="0556006"/><anchor xml:id="beg0556006" n="0556006"/>性<anchor xml:id="end0556006"/>
<lb n="0556c17" ed="T"/>戒具足，能以妙慧，於染不染、惡趣善趣，及
<lb n="0556c18" ed="T"/>諸乘中諸業現行、若因若果、修證安立，如實
<lb n="0556c19" ed="T"/>了知。於異熟果及等流果如是諸業，如實
<lb n="0556c20" ed="T"/>了知。自能現斷諸不善業，自能現受一切善
<lb n="0556c21" ed="T"/>業。卽於其中樂勸導他，能正勸導。於其種
<lb n="0556c22" ed="T"/>種不平等業現行過失之所染汚諸有情界，
<lb n="0556c23" ed="T"/>若興若衰，等無差別，一切皆墮第一義苦，
<lb n="0556c24" ed="T"/>並住艱辛，種種艱辛之所逼切，甚可哀愍。
<lb n="0556c25" ed="T"/>於彼獲得廣大哀愍，如實觀照。</p><p xml:id="pT30p0556c2513" cb:place="inline">是諸菩薩
<lb n="0556c26" ed="T"/>安住如是增上戒住，廣見諸佛、善根淸淨，
<lb n="0556c27" ed="T"/>如前應知。此差別者，謂如世間善巧工匠，
<lb n="0556c28" ed="T"/>以所鍊金置迦肆娑，置於火中數數燒鍊，
<lb n="0556c29" ed="T"/>轉更明淨。如是菩薩善根淸淨，當知亦爾。</p>
<pb n="0557a" ed="T" xml:id="T30.1579.0557a"/>
<lb n="0557a01" ed="T"/><p xml:id="pT30p0557a0101">於此住中，淨心意樂成滿趣入。在所生處
<lb n="0557a02" ed="T"/>多作輪王，王四大洲。以自在力，令多有情
<lb n="0557a03" ed="T"/>止息犯戒不善業道，勸彼受行諸善業道。
<lb n="0557a04" ed="T"/>當知威力過前十倍。</p><p xml:id="pT30p0557a0409" cb:place="inline">當知是名略說菩薩
<lb n="0557a05" ed="T"/>增上戒住。謂意樂淨故；性戒具足故；離一切
<lb n="0557a06" ed="T"/>種毀犯戒垢故；一切業道、一切因果了知通
<lb n="0557a07" ed="T"/>達故；於諸淨業能自受行，亦樂勸他令其
<lb n="0557a08" ed="T"/>受行故；於有情界諸業所生衆苦艱辛，得
<lb n="0557a09" ed="T"/>大哀愍，如實觀照故；善根淸淨故；受生故；威
<lb n="0557a10" ed="T"/>力故。</p><p xml:id="pT30p0557a1003" cb:place="inline">若廣宣說，如十地經離垢地說。</p><p xml:id="pT30p0557a1015" cb:place="inline">遠離一
<lb n="0557a11" ed="T"/>切犯戒垢故，名離垢地。由離一切犯戒垢
<lb n="0557a12" ed="T"/>故，卽此名爲增上戒住。彼離垢地，當知卽此
<lb n="0557a13" ed="T"/>增上戒住。</p>
<lb n="0557a14" ed="T"/><p xml:id="pT30p0557a1401">問：增上心住菩薩轉時，當知何行、何狀、何相？</p>
<lb n="0557a15" ed="T"/><p xml:id="pT30p0557a1501">答：若諸菩薩，先於增上戒住，已得十種淸淨
<lb n="0557a16" ed="T"/>意樂，作意思惟解了通達。復由餘十淨心意
<lb n="0557a17" ed="T"/>樂作意思惟成上品故，極圓滿故，過增上
<lb n="0557a18" ed="T"/>戒住，入增上心住。何等爲十？一者、作意思
<lb n="0557a19" ed="T"/>惟：我於十種淨心意樂已得淸淨；二者、作
<lb n="0557a20" ed="T"/>意思惟：我於十種淨心意樂已淸淨故，能不
<lb n="0557a21" ed="T"/>退失；三者、作意思惟：我於一切漏有漏法心
<lb n="0557a22" ed="T"/>不趣入，於違背中能正安住；四者、作意思
<lb n="0557a23" ed="T"/>惟：我能於彼修對治中，識正安住；五者、作意
<lb n="0557a24" ed="T"/>思惟：我能於彼所修對治，不復退失；六者、
<lb n="0557a25" ed="T"/>作意思惟：我於如是堅固對治，不爲一切
<lb n="0557a26" ed="T"/>漏有漏法、一切魔軍之所勝伏；七者、作意思
<lb n="0557a27" ed="T"/>惟：我今能於一切佛法，其心無有怯劣而
<lb n="0557a28" ed="T"/>轉；八者、作意思惟：我今能於一切苦行，無
<lb n="0557a29" ed="T"/>有怯弱；九者、作意思惟：我心一向於大乘
<pb n="0557b" ed="T" xml:id="T30.1579.0557b"/>
<lb n="0557b01" ed="T"/>中深生信解，終不愛樂餘下劣乘；十者、作
<lb n="0557b02" ed="T"/>意思惟：我於一切利有情事，深心愛樂。由
<lb n="0557b03" ed="T"/>此十種淨心意樂作意思惟，能入菩薩增上
<lb n="0557b04" ed="T"/>心住。</p><p xml:id="pT30p0557b0403" cb:place="inline">菩薩安住增上心住，能以種種過患行
<lb n="0557b05" ed="T"/>相壞一切行，於彼諸行深心厭離。於佛妙
<lb n="0557b06" ed="T"/>智，能以種種勝利行相，見大勝利。又於其
<lb n="0557b07" ed="T"/>中，能以淳淨一味欲樂，深生愛慕。於有情
<lb n="0557b08" ed="T"/>界，能以種種苦惱行相，觀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0557001" n="0557001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0557001" n="0557001"/><anchor xml:id="beg0557001" n="0557001"/>爲有<anchor xml:id="end0557001"/>苦；於諸
<lb n="0557b09" ed="T"/>有情興悲戀心，生依義心。於一切行無有
<lb n="0557b10" ed="T"/>放逸，爲大菩提熾然精進，於諸有情能起
<lb n="0557b11" ed="T"/>廣大悲愍意樂。</p><p xml:id="pT30p0557b1107" cb:place="inline">觀諸有情解脫衆苦究竟方
<lb n="0557b12" ed="T"/>便，唯是一切煩惱諸纏無障礙智；觀彼解
<lb n="0557b13" ed="T"/>脫能圓證者，唯於法界一切分別現行雜染
<lb n="0557b14" ed="T"/>生起對治無分別慧；觀能成辦彼智光明，
<lb n="0557b15" ed="T"/>唯是無倒勝三摩地；觀所引發一切靜慮、等
<lb n="0557b16" ed="T"/>持、等至，皆菩薩藏聽聞爲先，皆聞正法以
<lb n="0557b17" ed="T"/>爲緣起。</p><p xml:id="pT30p0557b1704" cb:place="inline">觀見是已，發大精進訪求多聞。爲
<lb n="0557b18" ed="T"/>聞正法，不惜身命，無有資財內外愛物而
<lb n="0557b19" ed="T"/>不能捨，無有師長不誓承事，無有尊敎
<lb n="0557b20" ed="T"/>不誓奉行，無有身苦而不誓受。若聞佛法
<lb n="0557b21" ed="T"/>一四句頌，歡喜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0557002" n="0557002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0557002" n="0557002"/><anchor xml:id="beg0557002" n="0557002"/>勇<anchor xml:id="end0557002"/>躍，勝得三千大千世界
<lb n="0557b22" ed="T"/>充滿其中大珍寶聚。聞一句法是佛所說，
<lb n="0557b23" ed="T"/>能引正等覺，能淨菩薩行，歡喜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0557003" n="0557003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0557003" n="0557003"/><anchor xml:id="beg0557003" n="0557003"/>踊<anchor xml:id="end0557003"/>躍，勝得
<lb n="0557b24" ed="T"/>一切釋、梵、護世轉輪王等極尊貴位。設有吿
<lb n="0557b25" ed="T"/>言：善男子聽！我有一句佛所說法，能引正等
<lb n="0557b26" ed="T"/>覺，能淨菩薩行，汝欲聞不？汝今若能投大
<lb n="0557b27" ed="T"/>火坑受大苦者，當爲汝說。菩薩聞已，歡喜
<lb n="0557b28" ed="T"/><anchor xml:id="beg_156" type="star"/>踊<anchor xml:id="end_156"/>躍，答言：我能！我若得聞如前所說一句
<lb n="0557b29" ed="T"/>法義，正使火坑量等三千大千世界滿中熾
<pb n="0557c" ed="T" xml:id="T30.1579.0557c"/>
<lb n="0557c01" ed="T"/>火，我從梵天尙投身入，況小火坑。爲求佛
<lb n="0557c02" ed="T"/>法，尙應久處大<name role="" type="person">那落迦</name>受大苦惱，況餘小
<lb n="0557c03" ed="T"/>苦而不應受。</p><p xml:id="pT30p0557c0306" cb:place="inline">菩薩發起如是精進，求正法
<lb n="0557c04" ed="T"/>已；復能如實如理思惟，要正修行法隨法行，
<lb n="0557c05" ed="T"/>方得名爲隨順佛法，非但聽聞文字、音聲
<lb n="0557c06" ed="T"/>而得淸淨。如是知已，卽依所聞正緣法相，
<lb n="0557c07" ed="T"/>遠離諸欲惡不善法，廣說乃至能得世俗四
<lb n="0557c08" ed="T"/>種靜慮、四無色定，及四無量、五種神通具足
<lb n="0557c09" ed="T"/>安住。</p><p xml:id="pT30p0557c0903" cb:place="inline">旣多住已，復還棄捨諸靜慮等、等持、等
<lb n="0557c10" ed="T"/>至，願自在力還來欲界。觀彼彼處，若爲有
<lb n="0557c11" ed="T"/>情能作義利，若能圓滿菩提分法，卽便往
<lb n="0557c12" ed="T"/>生。非但自在而生彼處。如是菩薩離欲貪
<lb n="0557c13" ed="T"/>故，名斷欲縛；棄捨靜慮、等持、等至故，名斷
<lb n="0557c14" ed="T"/>有縛。菩薩先從勝解行地，於法眞如修勝
<lb n="0557c15" ed="T"/>解故，已斷見縛，邪貪恚癡畢竟不轉。</p><p xml:id="pT30p0557c1515" cb:place="inline">廣見
<lb n="0557c16" ed="T"/>諸佛、善根淸淨，如前應知。</p><p xml:id="pT30p0557c1611" cb:place="inline">此差別者，謂如
<lb n="0557c17" ed="T"/>世間善巧工匠，先所燒鍊手中眞金垢穢斯
<lb n="0557c18" ed="T"/>盡，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0557004" n="0557004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0557004" n="0557004"/><anchor xml:id="beg0557004" n="0557004"/>稱<anchor xml:id="end0557004"/>量等住。</p><p xml:id="pT30p0557c1806" cb:place="inline">如是菩薩善根淸淨，當知亦
<lb n="0557c19" ed="T"/>爾。</p><p xml:id="pT30p0557c1902" cb:place="inline">受生多分作釋天帝，善化有情，令離欲
<lb n="0557c20" ed="T"/>貪。</p><p xml:id="pT30p0557c2002" cb:place="inline">所有威力，於前住中已說千數，當知此
<lb n="0557c21" ed="T"/>中有百千數。</p><p xml:id="pT30p0557c2106" cb:place="inline">當知是名略說菩薩增上心
<lb n="0557c22" ed="T"/>住。謂心意樂作意思惟成滿趣入故；於一切
<lb n="0557c23" ed="T"/>行諸有情界及大菩提，能正通達故；於諸有
<lb n="0557c24" ed="T"/>情脫苦方便，能正推求故；於正法中起大
<lb n="0557c25" ed="T"/>恭敬，訪求無倦故；能正修行法隨法行，於
<lb n="0557c26" ed="T"/>其世俗諸靜慮等、等持、等至、無量神通，能引
<lb n="0557c27" ed="T"/>能住故；棄捨於彼，願自在力隨樂受生故；
<lb n="0557c28" ed="T"/>善根淸淨故；受生故；神力故。</p><p xml:id="pT30p0557c2812" cb:place="inline">若廣宣說，如十
<lb n="0557c29" ed="T"/>地經發光地說。由發聞行正法光明、等持光
<pb n="0558a" ed="T" xml:id="T30.1579.0558a"/>
<lb n="0558a01" ed="T"/>明之所顯示，是故此地名發光地。</p><p xml:id="pT30p0558a0114" cb:place="inline">由內心
<lb n="0558a02" ed="T"/>淨能發光明，是故說名增上心住。由此義
<lb n="0558a03" ed="T"/>故，名發光地；卽由此義，當知復名增上心
<lb n="0558a04" ed="T"/>住。</p>
<lb n="0558a05" ed="T"/><p xml:id="pT30p0558a0501">云何菩薩覺分相應增上慧住？</p><p xml:id="pT30p0558a0513" cb:place="inline">謂諸菩薩，先
<lb n="0558a06" ed="T"/>於增上心住，以求多聞增上力故，已得十
<lb n="0558a07" ed="T"/>法明入。由此十法明入成上品故，極圓滿
<lb n="0558a08" ed="T"/>故，超過增上心住，入初增上慧住。如是十
<lb n="0558a09" ed="T"/>法明入文<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558001" n="0558001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0558001" n="0558001"/><anchor xml:id="beg0558001" n="0558001"/>詞<anchor xml:id="end0558001"/>，如契經說，應知其相。謂若彼
<lb n="0558a10" ed="T"/>假設；若於中假設；若由此假設；若平等勝
<lb n="0558a11" ed="T"/>義；若染惱故、淸淨故，成染成淨；若由繫縛
<lb n="0558a12" ed="T"/>煩惱所染；若由無上淸淨所淨。當知是名
<lb n="0558a13" ed="T"/>十法明入略所說義。</p><p xml:id="pT30p0558a1309" cb:place="inline">是諸菩薩住此住中，
<lb n="0558a14" ed="T"/>如契經說：不壞意樂而爲上首，所有十種能
<lb n="0558a15" ed="T"/>成熟智、智成熟法皆悉成就。長如來家，得
<lb n="0558a16" ed="T"/>彼體法。</p><p xml:id="pT30p0558a1604" cb:place="inline">觀一切種菩提薩埵增上力故，修
<lb n="0558a17" ed="T"/>四念住而爲上首三十七種菩提分法。</p><p xml:id="pT30p0558a1716" cb:place="inline">如
<lb n="0558a18" ed="T"/>契經說：由於此法方便攝受勤修習故，最
<lb n="0558a19" ed="T"/>極微細薩迦耶見，執著一切蘊、界、處等一切
<lb n="0558a20" ed="T"/>動亂，皆得畢竟不現行斷。</p><p xml:id="pT30p0558a2011" cb:place="inline">由彼斷故，一切
<lb n="0558a21" ed="T"/>如來所呵毀業皆不現行，一切如來所讚
<lb n="0558a22" ed="T"/>美業如實隨轉。</p><p xml:id="pT30p0558a2207" cb:place="inline">旣如是已，其心轉復滋潤、
<lb n="0558a23" ed="T"/>柔和，有所堪能；其心轉復種種行相皆善淸
<lb n="0558a24" ed="T"/>淨。</p><p xml:id="pT30p0558a2402" cb:place="inline">又善知恩、知報恩等隨順意樂，種種白
<lb n="0558a25" ed="T"/>法、皆悉成就。</p><p xml:id="pT30p0558a2506" cb:place="inline">尋求上地能修治業，發大精
<lb n="0558a26" ed="T"/>進，逮得安住。</p><p xml:id="pT30p0558a2606" cb:place="inline">由此因緣，所有意樂、增上意
