<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="T40n1804">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 1804 四分律刪繁補闕行事鈔</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經數位版, No. 1804 四分律刪繁補闕行事鈔</title>
			<author>唐 道宣撰</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.say</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">40</idno>.<idno type="no">1804</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-05-22 13:55:58 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Taishō Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">大正新脩大藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">四分律刪繁補闕行事鈔</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Hsiao Chen-Kuo, Text as provided by Gaya Foundation, Text as provided by Anonymous from USA, Punctuated text as provided by Ven. Shi Ci-Yin</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">蕭鎭國大德提供，<name role="" type="person">伽耶山</name>基金會提供，北美某大德提供，釋慈印法師提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【大】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【甲】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【宮】</witness>
						<witness xml:id="wit3">【明】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00190">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00190</charName>
				<mapping cb:dec="983230" type="PUA">U+F00BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3B8F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*柰]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00403">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00403</charName>
				<mapping cb:dec="983443" type="PUA">U+F0193</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CC2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>沿</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+公]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00562">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00562</charName>
				<mapping cb:dec="983602" type="PUA">U+F0232</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47FD</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>疏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(梳-木)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00567">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00567</charName>
				<mapping cb:dec="983607" type="PUA">U+F0237</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+28114</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+專]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00595">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00595</charName>
				<mapping cb:dec="983635" type="PUA">U+F0253</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EA8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+少]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00597">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00597</charName>
				<mapping cb:dec="983637" type="PUA">U+F0255</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+4D43</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+黃]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00626">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00626</charName>
				<mapping cb:dec="983666" type="PUA">U+F0272</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3CB2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[疊*毛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00647">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00647</charName>
				<mapping cb:dec="983687" type="PUA">U+F0287</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+76CB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>缽</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[犮/皿]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00712">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00712</charName>
				<mapping cb:dec="983752" type="PUA">U+F02C8</mapping>
			<mapping type="unicode">U+258B6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[禾*會]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01037">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01037</charName>
				<mapping cb:dec="984077" type="PUA">U+F040D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2539E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[矛*(替-曰+貝)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01046">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01046</charName>
				<mapping cb:dec="984086" type="PUA">U+F0416</mapping>
			<mapping type="unicode">U+221F2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[序-予+禾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01321">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01321</charName>
				<mapping cb:dec="984361" type="PUA">U+F0529</mapping>
			<mapping type="unicode">U+478B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>嚫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[貝*親]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01347">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01347</charName>
				<mapping cb:dec="984387" type="PUA">U+F0543</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28A72</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[金*咨]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01708">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01708</charName>
				<mapping cb:dec="984748" type="PUA">U+F06AC</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E88F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[金*刮]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01724">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01724</charName>
				<mapping cb:dec="984764" type="PUA">U+F06BC</mapping>
			<mapping type="unicode">U+27655</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[袖-由+未]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02080">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02080</charName>
				<mapping cb:dec="985120" type="PUA">U+F0820</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E846</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[殿/酉]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02308">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02308</charName>
				<mapping cb:dec="985348" type="PUA">U+F0904</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3FC8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>癰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[病-丙+(雍-〦)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04249">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04249</charName>
				<mapping cb:dec="987289" type="PUA">U+F1099</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+384C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>帽</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[幌-光+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04408">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04408</charName>
				<mapping cb:dec="987448" type="PUA">U+F1138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28DAE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[門@壹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04860">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04860</charName>
				<mapping cb:dec="987900" type="PUA">U+F12FC</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2DB92</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[歹*赤]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04890">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04890</charName>
				<mapping cb:dec="987930" type="PUA">U+F131A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D88E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+脩]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04919">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04919</charName>
				<mapping cb:dec="987959" type="PUA">U+F1337</mapping>
			<mapping type="unicode">U+321DA</mapping><mapping type="normal_unicode">U+939E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[鎞-囟+(奐-大)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB13691">
				<charName>CBETA CHARACTER CB13691</charName>
				<mapping cb:dec="996731" type="PUA">U+F357B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2957E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(四/(厂@(罩-卓+大)))*頁]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2000-06-01T09:44:56">
			CW (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT (00/01/24)
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu level="1" type="其他">12 自恣宗要篇(上四)</cb:mulu>
<milestone n="2" unit="juan"/>
<lb n="0046a20" ed="T"/>
<lb n="0046a21" ed="T"/>
<lb n="0046a22" ed="T"/><cb:juan n="002a" fun="open"><cb:mulu n="2a" type="卷">中之一</cb:mulu><cb:jhead>四分律刪繁補闕行事鈔卷中
<lb n="0046a23" ed="T"/><note place="inline">著述者多立名標異</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0046a24" ed="T"/>
<lb n="0046a25" ed="T"/><byline cb:type="author">京兆崇義寺沙門<name role="" type="person">釋道宣</name>撰述</byline>
<lb n="0046a26" ed="T"/><cb:div type="other"><p xml:id="pT40p0046a2601">篇聚名報篇第十三</p>
<lb n="0046a27" ed="T"/><p xml:id="pT40p0046a2701">隨戒釋相篇第十四</p>
<lb n="0046a28" ed="T"/><p xml:id="pT40p0046a2801">持犯方軌篇第十五</p>
<lb n="0046a29" ed="T"/><p xml:id="pT40p0046a2901">懺六聚法篇第十六</p></cb:div>
<pb n="0046b" ed="T" xml:id="T40.1804.0046b"/>
<lb n="0046b01" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">13 篇聚名報篇(中一)</cb:mulu><head>篇聚名報篇第十三</head>
<lb n="0046b02" ed="T"/><p xml:id="pT40p0046b0201">出俗五衆，所以爲世良田者，實由戒體故也！
<lb n="0046b03" ed="T"/>是以《智論》云：受持禁戒爲性，剃髮染衣爲相。
<lb n="0046b04" ed="T"/>今若氷潔其心，玉潤其德者，乃能生善種，號
<lb n="0046b05" ed="T"/>曰福田；不然縱拒，自貽伊戚，便招六聚之辜，
<lb n="0046b06" ed="T"/>報入二八之獄。故五篇明犯，違犯持行自成；
<lb n="0046b07" ed="T"/>七聚彰持，順持諸犯冥失。而新學之徒，率多
<lb n="0046b08" ed="T"/>愚魯；未識條例，寧辨憲章？隨戒昏同霧遊，罪
<lb n="0046b09" ed="T"/>報類之觀海。致使順流長逝，貪蜜滴而忘歸；
<lb n="0046b10" ed="T"/>爲成重業，豈超悟而知反。故《毘尼母論》云：僧
<lb n="0046b11" ed="T"/>尼毀禁而受利養，不現在受者，爲向地獄故
<lb n="0046b12" ed="T"/>也！然則，業隨心結，報逐心成；必先張因果，廣
<lb n="0046b13" ed="T"/>明相號，使持戒佛子，觀果知因焉。就中，先明
<lb n="0046b14" ed="T"/>戒護是違失之宗；後明篇聚名報之相。</p><p xml:id="pT40p0046b1416" cb:place="inline">初中，
<lb n="0046b15" ed="T"/>所以犯戒果報，罪業極大者，由戒護是生善
<lb n="0046b16" ed="T"/>中最，建立功彊；故使違損，便招重報。《明了論》
<lb n="0046b17" ed="T"/>述戒護多種，且略引之。謂在心者，名之爲護；
<lb n="0046b18" ed="T"/>在身口者，名之爲戒。有護不必有戒，有戒其
<lb n="0046b19" ed="T"/>必是護等。經中明佛讚得戒護人，有多章句，
<lb n="0046b20" ed="T"/>略述八種：一者如王生子，爲民所敬；得戒護
<lb n="0046b21" ed="T"/>人，生聖種中，後必得聖，如紹王位。二者如月
<lb n="0046b22" ed="T"/>光明，漸漸圓滿；戒護亦爾，諸功德等隨時增
<lb n="0046b23" ed="T"/>長，乃至得解脫知見。三者如人得如意寶珠，
<lb n="0046b24" ed="T"/>隨願皆果；得戒護人，欲生善道乃至菩提，必
<lb n="0046b25" ed="T"/>定能得。四者如王一子，愛惜紹位；得戒護人，
<lb n="0046b26" ed="T"/>因戒護故，必得成聖，理須愛惜，不得毀損。五
<lb n="0046b27" ed="T"/>者如人一目，愛之甚重；此人亦爾，由戒護故，
<lb n="0046b28" ed="T"/>得離生死，至得涅槃。六者如世貧人，愛少資
<lb n="0046b29" ed="T"/>糧；此愛戒故，便得慧命。七者如國王三事具
<pb n="0046c" ed="T" xml:id="T40.1804.0046c"/>
<lb n="0046c01" ed="T"/>足，便愛此國，一足財，二欲塵，三正法；得戒護
<lb n="0046c02" ed="T"/>人亦爾，住戒護中無量功德，心安無憂悔，生
<lb n="0046c03" ed="T"/>長正法。八者如病人得好良藥；戒護亦爾，不
<lb n="0046c04" ed="T"/>應棄捨，由此離一切惡故。如是因緣，功業深
<lb n="0046c05" ed="T"/>重；不可輕犯，犯致大罪。</p><p xml:id="pT40p0046c0510" cb:place="inline">二者列名釋位。中分
<lb n="0046c06" ed="T"/>二別：初明篇聚，後明果報。</p><p xml:id="pT40p0046c0611" cb:place="inline">初中，五篇七聚，約
<lb n="0046c07" ed="T"/>義差分；正結罪科，止樹六法。今依六聚，且釋
<lb n="0046c08" ed="T"/>其名：一波羅夷，二僧伽婆尸沙，三偷蘭遮，四
<lb n="0046c09" ed="T"/>波逸提，五波羅提提舍尼，六突吉羅。此上六
<lb n="0046c10" ed="T"/>名，並無正譯；但用義翻，略知途路。</p><p xml:id="pT40p0046c1014" cb:place="inline">初言波羅
<lb n="0046c11" ed="T"/>夷者。《僧祇》義當極惡。三意釋之：一者退沒，
<lb n="0046c12" ed="T"/>由犯此戒，道果無分故。二者不共住，非失道
<lb n="0046c13" ed="T"/>而已，更不入二種僧數。三者墮落，捨此身已，
<lb n="0046c14" ed="T"/>墮在<name role="" type="person">阿鼻地獄</name>故。《十誦》云：墮不如意處。《薩婆
<lb n="0046c15" ed="T"/>多》解云：由與魔鬪，以犯此戒，便墮負處。《四
<lb n="0046c16" ed="T"/>分》云：波羅夷者，譬如斷人頭，不可復起；若犯
<lb n="0046c17" ed="T"/>此法，不復成比丘故；此從行法非用爲名。又
<lb n="0046c18" ed="T"/>云：波羅夷者，無餘也；此從衆法絕分爲名；故
<lb n="0046c19" ed="T"/>偈云：「諸作惡行者，猶如彼死尸，衆所不容
<lb n="0046c20" ed="T"/>受，以此當持戒。」又名不共住者，不得於說
<lb n="0046c21" ed="T"/>戒、羯磨二種僧中共住故。</p><p xml:id="pT40p0046c2111" cb:place="inline">問：上言若犯此法，
<lb n="0046c22" ed="T"/>名爲斷頭；準此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0046002" n="0046002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0046002" n="0046002"/><anchor xml:id="beg0046002" n="0046002"/>而<anchor xml:id="end0046002"/>言，必無重犯，戒亦非
<lb n="0046c23" ed="T"/>有。答：戒之有無，此入諍論。《雜心》中解：有戒，
<lb n="0046c24" ed="T"/>非無。若論重犯，律自明斷；隨犯多少，一一
<lb n="0046c25" ed="T"/>波羅夷。此篇最初四戒各別，隨重犯淫，衆多
<lb n="0046c26" ed="T"/>重犯；餘盜殺妄，重犯亦爾。此說<anchor xml:id="nkr_note_orig_0046003" n="0046003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0046003" n="0046003"/><anchor xml:id="beg0046003" n="0046003"/>別<anchor xml:id="end0046003"/>脫戒，由
<lb n="0046c27" ed="T"/>境緣別，得戒不同；故後犯時，還隨別犯。如《薩
<lb n="0046c28" ed="T"/>婆多》云：寧可一時發一切戒，不可一時犯一
<lb n="0046c29" ed="T"/>切戒。且如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0046004" n="0046004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0046004" n="0046004"/><anchor xml:id="beg0046004" n="0046004"/>淫<anchor xml:id="end0046004"/>戒，女人身上發得二十一戒，
<pb n="0047a" ed="T" xml:id="T40.1804.0047a"/>
<lb n="0047a01" ed="T"/>男子身上得十四戒，餘法界中男女亦爾。今
<lb n="0047a02" ed="T"/>或貪心，犯一女一道，但名汚一<anchor xml:id="beg_8" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_8"/>戒；比丘自
<lb n="0047a03" ed="T"/>餘諸<anchor xml:id="beg_9" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_9"/>，戒體光潔，無行可違，稱本受體。如
<lb n="0047a04" ed="T"/>懺初篇，還得淸淨；不言更受，由有本戒。又如
<lb n="0047a05" ed="T"/>律云：打謗犯重比丘，皆結墮罪；若無戒者，止
<lb n="0047a06" ed="T"/>同吉羅。問：應當足數，不名斷頭？答：懺本淸淨，
<lb n="0047a07" ed="T"/>理當足數，如得作說戒、自恣羯磨等；但由情
<lb n="0047a08" ed="T"/>過深厚，不任僧用，故云來不隨意。斷頭之諭，
<lb n="0047a09" ed="T"/>此望不階聖果爲言。問：淫戒雖被汚染，但名犯
<lb n="0047a10" ed="T"/>戒，出在何文？答：上已明示。更廣張相，如下〈懺
<lb n="0047a11" ed="T"/>法〉中說；戒體定在，常恒淸淨。世中有人犯一
<lb n="0047a12" ed="T"/>淫戒，初乃惶懾，後復思審，謂言失戒，遂卽雷
<lb n="0047a13" ed="T"/>同隨過皆犯；豈不由愚於敎網，自陷流俗。焉
<lb n="0047a14" ed="T"/>知但犯一淫，諸<anchor xml:id="beg_a" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_a"/>並皆不犯；當篇殺盜，常淨
<lb n="0047a15" ed="T"/>儼然；下之五聚，義同初受。故同法之儔，理須
<lb n="0047a16" ed="T"/>明察。若先嚴淨識，託對五塵，欲染不生，由前
<lb n="0047a17" ed="T"/>方便。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0047001" n="0047001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0047001" n="0047001"/><anchor xml:id="beg0047001" n="0047001"/>元<anchor xml:id="end0047001"/>非攝慮，對境不能不犯。旣犯業
<lb n="0047a18" ed="T"/>成，必須無覆，早纖還成本淨，進入僧儔。若迷
<lb n="0047a19" ed="T"/>上所設，自懷藏疾，不參衆務，財法並亡，便冐
<lb n="0047a20" ed="T"/>受用，自他俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0047002" n="0047002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0047002" n="0047002"/><anchor xml:id="beg0047002" n="0047002"/>負<anchor xml:id="end0047002"/>，豈不悲乎！不亦誤哉！問：淫
<lb n="0047a21" ed="T"/>已被染，諸戒猶全，何故不階聖位？答：《明了論》
<lb n="0047a22" ed="T"/>解：此四重戒，隨毀一重，諸餘戒分，用則無力；
<lb n="0047a23" ed="T"/>如人身中，四處得死，隨損一處，身命便死。由
<lb n="0047a24" ed="T"/>戒力弱，不發定慧也。《十輪》云：若犯四重，毀法
<lb n="0047a25" ed="T"/>謗聖，死入阿鼻；如是之人，於其一身，不能盡
<lb n="0047a26" ed="T"/>結，必墮惡道。若有於我法中出家，持根本戒，
<lb n="0047a27" ed="T"/>常勤勇猛，一切供養，終不虛受。何以故？志求
<lb n="0047a28" ed="T"/>解脫，乃至捨命，終不犯毀。何以故？以四根本，
<lb n="0047a29" ed="T"/>三乘依住故。</p><p xml:id="pT40p0047a2906" cb:place="inline">《四分》中：尼有八波羅夷，前四同
<pb n="0047b" ed="T" xml:id="T40.1804.0047b"/>
<lb n="0047b01" ed="T"/>於大僧，後四如〈別〉所說。</p><p xml:id="pT40p0047b0110" cb:place="inline">《十誦》重犯，不同此律。
<lb n="0047b02" ed="T"/>同名之罪，則有重犯；同種之罪，則無重犯。此
<lb n="0047b03" ed="T"/>據初篇以言。故文云：學悔沙彌犯僧殘，令次
<lb n="0047b04" ed="T"/>第僧中行覆藏，六夜出罪等。餘如別部中說。</p>
<lb n="0047b05" ed="T"/><p xml:id="pT40p0047b0501">《明了論》云：律中說罪有五部者。解云：此間爲
<lb n="0047b06" ed="T"/>篇。今依本義，立名部也。有二義：一成就根本
<lb n="0047b07" ed="T"/>義，二隨順根本義。第一波羅夷部，有十六罪。
<lb n="0047b08" ed="T"/>解云：一一各有四部，成十六罪。一遠方便，如
<lb n="0047b09" ed="T"/>行<anchor xml:id="beg_b" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_b"/>時，先起心，未動身口；責心卽滅。二者次
<lb n="0047b10" ed="T"/>方便，謂動身就彼，或口說欲作；此對人懺滅；
<lb n="0047b11" ed="T"/>通名吉羅。三近方便，至彼人邊，或欲摩觸，身
<lb n="0047b12" ed="T"/>未交前，是偷蘭遮；期行淫事故摩觸，非爲戲
<lb n="0047b13" ed="T"/>樂故，成偷蘭遮，不成僧殘；此罪對人懺。第四
<lb n="0047b14" ed="T"/>身交，是根本也。前三方便，皆爲成就，故名部。
<lb n="0047b15" ed="T"/>若根本未成，前三可懺；若已成就，前三逐根本，
<lb n="0047b16" ed="T"/>悉不可懺；此卽隨順義。餘三例此部。《四分》中，
<lb n="0047b17" ed="T"/>但言成者波羅夷，不成者偷蘭。若準《十誦》，則
<lb n="0047b18" ed="T"/>偷蘭分輕重。《明了論》中，唯結一品。然偷蘭、吉
<lb n="0047b19" ed="T"/>羅，體通彼此，類解應知。如〈懺法〉中更述。</p><p xml:id="pT40p0047b1916" cb:place="inline">二者
<lb n="0047b20" ed="T"/>僧伽婆尸沙聚。《善見》云：僧伽者，爲僧；婆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0047003" n="0047003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0047003" n="0047003"/><anchor xml:id="beg0047003" n="0047003"/>者<anchor xml:id="end0047003"/>，
<lb n="0047b21" ed="T"/>爲初，謂僧前與覆藏羯磨也；言尸沙者，云殘，
<lb n="0047b22" ed="T"/>謂末後與出罪羯磨也。若犯此罪，僧作法除
<lb n="0047b23" ed="T"/>故，從境立名。《婆沙》云：僧伽者，爲僧，婆尸沙
<lb n="0047b24" ed="T"/>者，是殘。若犯此罪，垢纏行人，非全淨用。有殘
<lb n="0047b25" ed="T"/>之罪，由僧除滅故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0047004" n="0047004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0047004" n="0047004"/><anchor xml:id="beg0047004" n="0047004"/>也<anchor xml:id="end0047004"/>。《四分》中，正明僧殘，便成
<lb n="0047b26" ed="T"/>上解；又云有餘，以行法不絕爲名也。《毘尼母》
<lb n="0047b27" ed="T"/>云：僧殘者，如人爲他所斫，殘有咽喉，故名爲
<lb n="0047b28" ed="T"/>殘。理須早救。故戒律云：若犯此罪，應強與波
<lb n="0047b29" ed="T"/>利婆沙等，由隣重罪故也。若約其種，則有十
<pb n="0047c" ed="T" xml:id="T40.1804.0047c"/>
<lb n="0047c01" ed="T"/>三，僧如〈隨相〉；尼有十七，六異七同，廣如〈別
<lb n="0047c02" ed="T"/>說〉。《明了論》解：第二僧伽胝尸沙部，有五十二
<lb n="0047c03" ed="T"/>罪。諸部說此罪不同。此乃正量部，名有三義；
<lb n="0047c04" ed="T"/>薩婆多部稱僧伽婆尸沙，有一義與正量部
<lb n="0047c05" ed="T"/>同。解云：由戒、見、衆人和合，是僧伽義。由此二
<lb n="0047c06" ed="T"/>不同，不由定慧，佛所立戒，故言戒同；同一正
<lb n="0047c07" ed="T"/>見，故言見同。婆尸沙者，爲殘；若犯此罪，僧中
<lb n="0047c08" ed="T"/>受房舍利養，上中下內，最在其外，故名爲殘
<lb n="0047c09" ed="T"/>也。摩那埵者，翻爲悅衆意；隨順僧敎，咸懷歡
<lb n="0047c10" ed="T"/>喜。阿浮訶那者，翻爲呼入衆也。正量部胝尸
<lb n="0047c11" ed="T"/>沙三義，初如前解。第二救義，謂由僧拔濟，得
<lb n="0047c12" ed="T"/>免此罪。三者勝義，向犯罪時，成下劣人；由僧
<lb n="0047c13" ed="T"/>拔濟，還得淸淨，從劣得勝。</p><p xml:id="pT40p0047c1311" cb:place="inline">三者偷蘭遮聚。《善
<lb n="0047c14" ed="T"/>見》云：偷蘭名大，遮言障善道；後墮惡道，體是
<lb n="0047c15" ed="T"/>鄙穢；從不善體以立名者，由能成初二兩篇
<lb n="0047c16" ed="T"/>之罪故也；又翻爲<anchor xml:id="fxT40p0047c01"/>太罪，亦言麁惡。《聲論》云：正
<lb n="0047c17" ed="T"/>音名爲薩偷羅。《明了論》解：偷蘭爲麁，遮<anchor xml:id="nkr_note_add_0047c1701" n="0047c1701"/><anchor xml:id="beg0047c1701" n="0047c1701"/>卽<anchor xml:id="end0047c1701"/>爲
<lb n="0047c18" ed="T"/>過。麁有二種：一是重罪方便，二能斷善根。所
<lb n="0047c19" ed="T"/>言過者，不依佛所立戒而行，故言過也；如牛
<lb n="0047c20" ed="T"/>突籬援破，出家域外故。然過名亦通。此罪最
<lb n="0047c21" ed="T"/>初犯爲過，後者從初受名；如後牛隨前者，亦
<lb n="0047c22" ed="T"/>得過界。然偷蘭一聚，罪通正從，體兼輕重；律
<lb n="0047c23" ed="T"/>列七聚六聚，並含偷蘭；或在上下，抑有由也。
<lb n="0047c24" ed="T"/>律中或次僧殘後者，由是戒分所收，罪名重
<lb n="0047c25" ed="T"/>也；如初二篇，遠近方便，及獨頭正罪，破僧盜
<lb n="0047c26" ed="T"/>四之類也。或在提舍尼下，則是威儀所攝，罪
<lb n="0047c27" ed="T"/>名輕也；如第二篇遠方便，及輕獨頭之罪，謂
<lb n="0047c28" ed="T"/>裸身用髮等例是也。然戒與威儀，通別互擧。
<lb n="0047c29" ed="T"/>通則戒，戒並非威儀，皆名犯戒也。若據別以
<pb n="0048a" ed="T" xml:id="T40.1804.0048a"/>
<lb n="0048a01" ed="T"/>論，上之三篇，過相麁著，能治名戒也；下四過
<lb n="0048a02" ed="T"/>輕，能治之行，名曰威儀。若就均雜往分，前四
<lb n="0048a03" ed="T"/>是均，無非正果；下<anchor xml:id="nkr_note_orig_0048001" n="0048001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0048001" n="0048001"/><anchor xml:id="beg0048001" n="0048001"/>三<anchor xml:id="end0048001"/>爲雜，通輕及因；然偷
<lb n="0048a04" ed="T"/>蘭，雜中之重，故在第五也。</p><p xml:id="pT40p0048a0411" cb:place="inline">四波逸提聚。義翻
<lb n="0048a05" ed="T"/>爲墮。《十誦》云：墮在燒煮覆障地獄故也。《四分》：
<lb n="0048a06" ed="T"/>僧有百二十種，分取三十，因財事生犯，貪慢
<lb n="0048a07" ed="T"/>心彊，制捨入僧，故名尼薩耆也；餘之九十，單
<lb n="0048a08" ed="T"/>悔別人；若據罪體，同一品懺。尼二百八戒，入
<lb n="0048a09" ed="T"/>第三篇；三十捨墮，餘入別懺；種相同異，如〈別〉
<lb n="0048a10" ed="T"/>顯之。《出要律儀》云：尼薩耆，舊翻捨墮。《聲論》云：
<lb n="0048a11" ed="T"/>尼翻爲盡；薩耆爲捨；波逸提者，本名波藥<note place="inline">夷割反</note>，
<lb n="0048a12" ed="T"/>致也。《明了論》解：波羅逸<note place="inline">羊達反</note>尼柯部，有三百六
<lb n="0048a13" ed="T"/>十罪。正量部翻爲應功用，三義解之：一罪多
<lb n="0048a14" ed="T"/>輕細，難識好毀。二性罪及制罪。三好毀犯者，
<lb n="0048a15" ed="T"/>應作功用對治，勿令滋廣。《薩婆多》云：波羅夜
<lb n="0048a16" ed="T"/>質胝柯，翻爲應對治；恒須思惟，若犯卽覺。上
<lb n="0048a17" ed="T"/>座部云：波質胝柯，翻爲能燒熱；此罪得大叫
<lb n="0048a18" ed="T"/>喚地獄；因時能焦熱心，果時能燒然衆生。但
<lb n="0048a19" ed="T"/>有三部，有二方便。三十、九十，故百二十。無偷蘭
<lb n="0048a20" ed="T"/>遮，有二吉羅。</p><p xml:id="pT40p0048a2006" cb:place="inline">五波羅提提舍尼聚。義翻向彼
<lb n="0048a21" ed="T"/>悔，從對治境以立名。《僧祇》云：此罪應發露也。
<lb n="0048a22" ed="T"/>卽比律戒本中，具明悔過之辭。僧有四種，如
<lb n="0048a23" ed="T"/>下具陳；尼有八種，與僧全別。《明了論》解：第四
<lb n="0048a24" ed="T"/>波胝提舍尼部，有十二罪；翻爲各對應說，謂
<lb n="0048a25" ed="T"/>對人說所作業也。</p><p xml:id="pT40p0048a2508" cb:place="inline">六突吉羅聚。《善見》云：突者，
<lb n="0048a26" ed="T"/>惡也；吉羅<anchor xml:id="nkr_note_orig_0048002" n="0048002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0048002" n="0048002"/><anchor xml:id="beg0048002" n="0048002"/>者<anchor xml:id="end0048002"/>，作也。《聲論》正音突<note place="inline">徒勿反</note>膝吉栗
<lb n="0048a27" ed="T"/>多。《四分律》戒本云式叉迦羅尼；義翻爲應當
<lb n="0048a28" ed="T"/>學；胡僧云守戒也。此罪微細，持之極難，故隨
<lb n="0048a29" ed="T"/>學隨守以立名。《十誦》云：天眼見犯罪比丘，如
<pb n="0048b" ed="T" xml:id="T40.1804.0048b"/>
<lb n="0048b01" ed="T"/>駛雨下。豈非專翫在心，乃名守戒也。此律有
<lb n="0048b02" ed="T"/>百衆學，尼法指同大僧。七聚之中，分此一部，
<lb n="0048b03" ed="T"/>以爲二聚：身名惡作；口名惡說。或云突吉羅
<lb n="0048b04" ed="T"/>惡說者。必有解判，如《疏》述之。《明了論》解云：非
<lb n="0048b05" ed="T"/>四部所攝所餘諸罪，共學對，及婆藪斗律所
<lb n="0048b06" ed="T"/>說罪，一切皆是第五獨柯多部攝。此是正量
<lb n="0048b07" ed="T"/>部名。以無別身口業故，意是惡作翻之。《薩婆
<lb n="0048b08" ed="T"/>多》云突瑟几理多，用身口二業，翻惡作也。同
<lb n="0048b09" ed="T"/>翻一名，而義兩別。分輕重中，重者名獨柯多，
<lb n="0048b10" ed="T"/>輕名學對。梵音息叉柯羅尼，中國世音息佉
<lb n="0048b11" ed="T"/>柯羅尼，同翻爲學對。若不動身口輕，責心卽
<lb n="0048b12" ed="T"/>滅；若動身口則重，對人方滅。此間不解分別
<lb n="0048b13" ed="T"/>輕重，通名衆學，謬矣。若但心地起，無方便；若
<lb n="0048b14" ed="T"/>動身口，有遠近二方便；若懺根本，方便隨滅。
<lb n="0048b15" ed="T"/>重罪，重責心；輕罪<anchor xml:id="beg_c" type="star"/>者<anchor xml:id="end_c"/>，但云不應起如此心，是
<lb n="0048b16" ed="T"/>名責心懺法。亦通下用。《四分》戒律，通束二百
<lb n="0048b17" ed="T"/>五十，以爲綱要。</p><p xml:id="pT40p0048b1707" cb:place="inline">上已依篇聚具列，粗釋名目。
<lb n="0048b18" ed="T"/>餘不盡者，其二不定法，託境以言，通該六聚；
<lb n="0048b19" ed="T"/>若論罪體，生疑不信，是突吉羅。文彰三罪二罪
<lb n="0048b20" ed="T"/>者，略擧生疑之事，廣如《疏》述。七滅諍中，罪亦
<lb n="0048b21" ed="T"/>通有。但爲競於四淨，彼此未和；故制七藥，用
<lb n="0048b22" ed="T"/>以除殄。文義旣廣，理相又深；徒勞宣釋，終未
<lb n="0048b23" ed="T"/>窮盡，故略不述。而僧尼同數，共成通戒焉。</p><p xml:id="pT40p0048b2317" cb:place="inline">問：
<lb n="0048b24" ed="T"/>五篇七聚，何義離合，今上所明，但云六聚？答：
<lb n="0048b25" ed="T"/>言立五篇者，《僧祇律》中當宗所明，但云五種
<lb n="0048b26" ed="T"/>犯，五種制，五犯聚。其六聚七聚，卽《四分》下文。
<lb n="0048b27" ed="T"/>今且分七、五不同：具有三義，則入五中，一者
<lb n="0048b28" ed="T"/>名均，二則體均，三者究竟均；不具此三，通入
<lb n="0048b29" ed="T"/>聚攝。而六、七差分者，亦有義意：六中合突吉
<pb n="0048c" ed="T" xml:id="T40.1804.0048c"/>
<lb n="0048c01" ed="T"/>羅，以同體故；七中離於惡說，以過多故。問：上
<lb n="0048c02" ed="T"/>具張六聚名體；請知五篇七聚，名相如何？答：
<lb n="0048c03" ed="T"/>言五篇名者：一波羅夷，二僧殘，三波逸提，四
<lb n="0048c04" ed="T"/>提舍尼，五突吉羅。言七聚者：一波羅夷，二者
<lb n="0048c05" ed="T"/>僧殘，三偷蘭遮，四波逸提，五提舍尼，六突吉
<lb n="0048c06" ed="T"/>羅，七<anchor xml:id="beg_d" type="star"/>者<anchor xml:id="end_d"/>惡說。且列兩名，廣如《戒本疏》說。問：
<lb n="0048c07" ed="T"/>律中僧列二百五十戒，戒本具之；尼則五百，
<lb n="0048c08" ed="T"/>此言虛實？答：兩列定數，約指爲言；故諸部通
<lb n="0048c09" ed="T"/>言，不必依數。論其戒體，唯一無作；約境明相，乃
<lb n="0048c10" ed="T"/>量塵沙，且指二百五十，以爲持犯蹊徑耳。律
<lb n="0048c11" ed="T"/>中，尼有三百四十八戒，可得指此，而爲所防。
<lb n="0048c12" ed="T"/>今準《智論》云：尼受戒法，略則五百，廣說八萬；
<lb n="0048c13" ed="T"/>僧則略有二百五十，廣亦同尼律儀。</p><p xml:id="pT40p0048c1315" cb:place="inline">二明所
<lb n="0048c14" ed="T"/>犯果報。就中分二：初料簡起業輕重，二引文
<lb n="0048c15" ed="T"/>證成來果。</p><p xml:id="pT40p0048c1505" cb:place="inline">初中，起業要託三毒而生；然毒之
<lb n="0048c16" ed="T"/>所起，我心爲本。此義廣張，行人須識；如懺法
<lb n="0048c17" ed="T"/>中，具明業相。今略述起罪，必約三性而生；受
<lb n="0048c18" ed="T"/>報淺深，並由意業爲本。故《明了論》解云：破戒
<lb n="0048c19" ed="T"/>得罪，輕重不定。有重心，破輕戒，得罪重。無慚
<lb n="0048c20" ed="T"/>羞心，作無畏難。或由見起，謂無因果。或由不
<lb n="0048c21" ed="T"/>信生，謂非佛制此戒；或不信破此戒得此報。
<lb n="0048c22" ed="T"/>或由疑生，爲定佛制？爲非佛制？爲定得報？不定
<lb n="0048c23" ed="T"/>得報？若由如此心破，得罪便重。若不由如此
<lb n="0048c24" ed="T"/>心，偶爾破戒，重翻成輕。今隨三性，具列罪相。</p>
<lb n="0048c25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0048c2501">一者善心犯戒。謂如《僧祇》中：知事比丘，闇於
<lb n="0048c26" ed="T"/>戒相，互用三寶物；隨所違者，並波羅夷。或見
<lb n="0048c27" ed="T"/>他厭生，與其死具；看俗殺生，敎令早與，勿使
<lb n="0048c28" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0048c2801" n="0048c2801"/><anchor xml:id="beg0048c2801" n="0048c2801"/>苦<anchor xml:id="end0048c2801"/>惱。此並慈心造罪，而前境違重。不以無知，
<lb n="0048c29" ed="T"/>便開不犯；由是可學，皆結根本。卽律文云，愚
<pb n="0049a" ed="T" xml:id="T40.1804.0049a"/>
<lb n="0049a01" ed="T"/>癡波羅夷，乃至吉羅亦爾。又如《薩婆多》去：年
<lb n="0049a02" ed="T"/>少比丘，不知戒相，塔上拔草，罪福俱得。若論
<lb n="0049a03" ed="T"/>來報，受罪則輕；由本善念，更不增苦；不免地
<lb n="0049a04" ed="T"/>獄，由違受體。若犯性戒，具受二罪，謂業道也，
<lb n="0049a05" ed="T"/>及以違制；若犯遮戒，如壞草木，但得一罪，以
<lb n="0049a06" ed="T"/>化敎中本不制故。無情可惱，若後懺洗，復本
<lb n="0049a07" ed="T"/>淸淨；不同犯性。廣如下《智論》中說。</p><p xml:id="pT40p0049a0714" cb:place="inline">二不善心
<lb n="0049a08" ed="T"/>者。謂識知戒相，或復闇學；輕慢敎網，毀訾佛
<lb n="0049a09" ed="T"/>語。如《明了論》述云：有四種麁惡言犯罪：一者
<lb n="0049a10" ed="T"/>濁重貪瞋癡心，二者不信業報，三者不惜所
<lb n="0049a11" ed="T"/>受戒，四者輕慢佛語；故心而造，則得重果。以
<lb n="0049a12" ed="T"/>此文證，由無慚愧，初無改悔，是不善心。故《成
<lb n="0049a13" ed="T"/>論》害心殺蟻，重於慈心殺人。由根本業重，決
<lb n="0049a14" ed="T"/>定受報；縱懺墮罪，業道不除。如《十誦》：調達破
<lb n="0049a15" ed="T"/>僧，犯偷蘭已，佛令僧中悔之，而於業道，尙墮
<lb n="0049a16" ed="T"/>阿鼻。故《地獄經》云：一作業定，二受果定，諸佛
<lb n="0049a17" ed="T"/>威神所不能轉。廣如卷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049001" n="0049001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0049001" n="0049001"/><anchor xml:id="beg0049001" n="0049001"/>未<anchor xml:id="end0049001"/>陳說。</p><p xml:id="pT40p0049a1713" cb:place="inline">三無記心犯
<lb n="0049a18" ed="T"/>者。謂元非攝護，隨流任性；意非善惡，汎爾而
<lb n="0049a19" ed="T"/>造。如比丘方坐，高談虛論，費時損業，縱放身
<lb n="0049a20" ed="T"/>口；或手足損傷草木地土，和僧媒娶，妄用僧
<lb n="0049a21" ed="T"/>物，長衣過限，非時入俗，手觸僧器，壞身口儀。
<lb n="0049a22" ed="T"/>如是衆例，並通攝犯。唯除恒懷護持，誤忘而
<lb n="0049a23" ed="T"/>造；此非心使，不感來業。非卽如上。前爲方便，
<lb n="0049a24" ed="T"/>後眠醉狂，遂成業果；通前結正，並如論中無
<lb n="0049a25" ed="T"/>記感報。問：無記無業，云何有報？答：解有二。初
<lb n="0049a26" ed="T"/>言感報者，謂先有方便，後入無記；業成在無
<lb n="0049a27" ed="T"/>記心中，故言感報，而實無記非記果也。二者
<lb n="0049a28" ed="T"/>不感總報，非不別受。如經中頭陀比丘，不覺
<lb n="0049a29" ed="T"/>殺生，彼生命過，墮野猪中，山上擧石，卽因崩
<pb n="0049b" ed="T" xml:id="T40.1804.0049b"/>
<lb n="0049b01" ed="T"/>下，還殺比丘。又如《五百問》中：知事誤觸淨器，
<lb n="0049b02" ed="T"/>作啖糞鬼等。如《成論》中：睡眠成業，是無記業。
<lb n="0049b03" ed="T"/>問：如前無記，有不犯者，其相如何？答：前已略
<lb n="0049b04" ed="T"/>明，今更廣示。謂學知戒相，善達持犯，心常兢
<lb n="0049b05" ed="T"/>厲；偶爾忘迷，由非意緣，故開不犯。如長衣過
<lb n="0049b06" ed="T"/>日，忘不說淨；善攝根門，便睡漏失；扶持木
<lb n="0049b07" ed="T"/>石，失手殺人。如是等緣，並非結限。反上所懷，
<lb n="0049b08" ed="T"/>並結正犯。然則業苦綿積，生報莫窮；虛縱身
<lb n="0049b09" ed="T"/>口，汚染塵境；旣無三善可附，唯加三惡苦輪；
<lb n="0049b10" ed="T"/>以此經生，可爲歎息。</p><p xml:id="pT40p0049b1009" cb:place="inline">二引證誠報。如《目連問
<lb n="0049b11" ed="T"/>罪報經》云：若比丘、比丘尼，無慚愧心，輕慢佛
<lb n="0049b12" ed="T"/>語，犯突吉羅衆學戒罪；如四天王壽五百歲，
<lb n="0049b13" ed="T"/>墮泥犁中；於人間數九百千歲。第二波羅提
<lb n="0049b14" ed="T"/>提舍尼，如<name role="" type="person">三十三天</name>壽命千歲；於人間數三
<lb n="0049b15" ed="T"/>億六十千歲，墮地獄中。第三波逸提者，如夜
<lb n="0049b16" ed="T"/>摩天壽二千歲；於人間數二十一億四十千
<lb n="0049b17" ed="T"/>歲。第四偷蘭遮，如<name role="" type="person">兜率天</name>壽四千歲；於人間
<lb n="0049b18" ed="T"/>數五十億六十千歲。第五僧伽婆尸沙罪，如
<lb n="0049b19" ed="T"/>不憍樂天壽八千歲；於人間數二百三十億
<lb n="0049b20" ed="T"/>四十千歲。第六犯波羅夷罪，如<name role="" type="person">他化自在天</name>
<lb n="0049b21" ed="T"/>壽十六千歲墮泥犁中；於人間數九百二十一
<lb n="0049b22" ed="T"/>億六十千歲。《涅槃》中：犯突吉羅罪，如<name role="" type="person">忉利天</name>
<lb n="0049b23" ed="T"/>日月歲數八百萬歲，墮地獄中。與上經文不
<lb n="0049b24" ed="T"/>同者，此謂數有大小，卽萬萬爲億之量也。</p><p xml:id="pT40p0049b2417" cb:place="inline">自
<lb n="0049b25" ed="T"/>上引經，並是佛說正翻，非謂失譯疑僞。勿得
<lb n="0049b26" ed="T"/>縱心罪境，曾不反知。一犯尙入刑科，多犯理
<lb n="0049b27" ed="T"/>須長劫。</p><p xml:id="pT40p0049b2704" cb:place="inline">今時不知敎者，多自毀傷，云：此戒律
<lb n="0049b28" ed="T"/>所禁止，是聲聞之法；於我大乘，棄同糞土。猶
<lb n="0049b29" ed="T"/>如黃葉，木牛木馬，誑止小兒；此之戒法，亦復
<pb n="0049c" ed="T" xml:id="T40.1804.0049c"/>
<lb n="0049c01" ed="T"/>如是，誑汝聲聞子也。原夫大小二乘，理無分
<lb n="0049c02" ed="T"/>隔；對機設藥，除病爲先。故鹿野初唱，本爲聲
<lb n="0049c03" ed="T"/>聞，八萬諸天，便發大道；雙林吿滅，終顯佛性，
<lb n="0049c04" ed="T"/>而有聽衆，果成羅漢。以此推之，悟解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049002" n="0049002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0049002" n="0049002"/><anchor xml:id="beg0049002" n="0049002"/>在<anchor xml:id="end0049002"/>心，不
<lb n="0049c05" ed="T"/>唯敎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0049003" n="0049003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0049003" n="0049003"/><anchor xml:id="beg0049003" n="0049003"/>旨<anchor xml:id="end0049003"/>。故世尊處世，深達物機，凡所施爲，
<lb n="0049c06" ed="T"/>必以威儀爲主。但由身口所發，事在戒防；三
<lb n="0049c07" ed="T"/>毒勃興，要由心使。今先以戒捉，次以定縛，後
<lb n="0049c08" ed="T"/>以慧殺，理次然乎。今有不肖之人，不知己身
<lb n="0049c09" ed="T"/>位地，妄自安託，云是大乘；輕弄眞經，自重我
<lb n="0049c10" ed="T"/>敎。卽《勝鬘經》說：毘尼者，卽大乘學。《智論》云：八
<lb n="0049c11" ed="T"/>十部者，卽尸波羅蜜。如此經論，不入其耳，豈
<lb n="0049c12" ed="T"/>不爲悲！故《摩耶經》云：若年少比丘，親於衆中
<lb n="0049c13" ed="T"/>毀訾毘尼，當知是爲法滅之相。《涅槃》又云：若
<lb n="0049c14" ed="T"/>言，如來說突吉羅如上歲數入地獄者，並是
<lb n="0049c15" ed="T"/>如來方便怖人；如是說者，當知決定是魔經
<lb n="0049c16" ed="T"/>律，非佛所說。以此文證，如來懸知，未來有此，
<lb n="0049c17" ed="T"/>故先說示，以定邪正，不令有濫；而有同前群
<lb n="0049c18" ed="T"/>黨，可謂卽是魔民。又《遺敎》等經，並指毘尼以
<lb n="0049c19" ed="T"/>爲大師，若我在世，無異此也！而故違逆，自陷
<lb n="0049c20" ed="T"/>深殃。故《百喩經》云：昔有一師，畜二弟子，各當
<lb n="0049c21" ed="T"/>一脚，隨時按摩。其大弟子，嫌彼小者，便打折
<lb n="0049c22" ed="T"/>其所當之脚；彼又嫌之，又折大者所當之脚。
<lb n="0049c23" ed="T"/>譬今方等學者，非於小乘；小乘學者，又非方
<lb n="0049c24" ed="T"/>等；故使大聖法典，二途兼亡。以此證知，今自
<lb n="0049c25" ed="T"/>目覩。且菩薩設敎，通道濟俗；有緣而作，不染
<lb n="0049c26" ed="T"/>其風。初心大士，同聲聞律儀；護譏嫌戒，性重
<lb n="0049c27" ed="T"/>無別。卽《涅槃經》中，羅刹乞微塵浮囊，菩薩不
<lb n="0049c28" ed="T"/>與，譬護突吉羅戒也。又《智論》云：出家菩薩守
<lb n="0049c29" ed="T"/>護戒故，不畜財物；以戒之功德，勝於布施；如
<pb n="0050a" ed="T" xml:id="T40.1804.0050a"/>
<lb n="0050a01" ed="T"/>我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050001" n="0050001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0050001" n="0050001"/><anchor xml:id="beg0050001" n="0050001"/>不<anchor xml:id="end0050001"/>，則施一切衆生之命等。以此文證。</p><p xml:id="pT40p0050a0116" cb:place="inline">今濫
<lb n="0050a02" ed="T"/>學大乘者，行非可<anchor xml:id="nkr_note_add_0050a0201" n="0050a0201"/><anchor xml:id="beg0050a0201" n="0050a0201"/>采<anchor xml:id="end0050a0201"/>，言過其實；恥己毀犯，謬
<lb n="0050a03" ed="T"/>自褒揚。余曾語云：戒是小法，可宜捨之，便卽
<lb n="0050a04" ed="T"/>不肯；可宜持之，又復不肯；豈非與煩惱合，卒
<lb n="0050a05" ed="T"/>難諫喩，又可悲乎！今僧尼等，並順聖敎，依法
<lb n="0050a06" ed="T"/>受戒，理須護持，此則成受。若元無護，雖受不
<lb n="0050a07" ed="T"/>成。故《薩婆多》云：無殷重心，不發無作。縱使成
<lb n="0050a08" ed="T"/>受，形儀可觀，佛法住持，理須同護。今時剃髮
<lb n="0050a09" ed="T"/>染衣，四僧羯磨，伽藍置設，訓導道俗，凡所施
<lb n="0050a10" ed="T"/>爲，無非戒律。若生善受利，須身秉御之處，口
<lb n="0050a11" ed="T"/>云我應爲之；若汚戒起非，違犯敎網之處，便
<lb n="0050a12" ed="T"/>云我是大乘，不關小敎。故《佛藏》立鳥鼠比丘
<lb n="0050a13" ed="T"/>之喩，驢披師子之皮。廣毀譏訶，何俟陳顯。
<lb n="0050a14" ed="T"/>恐後無知初學，爲彼塵蒙，故曲引張，猶恐同
<lb n="0050a15" ed="T"/>染，悲夫！</p></cb:div>
<lb n="0050a16" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">14 隨戒釋相篇(中一-三)</cb:mulu><head>隨戒釋相篇第十四<note place="inline">此篇來意，準律條部，但以正本持犯未具，下更列之。今爲諸篇
<lb n="0050a17" ed="T"/>未足故，別生一位，使條理隨相，指式軌定。</note></head>
<lb n="0050a18" ed="T"/><p xml:id="pT40p0050a1801">比丘有二百五十戒<note place="inline">《智論》云：若但說名字，則二百五十；毘尼中，略說則八萬四千，
<lb n="0050a19" ed="T"/>廣說無量無邊。故出家之人，有無量無邊律儀；在家人不具尸波羅蜜，出家者，卽具戒度也</note>。依之修
<lb n="0050a20" ed="T"/>行，善識其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050002" n="0050002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0050002" n="0050002"/><anchor xml:id="beg0050002" n="0050002"/>六<anchor xml:id="end0050002"/>種相者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050003" n="0050003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0050003" n="0050003"/><anchor xml:id="beg0050003" n="0050003"/>使<anchor xml:id="end0050003"/>發生定慧，克剪煩
<lb n="0050a21" ed="T"/>惱；若闇於所緣，隨流染惑。豈能反流生死？方
<lb n="0050a22" ed="T"/>更沈淪苦趣！所以依敎出相，具顯持犯；必準
<lb n="0050a23" ed="T"/>此行之，庶無禍害焉！今但隨戒別指，直陳進
<lb n="0050a24" ed="T"/>不；若通明心境，具在〈方軌持犯〉中。然戒是生
<lb n="0050a25" ed="T"/>死舟航，出家宗要；受者法界爲量，持者麟角
<lb n="0050a26" ed="T"/>猶多。良由未曉本詮故，得隨塵生染。此旣聖
<lb n="0050a27" ed="T"/>賢同有欽序，何得抑忍不論？故直筆舒之！</p><p xml:id="pT40p0050a2717" cb:place="inline">略
<lb n="0050a28" ed="T"/>分四別：一者戒法，此卽體通出離之道。二者
<lb n="0050a29" ed="T"/>戒體，卽謂出生衆行之本。三者戒行，謂方便
<pb n="0050b" ed="T" xml:id="T40.1804.0050b"/>
<lb n="0050b01" ed="T"/>修成，順本受體。四者戒相，卽此篇所明，亘通
<lb n="0050b02" ed="T"/>篇聚。</p><p xml:id="pT40p0050b0203" cb:place="inline">就初戒法，受緣已明。今略標擧，顯知由
<lb n="0050b03" ed="T"/>徑，且分七門：一聖道本基。二戒有大用。三略
<lb n="0050b04" ed="T"/>知名趣。四具緣不同。五優劣有異。六重受通
<lb n="0050b05" ed="T"/>塞。七震嶺受緣，時代不同。</p><p xml:id="pT40p0050b0511" cb:place="inline">初言聖道本基者。
<lb n="0050b06" ed="T"/>如《成實》云：戒如捉賊，定如縛賊，慧如殺賊；三
<lb n="0050b07" ed="T"/>行次第，賢聖行之。卽經云：依因此戒，得生諸
<lb n="0050b08" ed="T"/>禪定，及滅苦智慧。又律云：爲調三毒令盡故，
<lb n="0050b09" ed="T"/>制增戒學。又云：戒者，行根面首，集衆善法，三
<lb n="0050b10" ed="T"/>昧成就。又《智論》云：若無此戒，雖諸苦行，皆名
<lb n="0050b11" ed="T"/>邪行。卽經云：諸善功德，皆不得生。餘廣如《戒
<lb n="0050b12" ed="T"/>本疏》述之。</p><p xml:id="pT40p0050b1205" cb:place="inline">二戒有大用。諸佛立敎，並有勝能；
<lb n="0050b13" ed="T"/>明義各別，理須略擧。夫三寶所以隆安，九道
<lb n="0050b14" ed="T"/>所以師訓，諸行之歸憑，賢聖之依止者，必宗
<lb n="0050b15" ed="T"/>於戒。故律云：如是諸佛子，修行禁戒本，終不
<lb n="0050b16" ed="T"/>迴邪流，沒溺生死海。又《戒經》云：若有自爲身，
<lb n="0050b17" ed="T"/>欲求於佛道，當尊重正法，此是諸佛敎。故結
<lb n="0050b18" ed="T"/>集三藏，此敎最先。《善見》云：毘尼藏者，佛法壽
<lb n="0050b19" ed="T"/>命，毘尼藏住，佛法方住，故先結之。所以爾者。
<lb n="0050b20" ed="T"/>餘經但汎明化迹，通顯因果；事隨理通，言無
<lb n="0050b21" ed="T"/>所寄。意寔深遠，昏情未達；雖欲進修，尠得其
<lb n="0050b22" ed="T"/>要；多滯筌相，由迷敎旨。今戒律大藏，住持功
<lb n="0050b23" ed="T"/>彊；凡所施造，並皆麁現。以人則形服異世，法
<lb n="0050b24" ed="T"/>則軌用有儀；住旣與俗不同，雜行條然自別。
<lb n="0050b25" ed="T"/>由世隨相有，法逐相成；便能綱維，不墜於地。
<lb n="0050b26" ed="T"/>又以法能資人，親成衆行，使人能弘法；故律
<lb n="0050b27" ed="T"/>云：以衆和合故，佛法得久住。</p><p xml:id="pT40p0050b2712" cb:place="inline">三略解名義。依
<lb n="0050b28" ed="T"/>彼梵本，具立三名：初言毘尼<note place="inline">或云毘奈耶，或云毘那耶</note>，此翻爲
<lb n="0050b29" ed="T"/>律。卽《四分》十八法中，毘尼及律，二名不並；又
<pb n="0050c" ed="T" xml:id="T40.1804.0050c"/>
<lb n="0050c01" ed="T"/>《增一》中七種律也，謂七毘尼。或以滅翻，從功
<lb n="0050c02" ed="T"/>能爲號，終非正譯。故以律翻之，乃當正義。二言
<lb n="0050c03" ed="T"/>尸羅，此翻爲戒，卽六度所說，良證可知。三言
<lb n="0050c04" ed="T"/>波羅提木叉，此云處處解脫。顯三次第，卽是
<lb n="0050c05" ed="T"/>一化始終。律則據敎，敎不孤起，必詮行相，戒
<lb n="0050c06" ed="T"/>則因之而立；戒不虛因，必有果克，故解脫絕
<lb n="0050c07" ed="T"/>縛，最在其終。次明其義。初云律者，法也。謂犯
<lb n="0050c08" ed="T"/>不犯，輕重等法；並律所明，卽敎詮也。問：餘之
<lb n="0050c09" ed="T"/>兩藏，亦明行法，何不標名？答：《智論》云：餘藏所
<lb n="0050c10" ed="T"/>詮，意存定慧；此中顯宣，戒行爲萬善之因基；
<lb n="0050c11" ed="T"/>故先取法名，引生後二也。所以前標律者，由
<lb n="0050c12" ed="T"/>出家五衆，形服異世，顯內法亦異；而外道俗
<lb n="0050c13" ed="T"/>流，濫同聖迹，無由取別，妙以法除；故創弘律
<lb n="0050c14" ed="T"/>名，用顯知法。餘如常解。二者戒義，如《雜心》說，
<lb n="0050c15" ed="T"/>謂類通法界也。廣如後明。《智論》云：戒者，秦言
<lb n="0050c16" ed="T"/>性善也。又《善生經》云：戒者，制也，制不善法；或
<lb n="0050c17" ed="T"/>云迮隘，性不容惡；或云淸凉，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0050004" n="0050004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0050004" n="0050004"/><anchor xml:id="beg0050004" n="0050004"/>迹<anchor xml:id="end0050004"/>煩惱熱；或名
<lb n="0050c18" ed="T"/>爲上，能上天堂，至無上道。此但從功能彰名。
<lb n="0050c19" ed="T"/>或從心辯，如經云，學也，學調伏心等。或就體
<lb n="0050c20" ed="T"/>解，卽作無作戒，如《雜心》云：別解脫調伏，以體
<lb n="0050c21" ed="T"/>是善，非惡無記。因明正義，戒者，性也；性通善
<lb n="0050c22" ed="T"/>惡，故惡律儀，類亦通周，故云不律儀也。若此
<lb n="0050c23" ed="T"/>立名，戒當禁也。惡法禁善，名之爲律；樂殺前
<lb n="0050c24" ed="T"/>生，行順此法，名之爲儀。若就善律儀，反解卽
<lb n="0050c25" ed="T"/>是。此則以戒從敎立名。又律云：木叉者，戒也，
<lb n="0050c26" ed="T"/>此因從果爲號也。三解脫義者。近而彰名，隨
<lb n="0050c27" ed="T"/>分果也。謂身口七非，犯緣非一；各各防護，隨
<lb n="0050c28" ed="T"/>相解脫。遠取戒德，因戒克聖；望彼絕累，由遵
<lb n="0050c29" ed="T"/>戒本。故律云：除結無罣礙，縛著由此解。餘如
<pb n="0051a" ed="T" xml:id="T40.1804.0051a"/>
<lb n="0051a01" ed="T"/>後說。</p><p xml:id="pT40p0051a0103" cb:place="inline">四具緣不同。若論末代，唯論羯磨一受；
<lb n="0051a02" ed="T"/>必藉因託緣，便能長立。其受緣相，如上卷一
<lb n="0051a03" ed="T"/>門；但受是比丘大綱，佛法根本，更略標擧。依
<lb n="0051a04" ed="T"/>《毘尼母》論云，具五緣：一和尙如法。二兩阿闍
<lb n="0051a05" ed="T"/>梨如法。並謂弟子見聞無破戒事，堪爲師義，
<lb n="0051a06" ed="T"/>是得戒限。三七僧淸淨。謂受者三根無染，通
<lb n="0051a07" ed="T"/>望十師，彼此見聞疑中，無非法者，方得成受；
<lb n="0051a08" ed="T"/>片有三根，境非足數，心不具法，了了知非，故
<lb n="0051a09" ed="T"/>受不成。四羯磨成就者。論中云：若言語不具，
<lb n="0051a10" ed="T"/>前後不次，說不明了，並不成受。五衆僧和合，
<lb n="0051a11" ed="T"/>與欲。若有別衆之相，如〈足數〉法中所明，受亦
<lb n="0051a12" ed="T"/>不得。又云：若在家受五戒八戒乃至十戒，隨
<lb n="0051a13" ed="T"/>毀破一重；如此人者，後出家不得戒，不得作
<lb n="0051a14" ed="T"/>和尙，卽十三難中初難攝。餘十二難同。《薩婆
<lb n="0051a15" ed="T"/>多》云：若受五戒，破其重者，後捨五戒，更受五
<lb n="0051a16" ed="T"/>八十具戒等，幷禪無漏戒，一切不得；乃至破
<lb n="0051a17" ed="T"/>八戒中重者，不得如前。《毘尼母》云：不就戒場
<lb n="0051a18" ed="T"/>外，更不結大界，直結小界，不得受具。今有無
<lb n="0051a19" ed="T"/>難因緣，結小界受，亦是非法。《多論》又云：若殷
<lb n="0051a20" ed="T"/>重心，則有作與無作；輕浮心者，不發無作。又
<lb n="0051a21" ed="T"/>如受後具持，可是願行相應，依論得戒；有受
<lb n="0051a22" ed="T"/>無持，但有空願，無行可副，則不得戒。故律云：
<lb n="0051a23" ed="T"/>共比丘同戒也！以受持同故，可有得戒、犯戒
<lb n="0051a24" ed="T"/>之人；反上則無戒，亦不犯也。《多論》問云：羯磨
<lb n="0051a25" ed="T"/>竟時，爲善心得？爲不善心，乃至無心得？答：通
<lb n="0051a26" ed="T"/>是得戒。若爾，何故律云：瞋恚睡狂，如是等人，
<lb n="0051a27" ed="T"/>不名受具？答云：作白之時，具上四心，不名得
<lb n="0051a28" ed="T"/>戒；羯磨已後，方有四心，皆是得限。前善心不
<lb n="0051a29" ed="T"/>得者，謂汎緣餘善，無心緣戒，又不類餘無心
<pb n="0051b" ed="T" xml:id="T40.1804.0051b"/>
<lb n="0051b01" ed="T"/>也！</p><p xml:id="pT40p0051b0102" cb:place="inline">五優劣者。由立此門，知戒是勝緣入道之
<lb n="0051b02" ed="T"/>要，便能護持無失於相也。《婆論》云：木叉戒，佛
<lb n="0051b03" ed="T"/>在世有，希現故勝；禪無漏戒，一切時有。二有
<lb n="0051b04" ed="T"/>漏木<anchor xml:id="nkr_note_orig_0051001" n="0051001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0051001" n="0051001"/><anchor xml:id="beg0051001" n="0051001"/>又<anchor xml:id="end0051001"/>，通情非情，寬故言勝；餘二局情，狹故
<lb n="0051b05" ed="T"/>不如。三有漏木叉，從慈心發故勝，能爲佛道
<lb n="0051b06" ed="T"/>作因。四木叉戒者，被及七衆，紹續三乘三寶
<lb n="0051b07" ed="T"/>三道，住持功彊；餘二無能，故劣。五木叉戒者，
<lb n="0051b08" ed="T"/>唯佛弟子有；餘禪戒者，外道亦有。《善見》云：具
<lb n="0051b09" ed="T"/>足木叉者，諸光、諸山、諸學之中，日光、須彌、學
<lb n="0051b10" ed="T"/>中木叉，最以爲勝；若非佛出，則無有人竪立
<lb n="0051b11" ed="T"/>此法。</p><p xml:id="pT40p0051b1103" cb:place="inline">六重受者。依薩婆多宗，戒不重發，亦不
<lb n="0051b12" ed="T"/>重受，罪不重犯，依本常定。故羅漢心，中下品
<lb n="0051b13" ed="T"/>戒。若爾，何故戒有羸不羸耶？答：此對隨行，不
<lb n="0051b14" ed="T"/>論受體。亦可作戒在一念，隨心一品定；無作
<lb n="0051b15" ed="T"/>非心，盡形故，隨行有增微。故《成論》云：有人言，
<lb n="0051b16" ed="T"/>波羅提木叉有重發不？答云：一日之中，受七善
<lb n="0051b17" ed="T"/>律儀；隨得道處，更得律儀；而本得不失，勝者
<lb n="0051b18" ed="T"/>受名。其七善者，謂五戒、八戒、十戒、具戒、禪戒、
<lb n="0051b19" ed="T"/>定戒、道共戒也。如《薩婆多師資傳》云：重受，增
<lb n="0051b20" ed="T"/>爲上品，本夏不失。《僧傳》云：宋元嘉十年，祇桓
<lb n="0051b21" ed="T"/>寺慧照等，於天竺僧<name role="" type="person">僧伽跋摩</name>所，重受大戒。
<lb n="0051b22" ed="T"/>或問其故，答曰：以疑先受，若中若下；更求增
<lb n="0051b23" ed="T"/>勝，故須重受。依本臘次。</p><p xml:id="pT40p0051b2310" cb:place="inline">七震嶺受緣。余聞
<lb n="0051b24" ed="T"/>有人言，此土受戒，先無從如；縱今受者，少乖
<lb n="0051b25" ed="T"/>緣具，理得何疑；但作奉戒之心，莫非得戒之
<lb n="0051b26" ed="T"/>限。忽聞斯語，不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0051002" n="0051002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0051002" n="0051002"/><anchor xml:id="beg0051002" n="0051002"/>覺<anchor xml:id="end0051002"/>喟然。豈以雷霆震地，聾者
<lb n="0051b27" ed="T"/>不聞；七曜麗天，盲者不見；旣同管識，豈妄厝
<lb n="0051b28" ed="T"/>言。故引用聖敎，明白灼然；具緣成受，不具不
<lb n="0051b29" ed="T"/>得。此土受具，《僧傳》顯彰；縱緣境有濫，依法亦
<pb n="0051c" ed="T" xml:id="T40.1804.0051c"/>
<lb n="0051c01" ed="T"/>有明訣，如前卷〈受〉中。所言漢境受緣者，自漢
<lb n="0051c02" ed="T"/>明夜夢之始，迦竺傳法已來，迄至曹魏之初，
<lb n="0051c03" ed="T"/>僧徒極盛，未稟歸戒；止以剪落殊俗，設復齋
<lb n="0051c04" ed="T"/>懺，事同祠祀。後有中天竺僧曇摩迦羅，此云
<lb n="0051c05" ed="T"/>法時，誦諸部毘尼，以魏嘉平年至雒陽；立羯
<lb n="0051c06" ed="T"/>磨受法，中夏戒律始也；準用十僧，大行佛法，
<lb n="0051c07" ed="T"/>改先妄習，出《僧祇戒心》。又有<name role="" type="person">安息國</name>沙門曇
<lb n="0051c08" ed="T"/>諦，亦善律學；出《曇無德羯磨》，卽太僧受法之
<lb n="0051c09" ed="T"/>初也。比丘尼受具初緣，至宋元嘉七年，有
<lb n="0051c10" ed="T"/><name role="" type="person">罽賓</name>沙門<name role="" type="person">求那跋摩</name>，至揚州，譯《善戒》等經；又
<lb n="0051c11" ed="T"/>後有<name role="" type="person">師子國</name>尼八人來至，云：宋地未經有尼，
<lb n="0051c12" ed="T"/>何得二衆受戒？摩云：尼不作本法者，得戒，得
<lb n="0051c13" ed="T"/>罪。尋佛制意，法出大僧，但使僧法成就，自然
<lb n="0051c14" ed="T"/>得戒；所以先令作本法者，正欲生其信心，爲
<lb n="0051c15" ed="T"/>受戒方便耳；至於得戒，在大僧羯磨時生也。
<lb n="0051c16" ed="T"/>諸尼苦求更受，答曰：善哉！夫戒定慧品，從微
<lb n="0051c17" ed="T"/>至著，若欲增明，甚相隨喜。且令西尼學語，更
<lb n="0051c18" ed="T"/>往中國請尼，令足十數。至元嘉十年，有僧伽
<lb n="0051c19" ed="T"/>跋摩者，此云衆鎧，解律《雜心》，自涉流沙至揚
<lb n="0051c20" ed="T"/>州。初求那許尼重受，未備而終；俄而<name role="" type="person">師子國</name>
<lb n="0051c21" ed="T"/>尼鐵索羅等三人至京，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0051003" n="0051003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0051003" n="0051003"/><anchor xml:id="beg0051003" n="0051003"/>定<anchor xml:id="end0051003"/>前十數，便請衆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0051004" n="0051004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0051004" n="0051004"/><anchor xml:id="beg0051004" n="0051004"/>鐵<anchor xml:id="end0051004"/>
<lb n="0051c22" ed="T"/>爲師，於壇上爲尼重受。出《高僧》、《名僧》、《僧史》、《僧
<lb n="0051c23" ed="T"/>錄》、及晉宋雜錄。故略出緣起，永爲龜鏡。</p><p xml:id="pT40p0051c2316" cb:place="inline">二者
<lb n="0051c24" ed="T"/>戒體，四門分之：一戒體相狀，二受隨同異，三
<lb n="0051c25" ed="T"/>緣境寬狹，四發戒數量。</p><p xml:id="pT40p0051c2510" cb:place="inline">初中五門：一辨體多
<lb n="0051c26" ed="T"/>少，二立兩所以卽解名義，三出體狀，四先後
<lb n="0051c27" ed="T"/>相生，五無作多少。</p><p xml:id="pT40p0051c2708" cb:place="inline">初中，所以別解脫戒，人並
<lb n="0051c28" ed="T"/>受之；及論明識，止可三五。皆由先無通敏，不
<lb n="0051c29" ed="T"/>廣咨詢；致令正受多昏體相，盲夢心中緣成
<pb n="0052a" ed="T" xml:id="T40.1804.0052a"/>
<lb n="0052a01" ed="T"/>而已；及論得不，渺同河漢。故於隨相之首，諸
<lb n="0052a02" ed="T"/>門示現；準知己身得戒成不，然後持犯，方可
<lb n="0052a03" ed="T"/>修離。問：別脫之戒，可有幾種？答：論體約境，實
<lb n="0052a04" ed="T"/>乃無量。戒本防惡，惡緣多故，發戒亦多。故
<lb n="0052a05" ed="T"/>《善生》云：衆生無量，戒亦無量等。今以義推，要
<lb n="0052a06" ed="T"/>唯二種，作及無作；二戒通收，無境不盡。</p><p xml:id="pT40p0052a0616" cb:place="inline">二立
<lb n="0052a07" ed="T"/>兩所以，幷解名義。初中，問曰：何不立一，及以
<lb n="0052a08" ed="T"/>三種？答：若單立作，作體謝往，不能防非，又不
<lb n="0052a09" ed="T"/>可常作；故須無作，長時防非。若單立無作，則
<lb n="0052a10" ed="T"/>起無所從；不可孤發，要賴作生。二法相藉，不
<lb n="0052a11" ed="T"/>得立<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052001" n="0052001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0052001" n="0052001"/><anchor xml:id="beg0052001" n="0052001"/>二<anchor xml:id="end0052001"/>。何爲不三？但由體相，道理相違；一
<lb n="0052a12" ed="T"/>作無作別，二心非心別；性不可合，但得立二。
<lb n="0052a13" ed="T"/>若就所防，隨境無量。二引證者，如《薩婆多》云：
<lb n="0052a14" ed="T"/>若淳重心，身口無敎。初一念色，有身口敎，及
<lb n="0052a15" ed="T"/>以無敎；第二念中，唯有無敎，無其敎也<note place="inline">敎者，作也，不
<lb n="0052a16" ed="T"/>可敎<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052002" n="0052002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0052002" n="0052002"/><anchor xml:id="beg0052002" n="0052002"/>云<anchor xml:id="end0052002"/>於他</note>。《涅槃》云：戒有二種：一者作戒，二者無
<lb n="0052a17" ed="T"/>作戒。是人唯具作戒，不具無作，是故名爲戒
<lb n="0052a18" ed="T"/>不具足。卽如上論，以無淳重之心，不作奉行
<lb n="0052a19" ed="T"/>之意，不發戒也。又《善生》云：是十惡法，或有
<lb n="0052a20" ed="T"/>作色，無無作色；或有作色及無作色。如人手
<lb n="0052a21" ed="T"/>執極香臭物瓦木等諭。以上諸文，有二非虛。
<lb n="0052a22" ed="T"/>次解名義。問曰：旣知二戒，請解其名？答云：所
<lb n="0052a23" ed="T"/>言作者，如陶家輪，動轉之時，名之爲作；故《雜
<lb n="0052a24" ed="T"/>心》云：作者，身、動身方便。言無作者，一發續現，
<lb n="0052a25" ed="T"/>始末恒有，四心三性，不藉緣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052003" n="0052003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0052003" n="0052003"/><anchor xml:id="beg0052003" n="0052003"/>辨<anchor xml:id="end0052003"/>；故《雜心》云：身
<lb n="0052a26" ed="T"/>動滅已，與餘識俱，是法隨生，故名無作。《成論》
<lb n="0052a27" ed="T"/>〈無作品〉云：因心生罪福，睡眠悶等，是時常生，
<lb n="0052a28" ed="T"/>故名無作。云何名戒？戒禁惡法。故《涅槃》云：戒
<lb n="0052a29" ed="T"/>者，直是遮制一切惡法；若不作惡，是名持戒。
<pb n="0052b" ed="T" xml:id="T40.1804.0052b"/>
<lb n="0052b01" ed="T"/>《善生經》中五義明之，如前制、迮、涼、上、學等解
<lb n="0052b02" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0052b0202" cb:place="inline">三出體狀。二論不同；今依本宗，約《成論》以
<lb n="0052b03" ed="T"/>釋。先明作戒體。論云：用身口業思爲體；論其
<lb n="0052b04" ed="T"/>身口，乃是造善惡之具。所以者何？如人無心
<lb n="0052b05" ed="T"/>殺生，不得殺罪，故知以心爲體。文云：是三種
<lb n="0052b06" ed="T"/>業，皆但是心；離心無思，無身口業。若指色爲
<lb n="0052b07" ed="T"/>業體，是義不然；十四種色，悉是無記，非罪福
<lb n="0052b08" ed="T"/>性。又有論師，以身口二業相續善色聲，爲作
<lb n="0052b09" ed="T"/>戒體；以相續色聲，法入所攝，意識所得，是罪
<lb n="0052b10" ed="T"/>福性也。言無作戒者，以非色非心爲體。非色
<lb n="0052b11" ed="T"/>者，非塵大所成，以五義來證：一色有形段方
<lb n="0052b12" ed="T"/>所，二色有十四二十種別，三色可惱壞，四色
<lb n="0052b13" ed="T"/>是質礙，五色是五識所得；無作俱無此義，故
<lb n="0052b14" ed="T"/>知非色。言非心者，體非緣慮，故名非心，亦有
<lb n="0052b15" ed="T"/>五證：一心是慮知，二心有明暗，三心通三性，
<lb n="0052b16" ed="T"/>四心有廣略，五心是報法；無作亦不具此。故
<lb n="0052b17" ed="T"/>以第三聚非色非心爲體。文云：如經中說，精
<lb n="0052b18" ed="T"/>進人得壽長，隨壽長得福多，以福多故久受
<lb n="0052b19" ed="T"/>天樂。若但善心，云何能得多福？是人不能常
<lb n="0052b20" ed="T"/>有善心故。又意無戒律儀。若人在不善無記
<lb n="0052b21" ed="T"/>心，亦名持戒，故知爾時無有作也。《涅槃》云：
<lb n="0052b22" ed="T"/>戒者雖無<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052004" n="0052004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0052004" n="0052004"/><anchor xml:id="beg0052004" n="0052004"/>戒<anchor xml:id="end0052004"/>色，而可護持；雖非觸對，善修方
<lb n="0052b23" ed="T"/>便，可得具足。《十住婆沙》云：戒有二種，作者是
<lb n="0052b24" ed="T"/>色，無作非色。故以多文，證成非色。</p><p xml:id="pT40p0052b2414" cb:place="inline">四明二戒
<lb n="0052b25" ed="T"/>先後。初解云：如牛二角，生則同時。故《多論》云：
<lb n="0052b26" ed="T"/>初一念戒，俱有二敎；第二念中，唯有無敎。後
<lb n="0052b27" ed="T"/>解云：前後而起。故《善生》云：世間之法，有因則
<lb n="0052b28" ed="T"/>有果；如因水鏡，則有面像。故知作戒前生，無
<lb n="0052b29" ed="T"/>作後起。論云：作時具作無作者，此是作俱無
<pb n="0052c" ed="T" xml:id="T40.1804.0052c"/>
<lb n="0052c01" ed="T"/>作，並是戒因；至第三羯磨竟，其業滿足，是二
<lb n="0052c02" ed="T"/>戒俱圓，故云具作無作。不妨形俱無作，仍後生
<lb n="0052c03" ed="T"/>也。亦是當一念竟時，二戒謝後，無作生也。</p><p xml:id="pT40p0052c0317" cb:place="inline">五
<lb n="0052c04" ed="T"/>汎解多少。依如《多論》，八種無作：一作俱無作。
<lb n="0052c05" ed="T"/>如作善惡二業，與作方便齊生。二形俱無作。
<lb n="0052c06" ed="T"/>如善惡律儀，形滅戒失。三事在無作。如施物
<lb n="0052c07" ed="T"/>不壞，無作常隨，僧坊、塔像、橋井等物，功德常生；
<lb n="0052c08" ed="T"/>除三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0052005" n="0052005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0052005" n="0052005"/><anchor xml:id="beg0052005" n="0052005"/>國<anchor xml:id="end0052005"/>緣：一前事毀破，二此人若死，三若
<lb n="0052c09" ed="T"/>起邪見；無此三者，事在常有。惡緣同之。四從
<lb n="0052c10" ed="T"/>用無作。如著施衣入諸禪定，則令施主得無
<lb n="0052c11" ed="T"/>量福。惡緣弓力，例此可知。五異緣無作。如身
<lb n="0052c12" ed="T"/>造口業，發口無作；口造身業，發身無作等。若
<lb n="0052c13" ed="T"/>依《成論》，身口互造。六助緣無作。如敎人殺、盜，
<lb n="0052c14" ed="T"/>隨命斷、離處，敎者得罪。七要期無作，亦名願
<lb n="0052c15" ed="T"/>無作。如人發願作會作衣等施，無作常生。八
<lb n="0052c16" ed="T"/>隨心無作。有定慧心，無作常生，亦名心俱。《成
<lb n="0052c17" ed="T"/>論》云：出入常有善心，轉勝故。此言隨心者，隨
<lb n="0052c18" ed="T"/>生死心，恒有無作，非謂隨定惠。別脫不爾，唯
<lb n="0052c19" ed="T"/>隨於身。卽《涅槃》云：初果生惡國，道力不作惡。
<lb n="0052c20" ed="T"/>上八種中，前七通善惡，欲界繫法。後一無作，
<lb n="0052c21" ed="T"/>若是世禪，局上二界；若出道法，非三界業。</p><p xml:id="pT40p0052c2117" cb:place="inline">二
<lb n="0052c22" ed="T"/>受隨同異。二種無作，五義同之：一者名同。受
<lb n="0052c23" ed="T"/>隨俱名無作<note place="inline">受謂壇場戒體，隨謂受後對境。護戒之心，方便善成，稱本淸淨故也</note>。二
<lb n="0052c24" ed="T"/>者義同，同防七非。三者體同，同以非色心爲
<lb n="0052c25" ed="T"/>體。四敵對防非同。受中無作體，在對事防，與
<lb n="0052c26" ed="T"/>隨中無作一等。五多品同。如《成論》，戒得重發，
<lb n="0052c27" ed="T"/>肥羸不定。異有四種：一受中總發，以願心情
<lb n="0052c28" ed="T"/>非情境，一切總得；隨中無作別發，行不頓修，
<lb n="0052c29" ed="T"/>次第漸成。二長短不同。受中無作，懸擬一形；
<pb n="0053a" ed="T" xml:id="T40.1804.0053a"/>
<lb n="0053a01" ed="T"/>隨中無作，從方便色心俱，事止則無，故名短
<lb n="0053a02" ed="T"/>也。三寬狹不同。受中任運，三性恒有；隨局善
<lb n="0053a03" ed="T"/>性，二無名狹。四根條兩別。受爲根本；隨依受
<lb n="0053a04" ed="T"/>起，故曰枝條。二種作者，有五同：一名同，二義
<lb n="0053a05" ed="T"/>同，三體同，四短同，五狹同，唯局善性。所以準
<lb n="0053a06" ed="T"/>知。有四種異：一受中總斷，隨中別斷。二受
<lb n="0053a07" ed="T"/>本，隨條。三受是懸防，隨中對治。四受作一品，
<lb n="0053a08" ed="T"/>終至無學，隨一品定；隨中作戒多品，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0053001" n="0053001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0053001" n="0053001"/><anchor xml:id="beg0053001" n="0053001"/>田<anchor xml:id="end0053001"/>境有
<lb n="0053a09" ed="T"/>優劣，心有濃淡，故心分三品，不妨本受是下
<lb n="0053a10" ed="T"/>品心。故《雜心》云：羅漢有下品戒，年少比丘上
<lb n="0053a11" ed="T"/>品戒。</p><p xml:id="pT40p0053a1103" cb:place="inline">三明發戒緣境寬狹。上卷受緣，已略明
<lb n="0053a12" ed="T"/>發戒方法，但心隨境起，故今廣論，令知戒德
<lb n="0053a13" ed="T"/>之高廣，亦使持者有勇勵。就中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0053002" n="0053002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0053002" n="0053002"/><anchor xml:id="beg0053002" n="0053002"/>分<anchor xml:id="end0053002"/>四：一能
<lb n="0053a14" ed="T"/>緣心，現在相續心中緣。二所緣境。境通三世，
<lb n="0053a15" ed="T"/>如怨家，境雖過去，得起惡心，斬截死尸。現在
<lb n="0053a16" ed="T"/>怨家子，有可壞義；未來諸境，可以準知，故緣
<lb n="0053a17" ed="T"/>三世而發戒也。《成論》問：爲但於現在得律儀，
<lb n="0053a18" ed="T"/>從三世衆生得耶？答：三世衆生所得。如人供
<lb n="0053a19" ed="T"/>養過去所尊，亦有福德；律儀亦爾。三發戒，現
<lb n="0053a20" ed="T"/>在相續心中得。四防非者，但防過去未來非，
<lb n="0053a21" ed="T"/>現在無非可防。問：毘尼殄已起，戒防未起，何
<lb n="0053a22" ed="T"/>得言斷過去非耶？答：境雖過去，非非過去，猶
<lb n="0053a23" ed="T"/>是戒防未起非。又解云：一專精不犯，戒防未
<lb n="0053a24" ed="T"/>起非；二犯已能悔，還令戒淨，卽除已起非。餘
<lb n="0053a25" ed="T"/>如《戒本疏》解。然則緣境三世，得罪現在，過未
<lb n="0053a26" ed="T"/>二境，唯可起心，說言三世發也；若據得戒，唯
<lb n="0053a27" ed="T"/>在現在一念。《成論》云：慈悲布施，是亦有福；戒
<lb n="0053a28" ed="T"/>亦可爾，以通三世，皆與樂意。又云：慈功備物，
