<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X09n0243">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 243 圓覺經大疏</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 243 圓覺經大疏</title>
			<author>唐 宗密述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">9</idno>.<idno type="no">243</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-04-15 21:40:58 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">圓覺經大疏</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated text as provided by Shen-Wai-You-Qian-Kun</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，身外有乾坤提供新式標點</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【中華-CB】</witness>
						<witness xml:id="wit2">【卍續-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00155">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00155</charName>
				<mapping cb:dec="983195" type="PUA">U+F009B</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+5190</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[曰/月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04775">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04775</charName>
				<mapping cb:dec="987815" type="PUA">U+F12A7</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+6AC8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>凳</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[柷-口+登]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05159">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05159</charName>
				<mapping cb:dec="988199" type="PUA">U+F1427</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D394</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[土*此]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB11059">
				<charName>CBETA CHARACTER CB11059</charName>
				<mapping cb:dec="994099" type="PUA">U+F2B33</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28E54</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>陀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[阿-可+色]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12427">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12427</charName>
				<mapping cb:dec="995467" type="PUA">U+F308B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D28C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[唬-儿+丘]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16078</charName>
				<mapping cb:dec="999118" type="PUA">U+F3ECE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22349</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(白-日+田)/廾]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17509">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17509</charName>
				<mapping cb:dec="1000549" type="PUA">U+F4465</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+祐]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-11-21T11:05:55">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu level="1" type="其他">十隨文解釋</cb:mulu><cb:mulu level="2" type="其他">後釋本文</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:div type="other">
<milestone n="3" unit="juan"/>
<lb n="0389b21" ed="X"/>
<lb n="0389b22" ed="X"/>
<lb n="0389b23" ed="X"/><lb n="0347b11" ed="R014"/><cb:juan n="3a" fun="open"><cb:mulu n="3a" type="卷">下卷之一</cb:mulu><cb:jhead>大方廣圓覺經大疏下卷之一</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0389b24" ed="X"/><lb n="0347b12" ed="R014"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">終南山</name><name role="" type="person">草堂寺</name>沙門宗密述</byline>
<pb n="0389c" ed="X" xml:id="X09.0243.0389c"/>
<lb n="0389c01" ed="X"/><lb n="0347b13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0389c0101">次四問答，別明觀行中根修證。</p><p xml:id="pX09p0389c0113" cb:place="inline">言別明者，有其二
<lb n="0389c02" ed="X"/><lb n="0347b14" ed="R014"/>意：</p><p xml:id="pX09p0389c0202" cb:place="inline">一則由前一類人，<anchor xml:id="nkr_note_add_0389c0201" n="0389c0201"/><anchor xml:id="beg0389c0201" n="0389c0201"/>已<anchor xml:id="end0389c0201"/>依前門證入，不必修此，故
<lb n="0389c03" ed="X"/><lb n="0347b15" ed="R014"/>此名別；</p><p xml:id="pX09p0389c0304" cb:place="inline">二則此門各各自別，如三觀，或則一人具
<lb n="0389c04" ed="X"/><lb n="0347b16" ed="R014"/>三，或二或一，單複交絡，成二十五種，人各應一機，
<lb n="0389c05" ed="X"/><lb n="0347b17" ed="R014"/>故云別也。</p><p xml:id="pX09p0389c0505" cb:place="inline">其所離障，亦各不同，且如四相，或一人
<lb n="0389c06" ed="X"/><lb n="0347b18" ed="R014"/>具四，或三二一。其四病者，人各有一，定不兼餘，以
<lb n="0389c07" ed="X"/><lb n="0348a01" ed="R014"/>相違故，故此兩四，皆是別相，不同前無明及愛，但
<lb n="0389c08" ed="X"/><lb n="0348a02" ed="R014"/>是凡夫悉有，故前通此別矣。然通、別觀行中，皆與
<lb n="0389c09" ed="X"/><lb n="0348a03" ed="R014"/>惑障同科段者，由是障觀行之惑，惑除則成觀行
<lb n="0389c10" ed="X"/><lb n="0348a04" ed="R014"/>故。若約四分科經卽當第三明行，謂從彌勒，終於
<lb n="0389c11" ed="X"/><lb n="0348a05" ed="R014"/>淨慧，始終因果，理智昭彰，卽之於心，方成眞解<note place="inline">《華嚴》
<lb n="0389c12" ed="X"/><lb n="0348a06" ed="R014"/>中間六會，修因契果，五十二位，總名爲解</note>，依此解力，三觀修行<note place="inline">故一一標云悟
<lb n="0389c13" ed="X"/><lb n="0348a07" ed="R014"/>淨圓覺也</note>，除障成功，正是行也。</p><p xml:id="pX09p0389c1313" cb:place="inline">文中二：初二問答三觀
<lb n="0389c14" ed="X"/><lb n="0348a08" ed="R014"/>修行；後二問答兩重除障。</p><p xml:id="pX09p0389c1411" cb:place="inline">初中二：初示三觀行相；
<lb n="0389c15" ed="X"/><lb n="0348a09" ed="R014"/>後明單複修習。</p><p xml:id="pX09p0389c1507" cb:place="inline">初中文四，初三之初。</p></cb:div>
<lb n="0389c16" ed="X"/><lb n="0348a10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0389c1601">於是威德自在菩薩，在大衆中，卽從座起，頂禮佛足，
<lb n="0389c17" ed="X"/><lb n="0348a11" ed="R014"/>右遶三帀，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb n="0389c18" ed="X"/><lb n="0348a12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0389c1801">解同上也。</p><p xml:id="pX09p0389c1805" cb:place="inline">次陳詞句二：一慶前。</p></cb:div>
<lb n="0389c19" ed="X"/><lb n="0348a13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0389c1901">大悲世尊，廣爲我等，分別如是隨順覺性，令諸菩薩
<lb n="0389c20" ed="X"/><lb n="0348a14" ed="R014"/>覺心光明，承佛圓音，不因修習而得善利。</p></cb:div>
<lb n="0389c21" ed="X"/><lb n="0348a15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0389c2101">解曰：分別隨順覺性者，領前依位漸證。</p><p xml:id="pX09p0389c2116" cb:place="inline">不因修習
<lb n="0389c22" ed="X"/><lb n="0348a16" ed="R014"/>等者，領前忘心頓證。</p><p xml:id="pX09p0389c2209" cb:place="inline">亦可：通述聞時<anchor xml:id="nkr_note_add_0389c2201" n="0389c2201"/><anchor xml:id="beg0389c2201" n="0389c2201"/>已<anchor xml:id="end0389c2201"/>益，不待修
<lb n="0389c23" ed="X"/><lb n="0348a17" ed="R014"/>之，方得善利，非不擬修。</p><p xml:id="pX09p0389c2310" cb:place="inline">二請後，文二：一問所修；二
<lb n="0389c24" ed="X"/><lb n="0348a18" ed="R014"/>明所爲。</p><p xml:id="pX09p0389c2404" cb:place="inline">初中二：一立理。</p></cb:div>
<pb n="0390a" ed="X" xml:id="X09.0243.0390a"/>
<lb n="0390a01" ed="X"/><lb n="0348b01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390a0101">世尊，譬如大城，外有四門，隨方來者，非止一路，一切
<lb n="0390a02" ed="X"/><lb n="0348b02" ed="R014"/>菩薩莊嚴佛國及成菩提，非一方便。</p></cb:div>
<lb n="0390a03" ed="X"/><lb n="0348b03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390a0301">解曰：謂前說修行觀行理趣分明，今復諮詢，恐涉
<lb n="0390a04" ed="X"/><lb n="0348b04" ed="R014"/>非分，故先立理，請更投機，於中前喩後法，喩中大
<lb n="0390a05" ed="X"/><lb n="0348b05" ed="R014"/>城喩圓覺，四門喩行門，如從東來，不可西入，法合
<lb n="0390a06" ed="X"/><lb n="0348b06" ed="R014"/>可知。</p><p xml:id="pX09p0390a0603" cb:place="inline">二正請。</p></cb:div>
<lb n="0390a07" ed="X"/><lb n="0348b07" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390a0701">唯願世尊，廣爲我等，宣說一切方便漸次，幷修行人
<lb n="0390a08" ed="X"/><lb n="0348b08" ed="R014"/>總有幾種？</p></cb:div>
<lb n="0390a09" ed="X"/><lb n="0348b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390a0901">解曰：言方便漸次者，所修之行。</p><p xml:id="pX09p0390a0913" cb:place="inline">幷修等者，能修之
<lb n="0390a10" ed="X"/><lb n="0348b10" ed="R014"/>機。</p><p xml:id="pX09p0390a1002" cb:place="inline">二明所爲。</p></cb:div>
<lb n="0390a11" ed="X"/><lb n="0348b11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390a1101">令此會菩薩及末世衆生，求大乘者，速得開悟，遊戲
<lb n="0390a12" ed="X"/><lb n="0348b12" ed="R014"/>如來大寂滅海。</p></cb:div>
<lb n="0390a13" ed="X"/><lb n="0348b13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390a1301">後三展虔誠。</p></cb:div>
<lb n="0390a14" ed="X"/><lb n="0348b14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390a1401">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0390a1401" n="0390a1401"/><anchor xml:id="beg0390a1401" n="0390a1401"/>已<anchor xml:id="end0390a1401"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb n="0390a15" ed="X"/><lb n="0348b15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390a1501">二讚許。</p></cb:div>
<lb n="0390a16" ed="X"/><lb n="0348b16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390a1601">爾時，世尊吿威德自在菩薩言：善哉善哉，善男子，汝
<lb n="0390a17" ed="X"/><lb n="0348b17" ed="R014"/>等乃能爲諸菩薩及末世衆生，問於如來如是方便，
<lb n="0390a18" ed="X"/><lb n="0348b18" ed="R014"/>汝今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb n="0390a19" ed="X"/><lb n="0349a01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390a1901">三佇聽。</p></cb:div>
<lb n="0390a20" ed="X"/><lb n="0349a02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390a2001">時威德自在菩薩，奉敎歡喜，及諸大衆，默然而聽。</p></cb:div>
<lb n="0390a21" ed="X"/><lb n="0349a03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390a2101">四正說長行，中四：一標本擧數；二正示觀門；三引
<lb n="0390a22" ed="X"/><lb n="0349a04" ed="R014"/>例彰圓；四校量顯勝。</p><p xml:id="pX09p0390a2209" cb:place="inline">初二：一約稱性之行以標本。</p></cb:div>
<lb n="0390a23" ed="X"/><lb n="0349a05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390a2301">善男子，無上妙覺，徧諸十方，出生如來，與一切法同
<lb n="0390a24" ed="X"/><lb n="0349a06" ed="R014"/>體平等，於諸修行，實無有二。</p></cb:div>
<pb n="0390b" ed="X" xml:id="X09.0243.0390b"/>
<lb n="0390b01" ed="X"/><lb n="0349a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390b0101">解曰：初明所稱之性，言「出生如來」者，十方諸佛，同
<lb n="0390b02" ed="X"/><lb n="0349a08" ed="R014"/>證同修，證義如前，此問修矣。</p><p xml:id="pX09p0390b0212" cb:place="inline">與一切法同體平等
<lb n="0390b03" ed="X"/><lb n="0349a09" ed="R014"/>者，色心不二，凡聖無差，皆依覺性，故云同體平等。
<lb n="0390b04" ed="X"/><lb n="0349a10" ed="R014"/>《智論》云：此眞如者，在衆生數中名爲佛性，在非衆
<lb n="0390b05" ed="X"/><lb n="0349a11" ed="R014"/>生數中名爲法性。</p><p xml:id="pX09p0390b0508" cb:place="inline">後修行無二者，能稱之行，卽如
<lb n="0390b06" ed="X"/><lb n="0349a12" ed="R014"/>前二空觀門，根塵普淨，貪愛俱寂，悲智雙行，離相
<lb n="0390b07" ed="X"/><lb n="0349a13" ed="R014"/>離性，常無所得，一切菩薩無不如斯，隨事雖差，此
<lb n="0390b08" ed="X"/><lb n="0349a14" ed="R014"/>意無二。</p><p xml:id="pX09p0390b0804" cb:place="inline">故《佛頂》云：「十方薄伽梵，一路涅槃門。」</p><p xml:id="pX09p0390b0818" cb:place="inline">二約
<lb n="0390b09" ed="X"/><lb n="0349a15" ed="R014"/>隨機之行以擧數。</p></cb:div>
<lb n="0390b10" ed="X"/><lb n="0349a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390b1001">方便隨順，其數無量，圓攝所歸，循性差別，當有三種。</p></cb:div>
<lb n="0390b11" ed="X"/><lb n="0349a17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390b1101">解曰：初總顯多門<note place="inline">《佛頂》又云：歸源性無二，方便有多門</note>，然衆生根性，
<lb n="0390b12" ed="X"/><lb n="0349a18" ed="R014"/>利鈍不同，煩惱厚薄，沉掉不等，隨其根性，設敎多
<lb n="0390b13" ed="X"/><lb n="0349b01" ed="R014"/>端。不爾，難爲趣入。</p><p xml:id="pX09p0390b1308" cb:place="inline">故《楞伽》云：「所說非所應，於彼爲
<lb n="0390b14" ed="X"/><lb n="0349b02" ed="R014"/>非說，彼彼諸病人，良醫爲處方，如來爲衆生，隨心
<lb n="0390b15" ed="X"/><lb n="0349b03" ed="R014"/>應量說。」</p><p xml:id="pX09p0390b1504" cb:place="inline">後圓攝下，攝歸三種，衆生根性，雖有萬差，
<lb n="0390b16" ed="X"/><lb n="0349b04" ed="R014"/>而此三門，一切收盡，必須三者，義如下釋。</p><p xml:id="pX09p0390b1617" cb:place="inline">循者隨
<lb n="0390b17" ed="X"/><lb n="0349b05" ed="R014"/>也。性謂根性。</p>
<lb n="0390b18" ed="X"/><lb n="0349b06" ed="R014"/><p xml:id="pX09p0390b1801">二正示觀門，文<anchor xml:id="nkr_note_add_0390b1801" n="0390b1801"/><anchor xml:id="beg0390b1801" n="0390b1801"/>三<anchor xml:id="end0390b1801"/>：</p><p xml:id="pX09p0390b1826" cb:place="inline">一泯相<note place="inline">身心客塵永滅</note>澄神<note place="inline">取靜澄念</note>觀<note place="inline">心冥
<lb n="0390b19" ed="X"/><lb n="0349b07" ed="R014"/>所觀之境，更不異緣</note>；</p><p xml:id="pX09p0390b1909" cb:place="inline">二起幻銷塵觀<note place="inline">經文甚顯</note>；</p><p xml:id="pX09p0390b1919" cb:place="inline">三絕待靈心觀<note place="inline">非關
<lb n="0390b20" ed="X"/><lb n="0349b08" ed="R014"/>眞妄，不對有空，直照靈知，而爲觀行。文云，不取幻化及諸靜相；又云，超過礙無礙境；又煩惱涅槃不相留
<lb n="0390b21" ed="X"/><lb n="0349b09" ed="R014"/>礙。皆絕待義也，言無知覺明，卽靈心也</note>。</p><p xml:id="pX09p0390b2116" cb:place="inline">然禪觀綱領<anchor xml:id="nkr_note_add_0390b2101" n="0390b2101"/><anchor xml:id="beg0390b2101" n="0390b2101"/>已<anchor xml:id="end0390b2101"/>具《懸談》，修習
<lb n="0390b22" ed="X"/><lb n="0349b10" ed="R014"/>菩提，非此不證，但以敎隨機異，展轉殊途，邪正凡
<lb n="0390b23" ed="X"/><lb n="0349b11" ed="R014"/>聖，小大權實，事理漸頓，有共不共，今此託法進修，
<lb n="0390b24" ed="X"/><lb n="0349b12" ed="R014"/>以成圓頓觀行，卽事理定慧，俱無礙也。與《論》中修
<pb n="0390c" ed="X" xml:id="X09.0243.0390c"/>
<lb n="0390c01" ed="X"/><lb n="0349b13" ed="R014"/>習眞如三昧體相，大同小異。小異者彼不開爲三
<lb n="0390c02" ed="X"/><lb n="0349b14" ed="R014"/>也。</p><p xml:id="pX09p0390c0202" cb:place="inline">今初泯相，文自有三：一標本。</p></cb:div>
<lb n="0390c03" ed="X"/><lb n="0349b15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0390c0301">善男子，若諸菩薩悟淨圓覺。</p></cb:div>
<lb n="0390c04" ed="X"/><lb n="0349b16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0390c0401">解曰：謂發心修行，欲趣佛果，先須了悟身中淨圓
<lb n="0390c05" ed="X"/><lb n="0349b17" ed="R014"/>覺性，以爲行本，本卽解也<note place="inline">卽是通明觀行</note>，依解而修，方爲
<lb n="0390c06" ed="X"/><lb n="0349b18" ed="R014"/>妙行，膏明相賴，目足更資，此金剛觀，割煩惱障，此
<lb n="0390c07" ed="X"/><lb n="0350a01" ed="R014"/>牢強足，越生死野。下標本等，皆同此矣。</p><p xml:id="pX09p0390c0716" cb:place="inline">若約能修
<lb n="0390c08" ed="X"/><lb n="0350a02" ed="R014"/>方便，准天台止觀，總有十門：</p><p xml:id="pX09p0390c0812" cb:place="inline">具緣第一，謂具五緣：</p>
<lb n="0390c09" ed="X"/><p xml:id="pX09p0390c0901"><lb n="0350a03" ed="R014"/>一持戒淸淨<note place="inline">是定因故</note>；</p><p xml:id="pX09p0390c0910" cb:place="inline">二衣<note place="inline">一如雪山大士，隨得一衣蔽形；二如迦葉，糞掃三衣，
<lb n="0390c10" ed="X"/><lb n="0350a04" ed="R014"/>不畜餘長；三多寒國土，忍力未成，亦許三衣外百一資身，說淨知足</note>食<note place="inline">一上士絕世，食果草等，隨
<lb n="0390c11" ed="X"/><lb n="0350a05" ed="R014"/>得資身；二常行頭陀受乞食法，能破下、仰、維、方四邪；三阿蘭若處檀越送食；四僧常食及受請</note>具足；</p>
<lb n="0390c12" ed="X"/><p xml:id="pX09p0390c1201"><lb n="0350a06" ed="R014"/>三閑居<note place="inline">不作衆事</note>靜處<note place="inline">離憒閙故，一深山；二離聚落三二里；三遠白衣舍處，淸淨伽藍
<lb n="0390c13" ed="X"/><lb n="0350a07" ed="R014"/>也</note>；</p><p xml:id="pX09p0390c1302" cb:place="inline">四息諸緣務<note place="inline">一生活；二人事；三工巧技術；四學問讀誦也</note>；</p><p xml:id="pX09p0390c1324" cb:place="inline">五近善知
<lb n="0390c14" ed="X"/><lb n="0350a08" ed="R014"/>識<note place="inline">一外護經營供給；二同行互相勤發；三敎授禪定法門也</note>。</p><p xml:id="pX09p0390c1424" cb:place="inline">訶欲第二，欲謂色
<lb n="0390c15" ed="X"/><lb n="0350a09" ed="R014"/><note place="inline">如熱金丸等，又王入敵國婬房及截仙人手</note>、聲<note place="inline">如毒塗鼓，又仙人聞迦羅女獸失定</note>、香<note place="inline">如弊
<lb n="0390c16" ed="X"/><lb n="0350a10" ed="R014"/>龍氣蓮池神瞋責也</note>、味<note place="inline">如熱密塗刀，沙彌酪蟲</note>、觸<note place="inline">如臥師子，騎頸獨角仙人失通</note>，爲欲
<lb n="0390c17" ed="X"/><lb n="0350a11" ed="R014"/>所惱，而猶求之，得之轉劇，如火得薪，枯骨風炬，夢
<lb n="0390c18" ed="X"/><lb n="0350a12" ed="R014"/>得假借等。</p><p xml:id="pX09p0390c1805" cb:place="inline">棄蓋第三，謂貪<note place="inline">內發燒身，得怖失惱，亦如食吐</note>、瞋<note place="inline">煞安隱無
<lb n="0390c19" ed="X"/><lb n="0350a13" ed="R014"/>憂，毒根滅善</note>、睡<note place="inline">抱屍臥偈</note>、掉悔<note place="inline">掉謂身口心，三此由悔故成蓋，悔謂因掉生悔，或造罪怖
<lb n="0390c20" ed="X"/><lb n="0350a14" ed="R014"/>悔也</note>、疑<note place="inline">疑有種種，未必障定，障定者有三，謂疑師、疑自、疑法</note>，棄之如脫債、病差、
<lb n="0390c21" ed="X"/><lb n="0350a15" ed="R014"/>飢食等。</p><p xml:id="pX09p0390c2104" cb:place="inline">調和第四，謂調食<note place="inline">飽則氣急、脉塞、心悶，飢則心懸、意慮不固等</note>、
<lb n="0390c22" ed="X"/><lb n="0350a16" ed="R014"/>睡<note place="inline">喪功心暗，常悟無常，調之令神淸心明，不抑不恣也</note>、身<note place="inline">常須動止詳審，出入有度，坐不低昂
<lb n="0390c23" ed="X"/><lb n="0350a17" ed="R014"/>寬急</note>、息<note place="inline">息有風、喘、氣、息四相，風散、喘結、氣勞、息定，息者出入綿綿，若存若亡，不澁不滑</note>、心<note place="inline">亂心不起，
<lb n="0390c24" ed="X"/><lb n="0350a18" ed="R014"/>浮沉寬急，須令得所，然身息心三事，雖有初後，方便不同，而乃合用用之，則發戒定慧也</note>。</p><p xml:id="pX09p0390c2435" cb:place="inline">方便
<pb n="0391a" ed="X" xml:id="X09.0243.0391a"/>
<lb n="0391a01" ed="X"/><lb n="0350b01" ed="R014"/>第五，謂行五法，五法者欲<note place="inline">欲離世倒欲，得淸淨智欲，亦名志願樂等，佛言一切
<lb n="0391a02" ed="X"/><lb n="0350b02" ed="R014"/>善法欲，爲其本也</note>、精進<note place="inline">初中後夜，專精不廢，如鑽火未出等</note>、念<note place="inline">念世可賤，禪定可貴</note>、巧
<lb n="0391a03" ed="X"/><lb n="0350b03" ed="R014"/>慧<note place="inline">籌量世樂、禪樂，得失輕重</note>、一心<note place="inline">依止念慧，明見可惡可尊，故當一心決修止觀，心如金剛</note>。</p>
<lb n="0391a04" ed="X"/><p xml:id="pX09p0391a0401"><lb n="0350b04" ed="R014"/>覺魔事第六，謂煩惱、陰、死及鬼神魔。鬼神魔三：
<lb n="0391a05" ed="X"/><lb n="0350b05" ed="R014"/>一精魅<note place="inline">十二時獸，依本時說其名，訶責卽滅</note>；二塠<anchor xml:id="nkr_note_add_0391a0501" n="0391a0501"/><anchor xml:id="beg0391a0501" n="0391a0501"/>惕<anchor xml:id="end0391a0501"/>鬼<note place="inline">如蟲緣人頭面等，閉眼陰
<lb n="0391a06" ed="X"/><lb n="0350b06" ed="R014"/>罵，或誦戒等卽去</note>；三魔羅。多作違<note place="inline">虎狼等也</note>、順<note place="inline">父母、男女、佛像等</note>、平平，三
<lb n="0391a07" ed="X"/><lb n="0350b07" ed="R014"/>種五塵境界相來，破人善心，行者旣覺，卽修止觀
<lb n="0391a08" ed="X"/><lb n="0350b08" ed="R014"/>却之<note place="inline">止者悉知虗誑，不怖不愛，不捨不取，亦不分別，息心寂默；觀者反觀，能見之心，誰愛怖等</note>。</p>
<lb n="0391a09" ed="X"/><p xml:id="pX09p0391a0901"><lb n="0350b09" ed="R014"/>《智論》云：除諸法實相，餘皆魔事。</p><p xml:id="pX09p0391a0913" cb:place="inline">《起信》亦云：現形恐
<lb n="0391a10" ed="X"/><lb n="0350b10" ed="R014"/>怖<note place="inline">違情</note>、現男女<note place="inline">順情</note>等<note place="inline">平平</note>，當念唯心，境界卽滅。又云：現
<lb n="0391a11" ed="X"/><lb n="0350b11" ed="R014"/>佛等像，說施等法，無相等理，令知宿命，他心、辨才
<lb n="0391a12" ed="X"/><lb n="0350b12" ed="R014"/>無礙，能令衆生，貪著名利，或數瞋喜，進怠無準，疑
<lb n="0391a13" ed="X"/><lb n="0350b13" ed="R014"/>慮故業，定中得食，顏色改變等，常應觀察，不取不
<lb n="0391a14" ed="X"/><lb n="0350b14" ed="R014"/>著，則能遠離<note place="inline">若見善相，以三法驗之，一以定研磨，二依本修治，三智慧觀察，如人欲知
<lb n="0391a15" ed="X"/><lb n="0350b15" ed="R014"/>眞金，三法試之，謂燒、打、磨</note>。</p><p xml:id="pX09p0391a1511" cb:place="inline">治病第七，然諸病者，不過四大<note place="inline">腫瘦、痰脹、熱痛、
<lb n="0391a16" ed="X"/><lb n="0350b16" ed="R014"/>煩嘔</note>，五臟<note place="inline">心寒熱口燥、肺支疼鼻塞、肝憂愁眼暗、脾身痒痛失味、腎喉噎耳滿</note>增損，乖
<lb n="0391a17" ed="X"/><lb n="0350b17" ed="R014"/>攝理故；或業招鬼作。</p><p xml:id="pX09p0391a1709" cb:place="inline">今明治法，不過止觀。</p><p xml:id="pX09p0391a1717" cb:place="inline">止者安
<lb n="0391a18" ed="X"/><lb n="0350b18" ed="R014"/>心病處，或臍下、足下；或了法空，不取病相，寂然止
<lb n="0391a19" ed="X"/><lb n="0351a01" ed="R014"/>住。故《淨名》云：「何爲病本？所謂攀緣。云何斷攀緣？
<lb n="0391a20" ed="X"/><lb n="0351a02" ed="R014"/>謂心無所得。」</p><p xml:id="pX09p0391a2006" cb:place="inline">觀者心用六氣，謂吹<note place="inline">去寒</note>、呼<note place="inline">去熱</note>、嘻<note place="inline">去風</note>、呵
<lb n="0391a21" ed="X"/><lb n="0351a03" ed="R014"/><note place="inline">去煩下氣</note>、<g ref="#CB12427">𭊌</g><note place="inline">去痰</note>、呬<note place="inline">去勞治風</note>。</p><p xml:id="pX09p0391a2112" cb:place="inline">又十二息，謂<note place="inline">一一云息</note>上<note place="inline">沉重</note>、下<note place="inline">虗懸</note>、滿
<lb n="0391a22" ed="X"/><lb n="0351a04" ed="R014"/><note place="inline">枯瘦</note>、燋<note place="inline">腫滿</note>、長<note place="inline">羸損</note>、壞<note place="inline">治增</note>、煖<note place="inline">治冷</note>、冷<note place="inline">治熱</note>、<anchor xml:id="nkr_note_add_0391a2201" n="0391a2201"/><anchor xml:id="beg0391a2201" n="0391a2201"/>衝<anchor xml:id="end0391a2201"/><note place="inline">壅結</note>、持<note place="inline">戰動</note>、和<note place="inline">通治四大</note>、<anchor xml:id="nkr_note_add_0391a2202" n="0391a2202"/><anchor xml:id="beg0391a2202" n="0391a2202"/>補<anchor xml:id="end0391a2202"/>
<lb n="0391a23" ed="X"/><lb n="0351a05" ed="R014"/><note place="inline">資益四大</note>。</p><p xml:id="pX09p0391a2305" cb:place="inline">善用則治衆患，失所則更增諸病。</p><p xml:id="pX09p0391a2318" cb:place="inline">又假想觀，
<lb n="0391a24" ed="X"/><lb n="0351a06" ed="R014"/>謂身中火，能治冷等。又推身心病不可得，衆病自
<pb n="0391b" ed="X" xml:id="X09.0243.0391b"/>
<lb n="0391b01" ed="X"/><lb n="0351a07" ed="R014"/>除。</p><p xml:id="pX09p0391b0102" cb:place="inline">然上所說，但具十法，無不有益，謂信、用、懃<note place="inline">待汗爲度</note>、
<lb n="0391b02" ed="X"/><lb n="0351a08" ed="R014"/>住<note place="inline">不異緣也</note>、別病<note place="inline">如上</note>、方便<note place="inline">吐納、運想</note>、久行<note place="inline">不計日月</note>、取捨<note place="inline">益用損捨</note>、將
<lb n="0391b03" ed="X"/><lb n="0351a09" ed="R014"/>護<note place="inline">犯觸</note>、遮障<note place="inline">益不外說損不疑謗</note>。或禁呪、修善，治鬼業等。</p><p xml:id="pX09p0391b0323" cb:place="inline">正修
<lb n="0391b04" ed="X"/><lb n="0351a10" ed="R014"/>第八，卽當釋經文也。</p><p xml:id="pX09p0391b0409" cb:place="inline">然且先叙彼所修法，修有二
<lb n="0391b05" ed="X"/><lb n="0351a11" ed="R014"/>種：</p><p xml:id="pX09p0391b0502" cb:place="inline">一者坐修，謂行掉、臥沉，立又疲倦，故坐爲勝。初
<lb n="0391b06" ed="X"/><lb n="0351a12" ed="R014"/>坐時，亂心麤故，應當修止。止有理、事。</p><p xml:id="pX09p0391b0615" cb:place="inline">事謂繫心一
<lb n="0391b07" ed="X"/><lb n="0351a13" ed="R014"/>處，隨起卽制；理謂體眞知，心本寂。</p><p xml:id="pX09p0391b0714" cb:place="inline">止若不除，應當
<lb n="0391b08" ed="X"/><lb n="0351a14" ed="R014"/>修觀。觀亦理、事。</p><p xml:id="pX09p0391b0807" cb:place="inline">事謂對治助道<note place="inline">五停</note>；理謂觀法實相
<lb n="0391b09" ed="X"/><lb n="0351a15" ed="R014"/><note place="inline">正道</note>。此有三觀，如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0391b0901" n="0391b0901"/><anchor xml:id="beg0391b0901" n="0391b0901"/>已<anchor xml:id="end0391b0901"/>說。</p><p xml:id="pX09p0391b0911" cb:place="inline">又修止觀者，對治浮沉故，
<lb n="0391b10" ed="X"/><lb n="0351a16" ed="R014"/>隨自便宜故，對破定見細心故，均齊定慧故。</p><p xml:id="pX09p0391b1018" cb:place="inline">二者
<lb n="0391b11" ed="X"/><lb n="0351a17" ed="R014"/>歷緣對境修。</p><p xml:id="pX09p0391b1106" cb:place="inline">歷緣者，謂歷行、住、坐、臥、作、語等六緣，
<lb n="0391b12" ed="X"/><lb n="0351a18" ed="R014"/>皆作是念：「我今爲何而欲行等？」</p><p xml:id="pX09p0391b1213" cb:place="inline">對境者，卽根塵六
<lb n="0391b13" ed="X"/><lb n="0351b01" ed="R014"/>對，謂知色本空，乾城、水月，愛厭不生是名修止，了
<lb n="0391b14" ed="X"/><lb n="0351b02" ed="R014"/>無見相是名修觀。</p><p xml:id="pX09p0391b1408" cb:place="inline">聲等例之，具如彼說。</p><p xml:id="pX09p0391b1416" cb:place="inline">善根發第
<lb n="0391b15" ed="X"/><lb n="0351b03" ed="R014"/>九，證相第十，皆如下說。</p><p xml:id="pX09p0391b1510" cb:place="inline">二正釋三：一起行。</p></cb:div>