<lb n="0558a27" ed="T"/>樂勝解界性，皆得圓滿。</p><p xml:id="pT30p0558a2710" cb:place="inline">由是因緣，一切外道、
<lb n="0558a28" ed="T"/>種種魔軍、聖敎怨敵，不能映奪、不能傾動。</p>
<lb n="0558a29" ed="T"/><p xml:id="pT30p0558a2901">廣見諸佛、善根淸淨，廣說如前，應知其相。
<pb n="0558b" ed="T" xml:id="T30.1579.0558b"/>
<lb n="0558b01" ed="T"/>此差別者，謂如世間善巧工匠，以所鍊金
<lb n="0558b02" ed="T"/>作莊嚴具，非餘未作莊嚴具金之所映奪。
<lb n="0558b03" ed="T"/>如是此中菩薩善根，非餘安住凡住菩薩
<lb n="0558b04" ed="T"/>所有善根所能映奪。如末尼寶所放光明，
<lb n="0558b05" ed="T"/>非餘寶珠所能映奪，一切世間風水雨等，不
<lb n="0558b06" ed="T"/>能斷滅所放光明。如是此中菩薩所有智
<lb n="0558b07" ed="T"/>慧光明，一切聲聞及獨覺等不能映奪，一切
<lb n="0558b08" ed="T"/>魔怨不能斷滅。</p><p xml:id="pT30p0558b0807" cb:place="inline">受生多作蘇<name role="" type="person">夜摩天</name>王，善
<lb n="0558b09" ed="T"/>化有情，令其除滅薩迦耶見。所有威力，於
<lb n="0558b10" ed="T"/>前住中說百千數，當知此中說俱胝數。</p><p xml:id="pT30p0558b1016" cb:place="inline">當
<lb n="0558b11" ed="T"/>知是名略說菩薩覺分相應增上慧住。謂法
<lb n="0558b12" ed="T"/>明入成滿得入故；成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558002" n="0558002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0558002" n="0558002"/><anchor xml:id="beg0558002" n="0558002"/>就<anchor xml:id="end0558002"/>智故；修習菩提分
<lb n="0558b13" ed="T"/>法故；薩迦耶見等一切執著動亂斷故；制業、
<lb n="0558b14" ed="T"/>開業遠離習近故；由是因緣心調柔故；隨
<lb n="0558b15" ed="T"/>順功德皆隆盛故；依所尋求修治地業發
<lb n="0558b16" ed="T"/>大精進故；由是因緣，所有意樂、增上意樂勝
<lb n="0558b17" ed="T"/>解界性淨修治故；由是因緣，一切聖敎所有
<lb n="0558b18" ed="T"/>怨敵不能映奪及傾動故；善根淸淨故；受
<lb n="0558b19" ed="T"/>生故；威力故。</p><p xml:id="pT30p0558b1906" cb:place="inline">若廣宣說，如十地經焰慧地說。</p>
<lb n="0558b20" ed="T"/><p xml:id="pT30p0558b2001">於此地中，菩提分法如實智焰，能成正法
<lb n="0558b21" ed="T"/>敎慧照明，是故此地名焰慧地。又卽彼地，此
<lb n="0558b22" ed="T"/>中說名覺分相應增上慧住。</p>
<lb n="0558b23" ed="T"/><p xml:id="pT30p0558b2301">云何菩薩諸諦相應增上慧住？</p><p xml:id="pT30p0558b2313" cb:place="inline">謂諸菩薩，先
<lb n="0558b24" ed="T"/>於覺分相應增上慧住，已得十種平等淸淨
<lb n="0558b25" ed="T"/>意樂。由彼平等淸淨意樂成上品故，極圓
<lb n="0558b26" ed="T"/>滿故，超過第一增上慧住，證入第二增上
<lb n="0558b27" ed="T"/>慧住。十種平等淸淨意樂所有文詞，如契經
<lb n="0558b28" ed="T"/>說，應知其相。謂無等覺與諸覺等，超過
<lb n="0558b29" ed="T"/>所餘諸有情界及以諸法，如其平等。當知
<pb n="0558c" ed="T" xml:id="T30.1579.0558c"/>
<lb n="0558c01" ed="T"/>是名十種平等淸淨意樂略所說義。</p><p xml:id="pT30p0558c0115" cb:place="inline">如是菩
<lb n="0558c02" ed="T"/>薩住此住中，多分希求智殊勝性。於四聖
<lb n="0558c03" ed="T"/>諦，由十行相如實了知。一切文詞，如契經
<lb n="0558c04" ed="T"/>說，應知其相。謂依曉悟他、依自內智、依
<lb n="0558c05" ed="T"/>俱處所，名爲此說。依於契經、調伏、本母，名
<lb n="0558c06" ed="T"/>由此說。依於現在衆苦自性、依於未來苦
<lb n="0558c07" ed="T"/>因生性、依於因盡彼盡無生性、依於修習
<lb n="0558c08" ed="T"/>彼斷方便性，名如此說。當知是名十種行相
<lb n="0558c09" ed="T"/>四聖諦智所有略義。</p><p xml:id="pT30p0558c0909" cb:place="inline">如是於諦善巧菩薩，
<lb n="0558c10" ed="T"/>於一切行以慧正毀，於有情界增悲意
<lb n="0558c11" ed="T"/>樂，於前後際愚癡有情所有邪行能正通達。</p>
<lb n="0558c12" ed="T"/><p xml:id="pT30p0558c1201">爲欲令彼得解脫故，攝受廣大福智資糧，
<lb n="0558c13" ed="T"/>心發正願。</p><p xml:id="pT30p0558c1305" cb:place="inline">及卽於彼意樂引攝正念慧行
<lb n="0558c14" ed="T"/>而爲上首，所有衆多殊勝功德皆悉增盛。</p><p xml:id="pT30p0558c1417" cb:place="inline">諸
<lb n="0558c15" ed="T"/>餘作意皆悉遠離。以其種種成熟方便成熟
<lb n="0558c16" ed="T"/>有情。</p><p xml:id="pT30p0558c1603" cb:place="inline">如契經說：所有種種能益有情世俗
<lb n="0558c17" ed="T"/>書論、印算計等工業明處，於是一切皆能引
<lb n="0558c18" ed="T"/>發；於諸有情深悲愍故，漸次乃至方便安
<lb n="0558c19" ed="T"/>立妙菩提故。隨順世間言說事故；爲欲方
<lb n="0558c20" ed="T"/>便壞貧窮故；爲令世間諸界錯亂、人非人
<lb n="0558c21" ed="T"/>等所起災患皆息滅故；爲施無罪諸戲樂
<lb n="0558c22" ed="T"/>具，除彼非法諸戲樂故；諸有希求種種居
<lb n="0558c23" ed="T"/>處資生具者，爲少用功皆能施與種種居處
<lb n="0558c24" ed="T"/>資生具故；爲欲拔濟諸王賊等逼惱事故；
<lb n="0558c25" ed="T"/>爲欲開制是處非處諸加行故；爲欲安
<lb n="0558c26" ed="T"/>立吉非吉事，令取捨故；爲正勸獎，於現法
<lb n="0558c27" ed="T"/>中令其展轉不相謀<anchor xml:id="nkr_note_orig_0558003" n="0558003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0558003" n="0558003"/><anchor xml:id="beg0558003" n="0558003"/>略<anchor xml:id="end0558003"/>，及爲宣說當來
<lb n="0558c28" ed="T"/>無倒勝生道故。當知是名能益有情工業
<lb n="0558c29" ed="T"/>明處略所說義。</p><p xml:id="pT30p0558c2907" cb:place="inline">其餘一切，如前應知。此差
<pb n="0559a" ed="T" xml:id="T30.1579.0559a"/>
<lb n="0559a01" ed="T"/>別者，謂如世間<anchor xml:id="nkr_note_orig_0559001" n="0559001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0559001" n="0559001"/><anchor xml:id="beg0559001" n="0559001"/>善<anchor xml:id="end0559001"/>巧工匠，以所鍊金作莊
<lb n="0559a02" ed="T"/>嚴具，牟裟羅寶瑩飾廁鈿，所有餘金無與等
<lb n="0559a03" ed="T"/>故，不能映奪。如是此中菩薩善根，一切聲
<lb n="0559a04" ed="T"/>聞及諸獨覺、餘地菩薩不能映奪。又如日月
<lb n="0559a05" ed="T"/>諸宿光明，一切風輪不能映奪，然其迴轉共
<lb n="0559a06" ed="T"/>彼風同。如是此中菩薩妙慧，一切聲聞、諸獨
<lb n="0559a07" ed="T"/>覺等不能映奪，然其所作與世共同。</p><p xml:id="pT30p0559a0715" cb:place="inline">受生
<lb n="0559a08" ed="T"/>多作珊覩史多天王，善化有情，令捨一切
<lb n="0559a09" ed="T"/>外道邪法。</p><p xml:id="pT30p0559a0905" cb:place="inline">所有威力，當知此說千俱胝數。</p><p xml:id="pT30p0559a0917" cb:place="inline">當
<lb n="0559a10" ed="T"/>知是名略說菩薩諸諦相應增上慧住。謂十
<lb n="0559a11" ed="T"/>平等淸淨意樂成滿得入故；善巧方便觀察
<lb n="0559a12" ed="T"/>諸諦漸增長故；毀壞諸行、悲愍有情漸增
<lb n="0559a13" ed="T"/>長故；卽爲是義，長養廣大福智資糧，心發
<lb n="0559a14" ed="T"/>正願勤加行故；念慧行等德增長故；無餘
<lb n="0559a15" ed="T"/>作意，以一切種成熟有情勤加行故；引發
<lb n="0559a16" ed="T"/>世間工巧業故；善根淸淨故；受生故；威力
<lb n="0559a17" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT30p0559a1702" cb:place="inline">若廣宣說，如十地經極難勝地。</p><p xml:id="pT30p0559a1714" cb:place="inline">今此地中，
<lb n="0559a18" ed="T"/>顯示菩薩於諸聖諦決定妙智極難可勝，
<lb n="0559a19" ed="T"/>是故此地名極難勝。卽由此義，應知此中
<lb n="0559a20" ed="T"/>諸諦相應增上慧住。</p>
<lb n="0559a21" ed="T"/><p xml:id="pT30p0559a2101">云何菩薩緣起相應增上慧住？</p><p xml:id="pT30p0559a2113" cb:place="inline">謂諸菩薩，先
<lb n="0559a22" ed="T"/>於諸諦相應增上慧住，已得十種法平等性
<lb n="0559a23" ed="T"/>當知文詞如經廣說。如是十種法平等性
<lb n="0559a24" ed="T"/>成上品故，極圓滿故，超過前住得入此住。
<lb n="0559a25" ed="T"/>謂於一切法，由有勝義自性無相平等性
<lb n="0559a26" ed="T"/>故；言說造作影像無相平等性故；卽由此相
<lb n="0559a27" ed="T"/>自然不生平等性故；因亦不生平等性故；自
<lb n="0559a28" ed="T"/>然與因皆不生故，畢竟本寂平等性故；現有
<lb n="0559a29" ed="T"/>體事能取正智，離諸戲論平等性故；遠離
<pb n="0559b" ed="T" xml:id="T30.1579.0559b"/>
<lb n="0559b01" ed="T"/>一切取捨造作平等性故；卽此煩惱衆苦雜
<lb n="0559b02" ed="T"/>染離繫解脫平等性故；分別所執境界自性
<lb n="0559b03" ed="T"/>如幻化等平等性故；無分別智所行自性有
<lb n="0559b04" ed="T"/>無無二平等性故。當知是名此中十種法平
<lb n="0559b05" ed="T"/>等性略分別義。</p><p xml:id="pT30p0559b0507" cb:place="inline">如是菩薩住此住中，於諸
<lb n="0559b06" ed="T"/>有情增長悲愍；於大菩提生起猛利欲樂
<lb n="0559b07" ed="T"/>悕求；於諸世間合散生滅，以一切種緣起正
<lb n="0559b08" ed="T"/>觀觀察了知。依緣起智，能引發空、無相、無
<lb n="0559b09" ed="T"/>願三解脫門。</p><p xml:id="pT30p0559b0906" cb:place="inline">由是因緣，所有自他、作者、受者、
<lb n="0559b10" ed="T"/>有無等想，皆不復轉。</p><p xml:id="pT30p0559b1009" cb:place="inline">菩薩如是善於勝義
<lb n="0559b11" ed="T"/>顧念有情，如理通達煩惱繫故，緣和合故，
<lb n="0559b12" ed="T"/>有爲諸法自性羸劣。離我我所無量過失汚
<lb n="0559b13" ed="T"/>染而轉；非離一切煩惱繫縛，衆緣和合。是
<lb n="0559b14" ed="T"/>故我今爲自防護，應令一切煩惱繫縛、衆緣
<lb n="0559b15" ed="T"/>和合皆悉斷壞；爲益有情，不應永滅一切
<lb n="0559b16" ed="T"/>有爲。</p><p xml:id="pT30p0559b1603" cb:place="inline">如是菩薩住此住中，智<anchor xml:id="nkr_note_orig_0559002" n="0559002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0559002" n="0559002"/><anchor xml:id="beg0559002" n="0559002"/>悲<anchor xml:id="end0559002"/>隨逐，名無
<lb n="0559b17" ed="T"/>著智現前、般若波羅蜜多住現前。由此住
<lb n="0559b18" ed="T"/>故，於一切世間行無染而行。又卽此住有
<lb n="0559b19" ed="T"/>猛利忍。於第七地有加行行邊際菩薩忍，
<lb n="0559b20" ed="T"/>當知是彼隨順忍攝。又此無著智現前、般若
<lb n="0559b21" ed="T"/>波羅蜜多住現前，能引能引菩提衆緣，於
<lb n="0559b22" ed="T"/>諸世間有爲諸行住而不住；雖於寂滅見
<lb n="0559b23" ed="T"/>寂靜德，而亦不住。</p><p xml:id="pT30p0559b2308" cb:place="inline">如是菩薩方便般若智
<lb n="0559b24" ed="T"/>所隨逐，能入空三摩地，令十百千上首三
<lb n="0559b25" ed="T"/>摩地門皆現在前。如空三摩地，如是無願、無
<lb n="0559b26" ed="T"/>相三摩地，當知亦爾。</p><p xml:id="pT30p0559b2609" cb:place="inline">由此上首三摩地門現
<lb n="0559b27" ed="T"/>在前故，意樂不壞。</p><p xml:id="pT30p0559b2708" cb:place="inline">於一切種諸佛聖敎，一
<lb n="0559b28" ed="T"/>切外道及諸魔軍、聖敎怨敵，不能引奪。</p><p xml:id="pT30p0559b2816" cb:place="inline">餘
<lb n="0559b29" ed="T"/>如前說。此差別者，謂如世間善巧工匠，以所
<pb n="0559c" ed="T" xml:id="T30.1579.0559c"/>
<lb n="0559c01" ed="T"/>鍊金作莊嚴具，琉璃寶珠瑩飾廁鈿，一切
<lb n="0559c02" ed="T"/>餘金不能映奪。如是此中菩薩善根淸淨殊
<lb n="0559c03" ed="T"/>勝，如先所說不能映奪。又如月光，於有情
<lb n="0559c04" ed="T"/>身能令悅豫，非四風輪所能斷壞。如是
<lb n="0559c05" ed="T"/>此中菩薩慧光，一切有情煩惱欝蒸皆能息
<lb n="0559c06" ed="T"/>滅，一切外道、魔軍、怨敵不能斷壞。</p><p xml:id="pT30p0559c0614" cb:place="inline">受生多
<lb n="0559c07" ed="T"/>作妙化天王，善化有情，令除一切增上慢
<lb n="0559c08" ed="T"/>等。所有威力，當知此中說百千俱胝數。</p><p xml:id="pT30p0559c0816" cb:place="inline">當
<lb n="0559c09" ed="T"/>知是名略說菩薩緣起相應增上慧住。謂十
<lb n="0559c10" ed="T"/>法平等性成滿得入故；覺悟緣起生解脫
<lb n="0559c11" ed="T"/>門故；一切邪想不現行故；方便攝受生死
<lb n="0559c12" ed="T"/>故；無著智現前、般若波羅蜜多住現在前故；
<lb n="0559c13" ed="T"/>證得無量三摩地故；證得不壞意樂故；於
<lb n="0559c14" ed="T"/>佛聖敎不可引奪故；廣見諸佛、善根淸淨