<lb n="0053a29" ed="T"/>但通現在，過未已謝；戒則不爾，要<anchor xml:id="nkr_note_orig_0053003" n="0053003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0053003" n="0053003"/><anchor xml:id="beg0053003" n="0053003"/>必<anchor xml:id="end0053003"/>普周，
<pb n="0053b" ed="T" xml:id="T40.1804.0053b"/>
<lb n="0053b01" ed="T"/>若作偏局，一向不合。故《多論》云：以惡心隨戒
<lb n="0053b02" ed="T"/>有增減故。問：戒從三世發，唯防二世非者？答：
<lb n="0053b03" ed="T"/>若論受體，獨不能防，但是防具；要須行者秉
<lb n="0053b04" ed="T"/>持，以隨資受，方成防非。不防現在，以無非也。
<lb n="0053b05" ed="T"/>若無持心，便成罪業；若有正念，過則不生故
<lb n="0053b06" ed="T"/>也。然又以隨資受，令未非應起不起，故防未
<lb n="0053b07" ed="T"/>非；若無其受，隨無所生。旣起惡業，名曰過非；
<lb n="0053b08" ed="T"/>爲護受體，不令塵染；懺除往業，名防過非。若
<lb n="0053b09" ed="T"/>爾，戒必防非，非何故起？答：要須行者，隨中方
<lb n="0053b10" ed="T"/>便，秉持制抗，方名防非。如城池弓刀，擬捍擊
<lb n="0053b11" ed="T"/>賊之譬。餘如《戒本疏》中解之。</p><p xml:id="pT40p0053b1112" cb:place="inline">四明發戒多少。
<lb n="0053b12" ed="T"/>略如上明。今又述者，以世俗多迷，故廣銓叙，
<lb n="0053b13" ed="T"/>意存識相知法，自濟兼人故也。然所發戒數，
<lb n="0053b14" ed="T"/>隨境無量。要而言之，不過情與非情，有無二
<lb n="0053b15" ed="T"/>諦，攝相皆盡，任境而彰。略說則地水火風空
<lb n="0053b16" ed="T"/>識等界，及色聲香味觸等五塵；乃至過未三
<lb n="0053b17" ed="T"/>世，法界等法；及六趣衆生，趣外中陰，四生，亦發
<lb n="0053b18" ed="T"/>得戒。</p><p xml:id="pT40p0053b1803" cb:place="inline">上來懸擧。次引文證。</p><p xml:id="pT40p0053b1811" cb:place="inline">《俱舍》云：戒從一切
<lb n="0053b19" ed="T"/>衆生得定，分因不定。何以故？不得從一種衆
<lb n="0053b20" ed="T"/>生得故。分不定者，有人從一切分得戒，謂受
<lb n="0053b21" ed="T"/>比丘戒；有人從四分得，謂受所餘諸戒，卽五
<lb n="0053b22" ed="T"/>八十戒也。因不定者，有二義：若立無貪瞋癡，
<lb n="0053b23" ed="T"/>爲戒生因，從一切得，以不相離故；若立上中
<lb n="0053b24" ed="T"/>下品意，爲戒生因，則不從一切得。若不從一
<lb n="0053b25" ed="T"/>切衆生得，戒則無也。何以故？由遍衆生起善，
<lb n="0053b26" ed="T"/>方得，異此不得。云何如此？惡意不死故。若人
<lb n="0053b27" ed="T"/>不作五種分別，得木叉戒：一於某衆生我離
<lb n="0053b28" ed="T"/>殺等，二於某分我持，三於某處能持，四某時
<lb n="0053b29" ed="T"/>能持，五某緣不持，除鬪戰事；如此受者，得善，
<pb n="0053c" ed="T" xml:id="T40.1804.0053c"/>
<lb n="0053c01" ed="T"/>不得戒。於非所能境，云何得戒？由不害一切
<lb n="0053c02" ed="T"/>衆生命故，方得。若從所能境得戒，此則有損
<lb n="0053c03" ed="T"/>減過；能非能，互轉生故。若爾，則離得捨因緣；
<lb n="0053c04" ed="T"/>得戒捨戒，此義自成。縱離得捨因緣，此有何
<lb n="0053c05" ed="T"/>過？惡心不死故，不成溥用。《毘婆沙》問云：若爾，
<lb n="0053c06" ed="T"/>草木等，未有有時生滅，豈非增減？衆生入般，
<lb n="0053c07" ed="T"/>豈非減耶？義解作四句：一心謝境不謝，聖無
<lb n="0053c08" ed="T"/>煩惱，以境不盡故，戒在不失。二境謝心不謝，
<lb n="0053c09" ed="T"/>入般草死，戒不失，由心過罪在故。三心境俱不
<lb n="0053c10" ed="T"/>謝，可知。四心境俱謝，根轉之時，不同戒失。</p><p xml:id="pT40p0053c1017" cb:place="inline">《薩
<lb n="0053c11" ed="T"/>婆多》云：於非衆生上，亦得無量戒善功德。如
<lb n="0053c12" ed="T"/>三千世界，下盡地際，傷損如塵，皆得其罪；翻
<lb n="0053c13" ed="T"/>惡成善，一一塵處，皆得戒善；乃至一草一葉
<lb n="0053c14" ed="T"/>一華，反罪順福，皆入戒門。故《善生》云：大地無
<lb n="0053c15" ed="T"/>邊，戒亦無邊；草木無量，戒亦無量；虛空大海，
<lb n="0053c16" ed="T"/>戒德高深，亦復如是。以此文證，理通法界，義
<lb n="0053c17" ed="T"/>須戴仰。</p><p xml:id="pT40p0053c1704" cb:place="inline">《多論》又云：於三千大千世界，下至阿
<lb n="0053c18" ed="T"/>鼻，上至非想，於一切衆生上，可殺不可殺，乃
<lb n="0053c19" ed="T"/>至可欺不可欺；此一一衆生，乃至如來，有命
<lb n="0053c20" ed="T"/>之類，以三因緣，一一得戒。又以此推，出家僧
<lb n="0053c21" ed="T"/>尼，及下三衆，奉戒德甁，行遵聖迹，位高人天，良
<lb n="0053c22" ed="T"/>由於此。端拱自守，福德恒流。故《明了論》云：四
<lb n="0053c23" ed="T"/>萬二千，福河恒流。解云：謂四萬二千學處，一
<lb n="0053c24" ed="T"/>切恒流，其猶河水，洗除破戒煩惱。言四萬二
<lb n="0053c25" ed="T"/>千者，謂根本戒有四百二十。所以爾者，如婆
<lb n="0053c26" ed="T"/>藪斗律，戒有二百，多明輕戒；優婆提舍，戒
<lb n="0053c27" ed="T"/>有一百二十一，多明重戒；比丘尼別戒九十
<lb n="0053c28" ed="T"/>九；合成四百二十。是一一戒，有攝僧等十功
<lb n="0053c29" ed="T"/>德；一一功德，能生十種正行，謂信等五根，無
<pb n="0054a" ed="T" xml:id="T40.1804.0054a"/>
<lb n="0054a01" ed="T"/>貪等三善根，及身口二護；一戒卽百，合成有
<lb n="0054a02" ed="T"/>四百二十，豈非四萬二千。又解云：無願毘尼
<lb n="0054a03" ed="T"/>者，謂第三羯磨竟時，四萬二千學處，一時並
<lb n="0054a04" ed="T"/>起，無一戒不生，故稱無願。據斯以求，戒德恒
<lb n="0054a05" ed="T"/>流。問：僧尼二衆，戒數各別，何以無願毘尼，直
<lb n="0054a06" ed="T"/>言四萬二千耶？一解：此總擧二衆以說，若取
<lb n="0054a07" ed="T"/>實理，各隨本戒。又釋：以轉根義，證比丘懸發
<lb n="0054a08" ed="T"/>得尼戒，俱有四萬二千。</p><p xml:id="pT40p0054a0810" cb:place="inline">次對七衆發戒多少。
<lb n="0054a09" ed="T"/>準《薩婆多》云：五戒者，於一切衆生，乃至如來，
<lb n="0054a10" ed="T"/>皆得四戒；以無三毒善根，得十二戒。幷一身
<lb n="0054a11" ed="T"/>始終，三千界內，一切酒上，咽咽皆得三戒，以
<lb n="0054a12" ed="T"/>受時一切永斷。設酒滅盡，羅漢入般，戒常成
<lb n="0054a13" ed="T"/>就。準以義推，女人身上淫處有三，男上有二；
<lb n="0054a14" ed="T"/>發由三毒，單配，則女人所得十八戒；男子十
<lb n="0054a15" ed="T"/>五戒；非情一酒，亦得三戒。八戒發者，衆生同
<lb n="0054a16" ed="T"/>上，非情得五。十戒，三衆，情及非情，同大僧發。
<lb n="0054a17" ed="T"/>《四分律》文，俱發七支，戒戒下文，皆結吉羅故。
<lb n="0054a18" ed="T"/>若爾何故列十？此但示根本喜作，說相令其
<lb n="0054a19" ed="T"/>早知，餘則和尙曲敎。故三歸羯磨，俱無戒數
<lb n="0054a20" ed="T"/>之文；說相之中，方列十四，兩種類解。若約僧
<lb n="0054a21" ed="T"/>尼，準如《婆論》，一一衆生，身口七支，以貪瞋癡
<lb n="0054a22" ed="T"/>起故，成二十一戒。今義準張，三毒互起，二三
<lb n="0054a23" ed="T"/>等分，應有七門。女人九處，男子八處；七毒歷
<lb n="0054a24" ed="T"/>之，女人身上，得六十三戒；男子身上，以已七
<lb n="0054a25" ed="T"/>毒惱他，得五十六戒；非情戒境，各得七戒。以
<lb n="0054a26" ed="T"/>此例餘，法界之中，情與非情，各得諸戒無量
<lb n="0054a27" ed="T"/>無邊。故《善生》中，五種爲量：衆生、大地、草木、大
<lb n="0054a28" ed="T"/>海、及以處空，譬戒德量，如前分雪。</p><p xml:id="pT40p0054a2814" cb:place="inline">問：七支攝
<lb n="0054a29" ed="T"/>戒盡不？答：盡也！設有不盡，攝入七中，如配戒
<pb n="0054b" ed="T" xml:id="T40.1804.0054b"/>
<lb n="0054b01" ed="T"/>種類所說。又云：攝戒不盡，以罪性不同；如殺
<lb n="0054b02" ed="T"/>打兩別，能防體異。故《善生》云：除善惡戒已，更
<lb n="0054b03" ed="T"/>有業戒，所謂善惡法也！故知，根本七支所收，
<lb n="0054b04" ed="T"/>業戒種類所攝。宜作四句：一者善而非戒，謂
<lb n="0054b05" ed="T"/>十中後三是也！律不制單心犯也！二戒而不
<lb n="0054b06" ed="T"/>善，卽惡律儀。三亦善亦戒，十善之中前七支
<lb n="0054b07" ed="T"/>也！以不要期，直爾修行，故名善也！反此策勵，
<lb n="0054b08" ed="T"/>故名戒也！四俱非者，身口無記。問：戒與律儀，
<lb n="0054b09" ed="T"/>行相差別如何？答：通行無涯，是律儀也！對境
<lb n="0054b10" ed="T"/>禁約，是戒儀也！如比丘具緣受已，見生不殺，
<lb n="0054b11" ed="T"/>望此一境，名持殺戒；望餘四生，名持律儀。若
<lb n="0054b12" ed="T"/>殺此生，名犯殺戒；餘生不殺，不犯律儀。若就
<lb n="0054b13" ed="T"/>惡律儀解，望殺一羊，名持惡戒；望餘通類，有
<lb n="0054b14" ed="T"/>生皆罪，是持律儀。</p><p xml:id="pT40p0054b1408" cb:place="inline">三者戒行。謂受隨二戒，遮
<lb n="0054b15" ed="T"/>約外非；方便善成，故名戒行。然則，受是要期
<lb n="0054b16" ed="T"/>思願，隨是稱願修行。譬如築營宮宅，先立院
<lb n="0054b17" ed="T"/>牆周匝，卽謂壇場受體也；後便隨處營構，盡
<lb n="0054b18" ed="T"/>於一生，謂受後隨行。若但有受無隨，直是空
<lb n="0054b19" ed="T"/>願之院，不免塞露之弊。若但有隨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0054001" n="0054001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0054001" n="0054001"/><anchor xml:id="beg0054001" n="0054001"/>無<anchor xml:id="end0054001"/>無受，此
<lb n="0054b20" ed="T"/>行或隨生死，又是局狹不周；譬同無院室<anchor xml:id="nkr_note_orig_0054002" n="0054002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0054002" n="0054002"/><anchor xml:id="beg0054002" n="0054002"/>字<anchor xml:id="end0054002"/>，
<lb n="0054b21" ed="T"/>不免怨賊之穿窬也！必須受隨相資，方有所至。
<lb n="0054b22" ed="T"/>問：今受具戒，招生樂果，爲受爲隨？答：受是緣
<lb n="0054b23" ed="T"/>助，未有行功；必須因隨，對境防擬，以此隨行，
<lb n="0054b24" ed="T"/>至得聖果，不親受體。故知一受已後，盡壽已
<lb n="0054b25" ed="T"/>來，方便正念，護本所受；流入行心，三善爲體，
<lb n="0054b26" ed="T"/>則明戒行，隨相可修。若但有受，無隨行者，反
<lb n="0054b27" ed="T"/>爲戒欺，流入苦海，不如不受，無戒可違。是故
<lb n="0054b28" ed="T"/>行者，明須善識，業性灼然，非爲濫述。</p><p xml:id="pT40p0054b2815" cb:place="inline">四明戒
<lb n="0054b29" ed="T"/>相。語相而言，有境斯是；緣則綿亘，攝心通漫。
<pb n="0054c" ed="T" xml:id="T40.1804.0054c"/>
<lb n="0054c01" ed="T"/>今約戒本，人並誦持；文相易明，持犯非濫。自
<lb n="0054c02" ed="T"/>餘萬境，豈得漏言；準例相承，薄知綱領。</p><p xml:id="pT40p0054c0216" cb:place="inline">初篇
<lb n="0054c03" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0054003" n="0054003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0054003" n="0054003"/><anchor xml:id="beg0054003" n="0054003"/>淫<anchor xml:id="end0054003"/>戒已下，例分爲三：一謂所犯境，二成犯
<lb n="0054c04" ed="T"/>相，三開不犯法。略知持犯，廣如下篇，餘義並
<lb n="0054c05" ed="T"/>如《戒本疏》中。</p><p xml:id="pT40p0054c0506" cb:place="inline">初明犯境者，《僧祇》云：可畏之甚，
<lb n="0054c06" ed="T"/>無過女人，敗正毀德，莫不由之。染心看者，越
<lb n="0054c07" ed="T"/>毘尼；聞聲起染，亦爾。《智論》云：<anchor xml:id="beg_e" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_e"/>欲雖不惱
<lb n="0054c08" ed="T"/>衆生，心心繫縛，故爲大罪。故律中<anchor xml:id="beg_f" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_f"/>欲爲
<lb n="0054c09" ed="T"/>初；又比丘法，今世取涅槃故。《四分》中犯境，謂
<lb n="0054c10" ed="T"/>人、非人<note place="inline">天子鬼神等</note>、畜生三趣。據報則男女二形。據
<lb n="0054c11" ed="T"/>處則女人三道，謂大、小便道及口；男子二道。
<lb n="0054c12" ed="T"/>此等淫處，若覺、睡眠，若死、未壞、少壞，但使入
<lb n="0054c13" ed="T"/><anchor xml:id="beg_10" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_10"/>處如毛頭，皆波羅夷。律云：牛馬猪狗雁雞
<lb n="0054c14" ed="T"/>之屬，莫問心懷想疑，但是正道，皆重。餘《摩得
<lb n="0054c15" ed="T"/>伽論》，具明犯之分齊。然<anchor xml:id="beg_11" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_11"/>過麁現，人並知非，
<lb n="0054c16" ed="T"/>及論問犯，犯皆結正；約相示過，耳不欲聞，或
<lb n="0054c17" ed="T"/>致輕笑，生疑生怪。故《善見》云：法師曰：此不淨
<lb n="0054c18" ed="T"/>法語，諸聞說者勿驚怪，生慚愧心，志心於佛。
<lb n="0054c19" ed="T"/>何以故？如來慈愍我等，佛是世間王，離於愛
<lb n="0054c20" ed="T"/>染，得淸淨處；爲愍我等，說此惡言，爲結戒故。
<lb n="0054c21" ed="T"/>又觀如來功德，便無嫌心，若佛不說此事，我
<lb n="0054c22" ed="T"/>等云何得知波羅夷罪？有笑者驅出。</p><p xml:id="pT40p0054c2215" cb:place="inline">次成犯
<lb n="0054c23" ed="T"/>相，有二緣：一自有<anchor xml:id="beg_12" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_12"/>心向前境，縱有裏隔互
<lb n="0054c24" ed="T"/>障，但入如毛頭，結成大重。具四緣成：一是正
<lb n="0054c25" ed="T"/>境<note place="inline">男則二道，女則三處</note>，二興染心<note place="inline">謂非餘睡眠等</note>，三起方便，四與境
<lb n="0054c26" ed="T"/>合便犯。二者若爲怨偪，或將至前境，或就其
<lb n="0054c27" ed="T"/>身，佛開身會，制令不染。亦具四緣：一是正境
<lb n="0054c28" ed="T"/><note place="inline">不問自他</note>，二爲怨偪，三與境合，四受樂便犯。《善見》
<lb n="0054c29" ed="T"/>云：<anchor xml:id="beg_13" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_13"/>不受樂者，如以男根內毒蛇口中及以
<pb n="0055a" ed="T" xml:id="T40.1804.0055a"/>
<lb n="0055a01" ed="T"/>火中，是不染之相。問：此<anchor xml:id="beg_14" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_14"/>戒結犯，通戲突
<lb n="0055a02" ed="T"/>不？如以小兒根，內口中弄，故無<anchor xml:id="beg_15" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_15"/>心。答：<anchor xml:id="beg_16" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_16"/>
<lb n="0055a03" ed="T"/>心難識，準律云：愛染<anchor xml:id="nkr_note_add_0055a0301" n="0055a0301"/><anchor xml:id="beg0055a0301" n="0055a0301"/>汙<anchor xml:id="end0055a0301"/>心，是<anchor xml:id="beg_17" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_17"/>欲意，並犯
<lb n="0055a04" ed="T"/>重罪。《五分》：若刺者是戲，偷蘭；非戲者，重。受刺
<lb n="0055a05" ed="T"/>者亦爾。《十誦》云：口中要過齒成犯，餘二道無
<lb n="0055a06" ed="T"/>開。《四分》云：若爲怨家彊持男根，令入三犯境，
<lb n="0055a07" ed="T"/>於三時心無有樂，皆不成犯；隨始入、入已、出
<lb n="0055a08" ed="T"/>時，一一時中有<anchor xml:id="beg_18" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_18"/>意，皆重。若爲怨家強捉比
<lb n="0055a09" ed="T"/>丘，二處行不淨，初入覺樂，犯重；乃至裹隔四
<lb n="0055a10" ed="T"/>句亦爾。脫有其事，內指口中齧之，唯覺指痛，
<lb n="0055a11" ed="T"/>則免重罪。如前論說，蛇口火中可也。律云：死
<lb n="0055a12" ed="T"/>尸半壞、多分壞，及骨間行不淨，偷蘭。此<anchor xml:id="beg_19" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_19"/>戒
<lb n="0055a13" ed="T"/>結犯，不待出精，但使骨肉間行者，皆偷蘭；若
<lb n="0055a14" ed="T"/>元作出精意，精出犯僧殘。如《戒本疏》說，由元
<lb n="0055a15" ed="T"/>非僧殘意故，但是正道，皆犯。故《善見》：縱使斫
<lb n="0055a16" ed="T"/>頭斷，及死人口中頸中行<anchor xml:id="beg_1a" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_1a"/>，亦重。律云：若僧
<lb n="0055a17" ed="T"/>尼互相敎作者，能敎犯偷蘭，不作犯吉羅；下
<lb n="0055a18" ed="T"/>三衆相敎，作不作俱犯吉羅；作者滅擯、吉羅
<lb n="0055a19" ed="T"/>爲異<note place="inline">乃至下篇，同犯吉羅</note>。</p><p xml:id="pT40p0055a1911" cb:place="inline">三明不犯中，若睡眠無所覺知
<lb n="0055a20" ed="T"/><note place="inline">謂開怨來偪己身分</note>，不受樂<note place="inline">謂開怨家將造他境</note>，一切無有<anchor xml:id="beg_1b" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_1b"/>意<note place="inline">無愛染汚心故</note>。
<lb n="0055a21" ed="T"/>並不犯。</p><p xml:id="pT40p0055a2104" cb:place="inline">第二盜戒。性戒，含輕重也。性重之中，
<lb n="0055a22" ed="T"/>盜是難護。故諸部明述，餘戒約略總述而已；
<lb n="0055a23" ed="T"/>及論此戒，各並三卷五卷述之。必善加披括，
<lb n="0055a24" ed="T"/>方能免患。有人別摽此盜，用入私鈔，抑亦勸
<lb n="0055a25" ed="T"/>誡之意也。終須遍覽，故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055001" n="0055001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0055001" n="0055001"/><anchor xml:id="beg0055001" n="0055001"/>銓<anchor xml:id="end0055001"/>次列之。</p><p xml:id="pT40p0055a2514" cb:place="inline">初犯境之
<lb n="0055a26" ed="T"/>中。謂六塵六大，有主之物，他所吝護，非理致
<lb n="0055a27" ed="T"/>損，斯成犯法。若無主物，及以己物，或爲緣差、
<lb n="0055a28" ed="T"/>境奪、心想、疑轉，雖有盜取之心，而前非盜境，
<lb n="0055a29" ed="T"/>並不結犯，唯有本心方便。問：何名無主物？答：
<pb n="0055b" ed="T" xml:id="T40.1804.0055b"/>
<lb n="0055b01" ed="T"/>《善見》云：子作惡事，父母逐去，後時父母死者，
<lb n="0055b02" ed="T"/>是物無主，用則無罪。《薩婆多》云：二國中間，兩
<lb n="0055b03" ed="T"/>邊封相，其間空地有物，是名無主。又云：若國
<lb n="0055b04" ed="T"/>破王走，後王未統，此中有物，又是無主。卽如
<lb n="0055b05" ed="T"/>俗令，山澤林藪，不令占護；若先加功力，不得
<lb n="0055b06" ed="T"/>盜損。</p><p xml:id="pT40p0055b0603" cb:place="inline">二成犯相中，總緣具六種：一有主物，二
<lb n="0055b07" ed="T"/>有主想，三有盜心，四重物，五興方便，六擧離
<lb n="0055b08" ed="T"/>本處。必具成犯。今依犯緣，次第解釋。就初緣
<lb n="0055b09" ed="T"/>中，大分三位：一盜三寶物，二盜人物，三盜非
<lb n="0055b10" ed="T"/>畜物。</p><p xml:id="pT40p0055b1003" cb:place="inline">初中，先明知事人是非，然後解盜用差
<lb n="0055b11" ed="T"/>別。所以然者，若不精識律藏，善通用與者，並
<lb n="0055b12" ed="T"/>師心處分，多成盜損。相如後說。故《寶梁》、《大集》
<lb n="0055b13" ed="T"/>等經云：僧物難掌，佛法無主，我聽二種人掌
<lb n="0055b14" ed="T"/>三寶物：一阿羅漢，二須陀洹。所以爾者，諸
<lb n="0055b15" ed="T"/>餘比丘，戒不具足，心不平等，不令是人爲知
<lb n="0055b16" ed="T"/>事也。更復二種：一能淨持戒，識知業報；二畏
<lb n="0055b17" ed="T"/>後世罪，有諸慚愧，及以悔心。如是二人，自無
<lb n="0055b18" ed="T"/>瘡疣，護他人意，此事甚難等。聖敎如此，卽爲
<lb n="0055b19" ed="T"/>大誡。因卽犯者，愚癡慢故。所以律云：我說此
<lb n="0055b20" ed="T"/>人，愚癡波羅夷等<note place="inline">並謂不依佛敎，師心冥犯大罪</note>。</p><p xml:id="pT40p0055b2020" cb:place="inline">今料簡三寶物，
<lb n="0055b21" ed="T"/>四門分別：一盜用，二互用，三出貸，四將三寶
<lb n="0055b22" ed="T"/>物瞻待道俗法。</p><p xml:id="pT40p0055b2207" cb:place="inline">初中，盜佛物者。正望佛邊，無
<lb n="0055b23" ed="T"/>盜罪。由佛於物無我所，心無惱害故。但得偷
<lb n="0055b24" ed="T"/>蘭，以同非人物攝故。《十誦》：盜天神像衣，結偷
<lb n="0055b25" ed="T"/>蘭。《涅槃》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055002" n="0055002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0055002" n="0055002"/><anchor xml:id="beg0055002" n="0055002"/>亦<anchor xml:id="end0055002"/>云：造立佛寺，用珠華鬘供養，不
<lb n="0055b26" ed="T"/>問輒取，若知不知，皆犯偷蘭。若有守護主者，
<lb n="0055b27" ed="T"/>三寶物邊，皆結重罪；無守護主，望斷施主福
<lb n="0055b28" ed="T"/>邊結罪。故《鼻奈耶》云：若盜佛塔、聲聞塔等幡
<lb n="0055b29" ed="T"/>蓋，皆望斷本施主福邊結罪。故《五百問》中，塔
<pb n="0055c" ed="T" xml:id="T40.1804.0055c"/>
<lb n="0055c01" ed="T"/>上掃土，淨地棄之，不得惡用。《摩得勒伽》云：盜
<lb n="0055c02" ed="T"/>非人廟中物，有守護者犯重。《十誦》：盜佛圖物，
<lb n="0055c03" ed="T"/>精舍中供養具，若有守護，計直成犯。《善生》中，
<lb n="0055c04" ed="T"/>亦從守塔人得重罪，不望佛邊結之。所以約
<lb n="0055c05" ed="T"/>守物人結者，如盜人物中分別。必盜而供養，
<lb n="0055c06" ed="T"/>無犯：《薩婆多論》盜佛像，《十誦》中偷舍利；並淨
<lb n="0055c07" ed="T"/>心供養，自作念言，彼亦是師，我亦是師，如是
<lb n="0055c08" ed="T"/>意者，無犯。《摩得伽》中，盜佛像舍利，不滿五故，
<lb n="0055c09" ed="T"/>偷蘭；滿五犯重。《薩婆多》云：謂轉賣者，若佛塔
<lb n="0055c10" ed="T"/>中鳥死，及得餘物，但供塔用，餘用犯盜。</p><p xml:id="pT40p0055c1016" cb:place="inline">盜法
<lb n="0055c11" ed="T"/>者。法是非情，無我所心，律中結重者，望守護
<lb n="0055c12" ed="T"/>主結也。文云：時有比丘，盜他經卷，佛言計紙
<lb n="0055c13" ed="T"/>墨結重，佛語無價故。《十誦》、《摩得伽》、《薩婆多》，並
<lb n="0055c14" ed="T"/>同，望護主結。《五分》：盜經者，計紙墨書功，滿五
<lb n="0055c15" ed="T"/>犯重。《摩得伽》云：偷經物，滿五得重，不滿犯輕。
<lb n="0055c16" ed="T"/>《五百問》中：不得口吹經上塵土，像上準同。若
<lb n="0055c17" ed="T"/>燒故經，得重罪，如燒父母；不知有罪者，犯輕。
<lb n="0055c18" ed="T"/>《十誦》：借經拒而不還，令主生疑者，偷蘭，此由
<lb n="0055c19" ed="T"/>心未絕故爾。《正法念》云：盜寫祕方犯重。問：如
<lb n="0055c20" ed="T"/>論中，盜像舍利供養無犯，盜經亦同，一向結
<lb n="0055c21" ed="T"/>重者？答：佛得遙心禮敬，法須執文讀誦。故《地
<lb n="0055c22" ed="T"/>持》云：不現前供養，名大大供養等。若欲互擧，
<lb n="0055c23" ed="T"/>亦互結犯；如人造像，專心爲己，不通餘人，可
<lb n="0055c24" ed="T"/>不結重；造經爲他，隨能受用，豈可結罪。</p><p xml:id="pT40p0055c2416" cb:place="inline">盜僧
<lb n="0055c25" ed="T"/>物者。有護主者，同上結重。若主掌自盜，準《善
<lb n="0055c26" ed="T"/>見論》，盜僧物犯重。然僧有四種：一者常住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0055003" n="0055003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0055003" n="0055003"/><anchor xml:id="beg0055003" n="0055003"/>常<anchor xml:id="end0055003"/>
<lb n="0055c27" ed="T"/>住。謂衆僧厨庫，寺舍衆具，華果樹林，田園僕
<lb n="0055c28" ed="T"/>畜等。以體通十方，不可分用，總望衆僧，如論
<lb n="0055c29" ed="T"/>斷重。《僧祇》云：僧物者，縱一切比丘集，亦不得
<pb n="0056a" ed="T" xml:id="T40.1804.0056a"/>
<lb n="0056a01" ed="T"/>分。此一向準入重攝。二者十方常住。如僧家
<lb n="0056a02" ed="T"/>供僧常食，體通十方，唯局本處，若有守護，望
<lb n="0056a03" ed="T"/>主結重；同共盜損，應得輕罪。《僧祇》云：若將僧
<lb n="0056a04" ed="T"/>家長食還房，得偷蘭。《善見》云：若取僧物如己
<lb n="0056a05" ed="T"/>物，行用與人，得偷蘭<note place="inline">準共盜僧食</note>；若盜心取，隨直
<lb n="0056a06" ed="T"/>多少結，是名第五大賊<note place="inline">準似有主</note>。《毘尼母》亦爾。
<lb n="0056a07" ed="T"/>《薩婆多》、《善見》：不打鐘，食僧食者，犯盜；又空寺
<lb n="0056a08" ed="T"/>中，客僧見食盜啖者，隨直多少結罪<note place="inline">準此如上偷蘭</note>。三
<lb n="0056a09" ed="T"/>者現前現前。必盜此物，望本主結重；若多人
<lb n="0056a10" ed="T"/>共物，一人守護，亦望護主結重。四者十方現
<lb n="0056a11" ed="T"/>前。如亡五衆輕物也。《善生經》云：盜亡比丘物，
<lb n="0056a12" ed="T"/>若未羯磨，從十方僧，得罪輕<note place="inline">謂計人不滿五，但犯偷蘭</note>；若已羯
<lb n="0056a13" ed="T"/>磨，望現前僧，得罪重<note place="inline">謂人數有限則，可滿五，夷</note>。若臨終時，隨
<lb n="0056a14" ed="T"/>亡人屬授物，盜者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0056001" n="0056001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0056001" n="0056001"/><anchor xml:id="beg0056001" n="0056001"/>隨<anchor xml:id="end0056001"/>約所與人邊結罪。《四分》
<lb n="0056a15" ed="T"/>云：四方僧物，若僧、若衆多人、若一人，不應
<lb n="0056a16" ed="T"/>分、不應賣、不應入己，皆犯偷蘭。因卽有人言，
<lb n="0056a17" ed="T"/>若盜僧物，云不成盜，便卽奪取。此未見諸部
<lb n="0056a18" ed="T"/>明文，若奪成重。《四分》：暫礙僧用，故結輕；若永
<lb n="0056a19" ed="T"/>入已，同《善見》，斷重。《五分》：盜心貿僧好物，直五
<lb n="0056a20" ed="T"/>錢犯夷；一錢已上，犯偷蘭。《太集》云：盜僧物者，
<lb n="0056a21" ed="T"/>罪同五逆。然盜通三寶，僧物最重，隨損一毫，
<lb n="0056a22" ed="T"/>則望十方凡聖，一一結罪。故諸部《五分》中：多
<lb n="0056a23" ed="T"/>有人施佛物者，佛並答言，可以施僧，我在僧
<lb n="0056a24" ed="T"/>數，施僧得大果報。又《方等經》云：五逆四重，我
<lb n="0056a25" ed="T"/>亦能救，盜僧物者，我所不救。餘如《日藏分》、《僧
<lb n="0056a26" ed="T"/>護傳》等經廣陳。《五百問》云：負佛法僧物，縱償
<lb n="0056a27" ed="T"/>還，入阿鼻而得早出，何況不償者，永無出期。
<lb n="0056a28" ed="T"/>因說三藏法師還債事<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pT40p0056a2812" cb:place="inline">二明互用。又分四：
<lb n="0056a29" ed="T"/>一三寶互，二當分互，三像共寶互，四一一物
<pb n="0056b" ed="T" xml:id="T40.1804.0056b"/>
<lb n="0056b01" ed="T"/>互。</p><p xml:id="pT40p0056b0102" cb:place="inline">就初中。如《僧祇》：寺主摩摩帝，互用佛法僧
<lb n="0056b02" ed="T"/>物，謂言不犯，佛言波羅夷。謂知事人，取僧糧
<lb n="0056b03" ed="T"/>食器具及以牛馬，爲佛像家營事使役，並得
<lb n="0056b04" ed="T"/>正重；將佛法物，僧用亦爾。廣文如彼律。《寶梁》
<lb n="0056b05" ed="T"/>等經云：佛法二物，不得互用，由無有人爲佛
<lb n="0056b06" ed="T"/>法物作主故；復無可咨白，不同僧物。所以常
<lb n="0056b07" ed="T"/>住招提，互有所須，營事比丘和僧，索欲行籌，
<lb n="0056b08" ed="T"/>和合者得用。若欲用僧物，修治佛塔，依法取
<lb n="0056b09" ed="T"/>僧，和合得用；不和合者，勸俗修補。若佛塔有
<lb n="0056b10" ed="T"/>物，乃至一錢，以施主重心故捨，諸天及人，於
<lb n="0056b11" ed="T"/>此物中，應生佛想塔想，乃至風吹雨爛，不得
<lb n="0056b12" ed="T"/>貿寶供養；以如來塔物，無人作價故。若準此
<lb n="0056b13" ed="T"/>義，佛堂之內，而設僧席；僧房之內，安置經像，
<lb n="0056b14" ed="T"/>妨僧受用；並是互用，由三寶位別，各攝分齊
<lb n="0056b15" ed="T"/>故。若無妨暫安，理得無損。文云：不得安佛下
<lb n="0056b16" ed="T"/>房，已在上房也。問：招提常住等，是何物耶？答：
<lb n="0056b17" ed="T"/>《中含》：阿難受別房，用施招提僧；菴婆女以園
<lb n="0056b18" ed="T"/>施佛爲首，及招提僧。文中不了，準此，房<anchor xml:id="nkr_note_orig_0056002" n="0056002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0056002" n="0056002"/><anchor xml:id="beg0056002" n="0056002"/>字<anchor xml:id="end0056002"/>等
<lb n="0056b19" ed="T"/>是招提僧物，華果等是僧鬘物。《五百問》：本非
<lb n="0056b20" ed="T"/>佛堂，設像在中，比丘共宿臥，作障隔者，不犯。
<lb n="0056b21" ed="T"/>由佛在世，亦與弟子同房宿故。《十誦》：佛聽僧
<lb n="0056b22" ed="T"/>坊畜使人，佛圖使人，乃至象馬牛羊亦爾，各
<lb n="0056b23" ed="T"/>有所屬，不得互使。《薩婆多》：四方僧地，不和合，
<lb n="0056b24" ed="T"/>不得作佛塔，爲佛種華果。若僧中分行得已，
<lb n="0056b25" ed="T"/>聽隨意供養；華多無限者，隨用供養。若經荒
<lb n="0056b26" ed="T"/>餓，三寶園由，無有分別，無可問白，若僧和合，
<lb n="0056b27" ed="T"/>隨意處分。若屬塔水，用塔功力得者，僧用得
<lb n="0056b28" ed="T"/>重；若功力由僧，當籌量多少，莫令過限，過則
<lb n="0056b29" ed="T"/>結重。《十誦》：僧園中樹華，聽取供養佛塔。若有
<pb n="0056c" ed="T" xml:id="T40.1804.0056c"/>
<lb n="0056c01" ed="T"/>果者，使人取啖；大木供僧椽梁用；樹皮葉等，
<lb n="0056c02" ed="T"/>隨比丘用。亦得借僧釜鑊甁盆等雜用。《毘尼
<lb n="0056c03" ed="T"/>母》云：已處分房地，種樹得木，後用治房，不須
<lb n="0056c04" ed="T"/>白僧；僧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0056003" n="0056003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0056003" n="0056003"/><anchor xml:id="beg0056003" n="0056003"/>樹<anchor xml:id="end0056003"/>治塔，和僧者得。《僧祇》：院內樹薪，
<lb n="0056c05" ed="T"/>應準多少，供溫室、食厨、浴室、別房，不得過取；
<lb n="0056c06" ed="T"/>若無定限，隨意多少，應取乾枯者。若僧須木
<lb n="0056c07" ed="T"/>用，或有樹在妨地，而施主不許者，使淨人以
<lb n="0056c08" ed="T"/>魚骨刺灰汁澆，令死，然後語施主知，後乃斫
<lb n="0056c09" ed="T"/>用。若僧田宅，連接惡人，得語檀越轉易。《四分》：
<lb n="0056c10" ed="T"/><name role="" type="person">甁沙王</name>以園施佛，佛令與僧等。故知三寶不
<lb n="0056c11" ed="T"/>得互用，便勸施僧，僧猶得供佛法也。若本通
<lb n="0056c12" ed="T"/>三寶施者，隨偏用盡，不得破此物以爲三分，
<lb n="0056c13" ed="T"/>則乖本施心故。《善見》云：伏藏中物，若爲三寶
<lb n="0056c14" ed="T"/>齋講設會，得取，無罪。上律中，乃至別人，得用
<lb n="0056c15" ed="T"/>僧薪草者，此要須具戒淸淨，應僧法者。如律
<lb n="0056c16" ed="T"/>所斷，財法皆同。若行少缺，乖僧用者，得罪無
<lb n="0056c17" ed="T"/>量，廣如前經中。又如傳云：由取僧樹葉染作
<lb n="0056c18" ed="T"/>雜用，罪<anchor xml:id="nkr_note_orig_0056004" n="0056004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0056004" n="0056004"/><anchor xml:id="beg0056004" n="0056004"/>藉<anchor xml:id="end0056004"/>藏在石函，身皆入地獄受苦。斯由
<lb n="0056c19" ed="T"/>戒非全具，心無慚愧故耳。有心行者，自隱而
<lb n="0056c20" ed="T"/>參取焉。</p><p xml:id="pT40p0056c2004" cb:place="inline">二當分互用。謂本造釋迦，改作彌陀；
<lb n="0056c21" ed="T"/>本作《大品》，改作《涅槃》；本作僧房，改充車乘；皆
<lb n="0056c22" ed="T"/>望前境，理義可通，但違施心，得互用罪。律云：
<lb n="0056c23" ed="T"/>許此處，乃與彼處；及現前堂直，迴作五衣，並
<lb n="0056c24" ed="T"/>得罪也。若本作佛，迴作菩薩，本經未論等，則
<lb n="0056c25" ed="T"/>情理俱違；本造正錄、雜錄直經，乃造人集僞
<lb n="0056c26" ed="T"/>經者，因果全乖；決判得重，福無福別，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0056005" n="0056005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0056005" n="0056005"/><anchor xml:id="beg0056005" n="0056005"/>邪<anchor xml:id="end0056005"/>正
<lb n="0056c27" ed="T"/>雜故。若東西二龕，佛法財物，有主不合，無主通
<lb n="0056c28" ed="T"/>用。若元通師徒，及衆具供養者，理通得作；而
<lb n="0056c29" ed="T"/>不通牛馬雜畜，非義之人。《五百問》云：用佛彩色，
<pb n="0057a" ed="T" xml:id="T40.1804.0057a"/>
<lb n="0057a01" ed="T"/>作鳥獸形，得罪；除在佛前，爲供養故。《善見》：若
<lb n="0057a02" ed="T"/>施主本擬施園果，爲衣服湯藥等，盜心迴分
<lb n="0057a03" ed="T"/>食者，隨計結重。若擬作僧房舍重物，而迴作
<lb n="0057a04" ed="T"/>僧食，犯偷蘭。若住處乏少糧食，各欲散去，無
<lb n="0057a05" ed="T"/>人守護者；和僧減用上園果等重物作食，主
<lb n="0057a06" ed="T"/>領守之；乃至四方僧房亦得。若房破壞，賣麁
<lb n="0057a07" ed="T"/>者以相治捕。若賊亂世，聽持隨身；賊去靜時，
<lb n="0057a08" ed="T"/>還復本處。欲供養此像，迴與彼像，吉羅。第八、
<lb n="0057a09" ed="T"/>第九、第十卷中，論盜戒大微密。《十誦》、《勒伽》云：
<lb n="0057a10" ed="T"/>持此四方僧物，盜心度與餘寺，吉羅；以還與
<lb n="0057a11" ed="T"/>僧，不犯重也。《僧祇》：若在近寺破，無臥具供養
<lb n="0057a12" ed="T"/>者，通結一界，彼此共用。《五百問》中：白衣投比
<lb n="0057a13" ed="T"/>丘，未度者，白僧與食。若爲僧乞，白僧，聽將僧
<lb n="0057a14" ed="T"/>食在道；若僧不許，或不白行，還須償；不者犯
<lb n="0057a15" ed="T"/>重。若供僧齋米，僧去，齋主用供後僧，打犍稚
<lb n="0057a16" ed="T"/>得食；若不打者，一飽犯重。準上，不得輒將僧
<lb n="0057a17" ed="T"/>食出界而食，本無還心者，犯重；雖復打鐘，猶
<lb n="0057a18" ed="T"/>不免盜，以物體攝處定故。律中，共利養別說
<lb n="0057a19" ed="T"/>戒者，須作羯磨和僧方得；若直得者，何須同
<lb n="0057a20" ed="T"/>界同法也。若爲僧差遠使，路非乞食之所，和
<lb n="0057a21" ed="T"/>僧將食在道，亦不必作相，準《善見》守寺之文。
<lb n="0057a22" ed="T"/>若寺莊磑，不必和僧，彼此通用，住處各鳴犍
<lb n="0057a23" ed="T"/>稚通食。若行至外寺，私有人畜，用僧物者犯
<lb n="0057a24" ed="T"/>重；以施主擬供當處住僧，不供別類，非是福
<lb n="0057a25" ed="T"/>由故；僧家人畜，犯吉羅。</p><p xml:id="pT40p0057a2510" cb:place="inline">三像共寶互。謂住持
<lb n="0057a26" ed="T"/>三寶，與理寶互也。《薩婆多》問：佛在世時，諸供
<lb n="0057a27" ed="T"/>養三寶物中，常受一人分；何以滅後，偏取一
<lb n="0057a28" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0057001" n="0057001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0057001" n="0057001"/><anchor xml:id="beg0057001" n="0057001"/>人<anchor xml:id="end0057001"/>分。答：佛在時，色身受用，故取一人分；滅
<lb n="0057a29" ed="T"/>後供養法身，功德勝僧，故取一寶分。又佛在
<pb n="0057b" ed="T" xml:id="T40.1804.0057b"/>
<lb n="0057b01" ed="T"/>時，言施佛者，則色身受用；言施佛寶者，置爪
<lb n="0057b02" ed="T"/>髮塔中，供養法身，法身常在世間故。若施法
<lb n="0057b03" ed="T"/>者，分作二分，一分與經法，一分與誦經說法
<lb n="0057b04" ed="T"/>人；若施法寶，懸置塔中。若施僧寶，亦著塔中，
<lb n="0057b05" ed="T"/>供養第一義諦僧；若施衆僧者，凡聖俱取分，
<lb n="0057b06" ed="T"/>以言無當故。準此，受施之時，善知通塞；勿令
<lb n="0057b07" ed="T"/>互用，致有乖失。</p><p xml:id="pT40p0057b0707" cb:place="inline">四隨相物中自互。先約佛物，
<lb n="0057b08" ed="T"/>有四種：一佛受用物。不得互轉，謂堂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0057002" n="0057002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0057002" n="0057002"/><anchor xml:id="beg0057002" n="0057002"/>字<anchor xml:id="end0057002"/>衣服
<lb n="0057b09" ed="T"/>床帳等物，曾經佛用者，著塔中供養，不得互
<lb n="0057b10" ed="T"/>易，如前《寶梁經》說。《五百問事》云：不得賣佛身
<lb n="0057b11" ed="T"/>上繒，與佛作衣。又佛堂柱壞，施主換訖，故柱
<lb n="0057b12" ed="T"/>施僧，僧不得用。律中佛言：若佛園坐具者，一
<lb n="0057b13" ed="T"/>切天人供養，不得輒用，皆是塔故。廣敬如〈僧
<lb n="0057b14" ed="T"/>像致敬〉法中。二施屬佛物。《五百問》云：佛物得
<lb n="0057b15" ed="T"/>買取供養具供養。《十誦》：以佛塔物出息，佛言
<lb n="0057b16" ed="T"/>聽之。《五百問》云：佛物不得移至他寺，犯棄；若
<lb n="0057b17" ed="T"/>衆僧盡去，白僧，僧聽，將去無罪。比丘客作佛
<lb n="0057b18" ed="T"/>像書經，得物不得取。若得佛家牛畜，亦不得
<lb n="0057b19" ed="T"/>使，使佛牛奴，得大罪。三供養佛物。《僧祇》：供養
<lb n="0057b20" ed="T"/>佛華多，聽轉賣買香燈；猶故多者，轉賣，著佛
<lb n="0057b21" ed="T"/>無盡財中。《五百問》云：佛旛多，欲作餘佛事者，
<lb n="0057b22" ed="T"/>得；施主不許，不得。準此，迴改作故，不轉變本
<lb n="0057b23" ed="T"/>質。如《大論》云：如畫作佛像，一以不好故壞，得
<lb n="0057b24" ed="T"/>福；一以惡心壞，便得罪也。四者獻佛物。律
<lb n="0057b25" ed="T"/>云：供養佛塔食，治塔人得食。《善見》云：佛前獻
<lb n="0057b26" ed="T"/>飯，侍佛比丘食之；若無比丘，白衣侍佛亦得
<lb n="0057b27" ed="T"/>食。準此，俗家佛盤，本不屬佛，不勞設贖；言贖，
<lb n="0057b28" ed="T"/>僞經。次明法物，亦有四別：一法所受用。如箱
<lb n="0057b29" ed="T"/>函、匱簏、巾帖之屬，本是經物，曾經置設，不可
<pb n="0057c" ed="T" xml:id="T40.1804.0057c"/>
<lb n="0057c01" ed="T"/>迴改；餘三得不，準上可知。三明僧物。若二種
<lb n="0057c02" ed="T"/>常住，局處已定，不可轉移，如上所明；若通濟
<lb n="0057c03" ed="T"/>他寺，羯磨和得。初之常住，止得受用。十方常
<lb n="0057c04" ed="T"/>住，鳴稚同時，卽預食分；若惡戒及時，有德非
<lb n="0057c05" ed="T"/>時，非法而用，並結偷蘭。二種互用，通和得不，
<lb n="0057c06" ed="T"/>準上可知。常住人畜，必無賣買，準經罪重，諸
<lb n="0057c07" ed="T"/>律無文。故《僧祇》中，施僧婢並不合受，可以意
<lb n="0057c08" ed="T"/>知。若論二種現前，罪互如上。就輕重二物，斷
<lb n="0057c09" ed="T"/>割非文；違者，雙結二罪。</p><p xml:id="pT40p0057c0910" cb:place="inline">三出貸三寶物。《僧祇》：
<lb n="0057c10" ed="T"/>塔僧二物互貸，分明券記，某時貸，某時還；若
<lb n="0057c11" ed="T"/>知事交代，當於僧中讀疏，分明唱記，付囑後
<lb n="0057c12" ed="T"/>人；違者結犯。《十誦》、《僧祇》：塔物出息取利，還著
<lb n="0057c13" ed="T"/>塔物無盡財中；佛物出息，還著佛無盡財中，
<lb n="0057c14" ed="T"/>擬供養塔等；僧物，文中例同。不得干雜。《十誦》：
<lb n="0057c15" ed="T"/>別人得貸塔僧物；若死，計直輸還塔僧。《善見》：
<lb n="0057c16" ed="T"/>又得貸借僧財物，作私房。《善生經》：病人貸三
<lb n="0057c17" ed="T"/>寶物，十倍還之；餘不病者，理無輒貸。與律不
<lb n="0057c18" ed="T"/>同，疑是俗中二衆，文似出家五衆。《五百問》云：
<lb n="0057c19" ed="T"/>佛物人貸，子息自用，同壞法身。若有施佛牛
<lb n="0057c20" ed="T"/>奴，不得受用及賣易之；若施軍器，亦不得受。
<lb n="0057c21" ed="T"/>餘並如畜寶戒。</p><p xml:id="pT40p0057c2107" cb:place="inline">第四瞻待道俗法。《四分》：優波
<lb n="0057c22" ed="T"/>離至一住處，不迎接故，當日還出；佛言：若知
<lb n="0057c23" ed="T"/>法知律知摩夷者，凡至所在，皆應迎逆，供給
<lb n="0057c24" ed="T"/>飮食等。亦不言現前四方僧物。準與知事人
<lb n="0057c25" ed="T"/>衣，是十方現前物，故知非是四方常住物也。
<lb n="0057c26" ed="T"/>《十誦》云：以此人替補我處，故須供給。《五分》：若
<lb n="0057c27" ed="T"/>白衣入寺，僧不與食，便起嫌心；佛言應與。便
<lb n="0057c28" ed="T"/>持惡器盛食與之，又生嫌心；佛言以好器與
<lb n="0057c29" ed="T"/>之。此謂悠悠俗人，見僧過者。若在家二衆，及
<pb n="0058a" ed="T" xml:id="T40.1804.0058a"/>
<lb n="0058a01" ed="T"/>識達俗士，須說福食難消，非爲慳吝，如〈衆網〉
<lb n="0058a02" ed="T"/>法中說。《十誦》：供給國王大臣薪火燈燭，聽輒
<lb n="0058a03" ed="T"/>用十九錢，不須白僧；若更索者，白僧給之。惡
<lb n="0058a04" ed="T"/>賊來至，隨時將擬，不限多少。《僧祇》：若惡賊檀
<lb n="0058a05" ed="T"/>越工匠，乃至國王大臣，有力能損益者，應與
<lb n="0058a06" ed="T"/>飮食。《多論》云：能損者與之，有益者不合，卽是
<lb n="0058a07" ed="T"/>汚家；若彼此知法如律，亦得。廣如二篇下說。
<lb n="0058a08" ed="T"/>《十誦》：病人索僧貴藥，聽與兩錢半價。《善見》：瞻
<lb n="0058a09" ed="T"/>待淨人法，若分番上下者，當上與衣食，下番
<lb n="0058a10" ed="T"/>不得；長使者，供給衣食。《十誦》：客作人，雇得全
<lb n="0058a11" ed="T"/>日，卒遇難緣，不得如契者，佛令量工與之。準
<lb n="0058a12" ed="T"/>於俗法，從旦至中前，有難事者，給食一頓，不
<lb n="0058a13" ed="T"/>與作直；中後已去，有難不役，則給全日作工。
<lb n="0058a14" ed="T"/>又須準佛語，量其功勞，看其勤<anchor xml:id="nkr_note_orig_0058001" n="0058001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0058001" n="0058001"/><anchor xml:id="beg0058001" n="0058001"/>墮<anchor xml:id="end0058001"/>；雖復役經
<lb n="0058a15" ed="T"/>半日，而工<anchor xml:id="nkr_note_orig_0058002" n="0058002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0058002" n="0058002"/><anchor xml:id="beg0058002" n="0058002"/>敵<anchor xml:id="end0058002"/>全夫者，亦與本價，必墮者亦減。
<lb n="0058a16" ed="T"/>餘廣有僧食通局，如上卷中。</p><p xml:id="pT40p0058a1612" cb:place="inline">大門第二。盜人
<lb n="0058a17" ed="T"/>物中，由定有主故，望二主結：一損正主，二損
<lb n="0058a18" ed="T"/>護主。就正主物，要有三句：一有我所心有守
<lb n="0058a19" ed="T"/>護，如匱中綿絹財物等。二有我所心無守護，
<lb n="0058a20" ed="T"/>田中五穀是。三無我所心無守護，地中伏藏
<lb n="0058a21" ed="T"/>是。若盜此三，並損正主結罪。就守護主，二句
<lb n="0058a22" ed="T"/>不同：一有我所心別守護，如僧可分物，令人
<lb n="0058a23" ed="T"/>守<anchor xml:id="nkr_note_orig_0058003" n="0058003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0058003" n="0058003"/><anchor xml:id="beg0058003" n="0058003"/>常<anchor xml:id="end0058003"/>者。二無我所心別守護，如關頭奪得禁
<lb n="0058a24" ed="T"/>物，及比丘失物，爲官奪得。盜得此物，望守護
<lb n="0058a25" ed="T"/>結。今總二主，分爲七種。</p><p xml:id="pT40p0058a2510" cb:place="inline">一掌護損失主。《善見》
<lb n="0058a26" ed="T"/>云：比丘爲他別人，乃至三寶，守護財物，若謹
<lb n="0058a27" ed="T"/>愼掌護，堅鎖藏戶；而賊比丘從孔中屋中竊
<lb n="0058a28" ed="T"/>取，或偪迫強取，非是護主能禁之限者；望本
<lb n="0058a29" ed="T"/>主結罪，不合徵守物人<note place="inline">若徵犯重</note>。若主常懈慢，不
<pb n="0058b" ed="T" xml:id="T40.1804.0058b"/>
<lb n="0058b01" ed="T"/>勤掌錄，爲賊所偷者；守物比丘必須償之，不
<lb n="0058b02" ed="T"/>望本主；若不還者，守護結犯。</p><p xml:id="pT40p0058b0212" cb:place="inline">二寄附損失主
<lb n="0058b03" ed="T"/>《十誦》：有比丘遠處寄物，著道損破。佛言，若好
<lb n="0058b04" ed="T"/>心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0058004" n="0058004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0058004" n="0058004"/><anchor xml:id="beg0058004" n="0058004"/>投<anchor xml:id="end0058004"/>，破者，不應償；惡心破者，須償。比丘寄居
<lb n="0058b05" ed="T"/>士物，不好看故失者，應索取。若寄居士物，居
<lb n="0058b06" ed="T"/>士寄比丘物，如上二說。若借他物者，不問好
<lb n="0058b07" ed="T"/>惡二心，若損，一切須償。今有爲他洗甁鉢，及
<lb n="0058b08" ed="T"/>誤破失者，並多索償，隨滿結重。</p><p xml:id="pT40p0058b0813" cb:place="inline">三被盜物主。
<lb n="0058b09" ed="T"/>《十誦》：若衆中失物者，衆主不得爲其撿挍，及
<lb n="0058b10" ed="T"/>以投竄誦呪而取。義張二位：一不現前盜。物
<lb n="0058b11" ed="T"/>主護心義弱，取者得想決徹；主雖有心不捨，
<lb n="0058b12" ed="T"/>後見此物，不得奪取；以離地屬賊義成，若奪
<lb n="0058b13" ed="T"/>犯重。故律云，時有比丘奪劫者物，佛言波羅
<lb n="0058b14" ed="T"/>夷。《僧祇》：面不現前，一本主不捨，二奪者未作
<lb n="0058b15" ed="T"/>得想，後得奪取；反上二緣，奪得重罪。縱自心
<lb n="0058b16" ed="T"/>不捨，前人決定取者，正成盜損，不得奪之；若
<lb n="0058b17" ed="T"/>先捨者，無主物故，亦不合奪，擧離屬於後取。
<lb n="0058b18" ed="T"/>二對面現前奪。由守護義強，奪者猶預，得想未
<lb n="0058b19" ed="T"/>定；本主心弱，而未捨者，亦得追奪。《僧祇》：賊奪
<lb n="0058b20" ed="T"/>物去，比丘逐賊，奪得本物，無犯。又闇逐賊，彼
<lb n="0058b21" ed="T"/>藏物去，比丘卽取將來。又賊漸近村落，比丘
<lb n="0058b22" ed="T"/>逐賊；若和喩得，若恐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0058005" n="0058005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0058005" n="0058005"/><anchor xml:id="beg0058005" n="0058005"/><g ref="#CB04860">𭮒</g><anchor xml:id="end0058005"/>得，無犯。知有死事，不
<lb n="0058b23" ed="T"/>應吿人。如上諸句，皆是對面被劫。若已作失
<lb n="0058b24" ed="T"/>想，不問奪者決定、不決定，後還取者，便爲賊
<lb n="0058b25" ed="T"/>復奪賊物；並由決屬賊故。縱不失想，而賊心
<lb n="0058b26" ed="T"/>決取無畏，亦是屬賊，不合追奪。《毘奈耶》云：若
<lb n="0058b27" ed="T"/>失物，官人奪得，還比丘者，得取無犯。準此，面
<lb n="0058b28" ed="T"/>不現前，乃至盜金像等，雖知藏處，亦不合取。
<lb n="0058b29" ed="T"/>《十誦》：若比丘爲賊所獲，自偷身賊所，無犯；若
<pb n="0058c" ed="T" xml:id="T40.1804.0058c"/>
<lb n="0058c01" ed="T"/>師奪弟子，將來，得重。</p><p xml:id="pT40p0058c0109" cb:place="inline">四賊施比丘物主。《十誦》：
<lb n="0058c02" ed="T"/>賊偷物來，或好心施，或因他逐，恐怖故施，得
<lb n="0058c03" ed="T"/>取此物；莫從賊乞，自與者得取之。取已染懷
<lb n="0058c04" ed="T"/>色而著；有主識者，若索，還他。若賊比丘邊買
<lb n="0058c05" ed="T"/>得衣者，本主見衣，不得直奪，應還本直。今或
<lb n="0058c06" ed="T"/>有偷三寶物，及以金銀經像，毀成器鋌，而乞
<lb n="0058c07" ed="T"/>比丘者，若準上文，應得受之。據理，已曾經佛
<lb n="0058c08" ed="T"/>受用，但可取之，依本處用。</p><p xml:id="pT40p0058c0811" cb:place="inline">五收囚縛賊主。《僧
<lb n="0058c09" ed="T"/>祇》：官未收錄，未抄物名字，而寄附比丘者，得
<lb n="0058c10" ed="T"/>取；若已收錄者，不得。若云施佛塔僧者，得取；
<lb n="0058c11" ed="T"/>露現持出，不得覆藏。若有問者，言佛物僧物
<lb n="0058c12" ed="T"/>我物；若不許者，還之。</p><p xml:id="pT40p0058c1209" cb:place="inline">六狂人施物主。《摩得伽》
<lb n="0058c13" ed="T"/>云：若狂人自持物施，不知父母親眷者，比丘
<lb n="0058c14" ed="T"/>得取；若父母可知，不自手與，不可取。</p><p xml:id="pT40p0058c1415" cb:place="inline">七守視
<lb n="0058c15" ed="T"/>人作主。《善見》云：偷人無罪者，謂主人兒落度，
<lb n="0058c16" ed="T"/>父母所遣，若父母死，若負債等，將去者無罪
<lb n="0058c17" ed="T"/><note place="inline">準此，私度王稅人，有福無罪</note>。盜奴犯重。《十誦》：有守邏人與比丘
<lb n="0058c18" ed="T"/>衣，疑不知成主不？佛言，但隨施者受之，不合
<lb n="0058c19" ed="T"/>從乞。《四分》：他守視人，與比丘衣物；佛言，此卽
<lb n="0058c20" ed="T"/>是主，得受。所以不合從乞，以物是別主，若受
<lb n="0058c21" ed="T"/>語而施，卽敎他盜物故也。</p><p xml:id="pT40p0058c2111" cb:place="inline">《明了論》中，盜義極
<lb n="0058c22" ed="T"/>多。且約眼耳鼻舌身心，放六塵起不如法行；
<lb n="0058c23" ed="T"/>或犯重，或犯輕；若人食毒，或爲蛇螫，犯如此罪。
<lb n="0058c24" ed="T"/>若人偷地水火風空等界，亦犯波羅夷，悉從
<lb n="0058c25" ed="T"/>盜戒判。解云：有諸仙人，是胸行蛇毒藥師，作
<lb n="0058c26" ed="T"/>仙人書字，見者皆愈，欲見者須<anchor xml:id="nkr_note_orig_0058006" n="0058006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0058006" n="0058006"/><anchor xml:id="beg0058006" n="0058006"/>價<anchor xml:id="end0058006"/>直；比丘被
<lb n="0058c27" ed="T"/>害，偷看之，計直犯重。乃至他人學得，偷看亦
<lb n="0058c28" ed="T"/>爾<note place="inline">秘書疏等，偷看準此</note>。若誦呪治病，欲學須直；比丘密聽，
<lb n="0058c29" ed="T"/>計直得重。偷嗅甞觸亦如是。知若祕方要術，
<pb n="0059a" ed="T" xml:id="T40.1804.0059a"/>
<lb n="0059a01" ed="T"/>病者心緣卽差，得直方示，得直聽寫；比丘受
<lb n="0059a02" ed="T"/>法就師，心緣得差，不與價直，故犯重也。次約
<lb n="0059a03" ed="T"/>六界，前三可知。有呪扇藥塗，比丘偷搖不與
<lb n="0059a04" ed="T"/>價直。若起閣，臨他空界，妨他起造，卽名盜空。
<lb n="0059a05" ed="T"/>論云：等者，等於識界，智慧屬識。人有伎兩，不
<lb n="0059a06" ed="T"/>空度他，須與價直；比丘方便，就彼學得，不與
<lb n="0059a07" ed="T"/>價直，卽是盜識<note place="inline">謂盜智用</note>。自外諸緣，不可錄盡。但
<lb n="0059a08" ed="T"/>知非理損財解盜，無義不收。廣如《戒本<g ref="#CB00562">䟽</g>》說。</p>
<lb n="0059a09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0059a0901">大門第三盜非畜物。初明非人物。若有護者，
<lb n="0059a10" ed="T"/>望護主結。《五分》：取他覆塚旛蓋，神廟中衣；他
<lb n="0059a11" ed="T"/>所護物，他心未捨，直五錢犯重。《僧祇》：盜外道
<lb n="0059a12" ed="T"/>塔物，神祀舍物，得重；若無護主，隨境結之。故
<lb n="0059a13" ed="T"/>《十誦》：盜天神像衣及華鬘等，得偷蘭。《善見》：取
<lb n="0059a14" ed="T"/>諸鬼神物，及人繫樹物，無守護者，無罪<note place="inline">謂非人亦不護</note>。
<lb n="0059a15" ed="T"/>《薩婆多》云：取非人物，五錢已上，重偷蘭；四錢
<lb n="0059a16" ed="T"/>已下，輕蘭。今或多人，取諸神衣物者，據理，得
<lb n="0059a17" ed="T"/>不如上；必無人守，恐神護者，可擲卜而知捨
<lb n="0059a18" ed="T"/>吝。盜畜生物，《四分》無文，有人斷同大重者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0059001" n="0059001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0059001" n="0059001"/><anchor xml:id="beg0059001" n="0059001"/>胡<anchor xml:id="end0059001"/>
<lb n="0059a19" ed="T"/>律云：鼠偷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0059002" n="0059002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0059002" n="0059002"/><anchor xml:id="beg0059002" n="0059002"/>故<anchor xml:id="end0059002"/>桃，積成大聚，比丘盜之，佛言
<lb n="0059a20" ed="T"/>波羅夷故。有解，非望畜生，還望本主；以鼠盜
<lb n="0059a21" ed="T"/>疑豫未決，望人猶是本主，故還就人結重。餘
<lb n="0059a22" ed="T"/>如他部。《十誦》：取虎殘犯吉羅，由不斷望故；師
<lb n="0059a23" ed="T"/>子殘不犯。《薩婆多》：一切鳥獸食殘，取者吉羅。</p>
<lb n="0059a24" ed="T"/><p xml:id="pT40p0059a2401">二明有主想。若作無主想，始終不轉，無罪；前
<lb n="0059a25" ed="T"/>後互轉，互得輕重。廣如〈持犯〉中。</p><p xml:id="pT40p0059a2513" cb:place="inline">三明有盜心。
<lb n="0059a26" ed="T"/>然此一門，實德之人未免。但世盜由心結，不
<lb n="0059a27" ed="T"/>望境之是非。故《僧祇》：寺主好心互用三寶物，
<lb n="0059a28" ed="T"/>是盜波羅夷，謂愚癡犯也。《四分》亦云：我說此
<lb n="0059a29" ed="T"/>人愚癡波羅夷。理旣難知，故具抄示。《十誦》六
<pb n="0059b" ed="T" xml:id="T40.1804.0059b"/>
<lb n="0059b01" ed="T"/>種盜心：謂苦切取，輕慢取，以他名字取，觝突
<lb n="0059b02" ed="T"/>取<note place="inline">假借不還</note>，受寄取，出息取；除出息一種，餘並結
<lb n="0059b03" ed="T"/>重。《摩得伽》三種劫心：強奪取，耎語取，施已還
<lb n="0059b04" ed="T"/>取也<note place="inline">《善生》中亦同偷罪</note>。《五分》有四：一以諂心，曲心，瞋
<lb n="0059b05" ed="T"/>心，恐怖心而取他物，卽是盜心。《四分》十種賊
<lb n="0059b06" ed="T"/>心：一黑闇心。謂癡心愚敎，生可學迷，隨作結
<lb n="0059b07" ed="T"/>重；《僧祇》寺主卽是其事。二邪心者。謂貪心規
<lb n="0059b08" ed="T"/>利，邪命說法，以財自壅。三曲戾心者，卽瞋心
<lb n="0059b09" ed="T"/>也。與少嫌恨，假瞋得財；或虛示威怒，意存財
<lb n="0059b10" ed="T"/>利，得物犯重。四恐怯心。或以迫喝，或說法怖
<lb n="0059b11" ed="T"/>取，或自懷疑怖，而取財也。五常有盜他物心，
<lb n="0059b12" ed="T"/>恒懷規奪也。六者決定取。內心籌慮，方便已
<lb n="0059b13" ed="T"/>成，回必克果，動物成犯。七寄物取。或全觝突，
<lb n="0059b14" ed="T"/>或以少還他。八恐怯取。謂示身口相，畏敬故
<lb n="0059b15" ed="T"/>與物也。九見便便取。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0059003" n="0059003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0059003" n="0059003"/><anchor xml:id="beg0059003" n="0059003"/>同<anchor xml:id="end0059003"/>求他慢，因利求利
<lb n="0059b16" ed="T"/>也。十倚託取。或倚名聞威德，或以名字方便
<lb n="0059b17" ed="T"/>也；或依親友強力者，謂假他威勢而取也；或
<lb n="0059b18" ed="T"/>以言辭辯說者，託於論端，浮華引接，令前異
<lb n="0059b19" ed="T"/>望，而取財利。言誑惑而取者，非法言法，法言
<lb n="0059b20" ed="T"/>非法；但規前利，幻惑群情。以此諸文，證知心
<lb n="0059b21" ed="T"/>業，其相略顯，足得垣牆，防擬妄境。</p><p xml:id="pT40p0059b2114" cb:place="inline">四重物。謂
<lb n="0059b22" ed="T"/>五錢，若直五錢，卽餘雜物。《薩婆多》問曰：盜五
<lb n="0059b23" ed="T"/>錢成重，是何等之錢？答有三解：初云，依彼王
<lb n="0059b24" ed="T"/>舍國法用何等錢，準彼錢爲限。二云，隨有佛
<lb n="0059b25" ed="T"/>法處用何等錢，卽以爲限。三又云，佛依王舍
<lb n="0059b26" ed="T"/>國盜五錢得死罪，依而結戒；今隨有佛法處，
<lb n="0059b27" ed="T"/>依國盜幾物斷死，卽以爲限。雖有三釋，論師
<lb n="0059b28" ed="T"/>以後義應是。然五錢之義，律論互釋不同；判
<lb n="0059b29" ed="T"/>罪宜通，攝護須急；故律云：下至草葉不盜。今
<pb n="0059c" ed="T" xml:id="T40.1804.0059c"/>
<lb n="0059c01" ed="T"/>諸師盛行，多依《十誦》。彼云：盜五錢者，古大銅
<lb n="0059c02" ed="T"/>錢得重；若盜小錢，八十文。隨其盜處，所用五
<lb n="0059c03" ed="T"/>錢，入重。《僧祇》：王無定法，斷盜不定；當取甁沙
<lb n="0059c04" ed="T"/>古法，四錢三角結重。《四分》但云五錢，準此，廢
<lb n="0059c05" ed="T"/>上律論，以後爲勝；縱四錢三角，《善見》解之，亦
<lb n="0059c06" ed="T"/>同五錢。《善見》云：若堈中盜寶，內手取已，出離
<lb n="0059c07" ed="T"/>堈口，得夷。又解：但離處得夷，未出堈口。法師
<lb n="0059c08" ed="T"/>曰：於戒律中，宜應從急。又觀五事，處時新故
<lb n="0059c09" ed="T"/>等，是名律師。以此文證，五錢爲允。</p><p xml:id="pT40p0059c0914" cb:place="inline">二以義門
<lb n="0059c10" ed="T"/>六句不同。一《十誦》、《伽論》云：錢有貴賤時，不妨
<lb n="0059c11" ed="T"/>錢貴盜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0059004" n="0059004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0059004" n="0059004"/><anchor xml:id="beg0059004" n="0059004"/>二<anchor xml:id="end0059004"/>入重，遇値賤時百千犯輕。二《四分》、
<lb n="0059c12" ed="T"/>《五分》、《善見》云：貴處盜物，賤處賣，還依本盜處
<lb n="0059c13" ed="T"/>估價。三《善見》云：貴時盜得，賤時賣，若定罪者，
<lb n="0059c14" ed="T"/>還依本時。上三句互反，皆同得輕降也。四《摩
<lb n="0059c15" ed="T"/>得伽》中：取五千不犯重⸺數數取四錢，數數作
<lb n="0059c16" ed="T"/>斷心。或不得物而入重，如《四分》，燒薶壞色敎
<lb n="0059c17" ed="T"/>他等。五不滿五犯重，如《四分》：衆多人遣一人
<lb n="0059c18" ed="T"/>盜五錢，多人共分；或多人共盜，通作一分，但
<lb n="0059c19" ed="T"/>使滿五，一切同盜，結重。或盜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0059005" n="0059005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0059005" n="0059005"/><anchor xml:id="beg0059005" n="0059005"/>通<anchor xml:id="end0059005"/>五結輕，如《十
<lb n="0059c20" ed="T"/>誦》：盜衆多人未分物者是，卽如亡人輕物之
<lb n="0059c21" ed="T"/>類。六盜五人各一錢結重，如《僧祇》：五人各以
<lb n="0059c22" ed="T"/>一錢遣一人守掌，若盜，望守護人結。《善見》云：
<lb n="0059c23" ed="T"/>欲知盜相，如師徒四人互相敎，共盜一人六
<lb n="0059c24" ed="T"/>錢，各得一波羅夷，一偷蘭。自業不合敎他業，
<lb n="0059c25" ed="T"/>但得一偷蘭。此義應知。</p><p xml:id="pT40p0059c2510" cb:place="inline">五離本處。《四分》云：若
<lb n="0059c26" ed="T"/>牽挽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0059006" n="0059006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0059006" n="0059006"/><anchor xml:id="beg0059006" n="0059006"/>埋<anchor xml:id="end0059006"/>藏，隨爲一事，方便不成，並結偷蘭。《五
<lb n="0059c27" ed="T"/>分》：物在地中，作盜心得吉羅，掘地得提；捉物
<lb n="0059c28" ed="T"/>吉羅，動物偷蘭，離處方重。離處義，十句分之。
<lb n="0059c29" ed="T"/>一文書成<anchor xml:id="fxT40p0059c01"/>辨離處。如律師疏判，以重入輕，非
<pb n="0060a" ed="T" xml:id="T40.1804.0060a"/>
<lb n="0060a01" ed="T"/>法判用僧物之類。《善見》云：畫地作字，一頭時
<lb n="0060a02" ed="T"/>輕，畫兩頭時重。二言敎立者。《善見》：若盜心唱
<lb n="0060a03" ed="T"/>云，定是我地。地<anchor xml:id="nkr_note_orig_0060001" n="0060001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0060001" n="0060001"/><anchor xml:id="beg0060001" n="0060001"/>言<anchor xml:id="end0060001"/>生疑，偷蘭；決定失心者，
<lb n="0060a04" ed="T"/>重；若來問僧，答同皆重。若共爭園田，違理判
<lb n="0060a05" ed="T"/>與，違理判得；乃至口斷多端，偷夏唱大得物，
<lb n="0060a06" ed="T"/>皆重。卽如《四分》：若以言辭辯說，誑惑而取，皆
<lb n="0060a07" ed="T"/>重。三移標相者。《善見》：標一擧時偷蘭，擧二標
<lb n="0060a08" ed="T"/>時重<note place="inline">謂量地度</note>，乃至得一髮一麥皆重；地深無價，繩
<lb n="0060a09" ed="T"/>彈亦爾。四墮籌者。《四分》：盜隱記數籌，分物籌，
<lb n="0060a10" ed="T"/>致令缺少也。五異色者。《十誦》、《薩婆多》云：氈褥
<lb n="0060a11" ed="T"/>氍毹上，有樹枝葉華；今從樹葉上，盜牽至樹
<lb n="0060a12" ed="T"/>華上，犯重，謂異本色故。或如借他衣鉢，非理
<lb n="0060a13" ed="T"/>用損，減他五錢，亦結重罪。律云，若壞色故。六
<lb n="0060a14" ed="T"/>轉齒者。如《十誦》；樗蒲，移棋子等。《五分》：蒲博賭
<lb n="0060a15" ed="T"/>物，犯吉羅。七離處明不離處。如《僧祇》：盜他牛
<lb n="0060a16" ed="T"/>馬，未作得想，雖擧四足，不成重罪。八不離處
<lb n="0060a17" ed="T"/>明離處。如《善見》：空靜處盜，決得無疑，如擲杖
<lb n="0060a18" ed="T"/>空中，必無不下，故動卽成重。九無離處辨離
<lb n="0060a19" ed="T"/>處。如《四分》：盜他田宅，攻擊破村，燒薶壞色，皆
<lb n="0060a20" ed="T"/>犯重等。十雜明離處。如空中吹物盜鳥，曲弋，
<lb n="0060a21" ed="T"/>斷流水注等。並不具述，廣如本疏。</p><p xml:id="pT40p0060a2114" cb:place="inline">然盜戒相
<lb n="0060a22" ed="T"/>隱，極難分了；若廣張體貌，徒盈卷軸；至於披
<lb n="0060a23" ed="T"/>撿，取悟必繁；故略列犯緣，粗知梗槪，意存省
<lb n="0060a24" ed="T"/>事知足。憂心念道者，緣境旣局，少應淸潔；若
<lb n="0060a25" ed="T"/>多衆務，而欲高升者，必羅盜網，終無有出。何
<lb n="0060a26" ed="T"/>者？由心懷勝劣，倒想未傾；初果無學，方可營
<lb n="0060a27" ed="T"/>事。有心懷道者，細讀附事，深思乃知。故《善見》
<lb n="0060a28" ed="T"/>云：戒律宜從急護；此第二重戒，事相難解，不
<lb n="0060a29" ed="T"/>得不曲碎解釋；其義理分別，汝當善思。論文
<pb n="0060b" ed="T" xml:id="T40.1804.0060b"/>
<lb n="0060b01" ed="T"/>如此，以準上列。猶恐不肖者謂繁，余心寔未
<lb n="0060b02" ed="T"/>言盡；約略如前，故且削也。</p><p xml:id="pT40p0060b0211" cb:place="inline">三明不犯中。《四分》
<lb n="0060b03" ed="T"/>云：與想取、已有想、糞掃想、暫取想、親厚意者，
<lb n="0060b04" ed="T"/>皆無犯。律中具七法名親厚：一難作能作，二
<lb n="0060b05" ed="T"/>難與能與，三難忍能忍，四密事相吿，五互相
<lb n="0060b06" ed="T"/>覆藏，六遭苦不捨，七貧賤不輕。如是七法，人
<lb n="0060b07" ed="T"/>能行者，是善親友，準此量之。</p><p xml:id="pT40p0060b0712" cb:place="inline">第三殺人戒。犯
<lb n="0060b08" ed="T"/>緣具五：一是人，二人想，三起殺心，四興方便，
<lb n="0060b09" ed="T"/>五命斷。初緣人者，律云：從初識至後識，而斷
<lb n="0060b10" ed="T"/>其命也<note place="inline">初識者，謂初識在胎，猶自疑滑，是識所依；乃至命終，最後一念，未捨執持，隨燸壞者是也</note>。
<lb n="0060b11" ed="T"/>其相易識，故略述之。《四分》云：殺有二種：一者
<lb n="0060b12" ed="T"/>自殺。謂身現相，口讚死相；坑陷、倚發、若安殺
<lb n="0060b13" ed="T"/>具，及以與藥等。二敎他而殺。隨其前使，若敎
<lb n="0060b14" ed="T"/>歎、敎遣使、往來使、重使、展轉使、求男子、敎求
<lb n="0060b15" ed="T"/>男子、遣書、敎遣書等。並任方便，但令命終；稱
<lb n="0060b16" ed="T"/>本期者，三性之中，能敎犯重，餘如後篇。《十誦》：
<lb n="0060b17" ed="T"/>不得自傷毀形，乃至斷指，犯罪。《伽論》：病人不
<lb n="0060b18" ed="T"/>欲起，不欲舒，若起者當死；看病人強與食藥，
<lb n="0060b19" ed="T"/>死者，偷蘭。<g ref="#CB02308">㿈</g>未熟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0060002" n="0060002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0060002" n="0060002"/><anchor xml:id="beg0060002" n="0060002"/>彊<anchor xml:id="end0060002"/>破，命終，亦爾。不與食，不
<lb n="0060b20" ed="T"/>治療，因而死者，亦偷蘭。《薩婆多》：比丘知星曆
<lb n="0060b21" ed="T"/>陰陽吉凶；由比丘語，征破異國，殺害得財，皆
<lb n="0060b22" ed="T"/>犯盜殺二波羅夷。優婆塞例同。《十誦》：爲人作
<lb n="0060b23" ed="T"/>坑，人死重，畜生死偷蘭；爲畜作坑，畜死如律，
<lb n="0060b24" ed="T"/>人死吉羅；若本漫心，隨境輕重。《薩婆多》：若爲
<lb n="0060b25" ed="T"/>一人讚死，此人不解，邊人解，用此法死者，無
<lb n="0060b26" ed="T"/>犯。今多有人自焚，多有愚叢七衆，讚美其人，
<lb n="0060b27" ed="T"/>令生欣樂，並如律本結重。又如比丘被官刑
<lb n="0060b28" ed="T"/>戮，膾子因相從人索手巾絹帛，以作籠頭絞
<lb n="0060b29" ed="T"/>繩等，亦有無知五衆與者，卽名殺具，命終結
<pb n="0060c" ed="T" xml:id="T40.1804.0060c"/>
<lb n="0060c01" ed="T"/>重。《僧祇》：父母被王法，比丘語典刑者，乞其一
<lb n="0060c02" ed="T"/>刀，尋用語者，亦重。《五分》、《四分》：自殺者偷蘭，謂
<lb n="0060c03" ed="T"/>結其方便。不犯中，律云：若擲刀杖瓦石材木，
<lb n="0060c04" ed="T"/>誤著彼身而死；及扶抱病人而死；或以藥食；
<lb n="0060c05" ed="T"/>及以來往出入而死者，一切無害心，不犯。故
<lb n="0060c06" ed="T"/>俗律云，過失殺人者，以贖論<note place="inline">謂目所不見，心所不意，共擧重物，乘高履
<lb n="0060c07" ed="T"/>危之類</note>。</p><p xml:id="pT40p0060c0704" cb:place="inline">第四大妄語戒。具九緣：一對境是人，二
<lb n="0060c08" ed="T"/>人想，三境虛，四自知境虛，五有誑他心，六說
<lb n="0060c09" ed="T"/>過人法，七自言已證，八言章了，九前人解。《四
<lb n="0060c10" ed="T"/>分》、《十誦》、《多論》云：從得不淨觀已上，至四果來，
<lb n="0060c11" ed="T"/>若云我得，皆犯重。若現身相，前人不疑，同重；
<lb n="0060c12" ed="T"/>疑則偷蘭。《十誦》云：問：此不淨等，是近小法，何
<lb n="0060c13" ed="T"/>以犯重？答：是甘露初門，一切聖人，由之而入。
<lb n="0060c14" ed="T"/>又《四分》云：天龍鬼神，來供養我等，亦同犯重。
<lb n="0060c15" ed="T"/>又云：欲向此說，乃向彼說，一切皆重。《摩得伽》
<lb n="0060c16" ed="T"/>云：自稱是佛、天人師等，偷蘭。餘如《戒本疏》說。
<lb n="0060c17" ed="T"/>不犯中，律云：自知有得不淨觀，若向同意大
<lb n="0060c18" ed="T"/>比丘說；若戲笑、若疾疾說、屛處獨說；欲說此
<lb n="0060c19" ed="T"/>而錯說彼等。皆不犯重；而犯吉羅，以非言說
<lb n="0060c20" ed="T"/>之儀軌故也。</p>
<lb n="0060c21" ed="T"/><cb:juan n="002a" fun="close"><cb:jhead>四分律刪繁補闕行事鈔卷中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0060003" n="0060003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0060003" n="0060003"/><anchor xml:id="beg0060003" n="0060003"/><note place="inline">終</note><anchor xml:id="end0060003"/></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0060c22" ed="T"/>
<lb n="0060c23" ed="T"/>
<lb n="0060c24" ed="T"/><cb:juan n="002b" fun="open"><cb:mulu n="2b" type="卷">中之二</cb:mulu><cb:jhead>四分律刪繁補闕行事鈔卷中<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0060004" n="0060004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0060004" n="0060004"/><anchor xml:id="beg0060004" n="0060004"/>二<anchor xml:id="end0060004"/></note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0060c25" ed="T"/>
<lb n="0060c26" ed="T"/><p xml:id="pT40p0060c2601">僧殘篇中，故失精戒第一。此戒人之喜犯，故
<lb n="0060c27" ed="T"/>在初也。《多論》：三義故，佛制此戒：一爲令正法
<lb n="0060c28" ed="T"/>久住故，二欲止誹謗故，三欲生天龍善神信
<lb n="0060c29" ed="T"/>敬心故。四部律中，佛並訶責言：云何以此不
<pb n="0061a" ed="T" xml:id="T40.1804.0061a"/>
<lb n="0061a01" ed="T"/>淨手受人信施。具三緣：一標心作究竟意，二
<lb n="0061a02" ed="T"/>方便動轉<note place="inline">律中有六種：一內色，謂受色；二外色，謂不受色；三內外色，二色中間；四水中，逆水順
<lb n="0061a03" ed="T"/>水；五風中，同水法；六空者，自空動身，乃至餘境地</note>，三體分盈流，便犯。《五分》：睡
<lb n="0061a04" ed="T"/>時不淨出，若覺，發心身動，偷蘭；身不動而心
<lb n="0061a05" ed="T"/>動者，吉羅。《善見》云：若手捉根而睡，擬出精者，
<lb n="0061a06" ed="T"/>眠中若出，僧殘。律中開夢出者不犯。若亂意
<lb n="0061a07" ed="T"/>睡眠有五過失：一者惡夢，二者諸天不護，三
<lb n="0061a08" ed="T"/>心不入法，四不思明相，五喜出精。《五分》：得五
<lb n="0061a09" ed="T"/>吉羅，以夢故不犯殘也。律不犯中，若夢中失，
<lb n="0061a10" ed="T"/>覺已，恐汚身衣故，以弊物及手捺棄；若欲想
<lb n="0061a11" ed="T"/>出，若見好色不觸而失；若行時自觸兩髀而
<lb n="0061a12" ed="T"/>失，若觸衣而失，若浴時失，若手措摩而失；如
<lb n="0061a13" ed="T"/>是一切不作出精意而自出者，無犯。《十誦》：擔
<lb n="0061a14" ed="T"/>重遠行，騎乘，筋節斷解，便有種種精出。《善見》
<lb n="0061a15" ed="T"/>云：精遍身中故。《伽論》中，故出他精，偷蘭；爲他
<lb n="0061a16" ed="T"/>作境界也。</p><p xml:id="pT40p0061a1605" cb:place="inline">摩觸女人戒第二。《多論》六義：一者
<lb n="0061a17" ed="T"/>出家之人，飄然無所依止；今制此戒，與之作
<lb n="0061a18" ed="T"/>伴，有所依<anchor xml:id="nkr_note_orig_0061001" n="0061001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0061001" n="0061001"/><anchor xml:id="beg0061001" n="0061001"/>帖<anchor xml:id="end0061001"/>故。二爲息鬪諍，此是諍競根本
<lb n="0061a19" ed="T"/>故。三爲息疑嫌，不但爲捉而已，謂作大惡故。
<lb n="0061a20" ed="T"/>四爲斷大惡之原，禁微防著故。五爲護正念，
<lb n="0061a21" ed="T"/>若觸女人必失正念故。六比丘出家，理應超
<lb n="0061a22" ed="T"/>絕塵染，栖心累外，爲世軌則；若觸女人，則喪
<lb n="0061a23" ed="T"/>世人崇敬心故。具五緣成犯：一人女，二人女
<lb n="0061a24" ed="T"/>想，三有染心，四身相觸，五著便結犯。初明人
<lb n="0061a25" ed="T"/>女者，律本云：四種女人，如淫戒中。有淫心者，
<lb n="0061a26" ed="T"/>愛染汚心。身者，從髮至足也。言相觸者，有三
<lb n="0061a27" ed="T"/>種：初比丘往觸無衣覺女、睡眠、新死、少分壞
<lb n="0061a28" ed="T"/>者；但使往觸著，不問受樂不受樂，皆犯僧殘。
<lb n="0061a29" ed="T"/>二者女來觸比丘，不必須淫心，而比丘要須
<pb n="0061b" ed="T" xml:id="T40.1804.0061b"/>
<lb n="0061b01" ed="T"/>動身、受樂者，犯殘；此律文不了，今準《十誦》，言
<lb n="0061b02" ed="T"/>犯僧殘；若不動身而受樂者，此律吉羅。若先
<lb n="0061b03" ed="T"/>有染心於前女，後女來觸比丘，不動而受樂
<lb n="0061b04" ed="T"/>者偷蘭；遮動則犯殘。如上並據二俱無衣以
<lb n="0061b05" ed="T"/>言；若互有衣者犯偷蘭；二俱有衣犯吉羅。若
<lb n="0061b06" ed="T"/>以二形身相觸，偷蘭；此又律文不了，如《十誦》、
<lb n="0061b07" ed="T"/>《伽論》，意在女者僧殘，在男者偷蘭。律中若欲
<lb n="0061b08" ed="T"/>心觸男子，或衣鉢坐具，乃至自觸身，一切吉
<lb n="0061b09" ed="T"/>羅。《善見》：若以髮髮相觸，爪爪相觸，悉偷蘭，以
<lb n="0061b10" ed="T"/>無覺能觸故。覺境、不覺，應作四句。《十誦》：比丘
<lb n="0061b11" ed="T"/>及女人，身根互壞，相觸皆蘭。若以爪齒毛瘡
<lb n="0061b12" ed="T"/>無肉骨觸女身偷蘭。若依《四分戒本》：若捉髮
<lb n="0061b13" ed="T"/>者殘，謂以覺觸不覺也。《僧祇律》中：若觸畜生
<lb n="0061b14" ed="T"/>女者，一切吉羅，非人女亦爾，謂無淫心。《十誦》：
<lb n="0061b15" ed="T"/>若觸不能女男身者，俱蘭。《僧祇》：意謂男子黃
<lb n="0061b16" ed="T"/>門，而是女人，觸者殘；謂前有方便心，後稱本
<lb n="0061b17" ed="T"/>境。《善見》云：相觸得五罪，謂夷、殘、蘭、吉，指觸故
<lb n="0061b18" ed="T"/>波逸提。不犯中，律云：若有所取與相觸，或戲
<lb n="0061b19" ed="T"/>笑，若相解時相觸，一切不犯，非不犯餘罪。《僧
<lb n="0061b20" ed="T"/>祇》：若共女人捉物，呪願捉器，行食捉繩頭尾，
<lb n="0061b21" ed="T"/>捉杖竹木，皆非威儀，有欲心者吉羅。欲心動
<lb n="0061b22" ed="T"/>物及以器繩，或灒水著女，皆偷蘭。若母等近
<lb n="0061b23" ed="T"/>親，久別相見，抱捉比丘者，當正念住，不犯。《十
<lb n="0061b24" ed="T"/>誦》：若母女姊妹，爲病患，及水、火、刀兵、深坑、惡獸
<lb n="0061b25" ed="T"/>難；救者，無犯，但無染心。若爲水所沒，開比丘
<lb n="0061b26" ed="T"/>手捉；雖淫心起，但捉一處莫放；到岸不應故
<lb n="0061b27" ed="T"/>觸，得殘。若女人寫水注比丘手，水流不斷，於
<lb n="0061b28" ed="T"/>女生淫心偷蘭。《僧祇》：若城門道迮，逢女人鬧
<lb n="0061b29" ed="T"/>者，要待希已便過。若女人有所須，令淨人與；
<pb n="0061c" ed="T" xml:id="T40.1804.0061c"/>
<lb n="0061c01" ed="T"/>無者持著床几上，語言取之。若擔重不擧，倩
<lb n="0061c02" ed="T"/>比丘者，旁無淨人，比丘爲擧著高處，令自擔
<lb n="0061c03" ed="T"/>之。若乞食時，有端正女持食來，比丘若起淫
<lb n="0061c04" ed="T"/>心者，放鉢著地，令餘人授受之。準此，若就女
<lb n="0061c05" ed="T"/>人取針線甁盂等物，恐搪觸者，當語著地，然
<lb n="0061c06" ed="T"/>後比丘自取。餘並例知。《十誦》、《四分》，開處猶多；
<lb n="0061c07" ed="T"/>若據《僧祇》，水溺難緣，至死不開。須知急緩之
<lb n="0061c08" ed="T"/>意，過集積增，莫不由此。</p><p xml:id="pT40p0061c0810" cb:place="inline">與女人麁語戒第三。
<lb n="0061c09" ed="T"/>七緣成犯：謂人女，人女想，有染心，麁語，麁
<lb n="0061c10" ed="T"/>語想，六言章了了，七前人知解。《伽論》：比丘性
<lb n="0061c11" ed="T"/>好麁語，偷蘭。律中人女者，要有所了知，解淫
<lb n="0061c12" ed="T"/>欲語也。麁惡語者，非梵行也。未必言聲相有
<lb n="0061c13" ed="T"/>麁醜，號爲麁惡；不防涉於善事，而意表於淫
<lb n="0061c14" ed="T"/>欲。故律云：若復作餘語者。如律云：因消蘇
<lb n="0061c15" ed="T"/>著赤衣時，女形露，便言消蘇好不？若女情相
<lb n="0061c16" ed="T"/>領，律結僧殘。若不解者，如《僧祇》云：比丘見女
<lb n="0061c17" ed="T"/>人新染衣著，形露；比丘言，大赤好，女人云，新
<lb n="0061c18" ed="T"/>染故爾。比丘生疑，白佛；佛令一比丘問女，女
<lb n="0061c19" ed="T"/>具如前答；佛言：義味俱解，僧殘。《四分》：解語不
<lb n="0061c20" ed="T"/>解義，偷蘭。此但論染心向女麁語；若準《五分》，
<lb n="0061c21" ed="T"/>具有彼此互向麁語，犯。下歎身戒亦同。律中
<lb n="0061c22" ed="T"/>不犯者，爲女說不淨惡露觀，九瘡、九孔、九入、
<lb n="0061c23" ed="T"/>九漏、九流，而彼女謂爲說麁語；若說毘尼時，
<lb n="0061c24" ed="T"/>言次及此；若說經受經，若二人同受，若彼問
<lb n="0061c25" ed="T"/>此答，若同誦，若錯說。但無欲心，一切無犯。</p><p xml:id="pT40p0061c2517" cb:place="inline">向
<lb n="0061c26" ed="T"/>女歎身索供戒第四。論犯七緣：一人女，二人
<lb n="0061c27" ed="T"/>女想，三內有染心，四歎身說麁語，五麁語想，
<lb n="0061c28" ed="T"/>六、七同前戒。律云：歎身者，端正、好顏色、大姓
<lb n="0061c29" ed="T"/>出家、持戒、修善法、行十二頭陀等。不索淫欲
<pb n="0062a" ed="T" xml:id="T40.1804.0062a"/>
<lb n="0062a01" ed="T"/>供養者，偷蘭；說欲幷自歎者，僧殘；若直說麁
<lb n="0062a02" ed="T"/>語，犯前戒。不犯中，若爲女人說法及說毘尼
<lb n="0062a03" ed="T"/>時，言次相及，而女謂自歎身，並無犯。</p><p xml:id="pT40p0062a0315" cb:place="inline">媒人戒
<lb n="0062a04" ed="T"/>第五。六緣成犯：一是人男女，二人想，三爲
<lb n="0062a05" ed="T"/>媒嫁事，四媒嫁想，五言辭了了，六受語往還