<lb n="0391b16" ed="X"/><lb n="0351b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0391b1601">以淨覺心，取靜爲行，由澄諸念，覺識煩動。</p></cb:div>
<lb n="0391b17" ed="X"/><lb n="0351b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0391b1701">解曰：以淨覺心者，約其所悟而起行也。</p><p xml:id="pX09p0391b1716" cb:place="inline">以者用也，
<lb n="0391b18" ed="X"/><lb n="0351b06" ed="R014"/>凡夫用妄，菩薩用覺，迷悟異故。慤云：標乎創智者，
<lb n="0391b19" ed="X"/><lb n="0351b07" ed="R014"/>卽初悟也。</p><p xml:id="pX09p0391b1905" cb:place="inline">取靜爲行者，雖悟卽動卽靜，爲欲對治
<lb n="0391b20" ed="X"/><lb n="0351b08" ed="R014"/>動亂之習，一向以靜境安心，漸漸修行，方得成就。
<lb n="0391b21" ed="X"/><lb n="0351b09" ed="R014"/>慤云：然覺心初建，力尙尫<anchor xml:id="nkr_note_orig_0391001" n="0391001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0391001" n="0391001"/><anchor xml:id="beg0391001" n="0391001"/>微，<anchor xml:id="end0391001"/>理宜處靜安詳，方能
<lb n="0391b22" ed="X"/><lb n="0351b10" ed="R014"/>展照。</p><p xml:id="pX09p0391b2203" cb:place="inline">問：如何得心靜耶？</p><p xml:id="pX09p0391b2210" cb:place="inline">答：旣悟萬法唯識，識唯眞
<lb n="0391b23" ed="X"/><lb n="0351b11" ed="R014"/>心，眞心不生於法，斯爲至靜，安心住此爲取，不取
<lb n="0391b24" ed="X"/><lb n="0351b12" ed="R014"/>於法，名爲取靜。</p><p xml:id="pX09p0391b2407" cb:place="inline">《論》云：若修止者，住於靜處，端坐正
<pb n="0391c" ed="X" xml:id="X09.0243.0391c"/>
<lb n="0391c01" ed="X"/><lb n="0351b13" ed="R014"/>意，不依氣息<note place="inline">數息觀境</note>、形<note place="inline">骨鎻等也</note>、色<note place="inline">靑黃赤白</note>、虗空、地、水、火、風、見
<lb n="0391c02" ed="X"/><lb n="0351b14" ed="R014"/>聞知覺<note place="inline">識也通前是十遍處觀也</note>，乃至當知唯心，無外境界，卽
<lb n="0391c03" ed="X"/><lb n="0351b15" ed="R014"/>復此心，亦無自相等。</p><p xml:id="pX09p0391c0309" cb:place="inline">澄念覺動者，由前以靜澄心，
<lb n="0391c04" ed="X"/><lb n="0351b16" ed="R014"/>諸念不起，心合靜源，體非分別，故見分別之識，煩
<lb n="0391c05" ed="X"/><lb n="0351b17" ed="R014"/>勞動擾，若自是識，則不能見識，如眼不自見，今由
<lb n="0391c06" ed="X"/><lb n="0351b18" ed="R014"/>念澄智顯，故覺識也。</p><p xml:id="pX09p0391c0609" cb:place="inline">二功成。</p></cb:div>
<lb n="0391c07" ed="X"/><lb n="0352a01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0391c0701">靜慧發生，身心客塵從此永滅，便能內發寂靜輕安。</p></cb:div>
<lb n="0391c08" ed="X"/><lb n="0352a02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0391c0801">解曰：靜慧發生者，由前念澄覺識，慧性開明，因靜
<lb n="0391c09" ed="X"/><lb n="0352a03" ed="R014"/>生慧，故云靜慧，比隱今顯，故云發生。</p><p xml:id="pX09p0391c0915" cb:place="inline">身心等者，由
<lb n="0391c10" ed="X"/><lb n="0352a04" ed="R014"/>慧發生，身心相盡，塵妄不起，名爲永滅，客非本性，
<lb n="0391c11" ed="X"/><lb n="0352a05" ed="R014"/>塵汚自體。慤云：慧光圓發，根識俄消。</p><p xml:id="pX09p0391c1115" cb:place="inline">便能等者，由
<lb n="0391c12" ed="X"/><lb n="0352a06" ed="R014"/>離根境，內心自閑，寂靜淸虗，輕安調暢，喧塵永息，
<lb n="0391c13" ed="X"/><lb n="0352a07" ed="R014"/>麤重長袪。</p><p xml:id="pX09p0391c1305" cb:place="inline">輕安者，遠離麤重，調暢身心，堪任爲性，
<lb n="0391c14" ed="X"/><lb n="0352a08" ed="R014"/>對治昏沉，轉依爲業。</p><p xml:id="pX09p0391c1409" cb:place="inline">三感應。</p></cb:div>
<lb n="0391c15" ed="X"/><lb n="0352a09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0391c1501">由寂靜故，十方世界諸如來心，於中顯現，如鏡中像。</p></cb:div>
<lb n="0391c16" ed="X"/><lb n="0352a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0391c1601">解曰：初句躡前功用，餘正明感應。先法；後喩。</p><p xml:id="pX09p0391c1618" cb:place="inline">法中
<lb n="0391c17" ed="X"/><lb n="0352a11" ed="R014"/>如來心者，眞淨心也，亦卽法身故。《論》中說色性卽
<lb n="0391c18" ed="X"/><lb n="0352a12" ed="R014"/>智性，智性卽色性。</p><p xml:id="pX09p0391c1808" cb:place="inline">於中現者，衆生圓明心性，與佛
<lb n="0391c19" ed="X"/><lb n="0352a13" ed="R014"/>無殊，但以妄情，凡聖似隔。今身心相盡，妄念不生，
<lb n="0391c20" ed="X"/><lb n="0352a14" ed="R014"/>圓覺妙心，凡聖交徹。理實而言，我之身心，亦遍現
<lb n="0391c21" ed="X"/><lb n="0352a15" ed="R014"/>十方佛中，今但約入觀者爲主，故云諸佛於中顯
<lb n="0391c22" ed="X"/><lb n="0352a16" ed="R014"/>現。</p><p xml:id="pX09p0391c2202" cb:place="inline">後喩。</p><p xml:id="pX09p0391c2204" cb:place="inline">如諸鏡入一鏡中，諸鏡卽成影像故。諸佛
<lb n="0391c23" ed="X"/><lb n="0352a17" ed="R014"/>心入行人觀心，如影像也。然塵鏡之性本明，磨瑩
<lb n="0391c24" ed="X"/><lb n="0352a18" ed="R014"/>卽呈物像，衆生自心亦爾，心淨卽現如來。</p><p xml:id="pX09p0391c2417" cb:place="inline">故《論》問云：
<pb n="0392a" ed="X" xml:id="X09.0243.0392a"/>
<lb n="0392a01" ed="X"/><lb n="0352b01" ed="R014"/>若諸佛有自然業，能現一切處，利益衆生者，云何
<lb n="0392a02" ed="X"/><lb n="0352b02" ed="R014"/>世間多不能見？答曰：諸佛如來法身平等，遍一切
<lb n="0392a03" ed="X"/><lb n="0352b03" ed="R014"/>處，無有作意故。說自然，但依衆生心現，衆生心者
<lb n="0392a04" ed="X"/><lb n="0352b04" ed="R014"/>猶如於鏡，鏡若有垢，色像不現。如是衆生，心若有
<lb n="0392a05" ed="X"/><lb n="0352b05" ed="R014"/>垢，法身不現。</p><p xml:id="pX09p0392a0506" cb:place="inline">經云佛心，《論》云法身，身心一也。皆據
<lb n="0392a06" ed="X"/><lb n="0352b06" ed="R014"/>能現之本，若就所現，應云「應化」。此乃鏡明則像像
<lb n="0392a07" ed="X"/><lb n="0352b07" ed="R014"/>歷然，智顯則心心交映。此約心靜故，則知佛心亦
<lb n="0392a08" ed="X"/><lb n="0352b08" ed="R014"/>然，故名爲現。非謂佛心有所現也。故《淨名》云：「如自
<lb n="0392a09" ed="X"/><lb n="0352b09" ed="R014"/>觀身實相，觀佛亦然。」</p><p xml:id="pX09p0392a0909" cb:place="inline">三結名。</p></cb:div>
<lb n="0392a10" ed="X"/><lb n="0352b10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392a1001">此方便者名奢摩他。</p></cb:div>
<lb n="0392a11" ed="X"/><lb n="0352b11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392a1101">解曰：此翻云「止」，定之異名，寂靜義也，謂於染、淨等境，
<lb n="0392a12" ed="X"/><lb n="0352b12" ed="R014"/>心不妄緣故。</p><p xml:id="pX09p0392a1206" cb:place="inline">若準《涅槃經》釋，卽名能滅<note place="inline">滅一切煩惱故</note>、能
<lb n="0392a13" ed="X"/><lb n="0352b13" ed="R014"/>調<note place="inline">調諸根惡不善故</note>、寂靜<note place="inline">能令三業成寂靜故</note>、遠離<note place="inline">能令衆生離五欲故</note>、能淸
<lb n="0392a14" ed="X"/><lb n="0352b14" ed="R014"/><note place="inline">淸貪瞋癡三濁故</note>。結云，以是義故，名爲定相。</p><p xml:id="pX09p0392a1418" cb:place="inline">二起幻消塵
<lb n="0392a15" ed="X"/><lb n="0352b15" ed="R014"/>觀，文三：初標。</p></cb:div>
<lb n="0392a16" ed="X"/><lb n="0352b16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392a1601">善男子，若諸菩薩悟淨圓覺。</p></cb:div>
<lb n="0392a17" ed="X"/><lb n="0352b17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392a1701">二正釋，中五：一起行。</p></cb:div>
<lb n="0392a18" ed="X"/><lb n="0352b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392a1801">以淨覺心，知覺心性及與根塵，皆因幻化，卽起諸幻
<lb n="0392a19" ed="X"/><lb n="0353a01" ed="R014"/>以除幻者，變化諸幻而開幻衆。</p></cb:div>
<lb n="0392a20" ed="X"/><lb n="0353a02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392a2001">解曰：於中初躡前成解，心性是識，識與根、塵，三和
<lb n="0392a21" ed="X"/><lb n="0353a03" ed="R014"/>合有，各無自性，但是無明，迷眞而起，故名幻化。</p><p xml:id="pX09p0392a2119" cb:place="inline">後
<lb n="0392a22" ed="X"/><lb n="0353a04" ed="R014"/>「卽起」下，正明起行，諸幻卽幻智也。</p><p xml:id="pX09p0392a2214" cb:place="inline">幻者卽根本無
<lb n="0392a23" ed="X"/><lb n="0353a05" ed="R014"/>明，是能幻之者。</p><p xml:id="pX09p0392a2307" cb:place="inline">除者依如幻始覺力，分覺根本不
<lb n="0392a24" ed="X"/><lb n="0353a06" ed="R014"/>覺，始息滅相，終息生相，卽是除幻，具如普眼章中
<pb n="0392b" ed="X" xml:id="X09.0243.0392b"/>
<lb n="0392b01" ed="X"/><lb n="0353a07" ed="R014"/>二空觀也。</p><p xml:id="pX09p0392b0105" cb:place="inline">然彼與此，有三意異：</p><p xml:id="pX09p0392b0113" cb:place="inline">彼明稱理圓觀，以
<lb n="0392b02" ed="X"/><lb n="0353a08" ed="R014"/>成頓悟；此明尅體進修，堅持不捨。</p><p xml:id="pX09p0392b0214" cb:place="inline">又彼是總相觀
<lb n="0392b03" ed="X"/><lb n="0353a09" ed="R014"/>行，普被諸根；此是別相方便，別對一類。</p><p xml:id="pX09p0392b0316" cb:place="inline">彼上根入，
<lb n="0392b04" ed="X"/><lb n="0353a10" ed="R014"/>此中根入。</p><p xml:id="pX09p0392b0405" cb:place="inline">變化等者，變起差別幻智，遍觀自他八
<lb n="0392b05" ed="X"/><lb n="0353a11" ed="R014"/>萬塵勞幻衆，一一稱眞淸淨，非障非蔽，卽爲開也。</p>
<lb n="0392b06" ed="X"/><p xml:id="pX09p0392b0601"><lb n="0353a12" ed="R014"/>又變起種種方便，應機說法，開示如幻衆生。</p><p xml:id="pX09p0392b0618" cb:place="inline">又對
<lb n="0392b07" ed="X"/><lb n="0353a13" ed="R014"/>上二句，有四對別，謂自行化他，除障起行，止持作
<lb n="0392b08" ed="X"/><lb n="0353a14" ed="R014"/>持，除遍計執。</p><p xml:id="pX09p0392b0806" cb:place="inline">翻染成淨，一一配之可知。</p><p xml:id="pX09p0392b0816" cb:place="inline">二功成。</p></cb:div>
<lb n="0392b09" ed="X"/><lb n="0353a15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392b0901">由起幻故，便能內發大悲輕安。</p></cb:div>
<lb n="0392b10" ed="X"/><lb n="0353a16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392b1001">解曰：根、塵旣銷，自、他無二，故能內發同體大悲<note place="inline">知貴
<lb n="0392b11" ed="X"/><lb n="0353a17" ed="R014"/>種成賤，方可愍傷也</note>。又有數意，故大悲發，謂幻無怨親，應等
<lb n="0392b12" ed="X"/><lb n="0353a18" ed="R014"/>度故；傷他執實<note place="inline">不知是幻</note>，枉受苦故；我幻身心，何所惜
<lb n="0392b13" ed="X"/><lb n="0353b01" ed="R014"/>故；不怖幻生死故；不貪幻佛果故。</p><p xml:id="pX09p0392b1314" cb:place="inline">輕安者，由悲從
<lb n="0392b14" ed="X"/><lb n="0353b02" ed="R014"/>定起，非其愛見，故輕安暢適。</p><p xml:id="pX09p0392b1412" cb:place="inline">三結通。</p></cb:div>
<lb n="0392b15" ed="X"/><lb n="0353b03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392b1501">一切菩薩，從此起行，漸次增進。</p></cb:div>
<lb n="0392b16" ed="X"/><lb n="0353b04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392b1601">解曰：謂諸菩薩，從二利觀門，方能對境對機，起於
<lb n="0392b17" ed="X"/><lb n="0353b05" ed="R014"/>二行，乃至佛果。</p><p xml:id="pX09p0392b1707" cb:place="inline">四揀濫。</p></cb:div>
<lb n="0392b18" ed="X"/><lb n="0353b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392b1801">彼觀幻者，非同幻故，非同幻觀，皆是幻故。</p></cb:div>
<lb n="0392b19" ed="X"/><lb n="0353b07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392b1901">解曰：初二句揀識殊智，能所勝劣異故；後二句亦
<lb n="0392b20" ed="X"/><lb n="0353b08" ed="R014"/>拂幻智。</p><p xml:id="pX09p0392b2004" cb:place="inline">五總結。</p></cb:div>
<lb n="0392b21" ed="X"/><lb n="0353b09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392b2101">幻相永離，是諸菩薩所圓妙行，如土長苗。</p></cb:div>
<lb n="0392b22" ed="X"/><lb n="0353b10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392b2201">解曰：初法結成非幻，稱眞之行；後喩如種穀等，依
<lb n="0392b23" ed="X"/><lb n="0353b11" ed="R014"/>土長苗，收子之時，苗土俱棄。種喩覺心，土喩幻法，
<lb n="0392b24" ed="X"/><lb n="0353b12" ed="R014"/>苗喩幻智，謂以淨覺心，對諸幻法而起智，從幻智
<pb n="0392c" ed="X" xml:id="X09.0243.0392c"/>
<lb n="0392c01" ed="X"/><lb n="0353b13" ed="R014"/>而忘心入覺，入覺則前二皆袪。</p><p xml:id="pX09p0392c0113" cb:place="inline">三結名。</p></cb:div>
<lb n="0392c02" ed="X"/><lb n="0353b14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392c0201">此方便者名三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0392c03" ed="X"/><lb n="0353b15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392c0301">解曰：亦名三摩鉢底，此云「等至」，等持之中能至勝
<lb n="0392c04" ed="X"/><lb n="0353b16" ed="R014"/>位故。</p><p xml:id="pX09p0392c0403" cb:place="inline">又等謂齊等，離沉掉故。至謂至到，到勝定故。</p>
<lb n="0392c05" ed="X"/><p xml:id="pX09p0392c0501"><lb n="0353b17" ed="R014"/>故前文有「如幻三昧」。《涅槃》云，毗婆舍那名爲正見、
<lb n="0392c06" ed="X"/><lb n="0353b18" ed="R014"/>遍見、次第見、別相見，卽是觀也。意亦同此。</p><p xml:id="pX09p0392c0617" cb:place="inline">三絕待
<lb n="0392c07" ed="X"/><lb n="0354a01" ed="R014"/>靈心觀，文三：初標。</p></cb:div>
<lb n="0392c08" ed="X"/><lb n="0354a02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392c0801">善男子，若諸菩薩悟淨圓覺。</p></cb:div>
<lb n="0392c09" ed="X"/><lb n="0354a03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392c0901">二正釋，中三：一起行。</p></cb:div>
<lb n="0392c10" ed="X"/><lb n="0354a04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0392c1001">以淨覺心，不取幻化及諸靜相，了知身心皆爲罣礙，
<lb n="0392c11" ed="X"/><lb n="0354a05" ed="R014"/>無知覺明不依諸礙，永得超過礙無礙境，受用世界
<lb n="0392c12" ed="X"/><lb n="0354a06" ed="R014"/>及與身心，相在塵域，如器中鍠，聲出于外，煩惱、涅槃
<lb n="0392c13" ed="X"/><lb n="0354a07" ed="R014"/>不相留礙。</p></cb:div>
<lb n="0392c14" ed="X"/><lb n="0354a08" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0392c1401">解曰：於中三節，初句所依；次明所離；</p><p xml:id="pX09p0392c1415" cb:place="inline">不取幻化者，
<lb n="0392c15" ed="X"/><lb n="0354a09" ed="R014"/>離第二觀。</p><p xml:id="pX09p0392c1505" cb:place="inline">及靜相者，離第一觀。</p><p xml:id="pX09p0392c1513" cb:place="inline">了知等者，釋離所
<lb n="0392c16" ed="X"/><lb n="0354a10" ed="R014"/>以，謂見身心，卽著我相，著我則起過，故前靜之，次
<lb n="0392c17" ed="X"/><lb n="0354a11" ed="R014"/>又觀之，今了是礙，故皆不取。又身心是妄，無可了
<lb n="0392c18" ed="X"/><lb n="0354a12" ed="R014"/>知，了知是能，身心是所，託所起能，故亦皆礙。</p><p xml:id="pX09p0392c1818" cb:place="inline">後明
<lb n="0392c19" ed="X"/><lb n="0354a13" ed="R014"/>所用，於中又三，謂法、喩、合。</p><p xml:id="pX09p0392c1911" cb:place="inline">法中無知覺者，異乎身
<lb n="0392c20" ed="X"/><lb n="0354a14" ed="R014"/>心，謂身觸爲覺，心緣曰知，由此分別，障正知見。正
<lb n="0392c21" ed="X"/><lb n="0354a15" ed="R014"/>知見是無知覺明，明字正顯靈妙之體。</p><p xml:id="pX09p0392c2116" cb:place="inline">然此靈心，
<lb n="0392c22" ed="X"/><lb n="0354a16" ed="R014"/>上而無頂，下而無底，傍無邊際，中無在處，旣無當
<lb n="0392c23" ed="X"/><lb n="0354a17" ed="R014"/>中，何有東西上下。欲言空寂不似太虗，欲言相用
<lb n="0392c24" ed="X"/><lb n="0354a18" ed="R014"/>不從緣起，欲言知見異於分別，欲言頑礙異於木
<pb n="0393a" ed="X" xml:id="X09.0243.0393a"/>
<lb n="0393a01" ed="X"/><lb n="0354b01" ed="R014"/>石，欲言其覺不同醒悟之初，欲言其明不同日月
<lb n="0393a02" ed="X"/><lb n="0354b02" ed="R014"/>之類。</p><p xml:id="pX09p0393a0203" cb:place="inline">故諸經敎，於寂靜空無，訶爲邪小，於知見明
<lb n="0393a03" ed="X"/><lb n="0354b03" ed="R014"/>覺，互泯互存，各有深意。今此欲入觀門，恐知字引
<lb n="0393a04" ed="X"/><lb n="0354b04" ed="R014"/>分別念，故宜但云明也。</p><p xml:id="pX09p0393a0410" cb:place="inline">諸礙者身心能所；不依者
<lb n="0393a05" ed="X"/><lb n="0354b05" ed="R014"/>直造靈明；永得者究竟之詞；超過者逈殊對待；礙
<lb n="0393a06" ed="X"/><lb n="0354b06" ed="R014"/>者幻涉煩惱；無礙者靜同涅槃<note place="inline">《金剛三昧》云不動不禪等</note>；</p><p xml:id="pX09p0393a0623" cb:place="inline">受用者
<lb n="0393a07" ed="X"/><lb n="0354b07" ed="R014"/>屬<anchor xml:id="nkr_note_add_0393a0701" n="0393a0701"/><anchor xml:id="beg0393a0701" n="0393a0701"/>己<anchor xml:id="end0393a0701"/>資緣；世界者共居國邑；身者宛然形質；心者
<lb n="0393a08" ed="X"/><lb n="0354b08" ed="R014"/>還有見聞；相在者不異尋常；塵域者不離舊處。</p><p xml:id="pX09p0393a0819" cb:place="inline">比
<lb n="0393a09" ed="X"/><lb n="0354b09" ed="R014"/>由執認，沒體同他，今不生情，豈拘靈照。</p><p xml:id="pX09p0393a0916" cb:place="inline">喩中鍠者
<lb n="0393a10" ed="X"/><lb n="0354b10" ed="R014"/>分二：先釋喩依；後正釋喩。</p><p xml:id="pX09p0393a1011" cb:place="inline">喩依者，鍠字不定，恐譯
<lb n="0393a11" ed="X"/><lb n="0354b11" ed="R014"/>人錯，遂爲三釋：</p><p xml:id="pX09p0393a1107" cb:place="inline">一依鍠字<note place="inline">音橫</note>，准切韻訓和訓樂，不
<lb n="0393a12" ed="X"/><lb n="0354b12" ed="R014"/>是器中之聲。今率愚詳之，取其聲勢，不取訓字，此
<lb n="0393a13" ed="X"/><lb n="0354b13" ed="R014"/>應是金等器中聲相也。今且現聞擊鍾、磬之類，其
<lb n="0393a14" ed="X"/><lb n="0354b14" ed="R014"/>聲鍠鍠。然卽知鍠是此類聲之相狀，譯人迴潤稍
<lb n="0393a15" ed="X"/><lb n="0354b15" ed="R014"/>拙，應云：「如金器聲，鍠鍠出外」。</p><p xml:id="pX09p0393a1512" cb:place="inline">二作鐄字<note place="inline">音同</note>，卽大鐘
<lb n="0393a16" ed="X"/><lb n="0354b16" ed="R014"/>也，是諸器中之一數，故云「如器中鐄」，准此卽順本
<lb n="0393a17" ed="X"/><lb n="0354b17" ed="R014"/>經文，迴潤非失，但筆授或寫錄錯誤，以鐄爲鍠耳。</p>
<lb n="0393a18" ed="X"/><p xml:id="pX09p0393a1801"><lb n="0354b18" ed="R014"/>三者作簧<note place="inline">音黃</note>，卽笙簧之類，以有簧之器非一，故不
<lb n="0393a19" ed="X"/><lb n="0355a01" ed="R014"/>局云「如笙中簧」，乃云「器中簧」也，亦如管籥之屬，皆
<lb n="0393a20" ed="X"/><lb n="0355a02" ed="R014"/>能發聲出于外故，准此則譯人不善此方聲韻文
<lb n="0393a21" ed="X"/><lb n="0355a03" ed="R014"/>字，故字與音俱錯耳。</p><p xml:id="pX09p0393a2109" cb:place="inline">後正釋喩者，前三雖異，合法
<lb n="0393a22" ed="X"/><lb n="0355a04" ed="R014"/>皆通，皆器喩世界身心，聲喩靈明觀智，謂聲從器
<lb n="0393a23" ed="X"/><lb n="0355a05" ed="R014"/>出，器不能拘，故聲聞四遠，器局本處。以喩觀智約
<lb n="0393a24" ed="X"/><lb n="0355a06" ed="R014"/>身心修得，身心所不能拘，觀智廓爾無邊，身心不
<pb n="0393b" ed="X" xml:id="X09.0243.0393b"/>
<lb n="0393b01" ed="X"/><lb n="0355a07" ed="R014"/>離舊處，但約所喩相當，何爭喩所依物。</p><p xml:id="pX09p0393b0116" cb:place="inline">慤云：如萬
<lb n="0393b02" ed="X"/><lb n="0355a08" ed="R014"/>鈞之鏞，星樓受礙，搖杵一擊，聲振寰區，自體兼他，
<lb n="0393b03" ed="X"/><lb n="0355a09" ed="R014"/>不能留礙，豈以樓拘鍾相，使響不通，形礙管聲，令
<lb n="0393b04" ed="X"/><lb n="0355a10" ed="R014"/>音不透。</p><p xml:id="pX09p0393b0404" cb:place="inline">觀此文勢，未免懷疑，復不能決通，媕婀邈
<lb n="0393b05" ed="X"/><lb n="0355a11" ed="R014"/>之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0393b0501" n="0393b0501"/><anchor xml:id="beg0393b0501" n="0393b0501"/>已<anchor xml:id="end0393b0501"/>。意亦同前，仍法合最具，謂加樓喩世界，餘
<lb n="0393b06" ed="X"/><lb n="0355a12" ed="R014"/>准上知。</p><p xml:id="pX09p0393b0604" cb:place="inline">二功成。</p></cb:div>
<lb n="0393b07" ed="X"/><lb n="0355a13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0393b0701">便能內發寂滅輕安，妙覺隨順寂滅境界，自他身心
<lb n="0393b08" ed="X"/><lb n="0355a14" ed="R014"/>所不能及，衆生壽命皆爲浮想。</p></cb:div>
<lb n="0393b09" ed="X"/><lb n="0355a15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0393b0901">解曰：寂滅者，謂不取幻化，幻化卽寂，不取靜相，靜
<lb n="0393b10" ed="X"/><lb n="0355a16" ed="R014"/>相卽滅，亦可反此，亦可俱通。又但是眞心實理，非
<lb n="0393b11" ed="X"/><lb n="0355a17" ed="R014"/>指靜幻。故《楞伽》云：「寂滅者名爲一心。」</p><p xml:id="pX09p0393b1115" cb:place="inline">此非息動之
<lb n="0393b12" ed="X"/><lb n="0355a18" ed="R014"/>寂，生<anchor xml:id="nkr_note_add_0393b1201" n="0393b1201"/><anchor xml:id="beg0393b1201" n="0393b1201"/>已<anchor xml:id="end0393b1201"/>而滅，故云內發也。</p><p xml:id="pX09p0393b1211" cb:place="inline">輕安同前。</p><p xml:id="pX09p0393b1215" cb:place="inline">靜與寂異者，
<lb n="0393b13" ed="X"/><lb n="0355b01" ed="R014"/>靜是二乘境，亦是禪定；寂滅是佛境，亦是涅槃。故
<lb n="0393b14" ed="X"/><lb n="0355b02" ed="R014"/>前數云「如來寂滅」。《仁王》此忍，當其位滿。</p><p xml:id="pX09p0393b1416" cb:place="inline">妙覺等者，
<lb n="0393b15" ed="X"/><lb n="0355b03" ed="R014"/>在觀之時，用心同佛，故云隨順。</p><p xml:id="pX09p0393b1513" cb:place="inline">自他等者，唯獨自
<lb n="0393b16" ed="X"/><lb n="0355b04" ed="R014"/>明了，餘人所不見，故他不及；自<anchor xml:id="nkr_note_add_0393b1601" n="0393b1601"/><anchor xml:id="beg0393b1601" n="0393b1601"/>己<anchor xml:id="end0393b1601"/>心識之量，亦不
<lb n="0393b17" ed="X"/><lb n="0355b05" ed="R014"/>能造，如螢燒須彌，必須離情方契，故自不及。又依
<lb n="0393b18" ed="X"/><lb n="0355b06" ed="R014"/>體起智爲自，根塵發識名他，不可識識、智知，故皆
<lb n="0393b19" ed="X"/><lb n="0355b07" ed="R014"/>不及。</p><p xml:id="pX09p0393b1903" cb:place="inline">衆生等者，壽命本無實體，但爲浮想任持，故
<lb n="0393b20" ed="X"/><lb n="0355b08" ed="R014"/>《華嚴》云：「一切衆生，但想所持。」</p><p xml:id="pX09p0393b2012" cb:place="inline">其猶空雲，是空之浮
<lb n="0393b21" ed="X"/><lb n="0355b09" ed="R014"/>氣，了虗空者，卽知浮雲畢竟非空；衆生壽命，是眞
<lb n="0393b22" ed="X"/><lb n="0355b10" ed="R014"/>之浮想，了眞寂者，知衆生畢竟非眞。</p><p xml:id="pX09p0393b2215" cb:place="inline">三結名。</p></cb:div>
<lb n="0393b23" ed="X"/><lb n="0355b11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0393b2301">此方便者名爲禪那。</p></cb:div>
<lb n="0393b24" ed="X"/><lb n="0355b12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0393b2401">解曰：此云靜慮，義如前釋。</p><p xml:id="pX09p0393b2411" cb:place="inline">卽慮而靜，故無散動，卽
<pb n="0393c" ed="X" xml:id="X09.0243.0393c"/>
<lb n="0393c01" ed="X"/><lb n="0355b13" ed="R014"/>當定義。</p><p xml:id="pX09p0393c0104" cb:place="inline">卽靜而慮，故非無記，卽當慧義。</p><p xml:id="pX09p0393c0116" cb:place="inline">故四靜慮，
<lb n="0393c02" ed="X"/><lb n="0355b14" ed="R014"/>定慧平等。</p><p xml:id="pX09p0393c0205" cb:place="inline">問：旣是定慧平等，云何科云「絕待靈心」？</p>
<lb n="0393c03" ed="X"/><p xml:id="pX09p0393c0301"><lb n="0355b15" ed="R014"/>答：正由不滯此二，直造心源，故定慧等。釋相文中
<lb n="0393c04" ed="X"/><lb n="0355b16" ed="R014"/>「絕待」之義甚明，固無疑矣，故《涅槃》中名爲捨相。然
<lb n="0393c05" ed="X"/><lb n="0355b17" ed="R014"/>釋相中指修行者，忘情用心故顯雙非絕待，後但
<lb n="0393c06" ed="X"/><lb n="0355b18" ed="R014"/>約義以結故取雙是齊融，齊融絕待，雙是雙非，皆
<lb n="0393c07" ed="X"/><lb n="0356a01" ed="R014"/>是中道，故釋相與結名互顯。</p><p xml:id="pX09p0393c0712" cb:place="inline">三顯文初，皆標「悟」者，
<lb n="0393c08" ed="X"/><lb n="0356a02" ed="R014"/>聞前經故，謂初靜觀修，文殊中解；次幻觀修，普賢
<lb n="0393c09" ed="X"/><lb n="0356a03" ed="R014"/>章全、普眼前半之解；後寂觀修，普眼後半、剛藏全
<lb n="0393c10" ed="X"/><lb n="0356a04" ed="R014"/>章之解。對配前經，照然可見。</p>
<lb n="0393c11" ed="X"/><lb n="0356a05" ed="R014"/><p xml:id="pX09p0393c1101">然此三觀，與《涅槃經》<note place="inline">三十三十一</note>三相，大同小異。</p><p xml:id="pX09p0393c1120" cb:place="inline">彼經
<lb n="0393c12" ed="X"/><lb n="0356a06" ed="R014"/>云，無十相故<note place="inline">色聲香味觸生住壞男女</note>名大涅槃。</p><p xml:id="pX09p0393c1220" cb:place="inline">若有比丘，時
<lb n="0393c13" ed="X"/><lb n="0356a07" ed="R014"/>時修集，定、慧、捨相<note place="inline">卽三相也</note>，則斷十相。定名三昧。<anchor xml:id="nkr_note_add_0393c1301" n="0393c1301"/><anchor xml:id="beg0393c1301" n="0393c1301"/>若<anchor xml:id="end0393c1301"/>
<lb n="0393c14" ed="X"/><lb n="0356a08" ed="R014"/>取色相，不能觀色常無常相是名三昧，若能觀色
<lb n="0393c15" ed="X"/><lb n="0356a09" ed="R014"/>常無常相是名慧相，三昧、慧等<note place="inline">駕駟遲疾</note>觀一切法是
<lb n="0393c16" ed="X"/><lb n="0356a10" ed="R014"/>名捨相<note place="inline">二乘定多，菩薩慧多，世尊等故，明見佛性，見佛性者名爲捨相</note>。</p><p xml:id="pX09p0393c1628" cb:place="inline">奢摩他者
<lb n="0393c17" ed="X"/><lb n="0356a11" ed="R014"/>名爲能滅<note place="inline">云云如上所引</note>，故名定相；毗鉢舍那名爲正見
<lb n="0393c18" ed="X"/><lb n="0356a12" ed="R014"/><note place="inline">徧見、次第見、別相見</note>，是名爲慧；憂畢叉者名曰平等<note place="inline">不靜不觀不行</note>
<lb n="0393c19" ed="X"/><lb n="0356a13" ed="R014"/>是名爲捨。</p><p xml:id="pX09p0393c1905" cb:place="inline">若菩薩善知定時<note place="inline">生大憍慢，非修慧時</note>、慧時<note place="inline">精懃未益
<lb n="0393c20" ed="X"/><lb n="0356a14" ed="R014"/>故悔心，非修定時也</note>、捨時<note place="inline">定慧不等，不宜修捨，等則修之</note>，及知非時<note place="inline">各如上注</note>，是
<lb n="0393c21" ed="X"/><lb n="0356a15" ed="R014"/>名行菩提道。</p><p xml:id="pX09p0393c2106" cb:place="inline">言小異者，彼則初定、次慧、後等，此則
<lb n="0393c22" ed="X"/><lb n="0356a16" ed="R014"/>三門皆含定慧。</p><p xml:id="pX09p0393c2207" cb:place="inline">言大同者，此初名止，取靜澄神，定
<lb n="0393c23" ed="X"/><lb n="0356a17" ed="R014"/>相增勝<note place="inline">彼云，但不取色相，此云取靜爲行，皆定境也；又彼次後文云，修集定者，能見五陰生滅之
<lb n="0393c24" ed="X"/><lb n="0356a18" ed="R014"/>相，此云由澄諸念，覺識煩動也</note>；次了根塵，起幻除幻，慧相增勝；後
<pb n="0394a" ed="X" xml:id="X09.0243.0394a"/>
<lb n="0394a01" ed="X"/><lb n="0356b01" ed="R014"/>絕待雙融，卽全同彼。彼云平等名捨相也<note place="inline">等卽雙融，捨卽
<lb n="0394a02" ed="X"/><lb n="0356b02" ed="R014"/>絕待</note>，彼雖初定、次慧，亦是從增勝說，豈實敎中，有偏
<lb n="0394a03" ed="X"/><lb n="0356b03" ed="R014"/>定、偏慧耶？</p><p xml:id="pX09p0394a0305" cb:place="inline">又此三門，與天台三觀<note place="inline">依《瓔珞經》</note>，義理則同，
<lb n="0394a04" ed="X"/><lb n="0356b04" ed="R014"/>意趣則異。</p><p xml:id="pX09p0394a0405" cb:place="inline">同者，一泯相卽空觀也；二起幻卽假觀
<lb n="0394a05" ed="X"/><lb n="0356b05" ed="R014"/>也；<anchor xml:id="nkr_note_add_0394a0501" n="0394a0501"/><anchor xml:id="beg0394a0501" n="0394a0501"/>三<anchor xml:id="end0394a0501"/>絕待卽中觀也。</p><p xml:id="pX09p0394a0527" cb:place="inline">異者，此明行人用心方便，彼
<lb n="0394a06" ed="X"/><lb n="0356b06" ed="R014"/>則推窮諸法性相；此多約心成行，故不立所觀之
<lb n="0394a07" ed="X"/><lb n="0356b07" ed="R014"/>境，彼多約義生解，故對所觀三諦<note place="inline">眞俗及第一義，《本業經》云，無諦
<lb n="0394a08" ed="X"/><lb n="0356b08" ed="R014"/>有諦中道第一義諦，亦全同也</note>；</p><p xml:id="pX09p0394a0813" cb:place="inline">又此不立三止者<note place="inline">體眞止，隨緣止，息二邊分別止</note>，