<lb n="0559c15" ed="T"/>故；受生故；威力故。</p><p xml:id="pT30p0559c1508" cb:place="inline">若廣宣說，如十地經現前
<lb n="0559c16" ed="T"/>地說。</p><p xml:id="pT30p0559c1603" cb:place="inline">由此地中，無著智現前、般若波羅蜜多
<lb n="0559c17" ed="T"/>住現在前故，名現前地。卽由此義，當知亦
<lb n="0559c18" ed="T"/>名緣起相應增上慧住。</p>
<lb n="0559c19" ed="T"/><p xml:id="pT30p0559c1901">云何菩薩有加行有功用無相住？</p><p xml:id="pT30p0559c1914" cb:place="inline">謂諸菩薩
<lb n="0559c20" ed="T"/>於前第六緣起相應增上慧住，已得十種妙
<lb n="0559c21" ed="T"/>方便慧所引世間不共一切有情，而共一
<lb n="0559c22" ed="T"/>切世間進道勝行。卽由如是妙方便慧所
<lb n="0559c23" ed="T"/>引不共進道勝行成上品故，極圓滿故，超
<lb n="0559c24" ed="T"/>過第六住，得入第七住。如是文詞，如經
<lb n="0559c25" ed="T"/>廣說，應知其相。謂依能起世間興盛攝受
<lb n="0559c26" ed="T"/>福德；依於有情利益安樂增上意樂；依爲
<lb n="0559c27" ed="T"/>菩提，福德資糧、菩提分法後後勝進；依不
<lb n="0559c28" ed="T"/>共聲聞；依不共獨覺；依有情界；依諸法
<lb n="0559c29" ed="T"/>界；依諸世界；依諸如來身語心智。當知是
<pb n="0560a" ed="T" xml:id="T30.1579.0560a"/>
<lb n="0560a01" ed="T"/>名妙方便慧所引不共進道勝行處所略義。</p>
<lb n="0560a02" ed="T"/><p xml:id="pT30p0560a0201">菩薩與彼共相應故，便能通達無量無數如
<lb n="0560a03" ed="T"/>來境界，及爲彼起無功用、無相、無分別、無異
<lb n="0560a04" ed="T"/>分別觀無量佛境界，起無間無缺精勤修
<lb n="0560a05" ed="T"/>學一切威儀行住作意，一切分位不遠離
<lb n="0560a06" ed="T"/>道。</p><p xml:id="pT30p0560a0602" cb:place="inline">彼於一一心刹那中，十波羅蜜多而爲上
<lb n="0560a07" ed="T"/>首，一切菩提分法圓滿殊勝。諸餘下住則不
<lb n="0560a08" ed="T"/>如是。謂於第一極歡喜住，正以大願爲勝
<lb n="0560a09" ed="T"/>所緣；於第二住，正能除遣毀犯戒垢；於第
<lb n="0560a10" ed="T"/>三住，正願增長，得法光明；於第四住，正趣
<lb n="0560a11" ed="T"/>入道；於第五住，正入一切世間事業；於第
<lb n="0560a12" ed="T"/>六住，正入甚深緣起道理；今卽於此第七住
<lb n="0560a13" ed="T"/>中，具足發起一切佛法覺支圓滿。此住菩薩
<lb n="0560a14" ed="T"/>加行行圓滿所攝故；妙智神通行淸淨，能入
<lb n="0560a15" ed="T"/>第八住故。</p><p xml:id="pT30p0560a1505" cb:place="inline">由是菩薩此住無間，能入第八極
<lb n="0560a16" ed="T"/>淸淨住。彼第八住一向淸淨，此第七住猶名
<lb n="0560a17" ed="T"/>爲雜。與淸淨住爲前導故，當言此住名
<lb n="0560a18" ed="T"/>不染汚；猶未得故，當言此住墮雜染<anchor xml:id="nkr_note_orig_0560001" n="0560001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0560001" n="0560001"/><anchor xml:id="beg0560001" n="0560001"/>汚<anchor xml:id="end0560001"/>。</p><p xml:id="pT30p0560a1816" cb:place="inline">今
<lb n="0560a19" ed="T"/>此住中，一切貪等上首煩惱皆悉除斷。當知
<lb n="0560a20" ed="T"/>此住非有煩惱，非離煩惱。一切煩惱不現
<lb n="0560a21" ed="T"/>行故，悕求佛智猶未得故。</p><p xml:id="pT30p0560a2111" cb:place="inline">如是行者，增上
<lb n="0560a22" ed="T"/>意樂已得淸淨，無量身語意業隨轉，於諸如
<lb n="0560a23" ed="T"/>來所讚毀業，如前廣說。於第五住所引世
<lb n="0560a24" ed="T"/>間工巧業智轉得圓滿。三千世界共許爲師，
<lb n="0560a25" ed="T"/>唯除安住上住菩薩及諸如來，意樂加行無
<lb n="0560a26" ed="T"/>與等者。於一切靜慮等菩提分法皆能現
<lb n="0560a27" ed="T"/>前，由修行相現在前故，非由安住異熟分
<lb n="0560a28" ed="T"/>位，如第八住。</p><p xml:id="pT30p0560a2806" cb:place="inline">此諸菩薩如是方便，能善思
<lb n="0560a29" ed="T"/>擇諸三摩地，引發菩薩三摩地上首十百千
<pb n="0560b" ed="T" xml:id="T30.1579.0560b"/>
<lb n="0560b01" ed="T"/>種三摩地門。由得如是三摩地故，超過一
<lb n="0560b02" ed="T"/>切聲聞、獨覺三摩地境。菩薩如是一切煩惱
<lb n="0560b03" ed="T"/>皆悉遠離；難可了知一切分別現行隨逐身
<lb n="0560b04" ed="T"/>語意業皆悉安住；而不捨離尋求勝進勇
<lb n="0560b05" ed="T"/>猛加行，顧念有情。爲大菩提速圓滿故，離
<lb n="0560b06" ed="T"/>一切相無量身語意業隨轉，妙善修治無生
<lb n="0560b07" ed="T"/>法忍之所顯發。於此住中，由自覺慧境界
<lb n="0560b08" ed="T"/>故，超過一切聲聞、獨覺境界；餘六住中，但由
<lb n="0560b09" ed="T"/>佛法增上所緣故，超過一切聲聞、獨覺境界。</p>
<lb n="0560b10" ed="T"/><p xml:id="pT30p0560b1001">又諸菩薩第六住中所入滅定，今此住中念
<lb n="0560b11" ed="T"/>念能入。然此菩薩甚希奇業不可思議。謂常
<lb n="0560b12" ed="T"/>安住實際住中，而於寂滅能不作證。</p><p xml:id="pT30p0560b1215" cb:place="inline">彼由
<lb n="0560b13" ed="T"/>如是妙方便智之所引發增上力故，能行
<lb n="0560b14" ed="T"/>一切有情不共菩薩妙行。雖與世間相似顯
<lb n="0560b15" ed="T"/>現，而非彼性。如經廣說。此中總義，謂依福
<lb n="0560b16" ed="T"/>業事攝受種種親屬徒衆，求生差別，發起
<lb n="0560b17" ed="T"/>勝進三解脫住，信解劣乘方便調伏，受用
<lb n="0560b18" ed="T"/>諸欲，求欲差別，轉諸外道，隨他心轉，隨大
<lb n="0560b19" ed="T"/>衆轉。</p><p xml:id="pT30p0560b1903" cb:place="inline">餘如前說。此差別者，謂如世間善巧
<lb n="0560b20" ed="T"/>工匠，以所鍊金作莊嚴具，諸末尼寶瑩飾
<lb n="0560b21" ed="T"/>廁鈿，甚爲光麗，餘贍部洲一切金寶不能映
<lb n="0560b22" ed="T"/>奪。如是此中菩薩善根轉復淸淨，一切聲聞、
<lb n="0560b23" ed="T"/>獨覺善根，及餘下住菩薩善根，不能映奪。又
<lb n="0560b24" ed="T"/>如日光，多分乾竭贍部洲中所有穢濕，餘一
<lb n="0560b25" ed="T"/>切光不能映奪。如是此中菩薩慧光，多分
<lb n="0560b26" ed="T"/>乾竭一切有情煩惱諸毒，如前所說諸聲
<lb n="0560b27" ed="T"/>聞等所有智光不能映奪。</p><p xml:id="pT30p0560b2711" cb:place="inline">受生多作他化
<lb n="0560b28" ed="T"/>自在天王，於能授與一切聲聞、獨覺現觀方
<lb n="0560b29" ed="T"/>便善巧。所有威力，當知此說俱胝百千數。</p><p xml:id="pT30p0560b2917" cb:place="inline">當
<pb n="0560c" ed="T" xml:id="T30.1579.0560c"/>
<lb n="0560c01" ed="T"/>知是名略說菩薩有加行有功用無相住。謂
<lb n="0560c02" ed="T"/>妙方便慧所引世間進道勝行成滿得入故；
<lb n="0560c03" ed="T"/>通達如來佛境界，起無間無缺勤加行故；一
<lb n="0560c04" ed="T"/>一刹那圓證一切菩提分法故；安立染汚不
<lb n="0560c05" ed="T"/>染汚故；有加行行圓滿攝故；依於意樂淸淨
<lb n="0560c06" ed="T"/>業轉，一切世間工巧業等皆圓滿故；逮得無
<lb n="0560c07" ed="T"/>量不共一切聲聞、獨覺三摩地故；刹那刹
<lb n="0560c08" ed="T"/>那入滅定故；現行一切有情不共世間行
<lb n="0560c09" ed="T"/>故；善根淸淨故；受生故；威力故。</p><p xml:id="pT30p0560c0913" cb:place="inline">若廣宣說，
<lb n="0560c10" ed="T"/>如十地經遠行地說。</p><p xml:id="pT30p0560c1009" cb:place="inline">此地菩薩有加行行圓
<lb n="0560c11" ed="T"/>滿攝故，名遠行地。卽由此義，當知亦名有
<lb n="0560c12" ed="T"/>加行有功用無相住。</p>
<lb n="0560c13" ed="T"/><p xml:id="pT30p0560c1301">云何菩薩無加行無功用無相住？</p><p xml:id="pT30p0560c1314" cb:place="inline">謂諸菩薩，
<lb n="0560c14" ed="T"/>於初無相住中，已得十種入一切法第一義
<lb n="0560c15" ed="T"/>智，如經廣說。謂依三世，如其所應，本來無
<lb n="0560c16" ed="T"/>生、無起、無相；依餘因性無成、無壞；依第一義
<lb n="0560c17" ed="T"/>畢竟離言諸自性事，言說造作影像自性，由
<lb n="0560c18" ed="T"/>體相故及因性故，都無所有；卽由如是雜
<lb n="0560c19" ed="T"/>染體性，無流轉性；無止息性；依此無智邪
<lb n="0560c20" ed="T"/>執爲因，於彼離言諸有體事，初中後位一切
<lb n="0560c21" ed="T"/>時分，染平等性；依於眞如，無倒證入無有
<lb n="0560c22" ed="T"/>分別平等性故，能除雜染。是名此中略所
<lb n="0560c23" ed="T"/>說義。如是十種入一切法第一義智成上
<lb n="0560c24" ed="T"/>品故，極圓滿故，超過第七雜淸淨住，得入
<lb n="0560c25" ed="T"/>第八純淸淨住。</p><p xml:id="pT30p0560c2507" cb:place="inline">住此住中，於無生法，證得
<lb n="0560c26" ed="T"/>菩薩第一最勝極淸淨忍。此復云何？謂諸菩
<lb n="0560c27" ed="T"/>薩由四尋思，於一切法正尋思已，若時獲
<lb n="0560c28" ed="T"/>得四如實智，如實了知一切諸法，爾時一切
<lb n="0560c29" ed="T"/>邪分別執皆悉遠離。觀一切法，於現法中
<pb n="0561a" ed="T" xml:id="T30.1579.0561a"/>
<lb n="0561a01" ed="T"/>隨順一切雜染無生；觀彼先時一切所有邪
<lb n="0561a02" ed="T"/>分別執因所生法，於當來世一切無餘永
<lb n="0561a03" ed="T"/>不復生。此四尋思、四如實智，廣說如前眞實
<lb n="0561a04" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0561001" n="0561001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0561001" n="0561001"/><anchor xml:id="beg0561001" n="0561001"/>義<anchor xml:id="end0561001"/>品。此如實智，始從勝解行住乃至有加
<lb n="0561a05" ed="T"/>行有功用無相住，未極淸淨；今此住中已極
<lb n="0561a06" ed="T"/>淸淨，是故說言：於無生法，證得菩薩第一
<lb n="0561a07" ed="T"/>最勝極淸淨忍。</p><p xml:id="pT30p0561a0707" cb:place="inline">是諸菩薩得此忍故，得甚深
<lb n="0561a08" ed="T"/>住。先於第一無相住中，四種災患今悉除斷。
<lb n="0561a09" ed="T"/>一者、除斷於無相中有加行有功用事；二者、
<lb n="0561a10" ed="T"/>除斷於上淸淨住精勤思慕；三者、除斷於一
<lb n="0561a11" ed="T"/>切種利有情事有大堪能精勤思慕；四者、
<lb n="0561a12" ed="T"/>除斷有微細想現在前行。是故此住名極
<lb n="0561a13" ed="T"/>淸淨。</p><p xml:id="pT30p0561a1303" cb:place="inline">又此菩薩於甚深住極生愛樂。</p><p xml:id="pT30p0561a1315" cb:place="inline">卽於
<lb n="0561a14" ed="T"/>如是法門流中，蒙諸如來覺悟勸導，授與無
<lb n="0561a15" ed="T"/>量引發門智神通事業。</p><p xml:id="pT30p0561a1510" cb:place="inline">如是蒙佛覺悟勸導，
<lb n="0561a16" ed="T"/>引發無量分身妙智。得十自在。如經廣說，
<lb n="0561a17" ed="T"/>應知其相。</p><p xml:id="pT30p0561a1705" cb:place="inline">得自在故，隨所欲住，如意能
<lb n="0561a18" ed="T"/>住；隨樂安住靜慮、解脫等諸心住，如意能
<lb n="0561a19" ed="T"/>住；若暫思惟一切食等諸資生具，悉皆成辦，
<lb n="0561a20" ed="T"/>一切世間工業明處，如其所欲悉能現行；普
<lb n="0561a21" ed="T"/>於一切能感生業，及於一切受生處所，皆
<lb n="0561a22" ed="T"/>隨所欲自在往生；隨所愛樂，一切神通所
<lb n="0561a23" ed="T"/>作事業皆能起作；一切妙願，隨其所欲皆得
<lb n="0561a24" ed="T"/>稱遂；隨於事物發起勝解，如所欲爲皆
<lb n="0561a25" ed="T"/>成無異；隨所欲知所知境界皆如實知；普
<lb n="0561a26" ed="T"/>於一切名句文身得隨所欲；於一切法正
<lb n="0561a27" ed="T"/>安立中皆得善巧。</p><p xml:id="pT30p0561a2708" cb:place="inline">如是菩薩獲得自在，從
<lb n="0561a28" ed="T"/>是已去，所得自在所作勝利，廣說如經，應
<lb n="0561a29" ed="T"/>知其相。</p><p xml:id="pT30p0561a2904" cb:place="inline">又能棄捨麁見諸佛，恒常無間
<pb n="0561b" ed="T" xml:id="T30.1579.0561b"/>
<lb n="0561b01" ed="T"/>不離見佛。</p><p xml:id="pT30p0561b0105" cb:place="inline">其餘所有善根淸淨，金喩、光喩，如
<lb n="0561b02" ed="T"/>經應知。</p><p xml:id="pT30p0561b0204" cb:place="inline">此住菩薩受生、威力諸殊勝事，皆
<lb n="0561b03" ed="T"/>如經說，應知其相。</p><p xml:id="pT30p0561b0308" cb:place="inline">當知是名略說菩薩無
<lb n="0561b04" ed="T"/>加行無功用無相住。謂入一切法第一義智
<lb n="0561b05" ed="T"/>成滿得入故；得無生法忍故；除斷一切災
<lb n="0561b06" ed="T"/>患故；逮得菩薩甚深住故；於法門流，蒙佛
<lb n="0561b07" ed="T"/>授與無量引發門智神通事業故；悟入無量
<lb n="0561b08" ed="T"/>分身智故；得自在故；領受所得自在勝利
<lb n="0561b09" ed="T"/>故；善根淸淨故；受生故；威力故。</p><p xml:id="pT30p0561b0913" cb:place="inline">若廣宣說，
<lb n="0561b10" ed="T"/>如十地經不動地說。</p><p xml:id="pT30p0561b1009" cb:place="inline">於此地中，捨先所有
<lb n="0561b11" ed="T"/>有加行、有功用道，其心昇上無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561002" n="0561002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0561002" n="0561002"/><anchor xml:id="beg0561002" n="0561002"/>加<anchor xml:id="end0561002"/>行、無功