<lb n="0062a06" ed="T"/>報，便犯。律文要三時具者，方結僧殘：一謂受
<lb n="0062a07" ed="T"/>語，二往彼陳說，三還報知。若具二者結偷蘭
<lb n="0062a08" ed="T"/>遮；具一時者結突吉羅。若受語往彼說，而言
<lb n="0062a09" ed="T"/>已嫁、若死、若賊將去者，偷蘭；若言癩病等，還報
<lb n="0062a10" ed="T"/>者，僧殘<note place="inline">以後得媒嫁故</note>。除二道已，媒餘身分者偷蘭；若
<lb n="0062a11" ed="T"/>媒人男畜生等，並吉羅。《五分》：不許而報，偷蘭。
<lb n="0062a12" ed="T"/>《十誦》：不能男女，若道合一道女，石女等，一切偷
<lb n="0062a13" ed="T"/>蘭。此律中，諸比丘白二羯磨，差人媒嫁，一切
<lb n="0062a14" ed="T"/>僧殘。今知事白僧，媒娶淨人，供給婚具，問僧
<lb n="0062a15" ed="T"/>同和，一切僧殘。若用僧物，同俱犯重。《僧祇》：爲
<lb n="0062a16" ed="T"/>他求好馬種和合故，偷蘭；餘畜吉羅。《五分》若
<lb n="0062a17" ed="T"/>爲男長倩女使，偷蘭<note place="inline">恐後和合</note>；爲女倩男亦爾。《十誦》、
<lb n="0062a18" ed="T"/>《伽論》云：若指腹爲媒，及自媒者，偷蘭。《四分》：媒
<lb n="0062a19" ed="T"/>法以語書、指印、遣使，但情相領，參互作句，皆
<lb n="0062a20" ed="T"/>犯。若比丘持<anchor xml:id="nkr_note_orig_0062001" n="0062001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0062001" n="0062001"/><anchor xml:id="beg0062001" n="0062001"/>地<anchor xml:id="end0062001"/>書往不看者，及爲白衣作餘
<lb n="0062a21" ed="T"/>使，並吉羅。《僧祇》：勸歸婦早還者偷蘭。律不犯
<lb n="0062a22" ed="T"/>中，若男女先已通，後離別，還和合者，開不犯。
<lb n="0062a23" ed="T"/>《十誦》云：作<anchor xml:id="nkr_note_add_0062a2301" n="0062a2301"/><anchor xml:id="beg0062a2301" n="0062a2301"/>券<anchor xml:id="end0062a2301"/>書言非我婦，猶故未唱出者，偷
<lb n="0062a24" ed="T"/>蘭；若婦禮已斷，不復來往，而和合者，僧殘。律
<lb n="0062a25" ed="T"/>中開持書者，若爲父母，及信心精進優婆塞
<lb n="0062a26" ed="T"/>病，若在獄繫，及爲佛法僧事，病比丘事等，看
<lb n="0062a27" ed="T"/>書持往不犯。</p><p xml:id="pT40p0062a2706" cb:place="inline">無主僧不處分過量房戒第六。
<lb n="0062a28" ed="T"/>具有五過：一須人經營，妨修道業。二《多論》云：
<lb n="0062a29" ed="T"/>長己貪結，壞少欲知足故。三處處乞覓，惱亂人
<pb n="0062b" ed="T" xml:id="T40.1804.0062b"/>
<lb n="0062b01" ed="T"/>非人二趣，不生信敬，壞滅正法令不久住故。
<lb n="0062b02" ed="T"/>四專任自由，不乞處分，容障僧事，多惱亂故。
<lb n="0062b03" ed="T"/>五或自損行，違其慈道，壞梵行故。六緣成犯：
<lb n="0062b04" ed="T"/>一無主，二爲己，三自乞求，四過量不處分，五
<lb n="0062b05" ed="T"/>過量不處分想，六房成，結犯。《薩婆多》云：末後
<lb n="0062b06" ed="T"/>二摶泥未竟，輕蘭；餘一摶在，重蘭。《善見》云：若
<lb n="0062b07" ed="T"/>留一摶泥，在後當成，蘭；決罷心者，僧殘。《僧祇》：
<lb n="0062b08" ed="T"/>瓦木板石灰泥草覆，乃至最後一把草，覆竟
<lb n="0062b09" ed="T"/>卽殘。若自受用，皆吉羅；房生若死、休道、施僧，
<lb n="0062b10" ed="T"/>乃可受用。律中，若作此房，先知無妨難已，然
<lb n="0062b11" ed="T"/>後來僧中乞法；若不可信，一切僧共往看之；
<lb n="0062b12" ed="T"/>若可信者，卽當聽作。《善見》云：無妨難地處，平
<lb n="0062b13" ed="T"/>治如鼓面，後至僧中乞；長六搩手，廣四搩手
<lb n="0062b14" ed="T"/>已下，不須乞處分。《四分》云：長佛十二搩手內，
<lb n="0062b15" ed="T"/>廣七搩手。</p><p xml:id="pT40p0062b1505" cb:place="inline">然佛搩手尺量不定，今總會諸部，
<lb n="0062b16" ed="T"/>挍勘是非。《僧祇》：佛搩手長二尺四寸。《明了論》
<lb n="0062b17" ed="T"/>同之。《善見》云：中人三搩手，長佛一搩手。《多論》
<lb n="0062b18" ed="T"/>云：佛一搩手，凡人一肘半。《五分》：佛搩手長二
<lb n="0062b19" ed="T"/>尺。已上通明尺寸，分量不定者，由翻經有南
<lb n="0062b20" ed="T"/>北二國，三藏生處不同，故致多別，各相矛盾。
<lb n="0062b21" ed="T"/>今以義約，佛在人倍人，身量同爾。此震旦國
<lb n="0062b22" ed="T"/>法，尺寸隨俗不同；而用律曆定勘，則以姬周
<lb n="0062b23" ed="T"/>尺斗爲定；通古共遵，百王不易故。隋煬帝立
<lb n="0062b24" ed="T"/>斗尺秤，準古立樣，余親見之。唐朝御宇，任世
<lb n="0062b25" ed="T"/>兩用，不違古典。故唐令云：尺者，以尺二寸爲
<lb n="0062b26" ed="T"/>尺；斗秤二種，例準增加。準論以言，此方人長
<lb n="0062b27" ed="T"/>八尺，佛則丈六。以此爲率，佛搩手，依《五分》二
<lb n="0062b28" ed="T"/>尺爲定；當律無文，可以用之。後進未知，前修
<lb n="0062b29" ed="T"/>昧敎者，旣不達道俗二制，隨語卽行，一何混
<pb n="0062c" ed="T" xml:id="T40.1804.0062c"/>
<lb n="0062c01" ed="T"/>亂。卽大國唐朝，文軌無二；及論用尺，五種不
<lb n="0062c02" ed="T"/>同，必以姬周尺秤以定；官市衡量，無事不平。
<lb n="0062c03" ed="T"/>此則閻浮通用，豈止姬周古法；乃至鉢量，三
<lb n="0062c04" ed="T"/>斗爲上，下者斗半。以文挍勘，尺秤依古，彌彰
<lb n="0062c05" ed="T"/>上言；故今藥秤，古法不改。六尺爲步，忽絲爲
<lb n="0062c06" ed="T"/>先；如是準酌，想定綱旨。余曾遊晉魏及以關
<lb n="0062c07" ed="T"/>輔，諸方律肆，每必預筵；至論尺斗廢興，並未
<lb n="0062c08" ed="T"/>霑述。故卽刪補，反光九代。今用《五分》尺寸，卽
<lb n="0062c09" ed="T"/>以爲率；廣二丈四尺，長一丈四尺也。《善見》云：
<lb n="0062c10" ed="T"/>皆謂明內爲言。《僧祇》：邊壁高一丈二尺。</p><p xml:id="pT40p0062c1016" cb:place="inline">若男
<lb n="0062c11" ed="T"/>若女，在家出家，皆爲房主；無此等主，故言無
<lb n="0062c12" ed="T"/>主。難處者，《四分》中，虎狼乃至蟻子也。《善見》：下
<lb n="0062c13" ed="T"/>至若有蟻子窟，不得作；若蟻行覓食，逐令去，
<lb n="0062c14" ed="T"/>得作。何以故？如來爲慈愍衆生反比丘故。《五
<lb n="0062c15" ed="T"/>分》：四衢道中，多人聚戲，淫女、市肆、放牧、惡獸、
<lb n="0062c16" ed="T"/>隱險處、園田、社樹、墳墓、偪村近道等，是難處。
<lb n="0062c17" ed="T"/>妨處者，律云：乃至不容草車迴轉處。《善見》云：
<lb n="0062c18" ed="T"/>是人田園，或怨家、賊處、尸陀林處、王誌護處，
<lb n="0062c19" ed="T"/>四周不通十二輄梯，間有拳一肘者。《十誦》：是
<lb n="0062c20" ed="T"/>舍四邊一尋地內，有塔地，官地，居士、外道、比
<lb n="0062c21" ed="T"/>丘尼地，若大石、流水、大樹、深坑等，是妨處。《明
<lb n="0062c22" ed="T"/>了論》：或樹空、山巖、石陰等，得行住坐臥，如
<lb n="0062c23" ed="T"/>作房舍所攝。解云：如上處等，欲於中住，必
<lb n="0062c24" ed="T"/>須隔斷；須將比丘羯磨治地。所以爾者，若不
<lb n="0062c25" ed="T"/>依量，用功則多；若有妨難，自損惱他。故知僧
<lb n="0062c26" ed="T"/>私二地，並須乞作。《僧祇》：若僧中無能羯磨者，
<lb n="0062c27" ed="T"/>一切僧就彼作處，一人唱言：「一切僧爲某比
<lb n="0062c28" ed="T"/>丘指授房。」三說亦得。若處遠、隔水，寒、暑、雨、雪、
<lb n="0062c29" ed="T"/>多病，不得並往者，應差二三人，不得羯磨四
<pb n="0063a" ed="T" xml:id="T40.1804.0063a"/>
<lb n="0063a01" ed="T"/>人。往彼指授，有四種人：一越年，二異界僧，三
<lb n="0063a02" ed="T"/>作私房者多，四妨難二處，悉皆不成；卽此律
<lb n="0063a03" ed="T"/>云，使可信者看；故知簡別。《薩婆多》云：處分
<lb n="0063a04" ed="T"/>處得作，餘處不得。餘人就此房上作重屋；房
<lb n="0063a05" ed="T"/>主聽，得；無不處分罪。《善見》云：長中減一磔手，
<lb n="0063a06" ed="T"/>廣巾長一磔手，互減過，皆僧殘。若房未成而
<lb n="0063a07" ed="T"/>行，客爲成者，無罪。以人無一口房分，若段段
<lb n="0063a08" ed="T"/>計人分滿過量亦犯。問：何不同長衣，必俱過成
<lb n="0063a09" ed="T"/>犯？答：此房爲造作故犯，長衣貯畜故犯。《四分》
<lb n="0063a10" ed="T"/>若敎他作，受敎者過量，犯；若是房主，得僧殘；
<lb n="0063a11" ed="T"/>巧師得偷蘭。妨、難，各突吉羅；過量、不乞，二僧
<lb n="0063a12" ed="T"/>殘罪。律不犯中，減量、無妨難，爲佛圖、講堂、爲
<lb n="0063a13" ed="T"/>僧、多人住屋，草菴、小容身屋者。</p><p xml:id="pT40p0063a1313" cb:place="inline">有主僧不處
<lb n="0063a14" ed="T"/>分房戒第七。制意同前。成犯具六緣：一有主；
<lb n="0063a15" ed="T"/>二爲己作；三長佛六<anchor xml:id="nkr_note_orig_0063001" n="0063001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0063001" n="0063001"/><anchor xml:id="beg0063001" n="0063001"/>搩<anchor xml:id="end0063001"/>手，廣四<anchor xml:id="beg_1c" type="star"/>搩<anchor xml:id="end_1c"/>手已上
<lb n="0063a16" ed="T"/>房；四不處分；五不處分想；六作成便犯。此房
<lb n="0063a17" ed="T"/>屬於己身，若死，遠去不還，隨意分處；若與三
<lb n="0063a18" ed="T"/>寶親友白衣，自賣取錢，隨心自在；唯不得賣
<lb n="0063a19" ed="T"/>地，地是僧物，僧不許賣，房僧得罪。若房主不
<lb n="0063a20" ed="T"/>自處分者，屬四方僧，次第住之。律中，妨、難，二
<lb n="0063a21" ed="T"/>吉羅；不乞邊，一僧殘罪。開通中：若處分；作草
<lb n="0063a22" ed="T"/>菴、葉菴、小容身屋<note place="inline">謂無過量</note>，以小故不須乞處分；若
<lb n="0063a23" ed="T"/>作多人住處等，並得。</p><p xml:id="pT40p0063a2309" cb:place="inline">無根重罪謗他戒第八。
<lb n="0063a24" ed="T"/>《多論》：爲護自行，令法久住故；二爲止謗毀，令
<lb n="0063a25" ed="T"/>梵行者，安樂修道故。問：謗他是妄語，得幾罪？
<lb n="0063a26" ed="T"/>答：《善見》云：無別提罪，以謗假虛成。今以義通，
<lb n="0063a27" ed="T"/>若元意專謗，無妄語墮；若兼誑僧，望前人得
<lb n="0063a28" ed="T"/>僧殘，望僧虛解得墮；如殺父羅漢，妄語兩舌，
<lb n="0063a29" ed="T"/>相對互說。餘如《戒本疏》。具八緣：一是大比丘
<pb n="0063b" ed="T" xml:id="T40.1804.0063b"/>
<lb n="0063b01" ed="T"/>及尼，除下三衆。二想心謂淨，不妨實不淨；如
<lb n="0063b02" ed="T"/>打破戒，犯墮。故文云：若遮無根無餘作，不成
<lb n="0063b03" ed="T"/>遮，治其謗罪。二謂作大比丘想。三內有瞋心。
<lb n="0063b04" ed="T"/>四無三根。五下至對一比丘說；《僧祇》：對所謗
<lb n="0063b05" ed="T"/>比丘前罵謗，語語僧殘。六者重事如誣。七言
<lb n="0063b06" ed="T"/>辭了了。八前人知，犯。《善見》云：若有謗他，在僧
<lb n="0063b07" ed="T"/>中請判者，僧未應判。若彼語僧，若不是者，我
<lb n="0063b08" ed="T"/>便不受；僧應語言：汝且禮佛，爲其說法，後當
<lb n="0063b09" ed="T"/>爲判此事。若遷延至暝者，當語明朝來。如是
<lb n="0063b10" ed="T"/>三反，猶剛強者，語云：此處少律師，不得斷，可
<lb n="0063b11" ed="T"/>往餘寺；彼餘寺僧知如是者，亦云：此無律師。
<lb n="0063b12" ed="T"/>如是覓寺不得，來還本寺，心懦折伏，隨僧敎行
<lb n="0063b13" ed="T"/>者，方問被謗之僧，依法斷之。律不犯中，見、聞、
<lb n="0063b14" ed="T"/>疑三根說實。實有五種：一眞實；二想實；三事
<lb n="0063b15" ed="T"/>實，如殺王還道殺王；四三根不互實；五四戒
<lb n="0063b16" ed="T"/>不互實。若反此五，謗他犯殘。《十誦》：四重互說
<lb n="0063b17" ed="T"/>成謗。《四分》亦同。</p><p xml:id="pT40p0063b1707" cb:place="inline">假根謗戒第九。此戒假異事
<lb n="0063b18" ed="T"/>上見根，取彼見根，道見此事上犯也。事不相
<lb n="0063b19" ed="T"/>當，名爲假根，故分二戒。犯緣同上。律中有五
<lb n="0063b20" ed="T"/>種異分：一對異趣，二異罪，三異人，四異時，
<lb n="0063b21" ed="T"/>五假響也。言異分者，《善見》云餘分，以羊當人；
<lb n="0063b22" ed="T"/>取片者，淫事相似。餘相可知。</p><p xml:id="pT40p0063b2212" cb:place="inline">破僧違諫戒第
<lb n="0063b23" ed="T"/>十。此違諫等戒，逮于下篇，或事希法隱，當世
<lb n="0063b24" ed="T"/>寡用<note place="inline">如謗僧、拒僧、欲不障道等</note>；或但有因用，終不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0063002" n="0063002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0063002" n="0063002"/><anchor xml:id="beg0063002" n="0063002"/>辨<anchor xml:id="end0063002"/>果，局佛
<lb n="0063b25" ed="T"/>在世有，滅後所無<note place="inline">卽此二破僧違諫者</note>。如此衆戒，其相極
<lb n="0063b26" ed="T"/>多，終非見用，徒費抄略，並所未詳出。至如汚
<lb n="0063b27" ed="T"/>家擯謗，因卽設諫；諫事是難，時所同廢。不妨
<lb n="0063b28" ed="T"/>惡行，行寔網生；或辨相事可通行，或開緣乃
<lb n="0063b29" ed="T"/>當時要；故直略其行務，以裨輔神用耳。就破
<pb n="0063c" ed="T" xml:id="T40.1804.0063c"/>
<lb n="0063c01" ed="T"/>僧犯緣，理非可犯；必須具列，庶新學者，知其
<lb n="0063c02" ed="T"/>敎相。具五緣成：一先明立邪三寶，二行化於
<lb n="0063c03" ed="T"/>時，三如法僧設諫，四固執不捨，五三羯磨竟，
<lb n="0063c04" ed="T"/>犯。違諫，僧殘；破僧罪是偷蘭；違別人諫，波逸
<lb n="0063c05" ed="T"/>提。餘之方法，廣如《戒本疏》。律不犯中：若破惡
<lb n="0063c06" ed="T"/>友、惡知識；及二人、三人欲作非法羯磨；或爲
<lb n="0063c07" ed="T"/>僧塔和尙闍梨知識親友等，作損減、作無住
<lb n="0063c08" ed="T"/>處；若破是人者不犯。</p><p xml:id="pT40p0063c0809" cb:place="inline">助破僧違諫戒第十一。
<lb n="0063c09" ed="T"/>具五緣：一明有人作破僧事，二衆僧如法設
<lb n="0063c10" ed="T"/>諫，三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0063003" n="0063003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0063003" n="0063003"/><anchor xml:id="beg0063003" n="0063003"/>僧<anchor xml:id="end0063003"/>伴助破諫僧，四僧如法設諫，五作
<lb n="0063c11" ed="T"/>三法竟，便結。</p><p xml:id="pT40p0063c1106" cb:place="inline">汚家擯謗違僧諫戒第十二。具
<lb n="0063c12" ed="T"/>六緣犯：一作汚家惡行事，二心無改悔，三作
<lb n="0063c13" ed="T"/>法驅擯，四非理謗僧，五僧如法設諫，六三法
<lb n="0063c14" ed="T"/>竟，犯。汚家非戒本緣，謗僧是也。《四分》四種汚
<lb n="0063c15" ed="T"/>家：一依家汚家。從一家得物與一家；所得之
<lb n="0063c16" ed="T"/>處聞之不喜，所與之處思當報恩。二依利養
<lb n="0063c17" ed="T"/>汚家。若比丘如法得利，乃至鉢中之餘，或與
<lb n="0063c18" ed="T"/>一居士，不與一居士；彼得者思報其恩，便作
<lb n="0063c19" ed="T"/>是言，其有與我物者我當供養，其不與我物
<lb n="0063c20" ed="T"/>我何爲供養。三依親友汚家。若比丘依王若
<lb n="0063c21" ed="T"/>大臣勢力，或爲一居士，不爲一居士；所爲者思
<lb n="0063c22" ed="T"/>報其恩，便不與餘比丘物。四依僧伽藍汚家。
<lb n="0063c23" ed="T"/>若比丘取僧華果枝葉，或與一居士，不與一
<lb n="0063c24" ed="T"/>居士；彼得者生念，其有與我物者我當供養，
<lb n="0063c25" ed="T"/>不與我者我不供養。行惡行者，自種華果樹，
<lb n="0063c26" ed="T"/>及以漑灌；自摘華、自作鬘，與他，及敎人作上
<lb n="0063c27" ed="T"/>事。若村落中，共女人同床坐起，同一器食，言
<lb n="0063c28" ed="T"/>笑。歌舞倡伎、俳說；作鳥聲、或嘯，或受雇戲天。
<lb n="0063c29" ed="T"/>《僧祇》云：依聚落得四事供養，或免諸難，皆名
<pb n="0064a" ed="T" xml:id="T40.1804.0064a"/>
<lb n="0064a01" ed="T"/>依義。若依村落，作非梵行，飮酒、非時食，不名
<lb n="0064a02" ed="T"/>汚家；若俗人先有信心，供養衆僧，造立寺舍，
<lb n="0064a03" ed="T"/>令彼退減，是名汚家。《多論》云：若作種種惡業，
<lb n="0064a04" ed="T"/>破他信敬善心，名汚家也。作不淸淨穢汚垢
<lb n="0064a05" ed="T"/>濁，又得惡果，名爲惡行。又比丘凡有所求，若
<lb n="0064a06" ed="T"/>以種種信施物，爲三寶自身乃至一切，而與
<lb n="0064a07" ed="T"/>大臣及道俗等，皆名汚家。何以故？凡出家人，
<lb n="0064a08" ed="T"/>無爲無欲，淸淨自守，以修道爲心；若爲俗人
<lb n="0064a09" ed="T"/>信使往來，廢亂正業，非出離故。由以信施物
<lb n="0064a10" ed="T"/>與白衣故，卽破前人平等好心。於得物者，歡
<lb n="0064a11" ed="T"/>喜愛樂；不得物者，縱使賢善，無愛敬心，失他
<lb n="0064a12" ed="T"/>前人深厚福田。又倒亂佛法故。凡在家俗人，
<lb n="0064a13" ed="T"/>常於三寶求淸淨福，割損肉血以種善根；今
<lb n="0064a14" ed="T"/>出家人反持信物，贈遺白衣，俗人反於出家
<lb n="0064a15" ed="T"/>人所，生希望心。又若以少物贈遺白衣，因此
<lb n="0064a16" ed="T"/>起七寶塔，造立精舍，乃至四事滿<name role="" type="person">閻浮提</name>一
<lb n="0064a17" ed="T"/>切聖衆，亦不如靜坐淸淨持戒，卽是供養眞
<lb n="0064a18" ed="T"/>實法身。若有強力，能破塔壞像，於僧有折損
<lb n="0064a19" ed="T"/>者，得以塔物僧物隨時消息。律不犯中，若與
<lb n="0064a20" ed="T"/>父母、病人、小兒、姙娠婦女、牢獄繫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064001" n="0064001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0064001" n="0064001"/><anchor xml:id="beg0064001" n="0064001"/>閑<anchor xml:id="end0064001"/>、及寺中
<lb n="0064a21" ed="T"/>客作者，不犯。若種華果樹，自取華乃至敎人
<lb n="0064a22" ed="T"/>貫華，持供養佛法僧者，一切無犯。若人欲打，
<lb n="0064a23" ed="T"/>被賊，虎狼恐怖之處，若擔<anchor xml:id="nkr_note_add_0064a2301" n="0064a2301"/><anchor xml:id="beg0064a2301" n="0064a2301"/>刺<anchor xml:id="end0064a2301"/>來，於中走避者，
<lb n="0064a24" ed="T"/>不犯。若度河溝渠坑，跳躑者不犯。若伴在後，
<lb n="0064a25" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0064002" n="0064002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0064002" n="0064002"/><anchor xml:id="beg0064002" n="0064002"/>逈<anchor xml:id="end0064002"/>顧不見而嘯喚，不犯。若爲父母、若病人、若
<lb n="0064a26" ed="T"/>閉牢獄，若篤信優婆塞有病、若在獄，看書持
<lb n="0064a27" ed="T"/>往；若爲塔、僧、病比丘事，開持書往反，一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064003" n="0064003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0064003" n="0064003"/><anchor xml:id="beg0064003" n="0064003"/>無<anchor xml:id="end0064003"/>
<lb n="0064a28" ed="T"/>犯。</p><p xml:id="pT40p0064a2802" cb:place="inline">惡性拒僧違諫戒第十三。具五緣：一自身
<lb n="0064a29" ed="T"/>不能離惡，將欲作罪；二諸善比丘如法勸諫；
<pb n="0064b" ed="T" xml:id="T40.1804.0064b"/>
<lb n="0064b01" ed="T"/>三不受來諫，自恃陵他；四僧如法設諫；五三
<lb n="0064b02" ed="T"/>法竟，犯。此人倚旁略敎但自觀身，不須見過；
<lb n="0064b03" ed="T"/>佛令諫之。《多論》問：如經中說，但自觀身行，諦
<lb n="0064b04" ed="T"/>視善不善；今戒文展轉相敎，豈非相違？答：佛
<lb n="0064b05" ed="T"/>因時制戒，言乖趣合，不相違背。有六種不同：
<lb n="0064b06" ed="T"/>一前人有愛憎，發言諫有損，故云但自觀身
<lb n="0064b07" ed="T"/>行；若爲慈心有利益者，則云共語相諫。二若
<lb n="0064b08" ed="T"/>鈍根無智，則言說無益，便止；若聰智利根，發
<lb n="0064b09" ed="T"/>言有益，便諫。三若少聞見，出言無補便止；若
<lb n="0064b10" ed="T"/>廣聞博見，有所弘益便諫。四若爲利養名聞
<lb n="0064b11" ed="T"/>便息；若利安衆生，闡揚佛法便諫。五爲現
<lb n="0064b12" ed="T"/>法樂，但欲自攝便止；若欲以化益，使天下同
<lb n="0064b13" ed="T"/>己，則展轉相諫。六若爲新出家者，愛戀妻子，
<lb n="0064b14" ed="T"/>便言但自觀身行；若久染佛法，力能兼人，則
<lb n="0064b15" ed="T"/>令展轉相敎等。律不犯中：初諫便捨，若非法
<lb n="0064b16" ed="T"/>律；若爲無智人訶諫時，語彼言，汝和尙阿闍
<lb n="0064b17" ed="T"/>梨所行亦爾，汝可更學問誦經；若其事實爾，
<lb n="0064b18" ed="T"/>若錯說者，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0064b1809" cb:place="inline">二不定中，文疏久列，在
<lb n="0064b19" ed="T"/>戒本解，略述大意。《多論》制意四種：一爲止誹
<lb n="0064b20" ed="T"/>謗故，二爲除鬪諍故，三爲增尙佛法故，四爲
<lb n="0064b21" ed="T"/>斷障道惡業次第故。</p><p xml:id="pT40p0064b2109" cb:place="inline">初不定中，四緣犯之：一
<lb n="0064b22" ed="T"/>是屛處，二是女人，三無第三人，四隨所作，犯。
<lb n="0064b23" ed="T"/>《四分》：女人者，人女有智命未終也。獨者，一比丘
<lb n="0064b24" ed="T"/>一女人。在屛處者，有二種：一者見屛，若塵霧
<lb n="0064b25" ed="T"/>若黑闇中，不相見也；二者聞屛，乃至常語不
<lb n="0064b26" ed="T"/>聞聲處。覆處者，上有蓋也。障處者，若樹牆壁
<lb n="0064b27" ed="T"/>籬，若衣及餘障也。可作淫處者，得容行淫處。
<lb n="0064b28" ed="T"/>《僧祇》云：若母女姊妹、親里非親里、若老若少、
<lb n="0064b29" ed="T"/>在家出家，是女人也。設有餘人，若眠、若狂、嬰
<pb n="0064c" ed="T" xml:id="T40.1804.0064c"/>
<lb n="0064c01" ed="T"/>兒等，悉名爲獨。《善見》云：見聞屛者，謂無眼者、
<lb n="0064c02" ed="T"/>聾者、睡者，及多女人是也。如上諸緣，並是犯
<lb n="0064c03" ed="T"/>位，廣如前篇。</p><p xml:id="pT40p0064c0306" cb:place="inline">後不定戒，略同前者，唯露處爲
<lb n="0064c04" ed="T"/>異。</p><p xml:id="pT40p0064c0402" cb:place="inline">三十捨墮，懺法如後，直明種相。</p><p xml:id="pT40p0064c0414" cb:place="inline">初長衣過
<lb n="0064c05" ed="T"/>限戒。《多論》三意：一因開畜長，貪於俗利，壞道
<lb n="0064c06" ed="T"/>功德財；二比丘積貯，與俗無別，失信敬心；三
<lb n="0064c07" ed="T"/>違佛四依，非節儉行故。具六緣犯。一是已長
<lb n="0064c08" ed="T"/>衣，謂三衣之外財也。《四分》云：長衣者，長如來
<lb n="0064c09" ed="T"/>八指，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0064004" n="0064004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0064004" n="0064004"/><anchor xml:id="beg0064004" n="0064004"/>廣<anchor xml:id="end0064004"/>四指是也。《多論》云：佛指面廣二寸。
<lb n="0064c10" ed="T"/>準前姬周尺，長一尺六寸，廣八寸也。若長廣
<lb n="0064c11" ed="T"/>互過減，皆不結犯，要二俱過。《多論》云：餘不應
<lb n="0064c12" ed="T"/>量者，過限捨，作吉羅懺。故須俱說。《十誦》七種
<lb n="0064c13" ed="T"/>衣不作淨施：三衣、坐具、雨衣、覆瘡衣，第七及
<lb n="0064c14" ed="T"/>百一供身具。《多論》：三衣雖不受，日過無犯，但
<lb n="0064c15" ed="T"/>有缺衣、壞威儀二罪。若本說淨，今作三衣；卽
<lb n="0064c16" ed="T"/>失本淨，以三衣無長可防故。又捨此衣，更受
<lb n="0064c17" ed="T"/>餘衣；前衣說淨，不者犯長。又比丘有緣得褻，
<lb n="0064c18" ed="T"/>指作三衣，則不犯長。若一衣三肘五肘外，有
<lb n="0064c19" ed="T"/>長說淨。問：月望衣不割簪縫，過日犯者？答：彼
<lb n="0064c20" ed="T"/>中先有故者堪受持故；須作衣相，方免長過。
<lb n="0064c21" ed="T"/>上論文指，先無三衣者耳。已上諸文，故須第
<lb n="0064c22" ed="T"/>一是己長衣。《鼻奈耶》云：以一日所成故。二雖
<lb n="0064c23" ed="T"/>知是長，若忘等緣，則無有罪，故二明屬己定；
<lb n="0064c24" ed="T"/>三應量之財<note place="inline">綿毛之類，禮非衣攝，不合</note>；四不說淨；五無因緣，
<lb n="0064c25" ed="T"/>謂迦提一月、五月等；六過十日，便犯。</p><p xml:id="pT40p0064c2515" cb:place="inline">《多論》：得
<lb n="0064c26" ed="T"/>應量、不應量衣，卽說淨者益善；若不說，至十
<lb n="0064c27" ed="T"/>日無咎。若不作淨、不受持，至十一日地了時，
<lb n="0064c28" ed="T"/>應量者，捨作提懺；不應量者，同前。《善見》：若一
<lb n="0064c29" ed="T"/>處縛束，一罪；若不縛束，計衣段段，明相出，隨
<pb n="0065a" ed="T" xml:id="T40.1804.0065a"/>
<lb n="0065a01" ed="T"/>處得罪。問：能染應量，所染云何？答：通應不應。
<lb n="0065a02" ed="T"/>如足食竟，正不正俱犯足。若能染是不應量
<lb n="0065a03" ed="T"/>財，而染應量不？答大小雖殊，捨懺義一；律結
<lb n="0065a04" ed="T"/>大提，論結小吉，故皆一染。《僧祇》云：若二人共
<lb n="0065a05" ed="T"/>物未分，若施僧物分未入手，病人囑授物未
<lb n="0065a06" ed="T"/>與，若聞受戒弟子知識送衣未入手，若貿衣
<lb n="0065a07" ed="T"/>決價未入手，若織衣未入手；雖過十日，皆不
<lb n="0065a08" ed="T"/>犯捨。若施僧衣，未分者，雖久不犯。若已分、多
<lb n="0065a09" ed="T"/>人共分，中有善毘尼人，爲衆人作淨，無犯；不
<lb n="0065a10" ed="T"/>作，過十日犯捨<note place="inline">此是共活人，前句不共活也</note>。律中，邊方開五
<lb n="0065a11" ed="T"/>事，長衣入手十日方犯；準此，餘方未必手捉
<lb n="0065a12" ed="T"/>始犯。《伽論》云：十日衣云何爲犯？謂入手、若膝
<lb n="0065a13" ed="T"/>上、肩上，作想是我物，從是數過十日。《明了論》：
<lb n="0065a14" ed="T"/>有物眼所至得，非身至得，入算數者；如人施
<lb n="0065a15" ed="T"/>衣穌等，但作屬己意，過日犯。有身至得，非眼
<lb n="0065a16" ed="T"/>至得；有眼身至得。非算數者，若人不許自受，
<lb n="0065a17" ed="T"/>擬施三寶。有非二至得，亦入算數。《四分》中：若
<lb n="0065a18" ed="T"/>初日得衣，二日不得，乃至十一日，通皆不犯。
<lb n="0065a19" ed="T"/>如是等類，具有八門，通不相染；餘無法緣是
<lb n="0065a20" ed="T"/>犯。二者中間淨施，三遣與人，四者失衣，五者
<lb n="0065a21" ed="T"/>故壞<note place="inline">謂風火水濕，隨緣灼爛</note>，六作非衣<note place="inline">謂非服用，<g ref="#CB04249">㡌</g>襪之屬</note>，七親厚意<note place="inline">以非
<lb n="0065a22" ed="T"/>己物故</note>，八若忘去<note place="inline">以心迷故。或忘財體，若忘加法，並開十日</note>。律又云：若捨
<lb n="0065a23" ed="T"/>墮衣，不捨，更貿餘衣；一尼薩耆，一突吉羅。昔
<lb n="0065a24" ed="T"/>以財去，畜心染犯。論中不爾。《多》云：若先應量
<lb n="0065a25" ed="T"/>捨墮物，卽作應量不應量衣，此衣盡捨作提
<lb n="0065a26" ed="T"/>懺；若先不應量捨墮物，作前二衣，並捨作吉
<lb n="0065a27" ed="T"/>羅懺。二若先應量捨墮物，更貿得衣財，卽
<lb n="0065a28" ed="T"/>作二衣；此衣不懺，懺先提罪<note place="inline">準此，後衣無染</note>。若不應量，
<lb n="0065a29" ed="T"/>貿得二衣，不捨；已入淨故，懺先突吉羅。上律
<pb n="0065b" ed="T" xml:id="T40.1804.0065b"/>
<lb n="0065b01" ed="T"/>結一尼薩耆者，謂前衣墮罪；一吉羅者，謂不
<lb n="0065b02" ed="T"/>懺輒貿，違佛語故。律云：尼薩耆衣不捨，不應
<lb n="0065b03" ed="T"/>與人，乃至作三衣等。</p><p xml:id="pT40p0065b0309" cb:place="inline">不犯者，十日內若轉淨
<lb n="0065b04" ed="T"/>施，若遣與人。若賊奪等想者，此物實在，謂賊
<lb n="0065b05" ed="T"/>持去等，雖經多日，無心故畜，無犯。《十誦》更得
<lb n="0065b06" ed="T"/>十日開之。若作失想，亦同上<anchor xml:id="nkr_note_orig_0065001" n="0065001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0065001" n="0065001"/><anchor xml:id="beg0065001" n="0065001"/>解<anchor xml:id="end0065001"/>云奪衣、失衣、
<lb n="0065b07" ed="T"/>燒衣、漂衣者<note place="inline">謂衣財實失，後還得者；更得十日說淨，更受持之</note>。取著者<note place="inline">謂前奪失
<lb n="0065b08" ed="T"/>三衣，然有犯長之衣；以三衣體無，卽正衣所攝，斷相續心，直懺先罪</note>。《伽論》云：頗有過
<lb n="0065b09" ed="T"/>十日衣，卽一夜離宿耶？答：謂取過十日衣，作
<lb n="0065b10" ed="T"/>三衣受；出界外，明相出者是也。故知得作。何
<lb n="0065b11" ed="T"/>故前云犯捨不得作三衣？答：此據有本三衣；
<lb n="0065b12" ed="T"/>今此且充衣色，罪仍須懺；如《善見》遭賊得著
<lb n="0065b13" ed="T"/>五大色衣，及以《僧祇》中借俗衣受持等。律云：
<lb n="0065b14" ed="T"/>若他與作被，不犯<note place="inline">以是重物，不應輕財，不合說淨故。而未見正文開也</note>。《十誦》：施
<lb n="0065b15" ed="T"/>僧被褥，僧及一人亦得受。律云：付衣者遠行
<lb n="0065b16" ed="T"/><note place="inline">謂隔礙不得說也</note>，或水陸道斷等，不淨施、不與人，皆不
<lb n="0065b17" ed="T"/>犯。</p><p xml:id="pT40p0065b1702" cb:place="inline">離三衣宿戒第二。具六緣成犯：一是三衣，
<lb n="0065b18" ed="T"/>二加受持，三衣人異礙，四不捨會，五無因緣，
<lb n="0065b19" ed="T"/>六明相出便犯。</p><p xml:id="pT40p0065b1907" cb:place="inline">三衣、五衣，得波逸提；餘衣突吉
<lb n="0065b20" ed="T"/>羅。非謂畜長之衣；此乃百一供身服者，佛令
<lb n="0065b21" ed="T"/>受持，違受，故結吉。長衣淨施，有別人可依，知
<lb n="0065b22" ed="T"/>有何過，不同昔解。又三衣是制，通上中下，違
<lb n="0065b23" ed="T"/>故得重；百一衣助身，開於中品，違受故輕；長
<lb n="0065b24" ed="T"/>則下類，別施他人，自卽非貯，故全無犯。餘如
<lb n="0065b25" ed="T"/>《戒本疏》。</p><p xml:id="pT40p0065b2504" cb:place="inline">二受衣方法，反以作衣等法，並如下
<lb n="0065b26" ed="T"/>卷衣法中。</p><p xml:id="pT40p0065b2605" cb:place="inline">三衣人異礙，《四分》他部相成有四，
<lb n="0065b27" ed="T"/>卽染、隔、情、界也。上之三礙，通界並有；若論界
<lb n="0065b28" ed="T"/>礙，彼此不通。故文云：失衣者，僧伽藍裏有若
<lb n="0065b29" ed="T"/>干界<note place="inline">謂上三礙在伽藍院內故，衣則有多界</note>；不失衣者，僧伽藍裏有
<pb n="0065c" ed="T" xml:id="T40.1804.0065c"/>
<lb n="0065c01" ed="T"/>一界<note place="inline">謂無上三礙也</note>。初明染礙者。律云：比丘脫衣，在
<lb n="0065c02" ed="T"/>俗人處形露，佛令除村。村有五義，謂誹謗、生
<lb n="0065c03" ed="T"/>疑、爲護梵行等。卽此女人與比丘同處，性相
<lb n="0065c04" ed="T"/>乖忤，多致譏迹。佛不許同室同坐同行同住，
<lb n="0065c05" ed="T"/>並生染故。若取衣持，恐壞梵行；必與同處，衣
<lb n="0065c06" ed="T"/>須隨身。二者隔礙。律云：若水陸道斷澁難等，
<lb n="0065c07" ed="T"/>離衣開無有過。《僧祇》：寺門外不捉戶鑰，無十
<lb n="0065c08" ed="T"/>二桄梯，是名離衣。三者情礙。律云：若奪想、失
<lb n="0065c09" ed="T"/>想，若賊、惡獸、命梵等緣。《僧祇》：兄弟<anchor xml:id="nkr_note_orig_0065002" n="0065002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0065002" n="0065002"/><anchor xml:id="beg0065002" n="0065002"/>子<anchor xml:id="end0065002"/>齊之
<lb n="0065c10" ed="T"/>處。《多論》：王來界內，大小行處，近王左右，並非
<lb n="0065c11" ed="T"/>衣界；及以作幻作樂人等入界，亦如王法。以
<lb n="0065c12" ed="T"/>情隔故，妨於來往，故名失衣。四者界礙。界有
<lb n="0065c13" ed="T"/>兩種，自然、作法。上之三礙，入此二界，通界失
<lb n="0065c14" ed="T"/>衣，並非衣界；若無三礙，二界各別，通得護衣。
<lb n="0065c15" ed="T"/>《五分》云：若作法衣界，及自然衣界，比丘於中
<lb n="0065c16" ed="T"/>不得自在往反，是名別界；反上同界。</p><p xml:id="pT40p0065c1615" cb:place="inline">若論作
<lb n="0065c17" ed="T"/>法，下卷明之；今明自然，有十五界。《四分》有十
<lb n="0065c18" ed="T"/>一種。一僧伽藍界，二者村界，各有四種；謂周
<lb n="0065c19" ed="T"/>匝垣牆、柵籬、籬牆不周、四周有屋也。此等
<lb n="0065c20" ed="T"/>諸相不周，伽藍相壞，樹車等界叢生，故云若
<lb n="0065c21" ed="T"/>干界。此止是別界，不名僧村二所。今言若干
<lb n="0065c22" ed="T"/>界者，有上三礙互生，來往譏難，故失衣也。《僧
<lb n="0065c23" ed="T"/>祇》、《五分》中：同界者，僧羯磨作不失衣界，於中
<lb n="0065c24" ed="T"/>得自在往反；異界者，不得自在往反是也。乃
<lb n="0065c25" ed="T"/>至舍屋、尼寺、聚落、重屋、車乘場、露地、道行界亦
<lb n="0065c26" ed="T"/>爾。</p><p xml:id="pT40p0065c2602" cb:place="inline">三樹界者。與人等，足蔭覆如趺坐<note place="inline">如此樹相已上，乃有
<lb n="0065c27" ed="T"/>衣界可護也</note>；此但明其小相。《十誦》：不相接樹，取日正
<lb n="0065c28" ed="T"/>中時陰影覆處，若雨墮時水不及處；置衣在
<lb n="0065c29" ed="T"/>此樹，身在餘處，若不取衣等皆犯。若相接樹，
<pb n="0066a" ed="T" xml:id="T40.1804.0066a"/>
<lb n="0066a01" ed="T"/>乃至一拘盧舍者，隨所著衣無犯。《善見》日正
<lb n="0066a02" ed="T"/>中時，影覆處同上；若樹枝偏長，衣在陰頭，人
<lb n="0066a03" ed="T"/>在樹根，亦不失衣。林界者，衣在林中，十四肘
<lb n="0066a04" ed="T"/>中不失衣；此林有人來往，無衣界，應隨身，不
<lb n="0066a05" ed="T"/>隨者失。上《十誦》林界一拘盧者，謂是太林無
<lb n="0066a06" ed="T"/>難；此言十四肘者，謂四樹相連，勢非廣及，故
<lb n="0066a07" ed="T"/>衣界狹小也。《僧祇》：蒲萄蔓架，一切瓜瓠等架，
<lb n="0066a08" ed="T"/>各四相取二十五肘，名衣界。《明了論》解：若衣
<lb n="0066a09" ed="T"/>在樓樹下，身在上者，失衣；若衣在上，身在樓
<lb n="0066a10" ed="T"/>樹下，不失，以上得落下故。</p><p xml:id="pT40p0066a1011" cb:place="inline">四場界者。律云：於
<lb n="0066a11" ed="T"/>中治五穀處也。謂村外空靜處。</p><p xml:id="pT40p0066a1113" cb:place="inline">五車界，六船
<lb n="0066a12" ed="T"/>界，並俱在陸地。律云：若車船迴轉處。此但明
<lb n="0066a13" ed="T"/>住車。《十誦》：行車者，前車向中車杖所及處，中
<lb n="0066a14" ed="T"/>車向前後車杖所及處，後車向中車杖所及
<lb n="0066a15" ed="T"/>處；若不及者，是名異界。《僧祇》：載船水中，有多
<lb n="0066a16" ed="T"/>住處；若自在往反，不會無犯；反上卽犯。</p><p xml:id="pT40p0066a1616" cb:place="inline">七舍
<lb n="0066a17" ed="T"/>界。《四分》無相，此謂村外別舍；若據村聚相，後
<lb n="0066a18" ed="T"/>當廣說。《僧祇》：若樓閣梯隥道外二十五肘，名
<lb n="0066a19" ed="T"/>衣界；若著衣在閣上，下宿，有梯通，無犯。準《四
<lb n="0066a20" ed="T"/>分》庫倉界，據明內爲言。雨無任得。對上舍界，
<lb n="0066a21" ed="T"/>因解聚落。《四分》云村界。《善見》：無市云村，有市
<lb n="0066a22" ed="T"/>名聚落。《薩婆多論》，四句相對：一是聚非家界，
<lb n="0066a23" ed="T"/>如二聚落各有一家。二是家非聚，如一大聚
<lb n="0066a24" ed="T"/>落，更無異聚，而有多家。三亦具二界，聚落有
<lb n="0066a25" ed="T"/>二，各多家是。四俱非者，蘭若界也。聚落者，《十
<lb n="0066a26" ed="T"/>誦》、《多論》：人民共住，名聚落界。言別界者，雞飛
<lb n="0066a27" ed="T"/>不及，棄糞掃外，箭射及外，名爲異界。言同界
<lb n="0066a28" ed="T"/>者，四邊聚落，各有一家，若有車梯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0066001" n="0066001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0066001" n="0066001"/><anchor xml:id="beg0066001" n="0066001"/>逈<anchor xml:id="end0066001"/>轉相及，
<lb n="0066a29" ed="T"/>得登出入；身在梯根下臥，置衣在四聚落，不
<pb n="0066b" ed="T" xml:id="T40.1804.0066b"/>
<lb n="0066b01" ed="T"/>失衣；以梯梁相接，無隔礙故。聚落止有一家，
<lb n="0066b02" ed="T"/>衣在家內，車梯上下臥，不失衣<note place="inline">以無別家可對故也</note>。若自
<lb n="0066b03" ed="T"/>然界內，箭射及處，至明相出不失衣；若衣在
<lb n="0066b04" ed="T"/>外，身在家中亦爾。若衆多家，衣在家內，身在
<lb n="0066b05" ed="T"/>梯車下，失衣；以家界各別故。家有一界、別界。
<lb n="0066b06" ed="T"/>別界者，父母兄弟兒子，若異食異業，雖同一
<lb n="0066b07" ed="T"/>處，事各不同，是名族界；若同食業，名一家界。
<lb n="0066b08" ed="T"/>族亦有一界、別界。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0066002" n="0066002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0066002" n="0066002"/><anchor xml:id="beg0066002" n="0066002"/>別界<anchor xml:id="end0066002"/>住處，是名一界；別
<lb n="0066b09" ed="T"/>界者，若作食處、取水處、便利處是。若在二處，
<lb n="0066b10" ed="T"/>皆失衣。《僧祇》：四聚相接，衣枕頭臥；頭及手脚
<lb n="0066b11" ed="T"/>各在一界，衣在頭底。明相出，衣離頭，犯捨；若
<lb n="0066b12" ed="T"/>手脚至衣所，不犯。《十誦》、《多論》云：若安衣二界
<lb n="0066b13" ed="T"/>中，在二界上臥，不失衣，各有身分故。《十誦》：舍
<lb n="0066b14" ed="T"/>界者，若外道舍，門屋食堂中庭廁處。衣在一
<lb n="0066b15" ed="T"/>外道舍，身在餘舍者，失衣；若同見同論，不犯。
<lb n="0066b16" ed="T"/>若諸戲笑人遊行營處，如前取水處等，失衣；
<lb n="0066b17" ed="T"/>若同屬一主，不犯<note place="inline">此謂情礙</note>。《多論》：重舍屬一主，人衣
<lb n="0066b18" ed="T"/>互上下重，不失；若是異主，衣人上下，中間不
<lb n="0066b19" ed="T"/>通，故失。上並《四分》無文，理須通允。</p><p xml:id="pT40p0066b1914" cb:place="inline">八堂界者，
<lb n="0066b20" ed="T"/>律云：多敞露。九庫界者，積藏諸車乘販賣物。
<lb n="0066b21" ed="T"/>十倉界者，儲積穀米處。</p><p xml:id="pT40p0066b2110" cb:place="inline">十一阿蘭若界。律云：
<lb n="0066b22" ed="T"/>蘭若者無界<note place="inline">謂逈在空野，無別諸界，假以樹量大小</note>。八樹中間，一樹間
<lb n="0066b23" ed="T"/>七弓，弓長四肘；通計五十八步四尺八寸；兼
<lb n="0066b24" ed="T"/>其勢分，七十有餘。次明不足者，取外部成用。</p>
<lb n="0066b25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0066b2501">十二道行界者。《十誦》：比丘與師持衣道中行，
<lb n="0066b26" ed="T"/>前後四十九尋內，不失。《多論》：縱廣亦得四十九
<lb n="0066b27" ed="T"/>尋，不失。《僧祇》：道中臥，持三衣枕頭；明相出，衣
<lb n="0066b28" ed="T"/>離者犯。準應身在樹界、蘭若也。《善見》：若使沙
<lb n="0066b29" ed="T"/>彌俗人持衣前入界，比丘後入不知，謂言界
<pb n="0066c" ed="T" xml:id="T40.1804.0066c"/>
<lb n="0066c01" ed="T"/>外，明相出，謂失；不失衣。依止亦爾。律云失想，
<lb n="0066c02" ed="T"/>界外爲言。若弟子夏未滿，爲師持衣，値人說
<lb n="0066c03" ed="T"/>法，貪聞法故，明相出不犯離師；和尙得離衣
<lb n="0066c04" ed="T"/>罪。《明了論》：小便等所偪事，由他加行難，所作
<lb n="0066c05" ed="T"/>憐愍。此義轉車界中廣說。解云：大小便病怖
<lb n="0066c06" ed="T"/>畏難偪，夜出界，未得還而曉，亦不失衣。又二
<lb n="0066c07" ed="T"/>人共宿，三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0066003" n="0066003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0066003" n="0066003"/><anchor xml:id="beg0066003" n="0066003"/>水<anchor xml:id="end0066003"/>同置一處，一人急事須夜行，不
<lb n="0066c08" ed="T"/>持自衣，誤持住人衣去；至曉，行人失衣。由行
<lb n="0066c09" ed="T"/>人誤取故失，不由住人，故不失衣。行人意晟，
<lb n="0066c10" ed="T"/>故言加行，猶此住人是難，許此難不失衣。</p><p xml:id="pT40p0066c1017" cb:place="inline">十
<lb n="0066c11" ed="T"/>三洲界者。《善見》云：十四肘內不失衣。若有人
<lb n="0066c12" ed="T"/>來往，衣不隨身者失。</p><p xml:id="pT40p0066c1209" cb:place="inline">十四水界。《善見》云：蘭若
<lb n="0066c13" ed="T"/>處坐禪，天欲曉患睡，脫衣置岸，入池洗浴，明
<lb n="0066c14" ed="T"/>相出犯捨。《毘尼母》云：著衣岸上，入一脚水中
<lb n="0066c15" ed="T"/>者，不犯失衣。《僧祇》：水中道行界者，二十五肘；
<lb n="0066c16" ed="T"/>若船上者，入水卽捨。</p><p xml:id="pT40p0066c1609" cb:place="inline">十五井界。《僧祇》：道行露
<lb n="0066c17" ed="T"/>地井蘭旁宿，置衣在二十五肘內，身在外者，
<lb n="0066c18" ed="T"/>失衣。衣在井中，應繩連，垂手繩井中，得會衣；
<lb n="0066c19" ed="T"/>與井上界別也。以此例餘坑窨窖等。</p><p xml:id="pT40p0066c1915" cb:place="inline">此十五
<lb n="0066c20" ed="T"/>種自然界，大小如上。若準《四分》，加於勢分。文
<lb n="0066c21" ed="T"/>云：僧伽藍界者，在伽藍邊，中人若用甎石擲
<lb n="0066c22" ed="T"/>所及處，是名界；乃至庫藏界亦如是。諸部並
<lb n="0066c23" ed="T"/>無勢分。《善見》中，無也。彼有擲石之文，別爲餘
<lb n="0066c24" ed="T"/>事。彼文云：中人擲石者，不健不羸人盡力擲
<lb n="0066c25" ed="T"/>至落處，不取轉處。諸師評之，一十三步。卽以
<lb n="0066c26" ed="T"/>此量，十五自然通著，唯不通法界。必須入界，
<lb n="0066c27" ed="T"/>方乃會衣。《僧祇》云：比丘有緣至他處留宿，彼
<lb n="0066c28" ed="T"/>有比丘及尼，衣有長者，應借受持。無者，俗人
<lb n="0066c29" ed="T"/>有被，應借取，作淨安紐，然後受持。又無衣者，
<pb n="0067a" ed="T" xml:id="T40.1804.0067a"/>
<lb n="0067a01" ed="T"/>後夜當疾還寺，莫逾城出。到寺門未開者，至
<lb n="0067a02" ed="T"/>門屋下<note place="inline">以門屋梁連界內故。彼律無勢分，以此爲自然界，不同《四分》，應知也</note>。若無者，內
<lb n="0067a03" ed="T"/>手著門孔中，水瀆中；先以物攪，勿令觸毒蟲。
<lb n="0067a04" ed="T"/>又無此孔，應逾牆入，勿令人疑。若不得入，當
<lb n="0067a05" ed="T"/>捨衣。寧無衣，犯小罪，以輕易重故。若準此言，
<lb n="0067a06" ed="T"/>必界內有上三礙，不得外護，必失持衣。故文
<lb n="0067a07" ed="T"/>云：若在餘處宿，明相未出，若至擲石所及處
<lb n="0067a08" ed="T"/><note place="inline">謂界內無三礙</note>，若手捉衣<note place="inline">謂界內有染情礙</note>，若捨衣<note place="inline">謂界內隔礙等，及界外事</note>；若
<lb n="0067a09" ed="T"/>不作如上三事，明相出，隨所離衣，犯捨。</p><p xml:id="pT40p0067a0916" cb:place="inline">上十
<lb n="0067a10" ed="T"/>五自然衣界，各別不通，故有別名。律云：此伽
<lb n="0067a11" ed="T"/>藍界，非彼伽藍；乃至樹車庫藏，一一亦爾。而
<lb n="0067a12" ed="T"/>僧村二界，攝相義強；雖有樹舍，沒名不顯；諸
<lb n="0067a13" ed="T"/>界相望，不論強弱。故樹下有車，別有車界；車
<lb n="0067a14" ed="T"/>外有樹，亦有樹界，無別勢分。若僧村二界勢
<lb n="0067a15" ed="T"/>分，有樹等界；便於樹界、僧界中分勢分。如此
<lb n="0067a16" ed="T"/>例餘準知。若堂庫有車船，卽從堂庫之界。律
<lb n="0067a17" ed="T"/>云：庫者，積藏諸乘也。由彼堂庫，四面收攝，本
<lb n="0067a18" ed="T"/>障是強，不同樹車場等，無外可攝故。如淨地
<lb n="0067a19" ed="T"/>不周，通皆置食，不犯。類餘諸界相，未足攝他；
<lb n="0067a20" ed="T"/>若互錯涉，各別有界，如《戒本疏》中。</p><p xml:id="pT40p0067a2014" cb:place="inline">第五無因
<lb n="0067a21" ed="T"/>緣。有緣汎列七種：一別人作法，或對首，或心念
<lb n="0067a22" ed="T"/><note place="inline">非謂作法開離，以輕易重</note>。二對僧作法離，有二：初有緣乞得，
<lb n="0067a23" ed="T"/>《四分》老病比丘<note place="inline">三十已去名爲老</note>三衣重者，羯磨離衣，
<lb n="0067a24" ed="T"/>法如《疏》說；二者共作迦絺那衣。三者對處作
<lb n="0067a25" ed="T"/>法離，卽不失衣界。四蘭若恐怖離。五王路隔
<lb n="0067a26" ed="T"/>塞，命梵等離。六迦提賞勞離。七如《五分》僧塔
<lb n="0067a27" ed="T"/>諸緣，及他要事，聽六夜離無罪；若事訖不反，
<lb n="0067a28" ed="T"/>吉羅。就七中更分，前三得法離，後三無法離，
<lb n="0067a29" ed="T"/>蘭若通有無。六夜送入村，無法離。恐失遙捨，
<pb n="0067b" ed="T" xml:id="T40.1804.0067b"/>
<lb n="0067b01" ed="T"/>是有法離。得罪分別：第二、第四、第五六七，一
<lb n="0067b02" ed="T"/>向無罪，以有緣故。五中隔塞，或望斷故失衣；
<lb n="0067b03" ed="T"/>不失如後。就第三攝衣界中，無三礙故，開通
<lb n="0067b04" ed="T"/>往反；若有三礙，不免失衣。第二對僧作法，有
<lb n="0067b05" ed="T"/>緣時在不失；限滿便失，得罪。餘一一準思知
<lb n="0067b06" ed="T"/>而會通。</p><p xml:id="pT40p0067b0604" cb:place="inline">律不犯中，奪失燒漂壞五想者<note place="inline">衣實見在，
<lb n="0067b07" ed="T"/>妄起想心，經宿失受，無罪。決心謂失，卽是捨心；無情過故，不犯捨也。《善見》不失者，師主疑心，恐在界外；此謂失體，不
<lb n="0067b08" ed="T"/>同《論》云衣不失受也</note>。若水陸道斷，若賊惡獸命梵等難，若
<lb n="0067b09" ed="T"/>不捨衣，不犯；此是情隔兩礙，失受無罪。若先
<lb n="0067b10" ed="T"/>慢不攝，後雖經緣，失衣犯捨；若諸難忽生，往
<lb n="0067b11" ed="T"/>會不得，洹懷領受，必不失法。由難忽生，非情
<lb n="0067b12" ed="T"/>過故，離亦無罪。如受欲事，界內有難，持出界
<lb n="0067b13" ed="T"/>外，還來不失。此亦同之。前言失受，事隔不知，
<lb n="0067b14" ed="T"/>而經明相，失受無罪。若女人來往，染礙進退，
<lb n="0067b15" ed="T"/>比二礙可知。又有不立染礙，止是情攝者，此
<lb n="0067b16" ed="T"/>不通諸部。問：忘不持衣外行，至夜方覺，取會
<lb n="0067b17" ed="T"/>無緣，失不？答：彼人恒自將隨身，忽忘，事同長
<lb n="0067b18" ed="T"/>衣開之。上且解如是，不盡極多，廣如《戒本含
<lb n="0067b19" ed="T"/>注疏》及《刪補羯磨疏》中明之。</p><p xml:id="pT40p0067b1912" cb:place="inline">月望衣戒三。此
<lb n="0067b20" ed="T"/>戒是但三衣者，得少財爲換故衣；以不足故，
<lb n="0067b21" ed="T"/>佛開一月；過限而畜，故制。畜長比丘得卽說
<lb n="0067b22" ed="T"/>淨，不須此戒。六緣成犯：一故壞三衣；二財少
<lb n="0067b23" ed="T"/>不足；三爲換三衣，擬替故者；四不說淨，作三
<lb n="0067b24" ed="T"/>衣；五無因緣<note place="inline">同長衣</note>；六過限犯。此戒三位，初十
<lb n="0067b25" ed="T"/>日常開；若十一日至二十九日得者，隨日作
<lb n="0067b26" ed="T"/>成，不得更開；至三十日，若得不得，若同不同，
<lb n="0067b27" ed="T"/>一向限之。《僧祇》云：十日卽作，作衣時，餘人相
<lb n="0067b28" ed="T"/>助浣染牽裁，刺長刺短煮染，作淨已受持；若
<lb n="0067b29" ed="T"/>恐不竟，麁行急竟受持，後更細刺。此律但線
<pb n="0067c" ed="T" xml:id="T40.1804.0067c"/>
<lb n="0067c01" ed="T"/>絣裁割，卽免長過。若三俱故，並少不同，皆開
<lb n="0067c02" ed="T"/>一月；若大衣同足限滿者，下二衣財少不足
<lb n="0067c03" ed="T"/>者，亦染犯長。由有故壞三衣，非正替故。所以
<lb n="0067c04" ed="T"/>文云：隨衣多少，盡捨也。餘同長衣開也。</p><p xml:id="pT40p0067c0416" cb:place="inline">取非
<lb n="0067c05" ed="T"/>親尼衣戒四。具五緣：一是比丘尼。簡下二衆，
<lb n="0067c06" ed="T"/>取得吉羅。二非親里。律云：親里者，父母親里
<lb n="0067c07" ed="T"/>七世有親也。《善見》：父親者，伯叔兄弟兒孫；母
<lb n="0067c08" ed="T"/>親者，舅姨乃至兒孫。皆謂同氣義親，不雜異
<lb n="0067c09" ed="T"/>姓。又云：出家婦者，非親里也。伯叔之婦例同。
<lb n="0067c10" ed="T"/>《十誦》云：若是親里，少尙持與，何況不足而取。
<lb n="0067c11" ed="T"/>《五分》：若親里尼犯戒，取衣者吉羅。三應量衣。
<lb n="0067c12" ed="T"/>律中，五衣中取一衣，故爲犯緣。《僧祇》：若取鉢
<lb n="0067c13" ed="T"/>乃餘小小物，得無犯。四虛心送與，除乞得，無
<lb n="0067c14" ed="T"/>犯。《僧祇》：尼借比丘衣，得著破還，無犯。若尼與
<lb n="0067c15" ed="T"/>下二衆及俗人衣，云汝持此衣與某甲比丘，
<lb n="0067c16" ed="T"/>可得福德；取者，無犯。五領受已。《伽論》：尼放衣
<lb n="0067c17" ed="T"/>置地，寄大德，隨意用！便捨去；比丘作同意用，
<lb n="0067c18" ed="T"/>無犯。《僧祇》：使人受同犯。《十誦》、《多論》：十僧取尼
<lb n="0067c19" ed="T"/>一衣，十僧皆墮；十尼持一衣與一僧，得十墮。
<lb n="0067c20" ed="T"/>《十誦》：若尼先請，若爲說法故與，一切無犯。《五
<lb n="0067c21" ed="T"/>分》：諸尼以衣鉢施比丘，若先無心求，彼自布
<lb n="0067c22" ed="T"/>施者，當觀，有長者得取。準此，犯戒止在貪心，
<lb n="0067c23" ed="T"/>制戒之意可見。《四分》亦云：佛吿尼言，當畜五
<lb n="0067c24" ed="T"/>衣完堅者，餘衣隨意淨施，若與人。旣云與人，
<lb n="0067c25" ed="T"/>則何簡於道俗。律不犯中，若從親里比丘尼
<lb n="0067c26" ed="T"/>邊取衣<note place="inline">準律，七世父母爲親里。且據父親，有亡世不同：一高祖，二曾祖，三禰祖，四父，五己身，六兒，
<lb n="0067c27" ed="T"/>七孫是也</note>，若貿易，爲佛圖及僧取者，皆不犯。</p><p xml:id="pT40p0067c2718" cb:place="inline">使非
<lb n="0067c28" ed="T"/>親尼浣故衣戒五。浣、染、打，實是三戒，同由一
<lb n="0067c29" ed="T"/>衣生。此戒業重。律云：語使浣染打，若作者，三
<pb n="0068a" ed="T" xml:id="T40.1804.0068a"/>
<lb n="0068a01" ed="T"/>尼薩耆波逸提。五緣成：一是比丘尼。若是下
<lb n="0068a02" ed="T"/>二衆，律結小罪。二非親里。《善見》：令出家婦浣
<lb n="0068a03" ed="T"/>染亦犯；若使尼煖水覓樵鑽火，一切吉羅。《五
<lb n="0068a04" ed="T"/>分》：令非親尼浣，而親里浣；如是互作，五句皆
<lb n="0068a05" ed="T"/>墮。《僧祇》：若使尼爲師浣者，吉羅。今或有人畜
<lb n="0068a06" ed="T"/>尼弟子，多令浣縫；以非俗親，皆犯捨墮；亦誤
<lb n="0068a07" ed="T"/>弟子因交致染，遂犯重罪，深須愼哉。三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0068001" n="0068001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0068001" n="0068001"/><anchor xml:id="beg0068001" n="0068001"/>足<anchor xml:id="end0068001"/>
<lb n="0068a08" ed="T"/>己故衣。律云：乃至一經身著者。《僧祇》云：乃至
<lb n="0068a09" ed="T"/>一枕頭。《善見》：若革屣囊，無犯。《伽》中，乃至尼師
<lb n="0068a10" ed="T"/>壇，亦犯捨墮。四自使浣打。《僧祇》：自與使與等
<lb n="0068a11" ed="T"/>四句皆犯。若使親尼浣，而弟子爲浣，不犯；若
<lb n="0068a12" ed="T"/>云，遣汝弟子爲我浣者，犯。若著垢膩衣入尼
<lb n="0068a13" ed="T"/>寺，爲浣者，不犯；若先有方便心者，犯捨。《十誦》：
<lb n="0068a14" ed="T"/>若犯捨衣與浣，犯小罪。準此無重犯。一衣無
<lb n="0068a15" ed="T"/>過有重犯。《僧祇》：若爲車馬灒汚，使尼湔，亦犯
<lb n="0068a16" ed="T"/>捨；不可截故，全捨。五浣染打竟，便犯。《四分》：使
<lb n="0068a17" ed="T"/>浣打新衣，及使尼家二衆，俱吉羅。《善見》云：若
<lb n="0068a18" ed="T"/>浣竟，比丘言未淨，重使尼浣，比丘尼薩耆、吉
<lb n="0068a19" ed="T"/>羅。不犯中，律云：若病，若爲佛僧，若借他衣而
<lb n="0068a20" ed="T"/>尼浣等，不犯。</p><p xml:id="pT40p0068a2006" cb:place="inline">從非親俗人乞衣戒六。《多論》：制
<lb n="0068a21" ed="T"/>不聽乞有四益：一令佛法增尙故，二爲止諍
<lb n="0068a22" ed="T"/>訟故，三爲滅前人不善心故，四爲令衆生於
<lb n="0068a23" ed="T"/>正法中生信樂故。《五百問論》：昔有比丘，多乞
<lb n="0068a24" ed="T"/>積聚，不肯爲福，又不行道，命終作一肉駱駝
<lb n="0068a25" ed="T"/>山，廣數十里。時世飢餓，一國之人日日取食，
<lb n="0068a26" ed="T"/>隨割隨生；有一他國人來見，便斫取，便大喚
<lb n="0068a27" ed="T"/>動地。人問其故，便言：吾本是道人，爲貪財不
<lb n="0068a28" ed="T"/>施，負此國人物，以肉償之；我不負卿物，是故
<lb n="0068a29" ed="T"/>喚耳。佛吿比丘，貪爲大患，捨之則應比丘之
<pb n="0068b" ed="T" xml:id="T40.1804.0068b"/>
<lb n="0068b01" ed="T"/>法。又云：若人乞比丘物，云是好、非好；若實好
<lb n="0068b02" ed="T"/>言好，得物犯墮；不好言好，犯棄。若貧乏比丘，
<lb n="0068b03" ed="T"/>中前得將白衣沙彌入市乞錢，中後不合<note place="inline">應是
<lb n="0068b04" ed="T"/>無戒沙彌也</note>。具六緣成：一三衣具足<note place="inline">縱不具者，須乞取衣；若乞五穀，律結吉羅</note>。
<lb n="0068b05" ed="T"/>二無因緣，謂奪失三衣也。非謂迦提月中開
<lb n="0068b06" ed="T"/>從他乞。必是無少，交不濟冬；隨量乞衣，不得
<lb n="0068b07" ed="T"/>盈貯。三非親里。《五分》、《多論》：從親里乞好衣，
<lb n="0068b08" ed="T"/>若貧匱，若與少索多，一切吉羅。四爲己乞應
<lb n="0068b09" ed="T"/>量衣。《十誦》、《僧祇》：乞得四肘以上犯。若自乞，使
<lb n="0068b10" ed="T"/>人乞，作寒暑相，若爲方便說法，是等得者，皆
<lb n="0068b11" ed="T"/>墮；除乞漉水囊、小小補衣物、繫頭物、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0068002" n="0068002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0068002" n="0068002"/><anchor xml:id="beg0068002" n="0068002"/>裏<anchor xml:id="end0068002"/>瘡衣、
<lb n="0068b12" ed="T"/>緣中一條、<anchor xml:id="beg_1d" type="star"/>裏<anchor xml:id="end_1d"/>脚踝鞞、拭手面身巾等，皆得。若
<lb n="0068b13" ed="T"/>乞是物時，施主施全衣財者，得取；本有方便
<lb n="0068b14" ed="T"/>心，但索小者，或容得大者，犯捨。五彼與。六領
<lb n="0068b15" ed="T"/>受便犯。《四分》：若被賊奪衣裸形者，佛言：當以
<lb n="0068b16" ed="T"/>耎草、樹葉覆形，應往寺邊，若取長衣。若知友
<lb n="0068b17" ed="T"/>邊取。若無者，僧中問，取可分衣。若無者，問取
<lb n="0068b18" ed="T"/>僧衣臥具。若不與者，自開庫看，若褥敷氈被，
<lb n="0068b19" ed="T"/>摘解取裁作衣，出外乞。若得已應還，浣染縫
<lb n="0068b20" ed="T"/>治，安置本處；若不還本處，如法治。《十誦》：本處
<lb n="0068b21" ed="T"/>空，隨著近處。餘如〈雜法〉中。律不犯中，若奪失
<lb n="0068b22" ed="T"/>三衣，從非親里乞。《五分》開衣壞時得乞，通前
<lb n="0068b23" ed="T"/>五緣。律又云：或爲他乞，他爲己乞，或不求而
<lb n="0068b24" ed="T"/>得，若從親里乞，若同出家人乞者，一切不犯。
<lb n="0068b25" ed="T"/>《五分》：非法求施，施非法求，二俱犯罪。</p><p xml:id="pT40p0068b2515" cb:place="inline">過分取
<lb n="0068b26" ed="T"/>衣戒七。六緣：一比丘失奪三衣。二非親居士。
<lb n="0068b27" ed="T"/>三爲失奪故施；若不爲失，隨受無罪。四比丘
<lb n="0068b28" ed="T"/>知彼爲失故施。五過知足。六領受便犯。律云：
<lb n="0068b29" ed="T"/>若失一衣，不應取。若失二衣，餘有一衣重數；
<pb n="0068c" ed="T" xml:id="T40.1804.0068c"/>
<lb n="0068c01" ed="T"/>若二重三重四重，應摘作若僧伽梨，乃至安陀
<lb n="0068c02" ed="T"/>會。《善見》云：若都失者，取上下二衣，餘一衣別
<lb n="0068c03" ed="T"/>處乞。《四分》：若自恣多與衣者，若衣細、若衣薄、
<lb n="0068c04" ed="T"/>若不牢，應取作二三四重；當安緣，肩上應貼
<lb n="0068c05" ed="T"/>垢膩處，應安鉤紐。若有餘殘，語居士言：此餘
<lb n="0068c06" ed="T"/>殘裁作何等？若彼言：我不以失衣故與，我曹
<lb n="0068c07" ed="T"/>自與大德耳！若彼欲受便取。前戒爲他，不犯；
<lb n="0068c08" ed="T"/>此戒若爲他乞受，犯。</p><p xml:id="pT40p0068c0809" cb:place="inline">勸增衣價戒八。論犯六
<lb n="0068c09" ed="T"/>緣成：一非親俗人，虛心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0068003" n="0068003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0068003" n="0068003"/><anchor xml:id="beg0068003" n="0068003"/>辨<anchor xml:id="end0068003"/>價，二施期有限，
<lb n="0068c10" ed="T"/>三知限施，四嫌少勸增，五彼爲增價縷，六領
<lb n="0068c11" ed="T"/>受便犯。《四分》中，爲居士施衣，嫌少更求，乃至
<lb n="0068c12" ed="T"/>增一錢十六分之一分，若增縷乃至一線也。
<lb n="0068c13" ed="T"/>《十誦》：有勸增色量價，三捨墮。律不犯中，先受
<lb n="0068c14" ed="T"/>自恣請而往求，知足，於求中減少作；若從親
<lb n="0068c15" ed="T"/>里求、出家人求、已爲他、他爲己、不求自得，不
<lb n="0068c16" ed="T"/>犯。餘如《疏》中。</p><p xml:id="pT40p0068c1606" cb:place="inline">勸二家增衣價戒九。制緣同前，
<lb n="0068c17" ed="T"/>唯勸合二家爲異。《五分》乃至勸夫婦合作一
<lb n="0068c18" ed="T"/>衣，亦捨墮。《僧祇》中：知足者，若與細者，云我
<lb n="0068c19" ed="T"/>是練若頭陀林中住，索不如者、麁者，皆犯捨
<lb n="0068c20" ed="T"/><note place="inline">以口自述德</note>。</p><p xml:id="pT40p0068c2006" cb:place="inline">過限<anchor xml:id="nkr_note_orig_0068004" n="0068004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0068004" n="0068004"/><anchor xml:id="beg0068004" n="0068004"/>怱<anchor xml:id="end0068004"/>切索衣價戒十。五緣成犯：一
<lb n="0068c21" ed="T"/>施主送寶，二爲貿衣用，三付人轉貿，四過分
<lb n="0068c22" ed="T"/>索之，五得入手便犯。律不犯者，若遣使吿知，
<lb n="0068c23" ed="T"/>若彼言不須卽相布施，是比丘應以時耎語
<lb n="0068c24" ed="T"/>方便索衣。若爲作波利迦羅故與，以時耎語
<lb n="0068c25" ed="T"/>方便索得者，不犯。</p><p xml:id="pT40p0068c2508" cb:place="inline">乞蠶綿作袈裟戒十一。《多
<lb n="0068c26" ed="T"/>論》四意：一爲止誹謗故，二長信敬故，三爲行
<lb n="0068c27" ed="T"/>道得安樂故，四不害衆生命故。《四分》：因比丘
<lb n="0068c28" ed="T"/>至養蠶家，乞未成綿已成綿作臥具，便待看
<lb n="0068c29" ed="T"/>暴繭作聲，因訶制之。若純作、若雜以毳劫具、
<pb n="0069a" ed="T" xml:id="T40.1804.0069a"/>
<lb n="0069a01" ed="T"/>若麻及餘縷雜作成者。若斤斧細剉斬、和泥
<lb n="0069a02" ed="T"/>塗壁及埵。《多論》中：憍奢耶者，此是綿名，如秦
<lb n="0069a03" ed="T"/>地養蠶法。若乞繭、乞綿、乞縷織布，成衣者墮。
<lb n="0069a04" ed="T"/>言臥具者，是三衣也<note place="inline">卽三衣總名臥具，猶如此方被之相，故取通號</note>。外國
<lb n="0069a05" ed="T"/>作衣，凡有二種：一細擘布貯，如作氈法；二綿
<lb n="0069a06" ed="T"/>作縷織成衣也。亦得作三衣受持。以乞得故，
<lb n="0069a07" ed="T"/>作成捨墮。《善見》云：乃至雜一毛便犯。憍奢耶
<lb n="0069a08" ed="T"/>者，絲中微者，蠶口初出名忽。《僧祇》云：紐揲經
<lb n="0069a09" ed="T"/>緯穿雜者，一切捨墮，受用得越。《央掘經》：繒綿
<lb n="0069a10" ed="T"/>皮物，若展轉來，離殺者手，施持戒人；不應受
<lb n="0069a11" ed="T"/>者，是比丘法；若受者非悲，不破戒。《涅槃》中，皮
<lb n="0069a12" ed="T"/>革履屣、憍奢耶衣，如是衣服，悉皆不畜，是正
<lb n="0069a13" ed="T"/>經律。今有一方禪衆，皆著艾布者，豈不順敎。
<lb n="0069a14" ed="T"/>《五分》云：蠶家施綿，受已施僧，不得自入。以此
<lb n="0069a15" ed="T"/>諸部相對，故知所制意重。野蠶尙犯，何況家
<lb n="0069a16" ed="T"/>蠶；雜忽尙犯，何況純作。多有人乞覓而作三
<lb n="0069a17" ed="T"/>衣，此合斬捨，不合受持，著著得罪，如律明
<lb n="0069a18" ed="T"/>示。如諸律所明，不得往屠家乞肉血，及作蘇
<lb n="0069a19" ed="T"/>乳家乞乳，並犯故。《多論》：若無蠶家，乞繭自作
<lb n="0069a20" ed="T"/>綿，無罪。爲出賣故，有蟲者吉羅。若乞成綿貯
<lb n="0069a21" ed="T"/>衣，不犯。若蟲壞者，作敷具，無犯。作不應量衣，
<lb n="0069a22" ed="T"/>一切敷具，吉羅。律中自作敎他，作成者犯墮，
<lb n="0069a23" ed="T"/>不成吉羅。若爲他作，一切吉羅。不犯者，若
<lb n="0069a24" ed="T"/>得已成者，斧斬和泥塗埵，餘如《戒本疏》。</p><p xml:id="pT40p0069a2416" cb:place="inline">黑毛
<lb n="0069a25" ed="T"/>臥具戒十二。此四臥具戒，並是三衣總號，昔
<lb n="0069a26" ed="T"/>人疑之，至今不決。《僧祇》：氈僧伽梨乃至坐具
<lb n="0069a27" ed="T"/>等。四緣成犯：一純黑毛，二作袈裟，三爲己，
<lb n="0069a28" ed="T"/>四作成犯。律中自作敎他，同犯墮，如上。不犯
<lb n="0069a29" ed="T"/>者，若得已成者，若裁割壞<note place="inline">元作擬割</note>，若細薄疊作兩
<pb n="0069b" ed="T" xml:id="T40.1804.0069b"/>
<lb n="0069b01" ed="T"/>重<note place="inline">元意後得</note>，若作褥，若作小方坐具，若作臥氈，或
<lb n="0069b02" ed="T"/>儭鉢內氈、剃刀囊、作帽、作襪、作攝熱巾、作裹
<lb n="0069b03" ed="T"/>革屣巾，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0069b0308" cb:place="inline">白毛三衣戒十三。因緣同
<lb n="0069b04" ed="T"/>前。佛制參作，違敎故犯。五緣成：一三毛參
<lb n="0069b05" ed="T"/>作；二擬作三衣臥具；三爲己；四增好減惡，下
<lb n="0069b06" ed="T"/>至一兩；五作成便犯。</p><p xml:id="pT40p0069b0609" cb:place="inline">減六年作三衣戒十四。
<lb n="0069b07" ed="T"/>六緣成：一有故臥具減六年，二不捨故者與
<lb n="0069b08" ed="T"/>人，三僧不聽許，四更作新者，五爲己，六作成
<lb n="0069b09" ed="T"/>便犯。《僧祇》以老病持氈僧伽梨，不滿六年，不
<lb n="0069b10" ed="T"/>得更作。若身不羸膄，顏色不惡，白羯磨衆，一
<lb n="0069b11" ed="T"/>一不成。《四分》不犯者，僧白二聽，及滿六年；若
<lb n="0069b12" ed="T"/>減六年，捨故更作新者；若得已成者，若無，若
<lb n="0069b13" ed="T"/>他與作，一切得。</p><p xml:id="pT40p0069b1307" cb:place="inline">不貼坐具戒十五。五緣：一先
<lb n="0069b14" ed="T"/>有故坐具，二更作新者，三爲己，四無心以故
<lb n="0069b15" ed="T"/>者貼，五作成便犯。此與後九十中者，相對四
<lb n="0069b16" ed="T"/>句：一作新如量不貼，犯此戒；二作故過量，犯
<lb n="0069b17" ed="T"/>後戒；後二俱句，準知。律中，造新坐具時，若故
<lb n="0069b18" ed="T"/>者未壞，未有穿孔，當取浣染治，牽挽令舒；裁
<lb n="0069b19" ed="T"/>割取縱廣一磔手貼新者上，若邊若中央，以
<lb n="0069b20" ed="T"/>壞色故。但言須貼，不言氈布，隨十種衣通得。
<lb n="0069b21" ed="T"/>《僧祇》：氈作方一磔手。取故氈時，不得從少聞
<lb n="0069b22" ed="T"/>犯戒者、無聞者、住壞房不治者、惡名人、斷見
<lb n="0069b23" ed="T"/>人、遠離二師者、不喜咨問人、不分別魔事人，
<lb n="0069b24" ed="T"/>不應取；取則反上。不尖邪、凹凸、缺角、穿壞、垢
<lb n="0069b25" ed="T"/>膩，著時令方圓得正。《多》云：若無長者，短亦應
<lb n="0069b26" ed="T"/>用。《善見》云：故者，下至一經坐，不須貼。律不犯
<lb n="0069b27" ed="T"/>中，裁取故者貼；若彼自無得處，更作新者
<lb n="0069b28" ed="T"/><note place="inline">必有得處，如上律論</note>；若他爲作，若得已成者，若純故者作，
<lb n="0069b29" ed="T"/>不犯。</p><p xml:id="pT40p0069b2903" cb:place="inline">持羊毛過限戒十六。四緣：一是好羊毛，
<pb n="0069c" ed="T" xml:id="T40.1804.0069c"/>
<lb n="0069c01" ed="T"/>除賤故。律云：頭項足毛不犯。《僧祇》：持駝毛、獺
<lb n="0069c02" ed="T"/>毛、猪毛，犯越；成器不犯。《五分》：聽用馳毛貯褥。
<lb n="0069c03" ed="T"/>二是己物。三自持。《僧祇》：三人共有，各持齊九
<lb n="0069c04" ed="T"/>由旬，重檐者俱犯。第四，《四分》：若道行得羊毛
<lb n="0069c05" ed="T"/>處，須者應取。自持至三由旬，當令人持，乃至
<lb n="0069c06" ed="T"/>彼處，中間不得佐助；若持，吉羅。令尼等四衆，
<lb n="0069c07" ed="T"/>亦吉。若持餘衣，若麻等，皆吉。若擔餘物貫杖
<lb n="0069c08" ed="T"/>頭，亦吉。若擔毳裝、毳繩，及餘處毛，若作帽巾
<lb n="0069c09" ed="T"/>等，不犯。</p><p xml:id="pT40p0069c0904" cb:place="inline">使非親尼浣染毛戒十七。制意、犯緣，
<lb n="0069c10" ed="T"/>同浣衣戒。又《多論》云：爲增尙佛法故制。若諸
<lb n="0069c11" ed="T"/>尼衆，執作浣染，廢修正業，則無威儀，破增尙
<lb n="0069c12" ed="T"/>法。又止惡法次第因緣，各令淸淨故，餘如《疏》
<lb n="0069c13" ed="T"/>中。</p><p xml:id="pT40p0069c1302" cb:place="inline">畜錢寶戒十八。《多論》云，佛制此戒有三益：
<lb n="0069c14" ed="T"/>一爲息誹謗故，二爲滅鬪諍故，三爲成聖種
<lb n="0069c15" ed="T"/>節儉行故。寶是八不淨財，且因料簡四門：一
<lb n="0069c16" ed="T"/>列數顯過，二開制不同，三結罪輕重，四交貿
<lb n="0069c17" ed="T"/>多罪少罪。</p><p xml:id="pT40p0069c1705" cb:place="inline">初中列數者：一田宅園林，二種植
<lb n="0069c18" ed="T"/>生種，三貯積穀帛，四畜養人僕，五養繫禽獸，
<lb n="0069c19" ed="T"/>六錢寶貴物，七氈褥釜鑊，八象金飾床及諸
<lb n="0069c20" ed="T"/>重物。此之八名，經論及律盛列通數，顯過不
<lb n="0069c21" ed="T"/>應。相承次比，如上具述，不出佛經。二明過者。
<lb n="0069c22" ed="T"/>諸戒不對俗制，唯此對之，令道俗通禁；見畜
<lb n="0069c23" ed="T"/>捉者，知非佛子。故律經中，皆言沙門四患，卽
<lb n="0069c24" ed="T"/>此戒是；若有畜者，非我弟子。《五分》亦云：必定
<lb n="0069c25" ed="T"/>不信我之法律。由此八種，皆長貪壞道，汚染
<lb n="0069c26" ed="T"/>梵行，有得穢果，故名不淨也。餘如正解中。</p><p xml:id="pT40p0069c2617" cb:place="inline">二
<lb n="0069c27" ed="T"/>明開畜者。經中禁重，如後所明。律中在事，小
<lb n="0069c28" ed="T"/>機意狹，故多開畜。第一不淨中，由是妨道，別
<lb n="0069c29" ed="T"/>人不開；一口小房，有資道要，依上開畜。《毘尼
<pb n="0070a" ed="T" xml:id="T40.1804.0070a"/>
<lb n="0070a01" ed="T"/>母》云：畢陵伽爲國人所重，施一小寺；羅網車
<lb n="0070a02" ed="T"/>輿，<anchor xml:id="nkr_note_add_0070a0201" n="0070a0201"/><anchor xml:id="beg0070a0201" n="0070a0201"/>駞<anchor xml:id="end0070a0201"/>驢等畜，僧坊所須，開受。《僧祇》中：爲僧故
<lb n="0070a03" ed="T"/>得受。《善見》：居士施田地，別人不得用；若供養
<lb n="0070a04" ed="T"/>僧者，得受。《多論》：檀越欲作大房舍，應開解示
<lb n="0070a05" ed="T"/>語令小作，順少欲法；若爲容多人故作者，不
<lb n="0070a06" ed="T"/>應違意。《五分》：有人施僧田宅店肆，聽受，使淨
<lb n="0070a07" ed="T"/>人知之。《善見》：若人以池施僧，供給浣濯，及一
<lb n="0070a08" ed="T"/>切衆生聽飮用者，隨意得受。二種植根栽。若
<lb n="0070a09" ed="T"/>如《僧祇》，爲僧營理者，得。別人不開，卽汚家法
<lb n="0070a10" ed="T"/>中，自種敎他，一切不合；除供養佛法僧。餘如
<lb n="0070a11" ed="T"/>雜法中說。三貯積穀帛。昔云，儉開三十六石，
<lb n="0070a12" ed="T"/>出《善生經》；余自披撿眞僞二本，並無，擧世夢
<lb n="0070a13" ed="T"/>傳。《涅槃》云：聲聞僧者，無有積聚；所謂奴婢僕
<lb n="0070a14" ed="T"/>使、庫藏、穀米、鹽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0070001" n="0070001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0070001" n="0070001"/><anchor xml:id="beg0070001" n="0070001"/>豉<anchor xml:id="end0070001"/>、胡麻、大小諸豆，若自手作
<lb n="0070a15" ed="T"/>食，自磨自舂，種種非法故。若有說言，如來聽
<lb n="0070a16" ed="T"/>畜非法之物，舌則卷縮。《僧祇》云：若比丘糴粟
<lb n="0070a17" ed="T"/>時作念，此後時恐貴，今糴此穀，我當依是得
<lb n="0070a18" ed="T"/>誦經坐禪行道。而不言多少。準酌一夏之糧，
<lb n="0070a19" ed="T"/>亦隨時料其豐儉。鹽則準前穀量，盡形藥中
<lb n="0070a20" ed="T"/>加法亦得。律中：比丘道行，得大麥小麥班豆
<lb n="0070a21" ed="T"/>粳米，佛開受之；安置囊幞內盛之，應合淨
<lb n="0070a22" ed="T"/>施。故文中，諸比丘得道路糧，開受，淨人賞擧。
<lb n="0070a23" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0070002" n="0070002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0070002" n="0070002"/><anchor xml:id="beg0070002" n="0070002"/>復<anchor xml:id="end0070002"/>卷具有說淨方法。四畜諸僮僕。《增一》云：
<lb n="0070a24" ed="T"/>長者將女施佛，佛不受。若受者，漸生重罪，因
<lb n="0070a25" ed="T"/>說欲過，羅刹女等事。《僧祇》：若人云施僧奴、若
<lb n="0070a26" ed="T"/>施使人、若施園民婦，一切不應受；若言施供
<lb n="0070a27" ed="T"/>給僧，男淨人聽受。若施別人，一切不得；若施
<lb n="0070a28" ed="T"/>淨人，爲料理僧故，別人得受。若施尼僧，乃至
<lb n="0070a29" ed="T"/>別人，反前，唯言女淨人爲異。今諸伽藍，多畜
<pb n="0070b" ed="T" xml:id="T40.1804.0070b"/>
<lb n="0070b01" ed="T"/>女人，或賣買奴婢者，其中穢雜，孰可言哉！豈
<lb n="0070b02" ed="T"/>唯犯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0070003" n="0070003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0070003" n="0070003"/><anchor xml:id="beg0070003" n="0070003"/>淫<anchor xml:id="end0070003"/>，盜亦通犯。深知聖制不許，凡豈強
<lb n="0070b03" ed="T"/>哉。《僧祇》：畢陵伽在聚落自泥房，王與使人，三
<lb n="0070b04" ed="T"/>反不受；云：若能盡壽持五戒奉齋，然後受
<lb n="0070b05" ed="T"/>之。《十誦》：守竹園寺有五百人，<name role="" type="person">王舍城</name>中也。有
<lb n="0070b06" ed="T"/>十種施無福：一謂施女人，二戲具，三畫男女
<lb n="0070b07" ed="T"/>合像，四酒，五非法語，六器仗，七大刀，八毒
<lb n="0070b08" ed="T"/>藥，九惡牛，十敎他作如是施。五畜畜生。律中
<lb n="0070b09" ed="T"/>比丘畜猫子狗子乃至衆鳥，並不得畜。《僧祇》
<lb n="0070b10" ed="T"/>若人施僧一切衆生，並不應受。衆生者，馬驢
<lb n="0070b11" ed="T"/>猪羊麞鹿，如是一切自餘野鳥獸等。若見比
<lb n="0070b12" ed="T"/>丘不受，云我當殺之；應語令自施水草，守護
<lb n="0070b13" ed="T"/>勿令傷害；不得剪翅籠繫，若能飛行自活者，
<lb n="0070b14" ed="T"/>放去莫拘之。《善見》：若施牛羊，不得受；若云施
<lb n="0070b15" ed="T"/>乳酪等五味，得受。餘一切畜生亦爾。《涅槃經》
<lb n="0070b16" ed="T"/>中：比丘之法，不得賣買生口等。《伽論》：爲塔故
<lb n="0070b17" ed="T"/>受駝馬驢。今有施佛法家畜生，而知事有賣
<lb n="0070b18" ed="T"/>者，並不合聖敎。《十輪》：若施四方僧物、田宅、淨
<lb n="0070b19" ed="T"/>人，不與持戒，反與破戒；自恣受用，幷與白衣
<lb n="0070b20" ed="T"/>同共食啖；因此刹利居士，皆入阿鼻。《日藏分》
<lb n="0070b21" ed="T"/>云：於我法中，假令如法，始從一人乃至四人，
<lb n="0070b22" ed="T"/>不聽受田宅園林車馬奴婢等常住僧物；若
<lb n="0070b23" ed="T"/>滿五人，乃得受之。《大集》亦同。《四分》：乘乘戒中，
<lb n="0070b24" ed="T"/>開老病得乘男乘，女乘尼騎，如瞻病法。《僧祇》：
<lb n="0070b25" ed="T"/>船車牛馬等乘，無病不合，唯因水中船行者
<lb n="0070b26" ed="T"/>得。六畜錢寶。若元作自畜之意，不合；若擬淨
<lb n="0070b27" ed="T"/>施與他，依律文開。《僧祇》、《十誦》、《善見》云：若病人
<lb n="0070b28" ed="T"/>得者，令淨人畜，爲貿藥故。若多人與藥錢直，
<lb n="0070b29" ed="T"/>得置氈褥底，眼暗未時，手觸在無，不犯。又云：
<pb n="0070c" ed="T" xml:id="T40.1804.0070c"/>
<lb n="0070c01" ed="T"/><name role="" type="person">末利夫人</name>施僧布薩錢，佛言聽受。準義付他。
<lb n="0070c02" ed="T"/>又居士持金銀，與僧作寺食堂園田，比丘不
<lb n="0070c03" ed="T"/>得受，犯吉羅；應付淨人，口得處分。若施作飮
<lb n="0070c04" ed="T"/>食衣藥臥具，亦不自受。若受後作衣服用，得
<lb n="0070c05" ed="T"/>吉羅；應付淨人。《雜含》云：自今已後，須木直索
<lb n="0070c06" ed="T"/>木，乃至須人工等，亦直索之，愼勿爲己受取
<lb n="0070c07" ed="T"/>金寶。則破《四分》人解。律云：若爲作屋故，求材
<lb n="0070c08" ed="T"/>木、竹草、樹皮，得受；不應自爲身受<note place="inline">若文不了，引經自明</note>。餘
<lb n="0070c09" ed="T"/>如正解。七聽畜重物。《毘尼母》：別人聽受刻鏤
<lb n="0070c10" ed="T"/>大床，唯除金寶。若綿褥者，他施已成者，《十誦》
<lb n="0070c11" ed="T"/>開受。《毘尼母》、《四<anchor xml:id="nkr_note_orig_0070004" n="0070004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0070004" n="0070004"/><anchor xml:id="beg0070004" n="0070004"/>分<anchor xml:id="end0070004"/>》：氍毹等<anchor xml:id="nkr_note_orig_0070005" n="0070005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0070005" n="0070005"/><anchor xml:id="beg0070005" n="0070005"/>等<anchor xml:id="end0070005"/>，他施聽受；廣
<lb n="0070c12" ed="T"/>三肘，長五肘，淨施畜。若鐵瓦甁等，銅盆、銅盔
<lb n="0070c13" ed="T"/>等器，別人得受。八者佛不開者。《善見》云：不得
<lb n="0070c14" ed="T"/>捉一切穀，除米。若施器仗者，僧應打壞，不得
<lb n="0070c15" ed="T"/>賣。施樂器者，不得捉，得賣。《增一》云：若得金寶
<lb n="0070c16" ed="T"/>施，呪願已，還反施主。《涅槃》云：若有人言，如來
<lb n="0070c17" ed="T"/>憐愍一切衆生，善知時宜，說輕爲重、說重爲
<lb n="0070c18" ed="T"/>輕。觀知我等弟子，有人供給，所須無乏，如是
<lb n="0070c19" ed="T"/>之人，佛則不聽受畜一切八不淨物。若諸弟
<lb n="0070c20" ed="T"/>子，無人供須，時世饑饉飮食難得，爲欲護
<lb n="0070c21" ed="T"/>持建立正法，我聽弟子受畜奴婢金銀車乘
<lb n="0070c22" ed="T"/>田宅穀米，賣易所須；雖聽受畜如是等物，要
<lb n="0070c23" ed="T"/>須淨施篤信檀越。如是四法，所應依止；我爲
<lb n="0070c24" ed="T"/>肉眼諸衆生說是四依，終不爲慧眼者說；若
<lb n="0070c25" ed="T"/>有三藏反上說者，亦不應依。又說八不淨財，
<lb n="0070c26" ed="T"/>十餘處文，皆極毀破，不令畜服。又云：若優婆
<lb n="0070c27" ed="T"/>塞，知此比丘破戒受畜八法，不應給施；又不
<lb n="0070c28" ed="T"/>應以袈裟因緣，恭敬禮拜；若共僧事，死墮地
<lb n="0070c29" ed="T"/>獄。《十輪經》說，據不知持犯者，並須恭敬。又《涅
<pb n="0071a" ed="T" xml:id="T40.1804.0071a"/>
<lb n="0071a01" ed="T"/>槃經》：窮終極敎，不用亦得；以護法故，小小非
<lb n="0071a02" ed="T"/>要。</p><p xml:id="pT40p0071a0202" cb:place="inline">三明畜罪輕重。八中，六七金錢綿褥得墮，
<lb n="0071a03" ed="T"/>以違淨施故；餘則吉羅，畜者亦少。</p><p xml:id="pT40p0071a0314" cb:place="inline">四交貿輕
<lb n="0071a04" ed="T"/>重。若以此八，貿衣犯捨。以衣得寶綿毹，亦捨；
<lb n="0071a05" ed="T"/>若得餘六，並得吉羅。若以衣寶相易，皆墮；貿
<lb n="0071a06" ed="T"/>餘六種吉羅。六自相貿皆吉；得衣寶者皆提。
<lb n="0071a07" ed="T"/>此謂與俗人增減，與五衆得小罪。《多論》：若說
<lb n="0071a08" ed="T"/>淨錢寶，後貿衣財，作三衣鉢器，入百一物數，
<lb n="0071a09" ed="T"/>不須說淨；已外須說。若犯罪者，悔於僧中；已
<lb n="0071a10" ed="T"/>用錢寶貿衣財及百一物者，不須捨之，已入
<lb n="0071a11" ed="T"/>淨故。已外成衣、不成衣，一切說淨無罪。</p><p xml:id="pT40p0071a1116" cb:place="inline">正解
<lb n="0071a12" ed="T"/>本戒。此是畜寶戒，九、十是捉寶戒；文言手
<lb n="0071a13" ed="T"/>捉，別時意也。具四緣：一是錢寶，二知是，三爲
<lb n="0071a14" ed="T"/>己，四受取便犯。此之一戒，人患者多；但內無
<lb n="0071a15" ed="T"/>高節，外成鄙穢；不思聖誡嚴猛，唯縱無始貪
<lb n="0071a16" ed="T"/>癡。故律言：非我弟子。準此，失戒矣！又云：佛
<lb n="0071a17" ed="T"/>吿大臣，若見沙門釋子，以我爲師，而受金銀
<lb n="0071a18" ed="T"/>錢寶，則決定知非沙門釋子。又《雜含》云：若爲
<lb n="0071a19" ed="T"/>沙門釋子自受畜者，當知五欲功德，悉應淸
<lb n="0071a20" ed="T"/>淨。又《增一》云：梵志書述，若是如來者，不受珍
<lb n="0071a21" ed="T"/>寶。故略引多文，證成非濫。佛世尊欲增尙弟
<lb n="0071a22" ed="T"/>子，令棄鄙業；遠超三界，近爲世範。今乃反自
<lb n="0071a23" ed="T"/>墜陷，自畜自捉；劇城市之商賈，信佛法之煙