<lb n="0394a09" ed="X"/><lb n="0356b09" ed="R014"/>一一門中卽含止觀故也<note place="inline">《論》亦先修止，次修觀，後雙修，亦大同小異</note>。然
<lb n="0394a10" ed="X"/><lb n="0356b10" ed="R014"/>此彼經及天台敎，數皆三者<note place="inline">《論》及《本業》亦應同此標擧</note>，由法
<lb n="0394a11" ed="X"/><lb n="0356b11" ed="R014"/>性之體，本具三大<note place="inline">體用相也</note>，迷起三道<note place="inline">惑業苦</note>，今依三大，
<lb n="0394a12" ed="X"/><lb n="0356b12" ed="R014"/>顯三佛性<note place="inline">了因、緣因、正因</note>，修三止三觀，觀三諦，淨三聚戒
<lb n="0394a13" ed="X"/><lb n="0356b13" ed="R014"/><note place="inline">攝律儀、衆生、善法</note>，滅三道，迴向三處<note place="inline">實際、衆生、菩提</note>，成就三智<note place="inline">一切
<lb n="0394a14" ed="X"/><lb n="0356b14" ed="R014"/>智、道種智、一切種智</note>，具足三德<note place="inline">斷、恩、智</note>，得三菩提<note place="inline">實相、方便、實智</note>，證三
<lb n="0394a15" ed="X"/><lb n="0356b15" ed="R014"/>涅槃<note place="inline">性淨、方便淨、圓淨也</note>，安住三種祕密藏故<note place="inline">般若、解脫、法身</note>。</p><p xml:id="pX09p0394a1525" cb:place="inline">問：若
<lb n="0394a16" ed="X"/><lb n="0356b16" ed="R014"/>爾，卽應一人具修三觀，何故經文單、複皆許？</p><p xml:id="pX09p0394a1618" cb:place="inline">答：約
<lb n="0394a17" ed="X"/><lb n="0356b17" ed="R014"/>修習門，隨宜漸入，理實圓證，方名究竟，故次文云：
<lb n="0394a18" ed="X"/><lb n="0356b18" ed="R014"/>「此三法門」等。</p><p xml:id="pX09p0394a1806" cb:place="inline">三引例顯圓。</p></cb:div>
<lb n="0394a19" ed="X"/><lb n="0357a01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394a1901">善男子，此三法門，皆是圓覺親近隨順，十方如來因
<lb n="0394a20" ed="X"/><lb n="0357a02" ed="R014"/>此成佛，十方菩薩種種方便一切同異，皆依如是三
<lb n="0394a21" ed="X"/><lb n="0357a03" ed="R014"/>種事業，若得圓證，卽成圓覺。</p></cb:div>
<lb n="0394a22" ed="X"/><lb n="0357a04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394a2201">解曰：此三門皆依「悟淨圓覺」而起觀行，觀行亦皆
<lb n="0394a23" ed="X"/><lb n="0357a05" ed="R014"/>趣入圓覺，始終不離，故云親近隨順。佛及菩薩同
<lb n="0394a24" ed="X"/><lb n="0357a06" ed="R014"/>證同修，隨機隨事，行相各異，或多人同修一門<note place="inline">萬行
<pb n="0394b" ed="X" xml:id="X09.0243.0394b"/>
<lb n="0394b01" ed="X"/><lb n="0357a07" ed="R014"/>中一</note>，或一人具修多行，若三五若百千，同之與異，隨
<lb n="0394b02" ed="X"/><lb n="0357a08" ed="R014"/>類難准。然必皆依此三種業，三種業中，或具依三，
<lb n="0394b03" ed="X"/><lb n="0357a09" ed="R014"/>或一或二同時前後，單複綺互，具如二十五輪所
<lb n="0394b04" ed="X"/><lb n="0357a10" ed="R014"/>明，此是修行人之事業矣。</p><p xml:id="pX09p0394b0411" cb:place="inline">證成覺者，趣入雖從一
<lb n="0394b05" ed="X"/><lb n="0357a11" ed="R014"/>門，功成則三皆圓證。若偏修一行，但名親近；若三
<lb n="0394b06" ed="X"/><lb n="0357a12" ed="R014"/>事圓通，名證圓覺。</p><p xml:id="pX09p0394b0608" cb:place="inline">四校量顯勝。</p></cb:div>
<lb n="0394b07" ed="X"/><lb n="0357a13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394b0701">善男子，假使有人，修於聖道，敎化成就百千萬億阿
<lb n="0394b08" ed="X"/><lb n="0357a14" ed="R014"/>羅漢、辟支佛果，不如有人，聞此圓覺無礙法門，一刹
<lb n="0394b09" ed="X"/><lb n="0357a15" ed="R014"/>那頃隨順修習。</p></cb:div>
<lb n="0394b10" ed="X"/><lb n="0357a16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394b1001">解曰：初擧劣，後不如，下顯勝。且如勸得一人二人，
<lb n="0394b11" ed="X"/><lb n="0357a17" ed="R014"/>持於五戒十戒，據諸敎說，福<anchor xml:id="nkr_note_add_0394b1101" n="0394b1101"/><anchor xml:id="beg0394b1101" n="0394b1101"/>已<anchor xml:id="end0394b1101"/>甚多，況令爾許億
<lb n="0394b12" ed="X"/><lb n="0357a18" ed="R014"/>人，成就辟支、羅漢，具足六通八解，永超三界十纏，
<lb n="0394b13" ed="X"/><lb n="0357b01" ed="R014"/>而乃不如有人暫習圓覺時中極促唯一刹那，豈
<lb n="0394b14" ed="X"/><lb n="0357b02" ed="R014"/>況長時圓修妙觀。慤云：牛跡巨海，何可校量？</p><p xml:id="pX09p0394b1418" cb:place="inline">聞此
<lb n="0394b15" ed="X"/><lb n="0357b03" ed="R014"/>等者聞慧。隨順者思慧。修習者修慧。</p><p xml:id="pX09p0394b1515" cb:place="inline">偈讚中三：初
<lb n="0394b16" ed="X"/><lb n="0357b04" ed="R014"/>七句，標擧。</p></cb:div>
<lb n="0394b17" ed="X"/><lb n="0357b05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394b1701">爾時，世尊欲重宣此義而說偈言：</p>
<lb n="0394b18" ed="X"/><lb n="0357b06" ed="R014"/><lg xml:id="lgX09p0394b1801" type="regular"><l>威德汝當知，</l><l>無上大覺心，</l><l>本際無二相。</l>
<lb n="0394b19" ed="X"/><lb n="0357b07" ed="R014"/><l>隨順諸方便，</l><l>其數卽無量。</l><l>如來總開示，</l>
<lb n="0394b20" ed="X"/><lb n="0357b08" ed="R014"/><l>便有三種類。</l></lg></cb:div>
<lb n="0394b21" ed="X"/><lb n="0357b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394b2101">次六句，三觀。</p></cb:div>
<lb n="0394b22" ed="X"/><lb n="0357b10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0394b2201" type="regular"><l>寂靜奢摩他，</l><l>如鏡照諸像。</l><l>如幻三摩提，</l>
<lb n="0394b23" ed="X"/><lb n="0357b11" ed="R014"/><l>如苗漸增長。</l><l>禪那唯寂滅，</l><l>如彼器中鍠。</l></lg></cb:div>
<lb n="0394b24" ed="X"/><lb n="0357b12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394b2401">後七句，引例。</p></cb:div>
<pb n="0394c" ed="X" xml:id="X09.0243.0394c"/>
<lb n="0394c01" ed="X"/><lb n="0357b13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0394c0101" type="regular"><l>三種妙法門，</l><l>皆是覺隨順。</l><l>十方諸如來，</l>
<lb n="0394c02" ed="X"/><lb n="0357b14" ed="R014"/><l>及諸大菩薩，</l><l>因此得成道。</l><l>三事圓證故，</l>
<lb n="0394c03" ed="X"/><lb n="0357b15" ed="R014"/><l>名究竟涅槃。</l></lg></cb:div>
<lb n="0394c04" ed="X"/><lb n="0357b16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394c0401">餘校量顯勝，長有偈無，上來三觀竟。</p>
<lb n="0394c05" ed="X"/><lb n="0357b17" ed="R014"/><p xml:id="pX09p0394c0501">自下第二，明單複修習，文四：初三之初。</p></cb:div>
<lb n="0394c06" ed="X"/><lb n="0357b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394c0601">於是辯音菩薩，在大衆中，卽從座起，頂禮佛足，右繞
<lb n="0394c07" ed="X"/><lb n="0358a01" ed="R014"/>三帀，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb n="0394c08" ed="X"/><lb n="0358a02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394c0801">解之如上。</p><p xml:id="pX09p0394c0805" cb:place="inline">次陳詞，句中二：初慶前。</p></cb:div>
<lb n="0394c09" ed="X"/><lb n="0358a03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394c0901">大悲世尊，如是法門甚爲希有。</p></cb:div>
<lb n="0394c10" ed="X"/><lb n="0358a04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394c1001">解之可知。</p><p xml:id="pX09p0394c1005" cb:place="inline">二請後，有二：一問所修。</p></cb:div>
<lb n="0394c11" ed="X"/><lb n="0358a05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394c1101">世尊，此諸方便，一切菩薩於圓覺門，有幾修習？</p></cb:div>
<lb n="0394c12" ed="X"/><lb n="0358a06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394c1201">解曰：此諸方便者，指前三觀。</p><p xml:id="pX09p0394c1212" cb:place="inline">圓覺門者，指前所依
<lb n="0394c13" ed="X"/><lb n="0358a07" ed="R014"/>行本。</p><p xml:id="pX09p0394c1303" cb:place="inline">有幾修習者，前說三觀，雖行相分明，未審諸
<lb n="0394c14" ed="X"/><lb n="0358a08" ed="R014"/>菩薩所修爲復一人具三、爲三人各一？爲前後、爲
<lb n="0394c15" ed="X"/><lb n="0358a09" ed="R014"/>同時、爲依次、爲超次？</p><p xml:id="pX09p0394c1509" cb:place="inline">二明所爲。</p></cb:div>
<lb n="0394c16" ed="X"/><lb n="0358a10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394c1601">願爲大衆及末世衆生，方便開示，令悟實相。</p></cb:div>
<lb n="0394c17" ed="X"/><lb n="0358a11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394c1701">解之可見。</p><p xml:id="pX09p0394c1705" cb:place="inline">後三展虔誠。</p></cb:div>
<lb n="0394c18" ed="X"/><lb n="0358a12" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394c1801">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0394c1801" n="0394c1801"/><anchor xml:id="beg0394c1801" n="0394c1801"/>已<anchor xml:id="end0394c1801"/>，五體投地，如是三請終而復始。</p></cb:div>
<lb n="0394c19" ed="X"/><lb n="0358a13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394c1901">二讚許。</p></cb:div>
<lb n="0394c20" ed="X"/><lb n="0358a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394c2001">爾時，世尊吿辯音菩薩言：善哉善哉，善男子，汝等乃
<lb n="0394c21" ed="X"/><lb n="0358a15" ed="R014"/>能爲諸大衆及末世衆生，問於如來如是修習，汝今
<lb n="0394c22" ed="X"/><lb n="0358a16" ed="R014"/>諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb n="0394c23" ed="X"/><lb n="0358a17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0394c2301">三佇聽。</p></cb:div>
<lb n="0394c24" ed="X"/><lb n="0358a18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0394c2401">時辯音菩薩，奉敎歡喜，及諸大衆，默然而聽。</p></cb:div>
<pb n="0395a" ed="X" xml:id="X09.0243.0395a"/>
<lb n="0395a01" ed="X"/><lb n="0358b01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0395a0101">四正說長行，中四：一擧意標數；二觀網交羅；三結
<lb n="0395a02" ed="X"/><lb n="0358b02" ed="R014"/>成正因；四總示修習。今初。</p></cb:div>
<lb n="0395a03" ed="X"/><lb n="0358b03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0395a0301">善男子，一切如來圓覺淸淨，本無修習及修習者，一
<lb n="0395a04" ed="X"/><lb n="0358b04" ed="R014"/>切菩薩及末世衆生，依於未覺幻力修習，爾時便有
<lb n="0395a05" ed="X"/><lb n="0358b05" ed="R014"/>二十五種淸淨定輪。</p></cb:div>
<lb n="0395a06" ed="X"/><lb n="0358b06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0395a0601">解曰：於中初擧意，後標數。</p><p xml:id="pX09p0395a0611" cb:place="inline">初中又二：先明所依之
<lb n="0395a07" ed="X"/><lb n="0358b07" ed="R014"/>本；後一切菩薩下，正明諸輪大意。</p><p xml:id="pX09p0395a0714" cb:place="inline">無修之修，義同
<lb n="0395a08" ed="X"/><lb n="0358b08" ed="R014"/>前段。</p><p xml:id="pX09p0395a0803" cb:place="inline">後「爾時」下，擧數。</p><p xml:id="pX09p0395a0809" cb:place="inline">輪者摧輾義，能摧惑障，令正
<lb n="0395a09" ed="X"/><lb n="0358b09" ed="R014"/>智轉，故名爲輪。</p><p xml:id="pX09p0395a0907" cb:place="inline">二觀網交羅，於中三：初有三輪，單
<lb n="0395a10" ed="X"/><lb n="0358b10" ed="R014"/>修三觀；次有二十一輪，交絡三觀；後有一輪，圓修
<lb n="0395a11" ed="X"/><lb n="0358b11" ed="R014"/>三觀。</p><p xml:id="pX09p0395a1103" cb:place="inline">慤疏於此二十五觀約喩，各立一名，除初三
<lb n="0395a12" ed="X"/><lb n="0358b12" ed="R014"/>輪，餘並不釋，今全用之，兼解其意。</p><p xml:id="pX09p0395a1214" cb:place="inline">初中三輪者，還
<lb n="0395a13" ed="X"/><lb n="0358b13" ed="R014"/>是三觀，亦不異前，但爲分成二十五數，故略明之，
<lb n="0395a14" ed="X"/><lb n="0358b14" ed="R014"/>以顯單複之相。言單修者，標云唯，結云單也，意顯
<lb n="0395a15" ed="X"/><lb n="0358b15" ed="R014"/>不兼餘二。</p><p xml:id="pX09p0395a1505" cb:place="inline">三者：初，澄渾息用觀。</p></cb:div>
<lb n="0395a16" ed="X"/><lb n="0358b16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0395a1601">若諸菩薩，唯取極靜，由靜力故，永斷煩惱，究竟成就，
<lb n="0395a17" ed="X"/><lb n="0358b17" ed="R014"/>不起<anchor xml:id="nkr_note_add_0395a1701" n="0395a1701"/><anchor xml:id="beg0395a1701" n="0395a1701"/>于<anchor xml:id="end0395a1701"/>座，便入涅槃，此菩薩者名單修奢摩他。</p></cb:div>
<lb n="0395a18" ed="X"/><lb n="0358b18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0395a1801">解曰：此下二十五輪，皆有標、列、結，亦應一一標云
<lb n="0395a19" ed="X"/><lb n="0359a01" ed="R014"/>「悟淨圓覺」，以爲起行所依，爲前有故，經恐文繁，故
<lb n="0395a20" ed="X"/><lb n="0359a02" ed="R014"/>略不載。澄渾息用者，澄渾濁令淸，息作用令靜。</p><p xml:id="pX09p0395a2019" cb:place="inline">唯
<lb n="0395a21" ed="X"/><lb n="0359a03" ed="R014"/>取極靜者，不兼餘觀。</p><p xml:id="pX09p0395a2109" cb:place="inline">次三句者，由靜心之力，覺身
<lb n="0395a22" ed="X"/><lb n="0359a04" ed="R014"/>心相空，瞥念尙無，煩惱何據，煩惱不起，卽是覺心，
<lb n="0395a23" ed="X"/><lb n="0359a05" ed="R014"/>故云究竟成就。</p><p xml:id="pX09p0395a2307" cb:place="inline">後兩句，不起法空之座，便入寂滅
<lb n="0395a24" ed="X"/><lb n="0359a06" ed="R014"/>涅槃。</p><p xml:id="pX09p0395a2403" cb:place="inline">二庖丁恣刃觀。</p></cb:div>
<pb n="0395b" ed="X" xml:id="X09.0243.0395b"/>
<lb n="0395b01" ed="X"/><lb n="0359a07" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0395b0101">若諸菩薩，唯觀如幻，以佛力故，變化世界，種種作用，
<lb n="0395b02" ed="X"/><lb n="0359a08" ed="R014"/>備行菩薩淸淨妙行，於陀羅尼，不失寂念及諸靜慧，
<lb n="0395b03" ed="X"/><lb n="0359a09" ed="R014"/>此菩薩者名單修三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0395b04" ed="X"/><lb n="0359a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0395b0401">解曰：庖丁者，是晉時屠子，十九年以一刀解牛，鋒
<lb n="0395b05" ed="X"/><lb n="0359a11" ed="R014"/>刃不損，喩菩薩利衆生，修萬行，應緣入俗，自智無
<lb n="0395b06" ed="X"/><lb n="0359a12" ed="R014"/>傷。前開幻衆及內發大悲，此以佛力，卽當大智。</p><p xml:id="pX09p0395b0619" cb:place="inline">變
<lb n="0395b07" ed="X"/><lb n="0359a13" ed="R014"/>化世界者，如前變諸幻也。</p><p xml:id="pX09p0395b0711" cb:place="inline">種種作用，含於逆順自
<lb n="0395b08" ed="X"/><lb n="0359a14" ed="R014"/>他之行。</p><p xml:id="pX09p0395b0804" cb:place="inline">備行等句，則唯順行。</p><p xml:id="pX09p0395b0812" cb:place="inline">於陀羅尼下，總明動
<lb n="0395b09" ed="X"/><lb n="0359a15" ed="R014"/>而常寂，寂念靜慧，卽定慧也。</p><p xml:id="pX09p0395b0912" cb:place="inline">三呈音出礙觀。</p></cb:div>
<lb n="0395b10" ed="X"/><lb n="0359a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0395b1001">若諸菩薩，唯滅諸幻，不取作用，獨斷煩惱，煩惱斷盡，
<lb n="0395b11" ed="X"/><lb n="0359a17" ed="R014"/>便證實相，此菩薩者名單修禪那。</p></cb:div>
<lb n="0395b12" ed="X"/><lb n="0359a18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0395b1201">解曰：取前鍠聲出外，作此觀名，彼自釋云：然器質
<lb n="0395b13" ed="X"/><lb n="0359b01" ed="R014"/>音融，隨犍應響，形拘性寂，妙用無方，智德深妙，證
<lb n="0395b14" ed="X"/><lb n="0359b02" ed="R014"/>道遺骸，性光圓照，埃氛永寂。</p><p xml:id="pX09p0395b1412" cb:place="inline">唯滅等者，幻境無邊，
<lb n="0395b15" ed="X"/><lb n="0359b03" ed="R014"/>難可窮究，故須直滅<note place="inline">滅者絕念</note>，作用施爲，又妨禪寂，故
<lb n="0395b16" ed="X"/><lb n="0359b04" ed="R014"/>云不取。《入佛境界經》云，諸法猶如幻，如幻不可得，
<lb n="0395b17" ed="X"/><lb n="0359b05" ed="R014"/>離諸幻法故，敬禮無所觀。</p><p xml:id="pX09p0395b1711" cb:place="inline">獨斷煩惱者，不假諸行，
<lb n="0395b18" ed="X"/><lb n="0359b06" ed="R014"/>獨者正是絕待中道之義。</p><p xml:id="pX09p0395b1811" cb:place="inline">斷盡便證者，所斷旣盡，
<lb n="0395b19" ed="X"/><lb n="0359b07" ed="R014"/>能斷卽空，便爲證矣。</p><p xml:id="pX09p0395b1909" cb:place="inline">然每說此觀行相，皆云斷煩
<lb n="0395b20" ed="X"/><lb n="0359b08" ed="R014"/>惱者，寂滅涅槃相故，生滅滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0395b2001" n="0395b2001"/><anchor xml:id="beg0395b2001" n="0395b2001"/>已<anchor xml:id="end0395b2001"/>名寂滅故，照徹靈
<lb n="0395b21" ed="X"/><lb n="0359b09" ed="R014"/>心窮惑源故。</p>
<lb n="0395b22" ed="X"/><lb n="0359b10" ed="R014"/><p xml:id="pX09p0395b2201">次交絡三觀，每以一觀爲頭，兼於餘觀，交絡成七，
<lb n="0395b23" ed="X"/><lb n="0359b11" ed="R014"/>三七故有二十一輪，兼前三單，及後一圓，足二十
<lb n="0395b24" ed="X"/><lb n="0359b12" ed="R014"/>五。然每一觀爲頭，七段之中，皆有四節，初兩段二
<pb n="0395c" ed="X" xml:id="X09.0243.0395c"/>
<lb n="0395c01" ed="X"/><lb n="0359b13" ed="R014"/>二共合<note place="inline">各兼其一</note>，次兩段三行次第<note place="inline">次兼餘</note>，次有一段先
<lb n="0395c02" ed="X"/><lb n="0359b14" ed="R014"/>一後齊<note place="inline">齊兼餘二</note>，後有兩段先齊後一<note place="inline">齊兼一</note>。</p><p xml:id="pX09p0395c0219" cb:place="inline">今每觀爲
<lb n="0395c03" ed="X"/><lb n="0359b15" ed="R014"/>首之中，但長科七段，又緣每輪，辨其先後，一一須
<lb n="0395c04" ed="X"/><lb n="0359b16" ed="R014"/>牒觀名，今文句太繁，每觀但各擧一字號謂：初云
<lb n="0395c05" ed="X"/><lb n="0359b17" ed="R014"/>靜觀，次云幻觀，後云寂觀。</p><p xml:id="pX09p0395c0511" cb:place="inline">寂與靜殊，前<anchor xml:id="nkr_note_add_0395c0501" n="0395c0501"/><anchor xml:id="beg0395c0501" n="0395c0501"/>已<anchor xml:id="end0395c0501"/>具辨。</p><p xml:id="pX09p0395c0519" cb:place="inline">文
<lb n="0395c06" ed="X"/><lb n="0359b18" ed="R014"/>三：初七輪，靜觀爲首，兼於幻、寂；次七輪，幻觀爲首，
<lb n="0395c07" ed="X"/><lb n="0360a01" ed="R014"/>兼於靜、寂；後七輪，寂觀爲首，兼於靜、幻。</p><p xml:id="pX09p0395c0716" cb:place="inline">初中七觀：
<lb n="0395c08" ed="X"/><lb n="0360a02" ed="R014"/>一運舟兼濟觀。</p></cb:div>
<lb n="0395c09" ed="X"/><lb n="0360a03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0395c0901">若諸菩薩，先取至靜，以靜慧心，照諸幻者，便於是中
<lb n="0395c10" ed="X"/><lb n="0360a04" ed="R014"/>起菩薩行，此菩薩者，名先修奢摩佗、後修三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0395c11" ed="X"/><lb n="0360a05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0395c1101">解曰：菩薩修定以出塵卽運舟，發慧以化物卽兼
<lb n="0395c12" ed="X"/><lb n="0360a06" ed="R014"/>濟。</p><p xml:id="pX09p0395c1202" cb:place="inline">先取至靜者標首。以者運也；靜慧心者舟也。</p><p xml:id="pX09p0395c1219" cb:place="inline">照
<lb n="0395c13" ed="X"/><lb n="0360a07" ed="R014"/>諸幻者下，兼修幻觀。照之欲化，化卽兼濟也。若無
<lb n="0395c14" ed="X"/><lb n="0360a08" ed="R014"/>靜慧，則自居幻化，何能照幻者而度脫之？如舟自
<lb n="0395c15" ed="X"/><lb n="0360a09" ed="R014"/>沈，焉能救溺？</p><p xml:id="pX09p0395c1506" cb:place="inline">二湛海澄空觀。</p></cb:div>
<lb n="0395c16" ed="X"/><lb n="0360a10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0395c1601">若諸菩薩，以靜慧故，證至靜性，便斷煩惱，永出生死，
<lb n="0395c17" ed="X"/><lb n="0360a11" ed="R014"/>此菩薩者，名先修奢摩他、後修禪那。</p></cb:div>
<lb n="0395c18" ed="X"/><lb n="0360a12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0395c1801">解曰：湛海卽波瀾不動，先靜觀以反流；澄空則水
<lb n="0395c19" ed="X"/><lb n="0360a13" ed="R014"/>性淸明，後寂觀以顯性。</p><p xml:id="pX09p0395c1910" cb:place="inline">以靜慧故者標首。證至靜
<lb n="0395c20" ed="X"/><lb n="0360a14" ed="R014"/>性者，躡靜而兼修寂也，性卽是寂。</p><p xml:id="pX09p0395c2014" cb:place="inline">後兩句，二觀功
<lb n="0395c21" ed="X"/><lb n="0360a15" ed="R014"/>用，斷煩惱是因亡，出生死是果喪。</p><p xml:id="pX09p0395c2114" cb:place="inline">三首羅三目觀。</p></cb:div>
<lb n="0395c22" ed="X"/><lb n="0360a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0395c2201">若諸菩薩，以寂靜慧，復現幻力，種種變化，度諸衆生，
<lb n="0395c23" ed="X"/><lb n="0360a17" ed="R014"/>後斷煩惱而入寂滅，此菩薩者，名先修奢摩他、中修
<lb n="0395c24" ed="X"/><lb n="0360a18" ed="R014"/>三摩鉢提、後修禪那。</p></cb:div>
<pb n="0396a" ed="X" xml:id="X09.0243.0396a"/>
<lb n="0396a01" ed="X"/><lb n="0360b01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396a0101">解曰：三觀俱修，如<name role="" type="person">摩醯首羅</name>面上三目。以寂靜慧，
<lb n="0396a02" ed="X"/><lb n="0360b02" ed="R014"/>標靜也；復現下，次幻也；後斷下，寂也。</p><p xml:id="pX09p0396a0215" cb:place="inline">四三點齊修
<lb n="0396a03" ed="X"/><lb n="0360b03" ed="R014"/>觀。</p></cb:div>
<lb n="0396a04" ed="X"/><lb n="0360b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396a0401">若諸菩薩，以至靜力，斷煩惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0396a0401" n="0396a0401"/><anchor xml:id="beg0396a0401" n="0396a0401"/>已<anchor xml:id="end0396a0401"/>，後起菩薩淸淨妙行，
<lb n="0396a05" ed="X"/><lb n="0360b05" ed="R014"/>度諸衆生，此菩薩者，名先修奢摩他、中修禪那、後修
<lb n="0396a06" ed="X"/><lb n="0360b06" ed="R014"/>三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0396a07" ed="X"/><lb n="0360b07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396a0701">解曰：三點者，梵之伊字。慤云：意者但一人具修三
<lb n="0396a08" ed="X"/><lb n="0360b08" ed="R014"/>觀，卽名爲齊，非謂同時。</p><p xml:id="pX09p0396a0810" cb:place="inline">以至靜力，標也；斷煩惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0396a0801" n="0396a0801"/><anchor xml:id="beg0396a0801" n="0396a0801"/>已<anchor xml:id="end0396a0801"/>，
<lb n="0396a09" ed="X"/><lb n="0360b09" ed="R014"/>寂也；後起下，幻也。</p><p xml:id="pX09p0396a0908" cb:place="inline">此含二利，謂淨行度生，煩惱旣
<lb n="0396a10" ed="X"/><lb n="0360b10" ed="R014"/>寂，愛見<anchor xml:id="nkr_note_add_0396a1001" n="0396a1001"/><anchor xml:id="beg0396a1001" n="0396a1001"/>已<anchor xml:id="end0396a1001"/>無，故所起行，無不淨妙，可度衆生。</p><p xml:id="pX09p0396a1018" cb:place="inline">五品
<lb n="0396a11" ed="X"/><lb n="0360b11" ed="R014"/>字單雙觀。</p></cb:div>
<lb n="0396a12" ed="X"/><lb n="0360b12" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396a1201">若諸菩薩，以至靜力，心斷煩惱，復度衆生，建立世界，
<lb n="0396a13" ed="X"/><lb n="0360b13" ed="R014"/>此菩薩者，名先修奢摩他，齊修三摩鉢提、禪那。</p></cb:div>
<lb n="0396a14" ed="X"/><lb n="0360b14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396a1401">解曰：上單靜觀如上一口，後雙明寂、幻，如下兩口，
<lb n="0396a15" ed="X"/><lb n="0360b15" ed="R014"/>故云單雙。</p><p xml:id="pX09p0396a1505" cb:place="inline">以至靜力，標也；心斷下三句，齊兼幻、寂，
<lb n="0396a16" ed="X"/><lb n="0360b16" ed="R014"/>初句是幻，內除煩惱，外度衆生，具悲智也。故《淨名》
<lb n="0396a17" ed="X"/><lb n="0360b17" ed="R014"/>云：若自無縛，能解他縛，斯有是處。</p><p xml:id="pX09p0396a1714" cb:place="inline">六獨足雙頭觀。</p></cb:div>
<lb n="0396a18" ed="X"/><lb n="0360b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396a1801">若諸菩薩，以至靜力，資發變化，後斷煩惱，此菩薩者，
<lb n="0396a19" ed="X"/><lb n="0361a01" ed="R014"/>名齊修奢摩他、三摩鉢提，後修禪那。</p></cb:div>
<lb n="0396a20" ed="X"/><lb n="0361a02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396a2001">解曰：《白澤圖》中有山精，頭如鼓，有兩面，前後俱見，
<lb n="0396a21" ed="X"/><lb n="0361a03" ed="R014"/>此喩靜、幻雙照，二利齊運，如雙頭也，單寂如獨足
<lb n="0396a22" ed="X"/><lb n="0361a04" ed="R014"/>也，此與前異，前則上單下雙，此則上雙下單。</p><p xml:id="pX09p0396a2218" cb:place="inline">初二
<lb n="0396a23" ed="X"/><lb n="0361a05" ed="R014"/>句齊標靜、幻，以至靜力，資助策發變化之力，以度
<lb n="0396a24" ed="X"/><lb n="0361a06" ed="R014"/>衆生也。</p><p xml:id="pX09p0396a2404" cb:place="inline">後句寂兼前二利備，故入中道。</p><p xml:id="pX09p0396a2416" cb:place="inline">七果落華
<pb n="0396b" ed="X" xml:id="X09.0243.0396b"/>
<lb n="0396b01" ed="X"/><lb n="0361a07" ed="R014"/>敷觀。</p></cb:div>
<lb n="0396b02" ed="X"/><lb n="0361a08" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396b0201">若諸菩薩，以至靜力，用資寂滅，後起作用變化境界，
<lb n="0396b03" ed="X"/><lb n="0361a09" ed="R014"/>此菩薩者，名齊修奢摩他、禪那，後修三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0396b04" ed="X"/><lb n="0361a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396b0401">解曰：卽以靜定之樹，結寂滅中道之果。後敷華者，
<lb n="0396b05" ed="X"/><lb n="0361a11" ed="R014"/>復以幻觀，入有情界，度諸衆生，同令獲得涅槃之
<lb n="0396b06" ed="X"/><lb n="0361a12" ed="R014"/>果。初齊寂<note place="inline">二句</note>，後兼幻<note place="inline">二句</note>。</p><p xml:id="pX09p0396b0612" cb:place="inline">次七輪幻觀爲首，一一標
<lb n="0396b07" ed="X"/><lb n="0361a13" ed="R014"/>幻爲初，次兼餘二。</p><p xml:id="pX09p0396b0708" cb:place="inline">今初，先武後文觀。</p></cb:div>
<lb n="0396b08" ed="X"/><lb n="0361a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396b0801">若諸菩薩，以變化力，種種隨順而取至靜，此菩薩者，
<lb n="0396b09" ed="X"/><lb n="0361a15" ed="R014"/>名先修三摩鉢提，後修奢摩他。</p></cb:div>
<lb n="0396b10" ed="X"/><lb n="0361a16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396b1001">解曰：武王代紂，後鑄戈戟爲農器，喩此菩薩，先變
<lb n="0396b11" ed="X"/><lb n="0361a17" ed="R014"/>化種種<anchor xml:id="nkr_note_add_0396b1101" n="0396b1101"/><anchor xml:id="beg0396b1101" n="0396b1101"/>已<anchor xml:id="end0396b1101"/>，後入靜觀。初幻<note place="inline">二句</note>，後靜<note place="inline">一句</note>。</p><p xml:id="pX09p0396b1117" cb:place="inline">二功成退職
<lb n="0396b12" ed="X"/><lb n="0361a18" ed="R014"/>觀。</p></cb:div>
<lb n="0396b13" ed="X"/><lb n="0361b01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396b1301">若諸菩薩，以變化力，種種境界而取寂滅，此菩薩者，
<lb n="0396b14" ed="X"/><lb n="0361b02" ed="R014"/>名先修三摩鉢提，後修禪那。</p></cb:div>
<lb n="0396b15" ed="X"/><lb n="0361b03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396b1501">解曰：菩薩發慧利物，卽是功成；習寂內修，名爲職
<lb n="0396b16" ed="X"/><lb n="0361b04" ed="R014"/>退。初幻<note place="inline">二句</note>，後寂<note place="inline">一句</note>。</p><p xml:id="pX09p0396b1610" cb:place="inline">三幻師解術觀。</p></cb:div>
<lb n="0396b17" ed="X"/><lb n="0361b05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396b1701">若諸菩薩，以變化力而作佛事，安住寂靜而斷煩惱，
<lb n="0396b18" ed="X"/><lb n="0361b06" ed="R014"/>此菩薩者，名先修三摩鉢提，中修奢摩他，後修禪那。</p></cb:div>
<lb n="0396b19" ed="X"/><lb n="0361b07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396b1901">解曰：先起變化術法，後歸空體寂，故云解術。初幻
<lb n="0396b20" ed="X"/><lb n="0361b08" ed="R014"/><note place="inline">二句</note>，次靜，<note place="inline">一句</note>後寂<note place="inline">一句</note>。</p><p xml:id="pX09p0396b2011" cb:place="inline">四神龍隱海觀。</p></cb:div>