<lb n="0561b12" ed="T"/>用、任運而轉不動勝道，是故此地名不動
<lb n="0561b13" ed="T"/>地。卽由此義，當知說名無加行無功用無
<lb n="0561b14" ed="T"/>相住。</p>
<lb n="0561b15" ed="T"/><p xml:id="pT30p0561b1501">云何菩薩無礙解住？</p><p xml:id="pT30p0561b1509" cb:place="inline">謂諸菩薩，於甚深住不
<lb n="0561b16" ed="T"/>生喜足，復於增上智殊勝性愛樂隨入。</p><p xml:id="pT30p0561b1616" cb:place="inline">是
<lb n="0561b17" ed="T"/>諸菩薩於諸法中起智加行，應爲他說一
<lb n="0561b18" ed="T"/>切種<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561003" n="0561003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0561003" n="0561003"/><anchor xml:id="beg0561003" n="0561003"/>法<anchor xml:id="end0561003"/>。</p><p xml:id="pT30p0561b1804" cb:place="inline">普於一切說法所作皆如實知。當
<lb n="0561b19" ed="T"/>知此中說法所作，謂於一切近稠林行，如
<lb n="0561b20" ed="T"/>此雜染、如此淸淨，由此雜染、由此淸淨，若
<lb n="0561b21" ed="T"/>所雜染、若所淸淨，若非一向、若是一向、若
<lb n="0561b22" ed="T"/>通二種，如是一切皆如實知。</p><p xml:id="pT30p0561b2212" cb:place="inline">如是菩薩，於
<lb n="0561b23" ed="T"/>說法中方便善巧，於說所作方便善巧，於
<lb n="0561b24" ed="T"/>一切種成大法師，獲得無量陀羅尼門，於
<lb n="0561b25" ed="T"/>一切種音詞支具剖析善巧，辯才無盡。成就
<lb n="0561b26" ed="T"/>如是法陀羅尼領受堪能菩薩，由此勝無礙
<lb n="0561b27" ed="T"/>解引發言詞，能坐如是微妙法座。若於是
<lb n="0561b28" ed="T"/>中、若於是處宣說正法盡所有門，若由此
<lb n="0561b29" ed="T"/>故，於諸有情勸導、慰喩、安處事業，此等堪能
<pb n="0561c" ed="T" xml:id="T30.1579.0561c"/>
<lb n="0561c01" ed="T"/>皆悉成就。如是一切，廣說如經，應知其相。</p>
<lb n="0561c02" ed="T"/><p xml:id="pT30p0561c0201">善根淸淨、受生、威力諸殊勝事，亦廣如經，應
<lb n="0561c03" ed="T"/>知其相。</p><p xml:id="pT30p0561c0304" cb:place="inline">當知是名略說菩薩無礙解住。謂
<lb n="0561c04" ed="T"/>於甚深寂靜解脫不生喜足入<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561004" n="0561004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0561004" n="0561004"/><anchor xml:id="beg0561004" n="0561004"/>勝<anchor xml:id="end0561004"/>進故；
<lb n="0561c05" ed="T"/>於諸法中起智加行宣說法故；此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561005" n="0561005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0561005" n="0561005"/><anchor xml:id="beg0561005" n="0561005"/>所作<anchor xml:id="end0561005"/>
<lb n="0561c06" ed="T"/>事如實知故；得不思議大法師故；善根淸
<lb n="0561c07" ed="T"/>淨故；受生故；威力故。</p><p xml:id="pT30p0561c0709" cb:place="inline">若廣宣說，如十地經善
<lb n="0561c08" ed="T"/>慧地說。</p><p xml:id="pT30p0561c0804" cb:place="inline">由此地中，一切有情利益安樂意樂
<lb n="0561c09" ed="T"/>淸淨，逮得菩薩無礙解慧，由此善能宣說
<lb n="0561c10" ed="T"/>正法，是故此地名善慧地。卽由此義，當知
<lb n="0561c11" ed="T"/>復名無礙解住。</p>
<lb n="0561c12" ed="T"/><p xml:id="pT30p0561c1201">云何菩薩最上成滿菩薩住？</p><p xml:id="pT30p0561c1212" cb:place="inline">謂諸菩薩，無礙
<lb n="0561c13" ed="T"/>解住一切行相遍淸淨已，堪爲法王受法
<lb n="0561c14" ed="T"/>灌頂。</p><p xml:id="pT30p0561c1403" cb:place="inline">得離垢等無量無數勝三摩地。</p><p xml:id="pT30p0561c1415" cb:place="inline">作彼所
<lb n="0561c15" ed="T"/>作一切智智殊勝灌頂後三摩地現在前故，
<lb n="0561c16" ed="T"/>得一切佛相稱妙座、身諸眷屬，得大光明，
<lb n="0561c17" ed="T"/>往來普照一切行相，一切智智灌灑其頂。旣
<lb n="0561c18" ed="T"/>灌頂已，普能引導所化有情。</p><p xml:id="pT30p0561c1812" cb:place="inline">於彼解脫方便
<lb n="0561c19" ed="T"/>佛事得如實智，逮得無量無邊解脫、陀羅尼
<lb n="0561c20" ed="T"/>門、大神通力。</p><p xml:id="pT30p0561c2006" cb:place="inline">及此增上大念、大智增上引發
<lb n="0561c21" ed="T"/>訓詞安立，及大神通增上引發。</p><p xml:id="pT30p0561c2113" cb:place="inline">善根淸淨、受
<lb n="0561c22" ed="T"/>生、威力諸殊勝事，一切如經，應知其相。</p><p xml:id="pT30p0561c2216" cb:place="inline">當
<lb n="0561c23" ed="T"/>知是名略說最上成滿菩薩住。</p><p xml:id="pT30p0561c2313" cb:place="inline">若廣宣說，
<lb n="0561c24" ed="T"/>如十地經法雲地說。</p><p xml:id="pT30p0561c2409" cb:place="inline">是諸菩薩住此地中，諸
<lb n="0561c25" ed="T"/>菩薩道皆得圓滿，菩提<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561006" n="0561006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0561006" n="0561006"/><anchor xml:id="beg0561006" n="0561006"/>資<anchor xml:id="end0561006"/>糧極善周備。從
<lb n="0561c26" ed="T"/>諸如來大法雲所，堪能領受其餘一切有情
<lb n="0561c27" ed="T"/>之類難可領受最極廣大微妙法雨。又此菩
<lb n="0561c28" ed="T"/>薩，自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0561007" n="0561007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0561007" n="0561007"/><anchor xml:id="beg0561007" n="0561007"/>如<anchor xml:id="end0561007"/>大雲，未現等覺無上菩提。若現等
<lb n="0561c29" ed="T"/>覺無上菩提，能爲無量無邊有情等雨無比
<pb n="0562a" ed="T" xml:id="T30.1579.0562a"/>
<lb n="0562a01" ed="T"/>微妙法雨，殄息一切煩惱塵埃，能令種種善
<lb n="0562a02" ed="T"/>根稼穡生長、成熟。是故此地名法雲地。卽由
<lb n="0562a03" ed="T"/>此義，當知復名最上成滿菩薩住。</p>
<lb n="0562a04" ed="T"/><p xml:id="pT30p0562a0401">如是所說後後住中支分功德，非前前住一
<lb n="0562a05" ed="T"/>切都無，然下品故不墮其數。</p><p xml:id="pT30p0562a0512" cb:place="inline">當知卽彼展
<lb n="0562a06" ed="T"/>轉修習成中上品，於餘後地證得成滿，方
<lb n="0562a07" ed="T"/>乃建立。</p><p xml:id="pT30p0562a0704" cb:place="inline">又卽於此一一住中，經多俱胝百千
<lb n="0562a08" ed="T"/>大劫，或過是數方乃證得及與成滿。然一切
<lb n="0562a09" ed="T"/>住總經於<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562001" n="0562001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0562001" n="0562001"/><anchor xml:id="beg0562001" n="0562001"/>二<anchor xml:id="end0562001"/>無數大劫，方得圓證。謂經第
<lb n="0562a10" ed="T"/>一無數大劫，方乃超過勝解行住，次第證得
<lb n="0562a11" ed="T"/>極歡喜住。此就恒常勇猛精進，非不勇猛
<lb n="0562a12" ed="T"/>勤精進者。復經第二無數大劫，方乃超過
<lb n="0562a13" ed="T"/>極歡喜住，乃至有加行有功用無相住，次第
<lb n="0562a14" ed="T"/>證得無加行無功用無相住。此卽決定，以是
<lb n="0562a15" ed="T"/>菩薩得淨意樂，決定勇猛勤精進故。復經第
<lb n="0562a16" ed="T"/>三無數大劫，方乃超過無加行無功用無相
<lb n="0562a17" ed="T"/>住及無礙解住，證得最上成滿菩薩住。</p>
<lb n="0562a18" ed="T"/><p xml:id="pT30p0562a1801">當知此中，略有二種無數大劫。一者、日夜月
<lb n="0562a19" ed="T"/>半月等算數方便，時無量故，亦說名爲無數
<lb n="0562a20" ed="T"/>大劫。二者、大劫算數方便，超過一切算數之
<lb n="0562a21" ed="T"/>量，亦說名爲無數大劫。</p><p xml:id="pT30p0562a2110" cb:place="inline">若就前說無數大
<lb n="0562a22" ed="T"/>劫，要由無量無數大劫，方證無上正等菩
<lb n="0562a23" ed="T"/>提。若就後說無數大劫，但經於三無數大
<lb n="0562a24" ed="T"/>劫，便證無上正等菩提，不過此量。</p><p xml:id="pT30p0562a2414" cb:place="inline">若正修
<lb n="0562a25" ed="T"/>行最上上品勇猛精進，或有能轉衆多中劫，
<lb n="0562a26" ed="T"/>或有乃至轉多大劫，當知決定無有能轉
<lb n="0562a27" ed="T"/>無數大劫。</p><p xml:id="pT30p0562a2705" cb:place="inline">又由如是所說十二諸菩薩住，
<lb n="0562a28" ed="T"/>經三無數大劫時量，能斷一切煩惱障品所
<lb n="0562a29" ed="T"/>有麁重，及斷一切所知障品所有麁重。於三
<pb n="0562b" ed="T" xml:id="T30.1579.0562b"/>
<lb n="0562b01" ed="T"/>住中，當知能斷煩惱障品所有麁重。謂於
<lb n="0562b02" ed="T"/>極歡喜住中，一切惡趣諸煩惱品所有麁重
<lb n="0562b03" ed="T"/>皆悉永斷，一切上中諸煩惱品皆不現行。於
<lb n="0562b04" ed="T"/>無加行無功用無相住中，一切能障一向淸
<lb n="0562b05" ed="T"/>淨無生法忍諸煩惱品所有麁重皆悉永斷，
<lb n="0562b06" ed="T"/>一切煩惱皆不現前。於最上成滿菩薩住中，
<lb n="0562b07" ed="T"/>當知一切煩惱習氣隨眠障礙皆悉永斷，入
<lb n="0562b08" ed="T"/>如來住。當知一切所知障品所有麁重，亦有
<lb n="0562b09" ed="T"/>三種。一者、在皮麁重，二者、在膚麁重，三者、在
<lb n="0562b10" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0562002" n="0562002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0562002" n="0562002"/><anchor xml:id="beg0562002" n="0562002"/>肉<anchor xml:id="end0562002"/>麁重。當知此中，在皮麁重，極歡喜住皆
<lb n="0562b11" ed="T"/>悉已斷；在膚麁重，無加行無功用無相住皆
<lb n="0562b12" ed="T"/>悉已斷；在<anchor xml:id="beg_157" type="star"/>肉<anchor xml:id="end_157"/>麁重，如來住中皆悉已斷，得
<lb n="0562b13" ed="T"/>一切障極淸淨智。於三住中，煩惱、所知二障
<lb n="0562b14" ed="T"/>永斷；所餘諸住，如其次第，修斷資糧。</p>
<lb n="0562b15" ed="T"/><p xml:id="pT30p0562b1501">卽於如是十三住中，當知略有十一淸淨。
<lb n="0562b16" ed="T"/>謂於第一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562003" n="0562003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0562003" n="0562003"/><anchor xml:id="beg0562003" n="0562003"/>種性<anchor xml:id="end0562003"/>住中，種性淸淨。於其第二
<lb n="0562b17" ed="T"/>勝解行住，信勝解淨。於其第三極歡喜住，勝
<lb n="0562b18" ed="T"/>意樂淨。於其第四增上戒住，增上戒淨。於
<lb n="0562b19" ed="T"/>其第五增上心住，增上心淨。於其第六、第七、
<lb n="0562b20" ed="T"/>第八增上慧住，無顚倒智發起淸淨。於其第
<lb n="0562b21" ed="T"/>九有加行有功用無相住，有加行行圓滿淸
<lb n="0562b22" ed="T"/>淨。於其第十無加行無功用無相住，眞智神
<lb n="0562b23" ed="T"/>通引發淸淨。於第十一無礙解住，能正爲他
<lb n="0562b24" ed="T"/>宣說法義無礙解淨。於第十二最上成滿菩
<lb n="0562b25" ed="T"/>薩住中，入一切種一切所知妙智淸淨。於第
<lb n="0562b26" ed="T"/>十三如來住中，一切煩惱及所知障幷諸習
<lb n="0562b27" ed="T"/>氣究竟淸淨。</p><p xml:id="pT30p0562b2706" cb:place="inline">如前菩薩功德品中所說八法
<lb n="0562b28" ed="T"/>能攝大乘，當知在此十三住攝。謂於第一、
<lb n="0562b29" ed="T"/>第二住中，於菩薩藏生信、勝解、聽受、思惟；
<pb n="0562c" ed="T" xml:id="T30.1579.0562c"/>
<lb n="0562c01" ed="T"/>第三住中，得勝意樂，趣向前行勝修行相；
<lb n="0562c02" ed="T"/>於餘一切乃至有加行有功用無相住中，得
<lb n="0562c03" ed="T"/>修廣大；於上三種淨行所攝菩薩住中，修
<lb n="0562c04" ed="T"/>果成滿；如來住中，當知獲得究竟出離。</p><p xml:id="pT30p0562c0416" cb:place="inline">當
<lb n="0562c05" ed="T"/>知菩薩十二種住，隨其次第類聲聞住。如
<lb n="0562c06" ed="T"/>諸聲聞，自種性住，當知菩薩初住亦爾。如諸
<lb n="0562c07" ed="T"/>聲聞，趣入正性離生加行住，當知菩薩第二
<lb n="0562c08" ed="T"/>住亦爾。如諸聲聞，已入正性離生住，當知
<lb n="0562c09" ed="T"/>菩薩第三住亦爾。如諸聲聞，已得證淨聖所