<lb n="0071a24" ed="T"/>雲；反自誇陳，妄排法律；云但無貪心，豈有罪
<lb n="0071a25" ed="T"/>失。出此言者，妄自矜持；不思位是下凡，輕撥
<lb n="0071a26" ed="T"/>大聖；一分之利尙計，不及俗士高逸；何異螳
<lb n="0071a27" ed="T"/>蜋拒輪之智，不殊飛蛾赴火之能；豈唯畜捉
<lb n="0071a28" ed="T"/>長貪，方生重盜之始。故略述誡勸，有智者臨
<lb n="0071a29" ed="T"/>境深思。《涅槃》云：若能遠離八毒蛇法，是名淸
<pb n="0071b" ed="T" xml:id="T40.1804.0071b"/>
<lb n="0071b01" ed="T"/>淨聖衆福田，應爲人天供養；淸淨果報，非肉
<lb n="0071b02" ed="T"/>眼所能分別。又云：祇桓比丘，不與受金銀者
<lb n="0071b03" ed="T"/>共住說戒自恣，一河飮水；利養之物，悉不共
<lb n="0071b04" ed="T"/>之；若有共僧事者，命終墮大地獄。《智論》云：出
<lb n="0071b05" ed="T"/>家菩薩，守護戒故，不畜財物；以戒之功德，勝
<lb n="0071b06" ed="T"/>於布施。又《涅槃》第十一卷下文云：菩薩持息
<lb n="0071b07" ed="T"/>世譏嫌戒，與性重無別。廣有明文。息世戒者，
<lb n="0071b08" ed="T"/>卽白四羯磨所得。諸文如彼，恒須細讀。《四分》：
<lb n="0071b09" ed="T"/>錢者，有八種，金銀等，上有文像。《僧祇》：生色、似
<lb n="0071b10" ed="T"/>色，皆提。生色者金，似色者銀<note place="inline">似猶像也</note>。錢者，隨國
<lb n="0071b11" ed="T"/>用。一切不得捉，捉得提，應僧中悔。《多》云七
<lb n="0071b12" ed="T"/>寶者，金、銀、摩尼、眞珠、珊瑚、車渠、馬腦；當取，犯
<lb n="0071b13" ed="T"/>捨墮；莫自手取，如法說淨者不犯。若似寶、銅、
<lb n="0071b14" ed="T"/>鐵、虎珀、水精、僞珠、鍮石等；以五種取，爲畜故
<lb n="0071b15" ed="T"/>者，吉羅；不應自取，如法說淨得。若捉金薄金
<lb n="0071b16" ed="T"/>像，藏擧自他寶，並墮，不犯此戒。若似寶，入百
<lb n="0071b17" ed="T"/>一物數，不須作淨，皆得畜一；百一之外，皆是
<lb n="0071b18" ed="T"/>長物，若不入百一數，如前說淨。《僧祇》云：不淨
<lb n="0071b19" ed="T"/>物者，金銀錢，不得觸故；餘寶得觸，故名淨；不
<lb n="0071b20" ed="T"/>得著，故名不淨物。若不淨者，自捉使人，一切
<lb n="0071b21" ed="T"/>皆提。若相成就，國土不用，得越。若凡得錢，及
<lb n="0071b22" ed="T"/>安居衣直，不得手取，使淨人知；無者，指脚邊
<lb n="0071b23" ed="T"/>地，語言，是中知。著地已，自用葉甎瓦等遙擲
<lb n="0071b24" ed="T"/>覆上，後將淨人令知持去；不可信者，令在前
<lb n="0071b25" ed="T"/>行；若可信者，任意掌擧。《四分》：是中捨者，吿可
<lb n="0071b26" ed="T"/>信人，來已，云：「此是我所不應，汝當知之。」若彼
<lb n="0071b27" ed="T"/>人取還與比丘者，當爲彼人物故受，勅淨人
<lb n="0071b28" ed="T"/>掌之。若彼爲比丘貿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0071001" n="0071001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0071001" n="0071001"/><anchor xml:id="beg0071001" n="0071001"/>衣<anchor xml:id="end0071001"/>衣鉢等，應持貿易，
<lb n="0071b29" ed="T"/>受持之。若彼優婆塞取已，與比丘淨衣鉢，應
<pb n="0071c" ed="T" xml:id="T40.1804.0071c"/>
<lb n="0071c01" ed="T"/>取持之。若不語彼人知是看是，突吉羅。《僧祇》：
<lb n="0071c02" ed="T"/>若知佛法僧事者，有錢寶欲擧賞；若生地使
<lb n="0071c03" ed="T"/>淨人知，覆處死土使比丘堀。若淨人不可信
<lb n="0071c04" ed="T"/>者，裹眼三旋，然後知地已，內錢坑中；若散落
<lb n="0071c05" ed="T"/>者，得以甎瓦擲入。如是作已，如前裹眼使去。
<lb n="0071c06" ed="T"/>後欲須時，如前方法，至錢寶處；淨人不可信
<lb n="0071c07" ed="T"/>者，還裹眼三旋，將來取之。若施主作金椀令
<lb n="0071c08" ed="T"/>比丘受用，爲得福者；當持食來時，舒手示器，
<lb n="0071c09" ed="T"/>應言受受受，三說已食之。不得觸器四邊、讚
<lb n="0071c10" ed="T"/>歎、手捉，此是後九十中。《多論》五種受：一以手
<lb n="0071c11" ed="T"/>受，二以衣取，三以器取，四言著是中，五若言
<lb n="0071c12" ed="T"/>與是淨人。皆犯捨。下三衆亦不得畜，畜得吉
<lb n="0071c13" ed="T"/>羅。《僧祇》：若身者，一切身分，乃至手脚等；若
<lb n="0071c14" ed="T"/>身相續者，謂繫三衣紐，乃至鉢盂中，皆捨墮。
<lb n="0071c15" ed="T"/>《多論》五種長物：一重寶。二似寶。三若衣、衣財
<lb n="0071c16" ed="T"/>應量已上。四一切不應量衣，及衣財。五一切
<lb n="0071c17" ed="T"/>穀米。重寶捨與同意淨人，罪僧中悔。若錢寶，
<lb n="0071c18" ed="T"/>比丘不得畜；若僧中次行者說淨。餘似寶及
<lb n="0071c19" ed="T"/>百一物數，一切捨與同心淨人，罪作吉羅悔。
<lb n="0071c20" ed="T"/>錢寶說淨有二：若白衣持來，施與比丘，比丘
<lb n="0071c21" ed="T"/>言：「此不淨物，我不應畜，若淨當受。」卽當說淨。
<lb n="0071c22" ed="T"/>二者淨人言，易淨物畜，卽當說淨。若彼此不
<lb n="0071c23" ed="T"/>語，取得捨墮。若捨，與白衣，不得與沙彌。《僧祇》
<lb n="0071c24" ed="T"/>云：目連將專頭沙彌往<name role="" type="person">阿耨達池</name>取金砂，擬
<lb n="0071c25" ed="T"/>安佛澡罐下；乃至老比丘將沙彌還本村，眷
<lb n="0071c26" ed="T"/>屬以道行無食，以錢繫衣內。在道並爲非人
<lb n="0071c27" ed="T"/>左遶，以土坌之，罵言此不吉利。各以事白，便
<lb n="0071c28" ed="T"/>俱令棄之；非人並爲作禮，右遶而過。此猶可
<lb n="0071c29" ed="T"/>治，故逢幽責，如池神譏類；餘有未懺，必遭顯
<pb n="0072a" ed="T" xml:id="T40.1804.0072a"/>
<lb n="0072a01" ed="T"/>戮，同頰腫之儔。</p><p xml:id="pT40p0072a0107" cb:place="inline">律不犯中，開緣如上。若彼人
<lb n="0072a02" ed="T"/>不肯與衣者，餘比丘當語言：「佛有敎，爲淨故
<lb n="0072a03" ed="T"/>與，應還他物。」若又不與，自往語言：「佛敎比丘，
<lb n="0072a04" ed="T"/>作淨故與。汝不還我者，此物應與僧塔和尙
<lb n="0072a05" ed="T"/>知識，及本施主。」不欲令失彼信施故。</p><p xml:id="pT40p0072a0515" cb:place="inline">貿寶戒
<lb n="0072a06" ed="T"/>十九。《多論》云：此以說淨寶，轉易與他求利，當
<lb n="0072a07" ed="T"/>與他時，得捨墮。此與貿衣五種不同，如《戒疏》
<lb n="0072a08" ed="T"/>說。律中以財物易錢寶故犯，但無衣食爲異。
<lb n="0072a09" ed="T"/>五緣成：一是錢寶，二互相易，三決價，四爲己，
<lb n="0072a10" ed="T"/>五受犯。《五分》：應對僧悔，不得向二三人前。律
<lb n="0072a11" ed="T"/>不犯中，若以錢貿瓔珞具，爲佛法僧；若以錢
<lb n="0072a12" ed="T"/>易錢，亦爲佛法僧者，得。</p><p xml:id="pT40p0072a1210" cb:place="inline">販賣戒二十。《多論》四
<lb n="0072a13" ed="T"/>義制：一爲佛法增尙故，二爲止鬪諍故，三爲
<lb n="0072a14" ed="T"/>成四聖種故，四爲長信敬不生誹謗故。論犯
<lb n="0072a15" ed="T"/>六緣成：一在家二衆，二共同交貿，三決價，四
<lb n="0072a16" ed="T"/>爲己，五自貿易，六領受犯。律令淨人貿，準餘
<lb n="0072a17" ed="T"/>部雙開。《四分》：衣藥交貿，爭價高下，數數上下，
<lb n="0072a18" ed="T"/>皆犯。《多》云：此販賣墮，一切墮中最重，寧作屠
<lb n="0072a19" ed="T"/>兒，何以故？屠兒止害一生，販賣一切俱害；不
<lb n="0072a20" ed="T"/>問道俗、賢愚、持戒破戒，無往不欺。常懷惡心，
<lb n="0072a21" ed="T"/>設若居穀，恒希天下荒餓，霜雹災變；若居鹽
<lb n="0072a22" ed="T"/>積貯，恒願四遠反亂，王路隔塞。多有此過故。
<lb n="0072a23" ed="T"/>此販賣物作塔像，不得向禮。又云：但作佛意
<lb n="0072a24" ed="T"/>禮之。設與僧作食，及四方僧房，一切不得住
<lb n="0072a25" ed="T"/>中；持戒比丘，不應受用，得罪。若死，得羯磨
<lb n="0072a26" ed="T"/>分之。所以爾者，以此販賣業罪過深重，若生
<lb n="0072a27" ed="T"/>存時僧得用者，此比丘言，雖販賣有罪，猶得
<lb n="0072a28" ed="T"/>作福，續作無已。今不聽僧食用，無供僧福，後
<lb n="0072a29" ed="T"/>得重罪，以此因緣，不敢更作。比丘旣死，無更
<pb n="0072b" ed="T" xml:id="T40.1804.0072b"/>
<lb n="0072b01" ed="T"/>作理，故得分之。若販賣食，咽咽墮；作衣者，著
<lb n="0072b02" ed="T"/>著墮；作臥具，隨轉轉墮。故重結。《五百問》云：治
<lb n="0072b03" ed="T"/>生得物他人，犯捨。若窮厄無食處，使白衣作
<lb n="0072b04" ed="T"/>食治生；道人白衆言，此非我物，得食；不者犯
<lb n="0072b05" ed="T"/>墮。若施俗人，俗人與僧，不犯。《僧祇》：若糴穀時，
<lb n="0072b06" ed="T"/>此後當貴；糴時越，糶時墮。若恐後貴，擬自食
<lb n="0072b07" ed="T"/>行道，到後穀貴食長，或與師僧，作功德，餘者
<lb n="0072b08" ed="T"/>出糶得利，無罪。諸藥草等亦爾<note place="inline">衣鉢不爲利，後賣不犯</note>。《十誦》：
<lb n="0072b09" ed="T"/>若相似貿<anchor xml:id="nkr_note_orig_0072001" n="0072001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0072001" n="0072001"/><anchor xml:id="beg0072001" n="0072001"/>似相<anchor xml:id="end0072001"/>，如衣鉢、澡罐、甁、戶鉤、四藥交
<lb n="0072b10" ed="T"/>貿；不相似者，以衣易鉢；一切墮。若可捨物、金
<lb n="0072b11" ed="T"/>銀錢，糴粟，或用粟買物；若可食啖，口口吉；可
<lb n="0072b12" ed="T"/>作衣，著著提。《五百問》云：有求利販賣作福無
<lb n="0072b13" ed="T"/>罪耶？答：此人尙不免地獄，何況得福？由不隨
<lb n="0072b14" ed="T"/>佛語，故非供養。《四分》中：販賣買三事，但爲利
<lb n="0072b15" ed="T"/>故，買賣俱墮。《十誦》中：據一物爲語。《多論》：若衆
<lb n="0072b16" ed="T"/>僧衣未三唱，得益價；若三唱已，不應益，以屬
<lb n="0072b17" ed="T"/>他故。若衆中三唱得衣，設悔，不應還。《十誦》：若
<lb n="0072b18" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0072002" n="0072002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0072002" n="0072002"/><anchor xml:id="beg0072002" n="0072002"/>賣買<anchor xml:id="end0072002"/>，前人悔，七日內者還之，若過不應。《四
<lb n="0072b19" ed="T"/>分》文不了，此是私賣買也。《五分》：使淨人易時，
<lb n="0072b20" ed="T"/>應心念，寧使彼得我利，我不得彼利。比丘共
<lb n="0072b21" ed="T"/>僧貿易應陪者，當使價均，然後交博；若貧無
<lb n="0072b22" ed="T"/>可陪，僧必知賢善知足，聽直與。《四分》：衣法中，
<lb n="0072b23" ed="T"/>有貴價衣，令淨人貿易；無淨人者，乃至遣比
<lb n="0072b24" ed="T"/>丘貿易。準此開之。必有淨人，亦制與罪。《僧祇》：
<lb n="0072b25" ed="T"/>若自問價、若使人問價、作不淨語、爭價高下，
<lb n="0072b26" ed="T"/>皆越；得物，墮。四藥隨輕物重物、淨不淨物，一
<lb n="0072b27" ed="T"/>切相貿，得提。肆上有衣，其價已定，比丘齎直
<lb n="0072b28" ed="T"/>來與物主；雖搖頭作與相者，比丘亦須語言：
<lb n="0072b29" ed="T"/>此直知是物也。若估客物直五十而索百錢，
<pb n="0072c" ed="T" xml:id="T40.1804.0072c"/>
<lb n="0072c01" ed="T"/>比丘以五十知之；如是求者，不名爲下。若前
<lb n="0072c02" ed="T"/>人欲買此物，比丘不得抄市；當問言：汝止未？
<lb n="0072c03" ed="T"/>若報云：我休者。比丘方云：我以是價知是物
<lb n="0072c04" ed="T"/>好不？比丘自貿，抄市者越。若僧中買物，得上
<lb n="0072c05" ed="T"/>價取。若和尙闍梨取，不得抄上。若營事比丘
<lb n="0072c06" ed="T"/>雇匠，作不淨語，乃至爲僧月直，市油麵等不
<lb n="0072c07" ed="T"/>淨語者，越；自爲得物，入手犯墮。淨語者，以是
<lb n="0072c08" ed="T"/>物價知是好不？不淨語，分別價者索幾許等。
<lb n="0072c09" ed="T"/>若市買物，得嫌訶說；實前人物此好、此惡、麁
<lb n="0072c10" ed="T"/>細、斗秤大小、香臭者，無罪。《五百問》：若自擧物
<lb n="0072c11" ed="T"/>價，前人信之，貴取故，犯盜罪。《僧祇》：若食殘持
<lb n="0072c12" ed="T"/>博穌油等，作不淨語，犯捨。雇治革屣，作不淨
<lb n="0072c13" ed="T"/>語，越。若前與食後治，前治後與食，無罪。乃至
<lb n="0072c14" ed="T"/>殘食雇治草土等，準前。《多論》：如販賣戒中物，
<lb n="0072c15" ed="T"/>或方便有罪，果頭無罪；如爲利居鹽穀，後得
<lb n="0072c16" ed="T"/>好心，卽施僧作福。或果頭有罪；如爲福糴米
<lb n="0072c17" ed="T"/>不賣，後見利便賣，以利自入，卽是方便無罪。
<lb n="0072c18" ed="T"/>言得施者，謂一切俱捨懺也。律不犯者，聽五
<lb n="0072c19" ed="T"/>衆出家人共交貿，應自審定，不應共相高下，
<lb n="0072c20" ed="T"/>如市道法。不得與餘人貿易，令淨人貿。若悔
<lb n="0072c21" ed="T"/>聽還。若穌油相易者，無犯。準上衣法，得令淨
<lb n="0072c22" ed="T"/>人作者，謂據有者言之。《十誦》：三度語索不得
<lb n="0072c23" ed="T"/>者，覓淨人使買。淨人不知市易，當敎以爾所
<lb n="0072c24" ed="T"/>物買是物，應知好惡思量，得者不犯。此賤彼
<lb n="0072c25" ed="T"/>貴，有利不犯。</p><p xml:id="pT40p0072c2506" cb:place="inline">畜長鉢過限戒二十一。五緣成：
<lb n="0072c26" ed="T"/>一先有受持鉢。二更得。三如法鉢，非餘油璭
<lb n="0072c27" ed="T"/>等。四不淨施。《善見》：買鉢未還直，不成受；主言
<lb n="0072c28" ed="T"/>但受，亦不成受；不犯長。若度價已，熏訖，報令
<lb n="0072c29" ed="T"/>取，過限者犯。五過十日便犯。餘如長衣戒。</p><p xml:id="pT40p0072c2917" cb:place="inline">乞
<pb n="0073a" ed="T" xml:id="T40.1804.0073a"/>
<lb n="0073a01" ed="T"/>鉢戒二十二。六緣：一先有受持鉢，二減五綴
<lb n="0073a02" ed="T"/>不漏，三從非親乞，四爲己，五乞如法鉢，六領
<lb n="0073a03" ed="T"/>受便犯。五綴滿不漏，吉。事希少故，廣如《戒疏》
<lb n="0073a04" ed="T"/>中。律不犯者：五綴漏、若減漏，更求新；若從親
<lb n="0073a05" ed="T"/>里索，從出家人索；若爲他，他爲己，不求而得，
<lb n="0073a06" ed="T"/>自有買畜，皆不犯。</p><p xml:id="pT40p0073a0608" cb:place="inline">自乞縷使非親織戒二十
<lb n="0073a07" ed="T"/>三。《多》云，有三義制：一爲除惡法故，二爲止誹
<lb n="0073a08" ed="T"/>謗故，三爲成四聖種故。四緣：一自乞縷，二
<lb n="0073a09" ed="T"/>使非親織，三不與價，四織成犯。《十誦》：若爲無
<lb n="0073a10" ed="T"/>衣故，從非親乞縷欲作衣，亦吉。若少衣止得
<lb n="0073a11" ed="T"/>乞衣，少縷止得乞縷。《五分》自行求縷，雇人作
<lb n="0073a12" ed="T"/>衣，亦墮。《四分》若織師與線者俱親，不犯；與線
<lb n="0073a13" ed="T"/>者非親，看織作繀，一切吉羅。不犯者：若自織
<lb n="0073a14" ed="T"/>作鉢囊、革屣囊、針氈、禪帶、腰帶、作帽、作<anchor xml:id="nkr_note_add_0073a1401" n="0073a1401"/><anchor xml:id="beg0073a1401" n="0073a1401"/>袜<anchor xml:id="end0073a1401"/>、攝
<lb n="0073a15" ed="T"/>熱巾、革屣巾，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0073a1510" cb:place="inline">勸織師增衣縷戒二
<lb n="0073a16" ed="T"/>十四。論犯六緣：一非親居士，虛心<anchor xml:id="beg_1e" type="star"/>辨<anchor xml:id="end_1e"/>縷遣織，
<lb n="0073a17" ed="T"/>二本期有限，三知有限，四勸讚好織許直，五
<lb n="0073a18" ed="T"/>彼爲增縷，六領受便犯。《四分》：若求衣不得，吉
<lb n="0073a19" ed="T"/>羅。不犯者：減少求、從親里索、出家人索、他
<lb n="0073a20" ed="T"/>爲己者。</p><p xml:id="pT40p0073a2004" cb:place="inline">奪衣戒二十五。五緣：一是大比丘，甄
<lb n="0073a21" ed="T"/>下衆非行類故。二本規同行。三者不定與，前
<lb n="0073a22" ed="T"/>人決定取，多生惱故。四句中二句，初受與俱
<lb n="0073a23" ed="T"/>決定，二決定與而受者不定，奪取重犯；若與
<lb n="0073a24" ed="T"/>受俱不定者，吉。四瞋奪。五得屬己。《四分》不犯
<lb n="0073a25" ed="T"/>者：不瞋恚，言我悔、不與汝衣、還我衣來；若彼
<lb n="0073a26" ed="T"/>知悔卽還；若餘人語便還；若借他衣著，他著
<lb n="0073a27" ed="T"/>無道理，還奪取，不犯；若恐失恐壞；若彼人破
<lb n="0073a28" ed="T"/>見、戒、威儀；若被擧、滅擯、應滅擯；若爲此事故
<lb n="0073a29" ed="T"/>有命梵難，一切奪擧不藏者。</p><p xml:id="pT40p0073a2912" cb:place="inline">畜七日藥過限
<pb n="0073b" ed="T" xml:id="T40.1804.0073b"/>
<lb n="0073b01" ed="T"/>戒二十六。辨明四藥體狀、立義、加法是非，廣
<lb n="0073b02" ed="T"/>如下卷及《戒本疏》。五緣成犯：一是七日藥體，
<lb n="0073b03" ed="T"/>若直手受不加口法，亦無長罪。二明作二受
<lb n="0073b04" ed="T"/>竟，三不說淨，四畜過七日，五無緣犯。律不犯
<lb n="0073b05" ed="T"/>者：若過七日藥，穌油塗戶嚮，蜜、石蜜與守園
<lb n="0073b06" ed="T"/>人，第七日藥捨與餘比丘食；若未滿七日，還
<lb n="0073b07" ed="T"/>彼比丘，用塗脚然燈也。</p><p xml:id="pT40p0073b0710" cb:place="inline">過前求雨衣過前用
<lb n="0073b08" ed="T"/>戒二十七<note place="inline">二戒並由過前，故合制</note>。過前求五緣成：一是雨
<lb n="0073b09" ed="T"/>衣，二過前求，三自爲己，四彼與，五領受犯。
<lb n="0073b10" ed="T"/>過前用四緣：一是雨衣，二時中得，三過前受，
<lb n="0073b11" ed="T"/>四過前用犯。《四分》：十種衣中，比丘取雨中浴，
<lb n="0073b12" ed="T"/>彼應三月十六日求，四月一日用；若二過前
<lb n="0073b13" ed="T"/>求用，犯捨。《僧祇》：此衣不得受當三衣，不得淨
<lb n="0073b14" ed="T"/>施，不得著入河池中浴，小小雨時不得用。不
<lb n="0073b15" ed="T"/>得裸身，當著舍勒，若著餘故衣。不得著種種
<lb n="0073b16" ed="T"/>作事，若露地食，應持作障幕。諸師不曾見此
<lb n="0073b17" ed="T"/>衣，謂如傀儡子戲圍之類。今不同之，猶如三
<lb n="0073b18" ed="T"/>衣披用。《僧祇》：常須大雨時披浴，若雨早止、垢
<lb n="0073b19" ed="T"/>液者，得著入餘水中洗。《多論》云：三月十六日
<lb n="0073b20" ed="T"/>應求應作，乃至四月十五日亦爾。畜法者，得
<lb n="0073b21" ed="T"/>用浴擔持行來。長丈二尺，廣六尺。以夏多雨
<lb n="0073b22" ed="T"/>故，爲護三衣；若行路覺欲雨，取此衣覆身上；
<lb n="0073b23" ed="T"/>若大雨在路，須脫三衣襞擧，著此衣行雨中。
<lb n="0073b24" ed="T"/>於露浴亦著此衣。此浴衣語通，以受濕故，名
<lb n="0073b25" ed="T"/>浴，非唯著洗浴也。若著餘衣浴，須以水薄灑
<lb n="0073b26" ed="T"/>此衣令濕，不得燥置，得吉，由此是浴衣故。《僧
<lb n="0073b27" ed="T"/>祇》：四月一日用，八月十五日當捨。《五分》若過
<lb n="0073b28" ed="T"/>限不作餘衣，受持，淨施；不施人者吉。《僧祇》：至
<lb n="0073b29" ed="T"/>時唱言：「大德僧聽！今僧捨雨衣。」三說已。不得
<pb n="0073c" ed="T" xml:id="T40.1804.0073c"/>
<lb n="0073c01" ed="T"/>至十六日<note place="inline">準此，受時亦應通唱</note>。律不犯者：若捨作餘用、若
<lb n="0073c02" ed="T"/>著浴、若浣、若擧者。</p><p xml:id="pT40p0073c0208" cb:place="inline">過前受急施衣過後畜戒
<lb n="0073c03" ed="T"/>二十八<note place="inline">是亦二戒合制，不同一衣</note>。過前五緣：一是急施。律
<lb n="0073c04" ed="T"/>云：本是夏竟衣，爲緣開前受；若受便得，不
<lb n="0073c05" ed="T"/>受便失。二知是急施，三過前，四無緣，五受便
<lb n="0073c06" ed="T"/>犯。過後五緣：一二同上緣，三是十日內，四不
<lb n="0073c07" ed="T"/>作淨，五過限便犯。事希法隱，略知大途。餘如
<lb n="0073c08" ed="T"/>《疏本》中廣明時、非時法。</p><p xml:id="pT40p0073c0810" cb:place="inline">有難蘭若離衣戒二
<lb n="0073c09" ed="T"/>十九。六緣：一是受持三衣，二冬分非時，三有
<lb n="0073c10" ed="T"/>疑怖處，四置衣在村，五無因緣，六過七夜犯。
<lb n="0073c11" ed="T"/>《四分》：疑者，畏有賊盜。《十誦》：疑失一水器；怖畏
<lb n="0073c12" ed="T"/>者，乃至惡比丘畏。言村內者，《僧祇》：寄著可疑
<lb n="0073c13" ed="T"/>俗人家<note place="inline">以不良家，知此比丘無衣隨身</note>。《五分》：上二衣中，隨所重
<lb n="0073c14" ed="T"/>者，聽寄一衣；不得寄下衣，以隨身故。禮拜入
<lb n="0073c15" ed="T"/>寺乞食，不得單著，但得寄一衣。明兩緣者，《僧
<lb n="0073c16" ed="T"/>祇》：夏三月在蘭若恐怖處，開置一衣村內，不
<lb n="0073c17" ed="T"/>作日限。《五分》：夏中不許離衣，要待後安居竟；
<lb n="0073c18" ed="T"/>賊難恐怖因緣，得寄白衣家；不作日限，唯須
<lb n="0073c19" ed="T"/>十日一度往看，恐有濕爛蟲齧等過。《善見》：蘭
<lb n="0073c20" ed="T"/>若處僧坊堅密，不須寄衣，無者得寄，六夜一
<lb n="0073c21" ed="T"/>看；見衣已，還蘭若所。上來諸部，恐有急難賊
<lb n="0073c22" ed="T"/>怖，則開寄衣，不作日限；必有他緣，方制六
<lb n="0073c23" ed="T"/>夜。《四分》初緣，因蘭若賊劫，佛令置一一衣村
<lb n="0073c24" ed="T"/>內，不制日限。後因聚落比丘起過，更開緣至
<lb n="0073c25" ed="T"/>六夜。而不顯緣相，致令古師妄執。今準諸部
<lb n="0073c26" ed="T"/>明文，有緣皆開。《五分》有恐怖者不限多日如
<lb n="0073c27" ed="T"/>上，更開塔僧事、和尙闍梨事、及他事，皆聽六
<lb n="0073c28" ed="T"/>夜留一一衣白衣處。《明了論》中：蘭若比丘夏
<lb n="0073c29" ed="T"/>安居中，須往餘處聽法，不可恒將三衣，聽留
<pb n="0074a" ed="T" xml:id="T40.1804.0074a"/>
<lb n="0074a01" ed="T"/>寄餘處，六宿不失；至第七日還取衣；過第七
<lb n="0074a02" ed="T"/>夜已，如前寄之；事若未竟，中間恒許。律不犯
<lb n="0074a03" ed="T"/>中：已寄六宿，至第七夜明相未出前；若到衣
<lb n="0074a04" ed="T"/>所，若手捉衣<note place="inline">謂蘭若俗人家女人處，必捉衣</note>，若至擲石所及處，
<lb n="0074a05" ed="T"/>若捨衣。餘同聚落離衣戒。</p><p xml:id="pT40p0074a0511" cb:place="inline">說迴僧物入已戒
<lb n="0074a06" ed="T"/>三十。具四緣：一是通計僧物，二作許想，三迴
<lb n="0074a07" ed="T"/>向己，四入手便犯。律云：僧物有三種：一是已
<lb n="0074a08" ed="T"/>許僧<note place="inline">謂通明施僧，而未分僧別二異，此迴犯捨也</note>。二爲僧故作，未許僧<note place="inline">謂俗
<lb n="0074a09" ed="T"/>家爲僧作床褥器具供僧之物，此迴得吉羅也</note>。三已與僧者，已許僧，已捨
<lb n="0074a10" ed="T"/>與僧<note place="inline">此決施於僧，不許別屬，迴犯棄</note>。《僧祇》：若人持物來，問僧何
<lb n="0074a11" ed="T"/>處布施？答言隨汝所敬處與。若言何處果報
<lb n="0074a12" ed="T"/>多？答言施僧。若言何者持戒淸淨？答言僧無
<lb n="0074a13" ed="T"/>犯戒不淸淨。若言我已施僧，今施尊者，得受
<lb n="0074a14" ed="T"/>無罪。若言此物置何處，使我常見受用？答某
<lb n="0074a15" ed="T"/>甲比丘坐禪誦經持戒，若施彼者，長見受用。
<lb n="0074a16" ed="T"/>《四分》：若物許僧轉與塔，許四方僧迴與見前
<lb n="0074a17" ed="T"/>僧，許比丘僧<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074001" n="0074001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0074001" n="0074001"/><anchor xml:id="beg0074001" n="0074001"/>逈<anchor xml:id="end0074001"/>與尼僧，許異處迴與異處，乃
<lb n="0074a18" ed="T"/>至許異處迴與此處，一切吉羅<note place="inline">並謂未決定，若決別施，隨前犯</note>。
<lb n="0074a19" ed="T"/>《僧祇》：迴此彼畜生物，越心悔。《十誦》、《多論》：若檀
<lb n="0074a20" ed="T"/>越施此自恣僧物，迴與彼自恣僧者；物應還
<lb n="0074a21" ed="T"/>此比丘，作吉悔。若不還此僧，計錢成重。乃
<lb n="0074a22" ed="T"/>至此彼一人物，<anchor xml:id="beg_1f" type="star"/>逈<anchor xml:id="end_1f"/>亦成重。準此，定屬僧次，迴
<lb n="0074a23" ed="T"/>與他人，成重。律不犯中：若不知，若已許作不
<lb n="0074a24" ed="T"/>許想，若許惡勸與好者，一切不犯。</p>
<lb n="0074a25" ed="T"/><cb:juan n="002b" fun="close"><cb:jhead>四分律刪繁補闕行事鈔卷中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074002" n="0074002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0074002" n="0074002"/><anchor xml:id="beg0074002" n="0074002"/><note place="inline">二終</note><anchor xml:id="end0074002"/></cb:jhead></cb:juan>
<pb n="0074b" ed="T" xml:id="T40.1804.0074b"/>
<lb n="0074b01" ed="T"/>
<lb n="0074b02" ed="T"/><cb:juan n="002c" fun="open"><cb:mulu n="2c" type="卷">中之三</cb:mulu><cb:jhead>四分律刪繁補闕行事鈔卷中<note place="inline">之三</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0074b03" ed="T"/>
<lb n="0074b04" ed="T"/><p xml:id="pT40p0074b0401">九十中小妄語戒一。此戒人多喜犯者，良由
<lb n="0074b05" ed="T"/>妄業熏積，識種尤多；故隨塵境，動便虛構；不
<lb n="0074b06" ed="T"/>思反流之始，但願畢世之終。以此安生爲要，
<lb n="0074b07" ed="T"/>當死定非排業，良可悲夫！加以犯無定境，起
<lb n="0074b08" ed="T"/>必依心；但使違內想心，不論外緣虛實，一切
<lb n="0074b09" ed="T"/>皆墮。六緣：一是人，不簡道俗；二作人想；三違
<lb n="0074b10" ed="T"/>想說；四知違想說；五言了；六聞解。《多論》：妄
<lb n="0074b11" ed="T"/>語、兩舌、惡口，相歷作四句。一是妄語，非兩舌
<lb n="0074b12" ed="T"/>惡口。傳他此語向彼說，以不實故是妄語；不
<lb n="0074b13" ed="T"/>以分離心，故非兩舌；耎語說故非惡口。餘句
<lb n="0074b14" ed="T"/>類上，有無可知。《成論》云：餘口三業，或合或離；
<lb n="0074b15" ed="T"/>綺語一種，必不相離。《善生》經：有人於十業道，
<lb n="0074b16" ed="T"/>一時作二三四乃至八事，不得作十，以貪瞋
<lb n="0074b17" ed="T"/>不得一時故。其餘八事，六處遣使，自爲二事：
<lb n="0074b18" ed="T"/>一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074003" n="0074003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0074003" n="0074003"/><anchor xml:id="beg0074003" n="0074003"/>淫<anchor xml:id="end0074003"/>他妻，二謂無業道。《四分》、《五分》：因法師
<lb n="0074b19" ed="T"/>比丘常好論義，以是爲非，以非爲是。餘人問
<lb n="0074b20" ed="T"/>故，答云：我實知非，恥墮負處。僧中妄語，罪重
<lb n="0074b21" ed="T"/>百羅漢前。《多》云：不妄語法者，若說法、義論、傳
<lb n="0074b22" ed="T"/>語、一切是非，莫自稱爲是；常令推寄有本，則
<lb n="0074b23" ed="T"/>無過也；不爾，斧在口中。律云：見聞觸知違想
<lb n="0074b24" ed="T"/>說，乃至所見異、所忍異、所想異，皆是妄語。又
<lb n="0074b25" ed="T"/>有三時，前後知是妄語，吉羅；正口言妄者墮。
<lb n="0074b26" ed="T"/>若僧說戒時三問，憶念罪而不說，吉羅。《善生》：
<lb n="0074b27" ed="T"/>若有疑心、無疑心，若見聞覺知，若問不問；異
<lb n="0074b28" ed="T"/>本音者，是名妄語。若言不大見聞亦犯。若破
<lb n="0074b29" ed="T"/>相說、無覆藏說，非犯。若異音說，前人不解。若
<pb n="0074c" ed="T" xml:id="T40.1804.0074c"/>
<lb n="0074c01" ed="T"/>顚倒語，若發大聲不了語，若有所說前人不
<lb n="0074c02" ed="T"/>解，並犯。《僧祇》：屠兒等逐畜生走，問言見不？不
<lb n="0074c03" ed="T"/>得妄語，不得示處，應令看指<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074004" n="0074004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0074004" n="0074004"/><anchor xml:id="beg0074004" n="0074004"/>申<anchor xml:id="end0074004"/>等<note place="inline">應方便引接，令畜生遠去</note>。
<lb n="0074c04" ed="T"/>《十誦》：若語高姓人，云是下姓人者，犯墮。若語
<lb n="0074c05" ed="T"/>兩眼人，云汝一眼，得妄語，提；又輕惱比丘故
<lb n="0074c06" ed="T"/>提。若語一眼人，云汝是瞎眼人，得輕惱他，墮。
<lb n="0074c07" ed="T"/>《四分》不犯中，但稱想說故不犯。文如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0074005" n="0074005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0074005" n="0074005"/><anchor xml:id="beg0074005" n="0074005"/>注<anchor xml:id="end0074005"/>戒本
<lb n="0074c08" ed="T"/>中。</p><p xml:id="pT40p0074c0802" cb:place="inline">罵戒二。《智論》：一人生國中，皆共作因緣，謂
<lb n="0074c09" ed="T"/>內法與外法爲因緣。如惡口業故，地生荆棘；
<lb n="0074c10" ed="T"/>諂曲心故，地則高下不平；慳貪多故，水旱不
<lb n="0074c11" ed="T"/>調，地生砂礫；不作上諸惡者，地則平正。如
<lb n="0074c12" ed="T"/>彌勒佛時，人行十善，地多珍寶。律云：佛言：凡
<lb n="0074c13" ed="T"/>有所說，當說善語，不應惡語，便自熱惱；乃至
<lb n="0074c14" ed="T"/>畜生，聞毀慚愧，況於人也！六緣：一是比丘，《十
<lb n="0074c15" ed="T"/>誦》、《五分》：毀下四衆皆吉羅。二自出毀訾，《伽
<lb n="0074c16" ed="T"/>論》：傳他語，爲他罵皆吉。三知是毀訾。四作折
<lb n="0074c17" ed="T"/>辱彼意。五言了。六聞知。《十誦》六諍本者：瞋
<lb n="0074c18" ed="T"/>恨、惡性、貪嫉、諂曲、無慚愧、邪見。《四分》：惡法
<lb n="0074c19" ed="T"/>種類，毀訾者六品：言卑姓家生，業行亦卑，伎
<lb n="0074c20" ed="T"/>術工巧亦卑；若言汝是犯過人<note place="inline">依實亦犯</note>，汝多結使
<lb n="0074c21" ed="T"/>人，若盲若禿瞎人。有三行罵法：初面罵者，
<lb n="0074c22" ed="T"/>言汝是除糞家生等。二喩罵者，汝似除糞種
<lb n="0074c23" ed="T"/>等。三自比罵者，我非除糞種，乃至我非販賣
<lb n="0074c24" ed="T"/>殺牛羊跛躄人等。皆墮。二者善法罵，亦有三
<lb n="0074c25" ed="T"/>種：面罵者，汝是阿練若乃至坐禪人。餘二罵
<lb n="0074c26" ed="T"/>例知。了了說者皆吉。《僧祇》云：若以上惡法，毀
<lb n="0074c27" ed="T"/>餘比丘及父母，言汝父母是者得提，汝和尙
<lb n="0074c28" ed="T"/>闍梨是偷蘭，汝同友是越毘尼。餘有中下惡
<lb n="0074c29" ed="T"/>法行罵，父母和尙同友等，並遞減一等。面比
<pb n="0075a" ed="T" xml:id="T40.1804.0075a"/>
<lb n="0075a01" ed="T"/>罵外，更加是中有如是人亦犯<note place="inline">謂小姓比丘與大姓者共住，云此
<lb n="0075a02" ed="T"/>中有小姓比丘</note>。又云：地有金藏，好令人鬪諍。律中迦
<lb n="0075a03" ed="T"/>葉擧造房僧過，卽日出城宿。佛訶但擧非人
<lb n="0075a04" ed="T"/>等餘類，不擧迦葉，以護人心故。不犯中：相利
<lb n="0075a05" ed="T"/>故說，爲法故說，爲律故說，爲敎授故說，爲親
<lb n="0075a06" ed="T"/>友故說<note place="inline">上皆內無嫌恨，慈濟故示惡語</note>；或戲笑<note place="inline">但犯吉羅</note>，或因語次失
<lb n="0075a07" ed="T"/>口，或獨處說，或誤說，皆不犯。《十誦》：有比丘說
<lb n="0075a08" ed="T"/>他罪，諸比丘知是人身業不淨，能於四重飮
<lb n="0075a09" ed="T"/>酒殺草非時食妄語作者；應語，莫瞋諍相言
<lb n="0075a10" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0075a1002" cb:place="inline">兩舌戒三。具六緣：一是比丘，二說鄙惡
<lb n="0075a11" ed="T"/>事，三傳於彼此，四分離意，五言了，六聞知。
<lb n="0075a12" ed="T"/>律云：兩舌者，彼此鬪亂，令他破也。《僧祇》：以惡
<lb n="0075a13" ed="T"/>法吿言，某甲說汝是。無有上中下法，欲令他
<lb n="0075a14" ed="T"/>離向已，若彼離不離皆墮。《多論》：說已更說，墮。
<lb n="0075a15" ed="T"/>若不傳彼此語，但兩邊說，令離散者，一切吉。
<lb n="0075a16" ed="T"/>律不犯者：破惡知識、惡伴黨；和尙同師親友，
<lb n="0075a17" ed="T"/>於僧塔<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075001" n="0075001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0075001" n="0075001"/><anchor xml:id="beg0075001" n="0075001"/>廟<anchor xml:id="end0075001"/>作無義利；破如是一切無犯。</p><p xml:id="pT40p0075a1716" cb:place="inline">共女
<lb n="0075a18" ed="T"/>人宿戒四。五緣成：一是人女，二室相成，三共
<lb n="0075a19" ed="T"/>同宿，四知同宿，五隨轉墮。律中，女者，人女有
<lb n="0075a20" ed="T"/>智，命根未斷。室有四種：一四周障上有覆<note place="inline">卽同在一
<lb n="0075a21" ed="T"/>堂內。中有隔者，準論不合</note>。二前敞無壁<note place="inline">卽長行房，簷下兩頭有障</note>。三雖覆而
<lb n="0075a22" ed="T"/>不遍<note place="inline">卽周匝同一院門，上通覆，開中央</note>。四雖覆遍而有開處<note place="inline">謂通覆障，上
<lb n="0075a23" ed="T"/>少開明孔</note>。此等四室，比丘與女人同宿，或女人後至，
<lb n="0075a24" ed="T"/>或比丘後至，或二人俱至。若亞臥，隨脇轉側，
<lb n="0075a25" ed="T"/>一一波逸提。若與畜生<note place="inline">準《僧祇》：大母畜生亦犯墮</note>。若人黃門
<lb n="0075a26" ed="T"/>二根人宿，一切吉羅。比丘晝日臥，女人立者
<lb n="0075a27" ed="T"/>吉<note place="inline">女人若坐，犯屛墮</note>。《十誦》：乃至羅漢，不與女人同宿。如
<lb n="0075a28" ed="T"/>熟飮食，人之所欲，女人欲男亦爾。此律以羅
<lb n="0075a29" ed="T"/>漢爲緣起，尙被<anchor xml:id="beg_20" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_20"/>惱；餘凡何須拒抗。《多論》、《善
<pb n="0075b" ed="T" xml:id="T40.1804.0075b"/>
<lb n="0075b01" ed="T"/>見》：若都集堂同障內，設使堂中有諸小房，房
<lb n="0075b02" ed="T"/>雖各別，以堂同故，猶是一房。若多房共一戶，
<lb n="0075b03" ed="T"/>亦犯墮<note place="inline">卽幷部平頭率多同戶房</note>。覆者乃至衣縵作屋，壁者乃
<lb n="0075b04" ed="T"/>至高一肘半，共宿皆犯。若大屋相接，乃至一
<lb n="0075b05" ed="T"/>由旬，同一戶出入，皆犯。所對境者，乃至同行
<lb n="0075b06" ed="T"/>等戒，皆謂女人能受<anchor xml:id="beg_21" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_21"/>者；餘石女小女等，但
<lb n="0075b07" ed="T"/>犯吉。《十誦》：若在室中通夜坐者，不犯。必應多
<lb n="0075b08" ed="T"/>人共處，有明不睡者。《僧祇》：一房別戶，有隔無
<lb n="0075b09" ed="T"/>犯。若佛生日，轉法輪日，乃至大會通夜說法，
<lb n="0075b10" ed="T"/>若露地風雨寒雪，當入屋內正身坐。若老病
<lb n="0075b11" ed="T"/>不能坐者，當施障隔，不得用疏物，高齊肩腋，
<lb n="0075b12" ed="T"/>下至地，不得容貓子過。若道行入村宿，當別
<lb n="0075b13" ed="T"/>房別隔。若無屋者，乃至如前作<note place="inline">皆謂以衣服被，從房堂內壁，直當門
<lb n="0075b14" ed="T"/>中央，隔出至舍前簷，令與兩頭相當，是爲二室，不但簾床也</note>。若無隔者，女人可信，
<lb n="0075b15" ed="T"/>應語女言：汝先眠我坐。比丘欲眠語令起：我
<lb n="0075b16" ed="T"/>欲眠，汝莫眠，汝若眠者，汝無福德<note place="inline">準如諸部男子自伴</note>。《多
<lb n="0075b17" ed="T"/>論》與十女人宿，十墮。隨一一起更臥，隨一一
<lb n="0075b18" ed="T"/>轉，各各得十墮。若白衣舍，與女人並房，不閉
<lb n="0075b19" ed="T"/>戶，吉羅。《五分》：同覆異隔，若大會說法，若母姉
<lb n="0075b20" ed="T"/>妹近親患，者有知男子自伴，不臥者，不犯。律
<lb n="0075b21" ed="T"/>不犯中：若先不知室內有女宿。若屋有覆無
<lb n="0075b22" ed="T"/>障、或盡覆半障、或盡覆少障、或盡障不覆、或
<lb n="0075b23" ed="T"/>盡障半覆、或盡障少覆、或半覆半障、或少覆
<lb n="0075b24" ed="T"/>少障、或不覆不障，露地不犯。若此室中，若行
<lb n="0075b25" ed="T"/>若坐不犯。若病臥被縛命梵等難。並不犯。</p><p xml:id="pT40p0075b2517" cb:place="inline">共
<lb n="0075b26" ed="T"/>未受具人宿過限戒五。五緣成：一未受具人，
<lb n="0075b27" ed="T"/>男女餘義如別。《伽論》云：已二夜共沙彌宿，第
<lb n="0075b28" ed="T"/>三夜共女人宿，得二提。二三四緣同前戒。五
<lb n="0075b29" ed="T"/>過三夜犯。律云：共宿至三夜，明相未出，應起
<pb n="0075c" ed="T" xml:id="T40.1804.0075c"/>
<lb n="0075c01" ed="T"/>避去<note place="inline">準此，不去吉羅</note>；至第四宿，若自去，若使彼去。《善
<lb n="0075c02" ed="T"/>見》：至第三明相未出，不避者，亦不犯<note place="inline">謂不犯提</note>；第四
<lb n="0075c03" ed="T"/>宿，初夜隨脅著，結墮。《十誦》：若通夜坐，若病，得
<lb n="0075c04" ed="T"/>與沙彌過限宿；病人臥者開；餘不病比丘不
<lb n="0075c05" ed="T"/>應臥。《母論》：至第三宿無去處者，比丘不應臥，
<lb n="0075c06" ed="T"/>結加趺坐至明相現；至第四宿又無去處，明
<lb n="0075c07" ed="T"/>相欲現時，遣去，若自去<note place="inline">準此必須第四宿離之，若初夜卽坐者，不成開</note>。《五分》：
<lb n="0075c08" ed="T"/>與同宿不犯者，常坐不臥，若互<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075002" n="0075002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0075002" n="0075002"/><anchor xml:id="beg0075002" n="0075002"/>半<anchor xml:id="end0075002"/>臥<note place="inline">非謂護明相，皆四
<lb n="0075c09" ed="T"/>夜通夜不臥，開</note>。《僧祇》：至第四宿，因大會道行等緣，如前
<lb n="0075c10" ed="T"/>戒張障幔；不者，過三夜犯。犯竟若未懺悔，復
<lb n="0075c11" ed="T"/>共宿者，轉長罪，無二夜開；悔過已，當別房宿，
<lb n="0075c12" ed="T"/>更得二夜。《多論》：有四句。或人一室異，或室一
<lb n="0075c13" ed="T"/>人異，或人室俱一俱異，皆墮。律中與畜生男
<lb n="0075c14" ed="T"/>過限宿，吉；開緣同上。</p><p xml:id="pT40p0075c1409" cb:place="inline">與未具人同誦戒六。五
<lb n="0075c15" ed="T"/>緣：一是佛說法，二字句味，三未受具人，四齊
<lb n="0075c16" ed="T"/>聲同誦，五說言了卽犯。律中法者，佛所說，聲
<lb n="0075c17" ed="T"/>聞所說，仙人諸天所說；若口授，若書授。說了
<lb n="0075c18" ed="T"/>了，犯墮。若師不敎言，我說竟，汝可說者，師吉
<lb n="0075c19" ed="T"/>羅。《僧祇》：若聲聞弟子，餘人等說，爲佛印可者，
<lb n="0075c20" ed="T"/>犯墮<note place="inline">決《四分》不了文</note>。《善見》：一切三藏，佛說者，羅漢結集
<lb n="0075c21" ed="T"/>者，同誦得墮；若自撰集文字，乃至俗書，非佛
<lb n="0075c22" ed="T"/>說故，不犯。《十誦》：隨一品一章一段，各得墮。此
<lb n="0075c23" ed="T"/>律但云同誦，不簡文句多少。《多論》：若二人俱
<lb n="0075c24" ed="T"/>經利，並誦無犯。若比丘無處受法，乃至得從
<lb n="0075c25" ed="T"/>沙彌尼受；但求持戒德重人作證明伴，亦得
<lb n="0075c26" ed="T"/>從白<anchor xml:id="nkr_note_orig_0075003" n="0075003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0075003" n="0075003"/><anchor xml:id="beg0075003" n="0075003"/>夜<anchor xml:id="end0075003"/>受法，但不得稱闍梨。如是例知，但消
<lb n="0075c27" ed="T"/>息，令不失威儀。律不犯者：云我說竟汝說，一
<lb n="0075c28" ed="T"/>人誦竟一人書，若二人同業同誦，若錯說，彼
<lb n="0075c29" ed="T"/>此一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0075c2906" cb:place="inline">向非具人說麁罪戒七。《多論》：寧
<pb n="0076a" ed="T" xml:id="T40.1804.0076a"/>
<lb n="0076a01" ed="T"/>破塔壞像，不說他麁罪，則破法身。不問前比
<lb n="0076a02" ed="T"/>丘有罪無罪，皆墮。七緣：一是比丘及尼，二犯
<lb n="0076a03" ed="T"/>初二篇罪，三知犯，四無僧法開，五向未受具
<lb n="0076a04" ed="T"/>說，六言詞了，七前人聞知。《五分》：尼向白衣說
<lb n="0076a05" ed="T"/>僧汎爾小小罪過，皆墮。《僧祇》：若人問言，某甲
<lb n="0076a06" ed="T"/>比丘犯淫飮酒者？答云：彼自當知。若已作法，
<lb n="0076a07" ed="T"/>人問者，倒問彼言：何處聞？答云：某處聞。比丘
<lb n="0076a08" ed="T"/>云：亦某處聞。因俗女來寺，六群示之，此人犯
<lb n="0076a09" ed="T"/>僧殘。俗女說偈云：出家已經久，宜應修梵行；
<lb n="0076a10" ed="T"/>童子戲不止，云何受人施。《十誦》云：有訶云，佛
<lb n="0076a11" ed="T"/>法中乃有是癡人。應答云：我家廣大，種種皆
<lb n="0076a12" ed="T"/>有。律云：若說上二篇，犯墮；下諸篇及自說己
<lb n="0076a13" ed="T"/>罪，若說下三衆罪，一切吉羅。又有五事：若說
<lb n="0076a14" ed="T"/>名字、若種姓、若衣服、若房舍、若相貌，皆墮。
<lb n="0076a15" ed="T"/>不犯者：若不知，若麁惡不麁惡想，若白衣先
<lb n="0076a16" ed="T"/>已聞麁罪者，一切開。</p><p xml:id="pT40p0076a1609" cb:place="inline">實得道向未具者說戒
<lb n="0076a17" ed="T"/>八。問：凡夫無聖，不可得犯；聖人奉戒，一制不
<lb n="0076a18" ed="T"/>犯，用制何爲？答：制聖爲遮凡。若後向說，卽知
<lb n="0076a19" ed="T"/>是凡；爲護大妄，不令有犯，豈非是要也。</p><p xml:id="pT40p0076a1916" cb:place="inline">與女
<lb n="0076a20" ed="T"/>人說法過限戒九。六緣成：一是人女，二知，三
<lb n="0076a21" ed="T"/>不請，四無有智俗男，五言章了，六過五六語
<lb n="0076a22" ed="T"/>便犯。若不請者，聽齊五六語；若請說若問義，
<lb n="0076a23" ed="T"/>隨多少。《五分》：由五六語得解故，便制戒。《四分》：
<lb n="0076a24" ed="T"/>五語者，色受想行識無我也；六語者，眼耳鼻
<lb n="0076a25" ed="T"/>舌身意無常也。不得更增一句故。《僧祇》中：說
<lb n="0076a26" ed="T"/>六句已云，使汝速盡苦，得墮。律云：有智男子
<lb n="0076a27" ed="T"/>者，解知麁惡不麁惡事。《多論》：有智男子解人
<lb n="0076a28" ed="T"/>情語，可作證明；若中邊不同者不聽。必是俗
<lb n="0076a29" ed="T"/>人，出家不得，以事同故；正使僧集，若多女，無
<pb n="0076b" ed="T" xml:id="T40.1804.0076b"/>
<lb n="0076b01" ed="T"/>俗男者，不得說之。女謂能受淫者，若爲尼說，
<lb n="0076b02" ed="T"/>得。《僧祇》：若盲若聾，亦名無人；一盲一聾，此二
<lb n="0076b03" ed="T"/>當一人。若眠亦名無人。若母姊妹等亦犯。若
<lb n="0076b04" ed="T"/>減七歲，若過，不解好惡義味，亦名無智男子。
<lb n="0076b05" ed="T"/>餘如大疏。《中含》云：凡有人請問法義者，答云：
<lb n="0076b06" ed="T"/>欲問便問，我聞已當思。律中，若說不了，吉羅。
<lb n="0076b07" ed="T"/>不犯者：若五六語。有智男子前過說。若無有
<lb n="0076b08" ed="T"/>智男前請，應答廣說；授五戒，及法；授八關齋，
<lb n="0076b09" ed="T"/>及說八齋法；八聖道，十不善法；女人問義，不
<lb n="0076b10" ed="T"/>解廣說。若錯者。一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0076b1011" cb:place="inline">掘地戒十。《多論》：不
<lb n="0076b11" ed="T"/>掘地壞生三益：一不惱害衆生故，二止誹謗
<lb n="0076b12" ed="T"/>故，三爲大護佛法故。若佛不制此二戒者，國
<lb n="0076b13" ed="T"/>王大臣役使比丘；由佛制故，王臣息心，不復
<lb n="0076b14" ed="T"/>役使，得令靜緣修道，發智斷惑，是名大護。五
<lb n="0076b15" ed="T"/>緣犯：一是生地；二作生地想；三自掘使人；四
<lb n="0076b16" ed="T"/>使人時，不作知淨法；五傷則犯墮。戒緣爲修
<lb n="0076b17" ed="T"/>治佛講堂，爲世尊所訶制<note place="inline">今人多因福造罪，謂妄儌倖，可悲哉</note>。律中
<lb n="0076b18" ed="T"/>地者，若已掘地，經四月被雨漬還如本；若用
<lb n="0076b19" ed="T"/>鉏钁耒，或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0076001" n="0076001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0076001" n="0076001"/><anchor xml:id="beg0076001" n="0076001"/>椎<anchor xml:id="end0076001"/>打刀刺、指掐扴傷、地上然火；
<lb n="0076b20" ed="T"/>但使地作地想，一切皆墮。若不敎言知是看
<lb n="0076b21" ed="T"/>是，吉羅。《十誦》：若頹牆土石底，蟻封土聚，若掘，
<lb n="0076b22" ed="T"/>吉羅；若掘泥處，乃至沒膝，吉羅。除爲僧塔寺
<lb n="0076b23" ed="T"/>畫地作模，若赭土墡土生石黑砂鹽地等，一
<lb n="0076b24" ed="T"/>切不犯。蜀本《多論》云生地不生地：生地者，謂
<lb n="0076b25" ed="T"/>四月及八月是雨時，地相連著，潤勢相淹，能
<lb n="0076b26" ed="T"/>生草木，名生地。餘無雨時，日炙乾燥，風吹土
<lb n="0076b27" ed="T"/>起，義名不生地。若觸此上乾地，吉羅；下侵濕
<lb n="0076b28" ed="T"/>地，犯墮；牆根齊濕處乾土，不犯，異於地故。雖
<lb n="0076b29" ed="T"/>被築治，若濕相淹，發起犯墮。屋上牆上生草，
<pb n="0076c" ed="T" xml:id="T40.1804.0076c"/>
<lb n="0076c01" ed="T"/>觸傷草犯墮，傷土吉羅。《僧祇》：若轉石搭地、掃
<lb n="0076c02" ed="T"/>地曳木、驅牛馬等，欲使地平意，傷如蚊脚，一
<lb n="0076c03" ed="T"/>切犯墮。土塊一人不勝破者，犯提；減一人重
<lb n="0076c04" ed="T"/>者，得。打杙房壁，損成功，越；先有孔，無犯。若外
<lb n="0076c05" ed="T"/>被雨地，傷如蚊脚，提。畫地作字亦提；畫土末
<lb n="0076c06" ed="T"/>際無犯。若撤故屋，使淨人爲之。若壞壁，使淨
<lb n="0076c07" ed="T"/>人却泥後，自得摘。若已曾被雨，使淨人摘兩
<lb n="0076c08" ed="T"/>三行，後自摘；至基，還使淨人摘。井池瀆汪水，
<lb n="0076c09" ed="T"/>新雨後，使淨人抒；若令攪濁，若牛馬先涉後，
<lb n="0076c10" ed="T"/>得自抒；以雨水能生地故。大小便時，水手摩
<lb n="0076c11" ed="T"/>地犯墮。若缾器物木甎瓦等，在露地經雨已，
<lb n="0076c12" ed="T"/>不得自取，取犯墮。若純沙無罪，半沙者越。若
<lb n="0076c13" ed="T"/>死土被雨已，使淨人取；盡雨霑濕際，然後自
<lb n="0076c14" ed="T"/>取。《四分》：若野火燒寺，聽逆除中間草，若作坑
<lb n="0076c15" ed="T"/>塹斷，若以土滅，若逆燒除之。《善見》：若地被燒，
<lb n="0076c16" ed="T"/>亦名非地。若地有沙，以水淘之。《四分》：沙一分
<lb n="0076c17" ed="T"/>土無犯。若石上厚四寸燥土，得取。若野火來
<lb n="0076c18" ed="T"/>近寺，爲護住處故，比丘得剗草掘土以斷火。
<lb n="0076c19" ed="T"/>若把火燒手，擲地不犯。《五分》：若野火來，當打
<lb n="0076c20" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0076002" n="0076002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0076002" n="0076002"/><anchor xml:id="beg0076002" n="0076002"/>楗<anchor xml:id="end0076002"/>稚唱令。餘如諸部。《多論》：使僧尼掘地，作
<lb n="0076c21" ed="T"/>知淨語提；若敎下三衆淨人，不作知淨語吉；
<lb n="0076c22" ed="T"/>若三衆不爲三寶利益緣，自壞土木者吉羅。
<lb n="0076c23" ed="T"/>《五分》：蘭若無淨人，聽比丘以水澆地，剉草布
<lb n="0076c24" ed="T"/>蹋，使成泥取用。《僧祇》：覆處地得自掘<note place="inline">《四分》文中不了</note>。律
<lb n="0076c25" ed="T"/>不犯者：若語言知是看是，若曳材竹木、若籬
<lb n="0076c26" ed="T"/>倒扶正、若反甎石、若取牛屎、若取崩岸土、若
<lb n="0076c27" ed="T"/>鼠壤等、若來往經行、若掃地、若杖築地，若一
<lb n="0076c28" ed="T"/>切不作故掘意，不犯。</p><p xml:id="pT40p0076c2809" cb:place="inline">壞生種戒十一。具緣如
<lb n="0076c29" ed="T"/>上。《四分》云：壞鬼神村者，波逸提。鬼者，非人是。
<pb n="0077a" ed="T" xml:id="T40.1804.0077a"/>
<lb n="0077a01" ed="T"/>村者，一切草木是<note place="inline">言草木爲非人所依，故具引諸部通解，恐無知者濫用</note>。《十誦》
<lb n="0077a02" ed="T"/>云：村者，蚊蟁蛺蝶蟻子諸蟲，以之爲舍也。《僧
<lb n="0077a03" ed="T"/>祇》、《戒本》：壞種子破鬼神村者，墮<note place="inline">如此會通，相同明鏡</note>。律中
<lb n="0077a04" ed="T"/>五種村：謂根種、枝種、節種、覆羅種<note place="inline">此言雜種</note>、子子
<lb n="0077a05" ed="T"/>種等。若斫截，墮；炒釘杙火燒，一切並提。若斷
<lb n="0077a06" ed="T"/>多分生草木，墮；半乾半生，吉羅。《僧祇》云：根種、
<lb n="0077a07" ed="T"/>莖種，以刀中破淨；節種者，以刀破叉摘却牙
<lb n="0077a08" ed="T"/>目淨；心種者，蘿勒蓼等，揉<g ref="#CB04890">𭢎</g>淨；子種者，十七
<lb n="0077a09" ed="T"/>種穀，脫皮淨；火淨通五種。五果中：裹核種
<lb n="0077a10" ed="T"/><note place="inline">如棗杏之屬也</note>，爪甲淨，去核食，火淨合食<note place="inline">火淨者，謂生熟二棗合核</note>。膚
<lb n="0077a11" ed="T"/>果種者，火淨合食<note place="inline">如蓽茇桑椹梨奈之類</note>；若熟時，落地傷
<lb n="0077a12" ed="T"/>如蚊脚者名創淨，去子食。穀果種者，火淨<note place="inline">椰<anchor xml:id="nkr_note_orig_0077001" n="0077001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0077001" n="0077001"/><anchor xml:id="beg0077001" n="0077001"/>于<anchor xml:id="end0077001"/>
<lb n="0077a13" ed="T"/>胡桃石榴之屬</note>。<g ref="#CB00712">𥢶</g>果種者<note place="inline">香茅蘇荏之類</note>，未有子揉<g ref="#CB04890">𭢎</g>，有子火
<lb n="0077a14" ed="T"/>淨。角果種者，淨法如<g ref="#CB00712">𥢶</g>果法<note place="inline">大小豆等準此，蒿中含子之草，應得火淨。
<lb n="0077a15" ed="T"/>但令相著卽得，淨法爾故</note>。又云：寺主有穀倉未淨，畏年少比
<lb n="0077a16" ed="T"/>丘不知戒相，先令淨人火淨訖；乃至盡來，恒
<lb n="0077a17" ed="T"/>言舂去，不犯。餘事類知。若以五生種，擲著池
<lb n="0077a18" ed="T"/>井水中、大小便中、糞掃中，越；死，犯提。若草中
<lb n="0077a19" ed="T"/>行，欲令草死，越；傷如蚊脚，提。石上生衣，衣上
<lb n="0077a20" ed="T"/>生毛，食餠生毛，使淨人知；若日曝知乾，得自
<lb n="0077a21" ed="T"/>剝除。雨後擧木越，傷草者墮，淨人先擧比丘
<lb n="0077a22" ed="T"/>後佐無罪<note place="inline">《四分》中：開擧木石者，先不知，著草上也</note>。夏中行，畏失道
<lb n="0077a23" ed="T"/>故，以餘物繫草爲記，來還解者無犯。泥雨滑
<lb n="0077a24" ed="T"/>倒，捉草挽斷，更捉亦斷，皆開。水中浮萍不得
<lb n="0077a25" ed="T"/>撥開；牛馬行處，得；無者，捉土石仰擲空中，言
<lb n="0077a26" ed="T"/>至梵天上去，若後下時打水開，得用<note place="inline">此叩沙門淨法</note>。若
<lb n="0077a27" ed="T"/>泥作時欲飮水者，得葉中飮；無淨人取者，得
<lb n="0077a28" ed="T"/>就樹上葉中飮，不得挽斷；高不及者，搖取乾
<lb n="0077a29" ed="T"/>葉；若已衰黃斷者越，華生者提。水中翻覆浮
<pb n="0077b" ed="T" xml:id="T40.1804.0077b"/>
<lb n="0077b01" ed="T"/>萍者越，擲岸上墮；若入水洗時，水草著身者，
<lb n="0077b02" ed="T"/>以水澆令入水。若斷朝菌吉羅。《善見》云：若須
<lb n="0077b03" ed="T"/>華果，攀枝下，使淨人知，亦得抱淨人取。律中：
<lb n="0077b04" ed="T"/>比丘道中行妨草者，聽以竹壓草，若石木鎭
<lb n="0077b05" ed="T"/>上<note place="inline">準前暫時</note>。《五分》：凡諸草木，若有所須，語淨人言：「汝
<lb n="0077b06" ed="T"/>知是。」若不解者又語言：「汝看是。」若不解復語：
<lb n="0077b07" ed="T"/>「我須是。」若不解復語：「與我是。」壞地亦然<note place="inline">皆謂知比
<lb n="0077b08" ed="T"/>丘身不得折損，口不合斫掘，方乃靜緣心淨</note>。若生草覆道，開路故枝折
<lb n="0077b09" ed="T"/>葉落，不故作不犯。《十誦》一時壞五種子，五波
<lb n="0077b10" ed="T"/>逸提；此律一葉壞多種，隨多少結，乃至前戒
<lb n="0077b11" ed="T"/>令淨人掘，隨掘隨墮；不同《僧祇》取前事止方
<lb n="0077b12" ed="T"/>結。《四分》中：若五生種如柳榴之類，就地離地，
<lb n="0077b13" ed="T"/>壞皆犯墮。非五生種，如離地槐櫰榆柏之屬，
<lb n="0077b14" ed="T"/>已萎者得；若與地連得墮；若離地色未改者
<lb n="0077b15" ed="T"/>吉羅，名壞相也。不犯者：言看是知是；若斷乾
<lb n="0077b16" ed="T"/>枯草木；若於生草木上，曳村曳竹正籬障；若
<lb n="0077b17" ed="T"/>撥墼石；若取牛屎；若生草覆道以杖披遮令
<lb n="0077b18" ed="T"/>開；若以瓦石拄之而斷傷草木；若除經行地
<lb n="0077b19" ed="T"/>土；若掃經行地；若以杖築地而誤撥生草木。
<lb n="0077b20" ed="T"/>斷者無犯。</p><p xml:id="pT40p0077b2005" cb:place="inline">身口綺戒十二。四緣：一自作身口
<lb n="0077b21" ed="T"/>業綺，二數惱不止，三爲僧單白訶止，四更作
<lb n="0077b22" ed="T"/>便犯。《四分》云：餘語者，云汝向誰說，爲論何事
<lb n="0077b23" ed="T"/>等，一切吉羅；作白已語者墮。惱他者，應來不
<lb n="0077b24" ed="T"/>來，應坐不坐等身綺也。餘如口綺法。《成論》：語
<lb n="0077b25" ed="T"/>雖是實語，以非時故，卽名綺語；或雖是時，以
<lb n="0077b26" ed="T"/>隨衰惱，無利益故；雖復利益，以言無本，義理
<lb n="0077b27" ed="T"/>不次，皆名綺語。卽律中爲不恭敬人說法，皆
<lb n="0077b28" ed="T"/>是。《善見》：畏成鬪僧，默然者得。律云：若上座喚
<lb n="0077b29" ed="T"/>來不來者吉。不犯者：重聽不解，前語有參錯，
<pb n="0077c" ed="T" xml:id="T40.1804.0077c"/>
<lb n="0077c01" ed="T"/>便言汝向誰說？爲論何事？乃至我不見此罪；
<lb n="0077c02" ed="T"/>若欲作非法無利羯磨，不與和合，喚來不來，
<lb n="0077c03" ed="T"/>不犯；若爲作非法羯磨，若不欲知，敎言莫來
<lb n="0077c04" ed="T"/>便來，不犯；若一坐食，若不作餘食法食，若病，
<lb n="0077c05" ed="T"/>喚起不起，不犯；若命難梵難，敎莫起便起，不
<lb n="0077c06" ed="T"/>犯；若惡心問，不與說，若作非法事，便語者；若
<lb n="0077c07" ed="T"/>小語錯誤；一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0077c0709" cb:place="inline">嫌罵僧知事戒十三。六
<lb n="0077c08" ed="T"/>緣：一是羯磨所差，二知是，三如法經營，四說
<lb n="0077c09" ed="T"/>嫌罵法，五言詞了，六前人知聞。《五分》：若單白、
<lb n="0077c10" ed="T"/>白二差人，惱者墮；僧差不羯磨，及餘人，作此
<lb n="0077c11" ed="T"/>誣說，口口吉羅。《四分》緣起，白二差之。《僧祇》：罵
<lb n="0077c12" ed="T"/>正拜人、倩人、倩人更倩人，三人俱墮。因說大
<lb n="0077c13" ed="T"/>魚有百頭，頭頭各異；由先爲三藏，好惡罵人
<lb n="0077c14" ed="T"/>故。《四分》：若嫌者<note place="inline">面見不聞處，言有愛恚癡</note>，罵者，反上，皆墮。若
<lb n="0077c15" ed="T"/>不受上座言，嫌罵，吉羅。不犯者：實有其事，恐
<lb n="0077c16" ed="T"/>後悔恨，語令如法發露，便言有愛恚等。若戲
<lb n="0077c17" ed="T"/>錯說，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0077c1707" cb:place="inline">露敷僧物戒十四。六緣：一四
<lb n="0077c18" ed="T"/>方僧床敷，二知是，三露處，四自敷使人，五去
<lb n="0077c19" ed="T"/>時不自擧不敎人擧，六出門便犯。《五分》：見僧
<lb n="0077c20" ed="T"/>臥具在露地，以不自敷，不使人敷，故而不擧
<lb n="0077c21" ed="T"/>亦墮。到尼寺，敷尼僧臥具，不擧亦提。白衣入
<lb n="0077c22" ed="T"/>寺，應借僧臥具受用；又俗人家會，借僧臥具，
<lb n="0077c23" ed="T"/>食訖比丘不擧亦墮。若知事暴僧臥具在邊，
<lb n="0077c24" ed="T"/>若禪若眠吉。《僧祇》：若僧床上安像，比丘禮拜，
<lb n="0077c25" ed="T"/>手觸不擧者墮。若多人禮拜，悉皆手觸，屬最
<lb n="0077c26" ed="T"/>後者犯墮。若春月敷床後，付囑人知，捨去無
<lb n="0077c27" ed="T"/>犯。若行路中，挽亂草坐已，去時聚已當去。《多
<lb n="0077c28" ed="T"/>論》：露地敷已，不囑人，遊行諸房吉。《四分》：彼以
<lb n="0077c29" ed="T"/>僧物付僧知事，言：「我今付授汝，汝守護看。」若
<pb n="0078a" ed="T" xml:id="T40.1804.0078a"/>
<lb n="0078a01" ed="T"/>都無人者，當擧著屛處；若無屛處，必知無壞，
<lb n="0078a02" ed="T"/>當持麁者覆好者上。若卽時還，應便隨雨中
<lb n="0078a03" ed="T"/>疾及時還，應往。彼次第作如是方便，應去。若
<lb n="0078a04" ed="T"/>不作，初出門墮；若方便還悔，一切吉。若二人
<lb n="0078a05" ed="T"/>同床，下座應收；不者墮吉，上座單提；若俱不
<lb n="0078a06" ed="T"/>收二俱墮。餘空床踞床几等不收，及臥具表
<lb n="0078a07" ed="T"/>裏，一切吉羅。若露敷僧物而入房思惟，吉羅。
<lb n="0078a08" ed="T"/>不犯者：若取僧物露敷，去時語舊住人、摩摩
<lb n="0078a09" ed="T"/>帝、經營人令知，如上方便者，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0078a0916" cb:place="inline">覆處
<lb n="0078a10" ed="T"/>敷僧物戒十五。五緣：一是僧物，二是屛處，三
<lb n="0078a11" ed="T"/>自使人敷，四不自擧、不敎人擧，五或出界、或
<lb n="0078a12" ed="T"/>過三宿犯。律中，彼應語舊住比丘言，與我牢
<lb n="0078a13" ed="T"/>擧。若無人不畏失，當移床離壁，高搘床脚，持
<lb n="0078a14" ed="T"/>枕褥臥具置裏，以餘麁者重覆。若恐敗壞，當
<lb n="0078a15" ed="T"/>取臥具，置衣架上，竪床而去。若不作如是，出
<lb n="0078a16" ed="T"/>界外犯墮。若卽還不久，聽二宿界外；第三宿明
<lb n="0078a17" ed="T"/>相未出，若自至房中，若遣使語知事人；不者
<lb n="0078a18" ed="T"/>明相出犯墮。</p><p xml:id="pT40p0078a1806" cb:place="inline">強敷戒十六。五緣：一他先借得，
<lb n="0078a19" ed="T"/>安止已定；二知他先住；三作惱意；四強敷中
<lb n="0078a20" ed="T"/>間；五隨坐臥犯。律云：中間者，若頭邊脚邊兩
<lb n="0078a21" ed="T"/>脇邊。臥具者，草敷葉敷下至地敷臥氈。若知
<lb n="0078a22" ed="T"/>他先得而彊宿者墮。《十誦》：若爲惱他故，開戶
<lb n="0078a23" ed="T"/>閉戶、然火滅火，若唄呪願、讀經說法，隨他不
<lb n="0078a24" ed="T"/>樂事作，一一墮。律中不犯者：先不知；若語已
<lb n="0078a25" ed="T"/>住，先與開間；若間寬不相妨；若親舊敎言，但
<lb n="0078a26" ed="T"/>敷，我自語主；若倒地；若病，轉側墮上，命梵等
<lb n="0078a27" ed="T"/>難，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0078a2706" cb:place="inline">牽他出僧房戒十七。四緣：一是
<lb n="0078a28" ed="T"/>僧春冬房；以夏房入己牽出，犯吉。二先安止
<lb n="0078a29" ed="T"/>定。三作惱亂意。四牽出犯。律中，若自作、敎人
<pb n="0078b" ed="T" xml:id="T40.1804.0078b"/>
<lb n="0078b01" ed="T"/>牽，隨所牽多少，隨出房，一切墮。若牽多人出
<lb n="0078b02" ed="T"/>一戶，多墮；一人出多戶，多墮。若持他物擲著
<lb n="0078b03" ed="T"/>戶外，閉他戶外，皆吉。《僧祇》：牽他出時，若抱柱
<lb n="0078b04" ed="T"/>捉戶倚壁，一一墮。若呵叱，隨語一一離，一一
<lb n="0078b05" ed="T"/>墮。若瞋蛇鼠驅出，越；若云此無益物，驅出無
<lb n="0078b06" ed="T"/>罪。《十誦》：若喜鼾眠，應起經行；不能經行，應起
<lb n="0078b07" ed="T"/>屛處，不應惱他。《五分》：若降伏弟子而牽出者，
<lb n="0078b08" ed="T"/>不犯。若將不喜人來，欲令自出，出不出吉羅。
<lb n="0078b09" ed="T"/>牽下四衆亦吉。律不犯者：無恚恨心，隨次出；
<lb n="0078b10" ed="T"/>共宿過限，遣未受具人出；若破戒見威儀爲
<lb n="0078b11" ed="T"/>他擧及擯應擯；因此故有命梵難驅出，一切
<lb n="0078b12" ed="T"/>不犯。前戒是俗處，不簡淨穢；此是僧處，故簡
<lb n="0078b13" ed="T"/>穢也。</p><p xml:id="pT40p0078b1303" cb:place="inline">坐脫脚床戒十八。三緣：一是重屋，二
<lb n="0078b14" ed="T"/>脫脚床，三在上坐臥犯。</p><p xml:id="pT40p0078b1410" cb:place="inline">用蟲水戒十九。四緣：
<lb n="0078b15" ed="T"/>一是蟲水，二知有蟲，三不作漉法，四隨所用
<lb n="0078b16" ed="T"/>犯。律云：若以草土擲蟲水中。若蟲酪漿、淸酪
<lb n="0078b17" ed="T"/>漿、若漬麥漿、若醋，有蟲，以澆泥草，若以草土
<lb n="0078b18" ed="T"/>擲中，一切皆墮；敎人亦同。《五分》：隨用蟲，一一
<lb n="0078b19" ed="T"/>墮。律中若以草土擲水中，隨河池中魚蟲，一
<lb n="0078b20" ed="T"/>一提。《大集》云：畜生身細猶如微塵十分之一，
<lb n="0078b21" ed="T"/>乃至大者百千萬由延。《僧祇》：蟲細者，三重漉，
<lb n="0078b22" ed="T"/>猶有者，捨去。若用水者，日日諦視，無蟲便用；
<lb n="0078b23" ed="T"/>以蟲生無定，或先無今有故。《五分》：蟲水者，漉
<lb n="0078b24" ed="T"/>囊所得，肉眼所見；若用水，蟲蟲墮。無漉囊不
<lb n="0078b25" ed="T"/>得半由<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078001" n="0078001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0078001" n="0078001"/><anchor xml:id="beg0078001" n="0078001"/>旬<anchor xml:id="end0078001"/>行，若無者用衣角漉之。律不犯中：
<lb n="0078b26" ed="T"/>不知有蟲，作無蟲想；若蟲大，以手動水令蟲
<lb n="0078b27" ed="T"/>去；若漉水洒地，若敎人漉者，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0078b2716" cb:place="inline">覆屋
<lb n="0078b28" ed="T"/>過三節戒二十。四緣：一自爲己，二自作使人
<lb n="0078b29" ed="T"/>覆，三至第三節未竟不去見聞處，四至三節
<pb n="0078c" ed="T" xml:id="T40.1804.0078c"/>
<lb n="0078c01" ed="T"/>竟犯。</p><p xml:id="pT40p0078c0103" cb:place="inline">輒敎尼戒二十一。四緣：一不爲僧差，二
<lb n="0078c02" ed="T"/>集於尼衆，三說法敎誡，四言了<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078002" n="0078002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0078002" n="0078002"/><anchor xml:id="beg0078002" n="0078002"/>使<anchor xml:id="end0078002"/>犯。律中
<lb n="0078c03" ed="T"/>僧不差說法八敬，俱墮；日非，吉羅。《僧祇》：前三
<lb n="0078c04" ed="T"/><note place="inline">在經說戒日十五日後三日</note>後二<note place="inline">去布薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078003" n="0078003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0078003" n="0078003"/><anchor xml:id="beg0078003" n="0078003"/>日<anchor xml:id="end0078003"/>二日</note>，此日去者，名爲日非。
<lb n="0078c05" ed="T"/>但德須具十，人行又<anchor xml:id="nkr_note_orig_0078004" n="0078004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0078004" n="0078004"/><anchor xml:id="beg0078004" n="0078004"/>布<anchor xml:id="end0078004"/>；今但爲略法，如刪補
<lb n="0078c06" ed="T"/>羯磨。</p><p xml:id="pT40p0078c0603" cb:place="inline">與尼說法至日暮戒二十二。六緣：一是
<lb n="0078c07" ed="T"/>僧差，二尼衆來集，三敎誡說法，四日暮，五知
<lb n="0078c08" ed="T"/>想，六說法不止，犯。律中：除敎授，若受經、誦經、
<lb n="0078c09" ed="T"/>若問、若以餘事，乃至日暮。除尼，若爲餘女受
<lb n="0078c10" ed="T"/>經至暮，一切吉羅。不犯者：敎授尼至日未暮
<lb n="0078c11" ed="T"/>便休；除婦女已，爲餘人；若船濟處說法，尼聽；
<lb n="0078c12" ed="T"/>若與賈客共行，夜說法；至尼寺中；若因人請，
<lb n="0078c13" ed="T"/>値說便聽者，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0078c1310" cb:place="inline">譏敎尼人戒二十三。
<lb n="0078c14" ed="T"/>六緣：一是僧差，二情存爲法，三內心嫉忌，四
<lb n="0078c15" ed="T"/>說爲飮食，五言了，六前人聞知。不犯者：其事
<lb n="0078c16" ed="T"/>實爾；爲供養故，敎授、誦經、受經、若問；若戲、若
<lb n="0078c17" ed="T"/>錯，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0078c1706" cb:place="inline">與非親尼衣戒二十四。四緣：一
<lb n="0078c18" ed="T"/>是尼，二非親，三與衣，四領受便犯。律中，除貿
<lb n="0078c19" ed="T"/>易，若與塔佛僧者，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0078c1912" cb:place="inline">與非親尼作衣
<lb n="0078c20" ed="T"/>戒二十五。具三緣成犯：一是尼，二非親，三
<lb n="0078c21" ed="T"/>隨作，犯。律中：隨刀截多少，隨一縫一針，皆墮。
<lb n="0078c22" ed="T"/>若復披著牽挽熨治，以手摩捫，若捉角頭挽
<lb n="0078c23" ed="T"/>方正安揲，若緣索線，一切吉羅。不犯者：與親
<lb n="0078c24" ed="T"/>里尼作，若佛塔僧作，若借著者浣染治還主
<lb n="0078c25" ed="T"/>等。</p><p xml:id="pT40p0078c2502" cb:place="inline">獨與尼屛露坐戒二十六。四緣：一是比丘
<lb n="0078c26" ed="T"/>尼，二無第三人，三在屛露二處，四共坐便犯。
<lb n="0078c27" ed="T"/>《十誦》：屛處相去一丈墮，丈五吉羅；二丈若過
<lb n="0078c28" ed="T"/>不犯。《僧祇》：共一尼屛坐；或尼請一比丘食，一
<lb n="0078c29" ed="T"/>尼共比丘坐，一尼往來益食。益食去時，隨一
<pb n="0079a" ed="T" xml:id="T40.1804.0079a"/>
<lb n="0079a01" ed="T"/>一墮。比丘爾時應起，語言：「我欲起。」莫令彼疑
<lb n="0079a02" ed="T"/>作非法。若尼去者不犯。《多論》：比丘坐住屛覆
<lb n="0079a03" ed="T"/>處者，無慚愧處，可作淫處。律中見聞二屛，如
<lb n="0079a04" ed="T"/>二不定中說。若盲而不聾，聾而不盲，若立住，
<lb n="0079a05" ed="T"/>一切吉羅。不犯者：比丘有伴；若有知人，非盲
<lb n="0079a06" ed="T"/>聾；若行過倒地；若勢力持，命梵難者。</p><p xml:id="pT40p0079a0615" cb:place="inline">與尼期
<lb n="0079a07" ed="T"/>行戒二十七。五緣：一是尼，二言許共行，三無
<lb n="0079a08" ed="T"/>緣，四同一道，五度界，犯。律不犯者：不共期，
<lb n="0079a09" ed="T"/>若大伴行疑恐怖處，若往彼得安隱，命梵等
<lb n="0079a10" ed="T"/>不犯。《十誦》：開爲尼負衣過險徑。</p><p xml:id="pT40p0079a1013" cb:place="inline">與尼同船戒
<lb n="0079a11" ed="T"/>二十八。四緣：一是尼，二共期，三同乘上下，
<lb n="0079a12" ed="T"/>四入船，犯。律中，除直度，船師失濟上下水者，
<lb n="0079a13" ed="T"/>不犯。</p><p xml:id="pT40p0079a1303" cb:place="inline">食尼歎食戒二十九。四緣：一尼三衆歎
<lb n="0079a14" ed="T"/>得食，二知，三受得，四咽咽墮。律云：讚歎者，
<lb n="0079a15" ed="T"/>謂阿練若、乞食、乃至持三衣，讚多聞、法師、持
<lb n="0079a16" ed="T"/>律、坐禪。食者，從<anchor xml:id="nkr_note_orig_0079001" n="0079001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0079001" n="0079001"/><anchor xml:id="beg0079001" n="0079001"/>已<anchor xml:id="end0079001"/>至中所得食，食咽咽墮。除
<lb n="0079a17" ed="T"/>飮食，得餘<g ref="#CB01321">䞋</g>衣燈油，吉羅。《僧祇》：除舊檀越。乃
<lb n="0079a18" ed="T"/>至下食已，唱等供時，更有餘比丘來，尼言更
<lb n="0079a19" ed="T"/>有比丘，施主言善哉者，不犯。若尼言此十二
<lb n="0079a20" ed="T"/>頭陀者，墮。若言多與好食，平等與，不犯。若言
<lb n="0079a21" ed="T"/>某甲徒衆多聞精進，當通請一衆，一切犯墮。
<lb n="0079a22" ed="T"/>若言某甲衆主精進，爲是比丘故通請二十
<lb n="0079a23" ed="T"/>人；一人名讚歎，餘者不犯。若有歎食，不得捨
<lb n="0079a24" ed="T"/>去，當展轉貿食。若比座垢穢不淨，不喜與貿
<lb n="0079a25" ed="T"/>者；當念此鉢中食，是某甲比丘許，我當食者，
<lb n="0079a26" ed="T"/>不犯。若言某甲尊者可常乞食者，不犯。《五分》：
<lb n="0079a27" ed="T"/>若先不知，臨食時言好與比丘食者，不犯。律
<lb n="0079a28" ed="T"/>中不犯者：若不知，若檀越先有意，若無敎化
<lb n="0079a29" ed="T"/>想，若尼自作檀越，若檀越令尼經營，若不故
<pb n="0079b" ed="T" xml:id="T40.1804.0079b"/>
<lb n="0079b01" ed="T"/>敎化而與食，不犯。</p><p xml:id="pT40p0079b0108" cb:place="inline">與女人期同行戒三十。具
<lb n="0079b02" ed="T"/>犯同尼行戒。律緣以無學爲敎興，尙被打幾
<lb n="0079b03" ed="T"/>死，何況凡夫！故云，若村內一界行者，吉羅。不
<lb n="0079b04" ed="T"/>犯者：先不知若不若期，須往安隱，命梵緣者。</p>
<lb n="0079b05" ed="T"/><p xml:id="pT40p0079b0501">施一食處過受戒三十一。五緣：一施主期限
<lb n="0079b06" ed="T"/>一食，二知是，三重過受，四無因緣，五食便
<lb n="0079b07" ed="T"/>犯。律中開病者，離彼村增劇也。不犯者：一宿
<lb n="0079b08" ed="T"/>受食，病過受食，若諸居士請大德住與食，若
<lb n="0079b09" ed="T"/>次第請與食，若水陸道斷等，不犯。</p><p xml:id="pT40p0079b0914" cb:place="inline">展轉食戒
<lb n="0079b10" ed="T"/>三十二。《十誦》云數數食；《五分》同之；《僧祇》云處
<lb n="0079b11" ed="T"/>處食。總一明判，云背請戒。五緣：一先受五正
<lb n="0079b12" ed="T"/>請，不問道俗親非親，二食境堪飽足，三無緣
<lb n="0079b13" ed="T"/>謂病等也，四更異主受正食，五隨咽便犯。律
<lb n="0079b14" ed="T"/>中，請有二種：若僧次，若別請也。食者，飯、<g ref="#CB00595">麨</g>、乾
<lb n="0079b15" ed="T"/>飯<note place="inline">稠粥亦是</note>。《僧祇》云：初出釜，畫不成字，是非正食。《僧
<lb n="0079b16" ed="T"/>祇》：若到俗家，言闍梨今日我家食，卽名請處。
<lb n="0079b17" ed="T"/>若作食未熟，欲往他家，應白已去；不白去者，
<lb n="0079b18" ed="T"/>至彼得正食，犯二墮：一不白請家，二是背請。
<lb n="0079b19" ed="T"/>大同《四分》。又律云：病者不堪一坐食，令足。施
<lb n="0079b20" ed="T"/>衣時者，十二月中，隨有衣食請處，開背。若一
<lb n="0079b21" ed="T"/>日受衆多請，自受一請，餘者施人，言：「長老我
<lb n="0079b22" ed="T"/>應往彼，今布施汝。」若不者，背前家，咽咽墮；背
<lb n="0079b23" ed="T"/>後家，咽咽吉。《五百問》云：若主人嫌代去者不
<lb n="0079b24" ed="T"/>得。《十誦》、《多論》：前家不得隨病食，背至第二第
<lb n="0079b25" ed="T"/>三家，漸漸食至日中，不得到第四家。律不犯
<lb n="0079b26" ed="T"/>者：病時，施衣時，若捨請，若請與非食<note place="inline">謂粥餠不正食</note>，
<lb n="0079b27" ed="T"/>或不足<note place="inline">是正而少不足</note>，或無請，或食已更得食等，不犯。</p>
<lb n="0079b28" ed="T"/><p xml:id="pT40p0079b2801">別衆食戒三十三。然別衆食，準此律文，但明
<lb n="0079b29" ed="T"/>別請，不論不集；故文云：但請三人食，我等不
<pb n="0079c" ed="T" xml:id="T40.1804.0079c"/>
<lb n="0079c01" ed="T"/>得別衆。若依緣起，則明乞食；故文云：爲攝難
<lb n="0079c02" ed="T"/>調人，自結別衆。若依《多論》：明界內不集；亦明
<lb n="0079c03" ed="T"/>別請別乞有不集者，僧次亦有不集。</p><p xml:id="pT40p0079c0315" cb:place="inline">今分三
<lb n="0079c04" ed="T"/>相，各明犯緣，引據證別。</p><p xml:id="pT40p0079c0410" cb:place="inline">初明僧次七緣：一有
<lb n="0079c05" ed="T"/>施主；二是僧次請；三五正食，在時中；四食處
<lb n="0079c06" ed="T"/>成衆；五知界內有善比丘未食，不集；六無諸
<lb n="0079c07" ed="T"/>緣；七咽咽犯。《多論》：若施主就僧界內二處設
<lb n="0079c08" ed="T"/>食，應布薩處請僧，或送一分食，自處不須展
<lb n="0079c09" ed="T"/>轉。若聚落界內無僧界，二施主各請四人已
<lb n="0079c10" ed="T"/>上，二處食，應打<anchor xml:id="beg_22" type="star"/>楗<anchor xml:id="end_22"/>稚，互請一人，互送一分食；更
<lb n="0079c11" ed="T"/>有異比丘入，亦更須展轉。或先僧次後成別
<lb n="0079c12" ed="T"/>請，有客遮不許入是；若不遮，雖先別請，後成
<lb n="0079c13" ed="T"/>僧次。如上立法，此明僧次。</p><p xml:id="pT40p0079c1311" cb:place="inline">言別乞者，《善見》四
<lb n="0079c14" ed="T"/>句：一四人同乞，或別乞各不相知，同一主故，
<lb n="0079c15" ed="T"/>同時受食，犯。《多論》：若四人各自乞食，共在一
<lb n="0079c16" ed="T"/>處，亦無有過，以非一家故。</p><p xml:id="pT40p0079c1611" cb:place="inline">若別請人，應令作
<lb n="0079c17" ed="T"/>法門外唱令，但得一人，卽名淸淨；若不作法，
<lb n="0079c18" ed="T"/>界內無人者，一切僧猶得遮食不淸淨罪。若
<lb n="0079c19" ed="T"/>準此言，未假界內不集；必若盡集，亦結其過。
<lb n="0079c20" ed="T"/>故文云：別請四人，在僧中次第並坐受食食，
<lb n="0079c21" ed="T"/>不與僧同味，咽咽皆犯。</p><p xml:id="pT40p0079c2110" cb:place="inline">準此以言，僧次一種，
<lb n="0079c22" ed="T"/>唯局不集結罪；乞食別請，若集不集俱結。</p><p xml:id="pT40p0079c2217" cb:place="inline">今
<lb n="0079c23" ed="T"/>更約緣，隨相總明，令人識知，由過常有。</p><p xml:id="pT40p0079c2316" cb:place="inline">初有
<lb n="0079c24" ed="T"/>施主。《四分》、《多論》：不問道俗，皆名施主，卽明僧
<lb n="0079c25" ed="T"/>食，無別衆罪。故《多論》云：若取僧食別自受啖，
<lb n="0079c26" ed="T"/>不與僧同，或遮客僧，或不作相，是盜僧祇，非
<lb n="0079c27" ed="T"/>別衆罪。廣如上卷。</p><p xml:id="pT40p0079c2708" cb:place="inline">二別僧、別乞、別請三種。先
<lb n="0079c28" ed="T"/>明別僧，卽是僧次。《五分》：僧次請者，凡夫聖人、
<lb n="0079c29" ed="T"/>坐禪誦經、勸佐衆事、並爲解脫出家者，得入
<pb n="0080a" ed="T" xml:id="T40.1804.0080a"/>
<lb n="0080a01" ed="T"/>僧次；唯除惡戒人。若言次第上座者，是僧次
<lb n="0080a02" ed="T"/>攝。又不知齊幾爲上座？佛言：上無人者，皆名
<lb n="0080a03" ed="T"/>上座。以法取人，或言禪師等，是別請。若言禪
<lb n="0080a04" ed="T"/>師十人，便除法師、律師；甄簡異故，不名僧次。
<lb n="0080a05" ed="T"/>《十誦》、《善生》中：以羅漢法請人，不稱名字，猶名
<lb n="0080a06" ed="T"/>別請，爲佛所呵。如〈訃請〉法中。《多論》：若施主長
<lb n="0080a07" ed="T"/>請比丘，或作日限；先隨意請人，各使令定。至
<lb n="0080a08" ed="T"/>初集日，先無別請，一切無遮，大善無過；不能
<lb n="0080a09" ed="T"/>無遮，應打<anchor xml:id="nkr_note_orig_0080001" n="0080001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0080001" n="0080001"/><anchor xml:id="beg0080001" n="0080001"/>楗<anchor xml:id="end0080001"/>稚。衆僧集已，先別請者，且住一
<lb n="0080a10" ed="T"/>處。勸化比丘，若施主，應立高處，擧聲大唱，六
<lb n="0080a11" ed="T"/>十臘入；若多若少，但得一人，卽名淸淨；乃至
<lb n="0080a12" ed="T"/>唱到一夏，及沙彌等，若都無者，亦名淸淨。若
<lb n="0080a13" ed="T"/>初日不唱，應日日唱，如初日法。若初日唱訖，
<lb n="0080a14" ed="T"/>若遮不遮，一切無過。若不作此二法，若食時，
<lb n="0080a15" ed="T"/>有遮界內比丘乃至一人，此一切僧得別衆
<lb n="0080a16" ed="T"/>罪。設界內無比丘故，有遮食不淸淨。若九十
<lb n="0080a17" ed="T"/>日請，或長請，如初日唱。九十日夏訖，施主設
<lb n="0080a18" ed="T"/>有續供一月半月，卽前唱法爲淸淨，不須更
<lb n="0080a19" ed="T"/>唱。唯僧房臥具，九十日竟，日日唱，不者得罪。
<lb n="0080a20" ed="T"/>若施主就僧界內作食，堂舍不容，次第出，在
<lb n="0080a21" ed="T"/>異處食亦得。若大界內有二處，《僧祇》：一日中
<lb n="0080a22" ed="T"/>二處俱施食，布薩處無過；不布薩處，不請布
<lb n="0080a23" ed="T"/>薩處一人，不送一分食者，此僧犯墮。若施主
<lb n="0080a24" ed="T"/>別請僧次四人，入僧布薩界內食，或將食入
<lb n="0080a25" ed="T"/>界別請比丘，應布薩處請僧次一人，若送一
<lb n="0080a26" ed="T"/>分食；若二處三處亦爾；自處不須展轉取人
<lb n="0080a27" ed="T"/>送食。設請人送食已，外有異比丘，若遮不與
<lb n="0080a28" ed="T"/>食者墮。若不爾者，三人已下，各各異處食得。
<lb n="0080a29" ed="T"/>若作意請僧中一人，忽忘不請，在前作一分
<pb n="0080b" ed="T" xml:id="T40.1804.0080b"/>
<lb n="0080b01" ed="T"/>食，置上座頭，送與彼僧。若道界遠者，先取食，
<lb n="0080b02" ed="T"/>次第行之。若聚落界內，雖無僧界，設二檀越
<lb n="0080b03" ed="T"/>請四人已上，於二處食，應打楗稚。互謂一人，
<lb n="0080b04" ed="T"/>互送一分食。若有異比丘應入，乃至一人。若
<lb n="0080b05" ed="T"/>不互請送食，皆墮。若遮不與一人食，亦墮。假
<lb n="0080b06" ed="T"/>令一處欲如法者，應好隱悉知聚落比丘有
<lb n="0080b07" ed="T"/>無，不疑者得。不爾，應打楗稚；不打者，知有一
<lb n="0080b08" ed="T"/>人不來食，犯墮。疑有，吉羅。若不疑心，若打楗
<lb n="0080b09" ed="T"/>稚，不問有無，一切不犯。或先僧次請來，有客
<lb n="0080b10" ed="T"/>比丘，遮不聽入，卽成別衆。或先別請，有客比
<lb n="0080b11" ed="T"/>丘來，比丘敎化勿遮，卽成僧次。不能不遮，乃
<lb n="0080b12" ed="T"/>至唱一人入等。《善見》：別乞四句：或四人一時
<lb n="0080b13" ed="T"/>乞，或別別乞，各不相知；而同一主，一時往受