<lb n="0396b21" ed="X"/><lb n="0361b09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396b2101">若諸菩薩，以變化力，無礙作用，斷煩惱故，安住至靜，
<lb n="0396b22" ed="X"/><lb n="0361b10" ed="R014"/>此菩薩者，名先修三摩鉢提，中修禪那，後修奢摩他。</p></cb:div>
<lb n="0396b23" ed="X"/><lb n="0361b11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396b2301">解曰：起幻化生，如神龍布雲雨，歸體入靜，如隱海
<lb n="0396b24" ed="X"/><lb n="0361b12" ed="R014"/>也。初幻<note place="inline">二句</note>，次寂<note place="inline">一句</note>，後靜<note place="inline">一句</note>。</p><p xml:id="pX09p0396b2414" cb:place="inline">五龍樹通眞觀。</p></cb:div>
<pb n="0396c" ed="X" xml:id="X09.0243.0396c"/>
<lb n="0396c01" ed="X"/><lb n="0361b13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396c0101">若諸菩薩，以變化力，方便作用，至靜寂滅，二俱隨順，
<lb n="0396c02" ed="X"/><lb n="0361b14" ed="R014"/>此菩薩者，名先修三摩鉢提，齊修奢摩他、禪那。</p></cb:div>
<lb n="0396c03" ed="X"/><lb n="0361b15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396c0301">解曰：先起假幻，後歸空寂，如龍樹初行幻術，廣化
<lb n="0396c04" ed="X"/><lb n="0361b16" ed="R014"/>邪途，後習眞乘，自階聖果。初幻<note place="inline">二</note>，後齊兼靜、寂<note place="inline">二</note>。</p>
<lb n="0396c05" ed="X"/><p xml:id="pX09p0396c0501"><lb n="0361b17" ed="R014"/>六商那示相觀。</p></cb:div>
<lb n="0396c06" ed="X"/><lb n="0361b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396c0601">若諸菩薩，以變化力，種種起用，資於至靜，後斷煩惱，
<lb n="0396c07" ed="X"/><lb n="0362a01" ed="R014"/>此菩薩者，名齊修三摩鉢提、奢摩他，後修禪那。</p></cb:div>
<lb n="0396c08" ed="X"/><lb n="0362a02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396c0801">解曰：<name role="" type="person">商那和修</name>，卽<name role="" type="person">優婆毱多</name>之師也，先以神力示
<lb n="0396c09" ed="X"/><lb n="0362a03" ed="R014"/>相，降伏毱多弟子慢心，後乃入定歸寂。初齊靜<note place="inline">三</note>，
<lb n="0396c10" ed="X"/><lb n="0362a04" ed="R014"/>後兼寂<note place="inline">一</note>。雖化衆生，不生於化，卽是資於至靜。</p><p xml:id="pX09p0396c1019" cb:place="inline">七
<lb n="0396c11" ed="X"/><lb n="0362a05" ed="R014"/>大通宴默觀。</p></cb:div>
<lb n="0396c12" ed="X"/><lb n="0362a06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396c1201">若諸菩薩，以變化力，資於寂滅，後住淸淨無作靜慮，
<lb n="0396c13" ed="X"/><lb n="0362a07" ed="R014"/>此菩薩者，名齊修三摩鉢提、禪那，後修奢摩他。</p></cb:div>
<lb n="0396c14" ed="X"/><lb n="0362a08" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396c1401">解曰：大通如來，先化用利物，後歸寂靜。初齊寂<note place="inline">二</note>，
<lb n="0396c15" ed="X"/><lb n="0362a09" ed="R014"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0396c1501" n="0396c1501"/><anchor xml:id="beg0396c1501" n="0396c1501"/>後<anchor xml:id="end0396c1501"/>兼靜<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX09p0396c1522" cb:place="inline">後七輪，寂觀爲首，一一標寂爲初，次兼
<lb n="0396c16" ed="X"/><lb n="0362a10" ed="R014"/>餘二。</p><p xml:id="pX09p0396c1603" cb:place="inline">此初，寶明空海觀。</p></cb:div>
<lb n="0396c17" ed="X"/><lb n="0362a11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396c1701">若諸菩薩，以寂滅力而起至靜，住於淸淨，此菩薩者，
<lb n="0396c18" ed="X"/><lb n="0362a12" ed="R014"/>名先修禪那，後修奢摩他。</p></cb:div>
<lb n="0396c19" ed="X"/><lb n="0362a13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396c1901">解曰：《佛頂》文也，寶明是慧，空海是定。經云：同入如
<lb n="0396c20" ed="X"/><lb n="0362a14" ed="R014"/>來寶明空海。今靈心觀，卽本覺明，如寶明也；後靜
<lb n="0396c21" ed="X"/><lb n="0362a15" ed="R014"/>觀如空海也。初寂<note place="inline">一</note>，次兼靜<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX09p0396c2113" cb:place="inline">二虗空妙用觀。</p></cb:div>
<lb n="0396c22" ed="X"/><lb n="0362a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0396c2201">若諸菩薩，以寂滅力而起作用，於一切境，寂用隨順，
<lb n="0396c23" ed="X"/><lb n="0362a17" ed="R014"/>此菩薩者，名先修禪那，後修三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0396c24" ed="X"/><lb n="0362a18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0396c2401">解曰：靈心之體如虗空，起化卽妙用。初寂<note place="inline">一</note>，後兼
<pb n="0397a" ed="X" xml:id="X09.0243.0397a"/>
<lb n="0397a01" ed="X"/><lb n="0362b01" ed="R014"/>幻<note place="inline">三</note>。</p><p xml:id="pX09p0397a0103" cb:place="inline">三舜若呈神觀。</p></cb:div>
<lb n="0397a02" ed="X"/><lb n="0362b02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397a0201">若諸菩薩，以寂滅力，種種自性，安於靜慮而起變化，
<lb n="0397a03" ed="X"/><lb n="0362b03" ed="R014"/>此菩薩者，名先修禪那，中修奢摩他，後修三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0397a04" ed="X"/><lb n="0362b04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397a0401">解曰：舜若卽虗空神，遇日光映之蹔現，如此先寂，
<lb n="0397a05" ed="X"/><lb n="0362b05" ed="R014"/>次空，後幻。初寂，次靜<note place="inline">一</note>，後幻<note place="inline">一</note>。</p><p xml:id="pX09p0397a0513" cb:place="inline">四飮光歸定觀。</p></cb:div>
<lb n="0397a06" ed="X"/><lb n="0362b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397a0601">若諸菩薩，以寂滅力，無作自性，起於作用，淸淨境界，
<lb n="0397a07" ed="X"/><lb n="0362b07" ed="R014"/>歸於靜慮，此菩薩者，名先修禪那，中修三摩鉢提，後
<lb n="0397a08" ed="X"/><lb n="0362b08" ed="R014"/>修奢摩他。</p></cb:div>
<lb n="0397a09" ed="X"/><lb n="0362b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397a0901">解曰：大迦葉也，先證體，次起神通，後乃歸定。初寂
<lb n="0397a10" ed="X"/><lb n="0362b10" ed="R014"/><note place="inline">二</note>，次幻<note place="inline">二</note>，後靜<note place="inline">一</note>。</p><p xml:id="pX09p0397a1008" cb:place="inline">五多寶呈通觀。</p></cb:div>
<lb n="0397a11" ed="X"/><lb n="0362b11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397a1101">若諸菩薩，以寂滅力，種種淸淨而住靜慮，起於變化，
<lb n="0397a12" ed="X"/><lb n="0362b12" ed="R014"/>此菩薩者，名先修禪那，齊修奢摩他、三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0397a13" ed="X"/><lb n="0362b13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397a1301">解曰：多寶佛，先成道，證如體，後於塔中，發起法華，
<lb n="0397a14" ed="X"/><lb n="0362b14" ed="R014"/>如靜幻無礙。初寂<note place="inline">二</note>，後齊兼靜、幻<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX09p0397a1415" cb:place="inline">六下方騰化
<lb n="0397a15" ed="X"/><lb n="0362b15" ed="R014"/>觀。</p></cb:div>
<lb n="0397a16" ed="X"/><lb n="0362b16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397a1601">若諸菩薩，以寂滅力，資於至靜而起變化，此菩薩者，
<lb n="0397a17" ed="X"/><lb n="0362b17" ed="R014"/>名齊修禪那、奢摩他，後修三摩鉢提。</p></cb:div>
<lb n="0397a18" ed="X"/><lb n="0362b18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397a1801">解曰：卽法華菩薩，六萬恒沙，從下方現。初齊靜<note place="inline">二</note>，
<lb n="0397a19" ed="X"/><lb n="0363a01" ed="R014"/>後兼幻<note place="inline">一</note>。</p><p xml:id="pX09p0397a1905" cb:place="inline">七帝靑含變觀。</p></cb:div>
<lb n="0397a20" ed="X"/><lb n="0363a02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397a2001">若諸菩薩，以寂滅力，資於變化而起至靜，淸明境慧，
<lb n="0397a21" ed="X"/><lb n="0363a03" ed="R014"/>此菩薩者，名齊修禪那、三摩鉢提，後修奢摩他。</p></cb:div>
<lb n="0397a22" ed="X"/><lb n="0363a04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397a2201">解曰：帝靑之寶，含諸物像，對則變應，應而還空，如
<lb n="0397a23" ed="X"/><lb n="0363a05" ed="R014"/>靈心觀成，包含德用，應緣起幻而復安靜。初齊幻
<lb n="0397a24" ed="X"/><lb n="0363a06" ed="R014"/><note place="inline">一</note>，後兼靜<note place="inline">二</note>。</p><p xml:id="pX09p0397a2406" cb:place="inline">後有一輪，如意圓攝，圓修三觀。</p></cb:div>
<pb n="0397b" ed="X" xml:id="X09.0243.0397b"/>
<lb n="0397b01" ed="X"/><lb n="0363a07" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397b0101">若諸菩薩，以圓覺慧，圓合一切，於諸性相，無離覺性，
<lb n="0397b02" ed="X"/><lb n="0363a08" ed="R014"/>此菩薩者，名爲圓修三種自性淸淨隨順。</p></cb:div>
<lb n="0397b03" ed="X"/><lb n="0363a09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397b0301">解曰：此名如意圓修觀，謂如意寶珠，四方俱照，大
<lb n="0397b04" ed="X"/><lb n="0363a10" ed="R014"/>智頓覺，三觀齊修。</p><p xml:id="pX09p0397b0408" cb:place="inline">圓覺慧者，稱圓覺而發慧故。</p><p xml:id="pX09p0397b0419" cb:place="inline">圓
<lb n="0397b05" ed="X"/><lb n="0363a11" ed="R014"/>合一切者，圓融和合一切事理，性相眞妄，色空等
<lb n="0397b06" ed="X"/><lb n="0363a12" ed="R014"/>類，擧體相應，是爲圓合，謂由圓覺合理，<anchor xml:id="nkr_note_add_0397b0601" n="0397b0601"/><anchor xml:id="beg0397b0601" n="0397b0601"/>理卽<anchor xml:id="end0397b0601"/>非理，故
<lb n="0397b07" ed="X"/><lb n="0363a13" ed="R014"/>全卽事；又由此覺合事，事卽非事，故全卽理。</p><p xml:id="pX09p0397b0718" cb:place="inline">餘性
<lb n="0397b08" ed="X"/><lb n="0363a14" ed="R014"/>相等，皆同此說。中道義諦，於是現焉。</p><p xml:id="pX09p0397b0815" cb:place="inline">非理非事，雙
<lb n="0397b09" ed="X"/><lb n="0363a15" ed="R014"/>遮顯中；卽理卽事，雙照顯中。</p><p xml:id="pX09p0397b0912" cb:place="inline">遮照同時，是爲圓覺。</p>
<lb n="0397b10" ed="X"/><p xml:id="pX09p0397b1001"><lb n="0363a16" ed="R014"/>言「於諸性相，無離覺性」者，性卽靜觀，相卽幻觀，覺
<lb n="0397b11" ed="X"/><lb n="0363a17" ed="R014"/>性卽中道寂滅觀，故云圓修三觀矣。又以圓覺合
<lb n="0397b12" ed="X"/><lb n="0363a18" ed="R014"/>一切，是從體起用；性相無異覺性，是會用歸體。體
<lb n="0397b13" ed="X"/><lb n="0363b01" ed="R014"/>用無礙，寂照同時，是爲圓滿無上妙覺。</p><p xml:id="pX09p0397b1316" cb:place="inline">三結成正
<lb n="0397b14" ed="X"/><lb n="0363b02" ed="R014"/>因。</p></cb:div>
<lb n="0397b15" ed="X"/><lb n="0363b03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397b1501">善男子，是名菩薩二十五輪，一切菩薩修行如是。</p></cb:div>
<lb n="0397b16" ed="X"/><lb n="0363b04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397b1601">解之可見。</p><p xml:id="pX09p0397b1605" cb:place="inline">四總示修習。</p></cb:div>
<lb n="0397b17" ed="X"/><lb n="0363b05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397b1701">若諸菩薩及末世衆生，依此輪者，當持梵行，寂靜思
<lb n="0397b18" ed="X"/><lb n="0363b06" ed="R014"/>惟，求哀懺悔，經三七日，於二十五輪，各安標記，至心
<lb n="0397b19" ed="X"/><lb n="0363b07" ed="R014"/>求哀，隨手結取，依結開示，便知頓漸，一念疑悔卽不
<lb n="0397b20" ed="X"/><lb n="0363b08" ed="R014"/>成就。</p></cb:div>
<lb n="0397b21" ed="X"/><lb n="0363b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397b2101">解曰：<note place="inline">示修習者，修此二十五輪之時，於事中威儀法式，及用心方便，三業事理，具足修習之意</note>
<lb n="0397b22" ed="X"/><lb n="0363b10" ed="R014"/>當持梵行者戒也；寂靜者定也；思惟者慧也；具戒
<lb n="0397b23" ed="X"/><lb n="0363b11" ed="R014"/>定慧心，在觀門如是修行，必定成佛。</p><p xml:id="pX09p0397b2315" cb:place="inline">懺悔三七日
<lb n="0397b24" ed="X"/><lb n="0363b12" ed="R014"/>者，多生業累，恐障淨心，懺悔求哀，發露先罪，日數
<pb n="0397c" ed="X" xml:id="X09.0243.0397c"/>
<lb n="0397c01" ed="X"/><lb n="0363b13" ed="R014"/>若少，慮不精誠，三七日中<anchor xml:id="nkr_note_add_0397c0101" n="0397c0101"/><anchor xml:id="beg0397c0101" n="0397c0101"/>已<anchor xml:id="end0397c0101"/>彰懇禱。</p><p xml:id="pX09p0397c0115" cb:place="inline">懺悔之義，下
<lb n="0397c02" ed="X"/><lb n="0363b14" ed="R014"/>道場加行中當釋。</p><p xml:id="pX09p0397c0208" cb:place="inline">各安標記者，書此二十五輪名
<lb n="0397c03" ed="X"/><lb n="0363b15" ed="R014"/>字文句，安置道場之中，禮念虔誠，精祈一行。</p><p xml:id="pX09p0397c0318" cb:place="inline">隨手
<lb n="0397c04" ed="X"/><lb n="0363b16" ed="R014"/>結取者，若自的樂一門，隨便卽習，若勝劣難分，不
<lb n="0397c05" ed="X"/><lb n="0363b17" ed="R014"/>能自決，卽憑聖力，以卜應修，信手取之，不宜揀擇。</p>
<lb n="0397c06" ed="X"/><p xml:id="pX09p0397c0601"><lb n="0363b18" ed="R014"/>依結等者，依所捻結，開而視之，頓漸自知，無貪餘
<lb n="0397c07" ed="X"/><lb n="0364a01" ed="R014"/>觀。</p><p xml:id="pX09p0397c0702" cb:place="inline">一念等者，心懷疑阻，倂失前功，縱使再修，稍難
<lb n="0397c08" ed="X"/><lb n="0364a02" ed="R014"/>成就。據根驗理，必在于茲，無得等閑，輕於事相。</p><p xml:id="pX09p0397c0819" cb:place="inline">偈
<lb n="0397c09" ed="X"/><lb n="0364a03" ed="R014"/>中亦四，初一偈，擧意。</p></cb:div>
<lb n="0397c10" ed="X"/><lb n="0364a04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0397c1001">爾時，世尊欲重宣此義而說偈言：</p>
<lb n="0397c11" ed="X"/><lb n="0364a05" ed="R014"/><lg xml:id="lgX09p0397c1101" type="regular"><l>辯音汝當知，</l><l>一切諸菩薩，</l><l>無礙淸淨慧，</l>
<lb n="0397c12" ed="X"/><lb n="0364a06" ed="R014"/><l>皆依禪定生。</l></lg></cb:div>
<lb n="0397c13" ed="X"/><lb n="0364a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397c1301">其標數者，長有此無。言無礙慧依禪定生者，令修
<lb n="0397c14" ed="X"/><lb n="0364a08" ed="R014"/>觀之人，先以所依之體爲本，而起觀行，長行云：「圓
<lb n="0397c15" ed="X"/><lb n="0364a09" ed="R014"/>覺淸淨，無能所修」。心冥此理，卽禪定義，</p><p xml:id="pX09p0397c1516" cb:place="inline">二一偈，觀
<lb n="0397c16" ed="X"/><lb n="0364a10" ed="R014"/>網。</p></cb:div>
<lb n="0397c17" ed="X"/><lb n="0364a11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0397c1701" type="regular"><l>所謂奢摩他，</l><l>三摩提禪那，</l><l>三法頓漸修，</l>
<lb n="0397c18" ed="X"/><lb n="0364a12" ed="R014"/><l>有二十五種。</l></lg></cb:div>
<lb n="0397c19" ed="X"/><lb n="0364a13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397c1901">長廣此略。</p><p xml:id="pX09p0397c1905" cb:place="inline">三一偈半，結因。</p></cb:div>
<lb n="0397c20" ed="X"/><lb n="0364a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0397c2001" type="regular"><l>十方諸如來，</l><l>三世修行者，</l><l>無不因此法，</l>
<lb n="0397c21" ed="X"/><lb n="0364a15" ed="R014"/><l>而得成菩提。</l><l>唯除頓覺人，</l><l>幷法不隨順。</l></lg></cb:div>
<lb n="0397c22" ed="X"/><lb n="0364a16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0397c2201">解曰：長略此廣，於中二：初一偈，正結所爲；後二句，
<lb n="0397c23" ed="X"/><lb n="0364a17" ed="R014"/>揀非所爲。</p><p xml:id="pX09p0397c2305" cb:place="inline">此文長無，偈有。今爲二釋：</p><p xml:id="pX09p0397c2315" cb:place="inline">一者，兩句皆
<lb n="0397c24" ed="X"/><lb n="0364a18" ed="R014"/>作上根釋，謂唯除上根圓頓悟解之人，幷及於一
<pb n="0398a" ed="X" xml:id="X09.0243.0398a"/>
<lb n="0398a01" ed="X"/><lb n="0364b01" ed="R014"/>切定相之法不隨順者<note place="inline">《大品》云，不信一切法，名信般若</note>，則不必具
<lb n="0398a02" ed="X"/><lb n="0364b02" ed="R014"/>依二十五輪，及道場探結等。</p><p xml:id="pX09p0398a0212" cb:place="inline">不隨順法者，不取相
<lb n="0398a03" ed="X"/><lb n="0364b03" ed="R014"/>也。旣不隨相，卽隨眞覺，此乃頓入圓明，<anchor xml:id="nkr_note_add_0398a0301" n="0398a0301"/><anchor xml:id="beg0398a0301" n="0398a0301"/>觸目<anchor xml:id="end0398a0301"/>合道，
<lb n="0398a04" ed="X"/><lb n="0364b04" ed="R014"/>不可加之繩索、傷乎無瘡。是前「知幻卽離，不作方
<lb n="0398a05" ed="X"/><lb n="0364b05" ed="R014"/>便」等類，故除之矣。</p><p xml:id="pX09p0398a0508" cb:place="inline">二者，下一句作無信下根釋，謂
<lb n="0398a06" ed="X"/><lb n="0364b06" ed="R014"/>都不信者，聞之不能隨順，依此卽上智與下愚不
<lb n="0398a07" ed="X"/><lb n="0364b07" ed="R014"/>移也。前釋不隨，不隨倒法；此釋不隨，不隨正法。</p><p xml:id="pX09p0398a0719" cb:place="inline">四
<lb n="0398a08" ed="X"/><lb n="0364b08" ed="R014"/>一偈半，總示。</p></cb:div>
<lb n="0398a09" ed="X"/><lb n="0364b09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0398a0901" type="regular"><l>一切諸菩薩，</l><l>及末世衆生，</l><l>常當持此輪，</l>
<lb n="0398a10" ed="X"/><lb n="0364b10" ed="R014"/><l>隨順勤修習。</l><l>依佛大悲力，</l><l>不久證涅槃。</l></lg></cb:div>
<lb n="0398a11" ed="X"/><lb n="0364b11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0398a1101">可知。</p></cb:div>
<lb n="0398a12" ed="X"/><lb n="0364b12" ed="R014"/>
<lb n="0398a13" ed="X"/><lb n="0364b13" ed="R014"/><cb:juan n="3a" fun="close"><cb:jhead>大方廣圓覺經大疏下卷之一</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0398a14" ed="X"/><lb n="0364b14" ed="R014"/>
<lb n="0398a15" ed="X"/><lb n="0364b15" ed="R014"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX09p0398a1501">章門有四：一修止觀章，二四諦章，三斷惑章，四
<lb n="0398a16" ed="X"/><lb n="0364b16" ed="R014"/>禮懺等章。除釋本經外，傍通餘義三十有三，情
<lb n="0398a17" ed="X"/><lb n="0364b17" ed="R014"/>無情平等，隨根設敎，解爲行本，佛心現於觀心
<lb n="0398a18" ed="X"/><lb n="0364b18" ed="R014"/>義，見幻起悲，五意無知覺明，鍠字三解，喩依喩
<lb n="0398a19" ed="X"/><lb n="0365a01" ed="R014"/>體，三觀義明三之所以，凡不同佛，辨法性覺性，
<lb n="0398a20" ed="X"/><lb n="0365a02" ed="R014"/>別兩種四相，根本無明生盲喩，判潛伏藏識，解
<lb n="0398a21" ed="X"/><lb n="0365a03" ed="R014"/>抑聖同<anchor xml:id="nkr_note_add_0398a2101" n="0398a2101"/><anchor xml:id="beg0398a2101" n="0398a2101"/>己<anchor xml:id="end0398a2101"/>，驗妬，辨多聞失，釋根本六煩惱、七慢、
<lb n="0398a22" ed="X"/><lb n="0365a04" ed="R014"/>九慢、城三義，現過令他淨，不譏師過，四食事師
<lb n="0398a23" ed="X"/><lb n="0365a05" ed="R014"/>之心，金剛四心，大小乘三，安居六妙門，出世涅
<lb n="0398a24" ed="X"/><lb n="0365a06" ed="R014"/>槃四對，兩種四句，信必具解，奉行二義。右附錄
<pb n="0398b" ed="X" xml:id="X09.0243.0398b"/>
<lb n="0398b01" ed="X"/><lb n="0365a07" ed="R014"/>下。</p></cb:div>
<lb n="0398b02" ed="X"/><lb n="0365a08" ed="R014"/>
<lb n="0398b03" ed="X"/><lb n="0365a09" ed="R014"/><cb:div type="w"><head>音釋</head>
<lb n="0398b04" ed="X"/><lb n="0365a10" ed="R014"/><cb:div type="note"><entry><form>煞</form><cb:def><p xml:id="pX09p0398b0402" cb:place="inline"><note place="inline">音鎩，俗殺字</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>掉</form><cb:def><p xml:id="pX09p0398b0408" cb:place="inline"><note place="inline">杜弔切，調去聲，搖動也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>塠<anchor xml:id="nkr_note_add_0398b0401" n="0398b0401"/><anchor xml:id="beg0398b0401" n="0398b0401"/>惕<anchor xml:id="end0398b0401"/></form><cb:def><p xml:id="pX09p0398b0419" cb:place="inline"><note place="inline">塠音，堆謫也。惕音，剔敬懼也。塠惕鬼
<lb n="0398b05" ed="X"/><lb n="0365a11" ed="R014"/>名，如虫能緣人頭面</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>噓呬</form><cb:def><p xml:id="pX09p0398b0511" cb:place="inline"><note place="inline">噓音虗，吹氣也，呬虗器切，音屓，喙息也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>尫</form><cb:def><p xml:id="pX09p0398b0527" cb:place="inline"><note place="inline">音汪，羸弱也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>鏞</form>
<lb n="0398b06" ed="X"/><lb n="0365a12" ed="R014"/><cb:def><p xml:id="pX09p0398b0601"><note place="inline">音容，大鐘也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>媕婀</form><cb:def><p xml:id="pX09p0398b0608" cb:place="inline"><note place="inline">媕音諳，婀音阿，媕婀不決也</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
<lb n="0398b07" ed="X"/>
<lb n="0398b08" ed="X"/>
<lb n="0398b09" ed="X"/>
<lb n="0398b10" ed="X"/><lb n="0365a14" ed="R014"/><cb:juan n="3b" fun="open"><cb:mulu n="3b" type="卷">下卷之二</cb:mulu><cb:jhead>大方廣圓覺經大疏下卷之二</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0398b11" ed="X"/><lb n="0365a15" ed="R014"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">終南山</name><name role="" type="person">草堂寺</name>沙門宗密述</byline>
<lb n="0398b12" ed="X"/><lb n="0365a16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0398b1201">次後有二問答，兩重除障：初淨業章，除我入覺；後
<lb n="0398b13" ed="X"/><lb n="0365a17" ed="R014"/>普覺章，依師離病。此皆觀行中障，故同大科。</p><p xml:id="pX09p0398b1318" cb:place="inline">初中
<lb n="0398b14" ed="X"/><lb n="0365a18" ed="R014"/>雖約計執淺深，說有四相差別，然統之唯是我故。
<lb n="0398b15" ed="X"/><lb n="0365b01" ed="R014"/>經文除別列四名之外，節節但有我字，若除此執，
<lb n="0398b16" ed="X"/><lb n="0365b02" ed="R014"/>便是圓覺，故云入覺。</p><p xml:id="pX09p0398b1609" cb:place="inline">文四：初三之初。</p></cb:div>
<lb n="0398b17" ed="X"/><lb n="0365b03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0398b1701">於是淨諸業障菩薩，在大衆中，卽從座起，頂禮佛足，
<lb n="0398b18" ed="X"/><lb n="0365b04" ed="R014"/>右繞三帀，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb n="0398b19" ed="X"/><lb n="0365b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0398b1901">解之同上。</p><p xml:id="pX09p0398b1905" cb:place="inline">次陳詞句中二：一慶前。</p></cb:div>
<lb n="0398b20" ed="X"/><lb n="0365b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0398b2001">大悲世尊，爲我等輩，廣說如是不思議事，一切如來
<lb n="0398b21" ed="X"/><lb n="0365b07" ed="R014"/>因地行相，令諸大衆，得未曾有，覩見調御，歷恒沙劫
<lb n="0398b22" ed="X"/><lb n="0365b08" ed="R014"/>勤苦境界一切功用，猶如一念，我等菩薩深自慶慰。</p></cb:div>
<lb n="0398b23" ed="X"/><lb n="0365b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0398b2301">解曰：不思議事者，前總明觀行，一向稱理而修，猶
<lb n="0398b24" ed="X"/><lb n="0365b10" ed="R014"/>可領解；今於一味之中，廣張諸輪，屈曲差別，差別
<pb n="0398c" ed="X" xml:id="X09.0243.0398c"/>
<lb n="0398c01" ed="X"/><lb n="0365b11" ed="R014"/>不乖一味，尤爲難見，故云「不思議」。</p><p xml:id="pX09p0398c0114" cb:place="inline">一切下，遠承所
<lb n="0398c02" ed="X"/><lb n="0365b12" ed="R014"/>答文殊之問。</p><p xml:id="pX09p0398c0206" cb:place="inline">覩見下，悟因行也。夫果德稱眞，約理
<lb n="0398c03" ed="X"/><lb n="0365b13" ed="R014"/>可照，因行治染，體解實難。今一念備知，炳然齊現，
<lb n="0398c04" ed="X"/><lb n="0365b14" ed="R014"/>如瑠璃甁，盛多芥子，故深慶矣。</p><p xml:id="pX09p0398c0413" cb:place="inline">二問後，三：一正問。</p></cb:div>
<lb n="0398c05" ed="X"/><lb n="0365b15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0398c0501">世尊，若此覺心，本性淸淨，因何染汚，使諸衆生迷悶
<lb n="0398c06" ed="X"/><lb n="0365b16" ed="R014"/>不入？</p></cb:div>
<lb n="0398c07" ed="X"/><lb n="0365b17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0398c0701">解曰：此中問意，不說本來起迷，意明<anchor xml:id="nkr_note_add_0398c0701" n="0398c0701"/><anchor xml:id="beg0398c0701" n="0398c0701"/>已<anchor xml:id="end0398c0701"/>知，覺性圓
<lb n="0398c08" ed="X"/><lb n="0365b18" ed="R014"/>明，諸法淸淨，何得凡心宛在，不合覺源，所作所爲，
<lb n="0398c09" ed="X"/><lb n="0366a01" ed="R014"/>情猶憎愛，自佗全別，難自渾融，比對果人，天地之
<lb n="0398c10" ed="X"/><lb n="0366a02" ed="R014"/>遠，覺心本淨，悟卽應同，更有何法染汚，令我用心
<lb n="0398c11" ed="X"/><lb n="0366a03" ed="R014"/>異佛，故云「因何迷悶不入？」</p><p xml:id="pX09p0398c1111" cb:place="inline">二請後。</p></cb:div>
<lb n="0398c12" ed="X"/><lb n="0366a04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0398c1201">唯願如來，廣爲我等開悟法性。</p></cb:div>
<lb n="0398c13" ed="X"/><lb n="0366a05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0398c1301">解曰：法性者，諸法之性。若直談本體，則名覺性；若
<lb n="0398c14" ed="X"/><lb n="0366a06" ed="R014"/>推窮差別之法，皆無自體，同於一性卽名法性。今
<lb n="0398c15" ed="X"/><lb n="0366a07" ed="R014"/>推破四相，豁融諸法，令同覺性，故云開悟法性。從
<lb n="0398c16" ed="X"/><lb n="0366a08" ed="R014"/>前經文，但云覺性，唯此段云法性，意在此矣。</p><p xml:id="pX09p0398c1618" cb:place="inline">三結
<lb n="0398c17" ed="X"/><lb n="0366a09" ed="R014"/>意。</p></cb:div>
<lb n="0398c18" ed="X"/><lb n="0366a10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0398c1801">令此大衆及末世衆生，作將來眼。</p></cb:div>
<lb n="0398c19" ed="X"/><lb n="0366a11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0398c1901">可知。</p><p xml:id="pX09p0398c1903" cb:place="inline">後三展虔誠。</p></cb:div>
<lb n="0398c20" ed="X"/><lb n="0366a12" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0398c2001">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0398c2001" n="0398c2001"/><anchor xml:id="beg0398c2001" n="0398c2001"/>已<anchor xml:id="end0398c2001"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb n="0398c21" ed="X"/><lb n="0366a13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0398c2101">二讚許。</p></cb:div>
<lb n="0398c22" ed="X"/><lb n="0366a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0398c2201">爾時，世尊吿淨諸業障菩薩言：善哉善哉，善男子，汝
<lb n="0398c23" ed="X"/><lb n="0366a15" ed="R014"/>等乃能爲諸大衆及末世衆生，諮問如來如是方便，
<lb n="0398c24" ed="X"/><lb n="0366a16" ed="R014"/>汝今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<pb n="0399a" ed="X" xml:id="X09.0243.0399a"/>
<lb n="0399a01" ed="X"/><lb n="0366a17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0399a0101">三佇聽。</p></cb:div>
<lb n="0399a02" ed="X"/><lb n="0366a18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0399a0201">時淨諸業障菩薩奉敎歡喜，及諸大衆，默然而聽。</p></cb:div>
<lb n="0399a03" ed="X"/><lb n="0366b01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0399a0301">四正說長行，中四：一總叙過由；二別釋四相；三存
<lb n="0399a04" ed="X"/><lb n="0366b02" ed="R014"/>我失道；四斷惑成因。</p><p xml:id="pX09p0399a0409" cb:place="inline">初中總叙四相爲過患之因
<lb n="0399a05" ed="X"/><lb n="0366b03" ed="R014"/>由，又二：一明過患本起。</p></cb:div>