<lb n="0562c10" ed="T"/>愛味，爲盡上漏增上戒學住，當知菩薩第
<lb n="0562c11" ed="T"/>四住亦爾。如諸聲聞，依增上戒學引發增
<lb n="0562c12" ed="T"/>上心學住，當知菩薩第五住亦爾。如諸聲
<lb n="0562c13" ed="T"/>聞，如其所得諸聖諦智增上慧學住。當知菩
<lb n="0562c14" ed="T"/>薩第六、第七、第八住亦爾。如諸聲聞，善觀察
<lb n="0562c15" ed="T"/>所知無相三摩地加行住，當知菩薩第九住
<lb n="0562c16" ed="T"/>亦爾。如諸聲聞，成滿無相住，當知菩薩第十
<lb n="0562c17" ed="T"/>住亦爾。如諸聲聞，從此出已，入解脫處住，
<lb n="0562c18" ed="T"/>當知菩薩第十一住亦爾。如諸聲聞，具一切
<lb n="0562c19" ed="T"/>相阿羅漢住，當知菩薩第十二住亦爾。</p></cb:div></cb:div></cb:div></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb n="0562c20" ed="T"/><cb:div n="3" type="chu"><cb:mulu n="3" level="3" type="其他">3究竟瑜伽處</cb:mulu><head>本地分中菩薩地<anchor xml:id="beg_158" type="star"/>第十五<anchor xml:id="end_158"/>第三持究竟
<lb n="0562c21" ed="T"/>瑜伽處生品第一</head>
<cb:div n="4" type="zhang"><cb:mulu n="96" level="4" type="其他">4章 第三持義(五品)</cb:mulu>
<cb:div n="1" type="pin"><cb:mulu n="179" level="5" type="品">1生品</cb:mulu>
<cb:div n="1" type="jie"><cb:mulu n="125" level="6" type="其他">1節 生品</cb:mulu>
<cb:div n="1" type="xiang"><cb:mulu n="146" level="7" type="其他">1項 標列五種</cb:mulu>
<lb n="0562c22" ed="T"/><p xml:id="pT30p0562c2201">諸菩薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562004" n="0562004"/><anchor xml:id="beg0562004" n="0562004"/>生<anchor xml:id="end0562004"/>略有五種，攝一切生。於一切住
<lb n="0562c23" ed="T"/>一切菩薩受無罪生，利益安樂一切有情。
<lb n="0562c24" ed="T"/>何等爲五？一者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562005" n="0562005"/><anchor xml:id="beg0562005" n="0562005"/>除災生<anchor xml:id="end0562005"/>，二者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562006" n="0562006"/><anchor xml:id="beg0562006" n="0562006"/>隨類生<anchor xml:id="end0562006"/>，三
<lb n="0562c25" ed="T"/>者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562007" n="0562007"/><anchor xml:id="beg0562007" n="0562007"/>大勢生<anchor xml:id="end0562007"/>，四者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562008" n="0562008"/><anchor xml:id="beg0562008" n="0562008"/>增上生<anchor xml:id="end0562008"/>，五者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0562009" n="0562009"/><anchor xml:id="beg0562009" n="0562009"/>最後生<anchor xml:id="end0562009"/>。</p></cb:div>
<cb:div n="2" type="xiang"><cb:mulu n="147" level="7" type="其他">2項 隨釋</cb:mulu>
<cb:div n="1" type="mu"><cb:mulu n="235" level="8" type="其他">1目 除災生</cb:mulu>
<lb n="0562c26" ed="T"/><p xml:id="pT30p0562c2601">云何菩薩除災生？</p><p xml:id="pT30p0562c2608" cb:place="inline">謂諸菩薩，或大願力、或自
<lb n="0562c27" ed="T"/>在力，於諸飢饉厄難曠野正現前時，爲令
<lb n="0562c28" ed="T"/>衆生少用功力而得存濟，於大魚等種類
<lb n="0562c29" ed="T"/>中生；身形廣大，隨所生處，以自身肉普給
<pb n="0563a" ed="T" xml:id="T30.1579.0563a"/>
<lb n="0563a01" ed="T"/>一切飢餓衆生，皆令飽滿。於諸有情衆多疾
<lb n="0563a02" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0563001" n="0563001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0563001" n="0563001"/><anchor xml:id="beg0563001" n="0563001"/>疫<anchor xml:id="end0563001"/>正現前時，以大願力得自在力，持有
<lb n="0563a03" ed="T"/>神驗諸明呪力，攝受廣大良藥王身，息除一
<lb n="0563a04" ed="T"/>切有情疾疫。於諸有情隣國戰諍互相逼惱
<lb n="0563a05" ed="T"/>正現前時，以大願力得自在力，作大地主，
<lb n="0563a06" ed="T"/>具大勢力，以法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563002" n="0563002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0563002" n="0563002"/><anchor xml:id="beg0563002" n="0563002"/>正治<anchor xml:id="end0563002"/>方便善巧，息除隣國
<lb n="0563a07" ed="T"/>戰諍逼惱。於諸有情互相違諍正現前時，以
<lb n="0563a08" ed="T"/>大願力得自在力，發誠信言，往返和好除
<lb n="0563a09" ed="T"/>其怨結。於諸衆生遭遇惡王非理縛錄、治罰、
<lb n="0563a10" ed="T"/>逼迫身心擾亂正現前時，以大願力得自
<lb n="0563a11" ed="T"/>在力，生彼王家，作如法王，哀愍衆生，息除
<lb n="0563a12" ed="T"/>一切逼惱苦事。</p><p xml:id="pT30p0563a1207" cb:place="inline">若諸有情起諸邪見，造諸惡
<lb n="0563a13" ed="T"/>行，隨一天處<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563003" n="0563003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0563003" n="0563003"/><anchor xml:id="beg0563003" n="0563003"/>深<anchor xml:id="end0563003"/>生信解；哀愍彼故，以大
<lb n="0563a14" ed="T"/>願力得自在力，生彼天處，方便斷除邪見
<lb n="0563a15" ed="T"/>惡行。是名略說菩薩除災生。</p><p xml:id="pT30p0563a1512" cb:place="inline">若廣宣說，以
<lb n="0563a16" ed="T"/>大願力得自在力，哀愍爲先，於彼彼處受
<lb n="0563a17" ed="T"/>種種生，當知無量。</p></cb:div>
<cb:div n="2" type="mu"><cb:mulu n="236" level="8" type="其他">2目 隨類生</cb:mulu>
<lb n="0563a18" ed="T"/><p xml:id="pT30p0563a1801">云何菩薩隨類生？謂諸菩薩，以大願力得自
<lb n="0563a19" ed="T"/>在力，生於種種傍生趣類天、龍、藥叉、阿素洛
<lb n="0563a20" ed="T"/>等展轉謀害違諍類中，或生邪見婆羅門中，
<lb n="0563a21" ed="T"/>或生樂行惡行類中，或生憙樂邪命類中，
<lb n="0563a22" ed="T"/>或生最極耽著諸欲、信解諸欲有情類中。
<lb n="0563a23" ed="T"/>爲欲除彼諸過失故，往彼有情同分中生
<lb n="0563a24" ed="T"/>而爲上首。爲上首已，方便化導。彼所行惡，
<lb n="0563a25" ed="T"/>菩薩不行；彼不行善，菩薩現行。爲欲令彼
<lb n="0563a26" ed="T"/>現行善故，爲說正法。由是菩薩與彼現行
<lb n="0563a27" ed="T"/>不同分故，說正法故，方便善巧除彼有情
<lb n="0563a28" ed="T"/>所有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563004" n="0563004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0563004" n="0563004"/><anchor xml:id="beg0563004" n="0563004"/>過<anchor xml:id="end0563004"/>失。是名略說菩薩隨類生。廣說如
<lb n="0563a29" ed="T"/>前，當知無量。</p></cb:div>
<cb:div n="2" type="mu"><cb:mulu n="237" level="8" type="其他">2目 大勢生</cb:mulu>
<pb n="0563b" ed="T" xml:id="T30.1579.0563b"/>
<lb n="0563b01" ed="T"/><p xml:id="pT30p0563b0101">云何菩薩大勢生？謂諸菩薩稟性生時，所感
<lb n="0563b02" ed="T"/>壽量、形色、族姓、自在、富等諸異熟果，一切世
<lb n="0563b03" ed="T"/>間最爲殊勝。此異熟果所作事業，自他利品
<lb n="0563b04" ed="T"/>已廣宣說。是名略說菩薩大勢生。若廣宣
<lb n="0563b05" ed="T"/>說，彼彼類中受大勢生，當知無量。</p></cb:div>
<cb:div n="3" type="mu"><cb:mulu n="238" level="8" type="其他">3目 增上生</cb:mulu>
<lb n="0563b06" ed="T"/><p xml:id="pT30p0563b0601">云何菩薩增上生？謂諸菩薩，始從第一極歡
<lb n="0563b07" ed="T"/>喜住，乃至第十最上成滿諸菩薩住，如前
<lb n="0563b08" ed="T"/>所說差別受生，今於此中名增上生。謂最
<lb n="0563b09" ed="T"/>初住作轉輪王，王贍部洲，得大自在；乃至
<lb n="0563b10" ed="T"/>第十最上成滿諸菩薩住，作大自在，過色究
<lb n="0563b11" ed="T"/>竟，一切生處最爲殊勝，唯有已得最上成滿
<lb n="0563b12" ed="T"/>諸菩薩住摩訶薩衆得生其中。彼諸菩薩，卽
<lb n="0563b13" ed="T"/>由此業增上所感，是名略說菩薩增上生。
<lb n="0563b14" ed="T"/>若廣宣說，當知無量。</p></cb:div>
<cb:div n="4" type="mu"><cb:mulu n="239" level="8" type="其他">4目 最後生</cb:mulu><p xml:id="pT30p0563b1409" cb:place="inline">云何菩薩最後生？謂諸
<lb n="0563b15" ed="T"/>菩薩於此生中，菩提資糧已極圓滿，或生婆
<lb n="0563b16" ed="T"/>羅門大國師家，或生刹帝利大國王家，能現
<lb n="0563b17" ed="T"/>等覺阿耨多羅三藐三菩提，廣作一切佛所
<lb n="0563b18" ed="T"/>作事，是名略說菩薩最後生。若廣宣說，當
<lb n="0563b19" ed="T"/>知無量。</p></cb:div></cb:div>
<cb:div n="3" type="xiang"><cb:mulu n="148" level="7" type="其他">3項 五生攝盡現生一切</cb:mulu>
<lb n="0563b20" ed="T"/><p xml:id="pT30p0563b2001">若諸菩薩，於去來今淸淨仁賢妙善生處曾
<lb n="0563b21" ed="T"/>當現生，一切皆此五生所攝。除此無有若過
<lb n="0563b22" ed="T"/>若增。唯除凡地菩薩受生。何以故？此中意
<lb n="0563b23" ed="T"/>取有智菩薩，諸所受生爲五生故。如是諸
<lb n="0563b24" ed="T"/>生，大菩提果之所依止，令諸菩薩疾證無上
<lb n="0563b25" ed="T"/>正等菩提。</p></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb n="0563b26" ed="T"/><cb:div n="2" type="pin"><cb:mulu n="180" level="5" type="品">2攝受品</cb:mulu><head>本地分中菩薩地<anchor xml:id="beg_159" type="star"/>第十五<anchor xml:id="end_159"/>第三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563005" n="0563005"/><anchor xml:id="beg0563005" n="0563005"/>持究竟
<lb n="0563b27" ed="T"/>瑜伽處<anchor xml:id="end0563005"/>攝受品第二</head>
<cb:div n="2" type="jie"><cb:mulu n="126" level="6" type="其他">2節 攝受品</cb:mulu>
<cb:div n="1" type="xiang"><cb:mulu n="149" level="7" type="其他">1項 開列六門</cb:mulu>
<lb n="0563b28" ed="T"/><p xml:id="pT30p0563b2801">於一切住菩薩行中，當知菩薩略有六種。
<lb n="0563b29" ed="T"/>於諸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563006" n="0563006"/><anchor xml:id="beg0563006" n="0563006"/>有情無倒攝受<anchor xml:id="end0563006"/>。何等爲六？一者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563007" n="0563007"/><anchor xml:id="beg0563007" n="0563007"/>頓
<pb n="0563c" ed="T" xml:id="T30.1579.0563c"/>
<lb n="0563c01" ed="T"/>普攝受<anchor xml:id="end0563007"/>，二者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563008" n="0563008"/><anchor xml:id="beg0563008" n="0563008"/>增上攝受<anchor xml:id="end0563008"/>，三者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563009" n="0563009"/><anchor xml:id="beg0563009" n="0563009"/>攝取攝受<anchor xml:id="end0563009"/>，四
<lb n="0563c02" ed="T"/>者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563010" n="0563010"/><anchor xml:id="beg0563010" n="0563010"/>長時攝受<anchor xml:id="end0563010"/>，五者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563011" n="0563011"/><anchor xml:id="beg0563011" n="0563011"/>短時攝受<anchor xml:id="end0563011"/>，六者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563012" n="0563012"/><anchor xml:id="beg0563012" n="0563012"/>最後攝