<lb n="0080b14" ed="T"/>食者，犯。二各各去，一時受，各處食<note place="inline">《四分律》中不犯墮</note>。三各
<lb n="0080b15" ed="T"/>去、各受、各食，不犯。四或別乞、別去，一時受食，
<lb n="0080b16" ed="T"/>犯。義云：僧次請，人至請家已，門外有比丘，不
<lb n="0080b17" ed="T"/>許入界內者，變爲別請。設後食時無人，亦犯
<lb n="0080b18" ed="T"/>墮。若門外僧，與家內相去六十三步外者，食
<lb n="0080b19" ed="T"/>時外僧，乃名別請別衆，不名僧次別衆。</p><p xml:id="pT40p0080b1916" cb:place="inline">四食
<lb n="0080b20" ed="T"/>處成衆。《善見》：要別請四人，俱受成衆；卽座上
<lb n="0080b21" ed="T"/>一比丘覆鉢不食，待餘三食竟，後一人食，不
<lb n="0080b22" ed="T"/>犯。《四分》：若二人三人，隨意食；四人若過，應分
<lb n="0080b23" ed="T"/>作二部，更互入食。《多論》：三比丘，一狂心；三比
<lb n="0080b24" ed="T"/>丘，一滅擯；三比丘在界內，一在界外；若狂擯
<lb n="0080b25" ed="T"/>二人，不落僧數，雖四不成。異界不相足數，不
<lb n="0080b26" ed="T"/>成別衆。故須知是好比丘。《多論》：或食僧食，若
<lb n="0080b27" ed="T"/>施主食，各取食分，雖四人已上，於別處食，或
<lb n="0080b28" ed="T"/>共一處食，不犯別衆。若四人各自乞食，於一處
<lb n="0080b29" ed="T"/>食，亦無別衆。律結犯者，據一家倂乞，四人一
<pb n="0080c" ed="T" xml:id="T40.1804.0080c"/>
<lb n="0080c01" ed="T"/>時受食。必前後各自受分者，得，由自食己食
<lb n="0080c02" ed="T"/>也。又有四句：一食主是一，盡集無過。二食一
<lb n="0080c03" ed="T"/>處二，彼此乃異，以食味同故，不犯；若界內更
<lb n="0080c04" ed="T"/>有餘比丘，二衆俱犯。三食別處一，如僧盡未
<lb n="0080c05" ed="T"/>食僧食，或有施主食，有一施主別請四人，在
<lb n="0080c06" ed="T"/>僧中並坐受食，不與僧同，咽咽犯；若彼四人，
<lb n="0080c07" ed="T"/>先取僧中一口食已，後得益無犯<note place="inline">此謂露地，須申手內；若在覆
<lb n="0080c08" ed="T"/>處，不必相接</note>。四謂食別處別，彼此二衆，互請一人，互
<lb n="0080c09" ed="T"/>送一分食，不者二俱犯墮。</p><p xml:id="pT40p0080c0911" cb:place="inline">五界內不盡集。《五
<lb n="0080c10" ed="T"/>分》：若請比丘僧，應比丘沙彌往；若請二部僧，
<lb n="0080c11" ed="T"/>五衆應往。《多》云：凡別衆食，必於界內。言界者，
<lb n="0080c12" ed="T"/>謂衆僧結界、聚落界、家界、曠野處一拘盧舍
<lb n="0080c13" ed="T"/>界；此諸界內，不得別食、別布薩。若僧食竟，有
<lb n="0080c14" ed="T"/>客比丘來，檀越與食，四人已上無罪；以僧食
<lb n="0080c15" ed="T"/>竟，不合同味，無乖別過。若僧未食，客來入界，
<lb n="0080c16" ed="T"/>受檀越食，咽咽成犯別。狂癡、滅擯比丘、及沙
<lb n="0080c17" ed="T"/>彌，無犯<note place="inline">上沙彌等三人，非別衆，若不與僧食，是盜僧祇。若沙彌是僧次請來，則免四比丘已上別衆罪，
<lb n="0080c18" ed="T"/>俱福田故</note>。《四分》諸律，並云別請別乞故犯<note place="inline">不言不集</note>。《多論》：
<lb n="0080c19" ed="T"/>別請別乞如律，又加食處不集；雖僧次來，但
<lb n="0080c20" ed="T"/>使同界不集，又名別衆<note place="inline">如上所列</note>。</p><p xml:id="pT40p0080c2014" cb:place="inline">《善見》五種足四不
<lb n="0080c21" ed="T"/>犯：一不請足四。施主別請四人，一人不去，主
<lb n="0080c22" ed="T"/>人見少，臨中見一比丘，卽喚與食，是名僧次
<lb n="0080c23" ed="T"/><note place="inline">情無簡別</note>。二乞食足四。亦以別請，一人不去，臨中
<lb n="0080c24" ed="T"/>乞食比丘至，依次與食。三沙彌足四。四鉢盂
<lb n="0080c25" ed="T"/>足四<note place="inline">別請四人，三人身至，一人鉢請</note>。五病人足四<note place="inline">此謂狂癡</note>。並非別衆，
<lb n="0080c26" ed="T"/>得食。</p><p xml:id="pT40p0080c2603" cb:place="inline">律中不犯開七緣：一病時者，下至脚跟
<lb n="0080c27" ed="T"/>劈。《善見》云：砂土入中不能行。二作衣時者。自
<lb n="0080c28" ed="T"/>恣竟，無迦絺那衣一月，有則五月是也。三施
<lb n="0080c29" ed="T"/>衣時者。如前背請戒，道船二行爲四五二緣
<pb n="0081a" ed="T" xml:id="T40.1804.0081a"/>
<lb n="0081a01" ed="T"/>者，下至半由旬內來往上下是。六大衆集者。
<lb n="0081a02" ed="T"/>食足四人，長一人爲患是；乃至百人，長一人
<lb n="0081a03" ed="T"/>爲患<note place="inline">此謂儉時，東西二家各設食供，東家成衆，西家一人；白食處成衆，西家一人，本是別患；豊時則有，儉故開
<lb n="0081a04" ed="T"/>之。又供具限約，不許分送；外乞難得，儉故開成</note>。今京輦設供，每有不依
<lb n="0081a05" ed="T"/>疏僧，闐<g ref="#CB04408">𨶮</g>門首；請家拒閉，不令輒進；大德英
<lb n="0081a06" ed="T"/>達，安然坐食，知外有僧，不思命召。親見其事，
<lb n="0081a07" ed="T"/>過深鄙俗；望諸行者，見聞<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081001" n="0081001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0081001" n="0081001"/><anchor xml:id="beg0081001" n="0081001"/>斂<anchor xml:id="end0081001"/>迹。《五<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081002" n="0081002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0081002" n="0081002"/><anchor xml:id="beg0081002" n="0081002"/>公<anchor xml:id="end0081002"/>》云：門
<lb n="0081a08" ed="T"/>外有客比丘不得入者，乃至語往本寺取食
<lb n="0081a09" ed="T"/>等。廣如〈訃請法〉中。七者沙門施食時。謂在此
<lb n="0081a10" ed="T"/>沙門釋子外，諸出家者是也。又準論中，僧次
<lb n="0081a11" ed="T"/>不犯；《五分》衣時，都合九緣。《增一》云：師子長者
<lb n="0081a12" ed="T"/>別請五百羅漢，佛言：不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081003" n="0081003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0081003" n="0081003"/><anchor xml:id="beg0081003" n="0081003"/>知<anchor xml:id="end0081003"/>僧次一人，福不可
<lb n="0081a13" ed="T"/>量。因說如飮大海，則飮衆流。師子言：自今已
<lb n="0081a14" ed="T"/>後，當不別請。佛言：我亦不令別施，以無有福。
<lb n="0081a15" ed="T"/>師子便平等施，亦不言此持戒犯戒。佛讚：善
<lb n="0081a16" ed="T"/>哉！平等之施，獲福無量；平等施者，施中第一。
<lb n="0081a17" ed="T"/>《賢愚經》以<g ref="#CB00626">㲲</g>施佛，佛讓與僧，義意同此。正使
<lb n="0081a18" ed="T"/>將來法垂滅盡，比丘畜妻挾子，四人已上，名
<lb n="0081a19" ed="T"/>字衆僧，漫請供養，應當敬視如舍利弗等。律
<lb n="0081a20" ed="T"/>明開緣，僧次一種，功益自他；病等諸緣，但能
<lb n="0081a21" ed="T"/>自益<note place="inline">謂別請三人，一人若病若行等緣，來入前數；自身是開益，他犯別衆也</note>。律中若無如
<lb n="0081a22" ed="T"/>上諸緣，卽起白言：「我於此別衆食中無因緣，
<lb n="0081a23" ed="T"/>今欲出。」餘人無緣者，亦爾。若有別衆食緣欲
<lb n="0081a24" ed="T"/>入者，當白言：「我有別衆緣欲入。」白已，隨次入。
<lb n="0081a25" ed="T"/>若有緣不白者，吉羅。不犯者，如上所開。</p><p xml:id="pT40p0081a2516" cb:place="inline">取歸
<lb n="0081a26" ed="T"/>婦賈客食戒三十四。五緣：一是上二緣，二知
<lb n="0081a27" ed="T"/>是，三無緣，四取過三鉢，五出門便犯。</p><p xml:id="pT40p0081a2715" cb:place="inline">足食戒
<lb n="0081a28" ed="T"/>三十五。五緣：一是可足食，二知境足，三捨威
<lb n="0081a29" ed="T"/>儀，四無緣。五更食犯。律中，若飯<g ref="#CB00595">麨</g>，乾飯是正
<pb n="0081b" ed="T" xml:id="T40.1804.0081b"/>
<lb n="0081b01" ed="T"/>食，堪飽足故名足食。五緣：一知是飯<note place="inline">由飯等是正定</note>。
<lb n="0081b02" ed="T"/>二知持來<note place="inline">知爲我持來，境多是足</note>。三知遮<note place="inline">知前境食少，雖食不遮於後；若多堪飽，雖食
<lb n="0081b03" ed="T"/>一口必遮於後</note>。四知威儀<note place="inline">知行住坐臥四儀，隨壞一一犯足故</note>。五知捨威儀<note place="inline">若坐
<lb n="0081b04" ed="T"/>床而食，前境堪足，忽低頭取與後分離床之例</note>。足食已，捨威儀，不作餘食
<lb n="0081b05" ed="T"/>法，得而食之<note place="inline">後食若正若不正，枝葉華果細未磨餠油蜜等，隨得一粒入口</note>，咽咽墮。
<lb n="0081b06" ed="T"/>《僧祇》：捨威儀者，八種威儀<note place="inline">行、住、坐、臥、長床、短床、船、乘</note>。且如床上
<lb n="0081b07" ed="T"/>坐已，若見師僧塔像在背後者，迴身避坐，曳
<lb n="0081b08" ed="T"/>身不得離床，若離名捨威儀。若正食時，天雨，
<lb n="0081b09" ed="T"/>於上持蓋；無者，合床舁著覆處；舁時倒地，及
<lb n="0081b10" ed="T"/>諸緣而離本處，更食犯墮。《五分》五事：一有食，
<lb n="0081b11" ed="T"/>二授與，三受啖，四不復受益<note place="inline">今時有人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0081004" n="0081004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0081004" n="0081004"/><anchor xml:id="beg0081004" n="0081004"/>且<anchor xml:id="end0081004"/>受正食，少一口已，便言不作
<lb n="0081b12" ed="T"/>斷心，便至中前，依式更啖。此非正量，食無飽期，約境定犯</note>，五身離本處，更得食
<lb n="0081b13" ed="T"/>墮。國土無粥，晨朝開飮<g ref="#CB00595">麨</g>漿。</p><p xml:id="pT40p0081b1311" cb:place="inline">《十誦》五種中，糒
<lb n="0081b14" ed="T"/>謂乾飯也，餘同《四分》。五似食者，<g ref="#CB01046">𢇲</g>粟、<g ref="#CB00597">䵃</g>麥、莠
<lb n="0081b15" ed="T"/>子、錯麥、迦師等。五種佉陀食者：一根、二莖、三
<lb n="0081b16" ed="T"/>葉、四磨食稻大小麥等，五果也。《僧祇》五正同
<lb n="0081b17" ed="T"/>此。五雜正，如《四分》云：佉闍尼者，枝、葉、華、果、細
<lb n="0081b18" ed="T"/>末磨。《僧祇》：大小<g ref="#CB00597">䵃</g>麥米豆作餠、蘇油、歡喜丸；
<lb n="0081b19" ed="T"/>一切作餠，除肉；餘者非別衆，處處滿足食等。
<lb n="0081b20" ed="T"/>《善見》云：佉闍尼者，一切果是也。正食者，米麥
<lb n="0081b21" ed="T"/>作飯<g ref="#CB00595">麨</g>。粥初出釜畫成字，不得食；若米合藥
<lb n="0081b22" ed="T"/>作粥亦爾。若少飯和多水，以離威儀，應作餘
<lb n="0081b23" ed="T"/>食法。乃至米雜肉，如芥子大，作餘食法。一切
<lb n="0081b24" ed="T"/>草根及樹木子作飯，若以豆作飯，不須作餘食
<lb n="0081b25" ed="T"/>法。若以菜和正不正爲粥，若說正名成遮，不
<lb n="0081b26" ed="T"/>說正名不成遮。義云：此足者謂前境足，非噉
<lb n="0081b27" ed="T"/>飽名足。故律中：時有比丘見上座來，若受不
<lb n="0081b28" ed="T"/>作餘食法者，吿言我受不作餘食法，便得食。
<lb n="0081b29" ed="T"/>尼不敬僧戒中亦爾。故知若起，須作餘食法。
<pb n="0081c" ed="T" xml:id="T40.1804.0081c"/>
<lb n="0081c01" ed="T"/>由前境足故，不得輒起，何況《僧祇》八遮。</p><p xml:id="pT40p0081c0116" cb:place="inline">《四分》
<lb n="0081c02" ed="T"/>中：病人殘，不須作餘食法。《善見》、《明了》，病人殘
<lb n="0081c03" ed="T"/>者，或食不食，皆成殘。《僧祇》一人作法，餘人盡
<lb n="0081c04" ed="T"/>得，此律亦爾。律中，僧俗二食，俱得加法。若作
<lb n="0081c05" ed="T"/>餘食法，十五不同。能中有三：一是比丘；二先
<lb n="0081c06" ed="T"/>足食，除不正及不足；三身康和，除病。對法亦
<lb n="0081c07" ed="T"/>三：一豐時，除儉；二所對是比丘；三未足食者。
<lb n="0081c08" ed="T"/>食體亦三：一時食及淸淨，《多論》不淨食不成
<lb n="0081c09" ed="T"/>作；二新淨食，非病人殘；三不覆藏食。自作三
<lb n="0081c10" ed="T"/>法：一自言現前，應從淨人受已，共未足比丘
<lb n="0081c11" ed="T"/>互跪云：「大德！我足食已，知是看是，作餘食法。」
<lb n="0081c12" ed="T"/>二授與前人，三舒手相及處。彼作三法：一彼
<lb n="0081c13" ed="T"/>受爲食；二口云我止，汝取食之；三度與他。此
<lb n="0081c14" ed="T"/>三五種，並約律文。《五分》，佛言：持食著鉢中，手
<lb n="0081c15" ed="T"/>擎，偏袒右肩，右膝著地，作是言：長老一心念！
<lb n="0081c16" ed="T"/>我某甲食已足。餘如上。若都不食，還之，語云：
<lb n="0081c17" ed="T"/>「此是我殘，與汝，亦名殘。」尼具有殘食法。《僧祇》：
<lb n="0081c18" ed="T"/>若持鉢椀作法，但食鉢中；鉢中成殘，椀中不
<lb n="0081c19" ed="T"/>成。義云：今有人食飯未竟，喚足食者來，與食
<lb n="0081c20" ed="T"/>云，此是我殘者，應成無妨。若強勸不云殘，犯
<lb n="0081c21" ed="T"/>後戒。</p><p xml:id="pT40p0081c2103" cb:place="inline">律不犯者：食作非食想，不受作餘食法，
<lb n="0081c22" ed="T"/>非食不作法，若病不作法，病人殘不作法，若
<lb n="0081c23" ed="T"/>已作餘食法，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0081c2310" cb:place="inline">勸足食戒二十六。五
<lb n="0081c24" ed="T"/>緣：一他足食竟，二知，三發言強勸，四不作殘
<lb n="0081c25" ed="T"/>法，五前人食犯。</p><p xml:id="pT40p0081c2507" cb:place="inline">非時食戒三十七。《智論》問曰：
<lb n="0081c26" ed="T"/>若法無時，云何聽時食，遮非時食爲戒？答曰：
<lb n="0081c27" ed="T"/>我已說世界名字，法有非實，汝不應難。亦是
<lb n="0081c28" ed="T"/>毘尼中結戒法，是世界中實有，爲衆人訶責
<lb n="0081c29" ed="T"/>故。亦欲護佛法使久存，定佛弟子禮法故。佛
<pb n="0082a" ed="T" xml:id="T40.1804.0082a"/>
<lb n="0082a01" ed="T"/>世尊結諸戒，不應求有何名字相應不相應
<lb n="0082a02" ed="T"/>等。若爾，云何但說假名時？答：實時毘尼不說。
<lb n="0082a03" ed="T"/>以白衣外道不得聞，聞生邪見故；說假名時，
<lb n="0082a04" ed="T"/>以通多分故。今有妄學大乘者，多貪著非時
<lb n="0082a05" ed="T"/>食故，具引誡之。經中說云：早起諸天食，日中
<lb n="0082a06" ed="T"/>三世諸佛食，日西畜生食，日暮鬼神食。佛制
<lb n="0082a07" ed="T"/>斷六趣因，令同三世佛故。《多論》四解：一從旦
<lb n="0082a08" ed="T"/>至中，其明轉盛，名之爲時；中後明沒，名爲非
<lb n="0082a09" ed="T"/>時。二從旦至中，作食時節，乞不生惱；中後已
<lb n="0082a10" ed="T"/>去，反上可知。三中前俗人事務，淫惱未發；中
<lb n="0082a11" ed="T"/>後閑預，入村乞食，多被譏謗。四中前乞食濟
<lb n="0082a12" ed="T"/>身；過中靜緣修道，非是乞時，名爲非時。又云：
<lb n="0082a13" ed="T"/>晝夜各分九時，事同須臾；日下近地，熱漸寒
<lb n="0082a14" ed="T"/>甚，夜則長也。《阿含》中，《時非時經》具明二十四
<lb n="0082a15" ed="T"/>半月之相，準俗二十四氣量之。《僧祇》令知時
<lb n="0082a16" ed="T"/>節，若作脚影，事同上經；若作刻漏<note place="inline">《四分》亦爾</note>，日極
<lb n="0082a17" ed="T"/>長，晝則十八須臾，夜十二也；長夜反之。四緣：
<lb n="0082a18" ed="T"/>一是非時，二非時想，三時食，四咽咽墮。律云：
<lb n="0082a19" ed="T"/>時者，明相出乃至日中；案此時爲法，四天下
<lb n="0082a20" ed="T"/>亦爾。非時者，從日中乃至明相未出。《僧祇》：日
<lb n="0082a21" ed="T"/>正中時，名時非時，若食得吉；時過如一瞬一髮，
<lb n="0082a22" ed="T"/>食得提。律云：若比丘非時受食，食咽咽墮。非
<lb n="0082a23" ed="T"/>時漿明相出，七日藥過七日，亦墮。盡形壽藥
<lb n="0082a24" ed="T"/>無因緣服，吉羅<note place="inline">以曾加口法，無病不許服。犯有輕重，並謂加口法者；若不加法，非時中服，
<lb n="0082a25" ed="T"/>四藥並墮，故《戒本》唯除水、楊枝也</note>。《五分》：得甞食，但不得咽。《十誦》：敎
<lb n="0082a26" ed="T"/>人非時食、殺生草木、空地然火、手取金銀、掘
<lb n="0082a27" ed="T"/>地、啖殘宿食，爲己不爲己，作者，皆二俱犯墮。
<lb n="0082a28" ed="T"/>《五百問》云：中後，一切有形之物，不得入口中。
<lb n="0082a29" ed="T"/>食已，用楊枝若灰漱口，不者墮。律不犯者：若
<pb n="0082b" ed="T" xml:id="T40.1804.0082b"/>
<lb n="0082b01" ed="T"/>作黑右蜜，和米作，法爾故。有病者服吐下藥；
<lb n="0082b02" ed="T"/>日時欲過，煮麥令皮不破，漉汁飮。若喉中哯
<lb n="0082b03" ed="T"/>出，還咽不犯。《善見》，出喉還咽犯墮。</p><p xml:id="pT40p0082b0314" cb:place="inline">食殘宿戒
<lb n="0082b04" ed="T"/>三十八。三緣：一是殘宿，二知是，三食咽咽
<lb n="0082b05" ed="T"/>犯。律中殘宿食者，今日受已至明日；於一切
<lb n="0082b06" ed="T"/>沙門釋子受大戒者，皆不淸淨。四藥以論，過
<lb n="0082b07" ed="T"/>限結罪如前戒。《善見》、《十誦》、《五分》：大比丘受食
<lb n="0082b08" ed="T"/>已，或食未食，經夜名殘宿。問：殘之與宿，爲一
<lb n="0082b09" ed="T"/>爲異？四句答之：一殘而非宿<note place="inline"><anchor xml:id="beg_23" type="star"/>且<anchor xml:id="end_23"/>受四藥，不加口法過中</note>，吉羅。
<lb n="0082b10" ed="T"/>二宿而非殘亦吉<note place="inline">謂未受食，或共同宿，吉；不宿不犯</note>。三亦殘亦宿，
<lb n="0082b11" ed="T"/>提。四非殘非宿可知。殘宿、內宿，亦作四句：一
<lb n="0082b12" ed="T"/>是殘宿非內宿<note place="inline">今日受食，安界外，不共宿，非內宿也</note>，得墮。二是內非
<lb n="0082b13" ed="T"/>殘。三四俱句，類知。有云，淨地無內宿。文云
<lb n="0082b14" ed="T"/>除去比丘，故知有也。律中，殘宿、不受食戒，以
<lb n="0082b15" ed="T"/>坐禪比丘爲緣起者，爲防未來惡比丘故。內
<lb n="0082b16" ed="T"/>無道觀，煩惱未伏；妄倚道業，便輕聖戒。此乃
<lb n="0082b17" ed="T"/>心涉愛憎，大我未伐；故諸三乘道人，並不輕
<lb n="0082b18" ed="T"/>戒。以深伐我根，傾慢使憧；敬戒而增道業，可
<lb n="0082b19" ed="T"/>不欽尙之哉。</p><p xml:id="pT40p0082b1906" cb:place="inline">《十誦》：若鉢著不淨脂蘇，受<g ref="#CB00595">麨</g>食，
<lb n="0082b20" ed="T"/>應寫淨鉢中食之，著鉢者棄。繩綴鉢，受粥脂
<lb n="0082b21" ed="T"/>出，但棄膩處，餘者得食。若新熏鉢及手穌脂
<lb n="0082b22" ed="T"/>油著，二三澡豆洗，餘膩氣不盡，名淨。不淨殘
<lb n="0082b23" ed="T"/>宿鹽，食吉羅<note place="inline">與《四分》同罪</note>。《伽論》：膩故不去者，非食膩
<lb n="0082b24" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT40p0082b2402" cb:place="inline">《善見》云：多比丘一沙彌行，比丘各自擔食，
<lb n="0082b25" ed="T"/>至時各各自分；分已，沙彌語比丘云：「我持己
<lb n="0082b26" ed="T"/>分，與大德易之。」易得已，復與第二比丘易，乃
<lb n="0082b27" ed="T"/>至下座。若沙彌不解者，比丘自持食與，敎共
<lb n="0082b28" ed="T"/>易得，無犯<note place="inline">無殘宿惡觸等</note>。乃至持米行，沙彌小，比丘得
<lb n="0082b29" ed="T"/>作飯，唯不得然火。若沸，不得吹攪，吉羅。熟已，
<pb n="0082c" ed="T" xml:id="T40.1804.0082c"/>
<lb n="0082c01" ed="T"/>如上分，展轉易者，得<note place="inline">義準今食殘食，與俗人；若過與他者，惡觸不淨，以心不斷故不
<lb n="0082c02" ed="T"/>淨</note>。《十誦》：比丘傳食與沙彌，沙彌傳鉢食與比
<lb n="0082c03" ed="T"/>丘，比丘洗手更受；以一心實與沙彌，故淨也。
<lb n="0082c04" ed="T"/>遠行難得食處，聽自持食從他易淨食者，得。
<lb n="0082c05" ed="T"/>今有直將食乞淨人，還從乞取；二彼俱無受
<lb n="0082c06" ed="T"/>捨，不名交淨<note place="inline">如《善見》者好也</note>。有比丘使沙彌持鉢，沙彌
<lb n="0082c07" ed="T"/>食已，持不淨鉢與師。佛言：無急事不應使沙彌
<lb n="0082c08" ed="T"/>持鉢；若使持，應從沙彌受。</p><p xml:id="pT40p0082c0811" cb:place="inline">《十誦》：無水處，水上
<lb n="0082c09" ed="T"/>有食，棄上飮取下；若下有食，飮取上；乃至穌
<lb n="0082c10" ed="T"/>油等，吹去飮取。水泉池中，有食亦爾。《僧祇》、《多
<lb n="0082c11" ed="T"/>論》：乞食食已，有殘，棄曠野石上；明日乞食不
<lb n="0082c12" ed="T"/>得，不作本意，還從本道，石上故飯在者，無淨
<lb n="0082c13" ed="T"/>人自取，有烏鳥食處，當扟去。《五百問》因緣同
<lb n="0082c14" ed="T"/>上。所以開者，以信施重故。又無主物，如欝單
<lb n="0082c15" ed="T"/>越法，取食者得。《五分》：比丘殘果與淨人已，不
<lb n="0082c16" ed="T"/>作還意，後淨人還與比丘。佛言：離手已名淨，
<lb n="0082c17" ed="T"/>食之。</p><p xml:id="pT40p0082c1703" cb:place="inline">《僧祇》：莫問時非時受，若過非時如髮瞬，
<lb n="0082c18" ed="T"/>若食，得墮；停過須臾，復得停食食，墮<note place="inline">謂旦起受食至中，
<lb n="0082c19" ed="T"/>過中已去，限一須臾。若過二時，名曰非時</note>。比丘晨起，應淨洗手，齊腕已
<lb n="0082c20" ed="T"/>前，不得粗魯，洗五指頭，當以灰土洗揩令作
<lb n="0082c21" ed="T"/>聲；洗已，更相摩者，不淨，更須洗之<note place="inline">今有安餠果手巾上，若有肥
<lb n="0082c22" ed="T"/>膩氣勢相連，得殘宿、惡觸等；若淨巾無過</note>。律令以手巾盛食果。《十誦》中，
<lb n="0082c23" ed="T"/>手巾日別洗之。《僧祇》：若洗鉢已，不得摩拭，當
<lb n="0082c24" ed="T"/>停使燥。欲食時，當護淨手。若摩頭口手相揩
<lb n="0082c25" ed="T"/>者，以上洗法洗之。捉袈裟者，更須洗之。《善見》：
<lb n="0082c26" ed="T"/>若乞食値風雨，塵土落鉢中，作念，當爲沙彌
<lb n="0082c27" ed="T"/>乞。得食，還語沙彌如上因緣已，沙彌受已云：
<lb n="0082c28" ed="T"/>「此是沙彌食，今施與大德。」得食無犯。</p><p xml:id="pT40p0082c2815" cb:place="inline">律不犯
<lb n="0082c29" ed="T"/>中：若宿受食與父母。若塔舍作人計價與，後
<pb n="0083a" ed="T" xml:id="T40.1804.0083a"/>
<lb n="0083a01" ed="T"/>乞食比丘從作人邊乞得者。若鉢盂有孔罅，
<lb n="0083a02" ed="T"/>食入中，如法洗，餘不出者，得。若宿受穌油灌
<lb n="0083a03" ed="T"/>鼻，若隨唾出棄，餘者不犯。</p><p xml:id="pT40p0083a0311" cb:place="inline">不受食戒三十九。
<lb n="0083a04" ed="T"/>十門分之：一制受意，二能受人，三所受境，四
<lb n="0083a05" ed="T"/>所受食，五受食處，六受食法，七須食觀，八食
<lb n="0083a06" ed="T"/>食法，九失受法，十對文解。</p><p xml:id="pT40p0083a0611" cb:place="inline">初中，《五分》云：佛未
<lb n="0083a07" ed="T"/>制前，比丘各不受食。白衣訶言，我不喜見著
<lb n="0083a08" ed="T"/>割截壞色衣人，不受食食，是爲不與取。《多論》
<lb n="0083a09" ed="T"/>五義故：一爲斷盜竊因緣，二爲作證明，三爲
<lb n="0083a10" ed="T"/>止誹謗，四爲成少欲知足，五爲物生信令外
<lb n="0083a11" ed="T"/>道得益。昔有比丘，與外道共行，止果樹下。比
<lb n="0083a12" ed="T"/>丘不上樹，不採果，又不肯就地取，並答言佛
<lb n="0083a13" ed="T"/>不許作。外道知佛法淸淨，卽隨佛出家，尋得
<lb n="0083a14" ed="T"/>漏盡。</p><p xml:id="pT40p0083a1403" cb:place="inline">二能受者，是比丘。《了論》：能令受者，具戒
<lb n="0083a15" ed="T"/>比丘，住於自性，求得在此處。解云：能受者，淸
<lb n="0083a16" ed="T"/>淨持戒無毀，故言住自性；欲求飮食，名爲求
<lb n="0083a17" ed="T"/>得；此處受食，卽度與餘比丘，不須更受，卽名
<lb n="0083a18" ed="T"/>此比丘爲能受。若破戒、被擯、別住、十三難、三
<lb n="0083a19" ed="T"/>擧、滅擯、應滅擯、學悔等人，不成受故。</p><p xml:id="pT40p0083a1915" cb:place="inline">三所對
<lb n="0083a20" ed="T"/>境。《了論》解云：除自己及同類，餘三類衆生，隨
<lb n="0083a21" ed="T"/>一被敎不被敎，知比丘不得自取食食，又知
<lb n="0083a22" ed="T"/>此可食物，知比丘是受施人，度與比丘。若不
<lb n="0083a23" ed="T"/>解此義，雖與不成受。《多論》：爲作證明故，若在
<lb n="0083a24" ed="T"/>人中，非人畜生，悉不成受。《五分》：曠野無淨人
<lb n="0083a25" ed="T"/>處，聽自洗燒器安水，淨人安米，自煮；若熟，從
<lb n="0083a26" ed="T"/>他受。《僧祇》：曠野中行，牛上受食。長袋連紐，一
<lb n="0083a27" ed="T"/>日一繫，置牛上，人不得觸之；至時，一比丘引
<lb n="0083a28" ed="T"/>繩，一比丘受取，口云受受等。《十誦》：蠅不可遮，
<lb n="0083a29" ed="T"/>故非觸。鳥來啄一口去，但棄啄處，餘殘得食。
<pb n="0083b" ed="T" xml:id="T40.1804.0083b"/>
<lb n="0083b01" ed="T"/>《善見》，天人鬼神畜生飛鳥皆成受。《五分》，迦葉
<lb n="0083b02" ed="T"/>從帝釋受食。《僧祇》中，獼猴邊受蜜。《十誦》，輕繫
<lb n="0083b03" ed="T"/>地獄，亦應得受。準此六道知解者成，反則不
<lb n="0083b04" ed="T"/>成。</p><p xml:id="pT40p0083b0402" cb:place="inline">四所受食。初汎明須不，二明轉變。初中，《十
<lb n="0083b05" ed="T"/>誦》五種塵不須受：謂食塵、穀塵、衣塵、水塵、風
<lb n="0083b06" ed="T"/>塵<note place="inline">應是細者，若麁須受</note>。《善見》：若塵大，落鉢中，可除者去
<lb n="0083b07" ed="T"/>之，餘者不犯；細者更受<note place="inline">前《十誦》者，或無人處，或是嚮明中塵</note>。行食
<lb n="0083b08" ed="T"/>時，比座餘食逬入鉢中，成受。《僧祇》：一切塵一切
<lb n="0083b09" ed="T"/>更受，除畜生振身塵，若作意成受。乃至行餠
<lb n="0083b10" ed="T"/><g ref="#CB00595">麨</g>飯等，抖擻筐器，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083001" n="0083001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0083001" n="0083001"/><anchor xml:id="beg0083001" n="0083001"/>逆<anchor xml:id="end0083001"/>落<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083002" n="0083002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0083002" n="0083002"/><anchor xml:id="beg0083002" n="0083002"/>鉢<anchor xml:id="end0083002"/>中，不作意者不
<lb n="0083b11" ed="T"/>成；反上成受。僧尼互淨、互受。《善見》：若病急緣，
<lb n="0083b12" ed="T"/>大小便灰土得自取。《明了論》名大開量。如下
<lb n="0083b13" ed="T"/>卷說。律中，灰土泥等須受，應有人處。《十誦》：聽
<lb n="0083b14" ed="T"/>擔食行，不使人見。若食，當下道取一搦，不受
<lb n="0083b15" ed="T"/>而食。又聽過大澤擔糧從他易淨食<note place="inline">此是有人處，前是
<lb n="0083b16" ed="T"/>無人處</note>。《僧祇》、《多論》：見昨日石上殘食，不受，開食，如
<lb n="0083b17" ed="T"/>前戒說。亦急難開，事同儉時八事。《五百問》云：
<lb n="0083b18" ed="T"/>山野處無人者，日中不得往反，應七日自作，
<lb n="0083b19" ed="T"/>先淨米取。《僧祇》：濁水應受，性黃無犯。《五分》：醎
<lb n="0083b20" ed="T"/>水性醎，不著鹽，聽不受。《伽論》：濁醎灰水，見面
<lb n="0083b21" ed="T"/>不須受。《善見》：若額頭汗流入鉢中，須更受；臂
<lb n="0083b22" ed="T"/>中汗流入手，不須受<note place="inline">準此作意，額頭亦成</note>。《僧祇》：楊枝者，口
<lb n="0083b23" ed="T"/>中有熱氣生創，咽汁應受；若誤咽不犯。雪氷
<lb n="0083b24" ed="T"/>雹，無淨人處，淨洗手自取食；有者應受。《四分
<lb n="0083b25" ed="T"/>戒本》除水及楊枝，不言咽非咽也，準《僧祇》好。
<lb n="0083b26" ed="T"/>二明轉變。《善見》受生薑後，生牙，不失受。火淨已
<lb n="0083b27" ed="T"/>生牙，牙處更淨，非生牙處得食。鹽變成水，得
<lb n="0083b28" ed="T"/>食。《僧祇》：自重煮，不失受<note place="inline">《四分》亦爾</note>。酪、穌、甘蔗、石蜜、麻
<lb n="0083b29" ed="T"/>油等，由中前記識故，展轉不失受等。</p><p xml:id="pT40p0083b2915" cb:place="inline">五受食
<pb n="0083c" ed="T" xml:id="T40.1804.0083c"/>
<lb n="0083c01" ed="T"/>處，《明了論》：求得在此處，地及水中、空中，不
<lb n="0083c02" ed="T"/>成。如前受中說。</p><p xml:id="pT40p0083c0207" cb:place="inline">六明受食法：一器食相對。《了
<lb n="0083c03" ed="T"/>論》至邊三種：一至身邊，謂以物置比丘手中；
<lb n="0083c04" ed="T"/>二至物邊，謂俗人擔物，令比丘自取，手至物
<lb n="0083c05" ed="T"/>邊；三至器邊，以器貯物，授與比丘，但捉器受
<lb n="0083c06" ed="T"/>並得。二身心相對：一身受非心，心緣他事，但
<lb n="0083c07" ed="T"/>申鉢受。二心受非身，施主置食而去，但作意
<lb n="0083c08" ed="T"/>受。《毘尼母》云：以嫌比丘故，置食捨地。佛言：
<lb n="0083c09" ed="T"/>離手已，是與竟。若準《僧祇》，口加三受。三身心
<lb n="0083c10" ed="T"/>平等，非所遮。若已足食竟，不作殘食法，不成
<lb n="0083c11" ed="T"/>受。四非身心受，比丘與施主，先相領當中前
<lb n="0083c12" ed="T"/>緣事，不得對面，便畫地作相，後置食於中；或
<lb n="0083c13" ed="T"/>入定，或禮佛誦經，身心不關，故並成受。三
<lb n="0083c14" ed="T"/>單心無對受。《僧祇》：邪見人不與比丘食，當滿
<lb n="0083c15" ed="T"/>荼邏規地作相，若葉蔽鉢下時，口云：「受！受！受！」
<lb n="0083c16" ed="T"/>前畜寶戒，俗人寶器不得捉，下食時亦云受
<lb n="0083c17" ed="T"/>受受，大同。《明了》、《十誦》亦同。不相解等同之。《五
<lb n="0083c18" ed="T"/>分》：火燒馬<anchor xml:id="nkr_note_orig_0083003" n="0083003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0083003" n="0083003"/><anchor xml:id="beg0083003" n="0083003"/>至<anchor xml:id="end0083003"/>，送食置地亦爾。《僧祇》：若禪眠與
<lb n="0083c19" ed="T"/>食，不覺者不成；若不欲自食，自捉與淨人。四
<lb n="0083c20" ed="T"/>連絆觸礙者。《僧祇》：若繩連器物，相連不斷，與
<lb n="0083c21" ed="T"/>比丘者，成受，非威儀。乃至淨人樹上搖果，比
<lb n="0083c22" ed="T"/>丘以衣鉢承取，或以手脚口；下果時，觸枝葉
<lb n="0083c23" ed="T"/>者，更生心言受受。《善見》：繩繫不成受，以無口
<lb n="0083c24" ed="T"/>加故。《僧祇》：若如上成受，非威儀。《四分》：若遙過
<lb n="0083c25" ed="T"/>物，與者受者俱知中間無觸礙，得墮手中者，
<lb n="0083c26" ed="T"/>得。《僧祇》：井上懸食下井底，比丘口言受受，勿
<lb n="0083c27" ed="T"/>突中間生草木。若在屋上，當繩連捍取，口言
<lb n="0083c28" ed="T"/>受受。《十誦》：寫穌油注鉢中，雖不絕成受，以注
<lb n="0083c29" ed="T"/>下流故。《僧祇》：淨人行果鹽菜，應語懸放，果墮
<pb n="0084a" ed="T" xml:id="T40.1804.0084a"/>
<lb n="0084a01" ed="T"/>草上卽去<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084001" n="0084001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0084001" n="0084001"/><anchor xml:id="beg0084001" n="0084001"/>者<anchor xml:id="end0084001"/>，不名受；小停者名受<note place="inline">中國行道人食法，淨衣
<lb n="0084a02" ed="T"/>踞坐已，前施食案上，安草置鉢，如是食</note>。若淨人難得，比丘至飯餠果
<lb n="0084a03" ed="T"/>菜邊受取行之。若淨人擧不離地，亦名受，非
<lb n="0084a04" ed="T"/>威儀，當語稍稍授我。若鎗鑊熱不得受者，當
<lb n="0084a05" ed="T"/>以兩木橫置地，比丘脚躡，當安鎗時，口云受
<lb n="0084a06" ed="T"/>受。五心境相當受。淨人作三法，比丘作三法，
<lb n="0084a07" ed="T"/>食無七過等，廣如〈四藥〉法中。六非心境受。如
<lb n="0084a08" ed="T"/>上乞食自取儉開等緣，不勞心境，自取無罪。</p>
<lb n="0084a09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0084a0901">七食須觀門。五別：一計功多少，量彼來處；二
<lb n="0084a10" ed="T"/>自忖己德行，全缺多減；三防心顯過，不過三毒；
<lb n="0084a11" ed="T"/>四正事良藥，取濟形<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084002" n="0084002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0084002" n="0084002"/><anchor xml:id="beg0084002" n="0084002"/>若<anchor xml:id="end0084002"/>；五爲成道業，世報非
<lb n="0084a12" ed="T"/>意。故《明了論》中云：餘一切文句縱廣道應知，
<lb n="0084a13" ed="T"/>解云：出家人受食時或受竟，先須觀食，然後
<lb n="0084a14" ed="T"/>啖之。廣如下卷〈對施興治〉中。但每日恒須。恐
<lb n="0084a15" ed="T"/>未見後文，故略知大旨。不爾，徒自衣食，終爲
<lb n="0084a16" ed="T"/>聖訶。《毘尼母》中：鈍根比丘總作一念；利根比
<lb n="0084a17" ed="T"/>丘口口作念，著衣者著著作念，入房入入作
<lb n="0084a18" ed="T"/>念。不爾食出腹中，亦如後卷。</p><p xml:id="pT40p0084a1812" cb:place="inline">八正受食法。
<lb n="0084a19" ed="T"/>《四分》：受有五種：手與手受，手與持物受，持物
<lb n="0084a20" ed="T"/>與手受，若持物授持物受，若遙過物如上說。
<lb n="0084a21" ed="T"/>復有五種：身衣曲肘器與，還以上四受；若有
<lb n="0084a22" ed="T"/>因緣置地與<note place="inline">如上口云受受</note>。《十誦》：淨人不解行食，半在
<lb n="0084a23" ed="T"/>鉢半棄地。若墮所受草上，應食；若著土，吹却
<lb n="0084a24" ed="T"/>食；土多者，水洗食之。《僧祇》：下時覺，墮鉢中時
<lb n="0084a25" ed="T"/>不覺；二初下不覺，墮時覺。此二俱非威儀，名
<lb n="0084a26" ed="T"/>受食。《十誦》：行食時，淨人輕比丘，故觸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0084003" n="0084003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0084003" n="0084003"/><anchor xml:id="beg0084003" n="0084003"/>此<anchor xml:id="end0084003"/>丘
<lb n="0084a27" ed="T"/>手，不應受；不輕者，得。</p><p xml:id="pT40p0084a2709" cb:place="inline">九明失受法。一決意棄
<lb n="0084a28" ed="T"/>捨失。《了論》：若人不須此物，決捨此食，失受，更
<lb n="0084a29" ed="T"/>食得罪。二捨戒失。《了論》云：先受食已，後捨戒，
<pb n="0084b" ed="T" xml:id="T40.1804.0084b"/>
<lb n="0084b01" ed="T"/>餘比丘須者，更受。三捨命失。一切退沒故，卽
<lb n="0084b02" ed="T"/>如亡人不淨食器，皆不須翻穢。四任運失。謂
<lb n="0084b03" ed="T"/>曾受四藥過時，法滿更無有受，如後律中。五
<lb n="0084b04" ed="T"/>轉變失。如麻出油、漿變成酒、酒變成醋、生變
<lb n="0084b05" ed="T"/>成熟，並失本受。若爾，《僧祇》中，何故展轉不失？
<lb n="0084b06" ed="T"/>答：此謂時中加記識故，後得無過；若時中不
<lb n="0084b07" ed="T"/>記者，皆不成法。六遇緣觸失。如《多論》淨人觸
<lb n="0084b08" ed="T"/>失，更洗手受。《僧祇》亦爾<note place="inline">今有重受而不洗手者，成受，皆無膩觸。但先洗手，意
<lb n="0084b09" ed="T"/>在淨心，非謂有汚</note>。</p><p xml:id="pT40p0084b0908" cb:place="inline">十依文解。《四分》，食五種蒲闍尼，飯、乾
<lb n="0084b10" ed="T"/>飯、<g ref="#CB00595">麨</g>、魚、肉也。五種佉闍尼如上。五種奢邪尼，
<lb n="0084b11" ed="T"/>穌、油、生穌、蜜、石蜜也。若不與食，自取著口中，咽
<lb n="0084b12" ed="T"/>咽墮。非時、七日，限過亦墮。盡形無緣不受食
<lb n="0084b13" ed="T"/>吉羅。不犯者：取淨水、楊枝。若不受穌油灌鼻，
<lb n="0084b14" ed="T"/>與唾俱出，餘不犯。若乞食時，鳥銜食，若風吹
<lb n="0084b15" ed="T"/>墮鉢中，除去此食，乃至一指爪可除去，餘者
<lb n="0084b16" ed="T"/>不犯。</p><p xml:id="pT40p0084b1603" cb:place="inline">索美食戒四十。四緣：一是美食<note place="inline">乳酪魚肉</note>，二
<lb n="0084b17" ed="T"/>無病<note place="inline">一坐間不堪食竟</note>，三自爲已，四食咽犯。《祇》中：不得
<lb n="0084b18" ed="T"/>從屠家乞肉汁；八種，乳酪家亦不得，恐招譏
<lb n="0084b19" ed="T"/>過。蠶家乞綿，亦同於此。《五百問》：不病索好食
<lb n="0084b20" ed="T"/>犯重。律不犯者：病人自乞，爲病人乞，或自他
<lb n="0084b21" ed="T"/>交乞，不求自得，一切得。</p><p xml:id="pT40p0084b2110" cb:place="inline">與外道食戒四十一。
<lb n="0084b22" ed="T"/>五緣：一是外道，二知，三自與食，四非置地
<lb n="0084b23" ed="T"/>使人，五彼手受便犯。《五分》：乞食乞兒乞狗畜，
<lb n="0084b24" ed="T"/>量己食分減施。《十誦》：外道伺求長短，與食不
<lb n="0084b25" ed="T"/>名汚家。《多論》：與無見人不犯，若衆僧與外道
<lb n="0084b26" ed="T"/>食無過，不得手與。</p><p xml:id="pT40p0084b2608" cb:place="inline">不囑同利入聚戒四十二。
<lb n="0084b27" ed="T"/>五緣：一先受他請，以不受故，佛開不囑入村；
<lb n="0084b28" ed="T"/>二食前後；三不囑授；四詣餘家無緣；五入門
<lb n="0084b29" ed="T"/>犯。《僧祇》：若乞食比丘，次行乞食到檀越家，卽
<pb n="0084c" ed="T" xml:id="T40.1804.0084c"/>
<lb n="0084c01" ed="T"/>請令住，因往他家，得二墮。如上背請中。義準
<lb n="0084c02" ed="T"/>若一人受請，無同請者，須白請家，或白淨人，
<lb n="0084c03" ed="T"/>後得餘行。一不惱食主，來問知處故。彼律又
<lb n="0084c04" ed="T"/>云：若二比丘各受常請，交往亦爾，須白施主。
<lb n="0084c05" ed="T"/>《四分》云：食前者，明相出至食時；食後者，從食
<lb n="0084c06" ed="T"/>時至日中<note place="inline">準此與《時經》食時同</note>。家者，男子女人所居。白餘
<lb n="0084c07" ed="T"/>比丘者，同一界住<note place="inline">不同非時，以同受請，知處</note>。若囑授，詣村而中
<lb n="0084c08" ed="T"/>道還，或至餘家，或至寺內庫藏處，及邊房，若
<lb n="0084c09" ed="T"/>至尼寺中，若出彼白衣家；並失前囑授，當更
<lb n="0084c10" ed="T"/>囑他；不者，入門墮。不犯者：若病，若白，若迦提
<lb n="0084c11" ed="T"/>時，若施衣時，若無比丘囑，至餘庫藏及尼寺，
<lb n="0084c12" ed="T"/>若家家多敷坐具請比丘。《十誦》：若食不足，若
<lb n="0084c13" ed="T"/>不正，餘處求，不犯。《多論》：主人明日供，今日往，
<lb n="0084c14" ed="T"/>墮；餘主人喚。廣如下卷。</p><p xml:id="pT40p0084c1410" cb:place="inline">食家強坐戒四十三。
<lb n="0084c15" ed="T"/>四食之中，是觸食家；眼根對色，故名觸食。《五
<lb n="0084c16" ed="T"/>分》：男女情相共食。《僧祇》：見色愛著，故名食也。
<lb n="0084c17" ed="T"/>四緣：一是食家。二知是。《十誦》：若斷淫家，若受
<lb n="0084c18" ed="T"/>齋家，男女互受一日戒，不犯。三強坐屛處。《五
<lb n="0084c19" ed="T"/>分》：坐者知妨其事。《十誦》：此舍多人出入不犯。
<lb n="0084c20" ed="T"/>四無第四人。《僧祇》：母女姊妹亦犯。律云有寶
<lb n="0084c21" ed="T"/>者，《多論》：以著寶衣，輕明發欲故也。</p><p xml:id="pT40p0084c2114" cb:place="inline">屛與女坐
<lb n="0084c22" ed="T"/>戒四十四。四緣：一是俗女，二屛處，三無第三
<lb n="0084c23" ed="T"/>人，四申手不及戶坐，犯。《多論》：閉戶無淨人墮；
<lb n="0084c24" ed="T"/>開戶，外有淨人吉；戶內有淨人，不犯；《僧祇》：若
<lb n="0084c25" ed="T"/>母、姊、妹、若大小淨人、睡眠、癡狂、嬰兒，雖有是
<lb n="0084c26" ed="T"/>人，名獨<note place="inline">以人多犯故，前已重明，故又出之</note>。若淨人作務來往不斷，
<lb n="0084c27" ed="T"/>若門向道有行人如食頃不斷，若閣上閣下
<lb n="0084c28" ed="T"/>淨人遙見者，不犯。律不犯者：舒手及戶坐，使
<lb n="0084c29" ed="T"/>乞食比丘見，若二比丘爲伴，若有識別人在
<pb n="0085a" ed="T" xml:id="T40.1804.0085a"/>
<lb n="0085a01" ed="T"/>邊，及難緣，並開。</p><p xml:id="pT40p0085a0107" cb:place="inline">獨與女人坐戒四十五。四緣：
<lb n="0085a02" ed="T"/>一是俗女，二露處<note place="inline">淨人見聞屛處</note>，三無第三人，四在申
<lb n="0085a03" ed="T"/>手內共坐，犯。《十誦》：與女露地坐，隨起還坐，隨
<lb n="0085a04" ed="T"/>爾數墮。相去一尋內墮，一尋半吉，二尋若過
<lb n="0085a05" ed="T"/>無犯。前食家不犯者如前，若互受一日戒，吉
<lb n="0085a06" ed="T"/>羅。</p><p xml:id="pT40p0085a0602" cb:place="inline">驅他出聚戒四十六。四緣：一是比丘，二
<lb n="0085a07" ed="T"/>期與設食，三無諸緣礙，四遣去犯。律中不犯：
<lb n="0085a08" ed="T"/>與食令去；若病、若無威儀，人見不喜，自送食
<lb n="0085a09" ed="T"/>與；若破戒見故，命梵等；方便遣，不以嫌心。</p><p xml:id="pT40p0085a0917" cb:place="inline">過
<lb n="0085a10" ed="T"/>受四月藥請戒四十七。六緣：一是藥請，二施
<lb n="0085a11" ed="T"/>主限定，三知限，四過受，五無緣，六食便犯。
<lb n="0085a12" ed="T"/>《僧祇》中：春夏冬，若過皆犯；或一月半月，不得
<lb n="0085a13" ed="T"/>更過。律中不犯者：除四緣，如《戒本》。過藥限，墮；
<lb n="0085a14" ed="T"/>過夜限，吉羅。</p><p xml:id="pT40p0085a1406" cb:place="inline">觀軍戒四十八。《多論》有三意：一
<lb n="0085a15" ed="T"/>爲尊重佛法故；二爲滅誹謗故；三爲息諸惡，
<lb n="0085a16" ed="T"/>增長善法故。四緣：一是軍陣，二故往觀，三無
<lb n="0085a17" ed="T"/>緣，四往見犯。《四分》：陣者，若戲若眞，看者皆墮。
<lb n="0085a18" ed="T"/>若軍在前後，下道避，不者吉羅。方便見墮。若
<lb n="0085a19" ed="T"/>被請去，力勢道斷等，不犯。《僧祇》：若逢軍，不作
<lb n="0085a20" ed="T"/>意見者，無犯。若作意擧頭窺望，見墮。若天王
<lb n="0085a21" ed="T"/>出，作意看者越。乃至看畜生鬪，及人諍口，看
<lb n="0085a22" ed="T"/>者亦越。《十誦》：爲觀無常故，雖觀不犯。</p><p xml:id="pT40p0085a2215" cb:place="inline">有緣軍
<lb n="0085a23" ed="T"/>中過限戒四十九。四緣：一有請緣。《多》云：開往
<lb n="0085a24" ed="T"/>者，爲沙門果故，長養佛法故，長信敬故，又道
<lb n="0085a25" ed="T"/>俗相須，成就佛法故，聽往有益。二曾經二夜。
<lb n="0085a26" ed="T"/>三第三宿不離見聞處。四明相出犯。</p><p xml:id="pT40p0085a2615" cb:place="inline">觀軍合
<lb n="0085a27" ed="T"/>戰戒五十。四緣：一先有緣在宿，二軍陣合戰，
<lb n="0085a28" ed="T"/>三方便往觀，四見便犯。</p><p xml:id="pT40p0085a2810" cb:place="inline">飮酒戒五十一。三緣：
<lb n="0085a29" ed="T"/>一是酒，二無重病緣，三飮咽犯。律云：若以我
<pb n="0085b" ed="T" xml:id="T40.1804.0085b"/>
<lb n="0085b01" ed="T"/>爲師者，乃至不得以草木內酒中滴口。因說
<lb n="0085b02" ed="T"/>酒有十過。《五分》：以降龍故得酒，醉，衣鉢縱橫；
<lb n="0085b03" ed="T"/>佛與阿難舁至井邊，佛自汲水，阿難洗之；著
<lb n="0085b04" ed="T"/>衣臥於床上，令頭向佛，須臾轉側，伸脚蹋佛。
<lb n="0085b05" ed="T"/>佛集僧言：昔日敬佛，今不能敬；昔伏毒龍，今
<lb n="0085b06" ed="T"/>不能降蝦蟇。因說漸斷酒制，乃至嗅酒器。《多
<lb n="0085b07" ed="T"/>論》云：此戒極重，能作四逆，除破僧；又能破一
<lb n="0085b08" ed="T"/>切戒，及餘衆惡故。《四分》中：但使是酒，乃至草
<lb n="0085b09" ed="T"/>木作者，無酒色香味，若非酒，而有酒色香味，
<lb n="0085b10" ed="T"/>並不合飮。若酒煮酒和合食飮，一切墮。若甜
<lb n="0085b11" ed="T"/>醋酒、食麴、酒糟，一切吉羅。《十誦》：若飮似酒、醋
<lb n="0085b12" ed="T"/>酒、甜酒、糟<g ref="#CB02080">𮡆</g>、若麴，能醉人，咽咽墮。《多論》麴犯
<lb n="0085b13" ed="T"/>墮者，謂和酒麴乾持行者，若餘麴不犯。《四分》：
<lb n="0085b14" ed="T"/>若酒作酒想，若疑，若無酒想，皆墮<note place="inline">莫非取境犯，謂前有方便</note>。
<lb n="0085b15" ed="T"/>《十誦》爲恐冷發，和酒與之，不看卽飮，故制；若
<lb n="0085b16" ed="T"/>看知非而是者，如上開之。律不犯者：若病，餘
<lb n="0085b17" ed="T"/>藥治不差，以酒爲藥。若用身外塗創，一切無
<lb n="0085b18" ed="T"/>犯。《五百問》：若醫言必差，得和藥服，不得空
<lb n="0085b19" ed="T"/>服。彊勸人，不飮吉，飮犯墮。《善見》：若酒煮藥
<lb n="0085b20" ed="T"/>故，有酒香味，犯吉；無者得飮。《僧祇》：一切果漿，
<lb n="0085b21" ed="T"/>令人醉，越；若麴飯和食者，提；啖蘖者，越毘尼。</p>
<lb n="0085b22" ed="T"/><p xml:id="pT40p0085b2201">水中戲戒五十二。《多論》四意：一佛法尊重，理
<lb n="0085b23" ed="T"/>宜敬奉，入水遊戲，損壞不輕。二動越威儀，招
<lb n="0085b24" ed="T"/>世譏過。三妨廢正業。四又失正念故。三緣：一
<lb n="0085b25" ed="T"/>是水，二無緣，三入中戲犯。律中，戲者，放意自
<lb n="0085b26" ed="T"/>恣，以手畫水，或水相澆灒，乃至以鉢盛水弄，
<lb n="0085b27" ed="T"/>一切墮。除水已，若漿若酒，弄者吉。《僧祇》：水陸
<lb n="0085b28" ed="T"/>互澆灒，越；俱水中者，提。《五分》：摶雪及草頭露
<lb n="0085b29" ed="T"/>弄者，吉。《伽》中：乃至水滴地亦吉。律中不犯者：
<pb n="0085c" ed="T" xml:id="T40.1804.0085c"/>
<lb n="0085c01" ed="T"/>若道行渡水，沈水取沙石諸物；若學知浮法，
<lb n="0085c02" ed="T"/>而浮掉臂畫水，灒者不犯。</p><p xml:id="pT40p0085c0211" cb:place="inline">擊攊戒五十三。四
<lb n="0085c03" ed="T"/>緣：一大比丘，二作惱意，三手脚十指，四觸著
<lb n="0085c04" ed="T"/>便犯。《僧祇》：以指指比丘亦提，五指指五提，乃
<lb n="0085c05" ed="T"/>至差會以指某甲去者亦墮。沙彌眠，喚覺，當
<lb n="0085c06" ed="T"/>挽衣。《五分》：若擊攊沙彌，乃至畜生，亦吉。《四分》：
<lb n="0085c07" ed="T"/>若以餘物擊攊者，吉羅。不犯者：不故作，若眠，
<lb n="0085c08" ed="T"/>觸令覺，一切開。</p><p xml:id="pT40p0085c0807" cb:place="inline">不受諫戒五十四。五緣：一已
<lb n="0085c09" ed="T"/>欲作非法事。二他如法設諫。三知已所作非，
<lb n="0085c10" ed="T"/>前人諫者是。四拒諫不受。五隨作犯根本，違
<lb n="0085c11" ed="T"/>諫波逸提。此謂諫時不受，犯吉；後作六聚，通
<lb n="0085c12" ed="T"/>犯墮也。不犯者，如僧殘末戒開之。</p><p xml:id="pT40p0085c1214" cb:place="inline">怖比丘戒
<lb n="0085c13" ed="T"/>五十五。五緣：一大比丘。二作怖彼意。三以色
<lb n="0085c14" ed="T"/>聲等六塵事，一一示說。四者一一相現。五見
<lb n="0085c15" ed="T"/>聞便犯。不問前人怖以不怖，皆墮。律中不了
<lb n="0085c16" ed="T"/>者，吉羅。不犯者：或闇地無火，或大小便處，
<lb n="0085c17" ed="T"/>謂是惡獸，便怖；乃至行聲、謦咳聲等，而恐畏。
<lb n="0085c18" ed="T"/>若以色示人，不恐意；餘塵亦爾。若實有是事
<lb n="0085c19" ed="T"/>相；或夢中見當死、罷道、失物、和尙父母重病
<lb n="0085c20" ed="T"/>若死，語彼令知。若戲、若誤，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0085c2015" cb:place="inline">半月浴
<lb n="0085c21" ed="T"/>過戒五十六。五緣：一曾前洗浴，二未滿半月，
<lb n="0085c22" ed="T"/>三無緣，四更浴，五洗半身犯。《四分》：除熱時，春
<lb n="0085c23" ed="T"/>後四十五日，夏初一月。病者，下至身體臭穢。
<lb n="0085c24" ed="T"/>作時，下至掃屋前地。風雨二時，下至一旋風、
<lb n="0085c25" ed="T"/>一滴雨著身。道行時，下至半由旬來往。皆開。
<lb n="0085c26" ed="T"/>無者，過洗半身墮，方便悔吉。《多論》：天竺熱早，
<lb n="0085c27" ed="T"/>從三月初至五月半，聽洗。隨國土早晚熱，用
<lb n="0085c28" ed="T"/>此限洗。《十誦》：大雨空中立洗亦得。若有緣，不
<lb n="0085c29" ed="T"/>語餘比丘輒浴者吉。不得共白衣同浴室，知
<pb n="0086a" ed="T" xml:id="T40.1804.0086a"/>
<lb n="0086a01" ed="T"/>善好無口過者，聽入。比丘揩白衣吉。若頭陀
<lb n="0086a02" ed="T"/>不用他揩，編繩自揩身者善。《五分》：共白衣浴
<lb n="0086a03" ed="T"/>室中浴者偷蘭。《多論》：凡露覆處浴，要不共白
<lb n="0086a04" ed="T"/>衣<note place="inline">如論者好</note>，要著竭支，一當有慚愧，二喜生他欲。因
<lb n="0086a05" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0086a0501" n="0086a0501"/><anchor xml:id="beg0086a0501" n="0086a0501"/>洗<anchor xml:id="end0086a0501"/>羅漢身耎，有凡見便起染，失男根；乃至還
<lb n="0086a06" ed="T"/>悔，得本身。《五分》：已浴師及病人，身體已濕，因
<lb n="0086a07" ed="T"/>浴不犯。《僧祇》：隨數滿十五日。若洗時，料理湯
<lb n="0086a08" ed="T"/>火訖，然後打木作聲，令一切僧次第入。若無
<lb n="0086a09" ed="T"/>緣者，作陶家法，先洗兩髀兩脚，後洗頭面腰
<lb n="0086a10" ed="T"/>背臂肘胸腋。餘如下卷。</p><p xml:id="pT40p0086a1010" cb:place="inline">露地然火戒五十七。
<lb n="0086a11" ed="T"/>四緣：一是露地，二無緣，三然草木有焰者，四
<lb n="0086a12" ed="T"/>然便犯。《五分》：爲炙身然火，焰高四指者墮。《多
<lb n="0086a13" ed="T"/>論》：若他已然，後隨作何事皆墮。《四分》：病者須
<lb n="0086a14" ed="T"/>火便身也，得自然，若敎人<note place="inline">謂在死上石及餘物上也</note>。若無緣，燒
<lb n="0086a15" ed="T"/>草木糠糞，一切墮。若半焦、然炭、及不云知是
<lb n="0086a16" ed="T"/>看是，一切吉羅。《僧祇》：旋火作輪，或火中有草
<lb n="0086a17" ed="T"/>木撥聚，一切墮。若壞生二罪：一壞生，二然火；
<lb n="0086a18" ed="T"/>在生地，理又一墮。《僧祇》：若抖擻火炬，在灰上
<lb n="0086a19" ed="T"/>瓦上，不得在生地。律不犯者：語言知是看是。
<lb n="0086a20" ed="T"/>若病人自然、敎人然。有緣看病人，爲病者煮
<lb n="0086a21" ed="T"/>糜粥羹飯。若在厨屋中、浴室中，熏鉢煮染，然
<lb n="0086a22" ed="T"/>燈燒香，一切並開。</p><p xml:id="pT40p0086a2208" cb:place="inline">藏他衣鉢戒五十八。三緣：
<lb n="0086a23" ed="T"/>一大比丘衣鉢，二驚動意，三取藏便犯。《多》云：
<lb n="0086a24" ed="T"/>若五大色衣、不淨衣，吉羅。未熏鉢、鍵<g ref="#CB01347">𨩲</g>、衣鉢
<lb n="0086a25" ed="T"/>作淨畜者，皆墮<note place="inline">準此五大色非佛開</note>。律不犯者：若實知彼人
<lb n="0086a26" ed="T"/>物，相體悉而取擧。若在露地，風雨漂漬，擧之。
<lb n="0086a27" ed="T"/>若物主爲性慢藏，衣物狼藉，爲誡勅故藏之。
<lb n="0086a28" ed="T"/>若借他衣，而彼不收，故擧。若因此衣鉢，有命
<lb n="0086a29" ed="T"/>梵等緣故藏，一切不犯<note place="inline">準此，今官不許私度，在道行有衣鉢自藏，應不犯持罪也</note>。</p>
<pb n="0086b" ed="T" xml:id="T40.1804.0086b"/>
<lb n="0086b01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0086b0101">眞實淨不語取戒五十九。四緣：一是己物，二
<lb n="0086b02" ed="T"/>作眞實淨，三不語主，四取便犯。戒本列五衆
<lb n="0086b03" ed="T"/>者，以明犯不犯義，辨相具解。展轉淨施，問不
<lb n="0086b04" ed="T"/>問俱得。</p><p xml:id="pT40p0086b0404" cb:place="inline">著新衣戒六十。四緣：一是三衣，二是
<lb n="0086b05" ed="T"/>己物，三不染壞，四無緣輒著犯。《善見》：若遭賊
<lb n="0086b06" ed="T"/>緣等，得權著五大色衣。《四分》：新衣者，若是新
<lb n="0086b07" ed="T"/>衣，若初從人得。《十誦》：得他故者，初得故，亦名
<lb n="0086b08" ed="T"/>新衣。《四分》云：壞色者，若靑、黑、木欄也。彼得衣
<lb n="0086b09" ed="T"/>不作三種壞，著者墮。若重衣、若輕衣，不作淨
<lb n="0086b10" ed="T"/>而畜者吉羅。若非衣、鉢囊、革屣囊、針線囊、及
<lb n="0086b11" ed="T"/>諸巾，不作淨畜者吉羅。若未染衣，寄白衣家
<lb n="0086b12" ed="T"/>者吉羅<note place="inline">準此，言淨者，謂以成色衣，或以餘物貼，或以點著名淨，而並須染壞。非謂三衣須染，餘者但淨
<lb n="0086b13" ed="T"/>而已。若準文中，一切不染皆提，一切不淨皆吉羅</note>。《五分》：所以淨者，異外道
<lb n="0086b14" ed="T"/>故；令與俗別；三種記故，失則易覓。《多論》：五大
<lb n="0086b15" ed="T"/>色衣，不成受。黃者，欝金根、黃藍染；赤者，落沙
<lb n="0086b16" ed="T"/>染；靑者，藍黛染。若自染吉羅，不成受。應量、
<lb n="0086b17" ed="T"/>不應量，一切不得著；若點著，吉羅<note place="inline">此律犯墮</note>。更改如
<lb n="0086b18" ed="T"/>法色則成受。若先如法色，後以五大色者，不
<lb n="0086b19" ed="T"/>成受。若以五大色點淨者吉，還用靑黑木欄
<lb n="0086b20" ed="T"/>三種，更互作點。若衣先已作淨，後更染色，不
<lb n="0086b21" ed="T"/>須更點；先已作淨，後洗脫，不須更淨。故紫草、
<lb n="0086b22" ed="T"/>柰皮、柏皮、地黃、絳緋色、黃櫨木，皆不如法色；
<lb n="0086b23" ed="T"/>以如法色覆，卽成受也。《僧祇》：憍奢耶衣、欽婆
<lb n="0086b24" ed="T"/>羅衣、細耎者，染汁麁澁，損壞。佛言：如是好衣，
<lb n="0086b25" ed="T"/>二種淨：一割縷淨，二點淨。餘衣三淨，加一染
<lb n="0086b26" ed="T"/>法。靑者，銅器覆苦酒甕上，著器者是；藍澱靑、
<lb n="0086b27" ed="T"/>石靑、硿靑，不持是等作淨。黑者，諸果汁合一
<lb n="0086b28" ed="T"/>鐵器中作泥，若池井泥亦爾。水欄者，用上果，
<lb n="0086b29" ed="T"/>生鐵上磨，作點淨。餘如衣法中分別。《十誦》：作
<pb n="0086c" ed="T" xml:id="T40.1804.0086c"/>
<lb n="0086c01" ed="T"/>淨色者，謂以別色相點，如靑衣以泥棧淨，餘
<lb n="0086c02" ed="T"/>互淨亦爾<note place="inline">棧者，赤黑，猶同《四分》木欄皮</note>。《多論》：除靴履，一切並點
<lb n="0086c03" ed="T"/>淨。《十誦》：若衣不淨，試著吉羅。《五分》：得革屣，令
<lb n="0086c04" ed="T"/>本主著，下至五六步。《僧祇》：作淨者，極大齊四
<lb n="0086c05" ed="T"/>脂，極小如豌豆<note place="inline">《善見》如麻子大</note>。不得並作，或一三五七
<lb n="0086c06" ed="T"/>九。不得如華形作。若浣褻有泥汚、鳥足汚，卽
<lb n="0086c07" ed="T"/>名爲淨。若新僧伽梨，趣一角作；乃至一切衣、
<lb n="0086c08" ed="T"/>新細揲亦爾。若衆多碎衣一處合補者，一處
<lb n="0086c09" ed="T"/>作；別者一一作淨。</p><p xml:id="pT40p0086c0908" cb:place="inline">奪畜生命戒六十一。《多論》：
<lb n="0086c10" ed="T"/>一出家之人，四等爲懷；乃加殺害，違慈非憫。
<lb n="0086c11" ed="T"/>二自損惱他，生死根本，障道惡業故。三爲長
<lb n="0086c12" ed="T"/>信敬，息誹謗故。五緣成，同前大殺戒。</p><p xml:id="pT40p0086c1215" cb:place="inline">飮蟲水
<lb n="0086c13" ed="T"/>戒六十二。前戒限分，此是深防，不待命斷。五
<lb n="0086c14" ed="T"/>緣：一是蟲水，二作蟲想，三不作漉法，四飮用，
<lb n="0086c15" ed="T"/>五隨咽犯。《鼻柰耶律》說：二比丘向佛所，一人
<lb n="0086c16" ed="T"/>渴死，生天見佛得道；一人飮蟲水，後至佛所。
<lb n="0086c17" ed="T"/>佛問其故已，脫憂多羅僧，示黃金身：汝癡人！
<lb n="0086c18" ed="T"/>用觀是四大身，爲純成臭處；其見法者，則見
<lb n="0086c19" ed="T"/>我身。《僧祇》：比丘受具已，要畜漉囊、應法澡鑵，
<lb n="0086c20" ed="T"/>無者用袈裟一角；同伴中都無者，擧衆有罪。
<lb n="0086c21" ed="T"/>若卒無水洗手著衣，可用樹葉拭，然後著衣。
<lb n="0086c22" ed="T"/>《多論》：舍利弗以淨天眼，見水中、空中蟲，如水
<lb n="0086c23" ed="T"/>邊砂器中粟，無處不有，遂斷食。佛言：肉眼所
<lb n="0086c24" ed="T"/>見，漉囊所得，乃至三重猶有者，捨住處去。《十
<lb n="0086c25" ed="T"/>誦》：不持漉帒行二十里，犯罪；若淸流大河泉
<lb n="0086c26" ed="T"/>水，從此寺至彼寺者得。《僧祇》：若漉水得已，不
<lb n="0086c27" ed="T"/>得厭課看，暗眼人看，能見掌中細文者看。看
<lb n="0086c28" ed="T"/>時如大象載竹車，一迴頃，知無，應用。若施主
<lb n="0086c29" ed="T"/>請比丘食，應問漉水未？若未者，自看漉；或使
<pb n="0087a" ed="T" xml:id="T40.1804.0087a"/>
<lb n="0087a01" ed="T"/>可信人，應敎漉；不可信者，自應漉。蟲不得語，
<lb n="0087a02" ed="T"/>莫殺傷。蟲水著器中，還送本水來處瀉中；若
<lb n="0087a03" ed="T"/>來處遠者，近有池七日不消者，以蟲著中。若
<lb n="0087a04" ed="T"/>知水有蟲，不得持器繩借人。若池汪水有蟲，
<lb n="0087a05" ed="T"/>不得唱云，此水有蟲；若問者，答言，長老自看；
<lb n="0087a06" ed="T"/>知友同師者，語言，此中有蟲，當漉水用。此戒
<lb n="0087a07" ed="T"/>人亦喜犯，與澆用戒同，故具抄出，餘如〈衣法〉
<lb n="0087a08" ed="T"/>中。</p><p xml:id="pT40p0087a0802" cb:place="inline">疑惱比丘戒六十三。五緣：一大比丘，二故
<lb n="0087a09" ed="T"/>生惱意，三以六事一一說吿，四言辭了，五前
<lb n="0087a10" ed="T"/>人聞知。律中，六事惱者：若以生時，若年歲，若
<lb n="0087a11" ed="T"/>受戒，若羯磨，若犯六聚，若犯聖法，隨一一事
<lb n="0087a12" ed="T"/>皆墮。《僧祇》：當受時，應語令知；受後不得，恐疑
<lb n="0087a13" ed="T"/>悔<note place="inline">若卽用語者，如律開</note>。律不犯者：其事實爾，不故作。彼非
<lb n="0087a14" ed="T"/>爾許時生，恐後有疑悔，無故受他利養，受大
<lb n="0087a15" ed="T"/>比丘禮敬，便語言，汝非爾許時生。若實無爾
<lb n="0087a16" ed="T"/>許歲，恐後悔受利養敬奉，語言，未爾許歲。若
<lb n="0087a17" ed="T"/>實年不滿二十，界內別衆，作白不成，羯磨不
<lb n="0087a18" ed="T"/>成，非法別衆；恐後疑悔受利養禮敬，語彼令
<lb n="0087a19" ed="T"/>知，還本處受戒故<note place="inline">準此，欲重受戒，佛令遷本處，勘問得不故</note>。若實犯波
<lb n="0087a20" ed="T"/>羅夷乃至惡說，恐後悔恨受利養，受持戒比
<lb n="0087a21" ed="T"/>丘禮敬；欲令如法懺悔，語知犯六聚者。又爲
<lb n="0087a22" ed="T"/>性麁疏，不知言語，便語汝所說者自稱上人
<lb n="0087a23" ed="T"/>法等。若錯、若戲，一切皆開。</p><p xml:id="pT40p0087a2311" cb:place="inline">覆他麁罪戒六十
<lb n="0087a24" ed="T"/>四。五緣：一大比丘，二知犯二篇已上，三作覆
<lb n="0087a25" ed="T"/>心，四不發露，五經明相。《善見》：覆他罪，百千共
<lb n="0087a26" ed="T"/>覆一人，俱得提<note place="inline">《十誦》子注云，向一人說便止</note>。《僧祇》：向善比丘說，
<lb n="0087a27" ed="T"/>不得趣說。若犯者凶惡，恐有難緣，應念：彼人
<lb n="0087a28" ed="T"/>行業，自有果報；猶如失火，但自救身，焉知餘
<lb n="0087a29" ed="T"/>事？時與護根，相應不犯。《多論》：若疑未了，不須
<pb n="0087b" ed="T" xml:id="T40.1804.0087b"/>
<lb n="0087b01" ed="T"/>說他。律中：若知他犯麁罪，小食知，至食後說，
<lb n="0087b02" ed="T"/>吉；食後知，初夜說；初夜知，中夜說，一切吉羅。
<lb n="0087b03" ed="T"/>若中夜知，至後夜欲說而未說，明相出，墮。除
<lb n="0087b04" ed="T"/>麁，覆餘罪；自覆罪；除尼，覆<anchor xml:id="nkr_note_orig_0087001" n="0087001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0087001" n="0087001"/><anchor xml:id="beg0087001" n="0087001"/>餘<anchor xml:id="end0087001"/>人罪者，一切吉
<lb n="0087b05" ed="T"/>羅。不犯者：先不知，不麁罪想，若向人說，或無
<lb n="0087b06" ed="T"/>人向說；若發心向說，明相已出；若諸難緣者，
<lb n="0087b07" ed="T"/>並開。</p><p xml:id="pT40p0087b0703" cb:place="inline">與年不滿戒六十五。四緣：一是年未滿
<lb n="0087b08" ed="T"/>二十，二知，三與受具，四三法竟犯。《多》云：六
<lb n="0087b09" ed="T"/>十已去，不得受大戒，設師僧強授，亦不得；以
<lb n="0087b10" ed="T"/>不任堪苦行道，心智鈍弱，聽爲沙彌。七歲已
<lb n="0087b11" ed="T"/>下亦不許度。未滿二十不得受者，以其輕躁，
<lb n="0087b12" ed="T"/>爲寒苦所惱；若受大戒，人多訶責，若是沙彌，
<lb n="0087b13" ed="T"/>人則不訶。《僧祇》：若減七十，不堪造事，臥起須
<lb n="0087b14" ed="T"/>人，是則不許。過七十，減七歲，不應與出家等，
<lb n="0087b15" ed="T"/>廣如上下二卷。律論言有牟盾二情，兩通無
<lb n="0087b16" ed="T"/>損。律中不犯者：先不知，信受戒人語；若旁人
<lb n="0087b17" ed="T"/>證，若信父母語。若受戒後疑者，當數胎中年
<lb n="0087b18" ed="T"/>月，數閏月，一切十四日布薩，以爲年數，滿者
<lb n="0087b19" ed="T"/>不犯。開和尙墮，餘人吉羅。今取諸部會通，勘
<lb n="0087b20" ed="T"/>餘曆術，總括明練，廣如大疏。但鈔者爲末學
<lb n="0087b21" ed="T"/>之流，余雖明委具張，終恐後人不曉；但通略
<lb n="0087b22" ed="T"/>擧一句，以定昔來謬解。謂取極小沙彌，臘月
<lb n="0087b23" ed="T"/>三十日生，年滿二十，正月一日受者，實年十
<lb n="0087b24" ed="T"/>八歲二日。便以胎、閏等緣增之，則正年二十，
<lb n="0087b25" ed="T"/>猶長五月一日也。此長含虛增月，約實退減。
<lb n="0087b26" ed="T"/>年十九歲，年月俱不滿者，至八月九日前受，
<lb n="0087b27" ed="T"/>是不滿二十，是罪無戒；九日後受，無罪有戒。
<lb n="0087b28" ed="T"/>然諸國用曆不同，此唐國內亦有六七家曆
<lb n="0087b29" ed="T"/>法；且據一家，如上略述，自餘易緯律曆，故不
<pb n="0087c" ed="T" xml:id="T40.1804.0087c"/>
<lb n="0087c01" ed="T"/>重申。至如諸部不滿得戒，具如《戒疏》所述。</p><p xml:id="pT40p0087c0117" cb:place="inline">發
<lb n="0087c02" ed="T"/>諍戒六十六。五緣：一是四諍事。若餘私諍，律
<lb n="0087c03" ed="T"/>得吉羅。二僧如法滅，三知，四輒發起，五言了
<lb n="0087c04" ed="T"/>結。</p><p xml:id="pT40p0087c0402" cb:place="inline">與賊期行戒六十七。六緣：一是賊，二知，
<lb n="0087c05" ed="T"/>三期，四同一道行，五不離見聞處，六過限犯。
<lb n="0087c06" ed="T"/>《祇》中，與負債人行，越。《十誦》，共惡比丘期行，吉。</p>
<lb n="0087c07" ed="T"/><p xml:id="pT40p0087c0701">惡見違諫戒六十八。五緣：一是惡見，說欲非
<lb n="0087c08" ed="T"/>障道。二屛諫，三不受，四僧如法諫，五三諫竟
<lb n="0087c09" ed="T"/>犯。</p><p xml:id="pT40p0087c0902" cb:place="inline">隨擧戒六十九。四緣：一是惡見被擧人，二
<lb n="0087c10" ed="T"/>知是，三隨順同事，四隨一一事結。</p><p xml:id="pT40p0087c1014" cb:place="inline">隨擯沙彌
<lb n="0087c11" ed="T"/>戒七十。犯緣大同前戒也。</p><p xml:id="pT40p0087c1111" cb:place="inline">拒勸學戒七十一。
<lb n="0087c12" ed="T"/>五緣：一作止不學意；二前人如法勸；三知己
<lb n="0087c13" ed="T"/>非，前人諫是；四不受勸意；五言辭了，便結。《十
<lb n="0087c14" ed="T"/>誦》：說四事一一，乃至七滅諍，言我不學此，一
<lb n="0087c15" ed="T"/>一墮。五種人不應爲說毘尼，如後卷中。</p><p xml:id="pT40p0087c1516" cb:place="inline">毀毘
<lb n="0087c16" ed="T"/>尼戒七十二。《多論》：爲尊重波羅提木叉故，二
<lb n="0087c17" ed="T"/>爲長養戒故，三爲滅惡法故。又《多論》云：以十
<lb n="0087c18" ed="T"/>二年前，常說一偈，今說五篇，名爲雜碎。五緣：
<lb n="0087c19" ed="T"/>一是毘尼。二前比丘誦戒時。三作滅法意，不
<lb n="0087c20" ed="T"/>令久住。《五分》：令人遠離毘尼，不讀不誦，而毀
<lb n="0087c21" ed="T"/>訾，墮。《十誦》：何用說爲，令人疑惱、熱惱、不樂。若
<lb n="0087c22" ed="T"/>說隨經律，一切墮。《多論》：若誦一一戒，一一訾，
<lb n="0087c23" ed="T"/>一一墮；通訶，一墮。戒序中，說二百五十戒義
<lb n="0087c24" ed="T"/>故，亦墮。律中，毀毘尼，墮：阿毘曇及餘契經，吉
<lb n="0087c25" ed="T"/>羅。不犯者：先誦毘曇，然後誦律，餘契經亦爾。
<lb n="0087c26" ed="T"/>若病者差已誦律。若勤求方便成四沙門果，
<lb n="0087c27" ed="T"/>後當誦律，不欲滅法者，開。</p><p xml:id="pT40p0087c2711" cb:place="inline">恐擧先言戒七十
<lb n="0087c28" ed="T"/>三。四緣：一是廣誦戒時；二在衆中；三作不聽
<lb n="0087c29" ed="T"/>之意；四說過五篇，卽言我始聞，結犯。《祇》云：隨
<pb n="0088a" ed="T" xml:id="T40.1804.0088a"/>
<lb n="0088a01" ed="T"/>中間一一戒不聽，吉；一切不聽，墮。受具已，應
<lb n="0088a02" ed="T"/>誦二部毘尼；不能者，誦一部。又不能，當誦五
<lb n="0088a03" ed="T"/>衆戒<note place="inline">卽五篇也</note>；四三二衆，如初句；不能誦二衆，當誦
<lb n="0088a04" ed="T"/>一衆及偈。若布薩時，廣誦五衆，乃至四三二；
<lb n="0088a05" ed="T"/>無者，乃誦一衆及偈。餘比丘不得坐禪、作餘
<lb n="0088a06" ed="T"/>葉，應專心聽。</p><p xml:id="pT40p0088a0606" cb:place="inline">同羯磨後悔戒七十四。四緣：一
<lb n="0088a07" ed="T"/>是僧得施物，二同羯磨賞他，三輒反謗僧，四
<lb n="0088a08" ed="T"/>言了便犯。</p><p xml:id="pT40p0088a0805" cb:place="inline">不與欲戒七十五。五緣：一是如法
<lb n="0088a09" ed="T"/>僧事，二知，三不與欲，四輒去，五雙脚出戶
<lb n="0088a10" ed="T"/>結。《五分》：有事與欲去，不與欲應三羯磨。屋下
<lb n="0088a11" ed="T"/>隨出，一一提；露地去僧一尋，提。若不羯磨私
<lb n="0088a12" ed="T"/>房斷事，一一吉羅。《僧祇》：若僧集說法毘尼，有
<lb n="0088a13" ed="T"/>緣不訖座，不白去者越。若大小便須臾還，不
<lb n="0088a14" ed="T"/>廢僧事，不犯；若疑來晚，應白與欲。乃至聽他
<lb n="0088a15" ed="T"/>人讀誦受經，皆須<anchor xml:id="nkr_note_orig_0088001" n="0088001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0088001" n="0088001"/><anchor xml:id="beg0088001" n="0088001"/>白<anchor xml:id="end0088001"/>之。中間止，作餘語者，無
<lb n="0088a16" ed="T"/>犯。《五分》：不羯磨斷事，沙彌在中，若起亦吉。律
<lb n="0088a17" ed="T"/>不犯者：若與欲去，若爲非法，同師作損減，不
<lb n="0088a18" ed="T"/>與欲而去者開。</p><p xml:id="pT40p0088a1807" cb:place="inline">與欲後悔戒七十六。四緣：一
<lb n="0088a19" ed="T"/>如法羯磨，二如法與欲，三輒反悔言不成，四
<lb n="0088a20" ed="T"/>言了結。《多論》：若僧作非法羯磨，當時力不能
<lb n="0088a21" ed="T"/>轉，默然不訶；後言不可，無犯。若順法毘尼者
<lb n="0088a22" ed="T"/>墮。王制不順吉羅。</p><p xml:id="pT40p0088a2208" cb:place="inline">屛聽四諍戒七十七。五緣：
<lb n="0088a23" ed="T"/>一先起四諍，二前人屛量，三作鬪亂意，四往
<lb n="0088a24" ed="T"/>彼盜聽，五聞便結犯，不待向說。律中：若二人
<lb n="0088a25" ed="T"/>闇地共語，隱處共語，前在道行共語；若不彈
<lb n="0088a26" ed="T"/>指謦欬驚者，吉羅。不犯者，若恐作無利故聽
<lb n="0088a27" ed="T"/>者開。</p><p xml:id="pT40p0088a2703" cb:place="inline">瞋打比丘戒七十八。四緣：一大比丘，
<lb n="0088a28" ed="T"/>二生瞋心，三作打意，四著便犯。律中，打犯重
<lb n="0088a29" ed="T"/>者，亦墮。若以手石杖等墮，若餘戶鑰拂柄挃
<pb n="0088b" ed="T" xml:id="T40.1804.0088b"/>
<lb n="0088b01" ed="T"/>者吉羅。《十誦》：如一把沙豆，散衆多比丘，隨著
<lb n="0088b02" ed="T"/>一一墮。《伽論》：欲心打女人，僧殘。《僧祇》：若惡象
<lb n="0088b03" ed="T"/>馬牛羊，來入塔寺，觸突形像，壤華果樹，得以
<lb n="0088b04" ed="T"/>杖打木石，恐怖令去；不得杖擬畜生，一一吉
<lb n="0088b05" ed="T"/>羅。律不犯者：有病須人<anchor xml:id="beg_24" type="star"/>椎<anchor xml:id="end_24"/>打；食噎，椎脊；共
<lb n="0088b06" ed="T"/>語不聞，觸之；乃至誤觸，不犯。撿諸經律，無爲
<lb n="0088b07" ed="T"/>訓治，故開比丘行笞杖者。釋迦一化並無，末
<lb n="0088b08" ed="T"/>代往往見有；前卷已明，故是法滅之相。《大集
<lb n="0088b09" ed="T"/>經》云：若道俗等，打破戒無戒比丘，罪重出萬
<lb n="0088b10" ed="T"/>億佛身血。何以故？以能示人出要道，乃至涅
<lb n="0088b11" ed="T"/>槃故。《智論》：律中結戒，爲世間事，爲攝僧故，爲
<lb n="0088b12" ed="T"/>護佛法故；有人有衆生，隨逐假名而結戒，不
<lb n="0088b13" ed="T"/>觀後世罪多少。如道人鞭打、殺牛羊，罪重而
<lb n="0088b14" ed="T"/>戒輕；歎女人戒罪重，後世罪輕等。</p><p xml:id="pT40p0088b1414" cb:place="inline">搏比丘戒
<lb n="0088b15" ed="T"/>七十九。前是限分，此戒深防，擬便是犯。《伽論》：
<lb n="0088b16" ed="T"/>擧手向衆多比丘，一一提。</p><p xml:id="pT40p0088b1611" cb:place="inline">無根僧殘謗戒八
<lb n="0088b17" ed="T"/>十。略同第二篇，罪墮爲別。</p><p xml:id="pT40p0088b1711" cb:place="inline">突入王宮戒八十
<lb n="0088b18" ed="T"/>一。四緣：一是刹利王，二王共夫人同處，三王
<lb n="0088b19" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0088002" n="0088002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0088002" n="0088002"/><anchor xml:id="beg0088002" n="0088002"/>未<anchor xml:id="end0088002"/>出寶未藏<note place="inline">《多論》：采女著寶衣衆具，未藏擧本處</note>，四入王宮門限便
<lb n="0088b20" ed="T"/>犯。律中，若入粟散小王豪貴長者門限內，吉
<lb n="0088b21" ed="T"/>羅。</p><p xml:id="pT40p0088b2102" cb:place="inline">捉寶戒八十二。此是捉寶戒，《多論》明文。因
<lb n="0088b22" ed="T"/>拾遺爲緣起，不用舊語。具五緣：一是重<name role="" type="person">寶通</name>
<lb n="0088b23" ed="T"/>自他，二及莊飾具，三非住處及宿處，四無心
<lb n="0088b24" ed="T"/>盜取擬還主，五捉便犯。《多論》：七寶捉者墮。七
<lb n="0088b25" ed="T"/>名如三十戒中。若似寶、銅、鐵、雜色珠等，取得
<lb n="0088b26" ed="T"/>吉羅。不取、如法說淨，不犯。若捉金薄、金像擧
<lb n="0088b27" ed="T"/>藏，若捉他寶、自說淨寶，得墮。似寶，入百一物
<lb n="0088b28" ed="T"/>數者得，不須說淨。《僧祇》中：乃至知佛僧事人，
<lb n="0088b29" ed="T"/>有寶不得自取。若四月八日及大會供養時，
<pb n="0088c" ed="T" xml:id="T40.1804.0088c"/>
<lb n="0088c01" ed="T"/>浴像金銀塔，及菩薩像，供養具有金銀塗者，
<lb n="0088c02" ed="T"/>使淨人捉。若倒地者，佐助捉無金銀處；若塗
<lb n="0088c03" ed="T"/>遍者，裹手捉。若浴金銀菩薩，使淨人洗，乃至使
<lb n="0088c04" ed="T"/>淨人持，比丘佐助。若已先捉，不得後放。《多論》：
<lb n="0088c05" ed="T"/>若似寶，作女人莊飾具，捉者吉羅；男子莊嚴
<lb n="0088c06" ed="T"/>具，除矛矟、兵器、樂器，餘一切捉，無犯。若使比
<lb n="0088c07" ed="T"/>丘捉寶亦墮。律中開若是供養塔寺莊嚴具，
<lb n="0088c08" ed="T"/>爲牢固，收擧不犯<note place="inline">謂無淨人處開</note>。故《五百問》云：知事人
<lb n="0088c09" ed="T"/>不得捉佛法金銀錢，亦墮。《四分》云：若在寺內、
<lb n="0088c10" ed="T"/>奇宿處，有寶自捉、敎人擧。當識囊相、器相，開
<lb n="0088c11" ed="T"/>解看幾方圓、幾新故？有索者，問相貌，同者還；
<lb n="0088c12" ed="T"/>不相應者，云我不見此物。若二人同來取，語
<lb n="0088c13" ed="T"/>同者，持物置前，各自取去。不作如是方便，吉
<lb n="0088c14" ed="T"/>羅。若餘處，捉遺落物者，墮。《僧祇》：若見遺衣物
<lb n="0088c15" ed="T"/>者，當唱令之；無主者，懸高顯處，令人見。若來
<lb n="0088c16" ed="T"/>取，問何處失？答相應者與。無來者，停三月已，
<lb n="0088c17" ed="T"/>若塔園中得者，作塔用；僧園中得者，四方僧
<lb n="0088c18" ed="T"/>用。若貴價物金寶等，不得顯露處，屛看相已，
<lb n="0088c19" ed="T"/>有認相應，對多人前與。敎令受三歸，語云：佛
<lb n="0088c20" ed="T"/>不制戒者，眼看不可得。無人來者，停至三年，
<lb n="0088c21" ed="T"/>如上處所，當界用之。比丘若失物，先生心言，
<lb n="0088c22" ed="T"/>後知處當取；後知得取，無罪。客比丘遺衣鉢，
<lb n="0088c23" ed="T"/>主人徙著餘處藏，犯重；彼衣主憶來取者，無
<lb n="0088c24" ed="T"/>罪。若掘地得寶藏者，淨人不可信，當白王；淨
<lb n="0088c25" ed="T"/>人可信，停至一二年，應作塔用。若王覺者，答
<lb n="0088c26" ed="T"/>言：已用作塔；若索者，應以塔物，若乞還之。若
<lb n="0088c27" ed="T"/>王問，律中云何？答云佛言：隨塔僧地得者，還
<lb n="0088c28" ed="T"/>作塔僧用之。若寶藏上有鐵券姓名，亦得直
<lb n="0088c29" ed="T"/>用，進退如上。《成論》：有人言，伏藏屬王，取此物
<pb n="0089a" ed="T" xml:id="T40.1804.0089a"/>
<lb n="0089a01" ed="T"/>犯盜者。答云：但地上屬王，不論地中。何以
<lb n="0089a02" ed="T"/>故？<name role="" type="person">給孤獨</name>等聖人，亦取此物，故知無罪。又自
<lb n="0089a03" ed="T"/>然得物，不名劫盜。《僧祇》：入聚落中，有遺物不
<lb n="0089a04" ed="T"/>得取，有人取與比丘者得，卽是施主。若曠路
<lb n="0089a05" ed="T"/>無人處，有者得取。若衣有寶，以脚躡斷，露捉，
<lb n="0089a06" ed="T"/>使人見。至住處見有寶者，與淨人掌，作衣藥
<lb n="0089a07" ed="T"/>直。《五百問》云：寄白衣物，過期不來，白衣持來
<lb n="0089a08" ed="T"/>施比丘，不合取；若活是有主，若死屬僧物。</p><p xml:id="pT40p0089a0817" cb:place="inline">非
<lb n="0089a09" ed="T"/>時入聚落戒八十三。五緣：一非時分，二無啓
<lb n="0089a10" ed="T"/>白喚緣，三不囑授，四向俗人舍<note place="inline">卽寺內淨人家院是</note>，五入
<lb n="0089a11" ed="T"/>門結。《十誦》：若入聚落僧坊<note place="inline">尼寺須白</note>、入蘭若處、入本
<lb n="0089a12" ed="T"/>住處，無犯。《四分》：非時者，從中後至明相未出。
<lb n="0089a13" ed="T"/>不囑授比丘，初入村門墮。若僧塔寺事病事，
<lb n="0089a14" ed="T"/>當囑比丘。若獨處一房，當囑比房。《十誦》：無比
<lb n="0089a15" ed="T"/>丘白者，四衢見應白。又無者，發心已去。無者，
<lb n="0089a16" ed="T"/>應白尼三衆。《僧祇》：食雖早竟，卽是非時，作白
<lb n="0089a17" ed="T"/>言：「長老！我非時入聚落。」前人言：「可爾！」若道從
<lb n="0089a18" ed="T"/>聚落中過，村中有塔天祠者，當順行直過；若
<lb n="0089a19" ed="T"/>下道左右旋去者墮。《智論》：一切白衣舍，皆名
<lb n="0089a20" ed="T"/>聚落。準此，寺內淨人房院，何爲不白？愼之哉！
<lb n="0089a21" ed="T"/>愼之哉！《五分》：若路所經暮須往宿，八難起等，
<lb n="0089a22" ed="T"/>並不須白。《多論》，若總白：「隨到所至處。」若別相
<lb n="0089a23" ed="T"/>白亦善。若先不白，見異寺比丘白，無犯。《明了
<lb n="0089a24" ed="T"/>論》：若有緣須入，先簡擇此事，謂白同戒，觀察
<lb n="0089a25" ed="T"/>正行；律中威儀者得，不者不合。律不犯者：
<lb n="0089a26" ed="T"/>若道由村過，若有所啓白，若喚若請，皆不囑
<lb n="0089a27" ed="T"/>授直往；有三寶緣者，開囑如上。</p><p xml:id="pT40p0089a2713" cb:place="inline">過量床足戒
<lb n="0089a28" ed="T"/>八十四。五緣：一是床，二僧床及已，三過量，
<lb n="0089a29" ed="T"/>四自作使人，五作成便犯。本爲截者，不截方
<pb n="0089b" ed="T" xml:id="T40.1804.0089b"/>
<lb n="0089b01" ed="T"/>犯。律云：高如來八指。《多論》：木床高大悉犯，
<lb n="0089b02" ed="T"/>俗人八戒亦同。八指者，一指二寸，姬周尺一
<lb n="0089b03" ed="T"/>尺六寸，唐尺一尺三寸彊。《五分》：得高床施，先
<lb n="0089b04" ed="T"/>作念截却，得受；不爾者墮。《僧祇》：僧床亦犯。恐
<lb n="0089b05" ed="T"/>施主嫌者，木筩盛脚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089001" n="0089001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0089001" n="0089001"/><anchor xml:id="beg0089001" n="0089001"/>埋<anchor xml:id="end0089001"/>之。乃至截脚木還搘
<lb n="0089b06" ed="T"/>床脚亦犯，隨坐起一一墮。若下濕處，用八指
<lb n="0089b07" ed="T"/>木搘脚得<note place="inline">準此，下濕處搘床者，應開得在上禮佛；若搘高者不合也</note>。若俗家高床
<lb n="0089b08" ed="T"/>不犯<note place="inline">《四分》亦同</note>。《十誦》云：截竟，僧中懺罪。八指者，用
<lb n="0089b09" ed="T"/>我指量<note place="inline">上開搘脚木，用人八指量</note>，第三分入梐。準此，《十誦》疏
<lb n="0089b10" ed="T"/>家以八寸爲量，四等分之。又云：長床極小容
<lb n="0089b11" ed="T"/>四比丘坐處；臥床過三肘。降四歲共坐，若減
<lb n="0089b12" ed="T"/>不得坐。床長一肘半，得二人共坐。床搘不得
<lb n="0089b13" ed="T"/>過八指。《四分》不犯者：去地八指，若減，若脫脚，
<lb n="0089b14" ed="T"/>無犯。</p><p xml:id="pT40p0089b1403" cb:place="inline">兜羅貯床褥戒八十五。五緣：一是兜羅
<lb n="0089b15" ed="T"/>綿<note place="inline">律云：白楊華柳華蒲臺也</note>，二貯床褥，三爲己，四自作使人，
<lb n="0089b16" ed="T"/>五成便犯。《五分》：隨坐結墮，要先棄後悔。</p><p xml:id="pT40p0089b1616" cb:place="inline">骨牙
<lb n="0089b17" ed="T"/>角針<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089002" n="0089002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0089002" n="0089002"/><anchor xml:id="beg0089002" n="0089002"/>筩<anchor xml:id="end0089002"/>戒八十六。五緣同上。《多論》云：以是
<lb n="0089b18" ed="T"/>小物故，不入三十中。又應破故。若反還主不
<lb n="0089b19" ed="T"/>受，若與他主生惱，若入僧則非法，故須毀棄。