<lb n="0399a06" ed="X"/><lb n="0366b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0399a0601">善男子，一切衆生，從無始來，妄想執有我、人、衆生，及
<lb n="0399a07" ed="X"/><lb n="0366b05" ed="R014"/>與壽命，認四顚倒爲實我體。</p></cb:div>
<lb n="0399a08" ed="X"/><lb n="0366b06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0399a0801">解曰：從無始來者，未曾悟故，故下有生盲之喩。</p><p xml:id="pX09p0399a0819" cb:place="inline">妄
<lb n="0399a09" ed="X"/><lb n="0366b07" ed="R014"/>想等者，無中橫計。</p><p xml:id="pX09p0399a0908" cb:place="inline">我等四者，統唯我相<note place="inline">廣釋如上</note>，但由
<lb n="0399a10" ed="X"/><lb n="0366b08" ed="R014"/>展轉約義，故有四名。</p><p xml:id="pX09p0399a1009" cb:place="inline">四名復有二相：一迷識境；二
<lb n="0399a11" ed="X"/><lb n="0366b09" ed="R014"/>迷智境。</p><p xml:id="pX09p0399a1104" cb:place="inline">初者，謂取自體爲我，計我展轉，趣於餘趣；
<lb n="0399a12" ed="X"/><lb n="0366b10" ed="R014"/>爲人計我，盛衰、苦樂種種變異相續；爲衆生計我，
<lb n="0399a13" ed="X"/><lb n="0366b11" ed="R014"/>一報命根，不斷而住；爲壽者，如金剛兩論所說。</p><p xml:id="pX09p0399a1319" cb:place="inline">迷
<lb n="0399a14" ed="X"/><lb n="0366b12" ed="R014"/>智境者，卽此經說，至文當知。</p><p xml:id="pX09p0399a1412" cb:place="inline">顚倒者，眞我本有，迷
<lb n="0399a15" ed="X"/><lb n="0366b13" ed="R014"/>之謂無，妄我本空，執之爲有，四皆橫計，故云認四
<lb n="0399a16" ed="X"/><lb n="0366b14" ed="R014"/>顚倒。</p><p xml:id="pX09p0399a1603" cb:place="inline">故《淨名》云：法無有我，離我垢故，法無有人，前
<lb n="0399a17" ed="X"/><lb n="0366b15" ed="R014"/>後際斷故，法無衆生，離衆生垢故，法無壽命，離生
<lb n="0399a18" ed="X"/><lb n="0366b16" ed="R014"/>死故。</p><p xml:id="pX09p0399a1803" cb:place="inline">慤云：心自取心，自成心病，演若愛影，背本瞋
<lb n="0399a19" ed="X"/><lb n="0366b17" ed="R014"/>頭，從此妄滋，莫能蠲拂。</p><p xml:id="pX09p0399a1910" cb:place="inline">二明過患滋多，文四：一展
<lb n="0399a20" ed="X"/><lb n="0366b18" ed="R014"/>轉生妄；二違拒覺心；三動息俱迷；四結成障道。</p><p xml:id="pX09p0399a2019" cb:place="inline">今
<lb n="0399a21" ed="X"/><lb n="0367a01" ed="R014"/>初。</p></cb:div>
<lb n="0399a22" ed="X"/><lb n="0367a02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0399a2201">由此便生憎愛二境，於虗妄體，重執虗妄，二妄相依，
<lb n="0399a23" ed="X"/><lb n="0367a03" ed="R014"/>生妄業道，有妄業故，妄見流轉，厭流轉者，妄見涅槃。</p></cb:div>
<lb n="0399a24" ed="X"/><lb n="0367a04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0399a2401">解曰：文有十句，言展轉者，初四句由迷起惑，次二
<pb n="0399b" ed="X" xml:id="X09.0243.0399b"/>
<lb n="0399b01" ed="X"/><lb n="0367a05" ed="R014"/>句由惑造業，次二句由業招報，後二句反於三道，
<lb n="0399b02" ed="X"/><lb n="0367a06" ed="R014"/>墮於二乘。</p><p xml:id="pX09p0399b0205" cb:place="inline">然此十句，總當二乘宗中生滅四諦，謂
<lb n="0399b03" ed="X"/><lb n="0367a07" ed="R014"/>初六句集諦，次二句苦諦，次一句道諦，後一句滅
<lb n="0399b04" ed="X"/><lb n="0367a08" ed="R014"/>諦。</p><p xml:id="pX09p0399b0402" cb:place="inline">言生滅者，准天台敎，權實通論，總有四重四諦
<lb n="0399b05" ed="X"/><lb n="0367a09" ed="R014"/><note place="inline">實審</note>：一生滅<note place="inline">逼迫名苦，卽有漏；色心增長名集，卽業煩惱；寂靜爲滅，謂卽涅槃；出離名道，謂
<lb n="0399b06" ed="X"/><lb n="0367a10" ed="R014"/>止觀等故</note>，二無生<note place="inline">《涅槃》云，解苦無苦名苦諦等故</note>，三無量<note place="inline">《涅槃》云，苦卽無量相，非謂
<lb n="0399b07" ed="X"/><lb n="0367a11" ed="R014"/>二乘所知等。又云，所未說者，如林樹葉。故《華嚴》一刹<anchor xml:id="nkr_note_add_0399b0701" n="0399b0701"/><anchor xml:id="beg0399b0701" n="0399b0701"/>已<anchor xml:id="end0399b0701"/>有四百億十千也</note>，四無作<note place="inline">陰入皆如，
<lb n="0399b08" ed="X"/><lb n="0367a12" ed="R014"/>無苦可捨，煩惱卽菩提，無集可斷，生死卽涅槃，無滅可證，邊邪皆中正，無道可修，理盡於斯，方名聖諦矣</note>，
<lb n="0399b09" ed="X"/><lb n="0367a13" ed="R014"/>如次是彼四敎所詮法矣<note place="inline">如《懸談》說，然彼唯約四諦顯義分齊者，具世出
<lb n="0399b10" ed="X"/><lb n="0367a14" ed="R014"/>世因果，故通權實故</note>。</p><p xml:id="pX09p0399b1009" cb:place="inline">今此文中，約其過患，故當生滅。初集諦
<lb n="0399b11" ed="X"/><lb n="0367a15" ed="R014"/>中，復有其二，謂惑與業。</p><p xml:id="pX09p0399b1110" cb:place="inline">且初四句，出迷起惑，謂由
<lb n="0399b12" ed="X"/><lb n="0367a16" ed="R014"/>執四相爲實我體，所以於自生愛，於他生憎，順我
<lb n="0399b13" ed="X"/><lb n="0367a17" ed="R014"/>者愛，違我者憎，如是愛憎，皆由執我，故曰由此。然
<lb n="0399b14" ed="X"/><lb n="0367a18" ed="R014"/>四大五蘊，迷性妄生，衆緣合成，<anchor xml:id="nkr_note_add_0399b1401" n="0399b1401"/><anchor xml:id="beg0399b1401" n="0399b1401"/>已<anchor xml:id="end0399b1401"/>是虗妄，更於其
<lb n="0399b15" ed="X"/><lb n="0367b01" ed="R014"/>上，重執我人，故云於虗妄等。</p><p xml:id="pX09p0399b1512" cb:place="inline">次二句，由惑起業，謂
<lb n="0399b16" ed="X"/><lb n="0367b02" ed="R014"/>由前二妄故生起，造作種種妄業，業能引至苦樂
<lb n="0399b17" ed="X"/><lb n="0367b03" ed="R014"/>之果，故名爲道。慤云：然空華一揆，美惡情分，就妄
<lb n="0399b18" ed="X"/><lb n="0367b04" ed="R014"/>之中，又分諸異言。</p><p xml:id="pX09p0399b1808" cb:place="inline">二妄相依者，則憎愛二境，更相
<lb n="0399b19" ed="X"/><lb n="0367b05" ed="R014"/>顯對。</p><p xml:id="pX09p0399b1903" cb:place="inline">生妄業道者，擧心躭染，可意業生，不可相馳，
<lb n="0399b20" ed="X"/><lb n="0367b06" ed="R014"/>尤增恚恨。</p><p xml:id="pX09p0399b2005" cb:place="inline">次苦諦者，謂由造業成就，則受生死流
<lb n="0399b21" ed="X"/><lb n="0367b07" ed="R014"/>轉，生死流轉卽是所至善惡之果。慤云：言妄業道
<lb n="0399b22" ed="X"/><lb n="0367b08" ed="R014"/>者，一念貪染，地獄門開，瞥起瞋心，刀鋒聳立。</p><p xml:id="pX09p0399b2218" cb:place="inline">言妄
<lb n="0399b23" ed="X"/><lb n="0367b09" ed="R014"/>見流轉者，愛色臨終親瞻猛火，亡魂飛墜，起伏乘
<lb n="0399b24" ed="X"/><lb n="0367b10" ed="R014"/>煙，業本自心，心還自見。</p><p xml:id="pX09p0399b2410" cb:place="inline">後滅、道二諦者，慤云：厭識
<pb n="0399c" ed="X" xml:id="X09.0243.0399c"/>
<lb n="0399c01" ed="X"/><lb n="0367b11" ed="R014"/>流轉，伏念澄神，趣寂纏空，化城非實。</p><p xml:id="pX09p0399c0115" cb:place="inline">二違拒覺心。</p></cb:div>
<lb n="0399c02" ed="X"/><lb n="0367b12" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0399c0201">由此不能入淸淨覺，非覺違拒諸能入者，有諸能入，
<lb n="0399c03" ed="X"/><lb n="0367b13" ed="R014"/>非覺入故。</p></cb:div>
<lb n="0399c04" ed="X"/><lb n="0367b14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0399c0401">解曰：此文正是結答前問，前問：因何迷悶不入？今
<lb n="0399c05" ed="X"/><lb n="0367b15" ed="R014"/>答云：由認四相，展轉生過，縱離六道，復墮二乘，是
<lb n="0399c06" ed="X"/><lb n="0367b16" ed="R014"/>故不入。</p><p xml:id="pX09p0399c0604" cb:place="inline">次云「非覺違拒」等者，由前問云：因何使諸
<lb n="0399c07" ed="X"/><lb n="0367b17" ed="R014"/>衆生不入？故此答云：非覺違拒，使之不入，但由認
<lb n="0399c08" ed="X"/><lb n="0367b18" ed="R014"/>我，故不入也。如夢身未忘，必不能合於本身，非本
<lb n="0399c09" ed="X"/><lb n="0368a01" ed="R014"/>身違拒。</p><p xml:id="pX09p0399c0904" cb:place="inline">有諸等者，釋成非覺違拒，意云：入時若是
<lb n="0399c10" ed="X"/><lb n="0368a02" ed="R014"/>覺入，不入則是覺拒，旣入者自是能證之智，覺體
<lb n="0399c11" ed="X"/><lb n="0368a03" ed="R014"/>元無出入，入與不入，何責於覺？又解見覺能入，覺
<lb n="0399c12" ed="X"/><lb n="0368a04" ed="R014"/>亦成非，故知必在忘情無念，方名眞入故。慤云：帶
<lb n="0399c13" ed="X"/><lb n="0368a05" ed="R014"/>能非證，示過彰非。</p><p xml:id="pX09p0399c1308" cb:place="inline">三動息俱迷，文二：一正明。</p></cb:div>
<lb n="0399c14" ed="X"/><lb n="0368a06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0399c1401">是故動念及與息念，皆歸迷悶。</p></cb:div>
<lb n="0399c15" ed="X"/><lb n="0368a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0399c1501">解曰：動念卽前苦、集，息念卽前滅、道。</p><p xml:id="pX09p0399c1515" cb:place="inline">二徵釋，二：初
<lb n="0399c16" ed="X"/><lb n="0368a08" ed="R014"/>徵。</p></cb:div>
<lb n="0399c17" ed="X"/><lb n="0368a09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0399c1701">何以故？</p></cb:div>
<lb n="0399c18" ed="X"/><lb n="0368a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0399c1801">解曰：動念任許背覺，息念卽合契眞，何故動、息，俱
<lb n="0399c19" ed="X"/><lb n="0368a11" ed="R014"/>稱迷悶。</p><p xml:id="pX09p0399c1904" cb:place="inline">二釋，分二：一直釋。</p></cb:div>
<lb n="0399c20" ed="X"/><lb n="0368a12" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0399c2001">由有無始本起無明，爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0399c2001" n="0399c2001"/><anchor xml:id="beg0399c2001" n="0399c2001"/>己<anchor xml:id="end0399c2001"/>主宰。</p></cb:div>
<lb n="0399c21" ed="X"/><lb n="0368a13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0399c2101">解曰：由將無始住地根本無明以爲我主，故動是
<lb n="0399c22" ed="X"/><lb n="0368a14" ed="R014"/>我動，息是我息，我相旣有，動息俱迷。然本起無明
<lb n="0399c23" ed="X"/><lb n="0368a15" ed="R014"/>者，最初根本而起，又從本源而起，經云獨頭無明
<lb n="0399c24" ed="X"/><lb n="0368a16" ed="R014"/>爲煩惱種，亦同此矣。不待因境，名爲獨頭，故前先
<pb n="0400a" ed="X" xml:id="X09.0243.0400a"/>
<lb n="0400a01" ed="X"/><lb n="0368a17" ed="R014"/>標我體，然後展轉，生惑、業、苦等。</p><p xml:id="pX09p0400a0113" cb:place="inline">二轉釋。</p></cb:div>
<lb n="0400a02" ed="X"/><lb n="0368a18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0400a0201">一切衆生，生無慧目，身心等性，皆是無明，譬如有人，
<lb n="0400a03" ed="X"/><lb n="0368b01" ed="R014"/>不自斷命。</p></cb:div>
<lb n="0400a04" ed="X"/><lb n="0368b02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0400a0401">解曰：前是對徵之釋，此又委細，釋於前文本起之
<lb n="0400a05" ed="X"/><lb n="0368b03" ed="R014"/>義。</p><p xml:id="pX09p0400a0502" cb:place="inline">於中二：</p><p xml:id="pX09p0400a0505" cb:place="inline">先法說意，云衆生無始來，未曾開悟，故
<lb n="0400a06" ed="X"/><lb n="0368b04" ed="R014"/>云「生無慧目」。如人若十歲、二十，方始眼盲，則眼前
<lb n="0400a07" ed="X"/><lb n="0368b05" ed="R014"/>雖不見靑黃等色，說之則能了知。若胎中無目，生
<lb n="0400a08" ed="X"/><lb n="0368b06" ed="R014"/>來便盲，則對色之時，種種爲說，終無所益，則先須
<lb n="0400a09" ed="X"/><lb n="0368b07" ed="R014"/>金錍抉瞙，然後爲說是非。故《涅槃經》說，如生盲人，
<lb n="0400a10" ed="X"/><lb n="0368b08" ed="R014"/>不識乳色，他人爲說，展轉譬喩，貝<note place="inline">聲常</note>米<note place="inline">輭樂</note>雪<note place="inline">冷淨</note>鶴
<lb n="0400a11" ed="X"/><lb n="0368b09" ed="R014"/><note place="inline">動我</note>，竟不能得識其乳色。故云「身心等性，皆是無明」。
<lb n="0400a12" ed="X"/><lb n="0368b10" ed="R014"/>若宜契覺心，以覺爲本，則一切皆覺，故前根塵，普
<lb n="0400a13" ed="X"/><lb n="0368b11" ed="R014"/>淨段中，最後結云「一切覺故」。又前得本起因地，旣
<lb n="0400a14" ed="X"/><lb n="0368b12" ed="R014"/>所修皆是佛因，此用本起無明，則一切皆是魔業。
<lb n="0400a15" ed="X"/><lb n="0368b13" ed="R014"/>前如金爲千器，器器皆金，此如土爲千器，器器皆
<lb n="0400a16" ed="X"/><lb n="0368b14" ed="R014"/>瓦。</p><p xml:id="pX09p0400a1602" cb:place="inline">後喩說本，因愛故得身，若斷身則違愛，如人身
<lb n="0400a17" ed="X"/><lb n="0368b15" ed="R014"/>縱卑陋病苦，亦自保命，終不能斷，斷餘或可，自斷
<lb n="0400a18" ed="X"/><lb n="0368b16" ed="R014"/>誠難。認我亦爾，斷一切煩惱惡業，容有得者，欲令
<lb n="0400a19" ed="X"/><lb n="0368b17" ed="R014"/>斷我，其可得乎？何以故？我終不能還斷我故。又有
<lb n="0400a20" ed="X"/><lb n="0368b18" ed="R014"/>我故，必不覺我，如眼不自見，故必情忘想盡，與覺
<lb n="0400a21" ed="X"/><lb n="0369a01" ed="R014"/>一體，覺是眞我，則妄我本無，方名爲斷。如夢身，縱
<lb n="0400a22" ed="X"/><lb n="0369a02" ed="R014"/>令至劣至苦，夢時終不肯斷，必須覺來，合於本身，
<lb n="0400a23" ed="X"/><lb n="0369a03" ed="R014"/>方嫌夢苦，復無可斷。又此喩，亦可喩於後段愛我
<lb n="0400a24" ed="X"/><lb n="0369a04" ed="R014"/>之言，及養育無明之語。前段後段，血脉連環，故此
<pb n="0400b" ed="X" xml:id="X09.0243.0400b"/>
<lb n="0400b01" ed="X"/><lb n="0369a05" ed="R014"/>一喩，通於前後。</p><p xml:id="pX09p0400b0107" cb:place="inline">四結成障道。</p></cb:div>
<lb n="0400b02" ed="X"/><lb n="0369a06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0400b0201">是故當知，有愛我者，我與隨順，非隨順者，便生憎怨，
<lb n="0400b03" ed="X"/><lb n="0369a07" ed="R014"/>爲憎愛心養無明故，相續求道，皆不成就。</p></cb:div>
<lb n="0400b04" ed="X"/><lb n="0369a08" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0400b0401">解曰：是故當知者，指前意勢，直從我體起憎愛<anchor xml:id="nkr_note_add_0400b0401" n="0400b0401"/><anchor xml:id="beg0400b0401" n="0400b0401"/>已<anchor xml:id="end0400b0401"/>
<lb n="0400b05" ed="X"/><lb n="0369a09" ed="R014"/>來，乃至不斷命等，此都結之以成障道，所以，次二
<lb n="0400b06" ed="X"/><lb n="0369a10" ed="R014"/>句對順生愛以明我，次二句對違起憎以明我，次
<lb n="0400b07" ed="X"/><lb n="0369a11" ed="R014"/>二句雙指上二唯滋無明，故知迷心修道，縱令勤
<lb n="0400b08" ed="X"/><lb n="0369a12" ed="R014"/>苦種種行門，但助無明，何成佛果，後二句正明障
<lb n="0400b09" ed="X"/><lb n="0369a13" ed="R014"/>道。</p><p xml:id="pX09p0400b0902" cb:place="inline">言相續者，本從無明而生憎愛，憎愛還熏無明
<lb n="0400b10" ed="X"/><lb n="0369a14" ed="R014"/>種子現行，相續不斷，將此求道，畢竟不成。</p><p xml:id="pX09p0400b1017" cb:place="inline">《寶積經》
<lb n="0400b11" ed="X"/><lb n="0369a15" ed="R014"/>云：「於身生寶愛，不離於我人，彼作是修行，由斯墮
<lb n="0400b12" ed="X"/><lb n="0369a16" ed="R014"/>惡趣。」</p><p xml:id="pX09p0400b1203" cb:place="inline">二別釋四相，然此我等行相殊常，常者但約
<lb n="0400b13" ed="X"/><lb n="0369a17" ed="R014"/>迷執，初果<anchor xml:id="nkr_note_add_0400b1301" n="0400b1301"/><anchor xml:id="beg0400b1301" n="0400b1301"/>已<anchor xml:id="end0400b1301"/>除，此乃直就修證，羅漢未曉。</p><p xml:id="pX09p0400b1317" cb:place="inline">文中卽
<lb n="0400b14" ed="X"/><lb n="0369a18" ed="R014"/>爲四段：一約事驗我；二悟我成人；三了跡跡生；四
<lb n="0400b15" ed="X"/><lb n="0369b01" ed="R014"/>潛續如命。</p><p xml:id="pX09p0400b1505" cb:place="inline">初謂驗其任運，分自佗者，是其我相，文
<lb n="0400b16" ed="X"/><lb n="0369b02" ed="R014"/>中二：一標釋麤相；二結指細相。</p><p xml:id="pX09p0400b1613" cb:place="inline">初中二：一徵起標
<lb n="0400b17" ed="X"/><lb n="0369b03" ed="R014"/>示。</p></cb:div>
<lb n="0400b18" ed="X"/><lb n="0369b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0400b1801">善男子，云何我相？謂諸衆生，心所證者。</p></cb:div>
<lb n="0400b19" ed="X"/><lb n="0369b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0400b1901">解曰：心謂第七識，所證者卽第八識見分，一切衆
<lb n="0400b20" ed="X"/><lb n="0369b06" ed="R014"/>生任運執爲內我，故此相難可自見，約事證知，但
<lb n="0400b21" ed="X"/><lb n="0369b07" ed="R014"/>驗自佗各殊，卽證自中有我，設令修道，捨妄證眞，
<lb n="0400b22" ed="X"/><lb n="0369b08" ed="R014"/>但覺有心，總名我相。</p><p xml:id="pX09p0400b2209" cb:place="inline">二約喩以釋。</p></cb:div>
<lb n="0400b23" ed="X"/><lb n="0369b09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0400b2301">善男子，譬如有人，百骸調適，<anchor xml:id="nkr_note_add_0400b2301" n="0400b2301"/><anchor xml:id="beg0400b2301" n="0400b2301"/>忽<anchor xml:id="end0400b2301"/>忘我身，四肢弦緩，攝
<lb n="0400b24" ed="X"/><lb n="0369b10" ed="R014"/>養乖方，微加針艾，則知有我，是故證取，方現我體。</p></cb:div>
<pb n="0400c" ed="X" xml:id="X09.0243.0400c"/>
<lb n="0400c01" ed="X"/><lb n="0369b11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0400c0101">解曰：弦緩者，緊急緩慢也，卽四肢不調，手足失度
<lb n="0400c02" ed="X"/><lb n="0369b12" ed="R014"/>之狀也，餘皆可知。以況道者，燕居靜室，或隱深山，
<lb n="0400c03" ed="X"/><lb n="0369b13" ed="R014"/>心絕經營，境無違順，習閑成性，蹔得忘情，不覺自
<lb n="0400c04" ed="X"/><lb n="0369b14" ed="R014"/>佗，謂證無我。若違順所逼，宛有心生，心旣未平，方
<lb n="0400c05" ed="X"/><lb n="0369b15" ed="R014"/>知我在，故下云：若復有人，歎謗其法，卽喜恨等。</p><p xml:id="pX09p0400c0519" cb:place="inline">慤
<lb n="0400c06" ed="X"/><lb n="0369b16" ed="R014"/>云：調適，卽稱理虗凝；<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c0601" n="0400c0601"/><anchor xml:id="beg0400c0601" n="0400c0601"/>忽<anchor xml:id="end0400c0601"/>忘，則比融眞宰；弦緩，況違
<lb n="0400c07" ed="X"/><lb n="0369b17" ed="R014"/>眞負疾；乖方，明理性違常；針艾，乃觀照除遣；方現，
<lb n="0400c08" ed="X"/><lb n="0369b18" ed="R014"/>表能心卓爾。</p><p xml:id="pX09p0400c0806" cb:place="inline">二結指細相。</p></cb:div>
<lb n="0400c09" ed="X"/><lb n="0370a01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0400c0901">善男子，其心乃至證於如來，畢竟了知淸淨涅槃，皆
<lb n="0400c10" ed="X"/><lb n="0370a02" ed="R014"/>是我相。</p></cb:div>
<lb n="0400c11" ed="X"/><lb n="0370a03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0400c1101">解曰：「證於」<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1101" n="0400c1101"/><anchor xml:id="beg0400c1101" n="0400c1101"/>已<anchor xml:id="end0400c1101"/>上是能，「如來」<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1102" n="0400c1102"/><anchor xml:id="beg0400c1102" n="0400c1102"/>已<anchor xml:id="end0400c1102"/>下是所，所中又「如來」
<lb n="0400c12" ed="X"/><lb n="0370a04" ed="R014"/>是能，「涅槃」是所，謂非但了知二乘涅槃爲我相，設
<lb n="0400c13" ed="X"/><lb n="0370a05" ed="R014"/>使了知如來涅槃亦是我相，然涅槃但是覺體，非
<lb n="0400c14" ed="X"/><lb n="0370a06" ed="R014"/>別有可證，今旣證得涅槃，不忘能所，卽是我相。</p><p xml:id="pX09p0400c1419" cb:place="inline">二
<lb n="0400c15" ed="X"/><lb n="0370a07" ed="R014"/>悟我成人，悟前非者，是此相矣。</p><p xml:id="pX09p0400c1513" cb:place="inline">文二：一麤相。</p></cb:div>
<lb n="0400c16" ed="X"/><lb n="0370a08" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0400c1601">善男子，云何人相？謂諸衆生心悟證者。善男子，悟有
<lb n="0400c17" ed="X"/><lb n="0370a09" ed="R014"/>我者，不復認我，所悟非我，悟亦如是，悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c1701" n="0400c1701"/><anchor xml:id="beg0400c1701" n="0400c1701"/>已<anchor xml:id="end0400c1701"/>超過一切
<lb n="0400c18" ed="X"/><lb n="0370a10" ed="R014"/>證者，悉爲人相。</p></cb:div>
<lb n="0400c19" ed="X"/><lb n="0370a11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0400c1901">解曰：言心悟證，是覺前非。</p><p xml:id="pX09p0400c1911" cb:place="inline">者字正明人相。</p><p xml:id="pX09p0400c1917" cb:place="inline">不復認
<lb n="0400c20" ed="X"/><lb n="0370a12" ed="R014"/>者，不作證心。</p><p xml:id="pX09p0400c2006" cb:place="inline">悟亦如是，同前非也。</p><p xml:id="pX09p0400c2014" cb:place="inline">二細相。</p></cb:div>
<lb n="0400c21" ed="X"/><lb n="0370a13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0400c2101">善男子，其心乃至圓悟涅槃，俱是我者，心存少悟，備
<lb n="0400c22" ed="X"/><lb n="0370a14" ed="R014"/>殫證理，皆名人相。</p></cb:div>
<lb n="0400c23" ed="X"/><lb n="0370a15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0400c2301">解曰：不取能所故<anchor xml:id="nkr_note_add_0400c2301" n="0400c2301"/><anchor xml:id="beg0400c2301" n="0400c2301"/>名<anchor xml:id="end0400c2301"/>圓悟，無非不盡故曰備殫<note place="inline">殫盡</note>，
<lb n="0400c24" ed="X"/><lb n="0370a16" ed="R014"/>此智不袪，爲存悟矣，非諸差別故云少也。亦如唯
<pb n="0401a" ed="X" xml:id="X09.0243.0401a"/>
<lb n="0401a01" ed="X"/><lb n="0370a17" ed="R014"/>識加行偈云：「現前立少物」。但彼空此智，爲異耳。</p><p xml:id="pX09p0401a0119" cb:place="inline">三
<lb n="0401a02" ed="X"/><lb n="0370a18" ed="R014"/>了跡跡生，謂了前二相，俱是心跡，總不執之，故免
<lb n="0401a03" ed="X"/><lb n="0370b01" ed="R014"/>我人，然此了心，又亦是跡，故云了跡跡生。</p><p xml:id="pX09p0401a0317" cb:place="inline">文三：一
<lb n="0401a04" ed="X"/><lb n="0370b02" ed="R014"/>徵起標示。</p></cb:div>
<lb n="0401a05" ed="X"/><lb n="0370b03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401a0501">善男子，云何衆生相？謂諸衆生，心自證悟所不及者。</p></cb:div>
<lb n="0401a06" ed="X"/><lb n="0370b04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401a0601">解曰：覺前能悟，悟是所覺，悟旣成所，覺又名能，展
<lb n="0401a07" ed="X"/><lb n="0370b05" ed="R014"/>轉無窮，皆成能所。能所及處，皆是相待，了此無定，
<lb n="0401a08" ed="X"/><lb n="0370b06" ed="R014"/>故離前非；計所不及，謂免諸過；不覺此計，又是衆
<lb n="0401a09" ed="X"/><lb n="0370b07" ed="R014"/>生。衆生者，不定執一之謂也。</p><p xml:id="pX09p0401a0912" cb:place="inline">二擧喩徵釋。</p></cb:div>
<lb n="0401a10" ed="X"/><lb n="0370b08" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401a1001">善男子，譬如有人作如是言：「我是衆生」。則知彼人說
<lb n="0401a11" ed="X"/><lb n="0370b09" ed="R014"/>「衆生」者，非我非彼。云何非我？我是衆生，則非是我。云
<lb n="0401a12" ed="X"/><lb n="0370b10" ed="R014"/>何非彼？我是衆生，非彼我故。</p></cb:div>
<lb n="0401a13" ed="X"/><lb n="0370b11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401a1301">解曰：借世人語詞，以爲義勢。顯衆生相，言非我者，
<lb n="0401a14" ed="X"/><lb n="0370b12" ed="R014"/>以自是衆生故。非彼者以云我是衆生，不云彼是
<lb n="0401a15" ed="X"/><lb n="0370b13" ed="R014"/>衆生故。此顯於自於彼，不計我人，故非彼我。後云
<lb n="0401a16" ed="X"/><lb n="0370b14" ed="R014"/>非彼我者，非彼人之我也。</p><p xml:id="pX09p0401a1611" cb:place="inline">三指前對辨。</p></cb:div>
<lb n="0401a17" ed="X"/><lb n="0370b15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401a1701">善男子，但諸衆生，了證了悟，皆爲我人，而我人相，所
<lb n="0401a18" ed="X"/><lb n="0370b16" ed="R014"/>不及者，存有所了，名衆生相。</p></cb:div>
<lb n="0401a19" ed="X"/><lb n="0370b17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401a1901">解曰：初指前二相，後「而我」下對之，以辨衆生之相。</p>
<lb n="0401a20" ed="X"/><p xml:id="pX09p0401a2001"><lb n="0370b18" ed="R014"/>了證者空，則我不及。了悟者空，則人不及。不執主
<lb n="0401a21" ed="X"/><lb n="0371a01" ed="R014"/>宰，故離我人，心又不忘是衆生相。</p><p xml:id="pX09p0401a2114" cb:place="inline">四潛續如命，謂
<lb n="0401a22" ed="X"/><lb n="0371a02" ed="R014"/>都無所執，但擬修行，由不起心，免前三過，卽此無
<lb n="0401a23" ed="X"/><lb n="0371a03" ed="R014"/>執之業智，相續未忘，非是故意生心，故言潛續。文
<lb n="0401a24" ed="X"/><lb n="0371a04" ed="R014"/>二：一徵起標示。</p></cb:div>
<pb n="0401b" ed="X" xml:id="X09.0243.0401b"/>
<lb n="0401b01" ed="X"/><lb n="0371a05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401b0101">善男子，云何壽命相？謂諸衆生，心照淸淨，覺所了者，
<lb n="0401b02" ed="X"/><lb n="0371a06" ed="R014"/>一切業智，所不自見，猶如命根。</p></cb:div>
<lb n="0401b03" ed="X"/><lb n="0371a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401b0301">解曰：卽心之照故云淸淨，卽自覺也。覺前了跡故
<lb n="0401b04" ed="X"/><lb n="0371a08" ed="R014"/>云所了，卽覺佗也。證悟等盡徹於眞源，更無別能，
<lb n="0401b05" ed="X"/><lb n="0371a09" ed="R014"/>故直言心照。擬將此智，修習一切無漏之業，故名
<lb n="0401b06" ed="X"/><lb n="0371a10" ed="R014"/>一切業智；又業是業用，一切作用之智，名爲業智。
<lb n="0401b07" ed="X"/><lb n="0371a11" ed="R014"/>但覺潛續之心，故名不自。不自同於幻化，一念不
<lb n="0401b08" ed="X"/><lb n="0371a12" ed="R014"/>生，卽是《論》中「世間自然業智」，及「不思議業相」。今以
<lb n="0401b09" ed="X"/><lb n="0371a13" ed="R014"/>雖能除妄，而不自除，故名所不自見。不自見故，猶
<lb n="0401b10" ed="X"/><lb n="0371a14" ed="R014"/>如命根，如命根者，兼取相續不斷之義。</p><p xml:id="pX09p0401b1016" cb:place="inline">二展轉細
<lb n="0401b11" ed="X"/><lb n="0371a15" ed="R014"/>釋，文三：一以義正釋。</p></cb:div>
<lb n="0401b12" ed="X"/><lb n="0371a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401b1201">善男子，若心照見一切覺者，皆爲塵垢，覺、所覺者不
<lb n="0401b13" ed="X"/><lb n="0371a17" ed="R014"/>離塵故。</p></cb:div>
<lb n="0401b14" ed="X"/><lb n="0371a18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401b1401">解曰：「心照見」是此門之相，「一切覺」總指前三相，由
<lb n="0401b15" ed="X"/><lb n="0371b01" ed="R014"/>將此心見他諸覺，故皆塵垢，心未忘故。</p><p xml:id="pX09p0401b1516" cb:place="inline">結云「覺、所
<lb n="0401b16" ed="X"/><lb n="0371b02" ed="R014"/>覺者，不離塵故」。</p><p xml:id="pX09p0401b1607" cb:place="inline">二以喩返釋。</p></cb:div>
<lb n="0401b17" ed="X"/><lb n="0371b03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401b1701">如湯銷冰，無別有冰，知冰銷者。</p></cb:div>
<lb n="0401b18" ed="X"/><lb n="0371b04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401b1801">解曰：湯銷冰盡，同成一水，更無能知盡者，反明此
<lb n="0401b19" ed="X"/><lb n="0371b05" ed="R014"/>業智，旣照前三相皆盡，則是我病未盡如冰，若言
<lb n="0401b20" ed="X"/><lb n="0371b06" ed="R014"/>我盡，卽此言盡之冰，便是不盡。</p><p xml:id="pX09p0401b2013" cb:place="inline">若本末配合，則水
<lb n="0401b21" ed="X"/><lb n="0371b07" ed="R014"/>喩眞心，冰喩四相，湯喩智慧。煎水名湯，悟心名智，
<lb n="0401b22" ed="X"/><lb n="0371b08" ed="R014"/>故謂水凍成冰，還煎水以銷之，冰湯俱盡，濕性獨
<lb n="0401b23" ed="X"/><lb n="0371b09" ed="R014"/>存，以喩眞心，迷心成我，還悟心以銷之，我智俱盡，
<lb n="0401b24" ed="X"/><lb n="0371b10" ed="R014"/>照體獨立。</p><p xml:id="pX09p0401b2405" cb:place="inline">三以法正合。</p></cb:div>
<pb n="0401c" ed="X" xml:id="X09.0243.0401c"/>
<lb n="0401c01" ed="X"/><lb n="0371b11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401c0101">存我、覺我亦復如是。</p></cb:div>
<lb n="0401c02" ed="X"/><lb n="0371b12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401c0201">解曰：若依喩反合，應云「無別有我，知我盡者」，今翻
<lb n="0401c03" ed="X"/><lb n="0371b13" ed="R014"/>喩勢，順前正釋，故云正合。</p><p xml:id="pX09p0401c0311" cb:place="inline">三存我失道，文二：一總
<lb n="0401c04" ed="X"/><lb n="0371b14" ed="R014"/>標失道。</p></cb:div>
<lb n="0401c05" ed="X"/><lb n="0371b15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401c0501">善男子，末世衆生，不了四相，雖經多劫勤苦修道，但
<lb n="0401c06" ed="X"/><lb n="0371b16" ed="R014"/>名有爲，終不能成一切聖果，是故名爲正法末世。</p></cb:div>
<lb n="0401c07" ed="X"/><lb n="0371b17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401c0701">解曰：但名有爲者，由前四相，皆有所證，旣將此心
<lb n="0401c08" ed="X"/><lb n="0371b18" ed="R014"/>修行，則行行皆帶能所，故不成聖。正同《華嚴》多劫