<lb n="0563c03" ed="T"/>受<anchor xml:id="end0563012"/>。</p></cb:div>
<cb:div n="2" type="xiang"><cb:mulu n="150" level="7" type="其他">2項 依門隨釋</cb:mulu>
<cb:div n="1" type="mu"><cb:mulu n="240" level="8" type="其他">1目 頓普攝受</cb:mulu>
<lb n="0563c04" ed="T"/><p xml:id="pT30p0563c0401">云何菩薩於諸有情頓普攝受？謂諸菩薩初
<lb n="0563c05" ed="T"/>發心時，攝受一切諸有情界皆爲眷屬。作
<lb n="0563c06" ed="T"/>是思惟：我當於彼隨能隨力，作一切種利
<lb n="0563c07" ed="T"/>益安樂饒益之事。隨所思惟，皆如是作。是
<lb n="0563c08" ed="T"/>名菩薩於諸有情頓普攝受。</p></cb:div>
<cb:div n="2" type="mu"><cb:mulu n="241" level="8" type="其他">2目 增上攝受</cb:mulu>
<lb n="0563c09" ed="T"/><p xml:id="pT30p0563c0901">云何菩薩於諸有情增上攝受？謂諸菩薩或
<lb n="0563c10" ed="T"/>爲家主，攝受父母、妻子、奴婢、僮僕、作使；或
<lb n="0563c11" ed="T"/>爲國王，攝受一切所統僚庶。菩薩如是發
<lb n="0563c12" ed="T"/>起增上攝受想已，於所攝受，隨攝受儀、隨
<lb n="0563c13" ed="T"/>菩薩儀業用而轉。若爲家主，於其父母，種
<lb n="0563c14" ed="T"/>種方便勸修諸善；隨時供養，曾無懈廢；善
<lb n="0563c15" ed="T"/>識其恩，善知酬報；於父母心善能隨順；於
<lb n="0563c16" ed="T"/>法於義隨自在轉。於其妻子、奴婢等類，隨
<lb n="0563c17" ed="T"/>時恣與如法衣食；於諸事業終不逼切；雖
<lb n="0563c18" ed="T"/>有違犯，而能堪忍；彼若疾病，正能瞻療；於
<lb n="0563c19" ed="T"/>諸善事勸令修習；隨時賜與殊勝財物，愛
<lb n="0563c20" ed="T"/>語慰喩；不生奴婢、作使等想，瞻敬養育其若
<lb n="0563c21" ed="T"/>自身。若爲國王，不行黜罰，不用刀杖，而能
<lb n="0563c22" ed="T"/>正化；以法以財用作饒益；依本土田而自
<lb n="0563c23" ed="T"/>食用，不以凶力侵掠他境；隨能隨力於
<lb n="0563c24" ed="T"/>諸有情勸止諸惡，敎修諸善；視諸衆生，如
<lb n="0563c25" ed="T"/>父於子；於他有情<anchor xml:id="nkr_note_orig_0563013" n="0563013"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0563013" n="0563013"/><anchor xml:id="beg0563013" n="0563013"/>尙<anchor xml:id="end0563013"/>好等施，況自親屬而
<lb n="0563c26" ed="T"/>不均濟；不行欺誑，所言誠諦；遠離一切殺
<lb n="0563c27" ed="T"/>縛、捶打、治罰、逼迫、斷截等事。是名菩薩於諸
<lb n="0563c28" ed="T"/>有情增上攝受。</p></cb:div>
<cb:div n="3" type="mu"><cb:mulu n="242" level="8" type="其他">3目 攝取攝受</cb:mulu>
<lb n="0563c29" ed="T"/><p xml:id="pT30p0563c2901">云何菩薩於諸有情攝取攝受？謂諸菩薩正
<pb n="0564a" ed="T" xml:id="T30.1579.0564a"/>
<lb n="0564a01" ed="T"/>御徒衆，當知是名略說菩薩於諸有情攝
<lb n="0564a02" ed="T"/>取攝受。若廣說者，由二因緣正攝徒衆，說
<lb n="0564a03" ed="T"/>名菩薩於諸有情攝取攝受。何等爲二？一
<lb n="0564a04" ed="T"/>者、以無染心正攝徒衆；二者、於自義利正
<lb n="0564a05" ed="T"/>敎修習，非邪加行而陷逗之。又於一切應
<lb n="0564a06" ed="T"/>攝受中，其心平等，不墮偏黨；亦不於彼慳
<lb n="0564a07" ed="T"/>悋正法，不作師<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564001" n="0564001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0564001" n="0564001"/><anchor xml:id="beg0564001" n="0564001"/>捲<anchor xml:id="end0564001"/>；不於彼所悕求承事
<lb n="0564a08" ed="T"/>恭敬供養；彼樂善故，自求作者，亦不遮止。
<lb n="0564a09" ed="T"/>爲欲令其福德資糧得增長故；或遇餘時，
<lb n="0564a10" ed="T"/>亦於彼所承事供養。若於其義未解了者，
<lb n="0564a11" ed="T"/>開悟令解；已解了者，轉令明淨。生起疑惑，
<lb n="0564a12" ed="T"/>隨爲除斷。若生惡作，善爲開解。甚深義句，
<lb n="0564a13" ed="T"/>以慧通達，於時時間正爲開顯。於苦於樂
<lb n="0564a14" ed="T"/>與彼共同。於他所爲財利因緣，成就上品
<lb n="0564a15" ed="T"/>經營遽務，過於自事。於他毀犯，隨時正擧
<lb n="0564a16" ed="T"/>令其覺悟，應時如理訶責、擯罰。彼有疹疾，
<lb n="0564a17" ed="T"/>或有愁憂，終不棄捨，善權方便救療疹疾、
<lb n="0564a18" ed="T"/>開解愁憂。於諸下劣形色、憶念、精進、智等，
<lb n="0564a19" ed="T"/>終不輕陵。於時時間，隨入勞倦，如其所宜
<lb n="0564a20" ed="T"/>爲說正法。於時時間，爲令繫念於所緣境，
<lb n="0564a21" ed="T"/>與正敎授。堪忍問難，不生憤發。於彼戒行
<lb n="0564a22" ed="T"/>或等或增，終無減劣；亦不悕求利養恭敬；
<lb n="0564a23" ed="T"/>具足悲愍；無掉無動；戒、見、軌則、正命圓滿；
<lb n="0564a24" ed="T"/>舒顏平視，遠離<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564002" n="0564002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0564002" n="0564002"/><anchor xml:id="beg0564002" n="0564002"/>顰<anchor xml:id="end0564002"/>蹙，柔和<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564003" n="0564003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0564003" n="0564003"/><anchor xml:id="beg0564003" n="0564003"/>美<anchor xml:id="end0564003"/>語，先言問訊，
<lb n="0564a25" ed="T"/>含笑爲先；於諸善品恒常修習，不行放
<lb n="0564a26" ed="T"/>逸，離諸懈怠。卽以是事敎習徒衆，亦令自
<lb n="0564a27" ed="T"/>行轉更勝進。菩薩不應於一切時攝取徒
<lb n="0564a28" ed="T"/>衆，亦非不攝，亦非變異。是名菩薩於諸有
<lb n="0564a29" ed="T"/>情攝取攝受。</p></cb:div>
<cb:div n="4" type="mu"><cb:mulu n="243" level="8" type="其他">4目 長時攝受</cb:mulu>
<pb n="0564b" ed="T" xml:id="T30.1579.0564b"/>
<lb n="0564b01" ed="T"/><p xml:id="pT30p0564b0101">云何菩薩於諸有情長時攝受？謂諸菩薩，於
<lb n="0564b02" ed="T"/>住下品成熟有情攝受饒益，當知說名長
<lb n="0564b03" ed="T"/>時攝受，以經久時方堪淨故。</p></cb:div>
<cb:div n="5" type="mu"><cb:mulu n="244" level="8" type="其他">5目 短時攝受</cb:mulu>
<lb n="0564b04" ed="T"/><p xml:id="pT30p0564b0401">云何菩薩於諸有情短時攝受？謂諸菩薩，於
<lb n="0564b05" ed="T"/>住中品成熟有情攝受饒益，當知說名短
<lb n="0564b06" ed="T"/>時攝受，非經久時方堪淨故。</p></cb:div>
<cb:div n="6" type="mu"><cb:mulu n="245" level="8" type="其他">6目 最後攝受</cb:mulu>
<lb n="0564b07" ed="T"/><p xml:id="pT30p0564b0701">云何菩薩於諸有情最後攝受？謂諸菩薩，於
<lb n="0564b08" ed="T"/>住上品成熟有情攝受饒益，當知說名最
<lb n="0564b09" ed="T"/>後攝受，卽於此生堪任淨故。</p></cb:div></cb:div>
<cb:div n="3" type="xiang"><cb:mulu n="151" level="7" type="其他">3項 六攝之義周盡</cb:mulu>
<lb n="0564b10" ed="T"/><p xml:id="pT30p0564b1001">是名菩薩於諸有情略有六種無倒攝受。
<lb n="0564b11" ed="T"/>由此攝受，過去、未來、現在菩薩，於諸有情
<lb n="0564b12" ed="T"/>曾正攝受、當正攝受、現正攝受。除此無有若
<lb n="0564b13" ed="T"/>過若增。</p></cb:div>
<cb:div n="4" type="xiang"><cb:mulu n="152" level="7" type="其他">4項 辨艱難事</cb:mulu>
<cb:div n="1" type="mu"><cb:mulu n="246" level="8" type="其他">1目 遇十二難事</cb:mulu>
<lb n="0564b14" ed="T"/><p xml:id="pT30p0564b1401">菩薩如是於諸有情六種攝受無倒轉時，當
<lb n="0564b15" ed="T"/>知遭遇略十二種艱難之事。聰叡菩薩於彼
<lb n="0564b16" ed="T"/>十二艱難之事當正覺了。何等十二？</p><p xml:id="pT30p0564b1615" cb:place="inline">一者、
<lb n="0564b17" ed="T"/>於多安住違犯有情，若罰、若捨，是名菩薩
<lb n="0564b18" ed="T"/>遭艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564b1805" cb:place="inline">二者、於惡有情爲調伏故，方便
<lb n="0564b19" ed="T"/>現行辛楚加行，防自意樂不生煩惱，是名
<lb n="0564b20" ed="T"/>菩薩遭艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564b2007" cb:place="inline">三者、現可施物極爲尠少，現
<lb n="0564b21" ed="T"/>來求者其數彌多，是名菩薩遭艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564b2116" cb:place="inline">四者、
<lb n="0564b22" ed="T"/>唯有一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564004" n="0564004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0564004" n="0564004"/><anchor xml:id="beg0564004" n="0564004"/>身<anchor xml:id="end0564004"/>，衆多有情種種事業並現在前，
<lb n="0564b23" ed="T"/>同時來請共爲助伴，是名菩薩遭艱難事。</p>
<lb n="0564b24" ed="T"/><p xml:id="pT30p0564b2401">五者、居放逸處，若住世間可愛妙定，若生
<lb n="0564b25" ed="T"/>天上樂世界中，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564005" n="0564005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0564005" n="0564005"/><anchor xml:id="beg0564005" n="0564005"/>令<anchor xml:id="end0564005"/>心調善，是名菩薩遭艱
<lb n="0564b26" ed="T"/>難事。</p><p xml:id="pT30p0564b2603" cb:place="inline">六者、常求遍作利有情事，而於此事
<lb n="0564b27" ed="T"/>無力無能，是名菩薩遭艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564b2713" cb:place="inline">七者、於其
<lb n="0564b28" ed="T"/>愚癡、諂詐、剛強諸有情所，若爲說法、若復棄
<lb n="0564b29" ed="T"/>捨，是名菩薩遭艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564b2910" cb:place="inline">八者、常於生死見
<pb n="0564c" ed="T" xml:id="T30.1579.0564c"/>
<lb n="0564c01" ed="T"/>大過失，爲度有情而不棄捨，是名菩薩遭
<lb n="0564c02" ed="T"/>艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564c0204" cb:place="inline">九者、未證淸淨增上意樂，多分慮
<lb n="0564c03" ed="T"/>恐失念命終，是名菩薩遭艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564c0314" cb:place="inline">十者、未
<lb n="0564c04" ed="T"/>證淸淨增上意樂，他來求乞第一最勝所
<lb n="0564c05" ed="T"/>可愛物，是名菩薩遭艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564c0512" cb:place="inline">十一者、種種
<lb n="0564c06" ed="T"/>異見、種種勝解諸有情類，若別敎誨、若總棄
<lb n="0564c07" ed="T"/>捨，是名菩薩遭艱難事。</p><p xml:id="pT30p0564c0710" cb:place="inline">十二者、常行最極
<lb n="0564c08" ed="T"/>不放逸行，而不應斷一切煩惱，是名菩薩
<lb n="0564c09" ed="T"/>遭艱難事。</p></cb:div>
<cb:div n="2" type="mu"><cb:mulu n="247" level="8" type="其他">2目 總明善巧</cb:mulu><p xml:id="pT30p0564c0905" cb:place="inline">若諸菩薩遭遇如是諸艱難事，
<lb n="0564c10" ed="T"/>或於其中，應觀輕重，如其所應而作方
<lb n="0564c11" ed="T"/>便；或於其中，應審<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564006" n="0564006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0564006" n="0564006"/><anchor xml:id="beg0564006" n="0564006"/>簡<anchor xml:id="end0564006"/>擇補特伽羅；或於
<lb n="0564c12" ed="T"/>其中，攀緣勇猛攝受因轉，若發正願；或於
<lb n="0564c13" ed="T"/>其中，制御其心，不令流散；或於其中，安
<lb n="0564c14" ed="T"/>住其心猛利思擇，不生厭倦而自安忍；或
<lb n="0564c15" ed="T"/>於其中，而行放捨；或於其中，發勤精進，熾
<lb n="0564c16" ed="T"/>然無懈；或於其中，善巧方便而正修行。菩
<lb n="0564c17" ed="T"/>薩如是於正對治方便善巧，雖遭一切諸