<lb n="0089b20" ed="T"/>律不犯者：若銅、鐵、鉛錫、鑞竹、木、葦、舍羅草，用
<lb n="0089b21" ed="T"/>作針<anchor xml:id="beg_25" type="star"/>筩<anchor xml:id="end_25"/>；若以牙角作錫杖頭鏢<g ref="#CB01037">𥎞</g><note place="inline">子管反</note>，傘蓋
<lb n="0089b22" ed="T"/>子斗頭鏢、纏蓋斗，若作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089003" n="0089003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0089003" n="0089003"/><anchor xml:id="beg0089003" n="0089003"/>曰<anchor xml:id="end0089003"/>鉤、刮舌刀、如意、玦
<lb n="0089b23" ed="T"/>鈕、匕、杓、鉤衣<g ref="#CB01708">𮢏</g>、眼<g ref="#CB04919">𲇚</g>、刮汗刀、揥齒物、挑耳<g ref="#CB04919">𲇚</g>、禪
<lb n="0089b24" ed="T"/>鎭、熏鼻<anchor xml:id="beg_26" type="star"/>筩<anchor xml:id="end_26"/>，一切不犯。</p><p xml:id="pT40p0089b2409" cb:place="inline">過量尼師壇戒八十
<lb n="0089b25" ed="T"/>七。五緣成：一作坐具，二過量，三爲己，四自
<lb n="0089b26" ed="T"/>作使人，五作成便犯。律中：長姬周<anchor xml:id="nkr_note_orig_0089004" n="0089004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0089004" n="0089004"/><anchor xml:id="beg0089004" n="0089004"/>尺<anchor xml:id="end0089004"/>四尺，廣
<lb n="0089b27" ed="T"/>三尺，緣外廣長各增一尺，此是定量<note place="inline">餘如衣法廣明</note>。
<lb n="0089b28" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0089005" n="0089005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0089005" n="0089005"/><anchor xml:id="beg0089005" n="0089005"/>又<anchor xml:id="end0089005"/>云：若過量，若互減互過，自他作成，皆墮；
<lb n="0089b29" ed="T"/>若不成，爲他作成不成，一切吉羅。不犯者：應
<pb n="0089c" ed="T" xml:id="T40.1804.0089c"/>
<lb n="0089c01" ed="T"/>量，減量作；若從他得已成者，截割如量；若作
<lb n="0089c02" ed="T"/>兩重者，不犯<note place="inline">今有通量而作者，諸部不許，《四分》〈七百結集〉中亦不許</note>。《僧祇》：若欲
<lb n="0089c03" ed="T"/>懺悔，截却量外<note place="inline">謂初量外，非是增者</note>，依法懺之。餘者說淨。
<lb n="0089c04" ed="T"/>若已曾過十日，如長衣法捨之。準《多論》衣法。</p>
<lb n="0089c05" ed="T"/><p xml:id="pT40p0089c0501">覆創衣過量戒八十八。《律》云：用覆身上種種
<lb n="0089c06" ed="T"/>創，上著涅槃僧。得用大價細耎衣作。長姬周
<lb n="0089c07" ed="T"/>尺八尺，廣四尺也。不犯略同前戒。《十誦》：乃至
<lb n="0089c08" ed="T"/>創差後十日，過者結墮。</p><p xml:id="pT40p0089c0810" cb:place="inline">雨衣過量戒八十九。
<lb n="0089c09" ed="T"/>文相如三十中，不解可知。</p><p xml:id="pT40p0089c0911" cb:place="inline">與佛等量作衣戒
<lb n="0089c10" ed="T"/>九十。《多論》云：佛量丈六，常人半之，衣廣長皆
<lb n="0089c11" ed="T"/>應半也。《十誦》云：長佛九磔手，《五》、《祇》二律亦同；
<lb n="0089c12" ed="T"/>有本十磔手者，錯也。長姬周尺丈八，廣丈二；
<lb n="0089c13" ed="T"/>常人九尺、六尺也。事希故，無暇廣述，須知。</p><p xml:id="pT40p0089c1317" cb:place="inline">四
<lb n="0089c14" ed="T"/>提舍尼。初戒名在俗家從非親尼取食也。五
<lb n="0089c15" ed="T"/>緣：一俗人舍，二非親尼，三無緣，四自手取
<lb n="0089c16" ed="T"/>食，五咽結。《四分》：食者，正不正也；無病自取，咽
<lb n="0089c17" ed="T"/>咽結。文中不論自他二食，約緣通之。《五分》：在
<lb n="0089c18" ed="T"/>巷中犯，家內不犯，緣起如此。律不犯者：受
<lb n="0089c19" ed="T"/>親里尼食，若有病，若置地與，若使人授，若在
<lb n="0089c20" ed="T"/>僧寺與，若在村外，若尼寺內，一切皆得。</p><p xml:id="pT40p0089c2016" cb:place="inline">在俗
<lb n="0089c21" ed="T"/>家偏心授食戒。四緣成：一白衣舍，二偏心越
<lb n="0089c22" ed="T"/>次指授，三大衆默受不訶，四隨咽結。《五分》：第
<lb n="0089c23" ed="T"/>一上座應訶，不用語者，乃至新受戒者亦得。
<lb n="0089c24" ed="T"/>《僧祇》：三訶不止，食者無犯。《十誦》：若二處僧別
<lb n="0089c25" ed="T"/>坐別食，亦須別問已約勅未，未者不得食，後
<lb n="0089c26" ed="T"/>坐人亦爾。律不犯者：若語言大姊且止，須待
<lb n="0089c27" ed="T"/>食竟；若尼自爲檀越；若檀越設食，令尼處分；
<lb n="0089c28" ed="T"/>若不故作偏爲彼此者。</p><p xml:id="pT40p0089c2810" cb:place="inline">學家過受戒。事希不
<lb n="0089c29" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0089006" n="0089006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0089006" n="0089006"/><anchor xml:id="beg0089006" n="0089006"/>迷<anchor xml:id="end0089006"/>。今諸有信家，亦五衆繁踐，無度受供。準此
<pb n="0090a" ed="T" xml:id="T40.1804.0090a"/>
<lb n="0090a01" ed="T"/>自約，豈非明斷。</p><p xml:id="pT40p0090a0107" cb:place="inline">有難蘭若受食戒。五緣：一
<lb n="0090a02" ed="T"/>是蘭若險處；二先不語檀越；三無病難緣；四
<lb n="0090a03" ed="T"/>自手取食，除置地使人；五食咽犯。</p><p xml:id="pT40p0090a0314" cb:place="inline">衆學戒中，
<lb n="0090a04" ed="T"/>威儀之要，具在諸門，略收將盡。今撮摘數十，
<lb n="0090a05" ed="T"/>人之喜犯，故復緝叙。</p><p xml:id="pT40p0090a0509" cb:place="inline">初齊整著涅槃僧者。律
<lb n="0090a06" ed="T"/>云：不齊者，或時下著，繫帶在臍下；高者褰齊
<lb n="0090a07" ed="T"/>膝。象鼻者，垂前一角。多羅樹葉者，垂前二角。
<lb n="0090a08" ed="T"/>細襵者，繞腰細襵皺。此之犯相，故作，犯應懺
<lb n="0090a09" ed="T"/>突吉羅；以故作故，犯非威儀突吉羅。若不故
<lb n="0090a10" ed="T"/>作，突吉羅。尼等四衆亦吉羅。乃至篇末並同
<lb n="0090a11" ed="T"/>此。不犯者：或臍中生創下著；若膝<g ref="#CB00567">𨄔</g>創高著；
<lb n="0090a12" ed="T"/>若僧伽藍內、若村外，作時、行道者。</p><p xml:id="pT40p0090a1214" cb:place="inline">二齊整著
<lb n="0090a13" ed="T"/>三衣者。律云：不齊者，下垂過肘露脇；高過脚
<lb n="0090a14" ed="T"/><g ref="#CB00567">𨄔</g>上。象鼻者，垂前一角。樹葉者，垂前兩角後
<lb n="0090a15" ed="T"/>褰高。細襵者，襵已安緣。不犯者，略同前戒。</p><p xml:id="pT40p0090a1517" cb:place="inline">三
<lb n="0090a16" ed="T"/>反抄衣者。謂左右反抄，著肩上也。若脇有病，
<lb n="0090a17" ed="T"/>在寺中道行作時者得。</p><p xml:id="pT40p0090a1710" cb:place="inline">四反抄坐戒。文相可
<lb n="0090a18" ed="T"/>知。</p><p xml:id="pT40p0090a1802" cb:place="inline">已後約略而解，不復記數，大途可知。</p><p xml:id="pT40p0090a1816" cb:place="inline">律云：
<lb n="0090a19" ed="T"/>衣纏頸者，總捉衣角著肩上也。開緣同上。</p><p xml:id="pT40p0090a1917" cb:place="inline">覆
<lb n="0090a20" ed="T"/>頭者，若以樹葉、碎段物、若衣覆也。不犯者：有
<lb n="0090a21" ed="T"/>病、患寒、頭上生創、命梵難，覆頭走者。</p><p xml:id="pT40p0090a2115" cb:place="inline">跳行者，
<lb n="0090a22" ed="T"/>雙脚跳也。不犯者：有病、爲人打、有賊惡獸若
<lb n="0090a23" ed="T"/>棘刺、度渠坑而跳過者。</p><p xml:id="pT40p0090a2310" cb:place="inline">蹲坐者，若在床、在地
<lb n="0090a24" ed="T"/>上，尻不至地也。不犯者：有病、尻邊創、若有取
<lb n="0090a25" ed="T"/>與、若禮、若懺悔、若受敎誡者。</p><p xml:id="pT40p0090a2512" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0090001" n="0090001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0090001" n="0090001"/><anchor xml:id="beg0090001" n="0090001"/>又<anchor xml:id="end0090001"/>腰者，匡肘
<lb n="0090a26" ed="T"/>也。開緣如纏頸戒。</p><p xml:id="pT40p0090a2608" cb:place="inline">搖身者，左右戾身趨行也。
<lb n="0090a27" ed="T"/>不犯者：病、若爲人打避杖、度坑搖身過、著衣
<lb n="0090a28" ed="T"/>看齊整者。</p><p xml:id="pT40p0090a2805" cb:place="inline">掉臂者，垂臂前却也。不犯者：病、爲
<lb n="0090a29" ed="T"/>人打、及餘緣擧手遮、浮渡水若以手招喚伴
<pb n="0090b" ed="T" xml:id="T40.1804.0090b"/>
<lb n="0090b01" ed="T"/>者。</p><p xml:id="pT40p0090b0102" cb:place="inline">覆身者，處處身露也。不犯者：病、被繫、風吹
<lb n="0090b02" ed="T"/>衣離身者。</p><p xml:id="pT40p0090b0205" cb:place="inline">左右顧視者，在村落處處看也。不
<lb n="0090b03" ed="T"/>犯者：有病、若仰瞻日時節、若難緣伺求便道
<lb n="0090b04" ed="T"/>走者。</p><p xml:id="pT40p0090b0403" cb:place="inline">靜默者，謂無高聲也。不犯者：病、若聾須
<lb n="0090b05" ed="T"/>高喚囑授、若高聲施食、若二難高聲走者。</p><p xml:id="pT40p0090b0517" cb:place="inline">戲
<lb n="0090b06" ed="T"/>笑者，露齒而笑也。不犯者：病、脣痛不覆齒、或
<lb n="0090b07" ed="T"/>念法歡喜而笑者。</p><p xml:id="pT40p0090b0708" cb:place="inline">用意受食者，非棄羹飯也。
<lb n="0090b08" ed="T"/>不犯者：有如是病、或鉢小故棄、或還墮案上
<lb n="0090b09" ed="T"/>者。</p><p xml:id="pT40p0090b0902" cb:place="inline">平鉢受食者，非溢鉢也。不犯如上戒。</p><p xml:id="pT40p0090b0916" cb:place="inline">平鉢
<lb n="0090b10" ed="T"/>受羹者，非溢出流汗也。不犯如上。</p><p xml:id="pT40p0090b1014" cb:place="inline">羹飯等食
<lb n="0090b11" ed="T"/>者，非飯至羹盡，羹至飯盡也。不犯者：有病、若
<lb n="0090b12" ed="T"/>正須飯、世須羹、日時欲過、二難疾食者。</p><p xml:id="pT40p0090b1216" cb:place="inline">以次
<lb n="0090b13" ed="T"/>食者，非謂鉢中處處取食食也。不犯者：病、或
<lb n="0090b14" ed="T"/>患熱挑取冷處、若日欲過、難緣者。</p><p xml:id="pT40p0090b1414" cb:place="inline">不挑鉢中
<lb n="0090b15" ed="T"/>者，置四邊挑鉢中央至鉢底。不犯者：有病、患
<lb n="0090b16" ed="T"/>熱開中央令冷、日過、難緣者開。</p><p xml:id="pT40p0090b1613" cb:place="inline">自索食。不犯
<lb n="0090b17" ed="T"/>者：病、爲他、他爲己、不求而得者。</p><p xml:id="pT40p0090b1713" cb:place="inline">飯覆羹。不犯
<lb n="0090b18" ed="T"/>者：有病、若請食、或正須羹、正須飯者。</p><p xml:id="pT40p0090b1815" cb:place="inline">視比座
<lb n="0090b19" ed="T"/>者，誰多誰少也。不犯者：比座病、若眼闇，爲看
<lb n="0090b20" ed="T"/>得食不得食、淨未淨、受未受，若自病者。</p><p xml:id="pT40p0090b2016" cb:place="inline">繫鉢
<lb n="0090b21" ed="T"/>想食者，謂非左右顧視。不犯者：有病、比座眼
<lb n="0090b22" ed="T"/>闇如前戒、日過、難緣者。</p><p xml:id="pT40p0090b2210" cb:place="inline">不大揣者，非口不容
<lb n="0090b23" ed="T"/>受也。不犯者：病、時欲過、二難疾食者。</p><p xml:id="pT40p0090b2315" cb:place="inline">張口待
<lb n="0090b24" ed="T"/>飯者，謂飯揣未至先張口也。不犯者，如前戒。</p>
<lb n="0090b25" ed="T"/><p xml:id="pT40p0090b2501">含飯語者，飯在口中語不可了，令不解也。不
<lb n="0090b26" ed="T"/>犯者：有病、或噎索水、難緣者。</p><p xml:id="pT40p0090b2612" cb:place="inline">遙擲口中食。不
<lb n="0090b27" ed="T"/>犯者：病、被縛而擲口中者。</p><p xml:id="pT40p0090b2711" cb:place="inline">遺落食者，半在手
<lb n="0090b28" ed="T"/>中，半入口中。不犯者：啖薄餠、焦飯、瓜果、菜者。</p>
<lb n="0090b29" ed="T"/><p xml:id="pT40p0090b2901">頰食者，令兩頰鼓起如獼猴狀也。不犯者：病、
<pb n="0090c" ed="T" xml:id="T40.1804.0090c"/>
<lb n="0090c01" ed="T"/>時欲過、難緣疾食者。</p><p xml:id="pT40p0090c0109" cb:place="inline">不嚼飯作聲中。除有病、
<lb n="0090c02" ed="T"/>乾餠、焦飯、瓜果者<note place="inline">無開菜文</note>。</p><p xml:id="pT40p0090c0212" cb:place="inline">噏飯者，張口遙呼吸
<lb n="0090c03" ed="T"/>食也。不犯者：有病、口痛；食羹、乳酪、苦酒者。</p><p xml:id="pT40p0090c0317" cb:place="inline">不
<lb n="0090c04" ed="T"/>舐食者，吐舌舐飯也。除病、被縛、手有泥垢膩
<lb n="0090c05" ed="T"/>汗，舌舐而取者。</p><p xml:id="pT40p0090c0507" cb:place="inline">振手食中。除病、食中草蟲、或
<lb n="0090c06" ed="T"/>手有不淨，振去之；有未受食、手觸汚手，振去
<lb n="0090c07" ed="T"/>之者。</p><p xml:id="pT40p0090c0703" cb:place="inline">把散飯食者，散棄飯也。開如前戒。</p><p xml:id="pT40p0090c0716" cb:place="inline">不汚
<lb n="0090c08" ed="T"/>手捉食器者，有膩飯著手也。除病、或草上受、
<lb n="0090c09" ed="T"/>葉上受、若洗手受者。</p><p xml:id="pT40p0090c0909" cb:place="inline">洗鉢水者，雜飯水也。除
<lb n="0090c10" ed="T"/>病、若澡槃承取棄之者。</p><p xml:id="pT40p0090c1010" cb:place="inline">生草不得大小便中。
<lb n="0090c11" ed="T"/>除病故不堪避、若流墮上、鳥銜墮者。</p><p xml:id="pT40p0090c1115" cb:place="inline">水中不
<lb n="0090c12" ed="T"/>大小便唾中。除病、或岸上大小便流墮，餘如
<lb n="0090c13" ed="T"/>前戒。</p><p xml:id="pT40p0090c1303" cb:place="inline">不立大小便中。除病、被縛、脚<g ref="#CB00567">𨄔</g>垢膩泥
<lb n="0090c14" ed="T"/>汚，並開。</p><p xml:id="pT40p0090c1404" cb:place="inline">不恭敬說法不得中。除病、若爲王、王
<lb n="0090c15" ed="T"/>大臣者。</p><p xml:id="pT40p0090c1504" cb:place="inline">不佛塔中宿戒。除病、爲守護故止宿、
<lb n="0090c16" ed="T"/>強力所執、二難緣宿者。</p><p xml:id="pT40p0090c1610" cb:place="inline">不藏物塔中戒。除病、
<lb n="0090c17" ed="T"/>爲堅牢故藏、餘難緣如上。</p><p xml:id="pT40p0090c1711" cb:place="inline">著革屣下諸塔邊
<lb n="0090c18" ed="T"/>戒。除有如是病、或強力喚入塔中者。</p><p xml:id="pT40p0090c1815" cb:place="inline">塔下坐
<lb n="0090c19" ed="T"/>留食戒。除一坐食、及不作餘食法比丘、病比丘，
<lb n="0090c20" ed="T"/>聽聚著脚邊一處，出時持棄者。</p><p xml:id="pT40p0090c2013" cb:place="inline">塔下擔屍等
<lb n="0090c21" ed="T"/>戒。除有病、須此道行、彊力呼去者。</p><p xml:id="pT40p0090c2114" cb:place="inline">持佛像大
<lb n="0090c22" ed="T"/>小便處。三開亦爾。</p><p xml:id="pT40p0090c2208" cb:place="inline">向塔舒脚坐。除病、若中間
<lb n="0090c23" ed="T"/>有隔、強力所持。</p><p xml:id="pT40p0090c2307" cb:place="inline">携手道行戒。除病、或眼闇須
<lb n="0090c24" ed="T"/>扶接者。</p><p xml:id="pT40p0090c2404" cb:place="inline">餘戒或有病緣，通開。不恭敬聽法者，
<lb n="0090c25" ed="T"/>唯開王及大臣也。良由佛法廣流天下者，必
<lb n="0090c26" ed="T"/>假王力故也。初雖開聽，爲在通法，被及黔黎；
<lb n="0090c27" ed="T"/>後必虔仰，故無開法。</p><p xml:id="pT40p0090c2709" cb:place="inline">自餘通諸外部，非不要
<lb n="0090c28" ed="T"/>須。意在卽披卽行，且依律述。此若遵之無缺
<lb n="0090c29" ed="T"/>者，當更括撿，如威儀決正法中別卷流用。</p></cb:div>
<pb n="0091a" ed="T" xml:id="T40.1804.0091a"/>
<lb n="0091a01" ed="T"/><cb:juan n="002c" fun="close"><cb:jhead>四分律刪繁補闕行事鈔卷中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091001" n="0091001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0091001" n="0091001"/><anchor xml:id="beg0091001" n="0091001"/><note place="inline">三終</note><anchor xml:id="end0091001"/></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0091a02" ed="T"/>
<lb n="0091a03" ed="T"/>
<lb n="0091a04" ed="T"/><cb:juan n="002d" fun="open"><cb:mulu n="2d" type="卷">中之四</cb:mulu><cb:jhead>四分律刪繁補闕行事鈔卷中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091002" n="0091002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0091002" n="0091002"/><anchor xml:id="beg0091002" n="0091002"/>四<anchor xml:id="end0091002"/></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0091a05" ed="T"/>
<lb n="0091a06" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">15 持犯方軌篇(中四)</cb:mulu><head>持犯方軌篇第十五<note place="inline">以前〈隨相〉，約事乃分，至於統明，未可精識，故甄別之。若取
<lb n="0091a07" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0091003" n="0091003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0091003" n="0091003"/><anchor xml:id="beg0091003" n="0091003"/>申<anchor xml:id="end0091003"/>途，理在前列，恐初學未了也。</note></head>
<lb n="0091a08" ed="T"/><p xml:id="pT40p0091a0801">律宗，其唯持犯。持犯之相寔深，非夫積學洞
<lb n="0091a09" ed="T"/>微，窮幽盡理者，則斯義難見也！故歷代相遵，
<lb n="0091a10" ed="T"/>更無異術；雖少多分徑，而大旨無違。但後進
<lb n="0091a11" ed="T"/>新學，敎網未諳；時過學肆，詎知始末；若覈持
<lb n="0091a12" ed="T"/>犯，何由可識？然持犯之文，貫通一部；就境彰
<lb n="0091a13" ed="T"/>名，已在隨相。今試約義總論，指其綱要；擧事
<lb n="0091a14" ed="T"/>以顯，令披尋者易矣！就中諸門分別：初知持
<lb n="0091a15" ed="T"/>犯名字，二解體狀，三明成就，四明通塞，五明
<lb n="0091a16" ed="T"/>漸頓，六明優劣，七雜料簡。</p><p xml:id="pT40p0091a1611" cb:place="inline">初明二種持犯名
<lb n="0091a17" ed="T"/>字者。先解二持。言止持者，方便正念，護本所
<lb n="0091a18" ed="T"/>受，禁防身口，不造諸惡，目之曰止。止而無違，
<lb n="0091a19" ed="T"/>戒體光潔，順本所受，稱之曰持。持由止成，號
<lb n="0091a20" ed="T"/>止持戒，如初篇之類。二明作持。惡旣已離，事
<lb n="0091a21" ed="T"/>須修善，必以策勤三業，修習戒行，有善起護，
<lb n="0091a22" ed="T"/>名之爲作。持如前解。所以先後者，論云：戒相
<lb n="0091a23" ed="T"/>止，行相作。又云：惡止善行，義之次第。</p><p xml:id="pT40p0091a2315" cb:place="inline">次釋
<lb n="0091a24" ed="T"/>二犯。言初犯者，出家五衆，內具三毒，我倒在
<lb n="0091a25" ed="T"/>懷，鼓動身口，違理造境，名之爲作。作而有
<lb n="0091a26" ed="T"/>違，汚本所受，名之曰犯。犯由作成，故曰作
<lb n="0091a27" ed="T"/>犯。此對作惡法爲宗。惡旣作矣，必不修善，
<lb n="0091a28" ed="T"/>是故第二卽明止犯。言止犯者，良以癡心怠
<lb n="0091a29" ed="T"/>慢，行違本受，於諸勝業厭不修學，故名爲
<pb n="0091b" ed="T" xml:id="T40.1804.0091b"/>
<lb n="0091b01" ed="T"/>止。止而有違，反彼受<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091004" n="0091004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0091004" n="0091004"/><anchor xml:id="beg0091004" n="0091004"/>領<anchor xml:id="end0091004"/>，故名爲犯。此對不
<lb n="0091b02" ed="T"/>修善法爲宗。</p><p xml:id="pT40p0091b0206" cb:place="inline">二明體狀。餘義廢之；直論正解，
<lb n="0091b03" ed="T"/>出體有二：一就能持，二就所持。</p><p xml:id="pT40p0091b0313" cb:place="inline">言能持者，用
<lb n="0091b04" ed="T"/>心爲體，身口是具。故論云：是三種業，皆但是
<lb n="0091b05" ed="T"/>心。又律云：備具三種業，當審觀其意等。如後
<lb n="0091b06" ed="T"/>更解。</p><p xml:id="pT40p0091b0603" cb:place="inline">二就所持者。持犯二種，並對二敎以明。</p>
<lb n="0091b07" ed="T"/><p xml:id="pT40p0091b0701">制敎有二：一制作，作則無愆，不順有罪；二制
<lb n="0091b08" ed="T"/>止，作則有過，止則無違。</p><p xml:id="pT40p0091b0810" cb:place="inline">言聽敎者，作與不作，
<lb n="0091b09" ed="T"/>一切無罪。</p><p xml:id="pT40p0091b0905" cb:place="inline">何故須二者？若唯制無開，中下施
<lb n="0091b10" ed="T"/>分，進道莫由；若唯開無制，上行慢求，息於自
<lb n="0091b11" ed="T"/>勵，故須二敎，攝生義足。今分二敎，攝法分齊；
<lb n="0091b12" ed="T"/>止持作犯，唯對二敎中事以明；作持止犯，通
<lb n="0091b13" ed="T"/>對二敎法、事兩種。所以前不通法者，法唯進修
<lb n="0091b14" ed="T"/>方知；事但離過自攝，故得明也。</p><p xml:id="pT40p0091b1413" cb:place="inline">就前止持，對
<lb n="0091b15" ed="T"/>二敎中，制門中事有二：一者可學制止，如淫
<lb n="0091b16" ed="T"/>通三境，盜分四主等；二者制作，如衣鉢體量
<lb n="0091b17" ed="T"/>等。二者不可學事，由心迷倒，隨境未了等，是
<lb n="0091b18" ed="T"/>廢昔義也<note place="inline">昔以事不可學，今以心想迷忘不可學。一切心境，皆是可學；但迷非學了，故佛一切開也</note>。
<lb n="0091b19" ed="T"/>就聽門者，事通上二：言可學者，如房舍尺量，
<lb n="0091b20" ed="T"/>長衣大小是也。不可學者，事同前述；但由迷
<lb n="0091b21" ed="T"/>忘，於敎無違；前後想轉，故結不定。</p><p xml:id="pT40p0091b2114" cb:place="inline">次作持。對
<lb n="0091b22" ed="T"/>制門中法、事者。法謂敎行也，敎謂律藏，行謂
<lb n="0091b23" ed="T"/>對治；事唯可學，衣鉢體量等是。就聽門中，亦
<lb n="0091b24" ed="T"/>對法、事。法謂處分說淨等；事唯可學，長衣房
<lb n="0091b25" ed="T"/>舍等。所以不通不可學者，由心迷忘，非學能
<lb n="0091b26" ed="T"/>了，廣如後述。此謂順敎而作，無違故，皆名作
<lb n="0091b27" ed="T"/>持也。</p><p xml:id="pT40p0091b2703" cb:place="inline">三明作犯以翻止持。但不依戒相，造行
<lb n="0091b28" ed="T"/>成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091005" n="0091005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0091005" n="0091005"/><anchor xml:id="beg0091005" n="0091005"/>辨<anchor xml:id="end0091005"/>，悉名作犯。</p><p xml:id="pT40p0091b2807" cb:place="inline">四明止犯以翻作持。所對
<lb n="0091b29" ed="T"/>法、事，懈怠不學並是。</p><p xml:id="pT40p0091b2909" cb:place="inline">三明成就處所。</p><p xml:id="pT40p0091b2915" cb:place="inline">先約心
<pb n="0091c" ed="T" xml:id="T40.1804.0091c"/>
<lb n="0091c01" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0091006" n="0091006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0091006" n="0091006"/><anchor xml:id="beg0091006" n="0091006"/>辨<anchor xml:id="end0091006"/>。止持有二。一無惡來汚明止持。行前三心，
<lb n="0091c02" ed="T"/>得有止持<note place="inline">謂識、想、受等。此三非業；流入行心，方成別因。故分二也</note>。由本有戒
<lb n="0091c03" ed="T"/>體光潔，無違名持。受體是記，三心無記也。</p><p xml:id="pT40p0091c0317" cb:place="inline">二
<lb n="0091c04" ed="T"/>對治行明止持。作持必行心成就，前三則無；
<lb n="0091c05" ed="T"/>善性便有，惡、無記無。止作二犯，行心成就<note place="inline">前就
<lb n="0091c06" ed="T"/>持中無貪等三爲行，今就犯中貪瞋等三爲行</note>，前三亦無<note place="inline">卽識、想、受三心</note>；局不善性。
<lb n="0091c07" ed="T"/>若前後心，有別持犯，所以可知也。</p><p xml:id="pT40p0091c0714" cb:place="inline">後三業明
<lb n="0091c08" ed="T"/>成就。身二持者，離殺等過，名身止持；受食食
<lb n="0091c09" ed="T"/>等，名身作持。口二持者，離口四過名止；知淨
<lb n="0091c10" ed="T"/>語等名作。身口各二犯，反上應知。單意業中，
<lb n="0091c11" ed="T"/>不成持犯；若動身口，思亦成持犯。後更說之。</p>
<lb n="0091c12" ed="T"/><p xml:id="pT40p0091c1201">四明通塞。四門分之。</p><p xml:id="pT40p0091c1209" cb:place="inline">一一心門。唯就作業以
<lb n="0091c13" ed="T"/>明，但塞不通；以心無並慮，境不頓現故也。</p><p xml:id="pT40p0091c1317" cb:place="inline">二
<lb n="0091c14" ed="T"/>將心望境。有通有塞。言塞者，持犯不相有；言
<lb n="0091c15" ed="T"/>通者，持犯自相通。如止持中有作持，作持中
<lb n="0091c16" ed="T"/>有止持；二犯亦爾。若爲取別？答：止中有作，收
<lb n="0091c17" ed="T"/>作成止；作中亦爾。擧宗歷然，豈是通漫。一止
<lb n="0091c18" ed="T"/>作持心別，二止作持境別，三止心對作境，四
<lb n="0091c19" ed="T"/>作心對止境。若就修行解止持者，如止殺、盜，
<lb n="0091c20" ed="T"/>先修慈悲、少欲等行；以行成故，名爲作持；望
<lb n="0091c21" ed="T"/>境不起，名止持；卽止中有作也。若就修行解
<lb n="0091c22" ed="T"/>作持者，如欲誦戒羯磨，先止外緣；望離麁過，
<lb n="0091c23" ed="T"/>名止；後善行成，名作；卽作中有止也。作犯心
<lb n="0091c24" ed="T"/>邊有止犯，如人作惡，先不學善，是等類也。止
<lb n="0091c25" ed="T"/>犯心中有作犯，如人畜衣過日，造房不乞是。
<lb n="0091c26" ed="T"/>若望不學，止犯，無作犯；不卽相成，非無後習
<lb n="0091c27" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0091c2702" cb:place="inline">三明自作敎人，四句皆通。如前心令人漉
<lb n="0091c28" ed="T"/>水爲己用，是止持；令人持欲僧中說，是作持；
<lb n="0091c29" ed="T"/>令人<anchor xml:id="nkr_note_orig_0091007" n="0091007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0091007" n="0091007"/><anchor xml:id="beg0091007" n="0091007"/>敎<anchor xml:id="end0091007"/>生；又不乞處分，遣人造房。作四事
<pb n="0092a" ed="T" xml:id="T40.1804.0092a"/>
<lb n="0092a01" ed="T"/>已，後心作意，離諸罪過。卽止持中，有止持乃
<lb n="0092a02" ed="T"/>至止犯。乃至止犯心中，亦具二持犯。如前，遣
<lb n="0092a03" ed="T"/>人作四相已，後便止不學善法。</p><p xml:id="pT40p0092a0313" cb:place="inline">四前後自業
<lb n="0092a04" ed="T"/>相成。有塞有通。塞者易解；通須方便，四四十
<lb n="0092a05" ed="T"/>六，如前無異，託相少別。如前，自安漉具，禁閉
<lb n="0092a06" ed="T"/>沙彌，安殺具，閉戶現相不與欲；此四作已，後
<lb n="0092a07" ed="T"/>修止持，乃至止犯。此後二門，並對事修造，以
<lb n="0092a08" ed="T"/>明止犯。</p><p xml:id="pT40p0092a0804" cb:place="inline">五明漸頓。</p><p xml:id="pT40p0092a0808" cb:place="inline">初，就心通漸頓。若作心總
<lb n="0092a09" ed="T"/>斷惡意，名止持心頓；若一切諸惡，並欲造，名
<lb n="0092a10" ed="T"/>作犯心頓；若諸善並修，名作持心頓；若息修
<lb n="0092a11" ed="T"/>者，名止犯心頓。若論心漸，以類可知。莫非與
<lb n="0092a12" ed="T"/>受體有違順，故持犯兩分。</p><p xml:id="pT40p0092a1211" cb:place="inline">二對行說。唯漸非
<lb n="0092a13" ed="T"/>頓。以一行中，不得備修餘行，故作持名漸也。
<lb n="0092a14" ed="T"/>止持漸者，如正修慈心，不得修餘對治也；作
<lb n="0092a15" ed="T"/>犯唯漸，不可頓犯一切戒故。且就男子身，亡
<lb n="0092a16" ed="T"/>心行殺，若以貪心殺者，單犯一戒；六不殺戒、
<lb n="0092a17" ed="T"/>四十九戒、五十六戒等，全不犯。並如前說。</p><p xml:id="pT40p0092a1717" cb:place="inline">三
<lb n="0092a18" ed="T"/>就止犯別解。四句分之。一不學無知，相對解
<lb n="0092a19" ed="T"/>漸頓。不學之罪先起；無知之罪，緣而不了，
<lb n="0092a20" ed="T"/>後生故漸。文云：五歲不誦戒羯磨，方得罪故。
<lb n="0092a21" ed="T"/>二別解不學之罪，通有漸頓。如要心可學境
<lb n="0092a22" ed="T"/>上，作不學意，於一一法上，頓得不學罪。以初
<lb n="0092a23" ed="T"/>受時，皆發得故；<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092001" n="0092001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0092001" n="0092001"/><anchor xml:id="beg0092001" n="0092001"/>令<anchor xml:id="end0092001"/>違願體，頓得多罪。云何爲
<lb n="0092a24" ed="T"/>漸？若要心不學羯磨，於餘悉學；望羯磨邊，
<lb n="0092a25" ed="T"/>犯一止罪，名漸。若論無知唯漸者，謂緣不了，
<lb n="0092a26" ed="T"/>方結無知罪；一心不備緣，唯漸。問：此不學無
<lb n="0092a27" ed="T"/>知，二罪是何？答：有人言，並是吉羅。今解言，不
<lb n="0092a28" ed="T"/>學，吉羅。無知有二，若全根本無知，得重，故律
<lb n="0092a29" ed="T"/>云：重增無知波逸提；若疑者，得輕，是吉羅也。
<pb n="0092b" ed="T" xml:id="T40.1804.0092b"/>
<lb n="0092b01" ed="T"/>三分齊者。就敎、對行、從根，三別。言就敎者，學
<lb n="0092b02" ed="T"/>據始終，不學卽結；無知之罪，五夏後結。對行
<lb n="0092b03" ed="T"/>者，恐心逸蕩，自恃少解，望齊賢聖；故學通一
<lb n="0092b04" ed="T"/>形，優劣相降。文云：五歲智慧比丘，從十歲智
<lb n="0092b05" ed="T"/>慧比丘受依止；乃至五分法身成立，方離依
<lb n="0092b06" ed="T"/>止。約根者。若利根易悟，始終二罪，以不學故
<lb n="0092b07" ed="T"/>有無知也。若鈍根難悟，始終不學，無無知罪，
<lb n="0092b08" ed="T"/>非力分故。律云：愚癡比丘，盡形依止。四可懺
<lb n="0092b09" ed="T"/>以不。二俱可懺。如息意不學，後緣不了，結無
<lb n="0092b10" ed="T"/>知。若作心學而未知，不結無知罪，已前不學
<lb n="0092b11" ed="T"/>無知，罪有斷義。皆可懺。</p><p xml:id="pT40p0092b1110" cb:place="inline">六明持犯優劣。</p><p xml:id="pT40p0092b1116" cb:place="inline">先明
<lb n="0092b12" ed="T"/>二持十門。</p><p xml:id="pT40p0092b1205" cb:place="inline">一約法而言。四種不同：一威儀戒，
<lb n="0092b13" ed="T"/>二護根戒，三定共戒，四道共戒。初一外凡假
<lb n="0092b14" ed="T"/>名僧戒；中二內凡和合僧戒；後一聖人眞實
<lb n="0092b15" ed="T"/>僧戒。德行優劣，三品殊異；持威儀弱，護根持
<lb n="0092b16" ed="T"/>勝，以制心故，乃至道共爲勝。</p><p xml:id="pT40p0092b1612" cb:place="inline">二就位。無學人
<lb n="0092b17" ed="T"/>德圓，故戒行勝；三果企求未息，戒行爲劣。內
<lb n="0092b18" ed="T"/>凡、外凡，相望漸弱。</p><p xml:id="pT40p0092b1808" cb:place="inline">三就人。七衆相望，乃至大
<lb n="0092b19" ed="T"/>比丘戒，無願毘尼最勝。</p><p xml:id="pT40p0092b1910" cb:place="inline">四就行。止持離重過
<lb n="0092b20" ed="T"/>爲勝，作持離輕過爲劣，此輕重相望。若能治
<lb n="0092b21" ed="T"/>行者，止持對麁過故，治行易成故劣；作持對
<lb n="0092b22" ed="T"/>細過，治行難成故勝。</p><p xml:id="pT40p0092b2209" cb:place="inline">五就心。有三：一善心持
<lb n="0092b23" ed="T"/>戒，謂修離染淸淨行，對根本惡，怨逼三時不
<lb n="0092b24" ed="T"/>染等是也。不善心者，爲名利故，世報等是也。
<lb n="0092b25" ed="T"/>無記心者，狂亂睡眠等。若以作持校之，上中
<lb n="0092b26" ed="T"/>下不等。若望順敎，莫不持戒，不分三心。</p><p xml:id="pT40p0092b2616" cb:place="inline">六約
<lb n="0092b27" ed="T"/>就所求，四種：一賊分齊，如諂媚邪命勝他名
<lb n="0092b28" ed="T"/>利等。二罪分齊者，恐墮三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092002" n="0092002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0092002" n="0092002"/><anchor xml:id="beg0092002" n="0092002"/>途<anchor xml:id="end0092002"/>故。《成論》云：行
<lb n="0092b29" ed="T"/>者深心不樂爲惡，名淨持戒。三福分齊，欲生
<pb n="0092c" ed="T" xml:id="T40.1804.0092c"/>
<lb n="0092c01" ed="T"/>天受樂等。四道分齊者，縛著等累，由戒得解
<lb n="0092c02" ed="T"/>故。</p><p xml:id="pT40p0092c0202" cb:place="inline">七約方明持。<name role="" type="person">閻浮提</name>者勝，煩惱重故；西方
<lb n="0092c03" ed="T"/>東方，持戒爲弱。</p><p xml:id="pT40p0092c0307" cb:place="inline">八約佛前後。佛在時勝，滅後
<lb n="0092c04" ed="T"/>劣。正法、像法、末法，漸弱。以優波掘多問尼爲
<lb n="0092c05" ed="T"/>證；佛世六群，極爲麁暴；滅後無學，威儀不及
<lb n="0092c06" ed="T"/>也。</p><p xml:id="pT40p0092c0602" cb:place="inline">九約遮性。二戒不同，互持彊弱。</p><p xml:id="pT40p0092c0614" cb:place="inline">十六聚上
<lb n="0092c07" ed="T"/>下，互持強弱。</p><p xml:id="pT40p0092c0706" cb:place="inline">次明二犯，十門優劣。</p><p xml:id="pT40p0092c0714" cb:place="inline">初約位分。
<lb n="0092c08" ed="T"/>無學誤犯故輕，三果故犯爲重。三果無漏力
<lb n="0092c09" ed="T"/>強，雖犯亦輕，內凡道劣故重。乃至外凡，相比
<lb n="0092c10" ed="T"/>可知。</p><p xml:id="pT40p0092c1003" cb:place="inline">二對行者。作犯是重，止犯爲輕。亦可故
<lb n="0092c11" ed="T"/>重，誤輕。</p><p xml:id="pT40p0092c1104" cb:place="inline">三就心三品明優劣。如卷初篇，三性
<lb n="0092c12" ed="T"/>分之。</p><p xml:id="pT40p0092c1203" cb:place="inline">四戒威儀。篇聚上下，輕重可知。</p><p xml:id="pT40p0092c1215" cb:place="inline">五就遮
<lb n="0092c13" ed="T"/>性分輕重。以犯性故，地獄罪不除，如《智論》說。</p>
<lb n="0092c14" ed="T"/><p xml:id="pT40p0092c1401">六就時。約佛前後，辨犯輕重，如持中可解。</p><p xml:id="pT40p0092c1417" cb:place="inline">七
<lb n="0092c15" ed="T"/>將心望境。如《母論》云：犯必託境，關心成業；心
<lb n="0092c16" ed="T"/>有增微，境有優劣故也。或心境俱重，人作人
<lb n="0092c17" ed="T"/>想殺；或境重心輕，人作非人想；或境輕心重，
<lb n="0092c18" ed="T"/>非人人想。論通一切，不局一戒。淫中自有輕
<lb n="0092c19" ed="T"/>重：畜生及人；人中有在家出家；在家中持戒
<lb n="0092c20" ed="T"/>破戒，出家五衆持戒破戒；乃至聖人。重同，報
<lb n="0092c21" ed="T"/>異。第二盜重者。天及人，乃至聖人；三寶差別，
<lb n="0092c22" ed="T"/>僧物最重。第三殺戒。《成論》云：如《六足毘曇》中
<lb n="0092c23" ed="T"/>說，殺邪見人，輕殺蟲蟻；此人汚染世間，多損
<lb n="0092c24" ed="T"/>減故。第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092003" n="0092003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0092003" n="0092003"/><anchor xml:id="beg0092003" n="0092003"/>四<anchor xml:id="end0092003"/>戒。向在家人說重，向出家人說
<lb n="0092c25" ed="T"/>輕。</p><p xml:id="pT40p0092c2502" cb:place="inline">八將制約報，以明輕重。如《母論》云：如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0092004" n="0092004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0092004" n="0092004"/><anchor xml:id="beg0092004" n="0092004"/>媒<anchor xml:id="end0092004"/>
<lb n="0092c26" ed="T"/>房三戒，人之喜犯；律制情過，故制重名；旣是
<lb n="0092c27" ed="T"/>遮惡，招報不重，故《論》云：結戒法異，輕制重名；
<lb n="0092c28" ed="T"/>得罪法異，因果相當。或犯輕報重，如打比丘
<lb n="0092c29" ed="T"/>等性罪；義希故，律制輕名；旣是違理爲業，心
<pb n="0093a" ed="T" xml:id="T40.1804.0093a"/>
<lb n="0093a01" ed="T"/>重招報亦重，故《論》云：結戒法異，重制輕名；得
<lb n="0093a02" ed="T"/>罪法異，因果相當。或犯報俱重，如漏失、二謗
<lb n="0093a03" ed="T"/>等；或犯報俱輕，如不憶念身口威儀，忘誤或
<lb n="0093a04" ed="T"/>慚愧心犯等。此後二句，結戒法不異得罪法，
<lb n="0093a05" ed="T"/>得罪法不異結戒法故。</p><p xml:id="pT40p0093a0510" cb:place="inline">九單心三時，辨犯輕
<lb n="0093a06" ed="T"/>重。如《善生經》，且約<anchor xml:id="nkr_note_orig_0093001" n="0093001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0093001" n="0093001"/><anchor xml:id="beg0093001" n="0093001"/>殺<anchor xml:id="end0093001"/>戒，輕重八句，位分四
<lb n="0093a07" ed="T"/>別。初一句，三時俱重：謂方便擧尤害心，根本
<lb n="0093a08" ed="T"/>起尤快心，成已起隨喜心。第二三句，二重一
<lb n="0093a09" ed="T"/>輕：初方便、根本重，成已輕；中云方便輕，根本、
<lb n="0093a10" ed="T"/>成已重；後云方便、成已重，根本輕。第三三句，
<lb n="0093a11" ed="T"/>一重二輕：初根本重，初、後輕；中云方便重，中、
<lb n="0093a12" ed="T"/>後輕；三云成已重，初、中輕。第四一句，三時俱
<lb n="0093a13" ed="T"/>輕：如《僧祇》，摩訶羅不知戒相，敎他殺人，以憐
<lb n="0093a14" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0093002" n="0093002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0093002" n="0093002"/><anchor xml:id="beg0093002" n="0093002"/>慜<anchor xml:id="end0093002"/>故。《善生》、《十誦》中，啼哭殺父母，畏苦痛故，
<lb n="0093a15" ed="T"/>害父母命等是。律據人想，八業皆重；業隨心
<lb n="0093a16" ed="T"/>故，牽報不同。故《成論》云：深厚纏殺蟻，重慈心
<lb n="0093a17" ed="T"/>殺人。</p><p xml:id="pT40p0093a1703" cb:place="inline">十有心無心。相對八句，四位如前。初一
<lb n="0093a18" ed="T"/>句，三時有心。次三句：一初、中有心，後則無心，
<lb n="0093a19" ed="T"/>犯四重；二初則無心，中、後有心，亦犯四重；三
<lb n="0093a20" ed="T"/>初、後有心，中間無心，犯初重，下三戒蘭吉。後
<lb n="0093a21" ed="T"/>三句：一中間有心，初、後無心，犯四重；二初便
<lb n="0093a22" ed="T"/>有心，中、後無心，犯初重，餘三戒或蘭吉；三後
<lb n="0093a23" ed="T"/>便有心，上二無心，淫戒犯重，以出時樂故，若
<lb n="0093a24" ed="T"/>餘三犯吉。次一句：三時無心，不犯。故律中，本
<lb n="0093a25" ed="T"/>作是念，我當妄語例之。後之八句，由心有無
<lb n="0093a26" ed="T"/>故，犯不犯別；不同前八，莫不有心。後明無心
<lb n="0093a27" ed="T"/>者，或無心受樂及殺盜等心，或狂亂不覺者。</p>
<lb n="0093a28" ed="T"/><p xml:id="pT40p0093a2801">七雜料簡中分五：一以不學無知歷位分別，
<lb n="0093a29" ed="T"/>二方便趣果分別，三具緣成犯分別，四境想
<pb n="0093b" ed="T" xml:id="T40.1804.0093b"/>
<lb n="0093b01" ed="T"/>分別。五雜相分別。</p><p xml:id="pT40p0093b0108" cb:place="inline">初不學無知者，其相微隱。
<lb n="0093b02" ed="T"/>初且叙結，然後例開。</p><p xml:id="pT40p0093b0209" cb:place="inline">言其犯相者，謂受戒已
<lb n="0093b03" ed="T"/>來，勤學三藏，於境迷忘，遇緣而造者；隨相境
<lb n="0093b04" ed="T"/>想具之。若由來不學，事法無知，觸便違犯者；
<lb n="0093b05" ed="T"/>佛言：隨所作，結根本，更增無知罪。旣略叙
<lb n="0093b06" ed="T"/>結，須配位法。今立兩箇九句，爲持犯方軌；
<lb n="0093b07" ed="T"/>且據一事，以通餘戒。</p><p xml:id="pT40p0093b0709" cb:place="inline">先就止持，明有無輕重，
<lb n="0093b08" ed="T"/>罪之分齊。</p><p xml:id="pT40p0093b0805" cb:place="inline">初明可學事。作九句，分三品。上品
<lb n="0093b09" ed="T"/>一句：識事、識犯。中品四句：初識事、疑犯，二識
<lb n="0093b10" ed="T"/>事、不識犯，三識犯、疑事，四識犯、不識事。下品
<lb n="0093b11" ed="T"/>四句：初疑事、疑犯，二疑事、不識犯，三不識事、
<lb n="0093b12" ed="T"/>疑犯，四不識事、不識犯。次解釋中，上言不識
<lb n="0093b13" ed="T"/>者，犯謂不犯，迷輕謂重；疑中亦爾，疑有疑
<lb n="0093b14" ed="T"/>無，疑輕疑重也。上品俱識故，無不學無知罪。
<lb n="0093b15" ed="T"/>中品帶識故，於罪、於事，生疑、不識，故有八罪，
<lb n="0093b16" ed="T"/>各有不學無知。下品四句，十六罪也。此中二
<lb n="0093b17" ed="T"/>十四罪，有六波逸提，十八吉羅<note place="inline">以無知故得重也。餘有疑、不學者，皆
<lb n="0093b18" ed="T"/>吉羅也</note>。並不犯根本，名爲止持。上品俱識故，名上
<lb n="0093b19" ed="T"/>品止持。中品罪少，名中品止持。下品極多，故
<lb n="0093b20" ed="T"/>名下品。皆止於一事。</p><p xml:id="pT40p0093b2009" cb:place="inline">次對不可學事，以明止
<lb n="0093b21" ed="T"/>持九句。緣事、緣罪，各三心。初有三句：一識事
<lb n="0093b22" ed="T"/>識犯，二識事疑犯，三識事不識犯。二疑事識
<lb n="0093b23" ed="T"/>犯，疑事疑犯，疑事不識犯。三不識事識犯，
<lb n="0093b24" ed="T"/>不識事疑犯，不識事不識犯。此三三句中，各
<lb n="0093b25" ed="T"/>下二句，疑及不識句別；各有不學、無知二罪，
<lb n="0093b26" ed="T"/>合十二罪。亦望不犯根本名止持。但事是可
<lb n="0093b27" ed="T"/>學，以想疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0093b2701" n="0093b2701"/><anchor xml:id="beg0093b2701" n="0093b2701"/>妄<anchor xml:id="end0093b2701"/>生，雖緣不了，聖不制犯。問：如殺、
<lb n="0093b28" ed="T"/>盜等，人非人想，有主無主想，律結無罪；亦有
<lb n="0093b29" ed="T"/>制犯者何？答：或緣罪境，人非人故，便結心犯；
<pb n="0093c" ed="T" xml:id="T40.1804.0093c"/>
<lb n="0093c01" ed="T"/>或緣非罪境，無主物故。然彼迷心，不結正罪；
<lb n="0093c02" ed="T"/>莫非緣罪故，有無不同。又不同前段，以法、事
<lb n="0093c03" ed="T"/>俱識，故是可學；有疑、不識，皆制罪也。若爾，後
<lb n="0093c04" ed="T"/>緣法中，亦有想轉；如不處分，處分想、及疑，亦
<lb n="0093c05" ed="T"/>是不犯重，何爲制罪？答：此且據止持中，約事
<lb n="0093c06" ed="T"/>爲言。必如所引，對法有二九句；後作持中，更
<lb n="0093c07" ed="T"/>爲辨也。</p><p xml:id="pT40p0093c0704" cb:place="inline">次就作犯中。可學法事，如初九句；不
<lb n="0093c08" ed="T"/>可學者，如後九句。與前並同，但犯根本爲別。</p>
<lb n="0093c09" ed="T"/><p xml:id="pT40p0093c0901">就中，根本不識事中，或無犯，謂始終無心，如
<lb n="0093c10" ed="T"/>誤殺人等，除淫、酒戒。若中間轉想，疑事不識
<lb n="0093c11" ed="T"/>事，由心差，故是方便；若不差，結根本。或不造
<lb n="0093c12" ed="T"/>前事。此後九句，識事三句，爲上品作犯。疑中
<lb n="0093c13" ed="T"/>三句，爲中品。不識事三句，爲下品，或無罪故。
<lb n="0093c14" ed="T"/>對法類知可解。</p><p xml:id="pT40p0093c1407" cb:place="inline">所以前九句中，上品一句者，
<lb n="0093c15" ed="T"/>以事法俱了，未可論罪。後九句各分三品者，
<lb n="0093c16" ed="T"/>莫非由一事生，容兼疑不識故。結罪易明，故
<lb n="0093c17" ed="T"/>分爲二九句也。若論緣罪，下二心，疑及不識，
<lb n="0093c18" ed="T"/>合十二罪，皆犯究竟。以罪是可學故，以不學
<lb n="0093c19" ed="T"/>故不識。故文云：不以無知故得脫，若犯罪，如
<lb n="0093c20" ed="T"/>法治，更增無知法。無知及疑，皆是究竟。若不
<lb n="0093c21" ed="T"/>疑及識，一向無罪，無果可趣。前言無罪者，謂
<lb n="0093c22" ed="T"/>無不學無知，非謂無根本罪。</p><p xml:id="pT40p0093c2212" cb:place="inline">問：根本不識事，
<lb n="0093c23" ed="T"/>三句無罪，便是六句，云何言作犯九句？答：若
<lb n="0093c24" ed="T"/>就根本，唯六句；然上三句下，不識與疑，亦有
<lb n="0093c25" ed="T"/>犯故。若爾，此下疑等，正是不學止犯，非是作
<lb n="0093c26" ed="T"/>犯，何得說爲作犯九句？答：從根本故得名。又
<lb n="0093c27" ed="T"/>必由造前事，通名作犯攝也。若爾，不識事、識
<lb n="0093c28" ed="T"/>犯，卽是無罪；正應有八，不得有九？答：如前已
<lb n="0093c29" ed="T"/>解，句法相從。又解：若就可學事上，生可學迷，
<pb n="0094a" ed="T" xml:id="T40.1804.0094a"/>
<lb n="0094a01" ed="T"/>一向九句，莫不犯根本。若可學事，生不可學
<lb n="0094a02" ed="T"/>迷，唯六句有罪，除下品；若轉想，結前心蘭，得
<lb n="0094a03" ed="T"/>有九句，並方便罪。若迷想，就後心，唯得六句，
<lb n="0094a04" ed="T"/>如有主無主想，以無罪故；或九句，人非人想，
<lb n="0094a05" ed="T"/>後心吉羅，生罪緣故。若兼止犯，得有八句；相
<lb n="0094a06" ed="T"/>從造事，亦得說九。極爲分別，不知鏡不？思之！</p>
<lb n="0094a07" ed="T"/><p xml:id="pT40p0094a0701">次明作持九句者。若從對事法以辨，實亦應
<lb n="0094a08" ed="T"/>有兩箇九句。但明用差別，階降不異，故合一
<lb n="0094a09" ed="T"/>九句；唯對可學以明。今且列句所以，如上止
<lb n="0094a10" ed="T"/>持可學事中；此但順敎作事，與前爲異。就中
<lb n="0094a11" ed="T"/>分三：初一句識法<note place="inline">謂知造房須乞白二</note>識犯<note place="inline">若不乞法便結僧殘</note>。中品
<lb n="0094a12" ed="T"/>四句：識法疑犯，識法不識犯，疑法識犯，不識
<lb n="0094a13" ed="T"/>法識犯。下品四句：疑法疑犯，疑法不識犯，不
<lb n="0094a14" ed="T"/>識法疑犯，不識法不識犯。不可學法迷，亦有
<lb n="0094a15" ed="T"/>九句，如前段後九句說之。</p><p xml:id="pT40p0094a1511" cb:place="inline">次論止犯。或九或
<lb n="0094a16" ed="T"/>八。言九句者：上品四句，有十六罪。中品四句，
<lb n="0094a17" ed="T"/>有八罪。下品一句，但犯根本一罪；如不乞處
<lb n="0094a18" ed="T"/>分造房，但犯一僧殘；由識法識犯故，無不學
<lb n="0094a19" ed="T"/>無知罪。所以顚倒前句不同者，以犯門解義，
<lb n="0094a20" ed="T"/>罪多爲上品；犯四根本、僧殘，各加不學無知；
<lb n="0094a21" ed="T"/>如前列數，非多何謂？言八句者，對敎行不學
<lb n="0094a22" ed="T"/>以明，則無識法、識犯下品一句。若對事明，亦
<lb n="0094a23" ed="T"/>有兩箇九句，謂可學迷及不可學迷。如不說
<lb n="0094a24" ed="T"/>淨、見犯不發，卽是可學；若迷、若忘，卽不可學。
<lb n="0094a25" ed="T"/>如此廣知，隨指一戒，達之則類遍法界也。</p><p xml:id="pT40p0094a2517" cb:place="inline">二
<lb n="0094a26" ed="T"/>方便趣果者。然造修前境，必有三時。是以大
<lb n="0094a27" ed="T"/>聖隨時而制，意令智士剋志不爲。略如上引。
<lb n="0094a28" ed="T"/>何者前方便？總論諸聚，《明了論》中，初篇、二篇，
<lb n="0094a29" ed="T"/>有三方便。第三、四篇，立二方便。第五篇中，但
<pb n="0094b" ed="T" xml:id="T40.1804.0094b"/>
<lb n="0094b01" ed="T"/>心起身口，唯有根本，無方便；若動身口思，亦
<lb n="0094b02" ed="T"/>有遠近方便。律中但明成者波羅夷，不成者
<lb n="0094b03" ed="T"/>偷蘭，亦不分輕重。廣如卷初明之。</p><p xml:id="pT40p0094b0314" cb:place="inline">今通會輕
<lb n="0094b04" ed="T"/>重。約初篇中淫戒以明。如內心淫意，身口未
<lb n="0094b05" ed="T"/>現，名遠方便，此犯吉羅。故文云：或發心作，心
<lb n="0094b06" ed="T"/>念作也。若爾，與單心何別？答：律制，動身口思
<lb n="0094b07" ed="T"/>心，名爲期業；若單心者，制限大乘。故《善見》
<lb n="0094b08" ed="T"/>云：凡人恒緣欲境，聖人若制心戒者，無有得
<lb n="0094b09" ed="T"/>脫之期。故律中起心，不動身口，但自剋責，還
<lb n="0094b10" ed="T"/>復好心，是名不犯。二動身口，未到前境，名次
<lb n="0094b11" ed="T"/>方便，犯偷蘭。三者臨至境所，身分相交，未至
<lb n="0094b12" ed="T"/>犯處已來，名近方便，是重偷蘭。已下諸聚，雖
<lb n="0094b13" ed="T"/>輕重多少不同，大相可準。</p><p xml:id="pT40p0094b1311" cb:place="inline">何名方便？以上三
<lb n="0094b14" ed="T"/>緣，將至果處，或爲七緣阻礙不成，故是根本
<lb n="0094b15" ed="T"/>家方便<note place="inline">七緣義如後說</note>。若無七緣，並入果本。本相如何？
<lb n="0094b16" ed="T"/>謂入如毛頭名淫，擧離本處名盜，斷其命根
<lb n="0094b17" ed="T"/>名殺，言章了知名妄。如是〈隨相〉已明。若結罪
<lb n="0094b18" ed="T"/>之時，並攬前因，共成一果；不同他部，因成果
<lb n="0094b19" ed="T"/>已，更有本時方便。何者後方便？謂所造事，暢
<lb n="0094b20" ed="T"/>決稱懷；發喜前心，未思悔改；復結其罪，通得
<lb n="0094b21" ed="T"/>吉羅。</p><p xml:id="pT40p0094b2103" cb:place="inline">三具緣成犯者。先明成犯意。業不自成，
<lb n="0094b22" ed="T"/>成假修造；諸緣和具，方結罪福；必片乖阻，擁結
<lb n="0094b23" ed="T"/>方便。故律中犯相，並託因緣；爲罪居六聚，懺
<lb n="0094b24" ed="T"/>法又別。不同化敎，但論成業；結犯已外，無論
<lb n="0094b25" ed="T"/>違制。</p><p xml:id="pT40p0094b2503" cb:place="inline">今依諸戒，通別二緣。別具犯相，已如前
<lb n="0094b26" ed="T"/>〈隨戒〉釋訖。有人通立五緣，用解諸戒者；非無
<lb n="0094b27" ed="T"/>此義，後進未知。今立通緣，遍該六聚，七種不
<lb n="0094b28" ed="T"/>同。</p><p xml:id="pT40p0094b2802" cb:place="inline">一是五衆出家人。簡餘十三難等；受戒不
<lb n="0094b29" ed="T"/>得，無罪可作。或是五衆，而造境未果或自命
<pb n="0094c" ed="T" xml:id="T40.1804.0094c"/>
<lb n="0094c01" ed="T"/>終、或爲他殺，或捨本戒、邪見、二形生等；並非
<lb n="0094c02" ed="T"/>五衆，業思乃暢；無戒可違。</p><p xml:id="pT40p0094c0211" cb:place="inline">二雖受五衆戒，而
<lb n="0094c03" ed="T"/>爲重病，癲狂癡亂、痛惱所纏；雖作前事，並無
<lb n="0094c04" ed="T"/>有過。若心了知是比丘者，隨前所犯。</p><p xml:id="pT40p0094c0415" cb:place="inline">三期心
<lb n="0094c05" ed="T"/>當境。非謂對境之時，或有迷謬，境有錯誤、或
<lb n="0094c06" ed="T"/>無記餘緣、或睡眠不覺；並不正犯。若先作方
<lb n="0094c07" ed="T"/>便，後隨心三性，並結。《十誦》、《伽論》：若先作殺母
<lb n="0094c08" ed="T"/>方便已，自眠時，母死，是無記心，得逆及重。阿
<lb n="0094c09" ed="T"/>羅漢無記犯戒、若睡，覺卽悔過；凡夫須準。《智
<lb n="0094c10" ed="T"/>論》：阿羅漢不爲夢眠，但爲四大故，少時息耳。</p>
<lb n="0094c11" ed="T"/><p xml:id="pT40p0094c1101">四無命難。謂爲怨賊、非人、惡獸，斷命緣者，得
<lb n="0094c12" ed="T"/>犯前戒。若是性戒，一向不開；豈得殺他誑他，
<lb n="0094c13" ed="T"/>而自活命。唯淫一戒，開與境合，三時無染。以
<lb n="0094c14" ed="T"/>不損境。餘則唯制。文云：我爲諸弟子結戒已，
<lb n="0094c15" ed="T"/>寧死不犯。若論遮戒，有開、不開。道力旣成，至
<lb n="0094c16" ed="T"/>死不毀，如草繫海<anchor xml:id="nkr_note_add_0094c1601" n="0094c1601"/><anchor xml:id="beg0094c1601" n="0094c1601"/>板<anchor xml:id="end0094c1601"/>等例<note place="inline">出《大莊嚴論》</note>。餘志弱者，命
<lb n="0094c17" ed="T"/>梵二難，開下三篇；以上二篇是梵行本故。</p><p xml:id="pT40p0094c1717" cb:place="inline">五
<lb n="0094c18" ed="T"/>無梵行難。謂若有童女寡婦、伏藏、水陸多細
<lb n="0094c19" ed="T"/>蟲、同住多惡伴，如此之事，並是犯緣。文云：若
<lb n="0094c20" ed="T"/>在此住，必爲我淨行作留難。佛言：卽以此事
<lb n="0094c21" ed="T"/>去。準此以言，對下三篇；體是威儀。不開性戒。
<lb n="0094c22" ed="T"/>就遮戒中，或是遮惡、或是事輕、或以輕遮重；
<lb n="0094c23" ed="T"/>若不開者，反上可知。《毘尼母》云：犯罪有三：一
<lb n="0094c24" ed="T"/>緣，二制，三重制。一緩一急，三處決斷，是名律
<lb n="0094c25" ed="T"/>師。</p><p xml:id="pT40p0094c2502" cb:place="inline">六稱本境。謂非道作道想、無主物有主想、
<lb n="0094c26" ed="T"/>非人人想，如是各非本期，爲異境來差，罪住
<lb n="0094c27" ed="T"/>方便也。</p><p xml:id="pT40p0094c2704" cb:place="inline">七進趣正果。若住，卽成方便。相有四
<lb n="0094c28" ed="T"/>分：一由法隔故爲方便。一切諸諫戒，初白竟
<lb n="0094c29" ed="T"/>捨；遂諫故止，不成果用。二懈怠息。欲造前事，
<pb n="0095a" ed="T" xml:id="T40.1804.0095a"/>
<lb n="0095a01" ed="T"/>緣壞離阻；或復強盛，不可侵陵，停廢本心。三
<lb n="0095a02" ed="T"/>好心息。謂將造過，忽憶受體；恐汚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095001" n="0095001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0095001" n="0095001"/><anchor xml:id="beg0095001" n="0095001"/>願<anchor xml:id="end0095001"/>求，對治
<lb n="0095a03" ed="T"/>防遏，令惡不續故也。四心疑故息。不同想心，
<lb n="0095a04" ed="T"/>以至果故。今此疑者，起心當人，疑是非人；疑
<lb n="0095a05" ed="T"/>心不決，恐殺非人，遂卽停止故也。</p><p xml:id="pT40p0095a0514" cb:place="inline">上所列諸
<lb n="0095a06" ed="T"/>通緣，又〈隨戒〉中取別緣，兩明二犯，得知因果
<lb n="0095a07" ed="T"/>輕重，犯不犯相，方得入懺法。不須通漫，悔罪
<lb n="0095a08" ed="T"/>不出。</p><p xml:id="pT40p0095a0803" cb:place="inline">四境想不同。五門：一須制意，二汎明境
<lb n="0095a09" ed="T"/>界，三有無，四定互多少，五解輕重。</p><p xml:id="pT40p0095a0914" cb:place="inline">言制意
<lb n="0095a10" ed="T"/>者。若不制境想，則犯罪浟漫；輕重不分，有無
<lb n="0095a11" ed="T"/>莫顯。故諸戒末，佛並具張；縱有缺文，但多
<lb n="0095a12" ed="T"/>是略耳。</p><p xml:id="pT40p0095a1204" cb:place="inline">二明犯境。位階且五：一內報，二外事，
<lb n="0095a13" ed="T"/>三約法，四對時，五約罪。言內報者，謂人、天、非、
<lb n="0095a14" ed="T"/>畜。若四境齊犯，謂如初戒；或各升降，如盜、殺
<lb n="0095a15" ed="T"/>等。又就人中，道、俗分別。俗者，如販賣、食家有
<lb n="0095a16" ed="T"/>寶等；道者，如謗、覆、說、打、搏、疑、藏等；通道俗者，
<lb n="0095a17" ed="T"/>如二宿、淫、觸、二麁語等。然於道中內外，外局
<lb n="0095a18" ed="T"/>衣食，內如毀、兩。又內中通大小，大如謗奪，小
<lb n="0095a19" ed="T"/>謂減年。又具中形報。隨順之提，局是比丘；同
<lb n="0095a20" ed="T"/>路、乘船、作衣、讚食，事專尼衆；如謗、覆、說，義該
<lb n="0095a21" ed="T"/>兩衆；餘通可知。又形報中，色、心分別。如淫唯
<lb n="0095a22" ed="T"/>色，死屍犯故；文言，道、道想，此通四趣；漏失同
<lb n="0095a23" ed="T"/>然，境仍是寬。自有約心爲境，如觀、許等想，染
<lb n="0095a24" ed="T"/>心衣食。大略須知，更不具分。二外事中，如掘
<lb n="0095a25" ed="T"/>地、草木、不受、殘宿、勸足、酒等，亦可長衣鉢類。
<lb n="0095a26" ed="T"/>通內外者，如盜、奪、蟲水等。三法者有四：一自
<lb n="0095a27" ed="T"/>所稱作，媒、麁語、二妄、毀呰等；二他所作法，處
<lb n="0095a28" ed="T"/>分、諸諫等；三是治法，謂隨擧等；四法相道
<lb n="0095a29" ed="T"/>理，謂十八法等。四約時者，如日暮、非時、夏歲、
<pb n="0095b" ed="T" xml:id="T40.1804.0095b"/>
<lb n="0095b01" ed="T"/>二三宿、殘宿、內宿、明相決了等。第五約罪者，
<lb n="0095b02" ed="T"/>覆說之類等。</p><p xml:id="pT40p0095b0206" cb:place="inline">三門有無者。約僧律本，合二十
<lb n="0095b03" ed="T"/>六戒中有，餘者略無。謂初四戒，二篇六戒，三
<lb n="0095b04" ed="T"/>十中一戒，九十中十五戒。對有三十五，謂二
<lb n="0095b05" ed="T"/>房含七，盜、媒、麁、壞生，各有二重故也。尼中非
<lb n="0095b06" ed="T"/>無，且削略之，已如初述。</p><p xml:id="pT40p0095b0610" cb:place="inline">次言無者，通對前
<lb n="0095b07" ed="T"/>五。一內報無者，或是理無，如漏失戒，觸緣
<lb n="0095b08" ed="T"/>斯犯，何須境想，以階犯位。或可略無，以道想
<lb n="0095b09" ed="T"/>若疑，但得蘭罪；故〈條部〉律云：非道想，不疑，殘；
<lb n="0095b10" ed="T"/>故知是略。二定略無，知謗、奪、兩舌、毀呰、嫌罵
<lb n="0095b11" ed="T"/>等，局此境犯，應有境想，文無者略。二外事
<lb n="0095b12" ed="T"/>略無，如屛露二敷、露然、藏衣等。三法中理無，
<lb n="0095b13" ed="T"/>以無所對法故，如殺、盜等。言略無者，如大小
<lb n="0095b14" ed="T"/>二妄，及諫、隨擧等；如《僧祇》二隨，咸有境想，故
<lb n="0095b15" ed="T"/>爾。媒麁等反此，故有法想。亦可觀作觀想、諫
<lb n="0095b16" ed="T"/>作諫想，非法等，並是理有略無也。時者，如洗
<lb n="0095b17" ed="T"/>浴、二入聚落，亦是略無。罪略無者，如尼覆戒。
<lb n="0095b18" ed="T"/>餘戒理無，以不對罪故。</p><p xml:id="pT40p0095b1810" cb:place="inline">第四多少者。境想之
<lb n="0095b19" ed="T"/>法，或四或五；恐人未練，且依殺戒，立相列之。
<lb n="0095b20" ed="T"/>初句人作人想<note place="inline">心境相當</note>，二人非人疑<note place="inline">境定心疑</note>，三人非人
<lb n="0095b21" ed="T"/>想<note place="inline">境定心差</note>，四非人人想<note place="inline">境差心定</note>，五非人人疑<note place="inline">境差心轉，雙闕二緣</note>。
<lb n="0095b22" ed="T"/>五句如此。所以多少者，但由第三，人非人想；
<lb n="0095b23" ed="T"/>此一不定故，或四或五。</p><p xml:id="pT40p0095b2310" cb:place="inline">所以爾者，昔解，若輕
<lb n="0095b24" ed="T"/>重相對，定有第三，故卽成五。如淫戒，轉想及
<lb n="0095b25" ed="T"/>迷，並得夷蘭；若殺、妄、摩觸、二麁語等，轉想蘭
<lb n="0095b26" ed="T"/>吉，本迷亦吉。故須第三，以成五階。</p><p xml:id="pT40p0095b2614" cb:place="inline">若犯不犯，
<lb n="0095b27" ed="T"/>二境相對，不處分、盜等是也。盜戒卽四<note place="inline">有主無主想故</note>；
<lb n="0095b28" ed="T"/>不處分具五<note place="inline">不處分處分想</note>。五謂轉想，有前心蘭故；四
<lb n="0095b29" ed="T"/>約本迷，二境全無罪故。以此義五。若犯不犯，
<pb n="0095c" ed="T" xml:id="T40.1804.0095c"/>
<lb n="0095c01" ed="T"/>或四或五。</p><p xml:id="pT40p0095c0105" cb:place="inline">又解，重輕之中，位有三種。若轉想
<lb n="0095c02" ed="T"/>定五，迷或四五。云何或四五者？如對二趣犯
<lb n="0095c03" ed="T"/>境起迷，由有吉羅故，爲斯具五；想對無情，一
<lb n="0095c04" ed="T"/>切無犯，是以但四。如似覆說，類前亦爾；若對
<lb n="0095c05" ed="T"/>下三，輕重應五；然落開通，此是全謂非罪，而
<lb n="0095c06" ed="T"/>覆說者無犯故；然是本迷，或四或五。</p><p xml:id="pT40p0095c0615" cb:place="inline">若準此
<lb n="0095c07" ed="T"/>義，犯不犯位，亦有三別。如上重輕，應本定五；
<lb n="0095c08" ed="T"/>進就不犯故，卽成或四五者。今犯不犯，如盜
<lb n="0095c09" ed="T"/>戒中，本是或四五；今退就犯中，對非畜二物
<lb n="0095c10" ed="T"/>作想，轉迷俱五，亦成三位。</p><p xml:id="pT40p0095c1011" cb:place="inline">此卽二對理齊，文
<lb n="0095c11" ed="T"/>中綺說。謂殺妄觸等，就輕重以辨；盜約犯不
<lb n="0095c12" ed="T"/>犯以說，故殺五盜四也。</p><p xml:id="pT40p0095c1210" cb:place="inline">又且此謂犯中有輕
<lb n="0095c13" ed="T"/>重者，如前所論。若掘地、不處分、非時、勸足等，
<lb n="0095c14" ed="T"/>犯中無輕重義者，但有或四五。餘準可知。</p>
<lb n="0095c15" ed="T"/><p xml:id="pT40p0095c1501">又復上來如此釋者，通約本異二境論之；故
<lb n="0095c16" ed="T"/>言定五，或四五句。若唯據本境犯之有無者，
<lb n="0095c17" ed="T"/>一切境想，四卽齊四，謂本迷故；五卽俱五，謂
<lb n="0095c18" ed="T"/>轉想故。但文中互說。用斯犯等，皆據本境本
<lb n="0095c19" ed="T"/>想；若異境後心，律並不結其罪<note place="inline">如非人疑想偷蘭者，是本想蘭
<lb n="0095c20" ed="T"/>也；後作非人疑想之時，但得吉羅。具足五緣，殺非人，蘭；今作人想，亦吉羅也</note>。</p><p xml:id="pT40p0095c2030" cb:place="inline">故約略銓叙，
<lb n="0095c21" ed="T"/>境想之義；可對諸戒，類明持犯。</p><p xml:id="pT40p0095c2113" cb:place="inline">五次釋其文。
<lb n="0095c22" ed="T"/>五階之位，如前所列。以犯不孤起，託境關心，
<lb n="0095c23" ed="T"/>以成其業。但以境有優劣是非，心有濃淡錯
<lb n="0095c24" ed="T"/>誤。或心境相應，犯齊一品；而業有輕重，八品
<lb n="0095c25" ed="T"/>未均。或心不當境<note place="inline">人非人想疑，非時時<anchor xml:id="nkr_note_orig_0095002" n="0095002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0095002" n="0095002"/><anchor xml:id="beg0095002" n="0095002"/>惡<anchor xml:id="end0095002"/>疑</note>；或境不稱心<note place="inline">非人人想，
<lb n="0095c26" ed="T"/>無主主想</note>。境犯心不犯<note place="inline">地非地想</note>；心犯境不犯<note place="inline">非地地想</note>。有斯差
<lb n="0095c27" ed="T"/>降，境想明須。</p><p xml:id="pT40p0095c2706" cb:place="inline">業位旣定，四句之中輕重，亦須
<lb n="0095c28" ed="T"/>分判五位；於上五階，一具四闕。</p><p xml:id="pT40p0095c2813" cb:place="inline">初句心境相
<lb n="0095c29" ed="T"/>當，通犯究竟。二人疑，及第五非人疑。前疑重，
<pb n="0096a" ed="T" xml:id="T40.1804.0096a"/>
<lb n="0096a01" ed="T"/>以本緣人心不捨，臨殺有半緣人心故；後疑
<lb n="0096a02" ed="T"/>輕，雖半心未捨，殺時境非本期故。三人非人
<lb n="0096a03" ed="T"/>想，四非人人想。前想重，結本方便，心境相
<lb n="0096a04" ed="T"/>當；後想輕，以殺時單有本心，無本境故。</p><p xml:id="pT40p0096a0416" cb:place="inline">又更
<lb n="0096a05" ed="T"/>重明。本境中，疑重，想輕。以心境相稱，故重；單
<lb n="0096a06" ed="T"/>境無心，故輕。後異境中，想重，疑輕。以生人想，
<lb n="0096a07" ed="T"/>與方便不異，故重；輕者，雙闕二緣故也！非人
<lb n="0096a08" ed="T"/>闕緣境，疑心闕本期。故分斯兩位，結罪屬本
<lb n="0096a09" ed="T"/>心。且解如此。</p><p xml:id="pT40p0096a0906" cb:place="inline">五雜料簡中。但以持犯該通，非
<lb n="0096a10" ed="T"/>可一法包擧；故引諸門博練，亦可粗知持歸。
<lb n="0096a11" ed="T"/>此門所明旣廣，不可具羅；試列衆名，任自陶
<lb n="0096a12" ed="T"/>鑄。或約剋漫，或約錯誤；或隨自他，或分身
<lb n="0096a13" ed="T"/>口。敎人自成，兩業各分；多人通使，緣別業同。
<lb n="0096a14" ed="T"/>如斯諸例，未得陳之。《鈔》者意在易識卽行；前
<lb n="0096a15" ed="T"/>論難知希用，故且刪約。</p></cb:div>
<lb n="0096a16" ed="T"/><cb:div type="other"><cb:mulu level="1" type="其他">16 懺六聚法篇(中四)</cb:mulu><head>懺六聚法篇第十六</head>
<lb n="0096a17" ed="T"/><p xml:id="pT40p0096a1701">夫結成罪種，理須懺除；則形淸心淨，應同僧
<lb n="0096a18" ed="T"/>法。故《薩婆多》云：無有一法，疾於心者。不可以
<lb n="0096a19" ed="T"/>暫惡，便永棄之，故須懺悔。《涅槃》亦云：如我訶
<lb n="0096a20" ed="T"/>責毀禁之人，令彼自責，護持禁戒；說三惡道，
<lb n="0096a21" ed="T"/>爲修善故。然遂古之師，並施悔法；增減隱顯，
<lb n="0096a22" ed="T"/>臆課者多；照敎無文，撿行違律。故佛言：有犯
<lb n="0096a23" ed="T"/>不能悔，又不能如法懺，是爲愚人。聖敎極明，
<lb n="0096a24" ed="T"/>但不信受。今欲定其綱位，格其心境；使是非
<lb n="0096a25" ed="T"/>鏡其耳目，得失明其能所者；則何患妄業不
<lb n="0096a26" ed="T"/>除，妄心無託？則爲聖歎矣！故文云：有二種智，
<lb n="0096a27" ed="T"/>一者有犯能見，二見罪能如法懺也！</p><p xml:id="pT40p0096a2715" cb:place="inline">今懺
<lb n="0096a28" ed="T"/>悔之法，大略有二：初則理懺，二則事懺。此
<lb n="0096a29" ed="T"/>之二懺，通道含俗。</p><p xml:id="pT40p0096a2908" cb:place="inline">若論律懺，唯局道衆。由犯
<pb n="0096b" ed="T" xml:id="T40.1804.0096b"/>
<lb n="0096b01" ed="T"/>託受生，汚本須淨；還依初受，次第治之；篇聚
<lb n="0096b02" ed="T"/>立儀，悔法準此。並如後列。</p><p xml:id="pT40p0096b0211" cb:place="inline">若據通懺，理事二
<lb n="0096b03" ed="T"/>別。理據智利，觀彼罪性，由妄覆心，便結妄業；
<lb n="0096b04" ed="T"/>還須識妄，本性無生，念念分心，業隨迷遣。若
<lb n="0096b05" ed="T"/>論事懺，屬彼愚鈍。由未見理，我倒常行；妄業
<lb n="0096b06" ed="T"/>翳心，隨境纏附；動必起行，行纏三有。爲說眞
<lb n="0096b07" ed="T"/>觀，心昏智迷。止得嚴淨道場，稱歎虔仰；或因
<lb n="0096b08" ed="T"/>禮拜，或假誦持，旋繞竭誠，心緣勝境。則業有
<lb n="0096b09" ed="T"/>輕重，定不定別；或有轉報，或有輕受，並如《佛
<lb n="0096b10" ed="T"/>名》、《方等》諸經所明。言理懺者，旣在智人，則多
<lb n="0096b11" ed="T"/>方便。隨所施爲，恒觀無性；以無性故，妄我無
<lb n="0096b12" ed="T"/>託；事非我生，罪福無主；分見分思，分除分
<lb n="0096b13" ed="T"/>滅；如人醒覺，則不眠醉。然理大要，不出三種：
<lb n="0096b14" ed="T"/>一者諸法性空無我；此理照心，名爲小乘。二
<lb n="0096b15" ed="T"/>者諸法，本相是空，唯情妄見；此理照用，屬小
<lb n="0096b16" ed="T"/>菩薩。三者諸法，外塵本無，實唯有識；此理深
<lb n="0096b17" ed="T"/>妙，唯意緣知，是大菩薩佛果證行。故《攝論》云，
<lb n="0096b18" ed="T"/>唯識通四位等。以此三理，任智彊弱，隨事觀
<lb n="0096b19" ed="T"/>緣，無罪不遣。故《華嚴》云：「一切業障海，皆從
<lb n="0096b20" ed="T"/>妄想生；若欲懺悔者，當求眞實相。」如此大懺，
<lb n="0096b21" ed="T"/>衆罪雲消。然則，事懺罪業，福是順生；理懺妄
<lb n="0096b22" ed="T"/>本，道則逆流。一出一入，條然自分；愚智兩明，
<lb n="0096b23" ed="T"/>虛實雙顯。故諸行者，並識自心；若樂罪時，須
<lb n="0096b24" ed="T"/>修事懺；若樂福時，須修理觀；理通深淺，如上
<lb n="0096b25" ed="T"/>所明。若是五衆犯罪，則理事兩緣。事則順敎，
<lb n="0096b26" ed="T"/>無違唯識；理則達妄，外塵本無。故論云：唯識
<lb n="0096b27" ed="T"/>義不失，亦不無能取所取也。若非五衆，福道
<lb n="0096b28" ed="T"/>兩經；必欲試論，非是《鈔》意。廣如凡聖行法二
<lb n="0096b29" ed="T"/>十卷中。</p><p xml:id="pT40p0096b2904" cb:place="inline">次明依律，約事立懺。懺法乃多，要唯
<pb n="0096c" ed="T" xml:id="T40.1804.0096c"/>
<lb n="0096c01" ed="T"/>六位。</p><p xml:id="pT40p0096c0103" cb:place="inline">初懺波羅夷法。</p><p xml:id="pT40p0096c0109" cb:place="inline">《觀佛三昧經》云：有七罪，
<lb n="0096c02" ed="T"/>一一經八萬四千劫，入阿鼻獄：一毀無十方
<lb n="0096c03" ed="T"/>佛，二斷學般若，三不信因果，四用僧物極重
<lb n="0096c04" ed="T"/>於三寶物，五犯重食他信施，六汚比丘尼，七
<lb n="0096c05" ed="T"/>六親所行不淨。並廣如彼經中。《涅槃》云：犯四
<lb n="0096c06" ed="T"/>重者，生報卽受。若披法服，猶未捨遠；常懷慚
<lb n="0096c07" ed="T"/>愧，恐怖自責；其心改悔，生護法心；建立正法，
<lb n="0096c08" ed="T"/>爲人分別；我說是人不爲破戒。若犯四重，心
<lb n="0096c09" ed="T"/>無怖畏慚愧發露；於彼正法，永無護惜建立
<lb n="0096c10" ed="T"/>之心；毀呰輕賤，言多過咎；若復說言，無佛
<lb n="0096c11" ed="T"/>法僧；並名趣向一闡提道。云何是業，能得現
<lb n="0096c12" ed="T"/>報，不未來受？謂懺悔發露，供養三寶，常自呵
<lb n="0096c13" ed="T"/>責；以是善業，今世頭目等痛，橫羅死殃，鞭打
<lb n="0096c14" ed="T"/>飢餓。若不修身戒心慧，反上諸法，增長地獄。
<lb n="0096c15" ed="T"/>《四分》云：若比丘及尼，犯波羅夷已，都無覆藏
<lb n="0096c16" ed="T"/>心，令如法懺悔。諸師廢立，互有是非。今括其
<lb n="0096c17" ed="T"/>接誘，理無滯結。但使覆與不覆，臨乞時，都無
<lb n="0096c18" ed="T"/>覆者，盡形學悔。不同僧殘，犯多罪已，餘者覆
<lb n="0096c19" ed="T"/>藏，得將一乞，不障法事。初篇犯其根本，非全
<lb n="0096c20" ed="T"/>淨用；若欲改過，出彼自心；縱不擧罪，不礙僧
<lb n="0096c21" ed="T"/>法故；抑令首盡，求哀爲受。僧殘不爾，罪是有
<lb n="0096c22" ed="T"/>餘；雖先無心，得強加法；無問隱顯，隨乞隨懺。
<lb n="0096c23" ed="T"/>有斯諸異，故立兩儀。</p><p xml:id="pT40p0096c2309" cb:place="inline">先分別須治，後明立法。</p>
<lb n="0096c24" ed="T"/><p xml:id="pT40p0096c2401">《僧祇》：若犯罪已，啼哭不欲離袈裟，深樂佛法
<lb n="0096c25" ed="T"/>者，令與學悔羯磨。比丘不淨食，彼亦不淨；彼
<lb n="0096c26" ed="T"/>不淨食，比丘亦不淨。得與比丘受食，除火淨
<lb n="0096c27" ed="T"/>五生種，及金銀；應從沙彌受食。《十誦》：若犯重
<lb n="0096c28" ed="T"/>戒，如法乞羯磨。佛所結戒，一切受行。在大比
<lb n="0096c29" ed="T"/>丘下坐。不得與大僧過三夜，自不得與白衣
<pb n="0097a" ed="T" xml:id="T40.1804.0097a"/>
<lb n="0097a01" ed="T"/>沙彌過二夜。得爲僧作布薩、自恣二羯磨，不
<lb n="0097a02" ed="T"/>得足數；餘一切羯磨不得作。得受歲。《伽論》云：
<lb n="0097a03" ed="T"/>謂無能作者，得爲前二法。《母論》云：與白四悔
<lb n="0097a04" ed="T"/>法已，名淸淨持戒。但此一身不得超生離死。
<lb n="0097a05" ed="T"/>然障不入地獄。《治禪病經》云：犯重懺者，脫僧
<lb n="0097a06" ed="T"/>伽梨，著安陀會，心生慚愧，供僧苦役，掃廁檐
<lb n="0097a07" ed="T"/>糞等。此行懺法，須者如彼。</p><p xml:id="pT40p0097a0711" cb:place="inline">律中應敎乞言：「大
<lb n="0097a08" ed="T"/>德僧聽！我某甲比丘，犯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097001" n="0097001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0097001" n="0097001"/><anchor xml:id="beg0097001" n="0097001"/>淫<anchor xml:id="end0097001"/>波羅夷，無覆藏，
<lb n="0097a09" ed="T"/>今從僧乞波羅夷戒，願僧與我波羅夷戒。慈
<lb n="0097a10" ed="T"/>憫故！」三乞已。僧索欲問和，答云：「與波羅夷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0097002" n="0097002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0097002" n="0097002"/><anchor xml:id="beg0097002" n="0097002"/>戒<anchor xml:id="end0097002"/>
<lb n="0097a11" ed="T"/>羯磨！」應言：「大德僧聽！此某甲比丘，犯<anchor xml:id="beg_27" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_27"/>波
<lb n="0097a12" ed="T"/>羅夷無覆藏，今從僧乞波羅夷戒。若僧時倒，
<lb n="0097a13" ed="T"/>僧忍聽：僧今與某甲比丘波羅夷戒。白如是。」
<lb n="0097a14" ed="T"/>「大德僧聽！此某甲比丘，犯<anchor xml:id="beg_28" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_28"/>波羅夷無覆
<lb n="0097a15" ed="T"/>藏，今從僧乞波羅夷戒，僧今與某甲比丘波
<lb n="0097a16" ed="T"/>羅夷戒。誰諸長老忍僧與某甲比丘波羅夷
<lb n="0097a17" ed="T"/>戒者，默然；誰不忍者，說。是初羯磨<note place="inline">第二，第三亦爾</note>。僧已
<lb n="0097a18" ed="T"/>忍，與某甲比丘波羅夷戒竟。僧忍，默然故。是
<lb n="0097a19" ed="T"/>事如是持。」佛言：與波羅夷戒已，當行隨順法，
<lb n="0097a20" ed="T"/>奪三十五事。略同〈僧綱〉法中；唯加不得衆中
<lb n="0097a21" ed="T"/>誦律，無能誦者聽。與波羅夷戒已，僧說戒及
<lb n="0097a22" ed="T"/>羯磨時，來與不來隨意。若重犯者，滅擯；若犯
<lb n="0097a23" ed="T"/>僧殘已下，依篇聚治。《十誦》：與學沙彌<note place="inline">猶是懺重比丘</note>犯
<lb n="0097a24" ed="T"/>僧殘已，乞別住，六夜出罪，僧次第與之。上且
<lb n="0097a25" ed="T"/>約淫戒爲方法，自餘盜、殺，準法除之。不同昔
<lb n="0097a26" ed="T"/>人，唯<anchor xml:id="beg_29" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_29"/>開懺。</p><p xml:id="pT40p0097a2606" cb:place="inline">二明懺僧殘法。</p><p xml:id="pT40p0097a2612" cb:place="inline">略知對治有四
<lb n="0097a27" ed="T"/>別：一須治覆藏情過，謂波利婆沙。此方義翻，
<lb n="0097a28" ed="T"/>或云覆藏，或云別住。《母論》云：何名別住？別在
<lb n="0097a29" ed="T"/>一房，不得與僧同處；雖入僧中，不得談論，亦
<pb n="0097b" ed="T" xml:id="T40.1804.0097b"/>
<lb n="0097b01" ed="T"/>不得答也。二治覆藏罪，謂突吉羅。如後正懺
<lb n="0097b02" ed="T"/><note place="inline">懺法在前，後與別住覆藏法</note>。三治僧殘情過，謂摩那埵者。《論》
<lb n="0097b03" ed="T"/>云：秦言意喜也！前雖自意歡喜，亦生慚愧，亦
<lb n="0097b04" ed="T"/>使衆僧歡喜；由前喜故，與其少日；因少日故，
<lb n="0097b05" ed="T"/>始得喜名。衆僧歎言，此人因此改悔，更不起
<lb n="0097b06" ed="T"/>煩惱，成淸淨人，是故喜耳！四治僧殘罪，謂阿
<lb n="0097b07" ed="T"/>浮訶那。此中《善見》翻爲喚入衆羯磨，或名拔
<lb n="0097b08" ed="T"/>除罪根。《母論》云：淸淨戒生，得淨解脫，善持起
<lb n="0097b09" ed="T"/>去故也！</p><p xml:id="pT40p0097b0904" cb:place="inline">二明立懺儀軌。僧殘衆中立悔，正法
<lb n="0097b10" ed="T"/>須立。初引明文，後顯格義。</p><p xml:id="pT40p0097b1011" cb:place="inline">初中，依《明了論》偈
<lb n="0097b11" ed="T"/>曰：及上起罪五種方。釋曰，如人犯僧殘，求得
<lb n="0097b12" ed="T"/>出離，若人欲爲彼作提舍那羯磨，此人必定
<lb n="0097b13" ed="T"/>應先憶持五種上起方，後作羯磨。一觀僧殘
<lb n="0097b14" ed="T"/>罪相。二爲簡擇人，知藏罪不藏罪相。三觀業
<lb n="0097b15" ed="T"/>聚學處，爲簡擇四部等衆。四觀業相應學處，