<lb n="0401c09" ed="X"/><lb n="0372a01" ed="R014"/>六度，不名菩薩。</p><p xml:id="pX09p0401c0907" cb:place="inline">正法末世者，正宗佛法之末世。</p><p xml:id="pX09p0401c0919" cb:place="inline">夫
<lb n="0401c10" ed="X"/><lb n="0372a02" ed="R014"/>正法之時，修則皆證；末世之時，人多取相。今旣取
<lb n="0401c11" ed="X"/><lb n="0372a03" ed="R014"/>證之相，則正法亦同末世；若遇此敎，了達病源，則
<lb n="0401c12" ed="X"/><lb n="0372a04" ed="R014"/>雖末世，還同正法。</p><p xml:id="pX09p0401c1208" cb:place="inline">後展轉廣釋，文四：一認我爲眞；
<lb n="0401c13" ed="X"/><lb n="0372a05" ed="R014"/>二說病爲法；三將凡濫聖；四趣果迷因。</p><p xml:id="pX09p0401c1316" cb:place="inline">初中二：一
<lb n="0401c14" ed="X"/><lb n="0372a06" ed="R014"/>徵釋其過；二結成障覺。</p><p xml:id="pX09p0401c1410" cb:place="inline">初中六：一久修如何不證
<lb n="0401c15" ed="X"/><lb n="0372a07" ed="R014"/>徵；二認我取證非眞釋；三取證云何妨道徵；四愛
<lb n="0401c16" ed="X"/><lb n="0372a08" ed="R014"/>寂憎喧非脫釋；五云何定知非脫徵；六讚喜謗瞋
<lb n="0401c17" ed="X"/><lb n="0372a09" ed="R014"/>驗我釋。</p><p xml:id="pX09p0401c1704" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb n="0401c18" ed="X"/><lb n="0372a10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401c1801">何以故？</p></cb:div>
<lb n="0401c19" ed="X"/><lb n="0372a11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401c1901">解曰：劫數旣多，行又勤苦，以何義故，不證聖果？</p><p xml:id="pX09p0401c1919" cb:place="inline">釋
<lb n="0401c20" ed="X"/><lb n="0372a12" ed="R014"/>中二：一法。</p></cb:div>
<lb n="0401c21" ed="X"/><lb n="0372a13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0401c2101">認一切我爲涅槃故，有證、有悟名成就故。</p></cb:div>
<lb n="0401c22" ed="X"/><lb n="0372a14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0401c2201">解曰：良由認我，以爲涅槃，故雖多劫勤修，終無所
<lb n="0401c23" ed="X"/><lb n="0372a15" ed="R014"/>益。如認夢身，以爲自<anchor xml:id="nkr_note_add_0401c2301" n="0401c2301"/><anchor xml:id="beg0401c2301" n="0401c2301"/>己<anchor xml:id="end0401c2301"/>，懃爲家業，種種疲勞，終無
<lb n="0401c24" ed="X"/><lb n="0372a16" ed="R014"/>一事，益於資產。</p><p xml:id="pX09p0401c2407" cb:place="inline">二喩。</p></cb:div>
<pb n="0402a" ed="X" xml:id="X09.0243.0402a"/>
<lb n="0402a01" ed="X"/><lb n="0372a17" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402a0101">譬如有人，認賊爲子，其家財寶，終不成就。</p></cb:div>
<lb n="0402a02" ed="X"/><lb n="0372a18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402a0201">解曰：賊若在外，猶可隄防，養之爲兒，如何撿愼。又
<lb n="0402a03" ed="X"/><lb n="0372b01" ed="R014"/>知賊是賊，賊無能爲，養之爲兒，寧無損敗。以喩六
<lb n="0402a04" ed="X"/><lb n="0372b02" ed="R014"/>根取境，猶可制御，藏識妄我，難以辨明，故如來藏
<lb n="0402a05" ed="X"/><lb n="0372b03" ed="R014"/>中功德之寶，念念衰耗，由此貧窮，難集福慧。</p><p xml:id="pX09p0402a0518" cb:place="inline">三取
<lb n="0402a06" ed="X"/><lb n="0372b04" ed="R014"/>證云何妨道徵。</p></cb:div>
<lb n="0402a07" ed="X"/><lb n="0372b05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402a0701">何以故？</p></cb:div>
<lb n="0402a08" ed="X"/><lb n="0372b06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402a0801">解曰：前徵何以多劫不證？釋云：由認我取證故；此
<lb n="0402a09" ed="X"/><lb n="0372b07" ed="R014"/>又徵云：縱使認我取證，何以便妨於道？</p><p xml:id="pX09p0402a0916" cb:place="inline">四愛寂憎
<lb n="0402a10" ed="X"/><lb n="0372b08" ed="R014"/>喧非脫釋。</p></cb:div>
<lb n="0402a11" ed="X"/><lb n="0372b09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402a1101">有愛我者，亦愛涅槃，伏我愛根爲涅槃相，有憎我者，
<lb n="0402a12" ed="X"/><lb n="0372b10" ed="R014"/>亦憎生死，不知愛者眞生死故，別憎生死，名不解脫。</p></cb:div>
<lb n="0402a13" ed="X"/><lb n="0372b11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402a1301">解曰：夫生死輪迴，本由憎愛，欲求解脫，須盡二源。
<lb n="0402a14" ed="X"/><lb n="0372b12" ed="R014"/>今愛涅槃，還是本愛；今憎生死，亦是本憎。棄苦欣
<lb n="0402a15" ed="X"/><lb n="0372b13" ed="R014"/>樂，雖殊憎愛，元是本習，帶之修道，佛果豈成。</p><p xml:id="pX09p0402a1518" cb:place="inline">伏我
<lb n="0402a16" ed="X"/><lb n="0372b14" ed="R014"/>愛根爲涅槃相者，由伏之故不起，不起之相似涅
<lb n="0402a17" ed="X"/><lb n="0372b15" ed="R014"/>槃相，以似爲眞，故云爾也。</p><p xml:id="pX09p0402a1711" cb:place="inline">不知愛等者，本愛涅槃，
<lb n="0402a18" ed="X"/><lb n="0372b16" ed="R014"/>擬除生死，愛心旣在，卽生死根，愛根憎苗，豈名解
<lb n="0402a19" ed="X"/><lb n="0372b17" ed="R014"/>脫？故曰不知愛等。</p><p xml:id="pX09p0402a1908" cb:place="inline">五云何定知非脫徵。</p></cb:div>
<lb n="0402a20" ed="X"/><lb n="0372b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402a2001">云何當知法不解脫？</p></cb:div>
<lb n="0402a21" ed="X"/><lb n="0373a01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402a2101">解曰：法者涅槃，由前釋云：愛涅槃者，名不解脫。故
<lb n="0402a22" ed="X"/><lb n="0373a02" ed="R014"/>此徵云：若愛生死，許是繫縛，今悟涅槃，是寂滅法，
<lb n="0402a23" ed="X"/><lb n="0373a03" ed="R014"/>以何相知，還同本愛而不解脫？</p><p xml:id="pX09p0402a2313" cb:place="inline">六讚喜謗瞋驗我
<lb n="0402a24" ed="X"/><lb n="0373a04" ed="R014"/>釋，謂實證者必無我，無我故卽無瞋喜，今爲法瞋
<pb n="0402b" ed="X" xml:id="X09.0243.0402b"/>
<lb n="0402b01" ed="X"/><lb n="0373a05" ed="R014"/>喜，卽知證法非眞也，我未盡故。</p><p xml:id="pX09p0402b0113" cb:place="inline">文中二：一標我未
<lb n="0402b02" ed="X"/><lb n="0373a06" ed="R014"/>盡。</p></cb:div>
<lb n="0402b03" ed="X"/><lb n="0373a07" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402b0301">善男子，彼末世衆生習菩提者，以<anchor xml:id="nkr_note_add_0402b0301" n="0402b0301"/><anchor xml:id="beg0402b0301" n="0402b0301"/>己<anchor xml:id="end0402b0301"/>微證爲自淸淨，
<lb n="0402b04" ed="X"/><lb n="0373a08" ed="R014"/>猶未能盡我相根本。</p></cb:div>
<lb n="0402b05" ed="X"/><lb n="0373a09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402b0501">解曰：微證者，外知根塵，假合內覺，性體寂然。</p><p xml:id="pX09p0402b0518" cb:place="inline">「猶未」
<lb n="0402b06" ed="X"/><lb n="0373a10" ed="R014"/>下，正標未盡。</p><p xml:id="pX09p0402b0606" cb:place="inline">二以境驗知。</p></cb:div>
<lb n="0402b07" ed="X"/><lb n="0373a11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402b0701">若復有人，讚歎彼法，卽生歡喜，便欲濟度；若復誹謗
<lb n="0402b08" ed="X"/><lb n="0373a12" ed="R014"/>彼所得者，便生瞋恨。則知我相，堅固執持，潛伏藏識，
<lb n="0402b09" ed="X"/><lb n="0373a13" ed="R014"/>遊戲諸根，曾不間斷。</p></cb:div>
<lb n="0402b10" ed="X"/><lb n="0373a14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402b1001">解曰：讚毀等者，然世境違順，麤重易明。唯就法門，
<lb n="0402b11" ed="X"/><lb n="0373a15" ed="R014"/>最難覺察，但言爲法，瞋彼度此，不知此心，元是我
<lb n="0402b12" ed="X"/><lb n="0373a16" ed="R014"/>相。</p><p xml:id="pX09p0402b1202" cb:place="inline">「則知」下，因對外境，驗得內心，我執猶堅，潛藏相
<lb n="0402b13" ed="X"/><lb n="0373a17" ed="R014"/>續，雖慧軍數擧<note place="inline">上云，多劫勤修，又聞前三觀也</note>，魔衆頻摧<note place="inline">上云，憎生死，伏
<lb n="0402b14" ed="X"/><lb n="0373a18" ed="R014"/>我愛，及微證也</note>，且阿賴耶城，難攻主宰<note place="inline">偈云：「覺城」，義當翻此城也</note>，末那
<lb n="0402b15" ed="X"/><lb n="0373b01" ed="R014"/>常侍，防護牢強，意識謀臣，經營內外，傍監五識之
<lb n="0402b16" ed="X"/><lb n="0373b02" ed="R014"/>將，以鎭六賊之門，由是賊王<note place="inline">我相</note>，頻通遊戲，時時偷
<lb n="0402b17" ed="X"/><lb n="0373b03" ed="R014"/>號<note place="inline">貪號慈悲，瞋號降魔</note>，惑我法王<note place="inline">化主</note>，往往侵疆<note place="inline">無漏慧也</note>，擾我觀
<lb n="0402b18" ed="X"/><lb n="0373b04" ed="R014"/>境<note place="inline">學人</note>，雖外怯般若，晝伏<note place="inline">觀照時也</note>夜行<note place="inline">妄起時也</note>，而內挾無
<lb n="0402b19" ed="X"/><lb n="0373b05" ed="R014"/>明，晝夜不斷<note place="inline">種子</note>。</p><p xml:id="pX09p0402b1908" cb:place="inline">二結成障覺。</p></cb:div>
<lb n="0402b20" ed="X"/><lb n="0373b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402b2001">善男子，彼修道者，不除我相，是故不能入淸淨覺。</p></cb:div>
<lb n="0402b21" ed="X"/><lb n="0373b07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402b2101">可知。</p><p xml:id="pX09p0402b2103" cb:place="inline">二說病爲法，文二：一正釋其非，二結成障覺。</p>
<lb n="0402b22" ed="X"/><p xml:id="pX09p0402b2201"><lb n="0373b08" ed="R014"/>初中二：一覆推。</p></cb:div>
<lb n="0402b23" ed="X"/><lb n="0373b09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402b2301">善男子，若知我空，無毀我者，有我說法，我未斷故，衆
<lb n="0402b24" ed="X"/><lb n="0373b10" ed="R014"/>生、壽命亦復如是。</p></cb:div>
<pb n="0402c" ed="X" xml:id="X09.0243.0402c"/>
<lb n="0402c01" ed="X"/><lb n="0373b11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402c0101">解曰：覆推者，躡前「爲法瞋喜」之次，推窮以成「說病
<lb n="0402c02" ed="X"/><lb n="0373b12" ed="R014"/>爲法」之過，恐聞瞋喜是我，便擬忍受不瞋，用爲無
<lb n="0402c03" ed="X"/><lb n="0373b13" ed="R014"/>我，故推徵云：若見彼是毀人，我被彼毀而不瞋者，
<lb n="0402c04" ed="X"/><lb n="0373b14" ed="R014"/>此亦是我，故云「若知我空，無毀我者」。</p><p xml:id="pX09p0402c0415" cb:place="inline">旣見有毀我
<lb n="0402c05" ed="X"/><lb n="0373b15" ed="R014"/>者，則未得我空，亦應云「若知我空，無我說法」，故次
<lb n="0402c06" ed="X"/><lb n="0373b16" ed="R014"/>云「有我說法，我未斷故」。</p><p xml:id="pX09p0402c0610" cb:place="inline">然毀者是彼，說者是我，經
<lb n="0402c07" ed="X"/><lb n="0373b17" ed="R014"/>文於毀者言無，返明過也；於說法言有，順明過也。</p>
<lb n="0402c08" ed="X"/><p xml:id="pX09p0402c0801"><lb n="0373b18" ed="R014"/>餘三相亦爾，經略人字，爲成句故，翻覆推過者，下
<lb n="0402c09" ed="X"/><lb n="0374a01" ed="R014"/>擬「決斷」爲病故。</p><p xml:id="pX09p0402c0907" cb:place="inline">二決斷。</p></cb:div>
<lb n="0402c10" ed="X"/><lb n="0374a02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402c1001">善男子，末世衆生，說病爲法，是故名爲可憐愍者，雖
<lb n="0402c11" ed="X"/><lb n="0374a03" ed="R014"/>勤精進，增益諸病。</p></cb:div>
<lb n="0402c12" ed="X"/><lb n="0374a04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402c1201">解曰：說病爲法者，指前所推之過，卽是四相，四相
<lb n="0402c13" ed="X"/><lb n="0374a05" ed="R014"/>若存，總名爲病，衆生不了，但謂爲法，是故名爲可
<lb n="0402c14" ed="X"/><lb n="0374a06" ed="R014"/>憐愍者。</p><p xml:id="pX09p0402c1404" cb:place="inline">增益諸病者，帶病修行，故增諸病；反此而
<lb n="0402c15" ed="X"/><lb n="0374a07" ed="R014"/>言則稱實修行，唯益實德，如藥草等，種有甘苦，水
<lb n="0402c16" ed="X"/><lb n="0374a08" ed="R014"/>土所滋，各唯增益，苦喩我相爲本，甘喩淨覺爲本，
<lb n="0402c17" ed="X"/><lb n="0374a09" ed="R014"/>水土則喩萬行。</p><p xml:id="pX09p0402c1707" cb:place="inline">二結成障覺。</p></cb:div>
<lb n="0402c18" ed="X"/><lb n="0374a10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402c1801">是故不能入淸淨覺。</p></cb:div>
<lb n="0402c19" ed="X"/><lb n="0374a11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402c1901">可知。</p><p xml:id="pX09p0402c1903" cb:place="inline">三將凡濫聖。文二：一正明相濫。二結成障<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c1901" n="0402c1901"/><anchor xml:id="beg0402c1901" n="0402c1901"/>覺。<anchor xml:id="end0402c1901"/></p>
<lb n="0402c20" ed="X"/><p xml:id="pX09p0402c2001"><lb n="0374a12" ed="R014"/>初中二：一抑聖同<anchor xml:id="nkr_note_add_0402c2001" n="0402c2001"/><anchor xml:id="beg0402c2001" n="0402c2001"/>己<anchor xml:id="end0402c2001"/>。</p></cb:div>
<lb n="0402c21" ed="X"/><lb n="0374a13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0402c2101">善男子，末世衆生，不了四相，以如來解及所行處，爲
<lb n="0402c22" ed="X"/><lb n="0374a14" ed="R014"/>自修行，終不成就。</p></cb:div>
<lb n="0402c23" ed="X"/><lb n="0374a15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0402c2301">解曰：佛說了義稱理法門，皆言心境本空，惑業本
<lb n="0402c24" ed="X"/><lb n="0374a16" ed="R014"/>淨，凡聖不異，因果圓明，就佛見之，理實如此，且衆
<pb n="0403a" ed="X" xml:id="X09.0243.0403a"/>
<lb n="0403a01" ed="X"/><lb n="0374a17" ed="R014"/>生迷倒<anchor xml:id="nkr_note_add_0403a0101" n="0403a0101"/><anchor xml:id="beg0403a0101" n="0403a0101"/>已<anchor xml:id="end0403a0101"/>久，種習根深，縱令信解法門，現用元來
<lb n="0403a02" ed="X"/><lb n="0374a18" ed="R014"/>隨念，但以分別心識，解佗無礙言敎，謂言佛意，亦
<lb n="0403a03" ed="X"/><lb n="0374b01" ed="R014"/>祇如然，心旣是念故不覺念，不知冥通證入，異於
<lb n="0403a04" ed="X"/><lb n="0374b02" ed="R014"/>信解之心，認佛平等之談，不能斷惑求證，故經印
<lb n="0403a05" ed="X"/><lb n="0374b03" ed="R014"/>言「終不成就」，《華嚴》亦云，如貧數佗寶等。</p><p xml:id="pX09p0403a0516" cb:place="inline">二騁<anchor xml:id="nkr_note_add_0403a0501" n="0403a0501"/><anchor xml:id="beg0403a0501" n="0403a0501"/>已<anchor xml:id="end0403a0501"/>齊
<lb n="0403a06" ed="X"/><lb n="0374b04" ed="R014"/>聖，前則抑高就下，此乃騁下齊高。</p><p xml:id="pX09p0403a0614" cb:place="inline">文二：一認其聖
<lb n="0403a07" ed="X"/><lb n="0374b05" ed="R014"/>智。</p></cb:div>
<lb n="0403a08" ed="X"/><lb n="0374b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0403a0801">或有衆生，未得謂得，未證謂證。</p></cb:div>
<lb n="0403a09" ed="X"/><lb n="0374b07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0403a0901">解曰：得者是理，乃至聖人所具功德。證卽是智，則
<lb n="0403a10" ed="X"/><lb n="0374b08" ed="R014"/>聖人冥證之智身。今謂證者，增上慢人。若自知不
<lb n="0403a11" ed="X"/><lb n="0374b09" ed="R014"/>證而言證者，則根本戒中大妄語戒，非此文意。</p><p xml:id="pX09p0403a1119" cb:place="inline">二
<lb n="0403a12" ed="X"/><lb n="0374b10" ed="R014"/>驗出凡情。</p></cb:div>
<lb n="0403a13" ed="X"/><lb n="0374b11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0403a1301">見勝進者，心生嫉妬。</p></cb:div>
<lb n="0403a14" ed="X"/><lb n="0374b12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0403a1401">解曰：然諸聖人，形類不定，得與不得，內證在心，何
<lb n="0403a15" ed="X"/><lb n="0374b13" ed="R014"/>以辨佗未得未證？故觀徵所見，以驗眞虗。夫聖人
<lb n="0403a16" ed="X"/><lb n="0374b14" ed="R014"/>用心，佗<anchor xml:id="nkr_note_add_0403a1601" n="0403a1601"/><anchor xml:id="beg0403a1601" n="0403a1601"/>己<anchor xml:id="end0403a1601"/>無二，見佗勝進，或法敎流行，念念歡喜，
<lb n="0403a17" ed="X"/><lb n="0374b15" ed="R014"/>必能隨順，自驗內心如此，或卽證悟不虗。若自覺
<lb n="0403a18" ed="X"/><lb n="0374b16" ed="R014"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0403a1801" n="0403a1801"/><anchor xml:id="beg0403a1801" n="0403a1801"/>己<anchor xml:id="end0403a1801"/>衰佗盛則嫉，<anchor xml:id="nkr_note_add_0403a1802" n="0403a1802"/><anchor xml:id="beg0403a1802" n="0403a1802"/>己<anchor xml:id="end0403a1802"/>盛他衰則喜，縱令深解妙境，但
<lb n="0403a19" ed="X"/><lb n="0374b17" ed="R014"/>是心之所緣，勿錯認之謂得、謂證。</p><p xml:id="pX09p0403a1914" cb:place="inline">二結成障覺。</p></cb:div>
<lb n="0403a20" ed="X"/><lb n="0374b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0403a2001">由彼衆生，未斷我愛，是故不能入淸淨覺。</p></cb:div>
<lb n="0403a21" ed="X"/><lb n="0375a01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0403a2101">解曰：未斷我愛者，雙指前兩類之人，前段解凡聖
<lb n="0403a22" ed="X"/><lb n="0375a02" ed="R014"/>平等境界，而未許以佛解同<anchor xml:id="nkr_note_add_0403a2201" n="0403a2201"/><anchor xml:id="beg0403a2201" n="0403a2201"/>己<anchor xml:id="end0403a2201"/>，乃云終不成就者，
<lb n="0403a23" ed="X"/><lb n="0375a03" ed="R014"/>以佛無我愛，凡有我愛故。後段見勝進嫉妬，亦由
<lb n="0403a24" ed="X"/><lb n="0375a04" ed="R014"/>我愛，故畢竟不能入淸淨覺。</p><p xml:id="pX09p0403a2412" cb:place="inline">四趣果迷因。</p></cb:div>
<pb n="0403b" ed="X" xml:id="X09.0243.0403b"/>
<lb n="0403b01" ed="X"/><lb n="0375a05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0403b0101">善男子，末世衆生，希望成道，無令求悟，唯益多聞，增
<lb n="0403b02" ed="X"/><lb n="0375a06" ed="R014"/>長我見。</p></cb:div>
<lb n="0403b03" ed="X"/><lb n="0375a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0403b0301">解曰：希望成道者，趣果也，次兩句迷因也。故經說
<lb n="0403b04" ed="X"/><lb n="0375a08" ed="R014"/>聲聞唯觀於果，不觀於因，如狗逐塊，不逐於人。</p><p xml:id="pX09p0403b0419" cb:place="inline">夫
<lb n="0403b05" ed="X"/><lb n="0375a09" ed="R014"/>欲修學，先須悟心，心旣洞明，然求廣解。末世之人，
<lb n="0403b06" ed="X"/><lb n="0375a10" ed="R014"/>多迷此意，唯宗名數，不務了心，心旣不通，解唯增
<lb n="0403b07" ed="X"/><lb n="0375a11" ed="R014"/>我，故云「增長我見」。</p><p xml:id="pX09p0403b0708" cb:place="inline">《華嚴》亦說，不了自心，增長諸惡。</p>
<lb n="0403b08" ed="X"/><p xml:id="pX09p0403b0801"><lb n="0375a12" ed="R014"/>又《智論》云：多聞無智慧，是不知實相，譬如大暗中，
<lb n="0403b09" ed="X"/><lb n="0375a13" ed="R014"/>有燈而無目等。</p><p xml:id="pX09p0403b0907" cb:place="inline">四斷惑<note place="inline">但當下</note>成因<note place="inline">佛說下</note>。</p><p xml:id="pX09p0403b0918" cb:place="inline">由前數段
<lb n="0403b10" ed="X"/><lb n="0375a14" ed="R014"/>經文，說修行中，有多過患，皆結云「不入淨覺」，故此
<lb n="0403b11" ed="X"/><lb n="0375a15" ed="R014"/>勸誡，令離過用心，方成正因。</p><p xml:id="pX09p0403b1112" cb:place="inline">文中二：一順釋。</p></cb:div>
<lb n="0403b12" ed="X"/><lb n="0375a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0403b1201">但當精勤降伏煩惱，起大勇猛，未得令得，未斷令斷，
<lb n="0403b13" ed="X"/><lb n="0375a17" ed="R014"/>貪、瞋、愛、慢、諂曲、嫉妬，對境不生，彼我恩愛一切寂滅，
<lb n="0403b14" ed="X"/><lb n="0375a18" ed="R014"/>佛說是人，漸次成就，求善知識，不墮邪見。</p></cb:div>
<lb n="0403b15" ed="X"/><lb n="0375b01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0403b1501">解曰：先斷惑中言「但當」者，正標勸誡之詞。</p><p xml:id="pX09p0403b1517" cb:place="inline">精勤及
<lb n="0403b16" ed="X"/><lb n="0375b02" ed="R014"/>起大勇猛者，通於修斷。</p><p xml:id="pX09p0403b1610" cb:place="inline">未得令得者，眞實境中一
<lb n="0403b17" ed="X"/><lb n="0375b03" ed="R014"/>切功德妙用。</p><p xml:id="pX09p0403b1706" cb:place="inline">未斷者，顚倒境中一切障礙之法，卽
<lb n="0403b18" ed="X"/><lb n="0375b04" ed="R014"/>貪等也。</p><p xml:id="pX09p0403b1804" cb:place="inline">然斷惑之文，前後頻有，今通收就此，略啓
<lb n="0403b19" ed="X"/><lb n="0375b05" ed="R014"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0403b1901" n="0403b1901"/><anchor xml:id="beg0403b1901" n="0403b1901"/>三<anchor xml:id="end0403b1901"/>門：</p><p xml:id="pX09p0403b1920" cb:place="inline">一所斷惑障；二斷之行相；三斷之位次。</p><p xml:id="pX09p0403b1935" cb:place="inline">初所
<lb n="0403b20" ed="X"/><lb n="0375b06" ed="R014"/>斷者，有通、有別。</p><p xml:id="pX09p0403b2007" cb:place="inline">通謂，此經、《唯識》、《起信》各說二種，五
<lb n="0403b21" ed="X"/><lb n="0375b07" ed="R014"/>性文初，<anchor xml:id="nkr_note_add_0403b2101" n="0403b2101"/><anchor xml:id="beg0403b2101" n="0403b2101"/>已<anchor xml:id="end0403b2101"/>會釋訖。</p><p xml:id="pX09p0403b2108" cb:place="inline">別者有其本、末。</p><p xml:id="pX09p0403b2114" cb:place="inline">本有二種：一是
<lb n="0403b22" ed="X"/><lb n="0375b08" ed="R014"/>《論》中根本不覺，由此方成阿黎耶故，卽文殊章中
<lb n="0403b23" ed="X"/><lb n="0375b09" ed="R014"/>無明是也。</p><p xml:id="pX09p0403b2305" cb:place="inline">二者彌勒章初，廣明愛是輪迴根本，各
<lb n="0403b24" ed="X"/><lb n="0375b10" ed="R014"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0403b2401" n="0403b2401"/><anchor xml:id="beg0403b2401" n="0403b2401"/>已<anchor xml:id="end0403b2401"/>釋訖<note place="inline">一是所知障本，二是煩惱障本</note>。</p><p xml:id="pX09p0403b2416" cb:place="inline">末者《起信》、《寶性》二論，各說
<pb n="0403c" ed="X" xml:id="X09.0243.0403c"/>
<lb n="0403c01" ed="X"/><lb n="0375b11" ed="R014"/>九種，皆如前釋。《唯識本頌》總說六種，論第九約障
<lb n="0403c02" ed="X"/><lb n="0375b12" ed="R014"/>十地，復說十種，十種<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c0201" n="0403c0201"/><anchor xml:id="beg0403c0201" n="0403c0201"/>已<anchor xml:id="end0403c0201"/>如前說。</p><p xml:id="pX09p0403c0213" cb:place="inline">六種者，頌曰「煩惱
<lb n="0403c03" ed="X"/><lb n="0375b13" ed="R014"/>謂貪瞋，癡慢疑惡見」。</p><p xml:id="pX09p0403c0309" cb:place="inline">長行釋云，性是根本煩惱攝
<lb n="0403c04" ed="X"/><lb n="0375b14" ed="R014"/>故，得煩惱名<note place="inline">雖對隨惑稱本，望上迷眞爲末</note>。</p><p xml:id="pX09p0403c0418" cb:place="inline">八識章<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c0401" n="0403c0401"/><anchor xml:id="beg0403c0401" n="0403c0401"/>已<anchor xml:id="end0403c0401"/>略辨，今更
<lb n="0403c05" ed="X"/><lb n="0375b15" ed="R014"/>具釋，以銷經文。</p><p xml:id="pX09p0403c0507" cb:place="inline">文云「貪瞋愛慢」者，彼論愛非其數，
<lb n="0403c06" ed="X"/><lb n="0375b16" ed="R014"/>以無別性，貪所攝故，此唯三法，是彼論也。</p><p xml:id="pX09p0403c0617" cb:place="inline">貪者於
<lb n="0403c07" ed="X"/><lb n="0375b17" ed="R014"/>有、有具，染著爲性，能障無貪，生苦爲業，謂由愛力，
<lb n="0403c08" ed="X"/><lb n="0375b18" ed="R014"/>取蘊生故。</p><p xml:id="pX09p0403c0805" cb:place="inline">瞋者於苦、苦具，憎恚爲性，能障無瞋，不
<lb n="0403c09" ed="X"/><lb n="0376a01" ed="R014"/>安惡行所依爲業，謂瞋必令身心熱惱，起諸惡業，
<lb n="0403c10" ed="X"/><lb n="0376a02" ed="R014"/>不善性故。</p><p xml:id="pX09p0403c1005" cb:place="inline">慢者恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c1001" n="0403c1001"/><anchor xml:id="beg0403c1001" n="0403c1001"/>己<anchor xml:id="end0403c1001"/>於佗，高擧爲性，能障不慢，生
<lb n="0403c11" ed="X"/><lb n="0376a03" ed="R014"/>苦爲業，謂若有慢於勝德法及有德者，心不謙下，
<lb n="0403c12" ed="X"/><lb n="0376a04" ed="R014"/>由此生死輪轉無窮，受諸苦故。此慢差別有七、九
<lb n="0403c13" ed="X"/><lb n="0376a05" ed="R014"/>種，謂依三品我德處生。</p><p xml:id="pX09p0403c1310" cb:place="inline">七謂慢<note place="inline">於劣計<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c1301" n="0403c1301"/><anchor xml:id="beg0403c1301" n="0403c1301"/>己<anchor xml:id="end0403c1301"/>勝，於等計<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c1302" n="0403c1302"/><anchor xml:id="beg0403c1302" n="0403c1302"/>己<anchor xml:id="end0403c1302"/>等</note>、過慢
<lb n="0403c14" ed="X"/><lb n="0376a06" ed="R014"/><note place="inline">等計勝，勝計等</note>、慢過慢<note place="inline">於勝計勝</note>、我慢<note place="inline">自恃高擧</note>、增上慢<note place="inline">得少謂多</note>、卑慢
<lb n="0403c15" ed="X"/><lb n="0376a07" ed="R014"/><note place="inline">多勝計<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c1501" n="0403c1501"/><anchor xml:id="beg0403c1501" n="0403c1501"/>己<anchor xml:id="end0403c1501"/>少劣</note>、邪慢<note place="inline">無得謂得</note>。</p><p xml:id="pX09p0403c1513" cb:place="inline">九者謂我勝<note place="inline">過</note>、我等<note place="inline">慢</note>、我劣<note place="inline">卑</note>、
<lb n="0403c16" ed="X"/><lb n="0376a08" ed="R014"/>有勝<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0403c1601" n="0403c1601"/><anchor xml:id="beg0403c1601" n="0403c1601"/>卑<anchor xml:id="end0403c1601"/></note>、有等<note place="inline">慢</note>、有劣<note place="inline">過</note>、無勝<note place="inline">慢</note>、無等<note place="inline">過</note>、無劣<note place="inline">卑</note>。</p><p xml:id="pX09p0403c1637" cb:place="inline">然
<lb n="0403c17" ed="X"/><lb n="0376a09" ed="R014"/>七寬九狹，九唯七中三故<note place="inline">慢、<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c1701" n="0403c1701"/><anchor xml:id="beg0403c1701" n="0403c1701"/>卑<anchor xml:id="end0403c1701"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0403001" n="0403001"/>〔<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c1702" n="0403c1702"/><anchor xml:id="beg0403c1702" n="0403c1702"/>慢過慢<anchor xml:id="end0403c1702"/>〕，各三爲九，合如註配也</note>。</p><p xml:id="pX09p0403c1761" cb:place="inline">諂曲、嫉
<lb n="0403c18" ed="X"/><lb n="0376a10" ed="R014"/>妬卽小隨煩惱，各別起故名小，但是貪等分位差
<lb n="0403c19" ed="X"/><lb n="0376a11" ed="R014"/>別，等流性故名隨。</p><p xml:id="pX09p0403c1908" cb:place="inline">諂者爲罔<g ref="#CB00155">冐</g>佗故，矯設異儀，險
<lb n="0403c20" ed="X"/><lb n="0376a12" ed="R014"/>曲爲性，能障不諂，敎誨爲業，貪癡一分爲體。</p><p xml:id="pX09p0403c2018" cb:place="inline">嫉者
<lb n="0403c21" ed="X"/><lb n="0376a13" ed="R014"/>徇自名利，不耐佗榮，妬忌爲性，能障不嫉，憂慼爲
<lb n="0403c22" ed="X"/><lb n="0376a14" ed="R014"/>業，瞋一分爲體。</p><p xml:id="pX09p0403c2207" cb:place="inline">然根本六中，今闕癡、疑及惡見者，
<lb n="0403c23" ed="X"/><lb n="0376a15" ed="R014"/>癡在偈故。</p><p xml:id="pX09p0403c2305" cb:place="inline">三翻徵釋，<anchor xml:id="nkr_note_add_0403c2301" n="0403c2301"/><anchor xml:id="beg0403c2301" n="0403c2301"/>已<anchor xml:id="end0403c2301"/>決疑故，偈云「我身」，卽是身
<lb n="0403c24" ed="X"/><lb n="0376a16" ed="R014"/>見，身見斷則餘見自除故<note place="inline">餘謂邊、邪、二取，此等皆依身見起故</note>。</p><p xml:id="pX09p0403c2425" cb:place="inline">又重
<pb n="0404a" ed="X" xml:id="X09.0243.0404a"/>
<lb n="0404a01" ed="X"/><lb n="0376a17" ed="R014"/>言「彼我愛」者，愛與我相，長相應故<note place="inline">此章正爲除我</note>，別明於