<lb n="0564c18" ed="T"/>艱難事正現在前，而無怯弱，自正能免。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0564007" n="0564007"/></p></cb:div></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb n="0564c19" ed="T"/><cb:juan n="048" fun="close"><cb:jhead><title>瑜伽師地論</title>卷第四十八</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></cb:div></cb:div></cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0556005" to="#end0556005"><lem wit="#wit.orig">第十五</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit6"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0556006" to="#end0556006"><lem wit="#wit.orig">性</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit6">住</rdg></app>
<app from="#beg0557001" to="#end0557001"><lem wit="#wit.orig">爲有</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">有爲</rdg></app>
<app from="#beg0557002" to="#end0557002"><lem wit="#wit.orig">勇</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3">踊</rdg></app>
<app from="#beg0557003" to="#end0557003"><lem wit="#wit.orig">踊</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">勇</rdg></app>
<app from="#beg_156" to="#end_156" corresp="#0557003"><lem wit="#wit.orig">踊</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">勇</rdg></app>
<app from="#beg0557004" to="#end0557004"><lem wit="#wit.orig">稱</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3">秤</rdg></app>
<app from="#beg0558001" to="#end0558001"><lem wit="#wit.orig">詞</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit6">辭</rdg></app>
<app from="#beg0558002" to="#end0558002"><lem wit="#wit.orig">就</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3">熟</rdg></app>
<app from="#beg0558003" to="#end0558003"><lem wit="#wit.orig">略</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3">掠</rdg></app>
<app from="#beg0559001" to="#end0559001"><lem wit="#wit.orig">善</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit6">義</rdg></app>
<app from="#beg0559002" to="#end0559002"><lem wit="#wit.orig">悲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit6 #wit3">慧</rdg></app>
<app from="#beg0560001" to="#end0560001"><lem wit="#wit.orig">汚</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3 #wit4">行</rdg></app>
<app from="#beg0561001" to="#end0561001"><lem wit="#wit.orig">義</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">發</rdg></app>
<app from="#beg0561002" to="#end0561002"><lem wit="#wit.orig">加</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3 #wit4"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0561003" to="#end0561003"><lem wit="#wit.orig">法</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit6">智</rdg></app>
<app from="#beg0561004" to="#end0561004"><lem wit="#wit.orig">勝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">勝所作</rdg></app>
<app from="#beg0561005" to="#end0561005"><lem wit="#wit.orig">所作</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0561006" to="#end0561006"><lem wit="#wit.orig">資</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">貧</rdg></app>
<app from="#beg0561007" to="#end0561007"><lem wit="#wit.orig">如</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3">知</rdg></app>
<app from="#beg0562001" to="#end0562001"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3 #wit4">三</rdg></app>
<app from="#beg0562002" to="#end0562002"><lem wit="#wit.orig">肉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3 #wit4">實</rdg></app>
<app from="#beg_157" to="#end_157" corresp="#0562002"><lem wit="#wit.orig">肉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3 #wit4">實</rdg></app>
<app from="#beg0562003" to="#end0562003"><lem wit="#wit.orig">種性</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3 #wit4">種姓</rdg></app>
<app from="#beg_158" to="#end_158" corresp="#0556005"><lem wit="#wit.orig">第十五</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit6"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0563001" to="#end0563001"><lem wit="#wit.orig">疫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">役</rdg></app>
<app from="#beg0563002" to="#end0563002"><lem wit="#wit.orig">正治</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3 #wit4">以正</rdg></app>
<app from="#beg0563003" to="#end0563003"><lem wit="#wit.orig">深</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">染</rdg></app>
<app from="#beg0563004" to="#end0563004"><lem wit="#wit.orig">過</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit4">逼</rdg></app>
<app from="#beg_159" to="#end_159" corresp="#0556005"><lem wit="#wit.orig">第十五</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit6"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0563013" to="#end0563013"><lem wit="#wit.orig">尙</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">當</rdg></app>
<app from="#beg0564001" to="#end0564001"><lem wit="#wit.orig">捲</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit8">倦</rdg></app>
<app from="#beg0564002" to="#end0564002"><lem wit="#wit.orig">顰</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit4">頻</rdg></app>
<app from="#beg0564003" to="#end0564003"><lem wit="#wit.orig">美</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit6 #wit3">善</rdg></app>
<app from="#beg0564004" to="#end0564004"><lem wit="#wit.orig">身</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">見</rdg></app>
<app from="#beg0564005" to="#end0564005"><lem wit="#wit.orig">令</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">心</rdg></app>
<app from="#beg0564006" to="#end0564006"><lem wit="#wit.orig">簡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit6">揀</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="tt">
<head>多語詞條對照</head>
<p>
<cb:tt type="app" from="#beg0562004" to="#end0562004">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">生</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">utpatti</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0562005" to="#end0562005">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">除災生</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">saṃśamanī-utpatti</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0562006" to="#end0562006">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">隨類生</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">sabhāga-anuvartinī-</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0562007" to="#end0562007">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">大勢生</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">mahattva-</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0562008" to="#end0562008">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">增上生</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">adhipatya-</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0562009" to="#end0562009">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">最後生</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">varamā-[paścima-]</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0563005" to="#end0563005">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">持究竟<lb n="0563b27" ed="T"/>瑜伽處</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">ādhāra-niṣṭhayoga-sthāna</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0563006" to="#end0563006">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">有情無倒攝受</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">samyak-sattva-parigraha</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0563007" to="#end0563007">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">頓<lb n="0563c01" ed="T"/>普攝受</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">sakṛt-sarvasattva-parigraha</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0563008" to="#end0563008">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">增上攝受</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">adhipatya-</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0563009" to="#end0563009">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">攝取攝受</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">upādāna-</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0563010" to="#end0563010">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">長時攝受</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">dīrgha-kālika-</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0563011" to="#end0563011">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">短時攝受</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">adīrgha-kālika-</cb:t>
</cb:tt>
<cb:tt type="app" from="#beg0563012" to="#end0563012">
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="zh-Hant">最後攝<lb n="0563c03" ed="T"/>受</cb:t>
	<cb:t resp="#resp2" xml:lang="sa" place="foot">varama-</cb:t>