<lb n="0097b16" ed="T"/>爲行白四等羯磨。五觀於十三殘罪中，一日
<lb n="0097b17" ed="T"/>一夜等，藏、不藏，爲顯有藏、無藏等地，立宿住、
<lb n="0097b18" ed="T"/>摩<g ref="#CB00190">㮏</g>多等。斯之五方，僧須觀察，始可爲人上
<lb n="0097b19" ed="T"/>起罪也。方猶法也。釋此五法，卽爲五門。所以
<lb n="0097b20" ed="T"/>名上起者，往前墮在犯罪處，故名爲下；罪相
<lb n="0097b21" ed="T"/>續故，遮隨戒無作不生。今若懺悔，約遮相續，
<lb n="0097b22" ed="T"/>還得受持淸淨；對治護故，戒法續生，稱之爲
<lb n="0097b23" ed="T"/>起；第二白法，翻前犯罪時下，故名爲上；是以
<lb n="0097b24" ed="T"/>懺悔總名上起法也。又知提舍那者，此云發
<lb n="0097b25" ed="T"/>露，謂此懺悔是發露法。故欲行上起，須知五
<lb n="0097b26" ed="T"/>方。</p><p xml:id="pT40p0097b2602" cb:place="inline">第一方者。謂知撿定是殘、非殘，卽知具、闕
<lb n="0097b27" ed="T"/>之義；具緣成重，闕緣便輕。故《論》云：一觀僧殘
<lb n="0097b28" ed="T"/>罪相者，於故意出不淨罪中根本相，若人已
<lb n="0097b29" ed="T"/>受大比丘戒，若如來已制此戒，若人不至癡
<pb n="0097c" ed="T" xml:id="T40.1804.0097c"/>
<lb n="0097c01" ed="T"/>法，若人有欲心出不淨，若不淨已出等，此人
<lb n="0097c02" ed="T"/>則犯僧殘。於餘略說相亦如是，廣說如《波羅
<lb n="0097c03" ed="T"/>提木叉論》。準論解律，上來卽是通別二緣；謂
<lb n="0097c04" ed="T"/>不至癡法已前，是通緣；若人有欲心下，是別
<lb n="0097c05" ed="T"/>緣。具便犯殘，闕便犯蘭；乃盡十三，一一別
<lb n="0097c06" ed="T"/>緣，以驗前犯究竟、方便、及以不犯；恐無過加
<lb n="0097c07" ed="T"/>罰，成非法故。《僧祇》云：持律比丘與他出罪時，
<lb n="0097c08" ed="T"/>有罪亦知，謂廣知五衆罪；無罪亦知。</p><p xml:id="pT40p0097c0815" cb:place="inline">第二方
<lb n="0097c09" ed="T"/>者。《論》曰：覆藏相者，若人於僧殘罪中，起僧殘
<lb n="0097c10" ed="T"/>罪見，不欲從彼上起，由無發露心，覆一夜，於
<lb n="0097c11" ed="T"/>此人此罪已被藏；此謂憶、識、不疑、不發露故。
<lb n="0097c12" ed="T"/>若人不知、不憶、或疑、或起非罪見，故藏此罪，
<lb n="0097c13" ed="T"/>此罪不被藏。準論解律，須諸門分別，十種不
<lb n="0097c14" ed="T"/>同：一者形差。律中，犯殘覆已，罷道；罷道已，還
<lb n="0097c15" ed="T"/>受大戒。前犯須治，罷道不須治。二者法差。捨
<lb n="0097c16" ed="T"/>戒作沙彌，如前罷道。三者病差。有心亂、狂、癡
<lb n="0097c17" ed="T"/>病緣，多犯僧殘，全無罪。或病前犯殘經覆，後
<lb n="0097c18" ed="T"/>遇病緣，不成覆。四者過差。被三擧治故，不足
<lb n="0097c19" ed="T"/>僧數。五者人差。《十誦》：設共賊住人、擯人、別住
<lb n="0097c20" ed="T"/>人、種種不共住人、狂心人、啞人、聾人、邊地人、
<lb n="0097c21" ed="T"/>比丘尼、乃至沙彌尼、優婆塞等，與如是人共
<lb n="0097c22" ed="T"/>住，不名覆，向發露亦不成。《伽論》：別住、摩那埵、
<lb n="0097c23" ed="T"/>別住摩那埵竟、白衣所，亦不名覆。《五分》：若於
<lb n="0097c24" ed="T"/>此土，多人識重，不欲令知，不名覆；於彼土覆，
<lb n="0097c25" ed="T"/>成覆。六者業待時差。《僧祇》：若入定，不成覆。若
<lb n="0097c26" ed="T"/>作念云：我待某時、待人、待方，當如法作，是名
<lb n="0097c27" ed="T"/>非覆、非發露。七敬難差。《五分》一切覆藏，名爲
<lb n="0097c28" ed="T"/>覆藏；若於和尙、阿闍梨所，及諸敬畏人間，覆
<lb n="0097c29" ed="T"/>不名覆；於餘成覆。八無心覆差。《僧祇》云：覆亦
<pb n="0098a" ed="T" xml:id="T40.1804.0098a"/>
<lb n="0098a01" ed="T"/>知，謂知罪，作覆藏心；不覆亦知。不作覆心，未
<lb n="0098a02" ed="T"/>得發露、若忘，並不成覆。九無慚愧差。若犯殘
<lb n="0098a03" ed="T"/>已，不作覆心，逢人卽說，心無畏難。十者心迷
<lb n="0098a04" ed="T"/>故差。律中不憶、有疑、不識等，並不成覆。文云：
<lb n="0098a05" ed="T"/>若不作僧殘意，不成覆藏，直與摩那埵。若作
<lb n="0098a06" ed="T"/>僧殘意覆，成覆；應先敎作突吉羅懺已，與覆
<lb n="0098a07" ed="T"/>藏羯磨。</p><p xml:id="pT40p0098a0704" cb:place="inline">第三方者。《論》曰：觀業聚學處，爲簡擇
<lb n="0098a08" ed="T"/>四部等衆者。四部謂四僧。僧雖位四，今此懺
<lb n="0098a09" ed="T"/>境，前二四人僧，後一二十衆，異此則不成。若
<lb n="0098a10" ed="T"/>行時假境說者，前一下至有一人，次一局對
<lb n="0098a11" ed="T"/>僧，出罪一席法。</p><p xml:id="pT40p0098a1107" cb:place="inline">第四方者。觀業相應學處，爲
<lb n="0098a12" ed="T"/>行白四等羯磨者。以其法位雖三，此治殘法，
<lb n="0098a13" ed="T"/>事並上品，故齊白四。就中用法，位極有四：謂
<lb n="0098a14" ed="T"/>別住、六夜、本日治、出罪，如前後說之。</p><p xml:id="pT40p0098a1415" cb:place="inline">第五方
<lb n="0098a15" ed="T"/>者。《論》曰：觀於十三殘罪中一日夜等，藏、不藏，
<lb n="0098a16" ed="T"/>爲顯有藏、無藏等地，立宿住、摩<g ref="#CB00190">㮏</g>多等者。地
<lb n="0098a17" ed="T"/>者，處所之名，謂波利婆沙等四位。於此位中，
<lb n="0098a18" ed="T"/>若有藏，卽行宿住地；謂別住法，要須經宿行
<lb n="0098a19" ed="T"/>別住法，故曰宿住。若無藏，直行摩那埵。故言
<lb n="0098a20" ed="T"/>有藏、無藏等地，立宿住、摩<g ref="#CB00190">㮏</g>多等。卽是有覆
<lb n="0098a21" ed="T"/>行三法，無覆行二法；用藥分齊，相對法也。</p><p xml:id="pT40p0098a2117" cb:place="inline">第
<lb n="0098a22" ed="T"/>二正立懺儀，分九。</p><p xml:id="pT40p0098a2208" cb:place="inline">一知其罪名、種、相，如第一
<lb n="0098a23" ed="T"/>方解。名謂僧殘也，種謂漏失、摩觸也，相謂犯
<lb n="0098a24" ed="T"/>之多少也。律云，一名多種，住別異故。</p><p xml:id="pT40p0098a2415" cb:place="inline">二知成
<lb n="0098a25" ed="T"/>覆以不。如第二方，簡擇十門委練。</p><p xml:id="pT40p0098a2514" cb:place="inline">三知用僧
<lb n="0098a26" ed="T"/>多少。卽第三方，能治所對，具列如上。</p><p xml:id="pT40p0098a2615" cb:place="inline">四知用
<lb n="0098a27" ed="T"/>聖敎。卽第四方白四，觀業相應學處。</p><p xml:id="pT40p0098a2715" cb:place="inline">五知懺
<lb n="0098a28" ed="T"/>儀置設。卽第五方，宿住差異。</p><p xml:id="pT40p0098a2812" cb:place="inline">六覆日長短相
<lb n="0098a29" ed="T"/>從。律中，犯衆多殘罪，雖憶數、不憶數；但憶日
<pb n="0098b" ed="T" xml:id="T40.1804.0098b"/>
<lb n="0098b01" ed="T"/>數長短者，總依日數長日治之。若不憶日數
<lb n="0098b02" ed="T"/>者，從淸淨已來治，謂壇場受時已來治也。《十
<lb n="0098b03" ed="T"/>誦》：不憶日月數，應從受大戒已來治。要須云：
<lb n="0098b04" ed="T"/>「乞淸淨已來，五年、十年覆藏」；不得直言「乞淸
<lb n="0098b05" ed="T"/>淨已來。」以知滿分齊故。《僧祇》云：不憶夜者，當
<lb n="0098b06" ed="T"/>問，無歲時犯耶？若默然者，隨年與。若言不爾
<lb n="0098b07" ed="T"/>者，更問一歲、二、三、四歲時犯耶？隨默然處與
<lb n="0098b08" ed="T"/>之。《十誦》，衆中三諫犯殘已，卽於僧中自唱，犯
<lb n="0098b09" ed="T"/>僧殘罪；若不卽說，是名覆藏。故知，多人雖知
<lb n="0098b10" ed="T"/>犯，終須發露也。</p><p xml:id="pT40p0098b1007" cb:place="inline">七明總別懺法。律中知數、不
<lb n="0098b11" ed="T"/>知數等，覆、不覆等，一名多種等，同用一羯磨
<lb n="0098b12" ed="T"/>懺之。又云：有比丘犯衆多僧殘罪，或有覆一
<lb n="0098b13" ed="T"/>日乃至十日者，佛令從十日總懺。《僧祇》：總別
<lb n="0098b14" ed="T"/>各得。如月一日犯一罪覆藏，乃至十日犯一
<lb n="0098b15" ed="T"/>罪覆；或有覆一夜，乃至十夜者；應作十番別
<lb n="0098b16" ed="T"/>住，乃至一番覆藏者，其六夜出罪等，例同。《十
<lb n="0098b17" ed="T"/>誦》：懺僧殘中，具明犯數，及若干日覆等。</p><p xml:id="pT40p0098b1716" cb:place="inline">八明
<lb n="0098b18" ed="T"/>正加羯磨。分二：先明懺者威儀，敎授乞詞。二
<lb n="0098b19" ed="T"/>明羯磨所被。</p><p xml:id="pT40p0098b1906" cb:place="inline">初中，先脫却新淨餘衣，著安陀
<lb n="0098b20" ed="T"/>會及餘麁服，上著欝多羅僧，偏露右肩，脫革
<lb n="0098b21" ed="T"/>屣，合掌曲身低頭，來至僧中。自慨此罪，將入
<lb n="0098b22" ed="T"/>重處，如上論云：殘有咽喉未死，賴蒙如來曲
<lb n="0098b23" ed="T"/>垂慈憫，開立懺法。又我自慶，預發怖心，得生
<lb n="0098b24" ed="T"/>慚愧；不知此懺者，則五十億六十千歲，唐受
<lb n="0098b25" ed="T"/>地獄。如是等緣，以爲悲喜方便；深自慨責，恥
<lb n="0098b26" ed="T"/>己罪累，塵坌淸衆。如是鞭心已，四面禮僧足
<lb n="0098b27" ed="T"/>訖。至羯磨者前，互跪合掌，若自乞陳，旁人授
<lb n="0098b28" ed="T"/>之亦得<note place="inline">然犯者乃多，不過三五，今取喜犯首以爲法軌</note>：「大德僧聽！某甲比
<lb n="0098b29" ed="T"/>丘，犯故漏失、摩觸、麁語三僧殘罪，各不憶數
<pb n="0098c" ed="T" xml:id="T40.1804.0098c"/>
<lb n="0098c01" ed="T"/><note place="inline">憶者言之</note>，或覆藏一夜乃至百夜<note place="inline">其間延促，從少至多，任時所稱</note>；今從
<lb n="0098c02" ed="T"/>僧乞百夜覆藏羯磨，願僧與我百夜覆藏羯
<lb n="0098c03" ed="T"/>磨。慈憫故！」三乞已。</p><p xml:id="pT40p0098c0308" cb:place="inline">次明與法。索欲、問和、答
<lb n="0098c04" ed="T"/>已，作云：「大德僧聽！某甲比丘，犯故漏失、摩觸、
<lb n="0098c05" ed="T"/>麁語三僧殘罪，各不憶數，或覆藏一夜乃至
<lb n="0098c06" ed="T"/>百夜；今從僧乞百夜覆藏羯磨。若僧時到僧
<lb n="0098c07" ed="T"/>忍聽：僧與某甲比丘，百夜覆藏羯磨。白如是。」
<lb n="0098c08" ed="T"/>「大德僧聽！某甲比丘，犯故漏失、摩觸、麁語三
<lb n="0098c09" ed="T"/>僧殘罪，各不憶數，或覆藏一夜乃至百夜；今
<lb n="0098c10" ed="T"/>從僧乞百夜覆藏羯磨；僧今與某甲比丘，百
<lb n="0098c11" ed="T"/>夜覆藏羯磨。誰諸長老忍僧與某甲比丘百
<lb n="0098c12" ed="T"/>夜覆藏羯磨者，默然；誰不忍者，說。是初羯磨
<lb n="0098c13" ed="T"/><note place="inline">第二、第三亦爾</note>。」「僧已忍，與某甲比丘百夜覆藏羯磨
<lb n="0098c14" ed="T"/>竟。僧忍，默然故。是事如是持。」<note place="inline">行事者依此《鈔》中羯磨，作法得成；若
<lb n="0098c15" ed="T"/>準律文，依古羯磨，卽須改張；不可謹誦也。</note></p><p xml:id="pT40p0098c1517" cb:place="inline">九明奪行誡勅行護法。</p><p xml:id="pT40p0098c1526" cb:place="inline">羯磨
<lb n="0098c16" ed="T"/>者吿云：「此白四羯磨，聖敎良藥，遵之在心。奪
<lb n="0098c17" ed="T"/>三十五事，是折伏法，勿得有違；執衆勞苦，奉
<lb n="0098c18" ed="T"/>淸淨比丘，是調伏法，每事順行；白等八事，是
<lb n="0098c19" ed="T"/>發露法，宜加愧恥，深自剋責，依法而白，不得
<lb n="0098c20" ed="T"/>有失。失者，失宿，自慢慢他。」</p><p xml:id="pT40p0098c2011" cb:place="inline">示語已，卽因僧集，
<lb n="0098c21" ed="T"/>白僧令知。應敎云：「大德僧聽！某甲比丘，犯
<lb n="0098c22" ed="T"/>故漏失僧殘罪<note place="inline">餘罪加之</note>，不憶數，覆藏一夜乃至百
<lb n="0098c23" ed="T"/>夜；已從僧乞覆藏百夜羯磨，僧已與我百夜
<lb n="0098c24" ed="T"/>覆藏羯磨；我某甲比丘，從今日行，白大德僧
<lb n="0098c25" ed="T"/>知，我行覆藏<note place="inline">三說</note>。」</p><p xml:id="pT40p0098c2508" cb:place="inline">其奪三十五事，如〈衆網〉法中。</p>
<lb n="0098c26" ed="T"/><p xml:id="pT40p0098c2601">律云：彼行覆藏者，應日三時，見淸淨比丘。應
<lb n="0098c27" ed="T"/>作者，一切如法作，不應違逆。至布薩日，應掃
<lb n="0098c28" ed="T"/>灑布薩處，供給調度。乃至自在小房中住；有
<lb n="0098c29" ed="T"/>客來，遣出者，答云：不得二人共宿故。若衆僧
<pb n="0099a" ed="T" xml:id="T40.1804.0099a"/>
<lb n="0099a01" ed="T"/>分衣物，隨次取之。身在下行，坐在沙彌上。不
<lb n="0099a02" ed="T"/>得與淸淨比丘共住、經行，同一床、一版；長床
<lb n="0099a03" ed="T"/>長版，作隔斷然後坐。乃至供給淸淨比丘，如
<lb n="0099a04" ed="T"/>和尙法，文同故不出。《十誦》：極少四淸淨比丘
<lb n="0099a05" ed="T"/>作別住。二別住人不得同一床坐。不得在屛
<lb n="0099a06" ed="T"/>處使，以客比丘來不見故。</p><p xml:id="pT40p0099a0611" cb:place="inline">《善見》：若行別住人，
<lb n="0099a07" ed="T"/>有人請，或與人受戒，得停行法；事罷，續行之。
<lb n="0099a08" ed="T"/>捨時應言：「我令捨波利婆沙<note place="inline">三說，文如後明</note>」。若寺中多
<lb n="0099a09" ed="T"/>有比丘來去，難白，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099001" n="0099001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0099001" n="0099001"/><anchor xml:id="beg0099001" n="0099001"/>書<anchor xml:id="end0099001"/>日得捨行法；明相未出，
<lb n="0099a10" ed="T"/>還須白行之。《十誦》：乃至六夜法，白僧停得二
<lb n="0099a11" ed="T"/>十五夜。《四分》：若大衆難集，若不欲行，若彼人
<lb n="0099a12" ed="T"/>軟弱，多有羞恥，應至淸淨比丘所白言：「大德
<lb n="0099a13" ed="T"/>上座！我<anchor xml:id="nkr_note_orig_0099002" n="0099002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0099002" n="0099002"/><anchor xml:id="beg0099002" n="0099002"/>令<anchor xml:id="end0099002"/>日捨敎勅，不作。」若欲行時，還至
<lb n="0099a14" ed="T"/>淸淨人所白云：「我<anchor xml:id="beg_2a" type="star"/>令<anchor xml:id="end_2a"/>日隨所敎勅，當作。」彼得
<lb n="0099a15" ed="T"/>自更互作使，禮拜迎逆，亦得受沙彌淨人禮
<lb n="0099a16" ed="T"/>拜及使。</p><p xml:id="pT40p0099a1604" cb:place="inline">律云：八事失夜法：一往餘寺不白，二
<lb n="0099a17" ed="T"/>有客比丘來不白，三有緣自出界外不白，四
<lb n="0099a18" ed="T"/>寺內徐行者不白，五病不遣信白，六二三人
<lb n="0099a19" ed="T"/>同一屋宿，七在無比丘處住，八不半月半月
<lb n="0099a20" ed="T"/>說戒時白。隨一時闕，皆失一夜<note place="inline">已得不失，未得不成</note>。</p><p xml:id="pT40p0099a2021" cb:place="inline">白淸
<lb n="0099a21" ed="T"/>淨比丘法<note place="inline">律文不具，義準白之</note>，具修威儀白云：「大德僧聽！
<lb n="0099a22" ed="T"/>我某甲比丘，犯故漏失<note place="inline">餘罪準知</note>一僧殘罪，不憶數，
<lb n="0099a23" ed="T"/>覆藏一夜乃至百夜；已從僧乞百夜覆藏羯
<lb n="0099a24" ed="T"/>磨，僧已與我百夜覆藏羯磨；我某甲比丘，已
<lb n="0099a25" ed="T"/>行若干日，餘有若干日未行，白大德知，我行
<lb n="0099a26" ed="T"/>覆藏<note place="inline">三說</note>。」若五人、十人，總來集一處，行者總吿
<lb n="0099a27" ed="T"/>白言：「諸大德聽！……」餘詞同上。若不盡集，亦無別
<lb n="0099a28" ed="T"/>衆；此是別人發露法也。有大德勝人來寺，應
<lb n="0099a29" ed="T"/>安置房中白之；不須門首，便成輕脫。其餘諸
<pb n="0099b" ed="T" xml:id="T40.1804.0099b"/>
<lb n="0099b01" ed="T"/>白，說戒白等，一同上文，改日與僧爲異耳。</p><p xml:id="pT40p0099b0117" cb:place="inline">《十
<lb n="0099b02" ed="T"/>誦》，若欲行時，先思惟，我今到前比丘所不？若
<lb n="0099b03" ed="T"/>到，便去。《五分》若不捨行法，出界，見比丘應總
<lb n="0099b04" ed="T"/>白云：「我某甲比丘，行別住已若干日，餘若干
<lb n="0099b05" ed="T"/>日，大德憶持！」不爾者，捨行法已，見比丘不須
<lb n="0099b06" ed="T"/>白；到餘處，應求彼僧更行之。</p><p xml:id="pT40p0099b0612" cb:place="inline">《四分》：寺內徐行
<lb n="0099b07" ed="T"/>者，不白，失宿；若作意欲白，前人行疾出界，雖
<lb n="0099b08" ed="T"/>不白，不失宿，無罪。《十誦》：客比丘走出界，當如
<lb n="0099b09" ed="T"/>常行法，不應走逐，齊自界住。若行別住六夜
<lb n="0099b10" ed="T"/>人病，遣使白僧云：「某甲別住人病，不得來，白
<lb n="0099b11" ed="T"/>僧令知。」應具如《四分》白僧法。《五分》：一如法比
<lb n="0099b12" ed="T"/>丘，得行別住法。如上第五方中說。</p><p xml:id="pT40p0099b1214" cb:place="inline">《鈔》者云：佛
<lb n="0099b13" ed="T"/>法東流，行此法者亦少；縱有行悔，則棄小取
<lb n="0099b14" ed="T"/>大，依《佛名》、《方等》而懺者。余意所未安。由心懷
<lb n="0099b15" ed="T"/>厭欣，未合大道；但篇聚依敎，自滅業道。任自
<lb n="0099b16" ed="T"/>靜思，皆嫌發露可羞；而業由羞故結。此正藥
<lb n="0099b17" ed="T"/>病相治，不得不行。</p><p xml:id="pT40p0099b1708" cb:place="inline">又行覆者，多不滿日；諸師
<lb n="0099b18" ed="T"/>立理，互加同異。今取盛行之師傳授云：此依
<lb n="0099b19" ed="T"/>敎懺法，大小乘中，校量心行，折伏爲先；若考
<lb n="0099b20" ed="T"/>別住事業，則大成殷重。若準《十誦》，不行別住，
<lb n="0099b21" ed="T"/>六夜出罪，佛並誠斷得罪、得出。用彼徵此，理
<lb n="0099b22" ed="T"/>須相準。雖然，恐事不稱法，則改張舊習。羯磨
<lb n="0099b23" ed="T"/>者云：「某甲比丘，已行覆藏日，今從僧乞六夜。」
<lb n="0099b24" ed="T"/>若後諸白羯磨，並須準改。當於乞六夜前，上
<lb n="0099b25" ed="T"/>座集僧已，白云：「此某甲比丘，行僧殘覆藏，已
<lb n="0099b26" ed="T"/>經若干日，極意勤苦；餘有若干日未行者，
<lb n="0099b27" ed="T"/>此旣於僧陳謝，僧今已受之，可放其餘日。」和
<lb n="0099b28" ed="T"/>僧已，衆若默然者，當與六夜法。若行日滿者，
<lb n="0099b29" ed="T"/>依法誦之。</p><p xml:id="pT40p0099b2905" cb:place="inline">二明與摩那埵法。初明乞法：「大德
<pb n="0099c" ed="T" xml:id="T40.1804.0099c"/>
<lb n="0099c01" ed="T"/>僧聽！某甲比丘，犯故漏失、摩觸、麁語三僧殘
<lb n="0099c02" ed="T"/>罪，各不憶數，或覆藏一夜乃至百夜已，從僧
<lb n="0099c03" ed="T"/>乞百夜覆藏羯磨，僧已與我百夜覆藏羯磨。
<lb n="0099c04" ed="T"/>我某甲比丘，已行覆藏日<note place="inline">若竟者應云竟</note>，今從僧乞六
<lb n="0099c05" ed="T"/>夜摩那埵，願僧與我六夜摩那埵。慈憫故！」<note place="inline">三乞</note></p>
<lb n="0099c06" ed="T"/><p xml:id="pT40p0099c0601">上座如前作法安慰之訖。白言：「大德僧聽！某
<lb n="0099c07" ed="T"/>甲比丘，犯故漏失、摩觸、麁語三僧殘罪，各不
<lb n="0099c08" ed="T"/>憶數，或覆藏一夜乃至百夜，已從僧乞百夜
<lb n="0099c09" ed="T"/>覆藏羯磨，僧已與彼百夜覆藏羯磨；彼已行
<lb n="0099c10" ed="T"/>覆藏日，今從僧乞六夜摩那埵。若僧時到僧
<lb n="0099c11" ed="T"/>忍聽：僧今與彼六夜摩那埵。白如是。」「大德僧
<lb n="0099c12" ed="T"/>聽！此某甲比丘，犯故漏失、摩觸、麁語三僧殘
<lb n="0099c13" ed="T"/>罪，各不憶數，或覆藏一夜乃至百夜已，從僧
<lb n="0099c14" ed="T"/>乞百夜覆藏羯磨，僧已與某甲比丘百夜覆
<lb n="0099c15" ed="T"/>藏羯磨。此某甲比丘，已行覆藏日，今從僧乞
<lb n="0099c16" ed="T"/>六夜摩那埵；僧今與某甲比丘，六夜摩那埵。
<lb n="0099c17" ed="T"/>誰諸長老忍，僧與某甲比丘六夜摩那埵者，
<lb n="0099c18" ed="T"/>默然；誰不忍者，說。是初羯磨<note place="inline">第二第三亦爾</note>。」「僧已忍，與
<lb n="0099c19" ed="T"/>某甲比丘六夜摩那埵竟。僧忍，默然故。是事
<lb n="0099c20" ed="T"/>如是持。」</p><p xml:id="pT40p0099c2004" cb:place="inline">彼得羯磨已，卽於僧中白言：「大德僧
<lb n="0099c21" ed="T"/>聽！我某甲丘丘，犯故漏失、摩觸、麁語三僧殘
<lb n="0099c22" ed="T"/>罪，各不憶數，或覆藏一夜乃至百夜，已從僧
<lb n="0099c23" ed="T"/>乞百夜覆藏羯磨，僧已與我百夜覆藏羯磨。
<lb n="0099c24" ed="T"/>我比丘某甲，已行覆藏日，已從僧乞六夜摩
<lb n="0099c25" ed="T"/>那埵，僧已與我六夜摩那埵；我某甲比丘，從
<lb n="0099c26" ed="T"/>今日行，白大德僧知，我行摩那埵<note place="inline">三說</note>。」若行經
<lb n="0099c27" ed="T"/>一夜者，餘詞同上。乃至「僧已與我六夜摩那
<lb n="0099c28" ed="T"/>埵；我某甲比丘，已行一夜，未行五夜，白大德
<lb n="0099c29" ed="T"/>僧知，我行摩那埵<note place="inline">餘夜集此增減之</note>。」若客比丘來，唯改
<pb n="0100a" ed="T" xml:id="T40.1804.0100a"/>
<lb n="0100a01" ed="T"/>大德僧爲異，餘詞並同。</p><p xml:id="pT40p0100a0110" cb:place="inline">律云：行六夜比丘，亦
<lb n="0100a02" ed="T"/>同行別住覆藏法；唯常在僧中宿、日日白，爲
<lb n="0100a03" ed="T"/>異<note place="inline">非謂與僧同處宿也</note>。《僧祇》：因數數犯僧殘，如波逸提乃
<lb n="0100a04" ed="T"/>至越毘尼悔，故便制六夜懺悔，二十人中出
<lb n="0100a05" ed="T"/>罪。此上二行中，若覆，與前法；不覆，與後法；同
<lb n="0100a06" ed="T"/>俱出罪。若二法中重犯者，各壞二法，皆重與
<lb n="0100a07" ed="T"/>本日治之。餘如別<anchor xml:id="nkr_note_orig_0100001" n="0100001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0100001" n="0100001"/><anchor xml:id="beg0100001" n="0100001"/>迷<anchor xml:id="end0100001"/>。</p><p xml:id="pT40p0100a0709" cb:place="inline">三與出罪法。先敎乞
<lb n="0100a08" ed="T"/>云：「大德僧聽！我某甲比丘，犯故漏失、摩觸、麁
<lb n="0100a09" ed="T"/>語三僧殘罪，各不憶數，或覆藏一夜乃至百
<lb n="0100a10" ed="T"/>夜已，從僧乞百夜覆藏羯磨，僧已與我某甲
<lb n="0100a11" ed="T"/>比丘百夜覆藏羯磨；我某甲比丘，已行覆藏
<lb n="0100a12" ed="T"/>日，已<anchor xml:id="nkr_note_orig_0100002" n="0100002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0100002" n="0100002"/><anchor xml:id="beg0100002" n="0100002"/>行<anchor xml:id="end0100002"/>僧乞六夜摩那埵，僧已與我六夜摩
<lb n="0100a13" ed="T"/>那埵；我某甲比丘，已行六夜摩那埵竟，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0100003" n="0100003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0100003" n="0100003"/><anchor xml:id="beg0100003" n="0100003"/>令<anchor xml:id="end0100003"/>從
<lb n="0100a14" ed="T"/>衆僧乞出罪羯磨，願僧與我出罪羯磨。慈憫
<lb n="0100a15" ed="T"/>故<note place="inline">三說</note>！」</p><p xml:id="pT40p0100a1504" cb:place="inline">羯磨者如前作法，和白言：「大德僧聽！此
<lb n="0100a16" ed="T"/>某甲比丘，犯故漏失、摩觸、麁語三僧殘罪，各
<lb n="0100a17" ed="T"/>不憶數，或覆藏一夜乃至百夜，已從僧乞百
<lb n="0100a18" ed="T"/>夜覆藏羯磨，僧已與某甲比丘百夜覆藏羯
<lb n="0100a19" ed="T"/>磨；此某甲比丘，已行覆藏日，已從僧乞六夜
<lb n="0100a20" ed="T"/>摩那埵，僧已與彼六夜摩那埵；此某甲比丘，
<lb n="0100a21" ed="T"/>已行六夜摩那埵竟，令從僧乞出罪羯磨。若
<lb n="0100a22" ed="T"/>僧時到僧忍聽：僧今與某甲比丘出罪羯磨。
<lb n="0100a23" ed="T"/>白如是。」「大德僧聽！此某甲比丘，犯故漏失、摩
<lb n="0100a24" ed="T"/>觸、麁語三僧殘罪，各不憶數，或覆藏一夜乃
<lb n="0100a25" ed="T"/>至百夜，已從僧乞百夜覆藏羯磨，僧已與彼
<lb n="0100a26" ed="T"/>百夜覆藏羯磨；彼某甲比丘，已行覆藏日，已
<lb n="0100a27" ed="T"/>從僧乞六夜摩那埵，僧已與彼六夜摩那埵；
<lb n="0100a28" ed="T"/>此某甲比丘，已行六夜摩那埵竟，今從僧乞
<lb n="0100a29" ed="T"/>出罪羯磨，僧今與某甲比丘出罪羯磨。誰諸
<pb n="0100b" ed="T" xml:id="T40.1804.0100b"/>
<lb n="0100b01" ed="T"/>長老忍：僧與某甲比丘出罪羯磨者，默然；誰
<lb n="0100b02" ed="T"/>不忍者，說。是初羯磨<note place="inline">第二第三亦爾</note>。」「僧已忍，與某甲比
<lb n="0100b03" ed="T"/>丘出罪羯磨竟。僧忍，默然故。是事如是持。」</p><p xml:id="pT40p0100b0317" cb:place="inline">與
<lb n="0100b04" ed="T"/>出罪已，依《僧祇律》，當敎示言：「善男子！佛在
<lb n="0100b05" ed="T"/>世比丘，能受戒、能持戒、能得聖果；滅後比丘，
<lb n="0100b06" ed="T"/>能受戒、能破戒、能入惡道。行者旣內無護心，
<lb n="0100b07" ed="T"/>外縱身口，今犯此罪，垂至死處；猶有勝因，改
<lb n="0100b08" ed="T"/>心懺悔，大衆隨喜，汝幸自慶！故文云：自今已
<lb n="0100b09" ed="T"/>去，形心淸淨，如無憂花，更勿復犯。縱更續犯，
<lb n="0100b10" ed="T"/>怖心難生；縱怖心生，懺罪無處。故論云：若二
<lb n="0100b11" ed="T"/>十淸淨比丘，出僧殘罪，我法不滅。今時惡世，
<lb n="0100b12" ed="T"/>尙不喜聞犯名，豈當聽汝懺者！」如是種種因
<lb n="0100b13" ed="T"/>緣，爲說割斷之意。幷引《涅槃經》：以貪欲習故，
<lb n="0100b14" ed="T"/>死入地獄畜生餓鬼；從彼得出，還爲鳩鴿雞
<lb n="0100b15" ed="T"/>雀等。</p><p xml:id="pT40p0100b1503" cb:place="inline">三懺偷蘭遮法，分二：初明罪相，二立懺
<lb n="0100b16" ed="T"/>儀。</p><p xml:id="pT40p0100b1602" cb:place="inline">初中分二。</p><p xml:id="pT40p0100b1606" cb:place="inline">一者從生偷蘭，謂初、二篇下方
<lb n="0100b17" ed="T"/>便。若依《十誦》：初篇生重，此是近方便，謂身口
<lb n="0100b18" ed="T"/>相加，未得暢遂者，應一切僧中悔；若初篇生
<lb n="0100b19" ed="T"/>輕，二篇生重，應界外四比丘衆中悔；若僧殘
<lb n="0100b20" ed="T"/>生輕，應一比丘前悔，其懺法與波逸提同。</p><p xml:id="pT40p0100b2017" cb:place="inline">二
<lb n="0100b21" ed="T"/>者自性偷蘭，亦名獨頭，亦分三品：云何名重？
<lb n="0100b22" ed="T"/>謂盜僧食具、十方現前物，偷四錢、及非人重
<lb n="0100b23" ed="T"/>物等，須大衆懺。云何名中？破羯磨僧；盜三
<lb n="0100b24" ed="T"/>錢已下僧私之物；一有衣一無衣相觸，作僧
<lb n="0100b25" ed="T"/>殘境界；如是等類，對小衆懺。云何名下？如律
<lb n="0100b26" ed="T"/>云：畜用人髮，剃三處毛、灌下部、露身行，著外
<lb n="0100b27" ed="T"/>道衣、畜石鉢、食生肉血等。《僧祇》：瞋心裂破三
<lb n="0100b28" ed="T"/>衣鉢、破塔等，並偷蘭，用一人懺。律中：初二篇
<lb n="0100b29" ed="T"/>下，敎人犯偷蘭者，並是究竟，輕重同上懺之。</p>
<pb n="0100c" ed="T" xml:id="T40.1804.0100c"/>
<lb n="0100c01" ed="T"/><p xml:id="pT40p0100c0101">二正加法，分三：謂大衆、小衆、一人法。</p><p xml:id="pT40p0100c0115" cb:place="inline">初明大
<lb n="0100c02" ed="T"/>衆者。就中分七：初乞。《多論》中，莫問輕重，悉隨
<lb n="0100c03" ed="T"/>僧三乞，然後請懺悔主。其受懺者單白已，對
<lb n="0100c04" ed="T"/>首三悔，文如波逸提法。今明立大衆，要具五
<lb n="0100c05" ed="T"/>人以上，方得行之。並界中僧集已，具修威儀，
<lb n="0100c06" ed="T"/>至僧中，禮足已，先陳過於僧，然後乞云：「大德
<lb n="0100c07" ed="T"/>僧聽！我某甲比丘，犯<anchor xml:id="beg_2b" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_2b"/>方便重偷蘭遮罪，
<lb n="0100c08" ed="T"/>不憶數。今從衆僧乞懺悔，願僧聽我某甲懺
<lb n="0100c09" ed="T"/>悔。慈慜故<note place="inline">三說</note>！」二明請懺悔主。應至淸淨比丘
<lb n="0100c10" ed="T"/>所，合掌互跪，請云：「大德一心念！我某甲比丘，
<lb n="0100c11" ed="T"/>今請大德爲偷蘭遮懺悔主，願大德爲我作
<lb n="0100c12" ed="T"/>偷蘭遮懺悔主。慈<anchor xml:id="beg_2c" type="star"/>慜<anchor xml:id="end_2c"/>故！<note place="inline">三說</note>」三懺主單白，索欲
<lb n="0100c13" ed="T"/>問和，答云：「犯重罪偷蘭遮，單白受懺羯磨！」應
<lb n="0100c14" ed="T"/>白言：「大德僧聽！此某甲比丘，犯<anchor xml:id="beg_2d" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_2d"/>方便重
<lb n="0100c15" ed="T"/>偷蘭遮罪，不憶數，今從衆僧乞懺悔。若僧時
<lb n="0100c16" ed="T"/>到僧忍聽：我某甲比丘，受某甲比丘懺悔。白
<lb n="0100c17" ed="T"/>如是。」四當爲說罪名、罪種、罪相、破戒餘習，如
<lb n="0100c18" ed="T"/>前後懺中。五正明捨罪，文云：「大德一心念！我
<lb n="0100c19" ed="T"/>某甲犯<anchor xml:id="beg_2e" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_2e"/>方便重偷蘭遮罪，不憶數，今向大
<lb n="0100c20" ed="T"/>德發露懺悔，不敢覆藏……」餘詞如後捨墮中說。
<lb n="0100c21" ed="T"/>六呵責云：「自責汝心生厭離！」答言：「爾！」第七，上
<lb n="0100c22" ed="T"/>之七相，律論各題；及論附事，皆不整頓。今通
<lb n="0100c23" ed="T"/>引誠用，想無紊亂。且據一罪，餘者準之。</p><p xml:id="pT40p0100c2316" cb:place="inline">第二
<lb n="0100c24" ed="T"/>小衆者。《十誦》：四人爲小衆，若受他懺，則無單
<lb n="0100c25" ed="T"/>白，止得口問邊人。《四分》〈滅諍〉中，小衆者，二三
<lb n="0100c26" ed="T"/>人也。縱有四人，止同小法；以《僧祇》正斷五人
<lb n="0100c27" ed="T"/>爲捨墮故，如上卷所明。立法有七，須乞懺法
<lb n="0100c28" ed="T"/><note place="inline">同上餘者</note>：初明請懺主，一如大衆。二受懺者問邊
<lb n="0100c29" ed="T"/>人取和，比捨墮中。三爲說罪名、種、相。四正捨
<pb n="0101a" ed="T" xml:id="T40.1804.0101a"/>
<lb n="0101a01" ed="T"/>罪，其詞曰：「大德一心念！我某甲比丘，犯摩觸
<lb n="0101a02" ed="T"/>女人身上衣偷蘭遮，不憶數<note place="inline">憶者言之</note>，今向大德
<lb n="0101a03" ed="T"/>發露，不敢覆藏……」餘詞如常所述。五呵責。六立
<lb n="0101a04" ed="T"/>誓。並同上。</p><p xml:id="pT40p0101a0405" cb:place="inline">第三一人懺者。五法：一請懺主。二
<lb n="0101a05" ed="T"/>爲說名、種、相等。三正捨罪，牒前下品罪名陳
<lb n="0101a06" ed="T"/>露。四呵責。五立誓。並同。</p><p xml:id="pT40p0101a0610" cb:place="inline">上來三懺，事旣是稀；
<lb n="0101a07" ed="T"/>非謂事稀，罪多懺少故也！然智人犯過，思悔
<lb n="0101a08" ed="T"/>必多；脫隱而不出，卽成疎略。文已繁廣，事實
<lb n="0101a09" ed="T"/>遺漏；必若懺滌，足爲準量。</p><p xml:id="pT40p0101a0911" cb:place="inline">下之四篇，人喜懷
<lb n="0101a10" ed="T"/>犯；故在初首，曲更條緖。謂律中犯懺，必須識
<lb n="0101a11" ed="T"/>知不疑；善宜名種，依聚歷別；同篇合懺，異聚
<lb n="0101a12" ed="T"/>別悔。又牒罪入法，隨數稱之；若忘不知，乃云
<lb n="0101a13" ed="T"/>不憶。又見有行懺者，是非未分，輒爲懺主，端
<lb n="0101a14" ed="T"/>坐受懺；前人旣不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101001" n="0101001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0101001" n="0101001"/><anchor xml:id="beg0101001" n="0101001"/>行懺者。是非未分。輒爲
<lb n="0101a15" ed="T"/>懺主。端坐受懺。前人旣不<anchor xml:id="end0101001"/>自曉，故請治之。或
<lb n="0101a16" ed="T"/>云衆學諸罪，或云預是罪者，或若有迷忘，或
<lb n="0101a17" ed="T"/>二篇同懺，或無犯而言犯，或犯重而云輕。如
<lb n="0101a18" ed="T"/>此失法之愆，罪非逃隱；反成自累，何能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101002" n="0101002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0101002" n="0101002"/><anchor xml:id="beg0101002" n="0101002"/>辨<anchor xml:id="end0101002"/>他。
<lb n="0101a19" ed="T"/>故須照達罪懺，明逾水鏡；使彼此無私隱，情
<lb n="0101a20" ed="T"/>事有相應，則可爲順敎佛子矣！何者？以律宗
<lb n="0101a21" ed="T"/>約相，違相心事俱非；不類大乘，三報同皆一
<lb n="0101a22" ed="T"/>懺。餘如《戒本》、《羯磨疏》述。</p><p xml:id="pT40p0101a2210" cb:place="inline">第四懺波逸提法。分
<lb n="0101a23" ed="T"/>二：初明三十捨墮，後約九十。</p><p xml:id="pT40p0101a2312" cb:place="inline">初中分三：謂僧
<lb n="0101a24" ed="T"/>法，衆多人法，對首法。</p><p xml:id="pT40p0101a2409" cb:place="inline">又初分四：一明捨財，二
<lb n="0101a25" ed="T"/>明捨心，三明捨罪，四還衣雜相。</p><p xml:id="pT40p0101a2513" cb:place="inline">初捨財中，分
<lb n="0101a26" ed="T"/>四：</p><p xml:id="pT40p0101a2602" cb:place="inline">一辯定須捨得不。又二：初總明捨法差別，
<lb n="0101a27" ed="T"/>二辨財體是非。</p><p xml:id="pT40p0101a2707" cb:place="inline">初中，三十戒內，且約僧犯；尼
<lb n="0101a28" ed="T"/>非無懺，淸心者希。僧捨墮中，自他分二：一者
<lb n="0101a29" ed="T"/>自捨，如乞蠶綿，用爲衣服，但自斬壞，不須對
<pb n="0101b" ed="T" xml:id="T40.1804.0101b"/>
<lb n="0101b01" ed="T"/>境。二者對他，道俗分二：兩種寶戒，必捨俗人；
<lb n="0101b02" ed="T"/>餘二十七，則對道捨。通局分二：乞鉢一戒，要
<lb n="0101b03" ed="T"/>本住處，又在僧中行鉢等法，違則不成；餘二
<lb n="0101b04" ed="T"/>十六，處通彼此，人含僧別。各有意致，非《鈔》者
<lb n="0101b05" ed="T"/>懷。</p><p xml:id="pT40p0101b0502" cb:place="inline">二定財體。諸捨<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101003" n="0101003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0101003" n="0101003"/><anchor xml:id="beg0101003" n="0101003"/>及<anchor xml:id="end0101003"/>多，事現三五；不過畜長、
<lb n="0101b06" ed="T"/>離衣、販賣三事；乞衣、受衣，義通犯不。並如〈隨
<lb n="0101b07" ed="T"/>相〉。就犯長中，初明長體，後相染過。長體之相，
<lb n="0101b08" ed="T"/>不過五種：一是屬受持，故不須說；以不說故，
<lb n="0101b09" ed="T"/>非是長限。如三衣、坐具、鉢盂三事，必是受持；
<lb n="0101b10" ed="T"/>隨有衣幞袋帊，並不說淨。若受百一供具，亦
<lb n="0101b11" ed="T"/>須受持。不受者有說不說，如下卷中。二是隨
<lb n="0101b12" ed="T"/>百一供身具，亦不須說。如靴鞋屩襪甁椀過
<lb n="0101b13" ed="T"/>減鉢等十六枚器，尼須說淨，僧直得畜。三隨
<lb n="0101b14" ed="T"/>重物，故不須說。如八不淨，體非隨道，律開畜
<lb n="0101b15" ed="T"/>被，故非淨限；乃至大氈褥帳等，準重不須。四
<lb n="0101b16" ed="T"/>入餘捨墮，卽不淨財，不應淨法，亦不入長。不
<lb n="0101b17" ed="T"/>同昔解，如取尼衣及販賣財，入手犯受取，過
<lb n="0101b18" ed="T"/>限又犯長。今解不然，財無再捨，罪不雙結，
<lb n="0101b19" ed="T"/>單犯別捨。不同他律，《僧祇》離衣經十日，又犯
<lb n="0101b20" ed="T"/>長罪。《四分》、《多論》單有一過。五雖入長限，是佛
<lb n="0101b21" ed="T"/>開緣。謂負債未入，他寄未入，買得未入；或雖
<lb n="0101b22" ed="T"/>入手，決捨與他；或共物未分。如是等例，是開
<lb n="0101b23" ed="T"/>限故，亦無犯長。相染之文，如上已明。二離衣
<lb n="0101b24" ed="T"/>宿，隨其二三，是犯過者，牒入文中，並必知數，
<lb n="0101b25" ed="T"/>非通三衣也。三販賣買物，三事須分，如上〈隨
<lb n="0101b26" ed="T"/>戒〉。謂且如買物，佛制俗人，而交貿俗，所取衣
<lb n="0101b27" ed="T"/>食具，一切衣鉢，甁椀紙筆墨等，無問輕重多
<lb n="0101b28" ed="T"/>少，無非爭價上下，口自斷當；雖非犯長，乃入
<lb n="0101b29" ed="T"/>買易，皆犯捨墮。若買田宅人畜几桉床席，但
<pb n="0101c" ed="T" xml:id="T40.1804.0101c"/>
<lb n="0101c01" ed="T"/>作吉懺，不須入捨。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0101004" n="0101004"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0101004" n="0101004"/><anchor xml:id="beg0101004" n="0101004"/>長<anchor xml:id="end0101004"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0101005" n="0101005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0101005" n="0101005"/><anchor xml:id="beg0101005" n="0101005"/>販<anchor xml:id="end0101005"/>易衣物散多，當
<lb n="0101c02" ed="T"/>隨物處別捨，其罪一處總治；治罪旣竟，次第
<lb n="0101c03" ed="T"/>還衣。若雖捨衣，有盡不盡；犯長相染，餘捨
<lb n="0101c04" ed="T"/>通成。</p><p xml:id="pT40p0101c0403" cb:place="inline">二忘見本物成不者。謂捨衣多忘，喜相
<lb n="0101c05" ed="T"/>染決。若捨衣竟，若還衣已，說淨訖，忽見忘物；
<lb n="0101c06" ed="T"/>前捨說淨，二法兩成；後所忘者，更將捨墮。若
<lb n="0101c07" ed="T"/>還財未說而見忘物，並卽相染，通將入犯長；
<lb n="0101c08" ed="T"/>捨之前財，雖是乞衣販博，捨還事同新得，如
<lb n="0101c09" ed="T"/>法說淨；但爲長忘相染，故不得說，還作長捨。
<lb n="0101c10" ed="T"/>若言忘者施他，此亦不成；以作屬己前生，後
<lb n="0101c11" ed="T"/>乃恐染而捨；此非淨施，佛不許之。文云：若捨
<lb n="0101c12" ed="T"/>已，然後遣也。其所忘物，若是販賣餘捨，片無
<lb n="0101c13" ed="T"/>相染。言相染者，十日、一月、急施過後三戒，相
<lb n="0101c14" ed="T"/>通相染。以此事勞，捨財衣前，預生捨念，決屬
<lb n="0101c15" ed="T"/>三寶別人者，成。捨後更取，則是重盜，不入此
<lb n="0101c16" ed="T"/>戒，須知。</p><p xml:id="pT40p0101c1604" cb:place="inline">三修捨威儀。其衣物，三處束幞：一長
<lb n="0101c17" ed="T"/>衣幞，二是離衣，三諸雜捨。若衣財多段，須一
<lb n="0101c18" ed="T"/>一捨。今通連束，《論》云：一捨得成。又恐忘物相
<lb n="0101c19" ed="T"/>染，故須歷別。是長有染，雜捨則通；離衣一種，
<lb n="0101c20" ed="T"/>染亦不得。如是將來僧中，收聚一處。彼比丘
<lb n="0101c21" ed="T"/>應偏露右肩，脫革屣，四向禮僧足，互跪合掌，
<lb n="0101c22" ed="T"/>曲身低頭執衣。</p><p xml:id="pT40p0101c2207" cb:place="inline">四正說捨詞。未得卽說僧中
<lb n="0101c23" ed="T"/>上座，應吿不來諸比丘說欲，及淸淨得和合
<lb n="0101c24" ed="T"/>已，然後方捨。以律云，此捨墮衣應捨與僧，若
<lb n="0101c25" ed="T"/>衆多人、若一人；不得別衆捨；若捨，不成，得罪。
<lb n="0101c26" ed="T"/>文相如是，臨事多忘。然後捨云：「大德僧聽！我
<lb n="0101c27" ed="T"/>某甲比丘，故畜衆多<note place="inline">若少云數</note>長衣<note place="inline">若財</note>，過限不淨施，
<lb n="0101c28" ed="T"/>犯捨墮；故離僧伽梨，犯捨墮<note place="inline">餘二衣準著下法中更不述</note>；買得
<lb n="0101c29" ed="T"/>衣物<note place="inline">若干衆多</note>，犯捨墮<note place="inline">餘有隨事言之</note>。今持此衣物捨與僧。」
<pb n="0102a" ed="T" xml:id="T40.1804.0102a"/>
<lb n="0102a01" ed="T"/>一說。</p><p xml:id="pT40p0102a0103" cb:place="inline">二明捨心法。前明捨財，乃離罪緣法；後
<lb n="0102a02" ed="T"/>明捨罪，除<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102001" n="0102001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0102001" n="0102001"/><anchor xml:id="beg0102001" n="0102001"/>惑<anchor xml:id="end0102001"/>報法；今明捨心，正除罪因。以貯
<lb n="0102a03" ed="T"/>畜相續，無心捨淨，今故犯罪；捨已猶畜，貪心
<lb n="0102a04" ed="T"/>尤結；罪因不除，雖懺還犯。此謂長財之捨，不
<lb n="0102a05" ed="T"/>同餘雜罪種；若取通理，要斷後畜爲先。故文
<lb n="0102a06" ed="T"/>中，由決捨與他，彼不還者，但得小罪，止是失
<lb n="0102a07" ed="T"/>法之愆。《四分》一律，宗是大乘，虛通無係，故發
<lb n="0102a08" ed="T"/>言誠，事無滯結；若依他部，一捨已後，無反還
<lb n="0102a09" ed="T"/>求，任僧處斷。或入常住，或入四方，或觀所
<lb n="0102a10" ed="T"/>須，或棄山水。卽同此律，斬壞入厨，施僧施俗。
<lb n="0102a11" ed="T"/>故知行者，若欲捨墮，先須捨心；若心不捨，兩
<lb n="0102a12" ed="T"/>相勞擾。但人見狹，性非通遠；口雖世表，行寔
<lb n="0102a13" ed="T"/>庸陋。今若不捨，要必歸死；捨身任業，一毫莫
<lb n="0102a14" ed="T"/>隨。而不思大事，任世送終；以此經生，生亦虛
<lb n="0102a15" ed="T"/>過。但知僧能除罪，行紹佛蹤；何得以世浮財，
<lb n="0102a16" ed="T"/>勞心役慮。豈唯故爲虛誡，聖論明文須知。《薩
<lb n="0102a17" ed="T"/>婆多》云：衣已捨，罪已悔，畜心斷；當日得本財
<lb n="0102a18" ed="T"/>及意外財，得受。二衣已捨，罪未悔，畜心斷；當
<lb n="0102a19" ed="T"/>日得本財及外財，得吉羅。三衣捨與他，罪已悔，
<lb n="0102a20" ed="T"/>畜心不斷；當日餘日，得本財及意外財，並犯
<lb n="0102a21" ed="T"/>捨墮。此句正是捨心之模要，餘句如《疏》。</p><p xml:id="pT40p0102a2116" cb:place="inline">三明
<lb n="0102a22" ed="T"/>捨罪法，有七：</p><p xml:id="pT40p0102a2206" cb:place="inline">一對僧乞懺者。在僧中，如前威
<lb n="0102a23" ed="T"/>儀，合掌口言：「大德僧聽！某甲比丘，故畜衆多
<lb n="0102a24" ed="T"/>長財不說淨，犯捨墮<note place="inline">若過限者，有則言之，餘不過限，但誦上言也</note>；離僧
<lb n="0102a25" ed="T"/>伽梨宿，犯捨墮。是衣已捨與僧。是中各有
<lb n="0102a26" ed="T"/>波逸提罪<note place="inline">長衣云衆多，則罪不憶數；若言一二，亦須述數多少；若三衣，一向知數。若借衣受持，
<lb n="0102a27" ed="T"/>但懺離罪，衣不須捨。若犯多時者云：</note>犯捨長財，已用壞盡；各犯根本
<lb n="0102a28" ed="T"/>波逸提罪，不憶數<note place="inline">若憶數者，隨有言之；餘買得財等，用盡亦爾</note>。今從衆僧
<lb n="0102a29" ed="T"/>乞懺悔，願僧聽我某甲比丘懺悔。慈憫故！<note place="inline">此法
<pb n="0102b" ed="T" xml:id="T40.1804.0102b"/>
<lb n="0102b01" ed="T"/>出律〈戒諍法〉中，文不具足，準須具列</note>。」如是三說已，上座吿僧云：「大
<lb n="0102b02" ed="T"/>衆受彼懺悔！」</p><p xml:id="pT40p0102b0206" cb:place="inline">二請懺悔主。必須根本俗人已
<lb n="0102b03" ed="T"/>來，不破五戒、八戒；入佛法中，不犯十戒、具戒
<lb n="0102b04" ed="T"/>中重者；下四聚罪，曾經依律懺法者。然後受
<lb n="0102b05" ed="T"/>他請。所以須簡者，佛言：有犯者，不得受他懺
<lb n="0102b06" ed="T"/>悔；不得向有犯者解罪。亦不同昔，下至不同
<lb n="0102b07" ed="T"/>犯。此妄引《五分》正文。彼中開命難大緣，不問
<lb n="0102b08" ed="T"/>同犯不同犯，俱開。今是閑預，必是非法。律中
<lb n="0102b09" ed="T"/>令覓淸淨比丘；若無，不得說戒懺悔。正明請
<lb n="0102b10" ed="T"/>法。律雖不出，事須義立。應至淸淨者前，互跪
<lb n="0102b11" ed="T"/>合掌云：「大德一心念！我某甲比丘，請大德爲
<lb n="0102b12" ed="T"/>波逸提懺悔主，願大德爲我作波逸提懺悔
<lb n="0102b13" ed="T"/>主。慈憫故！」三請已，未得答可不。</p><p xml:id="pT40p0102b1313" cb:place="inline">三懺主單白。
<lb n="0102b14" ed="T"/>和僧索欲問和，答已，白言：「大德僧聽！某甲比
<lb n="0102b15" ed="T"/>丘，故畜衆多長財不說淨，犯捨墮；離僧伽梨
<lb n="0102b16" ed="T"/>宿，犯捨墮。此諸衣物已捨與僧。是中犯長波
<lb n="0102b17" ed="T"/>逸提罪，不憶數；離僧伽梨一波逸提；犯長捨
<lb n="0102b18" ed="T"/>財已用壞盡；亦有根本波逸提罪，不憶數。今
<lb n="0102b19" ed="T"/>從衆僧乞懺悔。若僧時到僧忍聽：我某甲比
<lb n="0102b20" ed="T"/>丘，受某甲比丘懺悔。白如是。」作是白已，前所
<lb n="0102b21" ed="T"/>懺者大於己者，吿云：「爾！」若小者，云：「可受汝懺
<lb n="0102b22" ed="T"/>悔！」</p><p xml:id="pT40p0102b2202" cb:place="inline">四爲說罪名種相、破戒餘習。先爲說持破
<lb n="0102b23" ed="T"/>之相，後分別輕重悔法。當量前事吿之。若是
<lb n="0102b24" ed="T"/>犯長者，云：比丘之法，本無積聚；《涅槃》文證，不
<lb n="0102b25" ed="T"/>名爲僧；今以凡心違於佛敎，甚可恥等。若離
<lb n="0102b26" ed="T"/>衣者，吿云：佛言：我爲諸弟子結戒，寧死不犯。
<lb n="0102b27" ed="T"/>比丘止有三衣鉢器，行必隨身，猶如飛鳥，無所
<lb n="0102b28" ed="T"/>顧戀。今慢佛正法，不制隨身，制者留著，豈成
<lb n="0102b29" ed="T"/>佛子。若離此衣，生名破戒之人；妄食信施，所
<pb n="0102c" ed="T" xml:id="T40.1804.0102c"/>
<lb n="0102c01" ed="T"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0102002" n="0102002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0102002" n="0102002"/><anchor xml:id="beg0102002" n="0102002"/>執<anchor xml:id="end0102002"/>鉢盂，卽洋銅器；所著衣者，是熱鐵鍱；出在
<lb n="0102c02" ed="T"/>《大論》，豈是凡言。乃至破戒餘習，破戒衣食故，
<lb n="0102c03" ed="T"/>入畜生中，別受無毛蟲鳥，噉糞衆生等。如是
<lb n="0102c04" ed="T"/>隨機，約略斬斫五三句要害事，以示語之。但
<lb n="0102c05" ed="T"/>犯罪長時，心智頑鈍，雖聞苦語，末足動心者；
<lb n="0102c06" ed="T"/>亦不必誡示，亦不勞爲受，以相續故也。次爲
<lb n="0102c07" ed="T"/>說罪名。名有三種：一者根本波逸提，此最後
<lb n="0102c08" ed="T"/>懺。二者從生根本三突吉羅，在根本前懺。三
<lb n="0102c09" ed="T"/>者從生覆藏六品吉羅，最在前懺。云何六品？
<lb n="0102c10" ed="T"/>一者根本覆吉羅，經初夜一品，第二夜一品，
<lb n="0102c11" ed="T"/>例餘著用、默妄，各有二品，通前六品。並據犯
<lb n="0102c12" ed="T"/>者言之。必無此九品，亦不得謹誦。大見誦者，
<lb n="0102c13" ed="T"/>故重言之。猶恐有誦者，知復柰何，當復柰何。
<lb n="0102c14" ed="T"/>今正初懺六品覆藏。律文在前，不得合墮。應
<lb n="0102c15" ed="T"/>請一比丘，卽向所請者亦得，口言：「大德一心
<lb n="0102c16" ed="T"/>念！我某甲比丘，請大德爲突吉羅懺悔主，願
<lb n="0102c17" ed="T"/>大德爲我作突吉羅懺悔主。慈憫故！」三請已。
<lb n="0102c18" ed="T"/>二正悔罪，應言：「大德一心念！我某甲比丘，故
<lb n="0102c19" ed="T"/>畜衆多長衣不說淨，犯捨墮；離僧伽梨宿，犯
<lb n="0102c20" ed="T"/>一捨墮；並不發露犯突吉羅，經夜覆藏，隨夜
<lb n="0102c21" ed="T"/>展轉覆藏；幷著用前犯捨衣突吉羅，經夜覆
<lb n="0102c22" ed="T"/>藏，隨夜展轉覆藏；經僧說戒，九處三問默妄
<lb n="0102c23" ed="T"/>突吉羅罪，經夜覆藏，隨夜展轉覆藏。如是六
<lb n="0102c24" ed="T"/>品，各是突吉羅，各不憶數。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0102003" n="0102003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0102003" n="0102003"/><anchor xml:id="beg0102003" n="0102003"/>今<anchor xml:id="end0102003"/>向大德懺悔，不
<lb n="0102c25" ed="T"/>敢覆藏，願大德憶我！」吿言：「自責心，生厭離！」答
<lb n="0102c26" ed="T"/>言「爾！」二次懺三小罪。根本、著用捨墮，律中，《善
<lb n="0102c27" ed="T"/>見》俱結罪名；說戒默妄，文亦同此。如前請訖，
<lb n="0102c28" ed="T"/>更不重言。但正懺本罪，應言：「大德一心念！我
<lb n="0102c29" ed="T"/>某甲比丘，故畜長財衆多不說淨，犯衆多波
<pb n="0103a" ed="T" xml:id="T40.1804.0103a"/>
<lb n="0103a01" ed="T"/>逸提罪；離僧伽梨，犯一波逸提罪；各經夜覆
<lb n="0103a02" ed="T"/>藏，犯突吉羅罪，如上多少；又經僧說戒，九處
<lb n="0103a03" ed="T"/>三問默妄突吉羅罪，不憶數；又著用不如法
<lb n="0103a04" ed="T"/>衣，犯衆多突吉羅罪。今向大德懺悔，願大德
<lb n="0103a05" ed="T"/>憶我！<note place="inline">一說</note>」呵責立誓如前。然懺法繁重，生善致
<lb n="0103a06" ed="T"/>難。恐停勞僧衆，當於捨衣前，別處悔九品小
<lb n="0103a07" ed="T"/>罪；臨至僧中，單題根本者，最是機要。</p><p xml:id="pT40p0103a0715" cb:place="inline">五正
<lb n="0103a08" ed="T"/>悔本罪法。應在受悔人前，具儀，口云：「大德一
<lb n="0103a09" ed="T"/>心念！我某甲比丘，故畜長衣衆多，不說淨，犯
<lb n="0103a10" ed="T"/>捨墮；故離僧伽梨，犯捨墮。此衣物已捨與僧。
<lb n="0103a11" ed="T"/>各犯波逸提罪，如上犯數；又犯長捨財，已用
<lb n="0103a12" ed="T"/>壞盡；各犯根本波逸提罪，不憶數<note place="inline">若無著用，自上來並不須
<lb n="0103a13" ed="T"/>也</note>。今向大德發露懺悔，不敢覆藏；懺悔則安
<lb n="0103a14" ed="T"/>樂，不懺悔不安樂，憶念犯發露，知而不敢
<lb n="0103a15" ed="T"/>覆藏。願大德憶我淸淨，戒身具足，淸淨布薩！
<lb n="0103a16" ed="T"/><note place="inline">三說</note>」</p><p xml:id="pT40p0103a1603" cb:place="inline">六呵責治。應吿云：「汝自責心，生厭離！」</p><p xml:id="pT40p0103a1617" cb:place="inline">七立
<lb n="0103a17" ed="T"/>誓言：「爾！」</p><p xml:id="pT40p0103a1704" cb:place="inline">大段四門，還衣雜法。初料簡是非。三
<lb n="0103a18" ed="T"/>十戒中，五長戒者，必須畜斷，然後得還；非五
<lb n="0103a19" ed="T"/>長者，本以受取違法，不由畜過，當座還之。今
<lb n="0103a20" ed="T"/>行事者，恐畜心不斷，故令經宿還。今不同之，
<lb n="0103a21" ed="T"/>必不斷心，多日亦犯；若捨心斷，當日得還，如
<lb n="0103a22" ed="T"/>上論文。今且依循舊法。若五長者，謂十日衣、
<lb n="0103a23" ed="T"/>一月衣、長鉢、七日藥、急施過後畜等，經宿還
<lb n="0103a24" ed="T"/>之。律云：若大衆多，難集；彼比丘有因緣事，欲
<lb n="0103a25" ed="T"/>遠行，僧卽應還彼衣。彼得衣已，屛處付之，須
<lb n="0103a26" ed="T"/>作展轉羯磨，其文如亡人輕物法，加云：「僧今
<lb n="0103a27" ed="T"/>持是衣，與某甲比丘；某甲比丘，當還某甲比
<lb n="0103a28" ed="T"/>丘。白如是。」餘詞並同直付法。律云：應問彼
<lb n="0103a29" ed="T"/>言：「此衣與誰？」隨彼與者與之。若非五長，及
<pb n="0103b" ed="T" xml:id="T40.1804.0103b"/>
<lb n="0103b01" ed="T"/>是五長明日還者，直作羯磨還之。和索問緣，
<lb n="0103b02" ed="T"/>答訖白言：「大德僧聽！某甲比丘，故離僧伽梨
<lb n="0103b03" ed="T"/>宿犯捨墮<note place="inline">販賣買財隨稱</note>，是諸衣物已捨與僧。若僧時
<lb n="0103b04" ed="T"/>到僧忍聽：僧今持是衣物還某甲比丘。白如
<lb n="0103b05" ed="T"/>是。」「大德僧聽！某甲比丘，故離僧伽梨宿犯捨
<lb n="0103b06" ed="T"/>墮，此衣已捨與僧；僧今持是衣，還某甲比丘。
<lb n="0103b07" ed="T"/>誰諸長老忍：僧今持是衣還某甲比丘者，默
<lb n="0103b08" ed="T"/>然；誰不忍者，說。僧已忍，還某甲比丘衣竟。僧
<lb n="0103b09" ed="T"/>忍，默然故。是事如是持。」律中若不還衣者，得
<lb n="0103b10" ed="T"/>吉羅。若依他部，如前具解。又如下卷〈諸部別
<lb n="0103b11" ed="T"/>行〉事中。問：先懺根本，後懺吉羅，罪滅不？答：如
<lb n="0103b12" ed="T"/>僧殘不異故，罪不得出。問：四人單白，得受懺
<lb n="0103b13" ed="T"/>不？答：前已明之，並須五人已上，方行羯磨；四
<lb n="0103b14" ed="T"/>人若作，但得對首，如上卷中。餘有諸捨，如別
<lb n="0103b15" ed="T"/>篇自現，故不廣述。</p><p xml:id="pT40p0103b1508" cb:place="inline">二明衆多人捨，有三：初對
<lb n="0103b16" ed="T"/>四人捨法。捨財、還財，如前僧法不異。捨心亦
<lb n="0103b17" ed="T"/>同，乃至一人，豈有須畜。若論捨罪，則有六種。
<lb n="0103b18" ed="T"/>前須乞懺，由對僧也；以對別故，則無白文。餘
<lb n="0103b19" ed="T"/>詞同上，但改單白爲問邊人言：「諸長老！若長
<lb n="0103b20" ed="T"/>老聽我受某甲比丘懺悔者，我當受。」彼言：「爾！」
<lb n="0103b21" ed="T"/>餘如《刪補羯磨》。對三人、二人，法亦大同。旣是全
<lb n="0103b22" ed="T"/>別，初捨衣云：「衆多大德一心念！」然後自陳；後
<lb n="0103b23" ed="T"/>云：「捨與衆多大德。」捨罪中，問邊人與上無異，
<lb n="0103b24" ed="T"/>餘法並同。二部還衣，前須羯磨，自他是僧；後
<lb n="0103b25" ed="T"/>別人法，口和還得。</p><p xml:id="pT40p0103b2508" cb:place="inline">對一人法，大略可知。捨財
<lb n="0103b26" ed="T"/>還衣，直對而已。若論除罪，無邊人故，但具五
<lb n="0103b27" ed="T"/>法。如上謹依，易知不述。</p><p xml:id="pT40p0103b2710" cb:place="inline">二明懺九十單墮法。
<lb n="0103b28" ed="T"/>當隨犯多少，總別通懺，方法同前。恐後進未
<lb n="0103b29" ed="T"/>知，更重生一位。且託妄語爲緣，自餘有犯，隨
<pb n="0103c" ed="T" xml:id="T40.1804.0103c"/>
<lb n="0103c01" ed="T"/>名牒入。若有從生之罪，如前根本之初懺之；
<lb n="0103c02" ed="T"/>或九品、六品、四品、三品、二品，依知有無。如過
<lb n="0103c03" ed="T"/>量坐具、新色三衣，並有著用，故須先悔，並同
<lb n="0103c04" ed="T"/>前示。二正懺法。先請一淸淨知律比丘，堪解
<lb n="0103c05" ed="T"/>罪者，共在空靜處，或對佛像前，具儀請之。請
<lb n="0103c06" ed="T"/>法如上不異。三請已，當爲分別罪名種相三
<lb n="0103c07" ed="T"/>種，又爲說持破兩相，令生怖心。如上具懺已，
<lb n="0103c08" ed="T"/>然後悔根本法，詞云：「大德一心念！我某甲比
<lb n="0103c09" ed="T"/>丘，犯故妄語一波逸提罪，今向大德發露懺
<lb n="0103c10" ed="T"/>悔。」餘如前說。《善見》云：若生時惡罵，彼人若入
<lb n="0103c11" ed="T"/>涅槃，罵者求悔，當於涅槃處作懺悔；懺悔已，
<lb n="0103c12" ed="T"/>天道門不閉。</p><p xml:id="pT40p0103c1206" cb:place="inline">五明懺提舍尼法。昔云：與波逸
<lb n="0103c13" ed="T"/>提同，一說爲異。今依律戒，自立懺法，不取人
<lb n="0103c14" ed="T"/>語。隨相四罪，文中具頒。先請一淸淨比丘，文
<lb n="0103c15" ed="T"/>云：「今請大德，爲波羅提提舍尼懺悔主。」餘上
<lb n="0103c16" ed="T"/>下文同前。二爲分別罪相。三正說捨罪，文云：
<lb n="0103c17" ed="T"/>「大德一心念！我某甲比丘，無病從非親尼自
<lb n="0103c18" ed="T"/>手受食食。大德！我犯可呵法，所不應爲，今向
<lb n="0103c19" ed="T"/>大德悔過。」一說便止。呵治立誓，《僧祇》懺法云，
<lb n="0103c20" ed="T"/>餘詞大同《四分》。前人問：「汝見罪不？」答言：「見！」語
<lb n="0103c21" ed="T"/>云：「愼勿更作！」答言：「頂戴持！」</p><p xml:id="pT40p0103c2111" cb:place="inline">六懺突吉羅法。此
<lb n="0103c22" ed="T"/>篇懺儀，亦有多別；先出方軌，後立條例。突吉
<lb n="0103c23" ed="T"/>羅罪，依律文中二種不同：一故作故犯，應懺
<lb n="0103c24" ed="T"/>突吉羅，又犯非威儀突吉羅；二若不故作，犯
<lb n="0103c25" ed="T"/>非威儀突吉羅。亦不分二懺之法。若依《摩夷
<lb n="0103c26" ed="T"/>論》說，故作者，對人一說悔；誤作者，責心悔。《明
<lb n="0103c27" ed="T"/>了論》、《薩婆多》亦同如此。此則兩懺灼然，通衢
<lb n="0103c28" ed="T"/>自顯。比來諸師，相<g ref="#CB00403">㳂</g>舊解，依文謹誦，同皆責
<lb n="0103c29" ed="T"/>心；又引律文，小罪不從人懺；此文未了，須
<pb n="0104a" ed="T" xml:id="T40.1804.0104a"/>
<lb n="0104a01" ed="T"/>論解之。當律明故誤二法，諸論明兩懺不同；
<lb n="0104a02" ed="T"/>正理自明，何得固執；人言易毀，聖論難違。今
<lb n="0104a03" ed="T"/>立論律二種懺法，先出罪種，後明懺儀。</p><p xml:id="pT40p0104a0316" cb:place="inline">初明
<lb n="0104a04" ed="T"/>諸篇覆藏罪。由識知，故隱非；疑不識，則不成
<lb n="0104a05" ed="T"/>覆。垢心旣重，豈名爲誤。次明諸篇方便。如
<lb n="0104a06" ed="T"/><anchor xml:id="beg_2f" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_2f"/>戒，發身欲起，而未動方便；乃至吉羅中，發
<lb n="0104a07" ed="T"/>心欲令身不齊整著三衣等。無問輕重，並須
<lb n="0104a08" ed="T"/>對人；以故發不善心，欲動其身口，並入故作
<lb n="0104a09" ed="T"/>攝。若獨頭吉羅，如衆學百戒，不從諸篇後生
<lb n="0104a10" ed="T"/>者，諸類極多；並有故誤兩犯，亦如前二懺。問：
<lb n="0104a11" ed="T"/>如初篇方便重吉羅，後篇方便輕，云何齊責
<lb n="0104a12" ed="T"/>心一說對人懺？答：罪名自齊，業隨心起；重者
<lb n="0104a13" ed="T"/>重悔，輕者輕治；同篇一處治，故結悔無階降，
<lb n="0104a14" ed="T"/>如卷初述。又云：罪該六聚，名通優劣；心居濃
<lb n="0104a15" ed="T"/>淡，業必重輕；理須別懺，義指爲允。</p><p xml:id="pT40p0104a1514" cb:place="inline">次明懺
<lb n="0104a16" ed="T"/>法。</p><p xml:id="pT40p0104a1602" cb:place="inline">先對故作。分二：前悔吉羅，如捨法中。不
<lb n="0104a17" ed="T"/>得以同名吉羅故，共根本合懺；律文自分六
<lb n="0104a18" ed="T"/>聚，不可抑之。次懺根本。且約<anchor xml:id="beg_30" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_30"/>戒方便，餘
<lb n="0104a19" ed="T"/>則例之。先請一懺主，其詞如捨墮中，三請已；
<lb n="0104a20" ed="T"/>便爲說罪名種相已；三正捨罪，文云：「大德一
<lb n="0104a21" ed="T"/>心念！我某甲比丘，犯<anchor xml:id="beg_31" type="star"/>淫<anchor xml:id="end_31"/>戒遠方便突吉羅，
<lb n="0104a22" ed="T"/>不憶數。今向大德發露懺悔，願大德憶我！」一
<lb n="0104a23" ed="T"/>說便止，餘詞同上。此文《四分》無有。今約提舍，
<lb n="0104a24" ed="T"/>波逸二懺，已多少不同；吉羅最微，不可廣誦
<lb n="0104a25" ed="T"/>墮法。不同《僧祇》，彼合墮罪故也。</p><p xml:id="pT40p0104a2513" cb:place="inline">次明誤作。先
<lb n="0104a26" ed="T"/>出其相。謂心不正念，遇緣起非；外越威儀，理
<lb n="0104a27" ed="T"/>須改懺。如著三衣，必迴顧看視，諸相齊整，方
<lb n="0104a28" ed="T"/>乃進路；戲笑妄語，諸非法相，並先不攝念，故
<lb n="0104a29" ed="T"/>起斯過。律云：佛制攝持威儀，比丘若入若出，
<pb n="0104b" ed="T" xml:id="T40.1804.0104b"/>
<lb n="0104b01" ed="T"/>屈申俯仰，攝持衣鉢，若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104001" n="0104001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0104001" n="0104001"/><anchor xml:id="beg0104001" n="0104001"/>衣<anchor xml:id="end0104001"/>若食，若服藥，大小
<lb n="0104b02" ed="T"/>便利，若眠若睡若覺，若來若去，若坐若臥，若
<lb n="0104b03" ed="T"/>語若默，常爾一心。若違此制，具結其犯。次明
<lb n="0104b04" ed="T"/>作法。先悔從生，後明根本。應具儀至佛廟所，
<lb n="0104b05" ed="T"/>致敬已，互跪合掌云：「我某甲比丘，犯誤不齊
<lb n="0104b06" ed="T"/>整著欝多羅僧突吉羅罪，不憶數。今發露懺
<lb n="0104b07" ed="T"/>悔，更不敢作<note place="inline">一說</note>。」餘並準此。</p><p xml:id="pT40p0104b0712" cb:place="inline">識罪發露。至一淸
<lb n="0104b08" ed="T"/>淨比丘所，具儀云：「大德憶念！我某甲，犯某罪，
<lb n="0104b09" ed="T"/>今向大德發露，後如法懺<note place="inline">三說</note>。」此謂犯已未經明
<lb n="0104b10" ed="T"/>相者，得行斯法。若已經覆，後隨露日，卽罪不
<lb n="0104b11" ed="T"/>藏。若雖經說訖，後還覆者，還成覆藏，更須
<lb n="0104b12" ed="T"/>露罪。若犯僧殘，未經明相卽首露者，免吉羅
<lb n="0104b13" ed="T"/>罪，不成覆藏；餘之五聚，同免懺吉。疑罪露法，
<lb n="0104b14" ed="T"/>餘同如上，應吿言：「大德憶念，我某甲比丘，於
<lb n="0104b15" ed="T"/>某犯生疑；今向大德發露，須後無疑時，如法
<lb n="0104b16" ed="T"/>懺悔。」</p><p xml:id="pT40p0104b1603" cb:place="inline">《大論》云：戒律雖微細，懺則淸淨。犯十善
<lb n="0104b17" ed="T"/>戒，雖懺，三惡道罪不除。如比丘殺畜，罪報猶
<lb n="0104b18" ed="T"/>在。前已具出。恐慢性戒，謂言懺已無業。餘如
<lb n="0104b19" ed="T"/>行法所述。</p><p xml:id="pT40p0104b1905" cb:place="inline">《善見》云：於大者懺，云大德；小者懺，
<lb n="0104b20" ed="T"/>云長老。《四分》：於上座懺者，具五法；小者懺，具
<lb n="0104b21" ed="T"/>四法，除禮足。《十誦》：應具五法：偏袒、脫革屣、右
<lb n="0104b22" ed="T"/>膝著地、兩手捉上座足<note place="inline">三說</note>。如悔過法。與欲淸
<lb n="0104b23" ed="T"/>淨、受歲、出罪等法，威儀亦爾。有四種人，數數
<lb n="0104b24" ed="T"/>犯罪，數數悔過：一無羞，二輕戒，三無怖畏，
<lb n="0104b25" ed="T"/>四愚癡。</p><p xml:id="pT40p0104b2504" cb:place="inline">《鈔》者言：此卷正宗戒體，五衆同須。舒
<lb n="0104b26" ed="T"/>軸極繁，事意未盡，幸上下細披。</p>
<lb n="0104b27" ed="T"/><cb:juan n="002d" fun="close"><cb:jhead>四分律刪繁補闕行事鈔卷中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0104002" n="0104002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0104002" n="0104002"/><anchor xml:id="beg0104002" n="0104002"/><note place="inline">四</note><anchor xml:id="end0104002"/></cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0046002" to="#end0046002"><lem wit="#wit.orig">而</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0046003" to="#end0046003"><lem wit="#wit.orig">別</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">別解</rdg></app>
<app from="#beg0046004" to="#end0046004"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_8" to="#end_8" corresp="#0046004"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_9" to="#end_9" corresp="#0046004"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_a" to="#end_a" corresp="#0046004"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0047001" to="#end0047001"><lem wit="#wit.orig">元</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">先</rdg></app>
<app from="#beg0047002" to="#end0047002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">負<note type="cf1">X42n0736_p0780b10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">屓</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">負</rdg></app>
<app from="#beg_b" to="#end_b" corresp="#0046004"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0047003" to="#end0047003"><lem wit="#wit.orig">者</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0047004" to="#end0047004"><lem wit="#wit.orig">也</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0047c1701" to="#end0047c1701"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">卽<note type="cf1">T54n2131_p1175a20</note><note type="cf2">X39n0709_p0335a09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">耶</rdg></app>
<app from="#beg0048001" to="#end0048001"><lem wit="#wit.orig">三</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">二</rdg></app>
<app from="#beg0048002" to="#end0048002"><lem wit="#wit.orig">者</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg_c" to="#end_c" corresp="#0048002"><lem wit="#wit.orig">者</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg_d" to="#end_d" corresp="#0048002"><lem wit="#wit.orig">者</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0048c2801" to="#end0048c2801"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">苦<note type="cf1">X60n1110_p0054b24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">若</rdg></app>
<app from="#beg0049001" to="#end0049001"><lem wit="#wit.orig">未</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">末</rdg></app>
<app from="#beg0049002" to="#end0049002"><lem wit="#wit.orig">在</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">有</rdg></app>
<app from="#beg0049003" to="#end0049003"><lem wit="#wit.orig">旨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">旨也</rdg></app>
<app from="#beg0050001" to="#end0050001"><lem wit="#wit.orig">不</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">不殺</rdg></app>
<app from="#beg0050a0201" to="#end0050a0201"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0050002" to="#end0050002"><lem wit="#wit.orig">六</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0050003" to="#end0050003"><lem wit="#wit.orig">使</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">便</rdg></app>
<app from="#beg0050004" to="#end0050004"><lem wit="#wit.orig">迹</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">遮</rdg></app>
<app from="#beg0051001" to="#end0051001"><lem wit="#wit.orig">又</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">叉</rdg></app>
<app from="#beg0051002" to="#end0051002"><lem wit="#wit.orig">覺</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">學</rdg></app>
<app from="#beg0051003" to="#end0051003"><lem wit="#wit.orig">定</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">足</rdg></app>
<app from="#beg0051004" to="#end0051004"><lem wit="#wit.orig">鐵</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">鎧</rdg></app>
<app from="#beg0052001" to="#end0052001"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">一</rdg></app>
<app from="#beg0052002" to="#end0052002"><lem wit="#wit.orig">云</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">示</rdg></app>
<app from="#beg0052003" to="#end0052003"><lem wit="#wit.orig">辨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">辦</rdg></app>
<app from="#beg0052004" to="#end0052004"><lem wit="#wit.orig">戒</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">形</rdg></app>
<app from="#beg0052005" to="#end0052005"><lem wit="#wit.orig">國</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">因</rdg></app>
<app from="#beg0053001" to="#end0053001"><lem wit="#wit.orig">田</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">由</rdg></app>
<app from="#beg0053002" to="#end0053002"><lem wit="#wit.orig">分</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">有</rdg></app>
<app from="#beg0053003" to="#end0053003"><lem wit="#wit.orig">必</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">心</rdg></app>
<app from="#beg0054001" to="#end0054001"><lem wit="#wit.orig">無</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0054002" to="#end0054002"><lem wit="#wit.orig">字</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">宇</rdg></app>
<app from="#beg0054003" to="#end0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_e" to="#end_e" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_f" to="#end_f" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_10" to="#end_10" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_11" to="#end_11" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_12" to="#end_12" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_13" to="#end_13" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_14" to="#end_14" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_15" to="#end_15" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_16" to="#end_16" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0055a0301" to="#end0055a0301"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">汙<note type="cf1">T22n1428_p0580c01</note><note type="cf2">T40n1806_p0432c01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">汗</rdg></app>
<app from="#beg_17" to="#end_17" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_18" to="#end_18" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_19" to="#end_19" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_1a" to="#end_1a" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_1b" to="#end_1b" corresp="#0054003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0055001" to="#end0055001"><lem wit="#wit.orig">銓</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">詮</rdg></app>
<app from="#beg0055002" to="#end0055002"><lem wit="#wit.orig">亦</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">又</rdg></app>
<app from="#beg0055003" to="#end0055003"><lem resp="#resp5" wit="#wit.cbeta">常<note type="cf1">T37n1751_p0232b11</note><note type="cf2">X38n0683_p0282b20</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謂</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">常</rdg></app>
<app from="#beg0056001" to="#end0056001"><lem wit="#wit.orig">隨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0056002" to="#end0056002"><lem wit="#wit.orig">字</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">宇</rdg></app>
<app from="#beg0056003" to="#end0056003"><lem wit="#wit.orig">樹</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">木</rdg></app>
<app from="#beg0056004" to="#end0056004"><lem wit="#wit.orig">藉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">籍</rdg></app>
<app from="#beg0056005" to="#end0056005"><lem wit="#wit.orig">邪</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">耶</rdg></app>
<app from="#beg0057001" to="#end0057001"><lem wit="#wit.orig">人</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">大</rdg></app>
<app from="#beg0057002" to="#end0057002"><lem wit="#wit.orig">字</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">宇</rdg></app>
<app from="#beg0058001" to="#end0058001"><lem wit="#wit.orig">墮</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">惰</rdg></app>
<app from="#beg0058002" to="#end0058002"><lem wit="#wit.orig">敵</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">故</rdg></app>
<app from="#beg0058003" to="#end0058003"><lem wit="#wit.orig">常</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">掌</rdg></app>
<app from="#beg0058004" to="#end0058004"><lem wit="#wit.orig">投</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">捉</rdg></app>
<app from="#beg0058005" to="#end0058005"><lem wit="#wit.orig"><g ref="#CB04860">𭮒</g></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">嚇</rdg></app>
<app from="#beg0058006" to="#end0058006"><lem wit="#wit.orig">價</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">償</rdg></app>
<app from="#beg0059001" to="#end0059001"><lem wit="#wit.orig">胡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">故</rdg></app>
<app from="#beg0059002" to="#end0059002"><lem wit="#wit.orig">故</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">胡</rdg></app>
<app from="#beg0059003" to="#end0059003"><lem wit="#wit.orig">同</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">伺</rdg></app>
<app from="#beg0059004" to="#end0059004"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">一</rdg></app>
<app from="#beg0059005" to="#end0059005"><lem wit="#wit.orig">通</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">過</rdg></app>