<lb n="0404a02" ed="X"/><lb n="0376a18" ed="R014"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0404a0201" n="0404a0201"/><anchor xml:id="beg0404a0201" n="0404a0201"/>己<anchor xml:id="end0404a0201"/>及佗，相憐愛故<note place="inline">故云恩愛</note>，生死根本最難拔故，念盡
<lb n="0404a03" ed="X"/><lb n="0376b01" ed="R014"/>卽自佗寂故。</p><p xml:id="pX09p0404a0306" cb:place="inline">又諸經敎，煩惱名數，增減取捨，隨何
<lb n="0404a04" ed="X"/><lb n="0376b02" ed="R014"/>意趣，不可一準，且依此開十數，見修所斷三界總
<lb n="0404a05" ed="X"/><lb n="0376b03" ed="R014"/>有一百二十八也。</p><p xml:id="pX09p0404a0508" cb:place="inline">二斷之行相者，五敎不同。</p><p xml:id="pX09p0404a0518" cb:place="inline">初小
<lb n="0404a06" ed="X"/><lb n="0376b04" ed="R014"/>乘者，剛藏章中<anchor xml:id="nkr_note_add_0404a0601" n="0404a0601"/><anchor xml:id="beg0404a0601" n="0404a0601"/>已<anchor xml:id="end0404a0601"/>釋。</p><p xml:id="pX09p0404a0609" cb:place="inline">二始敎者，聖道斷惑，不從三
<lb n="0404a07" ed="X"/><lb n="0376b05" ed="R014"/>世，但智起時，卽無其惑，猶明與闇，定不俱生，如秤
<lb n="0404a08" ed="X"/><lb n="0376b06" ed="R014"/>兩頭，低昂時等，故智與障，理必不俱。</p><p xml:id="pX09p0404a0815" cb:place="inline">三終敎者，自
<lb n="0404a09" ed="X"/><lb n="0376b07" ed="R014"/>有二義：一約相翻；二約相續。</p><p xml:id="pX09p0404a0912" cb:place="inline">相翻者，意不異前，但
<lb n="0404a10" ed="X"/><lb n="0376b08" ed="R014"/>前義不盡，謂無間道正斷惑時，爲智先起，惑後滅
<lb n="0404a11" ed="X"/><lb n="0376b09" ed="R014"/>耶？爲惑先滅，智後起耶？爲同時耶？</p><p xml:id="pX09p0404a1114" cb:place="inline">此中惑智，若先
<lb n="0404a12" ed="X"/><lb n="0376b10" ed="R014"/>後者，各有兩失，不成斷義，謂若智先起，智有自成
<lb n="0404a13" ed="X"/><lb n="0376b11" ed="R014"/>無漏過，不能滅惑過；惑有自滅過，不障聖道過。</p><p xml:id="pX09p0404a1319" cb:place="inline">若
<lb n="0404a14" ed="X"/><lb n="0376b12" ed="R014"/>惑先滅，亦有此四，四名亦同，但相望時義別，總成
<lb n="0404a15" ed="X"/><lb n="0376b13" ed="R014"/>八過也。</p><p xml:id="pX09p0404a1504" cb:place="inline">前說明、闇，乃是同時，正當《中》、《百》二論，燈不
<lb n="0404a16" ed="X"/><lb n="0376b14" ed="R014"/>破闇之義，謂明於闇，到與不到，俱不能破，以此二
<lb n="0404a17" ed="X"/><lb n="0376b15" ed="R014"/>相，互相無故，同時則相乖，異時不相預，故以法合
<lb n="0404a18" ed="X"/><lb n="0376b16" ed="R014"/>之，不成斷惑。《涅槃》亦以此喩，喩毗婆舍那，不斷煩
<lb n="0404a19" ed="X"/><lb n="0376b17" ed="R014"/>惱。又秤衡是一，低昂同時，智惑不然，豈離前過。</p><p xml:id="pX09p0404a1919" cb:place="inline">若
<lb n="0404a20" ed="X"/><lb n="0376b18" ed="R014"/>此宗斷惑，必須了惑非無，性相無礙，謂若定有，則
<lb n="0404a21" ed="X"/><lb n="0377a01" ed="R014"/>墮於常，常不可斷；若定無者，復無可斷。今以眞理
<lb n="0404a22" ed="X"/><lb n="0377a02" ed="R014"/>隨緣故，智卽無起而起，惑則無斷而斷。隨緣自性
<lb n="0404a23" ed="X"/><lb n="0377a03" ed="R014"/>故，智起而無起，惑斷而無斷。</p><p xml:id="pX09p0404a2312" cb:place="inline">言相續者，不約惑智
<lb n="0404a24" ed="X"/><lb n="0377a04" ed="R014"/>相對，但就能斷之智，自有三時，三時有二：一約初
<pb n="0404b" ed="X" xml:id="X09.0243.0404b"/>
<lb n="0404b01" ed="X"/><lb n="0377a05" ed="R014"/>心究竟通分三時；二約無間道中刹那三時。</p><p xml:id="pX09p0404b0118" cb:place="inline">今依
<lb n="0404b02" ed="X"/><lb n="0377a06" ed="R014"/>《十地經論》並通此二，論云：「此智盡漏，爲初智斷，爲
<lb n="0404b03" ed="X"/><lb n="0377a07" ed="R014"/>中爲後？」答云：「非初智斷，亦非中後，偈云<note place="inline">論指經偈</note>非初
<lb n="0404b04" ed="X"/><lb n="0377a08" ed="R014"/>中後故。」若三時無斷，云何斷耶？論云：「如燈焰，非唯
<lb n="0404b05" ed="X"/><lb n="0377a09" ed="R014"/>初中後，前中後取故。」</p><p xml:id="pX09p0404b0509" cb:place="inline">此擧喩釋成<note place="inline">《大品經》亦云，譬如燃燈，非初焰
<lb n="0404b06" ed="X"/><lb n="0377a10" ed="R014"/>燋炷，亦不離初焰，後焰亦爾，而炷實燋也</note>，謂實敎斷惑，<anchor xml:id="nkr_note_add_0404b0601" n="0404b0601"/><anchor xml:id="beg0404b0601" n="0404b0601"/>必<anchor xml:id="end0404b0601"/>性相雙明，經
<lb n="0404b07" ed="X"/><lb n="0377a11" ed="R014"/>文正顯證智，唯據甚深緣性不可說義，論主兼明
<lb n="0404b08" ed="X"/><lb n="0377a12" ed="R014"/>斷惑，故性相雙辨，非初非中後，辨因緣無性，是斷
<lb n="0404b09" ed="X"/><lb n="0377a13" ed="R014"/>之不斷，前中後取，卽不壞緣相，是不斷之斷，謂若
<lb n="0404b10" ed="X"/><lb n="0377a14" ed="R014"/>一念能斷，何假三心，旣並取方成，明知無性，無性
<lb n="0404b11" ed="X"/><lb n="0377a15" ed="R014"/>故無初中後，方成後故初中後斷，此則從緣故無
<lb n="0404b12" ed="X"/><lb n="0377a16" ed="R014"/>性，無性故從緣也。</p><p xml:id="pX09p0404b1208" cb:place="inline">四頓敎者，此有三門：</p><p xml:id="pX09p0404b1216" cb:place="inline">一唯斷本，
<lb n="0404b13" ed="X"/><lb n="0377a17" ed="R014"/>本斷則末除<note place="inline">本末如上</note>，故上文云「永斷無明」。又云「先斷
<lb n="0404b14" ed="X"/><lb n="0377a18" ed="R014"/>無始輪迴根本」。</p><p xml:id="pX09p0404b1407" cb:place="inline">二悟其空，方名爲斷，如夢桎梏，寤
<lb n="0404b15" ed="X"/><lb n="0377b01" ed="R014"/>卽解脫，故文云「此無明者非實有體，乃至知是空
<lb n="0404b16" ed="X"/><lb n="0377b02" ed="R014"/>華則無輪轉」等。《論》云「覺於念異，念無異相」等。</p><p xml:id="pX09p0404b1618" cb:place="inline">三見
<lb n="0404b17" ed="X"/><lb n="0377b03" ed="R014"/>其性，非斷非不斷，謂此惑性，是眞覺故<note place="inline">《論》云，依覺故迷，若離
<lb n="0404b18" ed="X"/><lb n="0377b04" ed="R014"/>覺性則無不覺等。經云，一切障礙卽究竟覺。又云，一切覺故。故文殊敎衆生發我見心，以我見卽菩提故</note>，
<lb n="0404b19" ed="X"/><lb n="0377b05" ed="R014"/>不應斷覺，故云非斷<note place="inline">文云，知幻卽離，不作方便等。又云，於諸妄心亦不息滅。《淨
<lb n="0404b20" ed="X"/><lb n="0377b06" ed="R014"/>名》云，不斷煩惱等故</note>，是眞覺故，不應認惑，故非不斷<note place="inline">文云，諸幻盡滅，
<lb n="0404b21" ed="X"/><lb n="0377b07" ed="R014"/>覺心不動。又云，幻滅滅故，非幻不滅。又云，由澄諸念，客塵永滅。此意如寤時，非除却夢中物，故云非斷，又
<lb n="0404b22" ed="X"/><lb n="0377b08" ed="R014"/>非留此物，故非不斷</note>，非斷非不斷，是眞斷惑。</p><p xml:id="pX09p0404b2218" cb:place="inline">五圓敎者，卽華
<lb n="0404b23" ed="X"/><lb n="0377b09" ed="R014"/>嚴宗一切煩惱不可說其體性，以所障法，必窮三
<lb n="0404b24" ed="X"/><lb n="0377b10" ed="R014"/>際，徹十方，一卽一切，主伴無盡，具四法界，唯非眞
<pb n="0404c" ed="X" xml:id="X09.0243.0404c"/>
<lb n="0404c01" ed="X"/><lb n="0377b11" ed="R014"/>如<note place="inline">皆如前釋</note>故，能障之惑，一障一切障<note place="inline">故《普賢行品》起一念嗔，具百萬
<lb n="0404c02" ed="X"/><lb n="0377b12" ed="R014"/>障門也</note>，能斷之智，一斷一切斷<note place="inline">故《隨好品》，阿鼻獄人，頓證十地</note>，證於
<lb n="0404c03" ed="X"/><lb n="0377b13" ed="R014"/>法界，一證一切證<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0404c0301" n="0404c0301"/><anchor xml:id="beg0404c0301" n="0404c0301"/>已<anchor xml:id="end0404c0301"/>如前證位中說也</note>，成就佛果，一成一切
<lb n="0404c04" ed="X"/><lb n="0377b14" ed="R014"/>成<note place="inline">《出現品》，如來成正覺時，普見一切衆生成正覺般涅槃也</note>。</p><p xml:id="pX09p0404c0424" cb:place="inline">三斷之位次者。</p><p xml:id="pX09p0404c0430" cb:place="inline">小
<lb n="0404c05" ed="X"/><lb n="0377b15" ed="R014"/>乘如前次。</p><p xml:id="pX09p0404c0505" cb:place="inline">始敎者，二障各有分別、俱生現行種子。</p>
<lb n="0404c06" ed="X"/><p xml:id="pX09p0404c0601"><lb n="0377b16" ed="R014"/>二分別種，見道初斷；彼二現行，地前<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c0601" n="0404c0601"/><anchor xml:id="beg0404c0601" n="0404c0601"/>已<anchor xml:id="end0404c0601"/>伏煩惱。</p><p xml:id="pX09p0404c0619" cb:place="inline">俱
<lb n="0404c07" ed="X"/><lb n="0377b17" ed="R014"/>生種者，初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c0701" n="0404c0701"/><anchor xml:id="beg0404c0701" n="0404c0701"/>已<anchor xml:id="end0404c0701"/>去，自在能斷，留故不斷<note place="inline">《對法論》云，菩薩十地，
<lb n="0404c08" ed="X"/><lb n="0377b18" ed="R014"/>唯修所知障對治道，不修煩惱障對治道</note>，以潤生攝化故，不墮二乘故，
<lb n="0404c09" ed="X"/><lb n="0378a01" ed="R014"/>爲斷所知障故，爲得大菩提故<note place="inline">故《攝論》云「留惑待惑盡，證佛一切智」</note>，
<lb n="0404c10" ed="X"/><lb n="0378a02" ed="R014"/>謂以智御用，不起過患，而成勝行，猶如禁蛇<note place="inline">如《攝論》說</note>，
<lb n="0404c11" ed="X"/><lb n="0378a03" ed="R014"/>直至金剛喩定現在前時，一時頓斷。</p><p xml:id="pX09p0404c1115" cb:place="inline">其現行者，地
<lb n="0404c12" ed="X"/><lb n="0378a04" ed="R014"/>前漸伏，初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c1201" n="0404c1201"/><anchor xml:id="beg0404c1201" n="0404c1201"/>已<anchor xml:id="end0404c1201"/>上頓伏，八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c1202" n="0404c1202"/><anchor xml:id="beg0404c1202" n="0404c1202"/>已<anchor xml:id="end0404c1202"/>上不行。</p><p xml:id="pX09p0404c1216" cb:place="inline">所知俱生
<lb n="0404c13" ed="X"/><lb n="0378a05" ed="R014"/>者，種則地地漸斷，金剛永盡；現則地前，乃至十地，
<lb n="0404c14" ed="X"/><lb n="0378a06" ed="R014"/>方永伏盡，八地<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c1401" n="0404c1401"/><anchor xml:id="beg0404c1401" n="0404c1401"/>已<anchor xml:id="end0404c1401"/>上，六識俱者不行，第七俱者猶
<lb n="0404c15" ed="X"/><lb n="0378a07" ed="R014"/>起，前五雖未轉，依無漏伏故，障不現起。</p><p xml:id="pX09p0404c1516" cb:place="inline">終敎者，二
<lb n="0404c16" ed="X"/><lb n="0378a08" ed="R014"/>障不分俱生、分別，但有正使及習氣，謂地前伏現
<lb n="0404c17" ed="X"/><lb n="0378a09" ed="R014"/>行，初地斷使種，地上除習氣，佛地究竟淨。然於三
<lb n="0404c18" ed="X"/><lb n="0378a10" ed="R014"/>賢中，<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c1801" n="0404c1801"/><anchor xml:id="beg0404c1801" n="0404c1801"/>已<anchor xml:id="end0404c1801"/>不墮二乘地故，於煩惱自在能斷，爲除智
<lb n="0404c19" ed="X"/><lb n="0378a11" ed="R014"/>障，留故不斷<note place="inline">梁《攝論》云，十解<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c1901" n="0404c1901"/><anchor xml:id="beg0404c1901" n="0404c1901"/>已<anchor xml:id="end0404c1901"/>去得出世淨心。又云，得出世名聖人，不墮二乘地。《仁王》
<lb n="0404c20" ed="X"/><lb n="0378a12" ed="R014"/>云，地前得人空而不取證。《起信》亦說，少分見於法身，能現八相等故</note>。以此菩薩，唯怖
<lb n="0404c21" ed="X"/><lb n="0378a13" ed="R014"/>智障，故修唯識眞如等觀，伏斷於彼，初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0404c2101" n="0404c2101"/><anchor xml:id="beg0404c2101" n="0404c2101"/>已<anchor xml:id="end0404c2101"/>上，斷
<lb n="0404c22" ed="X"/><lb n="0378a14" ed="R014"/>此一分麤故，於煩惱障，不復更留，故二障不分見
<lb n="0404c23" ed="X"/><lb n="0378a15" ed="R014"/>修，至初地時，正使俱盡<note place="inline">《彌勒問經》云，菩薩見修道中一切煩惱能障利益衆
<lb n="0404c24" ed="X"/><lb n="0378a16" ed="R014"/>生行故，卽見道中一切俱斷故</note>。其末那煩惱，亦初地斷麤，後除習
<pb n="0405a" ed="X" xml:id="X09.0243.0405a"/>
<lb n="0405a01" ed="X"/><lb n="0378a17" ed="R014"/>氣<note place="inline">《攝論》云，轉染汚末那，得平等性智，初現觀時，先<anchor xml:id="nkr_note_add_0405a0101" n="0405a0101"/><anchor xml:id="beg0405a0101" n="0405a0101"/>已<anchor xml:id="end0405a0101"/>證得，修道位中，轉伏淸淨。此明除習氣也，正使先
<lb n="0405a02" ed="X"/><lb n="0378a18" ed="R014"/>斷，故但云轉淨，不言斷也。《寶性論》亦說，地上依彼二種習氣障</note>。</p><p xml:id="pX09p0405a0225" cb:place="inline">又始敎中，爲引二
<lb n="0405a03" ed="X"/><lb n="0378b01" ed="R014"/>乘故，以上就下，說煩惱障同二乘敎，佛地方盡。</p><p xml:id="pX09p0405a0319" cb:place="inline">又
<lb n="0405a04" ed="X"/><lb n="0378b02" ed="R014"/>以下同上，許二乘全斷煩惱，分斷所知。</p><p xml:id="pX09p0405a0416" cb:place="inline">今就終敎
<lb n="0405a05" ed="X"/><lb n="0378b03" ed="R014"/>實論，愚法聲聞，無廣大心，尙不能究竟拔煩惱障，
<lb n="0405a06" ed="X"/><lb n="0378b04" ed="R014"/>但能折伏，何況能斷彼所知障？如《彌勒問經釋論》
<lb n="0405a07" ed="X"/><lb n="0378b05" ed="R014"/>及《楞伽》說。</p><p xml:id="pX09p0405a0705" cb:place="inline">頓敎者，若約悟理合覺，誓志背塵，則不
<lb n="0405a08" ed="X"/><lb n="0378b06" ed="R014"/>作漸次<note place="inline">文云「居一切時，不起妄念」。又云「心不生虗妄」。故信位便云，「勞慮永斷，得法界淨」</note>，然
<lb n="0405a09" ed="X"/><lb n="0378b07" ed="R014"/>惑雖虗妄，橫執卽生，不能頓除，任運漸盡，如風頓
<lb n="0405a10" ed="X"/><lb n="0378b08" ed="R014"/>止，波浪漸停<note place="inline">文云「於滅未滅，妄功用中，便顯差別」</note>，卽當《論》中四重覺
<lb n="0405a11" ed="X"/><lb n="0378b09" ed="R014"/>妄<anchor xml:id="nkr_note_add_0405a1101" n="0405a1101"/><anchor xml:id="beg0405a1101" n="0405a1101"/>已<anchor xml:id="end0405a1101"/>，如地位中，引<name role="" type="person">釋華嚴</name>圓敎者，五十二位中，位
<lb n="0405a12" ed="X"/><lb n="0378b10" ed="R014"/>位圓斷，故位位成佛，具有其文，略如前明，廣如彼
<lb n="0405a13" ed="X"/><lb n="0378b11" ed="R014"/>說。</p><p xml:id="pX09p0405a1302" cb:place="inline">斷惑義竟，次釋餘文。</p><p xml:id="pX09p0405a1310" cb:place="inline">對境不生，及一切寂滅者，
<lb n="0405a14" ed="X"/><lb n="0378b12" ed="R014"/>觀行成就，煩惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0405a1401" n="0405a1401"/><anchor xml:id="beg0405a1401" n="0405a1401"/>已<anchor xml:id="end0405a1401"/>伏也。然約此宗，亦名爲斷，初發
<lb n="0405a15" ed="X"/><lb n="0378b13" ed="R014"/>心住，同初地故。</p><p xml:id="pX09p0405a1507" cb:place="inline">「佛說」下四句，佛印成因。</p><p xml:id="pX09p0405a1516" cb:place="inline">於中云「漸
<lb n="0405a16" ed="X"/><lb n="0378b14" ed="R014"/>次」者，由前說除我用心，當時雖悟，仍慮長時，難離
<lb n="0405a17" ed="X"/><lb n="0378b15" ed="R014"/>我習，故佛誡云。但得頓悟我空，勤斷煩惱，我見習
<lb n="0405a18" ed="X"/><lb n="0378b16" ed="R014"/>氣漸盡，無上佛果自然漸成。</p><p xml:id="pX09p0405a1812" cb:place="inline">求善知識等者，商人
<lb n="0405a19" ed="X"/><lb n="0378b17" ed="R014"/>入海，須假導師，學者修行，必資善友。</p><p xml:id="pX09p0405a1915" cb:place="inline">二反釋。</p></cb:div>
<lb n="0405a20" ed="X"/><lb n="0378b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0405a2001">若於所求，別生憎愛，則不能入淸淨覺海。</p></cb:div>
<lb n="0405a21" ed="X"/><lb n="0379a01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405a2101">解曰：言別生憎愛不入覺者，反明不生憎愛，則入
<lb n="0405a22" ed="X"/><lb n="0379a02" ed="R014"/>覺也。故云反釋。</p><p xml:id="pX09p0405a2207" cb:place="inline">不生憎愛則是斷惑，入覺卽是成
<lb n="0405a23" ed="X"/><lb n="0379a03" ed="R014"/>因，故就此門，曲分此段。</p><p xml:id="pX09p0405a2310" cb:place="inline">慤云：嗟時行者，畜病爲功，
<lb n="0405a24" ed="X"/><lb n="0379a04" ed="R014"/>枉叙虗勞，必招沉墜，明明佛誡，請審鑒心，無使一
<pb n="0405b" ed="X" xml:id="X09.0243.0405b"/>
<lb n="0405b01" ed="X"/><lb n="0379a05" ed="R014"/>代空行，虗游義海。</p><p xml:id="pX09p0405b0108" cb:place="inline">偈讚中四，如次頌前，初中一偈，
<lb n="0405b02" ed="X"/><lb n="0379a06" ed="R014"/>總叙過由。</p></cb:div>
<lb n="0405b03" ed="X"/><lb n="0379a07" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0405b0301">爾時，世尊欲重宣此義而說偈言：</p>
<lb n="0405b04" ed="X"/><lb n="0379a08" ed="R014"/><lg xml:id="lgX09p0405b0401" type="regular"><l>淨業汝當知，</l><l>一切諸衆生，</l><l>皆由執我愛，</l>
<lb n="0405b05" ed="X"/><lb n="0379a09" ed="R014"/><l>無始妄流轉。</l></lg></cb:div>
<lb n="0405b06" ed="X"/><lb n="0379a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405b0601">二中二句，別釋四相。</p></cb:div>
<lb n="0405b07" ed="X"/><lb n="0379a11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0405b0701"><l>未除四種相，</l><l>不得成菩提。</l></lg></cb:div>
<lb n="0405b08" ed="X"/><lb n="0379a12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405b0801">三中一偈，存我失道。</p></cb:div>
<lb n="0405b09" ed="X"/><lb n="0379a13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0405b0901" type="regular"><l>愛憎生於心，</l><l>諂曲存諸念，</l><l>是故多迷悶，</l>
<lb n="0405b10" ed="X"/><lb n="0379a14" ed="R014"/><l>不能入覺城。</l></lg></cb:div>
<lb n="0405b11" ed="X"/><lb n="0379a15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405b1101">解曰：城喩覺者，城有三義：一防外歒；二養人衆；三
<lb n="0405b12" ed="X"/><lb n="0379a16" ed="R014"/>開門引攝。今以不入覺城故，愛憎諸念侵逼，若了
<lb n="0405b13" ed="X"/><lb n="0379a17" ed="R014"/>心性空，則衆惑不入，見恒沙功德，卽萬行圓增，道
<lb n="0405b14" ed="X"/><lb n="0379a18" ed="R014"/>無不通，則自佗引攝，便能契果，絕百非以成解脫，
<lb n="0405b15" ed="X"/><lb n="0379b01" ed="R014"/>養衆德以全法身，開般若而無不通矣。</p><p xml:id="pX09p0405b1516" cb:place="inline">上三段，皆
<lb n="0405b16" ed="X"/><lb n="0379b02" ed="R014"/>長廣、偈略。</p><p xml:id="pX09p0405b1605" cb:place="inline">四中二偈半，斷惑成因。</p></cb:div>
<lb n="0405b17" ed="X"/><lb n="0379b03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0405b1701" type="regular"><l>若能歸悟刹，</l><l>先去貪瞋癡，</l><l>法愛不存心，</l>
<lb n="0405b18" ed="X"/><lb n="0379b04" ed="R014"/><l>漸次可成就。</l><l>我身本不有，</l><l>憎愛何由生？</l>
<lb n="0405b19" ed="X"/><lb n="0379b05" ed="R014"/><l>此人求善友，</l><l>終不墮邪見。</l><l>所求別生心，</l>
<lb n="0405b20" ed="X"/><lb n="0379b06" ed="R014"/><l>究竟非成就。</l></lg></cb:div>
<lb n="0405b21" ed="X"/><lb n="0379b07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405b2101">解曰：悟刹者，刹是世界，如入唐國，率土屬唐，蕃境
<lb n="0405b22" ed="X"/><lb n="0379b08" ed="R014"/>亦爾，故知若到悟境，卽法法屬悟，迷境亦然。</p><p xml:id="pX09p0405b2218" cb:place="inline">法愛
<lb n="0405b23" ed="X"/><lb n="0379b09" ed="R014"/>者，憎生死，愛涅槃也。</p><p xml:id="pX09p0405b2309" cb:place="inline">我身本不有者，我身卽憎愛
<lb n="0405b24" ed="X"/><lb n="0379b10" ed="R014"/>之本，欲除憎愛，莫執妄身，所依旣空，能依何有？又
<pb n="0405c" ed="X" xml:id="X09.0243.0405c"/>
<lb n="0405c01" ed="X"/><lb n="0379b11" ed="R014"/>愛彼潤身，憎彼違我，我身不有，憎愛無生。悟刹、我
<lb n="0405c02" ed="X"/><lb n="0379b12" ed="R014"/>身，皆長無、偈有。</p></cb:div>
<lb n="0405c03" ed="X"/><lb n="0379b13" ed="R014"/>
<lb n="0405c04" ed="X"/><lb n="0379b14" ed="R014"/><cb:juan n="3b" fun="close"><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0405001" n="0405001"/>大方廣圓覺經大疏下卷之二</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0405c05" ed="X"/>
<lb n="0405c06" ed="X"/>
<lb n="0405c07" ed="X"/>
<lb n="0405c08" ed="X"/><lb n="0380a01" ed="R014"/><cb:juan n="3c" fun="open"><cb:mulu n="3c" type="卷">下卷之三</cb:mulu><cb:jhead>大方廣圓覺經大疏下卷之三</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0405c09" ed="X"/><lb n="0380a02" ed="R014"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">終南山</name><name role="" type="person">草堂寺</name>沙門宗密述</byline>
<lb n="0405c10" ed="X"/><lb n="0380a03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405c1001">自下依師離病者，謂此廣勸依善知識，除去四病
<lb n="0405c11" ed="X"/><lb n="0380a04" ed="R014"/>及諸細惑。<note place="inline">問目雖有五句，義攝不出此二</note></p><p xml:id="pX09p0405c1117" cb:place="inline">經文四：初三之初。</p></cb:div>
<lb n="0405c12" ed="X"/><lb n="0380a05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0405c1201">於是<name role="" type="person">普覺菩薩</name>在大衆中，卽從座起，頂禮佛足，右繞
<lb n="0405c13" ed="X"/><lb n="0380a06" ed="R014"/>三帀，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb n="0405c14" ed="X"/><lb n="0380a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405c1401">解之可知。</p><p xml:id="pX09p0405c1405" cb:place="inline">正陳，中二：一慶前。</p></cb:div>
<lb n="0405c15" ed="X"/><lb n="0380a08" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0405c1501">大悲世尊，快說禪病，令諸大衆，得未曾有，心意蕩然，
<lb n="0405c16" ed="X"/><lb n="0380a09" ed="R014"/>獲大安隱。</p></cb:div>
<lb n="0405c17" ed="X"/><lb n="0380a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405c1701">解曰：禪病者四相。</p><p xml:id="pX09p0405c1708" cb:place="inline">二請後。</p></cb:div>
<lb n="0405c18" ed="X"/><lb n="0380a11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0405c1801">世尊，末世衆生，去佛漸遠，賢聖隱伏，邪法增熾，使諸
<lb n="0405c19" ed="X"/><lb n="0380a12" ed="R014"/>衆生，求何等人？依何等法？行何等行？除去何病？云何
<lb n="0405c20" ed="X"/><lb n="0380a13" ed="R014"/>發心，令彼群盲，不墮邪見？</p></cb:div>
<lb n="0405c21" ed="X"/><lb n="0380a14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0405c2101">解曰：前皆有我相，未可施功，今旣障除，方堪修習。
<lb n="0405c22" ed="X"/><lb n="0380a15" ed="R014"/>修習用意，復有是非，故須依師，免溺四病。</p><p xml:id="pX09p0405c2217" cb:place="inline">於中三
<lb n="0405c23" ed="X"/><lb n="0380a16" ed="R014"/>節：</p><p xml:id="pX09p0405c2302" cb:place="inline">初明請問之意，如人有子，病者偏憂，菩薩大悲，
<lb n="0405c24" ed="X"/><lb n="0380a17" ed="R014"/>先哀末世，賢聖隱沒，正法將沉，欲益當來，懸與此
<pb n="0406a" ed="X" xml:id="X09.0243.0406a"/>
<lb n="0406a01" ed="X"/><lb n="0380a18" ed="R014"/>問。</p><p xml:id="pX09p0406a0102" cb:place="inline">次正請問「求何等人」者，由前云「求<anchor xml:id="nkr_note_add_0406a0101" n="0406a0101"/><anchor xml:id="beg0406a0101" n="0406a0101"/>善知識<anchor xml:id="end0406a0101"/>不墮邪
<lb n="0406a02" ed="X"/><lb n="0380b01" ed="R014"/>見」，故此請問「何等之人是善知識？」答中具指。餘之
<lb n="0406a03" ed="X"/><lb n="0380b02" ed="R014"/>四問，文顯可知。</p><p xml:id="pX09p0406a0307" cb:place="inline">後明所爲。群盲者，無慧目也。</p><p xml:id="pX09p0406a0318" cb:place="inline">後三
<lb n="0406a04" ed="X"/><lb n="0380b03" ed="R014"/>展虔誠。</p></cb:div>
<lb n="0406a05" ed="X"/><lb n="0380b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0406a0501">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0406a0501" n="0406a0501"/><anchor xml:id="beg0406a0501" n="0406a0501"/>已<anchor xml:id="end0406a0501"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb n="0406a06" ed="X"/><lb n="0380b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0406a0601">二讚許。</p></cb:div>
<lb n="0406a07" ed="X"/><lb n="0380b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0406a0701">爾時，世尊吿<name role="" type="person">普覺菩薩</name>言：善哉善哉，善男子，汝等乃
<lb n="0406a08" ed="X"/><lb n="0380b07" ed="R014"/>能諮問如來如是修行，能施末世一切衆生無畏道
<lb n="0406a09" ed="X"/><lb n="0380b08" ed="R014"/>眼，令彼衆生得成聖道，汝今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb n="0406a10" ed="X"/><lb n="0380b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0406a1001">三佇聽。</p></cb:div>
<lb n="0406a11" ed="X"/><lb n="0380b10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0406a1101">時<name role="" type="person">普覺菩薩</name>奉敎歡喜，及諸大衆，默然而聽。</p></cb:div>
<lb n="0406a12" ed="X"/><lb n="0380b11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0406a1201">四正說長行，中五：一指示明師令事；二分別四病
<lb n="0406a13" ed="X"/><lb n="0380b12" ed="R014"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0406a1301" n="0406a1301"/><anchor xml:id="beg0406a1301" n="0406a1301"/>令<anchor xml:id="end0406a1301"/>除；三辨事師之心；四明除病之行；五顯發心深
<lb n="0406a14" ed="X"/><lb n="0380b13" ed="R014"/>廣。</p><p xml:id="pX09p0406a1402" cb:place="inline">亦當次答五問，然復有少相濫<note place="inline">至文當指</note>，故且宜直
<lb n="0406a15" ed="X"/><lb n="0380b14" ed="R014"/>顯經意。</p><p xml:id="pX09p0406a1504" cb:place="inline">初中三：一令識；二令事；三顯益。</p><p xml:id="pX09p0406a1516" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb n="0406a16" ed="X"/><lb n="0380b15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0406a1601">善男子，末世衆生，將發大心，求善知識，欲修行者，當
<lb n="0406a17" ed="X"/><lb n="0380b16" ed="R014"/>求一切正知見人，心不住相，不著聲聞、緣覺境界，雖
<lb n="0406a18" ed="X"/><lb n="0380b17" ed="R014"/>現塵勞，心恒淸淨，示有諸過，讚歎梵行，不令衆生入
<lb n="0406a19" ed="X"/><lb n="0380b18" ed="R014"/>不律儀，求如是人，卽得成就阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb n="0406a20" ed="X"/><lb n="0381a01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0406a2001">解曰：將<note place="inline">將欲</note>發大心<note place="inline">揀餘乘也</note>者，正因<note place="inline">針鋒</note>。</p><p xml:id="pX09p0406a2018" cb:place="inline">善知識者，正緣
<lb n="0406a21" ed="X"/><lb n="0381a02" ed="R014"/><note place="inline">芥子</note>。</p><p xml:id="pX09p0406a2103" cb:place="inline">因緣備具，佛道方行<note place="inline">如論中說</note>。</p><p xml:id="pX09p0406a2115" cb:place="inline">善能知眞識妄，知病
<lb n="0406a22" ed="X"/><lb n="0381a03" ed="R014"/>識藥，名善知識。</p><p xml:id="pX09p0406a2207" cb:place="inline">初心便令求者，文殊吿善財云：「親
<lb n="0406a23" ed="X"/><lb n="0381a04" ed="R014"/>近供養諸善知識，是具一切智最初因緣」。故《光讚》
<lb n="0406a24" ed="X"/><lb n="0381a05" ed="R014"/>亦云：「欲學六波羅蜜者，當與眞善知識相隨，常當
<pb n="0406b" ed="X" xml:id="X09.0243.0406b"/>
<lb n="0406b01" ed="X"/><lb n="0381a06" ed="R014"/>承事。」</p><p xml:id="pX09p0406b0103" cb:place="inline">正知見人者，標指也。善達覺性，不因修生，決
<lb n="0406b02" ed="X"/><lb n="0381a07" ed="R014"/>擇無礙，名正知見。</p><p xml:id="pX09p0406b0208" cb:place="inline">《法句經》云：「善男子，一切衆生，欲
<lb n="0406b03" ed="X"/><lb n="0381a08" ed="R014"/>得阿耨菩提者，當親近善知識，請問法要，必聞如
<lb n="0406b04" ed="X"/><lb n="0381a09" ed="R014"/>斯甚深要句。」</p><p xml:id="pX09p0406b0406" cb:place="inline">又云：「善知識者，善解深法，空無相無
<lb n="0406b05" ed="X"/><lb n="0381a10" ed="R014"/>作，無生無滅，了達諸法，從本<anchor xml:id="nkr_note_add_0406b0501" n="0406b0501"/><anchor xml:id="beg0406b0501" n="0406b0501"/>已<anchor xml:id="end0406b0501"/>來，究竟平等，無業
<lb n="0406b06" ed="X"/><lb n="0381a11" ed="R014"/>無報，無因無果，性相如如，住於實際，於畢竟空中，
<lb n="0406b07" ed="X"/><lb n="0381a12" ed="R014"/>熾然建立，是名善知識。」</p><p xml:id="pX09p0406b0710" cb:place="inline">《華手經》云：有四法者，當知