</cb:tt>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0556005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0556005">第十五【大】＊，〔－〕【明】＊</note>
<note n="0556006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0556006">性【大】，住【元】【明】</note>
<note n="0557001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0557001">爲有【大】，有爲【聖】</note>
<note n="0557002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0557002">勇【大】，踊【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0557003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0557003">踊【大】＊，勇【宋】【元】【宮】＊</note>
<note n="0557004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0557004">稱【大】，秤【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0558001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0558001">詞【大】下同，辭【明】下同</note>
<note n="0558002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0558002">就【大】，熟【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0558003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0558003">略【大】，掠【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0559001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0559001">善【大】，義【元】【明】</note>
<note n="0559002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0559002">悲【大】，慧【元】【明】【宮】</note>
<note n="0560001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0560001">汚【大】，行【宋】【元】【明】【宮】【聖】</note>
<note n="0561001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0561001">義【大】，發【元】</note>
<note n="0561002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0561002">加【大】，〔－〕【宋】【元】【明】【宮】【聖】</note>
<note n="0561003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0561003">法【大】，智【明】</note>
<note n="0561004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0561004">勝【大】，勝所作【元】</note>
<note n="0561005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0561005">所作【大】，〔－〕【元】</note>
<note n="0561006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0561006">資【大】，貧【聖】</note>
<note n="0561007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0561007">如【大】，知【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0562001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0562001">二【大】，三【宋】【元】【明】【宮】【聖】</note>
<note n="0562002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0562002">肉【大】＊，實【宋】【元】【明】【宮】【聖】＊</note>
<note n="0562003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0562003">種性【大】下同，種姓【宋】【元】【宮】【聖】下同</note>
<note n="0563001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0563001">疫【大】，役【聖】</note>
<note n="0563002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0563002">正治【大】，以正【宋】【元】【明】【宮】【聖】</note>
<note n="0563003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0563003">深【大】，染【聖】</note>
<note n="0563004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0563004">過【大】，逼【聖】</note>
<note n="0563013" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0563013">尙【大】，當【元】</note>
<note n="0564001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0564001">捲【大】，倦【甲】</note>
<note n="0564002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0564002">顰【大】，頻【宋】【元】【聖】</note>
<note n="0564003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0564003">美【大】，善【宋】【元】【明】【宮】</note>
<note n="0564004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0564004">身【大】，見【元】</note>
<note n="0564005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0564005">令【大】，心【元】</note>
<note n="0564006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0564006">簡【大】，揀【元】【明】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0556005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0556005">〔第十五〕－【明】＊</note>
<note n="0556006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0556006">性＝住【元】【明】</note>
<note n="0557001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0557001">爲有＝有爲【聖】</note>
<note n="0557002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0557002">勇＝踊【三】【宮】</note>
<note n="0557003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0557003">踊＝勇【宋】【元】【宮】＊</note>
<note n="0557004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0557004">稱＝秤【三】【宮】</note>
<note n="0558001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0558001">詞＝辭【明】下同</note>
<note n="0558002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0558002">就＝熟【三】【宮】</note>
<note n="0558003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0558003">略＝掠【三】【宮】</note>
<note n="0559001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0559001">善＝義【元】【明】</note>
<note n="0559002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0559002">悲＝慧【元】【明】【宮】</note>
<note n="0560001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0560001">汚＝行【三】【宮】【聖】</note>
<note n="0561001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0561001">義＝發【元】</note>
<note n="0561002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0561002">〔加〕－【三】【宮】【聖】</note>
<note n="0561003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0561003">法＝智【明】</note>
<note n="0561004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0561004">勝＋（所作）【元】</note>
<note n="0561005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0561005">〔所作〕－【元】</note>
<note n="0561006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0561006">資＝貧【聖】</note>
<note n="0561007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0561007">如＝知【三】【宮】</note>
<note n="0562001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562001">二＝三【三】【宮】【聖】</note>
<note n="0562002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562002">肉＝實【三】【宮】【聖】＊</note>
<note n="0562003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562003">種性＝種姓【宋】【元】【宮】【聖】下同</note>
<note n="0562004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562004">生 utpatti</note>
<note n="0562005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562005">除災生 saṃśamanī-utpatti</note>
<note n="0562006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562006">隨類生 sabhāga-anuvartinī-</note>
<note n="0562007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562007">大勢生 mahattva-</note>
<note n="0562008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562008">增上生 adhipatya-</note>
<note n="0562009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0562009">最後生 varamā-[paścima-]</note>
<note n="0563001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563001">疫＝役【聖】</note>
<note n="0563002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563002">正治＝以正【三】【宮】【聖】</note>
<note n="0563003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563003">深＝染【聖】</note>
<note n="0563004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563004">過＝逼【聖】</note>
<note n="0563005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563005">持究竟瑜伽處 ādhāra-niṣṭhayoga-sthāna</note>
<note n="0563006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563006">有情無倒攝受 samyak-sattva-parigraha</note>
<note n="0563007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563007">頓普攝受 sakṛt-sarvasattva-parigraha</note>
<note n="0563008" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563008">增上攝受 adhipatya-</note>
<note n="0563009" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563009">攝取攝受 upādāna-</note>
<note n="0563010" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563010">長時攝受 dīrgha-kālika-</note>
<note n="0563011" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563011">短時攝受 adīrgha-kālika-</note>
<note n="0563012" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563012">最後攝受 varama-</note>
<note n="0563013" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0563013">尙＝當【元】</note>
<note n="0564001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0564001">捲＝倦【甲】</note>
<note n="0564002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0564002">顰＝頻【宋】【元】【聖】</note>
<note n="0564003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0564003">美＝善【三】【宮】</note>
<note n="0564004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0564004">身＝見【元】</note>
<note n="0564005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0564005">令＝心【元】</note>
<note n="0564006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0564006">簡＝揀【元】【明】</note>
<note n="0564007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0564007">此下聖本有光明皇后願文</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="rest-notes">
<head>其他校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>