<app from="#beg0059006" to="#end0059006"><lem wit="#wit.orig">埋</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">薶</rdg></app>
<app from="#beg0060001" to="#end0060001"><lem wit="#wit.orig">言</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">主</rdg></app>
<app from="#beg0060002" to="#end0060002"><lem wit="#wit.orig">彊</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">強</rdg></app>
<app from="#beg0060003" to="#end0060003"><lem wit="#wit.orig"><note place="inline">終</note></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0060004" to="#end0060004"><lem wit="#wit.orig">二</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">之二</rdg></app>
<app from="#beg0061001" to="#end0061001"><lem wit="#wit.orig">帖</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">怗</rdg></app>
<app from="#beg0062001" to="#end0062001"><lem wit="#wit.orig">地</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">他</rdg></app>
<app from="#beg0062a2301" to="#end0062a2301"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">券</lem><rdg wit="#wit.orig">劵</rdg></app>
<app from="#beg0063001" to="#end0063001"><lem wit="#wit.orig">搩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">磔</rdg></app>
<app from="#beg_1c" to="#end_1c" corresp="#0063001"><lem wit="#wit.orig">搩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">磔</rdg></app>
<app from="#beg0063002" to="#end0063002"><lem wit="#wit.orig">辨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">辦</rdg></app>
<app from="#beg0063003" to="#end0063003"><lem wit="#wit.orig">僧</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">四</rdg></app>
<app from="#beg0064001" to="#end0064001"><lem wit="#wit.orig">閑</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">閉</rdg></app>
<app from="#beg0064a2301" to="#end0064a2301"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta" cb:provider="iamone (2019-07-25)">刺<note type="cf1">T22n1428_p0599a09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0064002" to="#end0064002"><lem wit="#wit.orig">逈</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">迴</rdg></app>
<app from="#beg0064003" to="#end0064003"><lem wit="#wit.orig">無</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">不</rdg></app>
<app from="#beg0064004" to="#end0064004"><lem wit="#wit.orig">廣</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">廣如來</rdg></app>
<app from="#beg0065001" to="#end0065001"><lem wit="#wit.orig">解</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">解律</rdg></app>
<app from="#beg0065002" to="#end0065002"><lem wit="#wit.orig">子</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">分</rdg></app>
<app from="#beg0066001" to="#end0066001"><lem wit="#wit.orig">逈</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">迴</rdg></app>
<app from="#beg0066002" to="#end0066002"><lem wit="#wit.orig">別界</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">別界各有</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">各有</rdg></app>
<app from="#beg0066003" to="#end0066003"><lem wit="#wit.orig">水</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">衣</rdg></app>
<app from="#beg0068001" to="#end0068001"><lem wit="#wit.orig">足</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">是</rdg></app>
<app from="#beg0068002" to="#end0068002"><lem wit="#wit.orig">裏</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">裹</rdg></app>
<app from="#beg_1d" to="#end_1d" corresp="#0068002"><lem wit="#wit.orig">裏</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">裹</rdg></app>
<app from="#beg0068003" to="#end0068003"><lem wit="#wit.orig">辨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">辦</rdg></app>
<app from="#beg0068004" to="#end0068004"><lem wit="#wit.orig">怱</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">忽</rdg></app>
<app from="#beg0070a0201" to="#end0070a0201"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">駞</lem><rdg wit="#wit.orig">馳</rdg></app>
<app from="#beg0070001" to="#end0070001"><lem wit="#wit.orig">豉</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">鼓</rdg></app>
<app from="#beg0070002" to="#end0070002"><lem wit="#wit.orig">復</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">後</rdg></app>
<app from="#beg0070003" to="#end0070003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0070004" to="#end0070004"><lem wit="#wit.orig">分</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">分云</rdg></app>
<app from="#beg0070005" to="#end0070005"><lem wit="#wit.orig">等</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0071001" to="#end0071001"><lem wit="#wit.orig">衣</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0072001" to="#end0072001"><lem wit="#wit.orig">似相</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">相似</rdg></app>
<app from="#beg0072002" to="#end0072002"><lem wit="#wit.orig">賣買</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">買賣</rdg></app>
<app from="#beg0073a1401" to="#end0073a1401"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">袜</lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB01724">𧙕</g></rdg></app>
<app from="#beg_1e" to="#end_1e" corresp="#0068003"><lem wit="#wit.orig">辨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">辦</rdg></app>
<app from="#beg0074001" to="#end0074001"><lem wit="#wit.orig">逈</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">迴</rdg></app>
<app from="#beg_1f" to="#end_1f" corresp="#0074001"><lem wit="#wit.orig">逈</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">迴</rdg></app>
<app from="#beg0074002" to="#end0074002"><lem wit="#wit.orig"><note place="inline">二終</note></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0074003" to="#end0074003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0074004" to="#end0074004"><lem wit="#wit.orig">申</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">甲</rdg></app>
<app from="#beg0074005" to="#end0074005"><lem wit="#wit.orig">注</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">註</rdg></app>
<app from="#beg0075001" to="#end0075001"><lem wit="#wit.orig">廟</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">廣</rdg></app>
<app from="#beg_20" to="#end_20" corresp="#0074003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_21" to="#end_21" corresp="#0074003"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0075002" to="#end0075002"><lem wit="#wit.orig">半</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">座</rdg></app>
<app from="#beg0075003" to="#end0075003"><lem wit="#wit.orig">夜</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">衣</rdg></app>
<app from="#beg0076001" to="#end0076001"><lem wit="#wit.orig">椎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">推</rdg></app>
<app from="#beg0076002" to="#end0076002"><lem wit="#wit.orig">楗</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">犍</rdg></app>
<app from="#beg0077001" to="#end0077001"><lem wit="#wit.orig">于</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">子</rdg></app>
<app from="#beg0078001" to="#end0078001"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">旬</lem><rdg wit="#wit.orig">句</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">旬</rdg></app>
<app from="#beg0078002" to="#end0078002"><lem wit="#wit.orig">使</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">便</rdg></app>
<app from="#beg0078003" to="#end0078003"><lem wit="#wit.orig">日</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">月</rdg></app>
<app from="#beg0078004" to="#end0078004"><lem wit="#wit.orig">布</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">希</rdg></app>
<app from="#beg0079001" to="#end0079001"><lem wit="#wit.orig">已</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">旦</rdg></app>
<app from="#beg_22" to="#end_22" corresp="#0076002"><lem wit="#wit.orig">楗</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">犍</rdg></app>
<app from="#beg0080001" to="#end0080001"><lem wit="#wit.orig">楗</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">揵</rdg></app>
<app from="#beg0081001" to="#end0081001"><lem wit="#wit.orig">斂</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">歛</rdg></app>
<app from="#beg0081002" to="#end0081002"><lem wit="#wit.orig">公</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">分</rdg></app>
<app from="#beg0081003" to="#end0081003"><lem wit="#wit.orig">知</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">如</rdg></app>
<app from="#beg0081004" to="#end0081004"><lem wit="#wit.orig">且</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">旦</rdg></app>
<app from="#beg_23" to="#end_23" corresp="#0081004"><lem wit="#wit.orig">且</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">旦</rdg></app>
<app from="#beg0083001" to="#end0083001"><lem wit="#wit.orig">逆</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">逬</rdg></app>
<app from="#beg0083002" to="#end0083002"><lem wit="#wit.orig">鉢</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><g ref="#CB00647">盋</g></rdg></app>
<app from="#beg0083003" to="#end0083003"><lem wit="#wit.orig">至</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">屋</rdg></app>
<app from="#beg0084001" to="#end0084001"><lem wit="#wit.orig">者</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">者者</rdg></app>
<app from="#beg0084002" to="#end0084002"><lem wit="#wit.orig">若</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">苦</rdg></app>
<app from="#beg0084003" to="#end0084003"><lem wit="#wit.orig">此</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">比</rdg></app>
<app from="#beg0086a0501" to="#end0086a0501"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta" cb:provider="慈然 (2018-03-19)">洗<note type="cf1">T85n2787_p0615b10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">說</rdg></app>
<app from="#beg0087001" to="#end0087001"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">餘<note type="cf1">T40n1806_p0451c23</note><note type="cf2">X40n0714_p0131b19</note></lem><rdg wit="#wit.orig">除</rdg><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">餘</rdg></app>
<app from="#beg0088001" to="#end0088001"><lem wit="#wit.orig">白</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">曰</rdg></app>
<app from="#beg_24" to="#end_24" corresp="#0076001"><lem wit="#wit.orig">椎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">推</rdg></app>
<app from="#beg0088002" to="#end0088002"><lem wit="#wit.orig">未</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit3">求</rdg></app>
<app from="#beg0089001" to="#end0089001"><lem wit="#wit.orig">埋</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">霾</rdg></app>
<app from="#beg0089002" to="#end0089002"><lem wit="#wit.orig">筩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">筒</rdg></app>
<app from="#beg_25" to="#end_25" corresp="#0089002"><lem wit="#wit.orig">筩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">筒</rdg></app>
<app from="#beg0089003" to="#end0089003"><lem wit="#wit.orig">曰</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">曲</rdg></app>
<app from="#beg_26" to="#end_26" corresp="#0089002"><lem wit="#wit.orig">筩</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">筒</rdg></app>
<app from="#beg0089004" to="#end0089004"><lem wit="#wit.orig">尺</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">釋</rdg></app>
<app from="#beg0089005" to="#end0089005"><lem wit="#wit.orig">又</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">文</rdg></app>
<app from="#beg0089006" to="#end0089006"><lem wit="#wit.orig">迷</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">述</rdg></app>
<app from="#beg0090001" to="#end0090001"><lem wit="#wit.orig">又</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">叉</rdg></app>
<app from="#beg0091001" to="#end0091001"><lem wit="#wit.orig"><note place="inline">三終</note></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0091002" to="#end0091002"><lem wit="#wit.orig">四</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">之四</rdg></app>
<app from="#beg0091003" to="#end0091003"><lem wit="#wit.orig">申</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">由</rdg></app>
<app from="#beg0091004" to="#end0091004"><lem wit="#wit.orig">領</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">願</rdg></app>
<app from="#beg0091005" to="#end0091005"><lem wit="#wit.orig">辨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">辦</rdg></app>
<app from="#beg0091006" to="#end0091006"><lem wit="#wit.orig">辨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">辯</rdg></app>
<app from="#beg0091007" to="#end0091007"><lem wit="#wit.orig">敎</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">殺</rdg></app>
<app from="#beg0092001" to="#end0092001"><lem wit="#wit.orig">令</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">今</rdg></app>
<app from="#beg0092002" to="#end0092002"><lem wit="#wit.orig">途</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">塗</rdg></app>
<app from="#beg0092003" to="#end0092003"><lem wit="#wit.orig">四</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">四妄</rdg></app>
<app from="#beg0092004" to="#end0092004"><lem wit="#wit.orig">媒</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">媒二</rdg></app>
<app from="#beg0093001" to="#end0093001"><lem wit="#wit.orig">殺</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">敎</rdg></app>
<app from="#beg0093002" to="#end0093002"><lem wit="#wit.orig">慜</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">愍</rdg></app>
<app from="#beg0093b2701" to="#end0093b2701"><lem resp="#resp1" wit="#wit.cbeta">妄</lem><rdg wit="#wit.orig">忘</rdg></app>
<app from="#beg0094c1601" to="#end0094c1601"><lem resp="#resp3" wit="#wit.cbeta">板<note type="cf1">X42n0736_p0946b13</note><note type="cf2">X60n1110_p0060c10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">版</rdg></app>
<app from="#beg0095001" to="#end0095001"><lem wit="#wit.orig">願</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><g ref="#CB13691">𩕾</g></rdg></app>
<app from="#beg0095002" to="#end0095002"><lem wit="#wit.orig">惡</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">想</rdg></app>
<app from="#beg0097001" to="#end0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0097002" to="#end0097002"><lem wit="#wit.orig">戒</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg_27" to="#end_27" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_28" to="#end_28" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_29" to="#end_29" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0099001" to="#end0099001"><lem wit="#wit.orig">書</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">畫</rdg></app>
<app from="#beg0099002" to="#end0099002"><lem wit="#wit.orig">令</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">今</rdg></app>
<app from="#beg_2a" to="#end_2a" corresp="#0099002"><lem wit="#wit.orig">令</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1">今</rdg></app>
<app from="#beg0100001" to="#end0100001"><lem wit="#wit.orig">迷</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">述</rdg></app>
<app from="#beg0100002" to="#end0100002"><lem wit="#wit.orig">行</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">從</rdg></app>
<app from="#beg0100003" to="#end0100003"><lem wit="#wit.orig">令</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">今</rdg></app>
<app from="#beg_2b" to="#end_2b" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_2c" to="#end_2c" corresp="#0093002"><lem wit="#wit.orig">慜</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">愍</rdg></app>
<app from="#beg_2d" to="#end_2d" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_2e" to="#end_2e" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app cb:word-count="19" from="#beg0101001" to="#end0101001"><lem wit="#wit.orig">行懺者。是非未分。輒爲<lb n="0101a15" ed="T"/>懺主。端坐受懺。前人旣不</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2 #wit1"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0101002" to="#end0101002"><lem wit="#wit.orig">辨</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">辦</rdg></app>
<app from="#beg0101003" to="#end0101003"><lem wit="#wit.orig">及</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">乃</rdg></app>
<app from="#beg0101004" to="#end0101004"><lem wit="#wit.orig">長</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">長財</rdg></app>
<app from="#beg0101005" to="#end0101005"><lem wit="#wit.orig">販</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">財</rdg></app>
<app from="#beg0102001" to="#end0102001"><lem wit="#wit.orig">惑</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">感</rdg></app>
<app from="#beg0102002" to="#end0102002"><lem wit="#wit.orig">執</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">報</rdg></app>
<app from="#beg0102003" to="#end0102003"><lem wit="#wit.orig">今</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">念</rdg></app>
<app from="#beg_2f" to="#end_2f" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_30" to="#end_30" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg_31" to="#end_31" corresp="#0097001"><lem wit="#wit.orig">淫</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1">婬</rdg></app>
<app from="#beg0104001" to="#end0104001"><lem wit="#wit.orig">衣</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2">飮</rdg></app>
<app from="#beg0104002" to="#end0104002"><lem wit="#wit.orig"><note place="inline">四</note></lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit2"><space quantity="0"/></rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0046002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0046002">而【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0046003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0046003">別【大】，別解【甲】</note>
<note n="0046004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0046004">淫【大】＊，婬【甲】＊</note>
<note n="0047001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0047001">元【大】，先【甲】</note>
<note n="0047002" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="T40.0047a20.06" target="#nkr_note_mod_0047002">負【CB】【宮】，屓【大】</note>
<note n="0047003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0047003">者【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0047004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0047004">也【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0048001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0048001">三【大】，二【甲】</note>
<note n="0048002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0048002">者【大】＊，〔－〕【甲】＊</note>
<note n="0049001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0049001">未【大】，末【宮】</note>
<note n="0049002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0049002">在【大】，有【甲】</note>
<note n="0049003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0049003">旨【大】，旨也【甲】</note>
<note n="0050001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0050001">不【大】，不殺【甲】</note>
<note n="0050002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0050002">六【大】，〔－〕【宮】【甲】</note>
<note n="0050003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0050003">使【大】，便【甲】</note>
<note n="0050004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0050004">迹【大】，遮【宮】</note>
<note n="0051001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0051001">又【大】，叉【宮】</note>
<note n="0051002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0051002">覺【大】，學【甲】</note>
<note n="0051003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0051003">定【大】，足【宮】</note>
<note n="0051004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0051004">鐵【大】，鎧【宮】</note>
<note n="0052001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0052001">二【大】，一【宮】【甲】</note>
<note n="0052002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0052002">云【大】，示【宮】【甲】</note>
<note n="0052003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0052003">辨【大】，辦【宮】</note>
<note n="0052004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0052004">戒【大】，形【宮】【甲】</note>
<note n="0052005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0052005">國【大】，因【甲】</note>
<note n="0053001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0053001">田【大】，由【宮】</note>
<note n="0053002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0053002">分【大】，有【甲】</note>
<note n="0053003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0053003">必【大】，心【甲】</note>
<note n="0054001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0054001">無【大】，〔－〕【宮】</note>
<note n="0054002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0054002">字【大】，宇【宮】【甲】</note>
<note n="0054003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0054003">淫【大】＊，婬【甲】＊</note>
<note n="0055001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0055001">銓【大】，詮【甲】</note>
<note n="0055002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0055002">亦【大】，又【甲】</note>
<note n="0055003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0055003">常【CB】【甲】，謂【大】</note>
<note n="0056001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0056001">隨【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0056002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0056002">字【大】，宇【宮】</note>
<note n="0056003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0056003">樹【大】，木【甲】</note>
<note n="0056004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0056004">藉【大】，籍【宮】</note>
<note n="0056005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0056005">邪【大】，耶【宮】</note>
<note n="0057001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0057001">人【大】，大【宮】【甲】</note>
<note n="0057002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0057002">字【大】，宇【宮】【甲】</note>
<note n="0058001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0058001"><!--CBETA todo type: ＊-->墮【大】＊，惰【甲】＊</note>
<note n="0058002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0058002">敵【大】，故【甲】</note>
<note n="0058003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0058003">常【大】，掌【宮】【甲】</note>
<note n="0058004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0058004">投【大】，捉【甲】</note>
<note n="0058005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0058005"><g ref="#CB04860">𭮒</g>【大】，嚇【宮】【甲】</note>
<note n="0058006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0058006">價【大】，償【甲】</note>
<note n="0059001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0059001">胡【大】，故【宮】【甲】</note>
<note n="0059002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0059002">故【大】，胡【甲】</note>
<note n="0059003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0059003">同【大】，伺【宮】【甲】</note>
<note n="0059004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0059004">二【大】，一【甲】</note>
<note n="0059005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0059005">通【大】，過【甲】</note>
<note n="0059006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0059006">埋【大】，薶【甲】</note>
<note n="0060001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0060001">言【大】，主【宮】【甲】</note>
<note n="0060002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0060002">彊【大】，強【甲】</note>
<note n="0060003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0060003">終【大】，〔－〕【宮】</note>
<note n="0060004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0060004">二【大】，之二【宮】</note>
<note n="0061001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0061001">帖【大】，怗【宮】</note>
<note n="0062001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0062001">地【大】，他【宮】</note>
<note n="0063001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0063001">搩【大】＊，磔【宮】＊</note>
<note n="0063002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0063002">辨【大】，辦【宮】【甲】</note>
<note n="0063003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0063003">僧【大】，四【宮】【甲】</note>
<note n="0064001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0064001">閑【大】，閉【宮】</note>
<note n="0064002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0064002">逈【大】，迴【甲】</note>
<note n="0064003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0064003">無【大】，不【甲】</note>
<note n="0064004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0064004">廣【大】，廣如來【甲】</note>
<note n="0065001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0065001">解【大】，解律【宮】【甲】</note>
<note n="0065002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0065002">子【大】，分【宮】【甲】</note>
<note n="0066001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0066001">逈【大】，迴【宮】</note>
<note n="0066002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0066002">別界【大】，別界各有【宮】，各有【甲】</note>
<note n="0066003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0066003">水【大】，衣【甲】</note>
<note n="0068001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0068001">足【大】，是【甲】</note>
<note n="0068002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0068002">裏【大】＊，裹【宮】【甲】＊</note>
<note n="0068003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0068003">辨【大】＊，辦【宮】＊</note>
<note n="0068004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0068004">怱【大】，忽【甲】</note>
<note n="0070001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0070001">豉【大】，鼓【甲】</note>
<note n="0070002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0070002">復【大】，後【宮】【甲】</note>
<note n="0070003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0070003">淫【大】，婬【甲】</note>
<note n="0070004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0070004">分【大】，分云【甲】</note>
<note n="0070005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0070005">等【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0071001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0071001">衣【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0072001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0072001">似相【大】，相似【宮】</note>
<note n="0072002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0072002">賣買【大】，買賣【甲】</note>
<note n="0074001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0074001">逈【大】＊，迴【宮】＊</note>
<note n="0074002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0074002">二終【大】，〔－〕【宮】</note>
<note n="0074003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0074003">淫【大】＊，婬【甲】＊</note>
<note n="0074004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0074004">申【大】，甲【宮】</note>
<note n="0074005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0074005">注【大】，註【甲】</note>
<note n="0075001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0075001">廟【大】，廣【甲】</note>
<note n="0075002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0075002">半【大】，座【宮】</note>
<note n="0075003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0075003">夜【大】，衣【甲】</note>
<note n="0076001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0076001">椎【大】＊，推【甲】＊</note>
<note n="0076002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0076002">楗【大】＊，犍【甲】＊</note>
<note n="0077001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0077001">于【大】，子【宮】【甲】</note>
<note n="0078001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0078001">旬【CB】【宮】，句【大】</note>
<note n="0078002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0078002">使【大】，便【宮】【甲】</note>
<note n="0078003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0078003">日【大】，月【甲】</note>
<note n="0078004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0078004">布【大】，希【甲】</note>
<note n="0079001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0079001">已【大】，旦【甲】</note>
<note n="0080001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0080001">楗【大】，揵【甲】</note>
<note n="0081001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0081001">斂【大】，歛【甲】</note>
<note n="0081002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0081002">公【大】，分【甲】</note>
<note n="0081003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0081003">知【大】，如【甲】</note>
<note n="0081004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0081004">且【大】＊，旦【宮】＊</note>
<note n="0083001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0083001">逆【大】，逬【宮】</note>
<note n="0083002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0083002">鉢【大】，<g ref="#CB00647">盋</g>【宮】</note>
<note n="0083003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0083003">至【大】，屋【宮】【甲】</note>
<note n="0084001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0084001">者【大】，者者【甲】</note>
<note n="0084002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0084002">若【大】，苦【甲】</note>
<note n="0084003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0084003">此【大】，比【甲】</note>
<note n="0087001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0087001">餘【CB】【宮】【甲】，除【大】</note>
<note n="0088001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0088001">白【大】，曰【甲】</note>
<note n="0088002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0088002">未【大】，求【明】</note>
<note n="0089001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0089001">埋【大】，霾【宮】</note>
<note n="0089002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0089002">筩【大】＊，筒【甲】＊</note>
<note n="0089003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0089003">曰【大】，曲【甲】</note>
<note n="0089004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0089004">尺【大】，釋【甲】</note>
<note n="0089005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0089005">又【大】，文【甲】</note>
<note n="0089006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0089006">迷【大】，述【宮】</note>
<note n="0090001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0090001">又【大】，叉【宮】</note>
<note n="0091001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0091001">三終【大】，〔－〕【宮】</note>
<note n="0091002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0091002">四【大】，之四【宮】</note>
<note n="0091003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0091003">申【大】，由【甲】</note>
<note n="0091004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0091004">領【大】，願【宮】【甲】</note>
<note n="0091005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0091005">辨【大】，辦【宮】【甲】</note>
<note n="0091006" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0091006">辨【大】，辯【宮】</note>
<note n="0091007" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0091007">敎【大】，殺【宮】【甲】</note>
<note n="0092001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0092001">令【大】，今【宮】</note>
<note n="0092002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0092002">途【大】，塗【宮】【甲】</note>
<note n="0092003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0092003">四【大】，四妄【甲】</note>
<note n="0092004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0092004">媒【大】，媒二【甲】</note>
<note n="0093001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0093001">殺【大】，敎【甲】</note>
<note n="0093002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0093002">慜【大】＊，愍【甲】＊</note>
<note n="0095001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0095001">願【大】，<g ref="#CB13691">𩕾</g>【宮】</note>
<note n="0095002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0095002">惡【大】，想【甲】</note>
<note n="0097001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0097001">淫【大】＊，婬【甲】＊</note>
<note n="0097002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0097002">戒【大】，〔－〕【甲】</note>
<note n="0099001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0099001">書【大】，畫【甲】</note>
<note n="0099002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0099002">令【大】＊，今【宮】【甲】＊</note>
<note n="0100001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0100001">迷【大】，述【甲】</note>
<note n="0100002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0100002">行【大】，從【甲】</note>
<note n="0100003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0100003">令【大】，今【宮】</note>
<note n="0101001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0101001">（行懺…不）十九字【大】，〔－〕【宮】【甲】</note>
<note n="0101002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0101002">辨【大】，辦【宮】</note>
<note n="0101003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0101003">及【大】，乃【宮】</note>
<note n="0101004" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0101004">長【大】，長財【甲】</note>
<note n="0101005" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0101005">販【大】，財【宮】</note>
<note n="0102001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0102001">惑【大】，感【甲】</note>
<note n="0102002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0102002">執【大】，報【甲】</note>
<note n="0102003" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0102003">今【大】，念【宮】</note>
<note n="0104001" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0104001">衣【大】，飮【宮】</note>
<note n="0104002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0104002">四【大】，〔－〕【宮】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taisho-notes">
<head>大正藏 校注</head>
<p>
<note n="0046002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0046002">〔而〕－【甲】</note>
<note n="0046003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0046003">別＋（解）【甲】</note>
<note n="0046004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0046004">淫＝婬【甲】＊</note>
<note n="0047001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0047001">元＝先【甲】</note>
<note n="0047002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0047002">屓＝負【宮】</note>
<note n="0047003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0047003">〔者〕－【甲】</note>
<note n="0047004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0047004">〔也〕－【甲】</note>
<note n="0048001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0048001">三＝二【甲】</note>
<note n="0048002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0048002">〔者〕－【甲】＊</note>
<note n="0049001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0049001">未＝末【宮】</note>
<note n="0049002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0049002">在＝有【甲】</note>
<note n="0049003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0049003">旨＋（也）【甲】</note>
<note n="0050001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0050001">不＋（殺）【甲】</note>
<note n="0050002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0050002">〔六〕－【宮】【甲】</note>
<note n="0050003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0050003">使＝便【甲】</note>
<note n="0050004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0050004">迹＝遮【宮】</note>
<note n="0051001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0051001">又＝叉【宮】</note>
<note n="0051002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0051002">覺＝學【甲】</note>
<note n="0051003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0051003">定＝足【宮】</note>
<note n="0051004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0051004">鐵＝鎧【宮】</note>
<note n="0052001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0052001">二＝一【宮】【甲】</note>
<note n="0052002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0052002">云＝示【宮】【甲】</note>
<note n="0052003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0052003">辨＝辦【宮】</note>
<note n="0052004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0052004">戒＝形【宮】【甲】</note>
<note n="0052005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0052005">國＝因【甲】</note>
<note n="0053001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0053001">田＝由【宮】</note>
<note n="0053002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0053002">分＝有【甲】</note>
<note n="0053003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0053003">必＝心【甲】</note>
<note n="0054001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0054001">〔無〕－【宮】</note>
<note n="0054002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0054002">字＝宇【宮】【甲】</note>
<note n="0054003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0054003">淫＝婬【甲】＊</note>
<note n="0055001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0055001">銓＝詮【甲】</note>
<note n="0055002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0055002">亦＝又【甲】</note>
<note n="0055003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0055003">謂＝常【甲】</note>
<note n="0056001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0056001">〔隨〕－【甲】</note>
<note n="0056002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0056002">字＝宇【宮】</note>
<note n="0056003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0056003">樹＝木【甲】</note>
<note n="0056004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0056004">藉＝籍【宮】</note>
<note n="0056005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0056005">邪＝耶【宮】</note>
<note n="0057001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0057001">人＝大【宮】【甲】</note>
<note n="0057002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0057002">字＝宇【宮】【甲】</note>
<note n="0058001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0058001">墮＝惰【甲】＊</note>
<note n="0058002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0058002">敵＝故【甲】</note>
<note n="0058003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0058003">常＝掌【宮】【甲】</note>
<note n="0058004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0058004">投＝捉【甲】</note>
<note n="0058005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0058005"><g ref="#CB04860">𭮒</g>＝嚇【宮】【甲】</note>
<note n="0058006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0058006">價＝償【甲】</note>
<note n="0059001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0059001">胡＝故【宮】【甲】</note>
<note n="0059002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0059002">故＝胡【甲】</note>
<note n="0059003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0059003">同＝伺【宮】【甲】</note>
<note n="0059004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0059004">二＝一【甲】</note>
<note n="0059005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0059005">通＝過【甲】</note>
<note n="0059006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0059006">埋＝薶【甲】</note>
<note n="0060001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0060001">言＝主【宮】【甲】</note>
<note n="0060002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0060002">彊＝強【甲】</note>
<note n="0060003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0060003">〔終〕－【宮】</note>
<note n="0060004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0060004">二＝之二【宮】</note>
<note n="0061001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0061001">帖＝怗【宮】</note>
<note n="0062001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0062001">地＝他【宮】</note>
<note n="0063001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0063001">搩＝磔【宮】＊</note>
<note n="0063002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0063002">辨＝辦【宮】【甲】</note>
<note n="0063003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0063003">僧＝四【宮】【甲】</note>
<note n="0064001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0064001">閑＝閉【宮】</note>
<note n="0064002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0064002">逈＝迴【甲】</note>
<note n="0064003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0064003">無＝不【甲】</note>
<note n="0064004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0064004">廣＋（如來）【甲】</note>
<note n="0065001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0065001">解＋（律）【宮】【甲】</note>
<note n="0065002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0065002">子＝分【宮】【甲】</note>
<note n="0066001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0066001">逈＝迴【宮】</note>
<note n="0066002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0066002">別界＋（各有）【宮】，別界＝各有【甲】</note>
<note n="0066003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0066003">水＝衣【甲】</note>
<note n="0068001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0068001">足＝是【甲】</note>
<note n="0068002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0068002">裏＝裹【宮】【甲】＊</note>
<note n="0068003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0068003">辨＝辦【宮】＊</note>
<note n="0068004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0068004">怱＝忽【甲】</note>
<note n="0070001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0070001">豉＝鼓【甲】</note>
<note n="0070002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0070002">復＝後【宮】【甲】</note>
<note n="0070003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0070003">淫＝婬【甲】</note>
<note n="0070004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0070004">分＋（云）【甲】</note>
<note n="0070005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0070005">〔等〕－【甲】</note>
<note n="0071001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0071001">〔衣〕－【甲】</note>
<note n="0072001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0072001">似相＝相似【宮】</note>
<note n="0072002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0072002">賣買＝買賣【甲】</note>
<note n="0074001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0074001">逈＝迴【宮】＊</note>
<note n="0074002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0074002">〔二終〕－【宮】</note>
<note n="0074003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0074003">淫＝婬【甲】＊</note>
<note n="0074004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0074004">申＝甲【宮】</note>
<note n="0074005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0074005">注＝註【甲】</note>
<note n="0075001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0075001">廟＝廣【甲】</note>
<note n="0075002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0075002">半＝座【宮】</note>
<note n="0075003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0075003">夜＝衣【甲】</note>
<note n="0076001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0076001">椎＝推【甲】＊</note>
<note n="0076002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0076002">楗＝犍【甲】＊</note>
<note n="0077001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0077001">干＝子【宮】【甲】</note>
<note n="0078001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0078001">句＝旬【宮】</note>
<note n="0078002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0078002">使＝便【宮】【甲】</note>
<note n="0078003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0078003">日＝月【甲】</note>
<note n="0078004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0078004">布＝希【甲】</note>
<note n="0079001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0079001">已＝旦【甲】</note>
<note n="0080001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0080001">楗＝揵【甲】</note>
<note n="0081001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0081001">斂＝歛【甲】</note>
<note n="0081002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0081002">公＝分【甲】</note>
<note n="0081003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0081003">知＝如【甲】</note>
<note n="0081004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0081004">且＝旦【宮】＊</note>
<note n="0083001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0083001">逆＝逬【宮】</note>
<note n="0083002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0083002">鉢＝<g ref="#CB00647">盋</g>【宮】</note>
<note n="0083003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0083003">至＝屋【宮】【甲】</note>
<note n="0084001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0084001">者＋（者）【甲】</note>
<note n="0084002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0084002">若＝苦【甲】</note>
<note n="0084003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0084003">此＝比【甲】</note>
<note n="0087001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0087001">除＝餘【宮】【甲】</note>
<note n="0088001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0088001">白＝曰【甲】</note>
<note n="0088002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0088002">未＝求【明】</note>
<note n="0089001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0089001">埋＝霾【宮】</note>
<note n="0089002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0089002">筩＝筒【甲】＊</note>
<note n="0089003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0089003">曰＝曲【甲】</note>
<note n="0089004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0089004">尺＝釋【甲】</note>
<note n="0089005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0089005">又＝文【甲】</note>
<note n="0089006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0089006">迷＝述【宮】</note>
<note n="0090001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0090001">又＝叉【宮】</note>
<note n="0091001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0091001">〔三終〕－【宮】</note>
<note n="0091002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0091002">四＝之四【宮】</note>
<note n="0091003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0091003">申＝由【甲】</note>
<note n="0091004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0091004">領＝願【宮】【甲】</note>
<note n="0091005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0091005">辨＝辦【宮】【甲】</note>
<note n="0091006" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0091006">辨＝辯【宮】</note>
<note n="0091007" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0091007">敎＝殺【宮】【甲】</note>
<note n="0092001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0092001">令＝今【宮】</note>
<note n="0092002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0092002">途＝塗【宮】【甲】</note>
<note n="0092003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0092003">四＋（妄）【甲】</note>
<note n="0092004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0092004">媒＋（二）【甲】</note>
<note n="0093001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0093001">殺＝敎【甲】</note>
<note n="0093002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0093002">慜＝愍【甲】＊</note>
<note n="0095001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0095001">願＝<g ref="#CB13691">𩕾</g>【宮】</note>
<note n="0095002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0095002">惡＝想【甲】</note>
<note n="0097001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0097001">淫＝婬【甲】＊</note>
<note n="0097002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0097002">〔戒〕－【甲】</note>
<note n="0099001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0099001">書＝畫【甲】</note>
<note n="0099002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0099002">令＝今【宮】【甲】＊</note>
<note n="0100001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0100001">迷＝述【甲】</note>
<note n="0100002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0100002">行＝從【甲】</note>
<note n="0100003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0100003">令＝今【宮】</note>
<note n="0101001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0101001">〔行懺…不〕十九字－【宮】【甲】</note>
<note n="0101002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0101002">辨＝辦【宮】</note>
<note n="0101003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0101003">及＝乃【宮】</note>
<note n="0101004" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0101004">長＋（財）【甲】</note>
<note n="0101005" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0101005">販＝財【宮】</note>
<note n="0102001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0102001">惑＝感【甲】</note>
<note n="0102002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0102002">執＝報【甲】</note>
<note n="0102003" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0102003">今＝念【宮】</note>
<note n="0104001" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0104001">衣＝飮【宮】</note>
<note n="0104002" resp="#resp2" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0104002">〔四〕－【宮】</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0047c1701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T40.0047c17.16" target="#nkr_note_add_0047c1701">卽【CB】，耶【大】</note>
<note n="0048c2801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0048c2801">苦【CB】，若【大】</note>
<note n="0050a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0050a0201">采【CB】，釆【大】</note>
<note n="0055a0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0055a0301">汙【CB】，汗【大】</note>
<note n="0062a2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0062a2301">券【CB】，劵【大】</note>
<note n="0064a2301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T40.0064a23.11" target="#nkr_note_add_0064a2301">刺【CB】，剌【大】</note>
<note n="0070a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0070a0201">駞【CB】，馳【大】</note>
<note n="0073a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0073a1401">袜【CB】，<g ref="#CB01724">𧙕</g>【大】</note>
<note n="0086a0501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="T40.0086a05.01" target="#nkr_note_add_0086a0501">洗【CB】，說【大】</note>
<note n="0093b2701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0093b2701">妄【CB】，忘【大】</note>
<note n="0094c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0094c1601">板【CB】，版【大】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>