<lb n="0406b08" ed="X"/><lb n="0381a13" ed="R014"/>爲善知識，謂善知敎化、修道，各及過患。</p><p xml:id="pX09p0406b0816" cb:place="inline">次下釋，釋
<lb n="0406b09" ed="X"/><lb n="0381a14" ed="R014"/>有二節：初明順行。</p><p xml:id="pX09p0406b0908" cb:place="inline">言心不住相者，離凡夫煩惱境
<lb n="0406b10" ed="X"/><lb n="0381a15" ed="R014"/>界，若有少法當情皆名住相，乃至菩提涅槃，尙不
<lb n="0406b11" ed="X"/><lb n="0381a16" ed="R014"/>取著，何況世間夢幻境界？故不應住色聲香味觸
<lb n="0406b12" ed="X"/><lb n="0381a17" ed="R014"/>法生心，應無所住而生其心，得無住心，卽契圓覺。</p>
<lb n="0406b13" ed="X"/><p xml:id="pX09p0406b1301"><lb n="0381a18" ed="R014"/>不著等者，離二乘境界。《稱讚大乘經》云：寧在地獄
<lb n="0406b14" ed="X"/><lb n="0381b01" ed="R014"/>經百千劫，終不發二乘之心。</p><p xml:id="pX09p0406b1412" cb:place="inline">亦可：正知見者，揀外
<lb n="0406b15" ed="X"/><lb n="0381b02" ed="R014"/>道；不住相，揀凡夫；不著等，揀二乘。</p><p xml:id="pX09p0406b1514" cb:place="inline">後明逆行，卽《淨
<lb n="0406b16" ed="X"/><lb n="0381b03" ed="R014"/>名》云「行於非道，通達佛道」之意。</p><p xml:id="pX09p0406b1613" cb:place="inline">塵者六塵，勞謂勞
<lb n="0406b17" ed="X"/><lb n="0381b04" ed="R014"/>倦，由塵成勞，故名塵勞。又染心懃苦，亦是塵勞。</p><p xml:id="pX09p0406b1719" cb:place="inline">心
<lb n="0406b18" ed="X"/><lb n="0381b05" ed="R014"/>淸淨者，現染之中，心自淨也。如《淨名》云：示有女子，
<lb n="0406b19" ed="X"/><lb n="0381b06" ed="R014"/>常修梵行等。《華嚴》云：菩薩在家，與妻子俱，未曾捨
<lb n="0406b20" ed="X"/><lb n="0381b07" ed="R014"/>離菩提之心。</p><p xml:id="pX09p0406b2006" cb:place="inline">次四句則現過之中，令佗淨也。欲度
<lb n="0406b21" ed="X"/><lb n="0381b08" ed="R014"/>有過衆生，先以同事相攝，心旣相親，方能受敎。如
<lb n="0406b22" ed="X"/><lb n="0381b09" ed="R014"/>《淨名》云：入於婬舍，示慾之過等；亦同《華嚴》善財善
<lb n="0406b23" ed="X"/><lb n="0381b10" ed="R014"/>友，婆須愛水而不溺，無厭恚火而不燒，勝熱癡邪
<lb n="0406b24" ed="X"/><lb n="0381b11" ed="R014"/>而不惑矣。</p><p xml:id="pX09p0406b2405" cb:place="inline">讚梵行等者，縱使自身有病，服食非儀，
<pb n="0406c" ed="X" xml:id="X09.0243.0406c"/>
<lb n="0406c01" ed="X"/><lb n="0381b12" ed="R014"/>或爲利益，或有別緣，蹔乖眞敎，只得貶<anchor xml:id="nkr_note_add_0406c0101" n="0406c0101"/><anchor xml:id="beg0406c0101" n="0406c0101"/>己<anchor xml:id="end0406c0101"/>承非，不
<lb n="0406c02" ed="X"/><lb n="0381b13" ed="R014"/>得飾非說理，以誤凡下，此乃不同邪人自造諸過，
<lb n="0406c03" ed="X"/><lb n="0381b14" ed="R014"/>復說非梵行事，爲其眞實，令無量人墮大險趣，但
<lb n="0406c04" ed="X"/><lb n="0381b15" ed="R014"/>爲同事攝故，雖現諸過，常須讚歎眞實梵行。故論
<lb n="0406c05" ed="X"/><lb n="0381b16" ed="R014"/>云，壞見之人，雖不壞行，不堪與衆生爲其道眼；雖
<lb n="0406c06" ed="X"/><lb n="0381b17" ed="R014"/>壞行而不破見者，是則人天眞勝福田。</p><p xml:id="pX09p0406c0616" cb:place="inline">「求如是人」
<lb n="0406c07" ed="X"/><lb n="0381b18" ed="R014"/>下，結成大益。</p><p xml:id="pX09p0406c0706" cb:place="inline">二令事者，文二：一擧身命之難；二例
<lb n="0406c08" ed="X"/><lb n="0382a01" ed="R014"/>身外之易。</p><p xml:id="pX09p0406c0805" cb:place="inline">初中二：一正擧。</p></cb:div>
<lb n="0406c09" ed="X"/><lb n="0382a02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0406c0901">末世衆生，見如是人，應當供養，不惜身命。</p></cb:div>
<lb n="0406c10" ed="X"/><lb n="0382a03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0406c1001">解曰：謂捨泡幻之軀，以貿金剛之質，如將瓦器，以
<lb n="0406c11" ed="X"/><lb n="0382a04" ed="R014"/>換金甁，卽雪山捨身，香城敲骨之類，儒典尙令竭
<lb n="0406c12" ed="X"/><lb n="0382a05" ed="R014"/>力事父、致身事君，何況爲法？故《大乘四法經》云：「諸
<lb n="0406c13" ed="X"/><lb n="0382a06" ed="R014"/>苾芻盡壽，乃至逢遇喪命因緣，必定不得捨善知
<lb n="0406c14" ed="X"/><lb n="0382a07" ed="R014"/>識。」</p><p xml:id="pX09p0406c1402" cb:place="inline">二遮疑。</p></cb:div>
<lb n="0406c15" ed="X"/><lb n="0382a08" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0406c1501">彼善知識四威儀中，常現淸淨，乃至示現種種過患，
<lb n="0406c16" ed="X"/><lb n="0382a09" ed="R014"/>心無憍慢。</p></cb:div>
<lb n="0406c17" ed="X"/><lb n="0382a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0406c1701">解曰：於中先明疑境。常現淸淨，指前順行。示現等
<lb n="0406c18" ed="X"/><lb n="0382a11" ed="R014"/>者，指前逆行。心無憍慢，正明不疑。</p><p xml:id="pX09p0406c1814" cb:place="inline">《法句經》亦云：「若
<lb n="0406c19" ed="X"/><lb n="0382a12" ed="R014"/>善知識，諸有所作，不應起於毛髮疑心，所以者何？
<lb n="0406c20" ed="X"/><lb n="0382a13" ed="R014"/>若有疑心，不得正受甚深法句。」</p><p xml:id="pX09p0406c2013" cb:place="inline">夫菩薩化現，權道
<lb n="0406c21" ed="X"/><lb n="0382a14" ed="R014"/>難測，但依法門，莫疑其跡，不以順行卽効虔誠，或
<lb n="0406c22" ed="X"/><lb n="0382a15" ed="R014"/>覩逆行便生憍慢。</p><p xml:id="pX09p0406c2208" cb:place="inline">故《智論》云：「於諸師尊，如世尊想。」</p>
<lb n="0406c23" ed="X"/><p xml:id="pX09p0406c2301"><lb n="0382a16" ed="R014"/>若有能開釋深義，解散疑結，於我有益，則盡心敬
<lb n="0406c24" ed="X"/><lb n="0382a17" ed="R014"/>之，不念餘惡。</p><p xml:id="pX09p0406c2406" cb:place="inline">如弊囊盛寶，不得以囊惡故，不取其
<pb n="0407a" ed="X" xml:id="X09.0243.0407a"/>
<lb n="0407a01" ed="X"/><lb n="0382a18" ed="R014"/>寶。</p><p xml:id="pX09p0407a0102" cb:place="inline">又如夜行險道，弊人執炬，不得以人惡故，不取
<lb n="0407a02" ed="X"/><lb n="0382b01" ed="R014"/>其照。</p><p xml:id="pX09p0407a0203" cb:place="inline">菩薩亦復如是，於師得智慧光明，不計其惡。</p>
<lb n="0407a03" ed="X"/><p xml:id="pX09p0407a0301"><lb n="0382b02" ed="R014"/>復次，弟子應作是念：師行般若波羅蜜無量方便
<lb n="0407a04" ed="X"/><lb n="0382b03" ed="R014"/>力，不知以何因緣故，有此惡事？如薩陀波崙，聞空
<lb n="0407a05" ed="X"/><lb n="0382b04" ed="R014"/>中十方佛敎：「汝於法師，莫念其短，常生敬心。」</p><p xml:id="pX09p0407a0518" cb:place="inline">然爲
<lb n="0407a06" ed="X"/><lb n="0382b05" ed="R014"/>從之難，爲師不易，勿因此誡，誤敬麤人，欲驗眞虗，
<lb n="0407a07" ed="X"/><lb n="0382b06" ed="R014"/>如前揀擇，<anchor xml:id="nkr_note_add_0407a0701" n="0407a0701"/><anchor xml:id="beg0407a0701" n="0407a0701"/>已<anchor xml:id="end0407a0701"/>諳其道，如此遵承。又此藥治徒，師勿
<lb n="0407a08" ed="X"/><lb n="0382b07" ed="R014"/>錯服，服之增病，無藥可治，以縛解縛，無有是處。</p><p xml:id="pX09p0407a0819" cb:place="inline">二
<lb n="0407a09" ed="X"/><lb n="0382b08" ed="R014"/>例身外之易。</p></cb:div>
<lb n="0407a10" ed="X"/><lb n="0382b09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0407a1001">況復摶財妻子眷屬。</p></cb:div>
<lb n="0407a11" ed="X"/><lb n="0382b10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0407a1101">解曰：摶謂摶食，財謂錢帛，詳經意勢是說財食。食
<lb n="0407a12" ed="X"/><lb n="0382b11" ed="R014"/>有四種，此當段食，食總段別，以段揀餘。古譯經論，
<lb n="0407a13" ed="X"/><lb n="0382b12" ed="R014"/>訛云摶食，今此三藏，承古訛音，遂作摶字。又不分
<lb n="0407a14" ed="X"/><lb n="0382b13" ed="R014"/>總別，謂摶卽食，仍略食字，故云摶財也。</p><p xml:id="pX09p0407a1416" cb:place="inline">妻子者最
<lb n="0407a15" ed="X"/><lb n="0382b14" ed="R014"/>親。眷屬者僕從。對前身命之難，故云況復。</p><p xml:id="pX09p0407a1517" cb:place="inline">問：《淨名》
<lb n="0407a16" ed="X"/><lb n="0382b15" ed="R014"/>等復云「依法不依人」，如何和會？</p><p xml:id="pX09p0407a1613" cb:place="inline">答：不依人者，不効
<lb n="0407a17" ed="X"/><lb n="0382b16" ed="R014"/>其跡<note place="inline">跡者取捨對機，逆順無準</note>，不觀種性，非不求師。</p><p xml:id="pX09p0407a1721" cb:place="inline">三顯益。</p></cb:div>
<lb n="0407a18" ed="X"/><lb n="0382b17" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0407a1801">若善男子，於彼善友，不起惡念，卽能究竟成就正覺，
<lb n="0407a19" ed="X"/><lb n="0382b18" ed="R014"/>心華發明，照十方刹。</p></cb:div>
<lb n="0407a20" ed="X"/><lb n="0383a01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0407a2001">解曰：不起惡念者，由前無慢故也。憍慢若起，惡念
<lb n="0407a21" ed="X"/><lb n="0383a02" ed="R014"/>便生，障覆自心，法何得入。</p><p xml:id="pX09p0407a2111" cb:place="inline">「卽能」下二句，旣無惡念
<lb n="0407a22" ed="X"/><lb n="0383a03" ed="R014"/>之覆，卽得正覺。</p><p xml:id="pX09p0407a2207" cb:place="inline">「成就」、「心華」下二句，覺心旣明，卽慧
<lb n="0407a23" ed="X"/><lb n="0383a04" ed="R014"/>光開發，觸向無染，故曰心華，稱體無邊，照十方刹。</p>
<lb n="0407a24" ed="X"/><p xml:id="pX09p0407a2401"><lb n="0383a05" ed="R014"/>二分別四病令除者，此當答第二「依何等法」之問，
<pb n="0407b" ed="X" xml:id="X09.0243.0407b"/>
<lb n="0407b01" ed="X"/><lb n="0383a06" ed="R014"/>標以妙法，釋依圓覺是所依法故，此法離於四病，
<lb n="0407b02" ed="X"/><lb n="0383a07" ed="R014"/>方可依故。除病之問，下自有答，然文似濫，故但含
<lb n="0407b03" ed="X"/><lb n="0383a08" ed="R014"/>而科之，直銷經也。</p><p xml:id="pX09p0407b0308" cb:place="inline">文三：一總標徵起。</p></cb:div>
<lb n="0407b04" ed="X"/><lb n="0383a09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0407b0401">善男子，彼善知識所證妙法，應離四病。云何四病？</p></cb:div>
<lb n="0407b05" ed="X"/><lb n="0383a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0407b0501">解曰：心病無邊，要唯此四，隨有其一，卽不堪爲師。</p>
<lb n="0407b06" ed="X"/><p xml:id="pX09p0407b0601"><lb n="0383a11" ed="R014"/>二別釋行相，然此四病，文皆四節：一標名；二辨相；
<lb n="0407b07" ed="X"/><lb n="0383a12" ed="R014"/>三指體以破；四結名。</p><p xml:id="pX09p0407b0709" cb:place="inline">皆名病者，但緣不以敎爲繩
<lb n="0407b08" ed="X"/><lb n="0383a13" ed="R014"/>墨，不以師爲指南，但自擧心，作如是意，故經文皆
<lb n="0407b09" ed="X"/><lb n="0383a14" ed="R014"/>云「若復有人，作如是言」，言是意言矣。</p><p xml:id="pX09p0407b0915" cb:place="inline">文四：一生心
<lb n="0407b10" ed="X"/><lb n="0383a15" ed="R014"/>造作。</p></cb:div>
<lb n="0407b11" ed="X"/><lb n="0383a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0407b1101">一者作病，若復有人，作如是言：「我於本心，作種種行，
<lb n="0407b12" ed="X"/><lb n="0383a17" ed="R014"/>欲求圓覺」。彼圓覺性，非作得故，說名爲病。</p></cb:div>
<lb n="0407b13" ed="X"/><lb n="0383a18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0407b1301">解曰：辨相中「作如是言」者，思惟揣度，計校籌量，興
<lb n="0407b14" ed="X"/><lb n="0383b01" ed="R014"/>心運爲，擬作行相，造塔造寺，供佛供僧，持呪持經，
<lb n="0407b15" ed="X"/><lb n="0383b02" ed="R014"/>僧講俗講，端然宴坐種種施爲，止息深山，遊歷世
<lb n="0407b16" ed="X"/><lb n="0383b03" ed="R014"/>界，懃憂衣食，謂是道緣，故受饑寒，將爲功德，觀空
<lb n="0407b17" ed="X"/><lb n="0383b04" ed="R014"/>觀有，愛身厭身，於多行門，隨執其一，託此一行，欲
<lb n="0407b18" ed="X"/><lb n="0383b05" ed="R014"/>契覺心，旣是造作生情，豈合無爲寂照？</p><p xml:id="pX09p0407b1816" cb:place="inline">此病從前
<lb n="0407b19" ed="X"/><lb n="0383b06" ed="R014"/>幻觀中來，彼云「一切菩薩，從此起行」，至諸輪中，皆
<lb n="0407b20" ed="X"/><lb n="0383b07" ed="R014"/>云度生，起行起用，失彼文意，成此作病。</p><p xml:id="pX09p0407b2016" cb:place="inline">破中云「非
<lb n="0407b21" ed="X"/><lb n="0383b08" ed="R014"/>作得故」者，圓覺性非造作，造作如何契之，若了覺
<lb n="0407b22" ed="X"/><lb n="0383b09" ed="R014"/>性本圓，不用興心求益，不興心處，卽合覺心，合覺
<lb n="0407b23" ed="X"/><lb n="0383b10" ed="R014"/>心時，自無諸妄，無諸妄<anchor xml:id="nkr_note_add_0407b2301" n="0407b2301"/><anchor xml:id="beg0407b2301" n="0407b2301"/>已<anchor xml:id="end0407b2301"/>，則所作相應，積土聚沙，
<lb n="0407b24" ed="X"/><lb n="0383b11" ed="R014"/>皆成佛道，卽於上來諸行，遇緣力及便爲，隨病隨
<pb n="0407c" ed="X" xml:id="X09.0243.0407c"/>
<lb n="0407c01" ed="X"/><lb n="0383b12" ed="R014"/>治，不順妄念，但得妄盡，性自開明，歇卽菩提，不從
<lb n="0407c02" ed="X"/><lb n="0383b13" ed="R014"/>外得。肇公云：玄道在乎妙悟，妙悟在乎卽眞。</p><p xml:id="pX09p0407c0218" cb:place="inline">二任
<lb n="0407c03" ed="X"/><lb n="0383b14" ed="R014"/>意浮沉。</p></cb:div>
<lb n="0407c04" ed="X"/><lb n="0383b15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0407c0401">二者任病，若復有人，作如是言：「我等今者，不斷生死，
<lb n="0407c05" ed="X"/><lb n="0383b16" ed="R014"/>不求涅槃，涅槃生死，無起滅念，任彼一切隨諸法性，
<lb n="0407c06" ed="X"/><lb n="0383b17" ed="R014"/>欲求圓覺」。彼圓覺性，非任有故，說名爲病。</p></cb:div>
<lb n="0407c07" ed="X"/><lb n="0383b18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0407c0701">解曰：此作意云：生死是空，更何所斷？涅槃本寂，何
<lb n="0407c08" ed="X"/><lb n="0384a01" ed="R014"/>假修求？不厭不忻，無起滅念。</p><p xml:id="pX09p0407c0812" cb:place="inline">任彼一切隨諸法性
<lb n="0407c09" ed="X"/><lb n="0384a02" ed="R014"/>者，火熱水濕之類，各各差別之性。</p><p xml:id="pX09p0407c0914" cb:place="inline">今時現有一類
<lb n="0407c10" ed="X"/><lb n="0384a03" ed="R014"/>人云：妄從佗妄，眞任佗眞，各稱其心，何必改作？作
<lb n="0407c11" ed="X"/><lb n="0384a04" ed="R014"/>亦任作，好閑任閑，逢餠卽飡，遇衣卽著，好事、惡事
<lb n="0407c12" ed="X"/><lb n="0384a05" ed="R014"/>一切不知，任運而行，信緣而活，睡來卽臥，興來卽
<lb n="0407c13" ed="X"/><lb n="0384a06" ed="R014"/>行，東西南北，何定法住？</p><p xml:id="pX09p0407c1310" cb:place="inline">此病因前諸輪標云「圓覺
<lb n="0407c14" ed="X"/><lb n="0384a07" ed="R014"/>淸淨，本無修習，依於未覺幻力修習」，失彼文意，自
<lb n="0407c15" ed="X"/><lb n="0384a08" ed="R014"/>謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0407c1501" n="0407c1501"/><anchor xml:id="beg0407c1501" n="0407c1501"/>已<anchor xml:id="end0407c1501"/>覺，何必作幻，故成任病。</p><p xml:id="pX09p0407c1512" cb:place="inline">破中，前則驅馳覓佛，
<lb n="0407c16" ed="X"/><lb n="0384a09" ed="R014"/>此乃放縱身心。設令善惡不拘，卽名無記之性，七
<lb n="0407c17" ed="X"/><lb n="0384a10" ed="R014"/>賢豈是大道，四皓寧爲聖人？尙昧欲天，焉冥覺體？
<lb n="0407c18" ed="X"/><lb n="0384a11" ed="R014"/>行人至此，溺水沉舟，宜自警懷，勿霑斯病。</p><p xml:id="pX09p0407c1817" cb:place="inline">故前文
<lb n="0407c19" ed="X"/><lb n="0384a12" ed="R014"/>云「若諸衆生，本不修行，於生死中，常居幻化，令妄
<lb n="0407c20" ed="X"/><lb n="0384a13" ed="R014"/>想心，云何解脫？」</p><p xml:id="pX09p0407c2007" cb:place="inline">三止息妄情。</p></cb:div>
<lb n="0407c21" ed="X"/><lb n="0384a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0407c2101">三者止病，若復有人，作如是言：「我今自心，永息諸念，
<lb n="0407c22" ed="X"/><lb n="0384a15" ed="R014"/>得一切性，寂然平等，欲求圓覺」。彼圓覺性，非止合故，
<lb n="0407c23" ed="X"/><lb n="0384a16" ed="R014"/>說名爲病。</p></cb:div>
<lb n="0407c24" ed="X"/><lb n="0384a17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0407c2401">解曰：此者生心恐非，隨情慮失，一向止息，豈合任
<pb n="0408a" ed="X" xml:id="X09.0243.0408a"/>
<lb n="0408a01" ed="X"/><lb n="0384a18" ed="R014"/>之？但止妄卽眞，何須別照？</p><p xml:id="pX09p0408a0111" cb:place="inline">得一切性者，息念故離
<lb n="0408a02" ed="X"/><lb n="0384b01" ed="R014"/>相，離相故得性，是諸法無性之性，非卽覺性。</p><p xml:id="pX09p0408a0218" cb:place="inline">寂然
<lb n="0408a03" ed="X"/><lb n="0384b02" ed="R014"/>平等者，由我心生妄相故，招苦樂差殊，今但止息
<lb n="0408a04" ed="X"/><lb n="0384b03" ed="R014"/>妄心，妄盡自然平等，此從靜觀中來，迷彼「取靜爲
<lb n="0408a05" ed="X"/><lb n="0384b04" ed="R014"/>行」及「澄諸念」之言，因成此病。</p><p xml:id="pX09p0408a0512" cb:place="inline">破中，覺本無念，見念
<lb n="0408a06" ed="X"/><lb n="0384b05" ed="R014"/>旣乖，性本靈明，迷照亦失，念無而有，旣止息令無，
<lb n="0408a07" ed="X"/><lb n="0384b06" ed="R014"/>照有而隱，何不觀察令顯。又眞本無念，念旣乖眞，
<lb n="0408a08" ed="X"/><lb n="0384b07" ed="R014"/>性本無止，止亦違念，故言「非止合故」。</p><p xml:id="pX09p0408a0815" cb:place="inline">故前云「於諸
<lb n="0408a09" ed="X"/><lb n="0384b08" ed="R014"/>妄心亦不息滅」。</p><p xml:id="pX09p0408a0907" cb:place="inline">慤云：心形起滅，理況空華，圓覺本
<lb n="0408a10" ed="X"/><lb n="0384b09" ed="R014"/>如，智冥眞寂，縱依漸止，功亦何亡？但證心源，不言
<lb n="0408a11" ed="X"/><lb n="0384b10" ed="R014"/>浮用。</p><p xml:id="pX09p0408a1103" cb:place="inline">四滅除心境。</p></cb:div>
<lb n="0408a12" ed="X"/><lb n="0384b11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0408a1201">四者滅病，若復有人，作如是言：「我今永斷一切煩惱，
<lb n="0408a13" ed="X"/><lb n="0384b12" ed="R014"/>身心畢竟空無所有，何況根塵虗妄境界？一切永寂，
<lb n="0408a14" ed="X"/><lb n="0384b13" ed="R014"/>欲求圓覺」。彼圓覺性，非寂相故，說名爲病。</p></cb:div>
<lb n="0408a15" ed="X"/><lb n="0384b14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0408a1501">解曰：與前異者，前則但息心念令寂，此則計於身
<lb n="0408a16" ed="X"/><lb n="0384b15" ed="R014"/>心根塵，本來空寂。又前不妨見有根塵，但不隨念
<lb n="0408a17" ed="X"/><lb n="0384b16" ed="R014"/>愛染，故云止息；此卽觀破至於空無，故名除滅。</p><p xml:id="pX09p0408a1719" cb:place="inline">永
<lb n="0408a18" ed="X"/><lb n="0384b17" ed="R014"/>斷煩惱等者，煩惱之本卽是身心，若執身心，煩惱
<lb n="0408a19" ed="X"/><lb n="0384b18" ed="R014"/>何斷？故標斷煩惱，釋以身空。</p><p xml:id="pX09p0408a1912" cb:place="inline">何況等者，旣斷盡煩
<lb n="0408a20" ed="X"/><lb n="0385a01" ed="R014"/>惱，空却身心，身心尙空，根塵何有？</p><p xml:id="pX09p0408a2014" cb:place="inline">一切永寂者，身
<lb n="0408a21" ed="X"/><lb n="0385a02" ed="R014"/>等本空，故名永寂，諸相旣泯，寂相現前，擬將此心，
<lb n="0408a22" ed="X"/><lb n="0385a03" ed="R014"/>求證圓覺。此從寂觀中來，彼諸輪中皆云「寂滅及
<lb n="0408a23" ed="X"/><lb n="0385a04" ed="R014"/>斷煩惱」，迷彼文意，故成此病。</p><p xml:id="pX09p0408a2312" cb:place="inline">破中，夫覺體靈明，不
<lb n="0408a24" ed="X"/><lb n="0385a05" ed="R014"/>唯寂滅，今滅惑住寂，豈得相應？況圓覺者，非動非
<pb n="0408b" ed="X" xml:id="X09.0243.0408b"/>
<lb n="0408b01" ed="X"/><lb n="0385a06" ed="R014"/>靜，雙融動靜，恒沙妙用，無礙難思，住寂之心，何能
<lb n="0408b02" ed="X"/><lb n="0385a07" ed="R014"/>契合？言卽似近，理卽全疎，與體相違，故言爲病。</p><p xml:id="pX09p0408b0219" cb:place="inline">三
<lb n="0408b03" ed="X"/><lb n="0385a08" ed="R014"/>結明眞僞。</p></cb:div>
<lb n="0408b04" ed="X"/><lb n="0385a09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0408b0401">離四病者，則知淸淨，作是觀者，名爲正觀，若佗觀者，
<lb n="0408b05" ed="X"/><lb n="0385a10" ed="R014"/>名爲邪觀。</p></cb:div>
<lb n="0408b06" ed="X"/><lb n="0385a11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0408b0601">解曰：然上四種行門，皆是諸經<anchor xml:id="nkr_note_add_0408b0601" n="0408b0601"/><anchor xml:id="beg0408b0601" n="0408b0601"/>勸<anchor xml:id="end0408b0601"/>讚，況前三觀，具
<lb n="0408b07" ed="X"/><lb n="0385a12" ed="R014"/>有斯文，今以此爲病者，有其二意：</p><p xml:id="pX09p0408b0714" cb:place="inline">一者四病文中，
<lb n="0408b08" ed="X"/><lb n="0385a13" ed="R014"/>皆無觀慧。</p><p xml:id="pX09p0408b0805" cb:place="inline">二者但以率心，偏住一行。</p><p xml:id="pX09p0408b0815" cb:place="inline">不窮善友圓
<lb n="0408b09" ed="X"/><lb n="0385a14" ed="R014"/>意，不究佛敎圓文，纔悟一門之義，便不能久事明
<lb n="0408b10" ed="X"/><lb n="0385a15" ed="R014"/>師，纔見一經妙文，便不能廣窮聖意，但貪單省，執
<lb n="0408b11" ed="X"/><lb n="0385a16" ed="R014"/>一爲圓，是以經文，總呵爲病。</p><p xml:id="pX09p0408b1112" cb:place="inline">若能四皆通達，不滯
<lb n="0408b12" ed="X"/><lb n="0385a17" ed="R014"/>一門，卽此四中，並皆入道。</p><p xml:id="pX09p0408b1211" cb:place="inline">雖然作種種行，元來任
<lb n="0408b13" ed="X"/><lb n="0385a18" ed="R014"/>運淸閑；雖頓覺身心本空，習起還須息滅。又須常
<lb n="0408b14" ed="X"/><lb n="0385b01" ed="R014"/>冥覺體，不得取四爲心，則自然休時非休，作時非
<lb n="0408b15" ed="X"/><lb n="0385b02" ed="R014"/>作。故《淨名》云：「但除其病而不除法。」</p><p xml:id="pX09p0408b1514" cb:place="inline">文中「則知淸淨」
<lb n="0408b16" ed="X"/><lb n="0385b03" ed="R014"/>者，將前四行，自驗其心，隨落一門，卽知是病，故言
<lb n="0408b17" ed="X"/><lb n="0385b04" ed="R014"/>離者。</p><p xml:id="pX09p0408b1703" cb:place="inline">則知淸淨作是觀者，雖不取四病，而慧解昭
<lb n="0408b18" ed="X"/><lb n="0385b05" ed="R014"/>然，不得懼落四中，卽便因循而<anchor xml:id="nkr_note_add_0408b1801" n="0408b1801"/><anchor xml:id="beg0408b1801" n="0408b1801"/>已<anchor xml:id="end0408b1801"/>。</p><p xml:id="pX09p0408b1814" cb:place="inline">若佗觀者，復有
<lb n="0408b19" ed="X"/><lb n="0385b06" ed="R014"/>聞斯四過，離四又更生情，便信胸襟，別爲見解。</p><p xml:id="pX09p0408b1919" cb:place="inline">又
<lb n="0408b20" ed="X"/><lb n="0385b07" ed="R014"/>作是觀者，離四也。他觀者，取四也。</p><p xml:id="pX09p0408b2014" cb:place="inline">問：爲說揀師之
<lb n="0408b21" ed="X"/><lb n="0385b08" ed="R014"/>時，求於離病之者，爲說學人，自離四病？若說師病，
<lb n="0408b22" ed="X"/><lb n="0385b09" ed="R014"/>何以問中，別標其目，又結云「作是觀者」等；若說學
<lb n="0408b23" ed="X"/><lb n="0385b10" ed="R014"/>人病者，云何標云「彼善知識，所證妙法，應離四病」？</p>
<lb n="0408b24" ed="X"/><p xml:id="pX09p0408b2401"><lb n="0385b11" ed="R014"/>答：二皆不異。旣聞經識病，須求離病之師，旣事此
<pb n="0408c" ed="X" xml:id="X09.0243.0408c"/>
<lb n="0408c01" ed="X"/><lb n="0385b12" ed="R014"/>師，卽修離病之行。</p><p xml:id="pX09p0408c0108" cb:place="inline">然別釋之中，若師若徒，病無別
<lb n="0408c02" ed="X"/><lb n="0385b13" ed="R014"/>相，雖含二意，而無二途。解釋結文之中，卽須料簡。
<lb n="0408c03" ed="X"/><lb n="0385b14" ed="R014"/>若結行人，卽依前釋，若結揀師，師無四病，卽須歸
<lb n="0408c04" ed="X"/><lb n="0385b15" ed="R014"/>依，若縱志別求，名爲邪觀。</p><p xml:id="pX09p0408c0411" cb:place="inline">故菩薩戒云：其法師者，
<lb n="0408c05" ed="X"/><lb n="0385b16" ed="R014"/>或小姓年少，卑門貧窮，而實有德，是故不得觀法
<lb n="0408c06" ed="X"/><lb n="0385b17" ed="R014"/>師種姓。</p><p xml:id="pX09p0408c0604" cb:place="inline">意云：但觀病中離與不離，莫觀種姓，貴之
<lb n="0408c07" ed="X"/><lb n="0385b18" ed="R014"/>與賤。</p><p xml:id="pX09p0408c0703" cb:place="inline">三辨事師之心。</p></cb:div>
<lb n="0408c08" ed="X"/><lb n="0386a01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0408c0801">善男子，末世衆生欲修行者，應當盡命供養善友，事
<lb n="0408c09" ed="X"/><lb n="0386a02" ed="R014"/>善知識，<anchor xml:id="nkr_note_add_0408c0901" n="0408c0901"/><anchor xml:id="beg0408c0901" n="0408c0901"/>彼<anchor xml:id="end0408c0901"/>善知識欲來親近，應斷憍慢，若復遠離，應
<lb n="0408c10" ed="X"/><lb n="0386a03" ed="R014"/>斷瞋恨，現逆順境，猶如虗空，了知身心，畢竟平等，與
<lb n="0408c11" ed="X"/><lb n="0386a04" ed="R014"/>諸衆生同體無異，如是修行方入圓覺。</p></cb:div>
<lb n="0408c12" ed="X"/><lb n="0386a05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0408c1201">解曰：此當答第三「行何等行」之問，故標云「欲修行
<lb n="0408c13" ed="X"/><lb n="0386a06" ed="R014"/>者」，結云「如是修行」。然且唯說事師，更無別行，故但
<lb n="0408c14" ed="X"/><lb n="0386a07" ed="R014"/>辨此，以當修行，謂菩薩行門，本無定跡，隨當時事，
<lb n="0408c15" ed="X"/><lb n="0386a08" ed="R014"/>隨差別機，但令善事明師，明師必自臨事指示，亦
<lb n="0408c16" ed="X"/><lb n="0386a09" ed="R014"/>同善財，於文殊處發菩提心<anchor xml:id="nkr_note_add_0408c1601" n="0408c1601"/><anchor xml:id="beg0408c1601" n="0408c1601"/>已<anchor xml:id="end0408c1601"/>，問菩薩行，文殊亦
<lb n="0408c17" ed="X"/><lb n="0386a10" ed="R014"/>不具說，但令親近善友，遂指德雲比丘，展轉令往
<lb n="0408c18" ed="X"/><lb n="0386a11" ed="R014"/>矣。</p><p xml:id="pX09p0408c1802" cb:place="inline">應當供事者，《涅槃經》說，是具足因緣故。</p><p xml:id="pX09p0408c1817" cb:place="inline">故《法句
<lb n="0408c19" ed="X"/><lb n="0386a12" ed="R014"/>經》以二十一喩，喩善知識，謂父母、眼目、脚足、梯<g ref="#CB04775">櫈</g>、
<lb n="0408c20" ed="X"/><lb n="0386a13" ed="R014"/>飮食、寶衣、橋梁、財寶、日月、身命等，後結云，善知識
<lb n="0408c21" ed="X"/><lb n="0386a14" ed="R014"/>者，有如是無量功德，是故敎汝親近。大衆聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0408c2101" n="0408c2101"/><anchor xml:id="beg0408c2101" n="0408c2101"/>已<anchor xml:id="end0408c2101"/>，擧
<lb n="0408c22" ed="X"/><lb n="0386a15" ed="R014"/>聲號哭，自念曠劫爲善知識守護，今日値於如來，
<lb n="0408c23" ed="X"/><lb n="0386a16" ed="R014"/>乃至未曾報恩，無心親近，說是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0408c2301" n="0408c2301"/><anchor xml:id="beg0408c2301" n="0408c2301"/>已<anchor xml:id="end0408c2301"/>，重復擧聲號
<lb n="0408c24" ed="X"/><lb n="0386a17" ed="R014"/>泣等。</p><p xml:id="pX09p0408c2403" cb:place="inline">欲來親近者，夫善友度人，種種方便，師徒心
<pb n="0409a" ed="X" xml:id="X09.0243.0409a"/>
<lb n="0409a01" ed="X"/><lb n="0386a18" ed="R014"/>契，法意方傳，所以俯就物機，相親相近，愚者無識，
<lb n="0409a02" ed="X"/><lb n="0386b01" ed="R014"/>憍慢便生，慢旣翳心，卽不入道，故云應斷。</p><p xml:id="pX09p0409a0217" cb:place="inline">遠離者，
<lb n="0409a03" ed="X"/><lb n="0386b02" ed="R014"/>或欲除慢，或遇異緣，相去相離，便生瞋恨，云疎我
<lb n="0409a04" ed="X"/><lb n="0386b03" ed="R014"/>親彼，說愛說憎，旣一念瞋，百萬障起，非論失道，亦
<lb n="0409a05" ed="X"/><lb n="0386b04" ed="R014"/>墮三途，故此令斷。</p><p xml:id="pX09p0409a0508" cb:place="inline">《論語》云：「唯女子與小人，爲難養
<lb n="0409a06" ed="X"/><lb n="0386b05" ed="R014"/>也，近之則不遜，遠之則怨。」</p><p xml:id="pX09p0409a0611" cb:place="inline">怨則此瞋恨也；不遜則
<lb n="0409a07" ed="X"/><lb n="0386b06" ed="R014"/>此憍慢也。</p><p xml:id="pX09p0409a0705" cb:place="inline">逆順者，遠離名逆，親近名順。又違情曰
<lb n="0409a08" ed="X"/><lb n="0386b07" ed="R014"/>逆，隨情曰順。故《勝鬘》云：應攝受者而攝受之，應折
<lb n="0409a09" ed="X"/><lb n="0386b08" ed="R014"/>伏者而折伏之，則佛法久住。</p><p xml:id="pX09p0409a0912" cb:place="inline">如虗空者，心無改易。</p>
<lb n="0409a10" ed="X"/><p xml:id="pX09p0409a1001"><lb n="0386b09" ed="R014"/>了知等者，結示同體悲智。所以然者，若不了善友
<lb n="0409a11" ed="X"/><lb n="0386b10" ed="R014"/>及諸衆生，與<anchor xml:id="nkr_note_add_0409a1101" n="0409a1101"/><anchor xml:id="beg0409a1101" n="0409a1101"/>己<anchor xml:id="end0409a1101"/>同體者，雖知菩提可進，而不能屈
<lb n="0409a12" ed="X"/><lb n="0386b11" ed="R014"/>節事師，雖知薩埵可悲，而不能忘軀弘道，故此示
<lb n="0409a13" ed="X"/><lb n="0386b12" ed="R014"/>也。</p><p xml:id="pX09p0409a1302" cb:place="inline">「如是」下，結因成果。</p><p xml:id="pX09p0409a1309" cb:place="inline">四明除病之行。</p><p xml:id="pX09p0409a1315" cb:place="inline">此答第四「除
<lb n="0409a14" ed="X"/><lb n="0386b13" ed="R014"/>去何病」之問，然前文是離病，故亦不定局之。</p><p xml:id="pX09p0409a1418" cb:place="inline">文二：
<lb n="0409a15" ed="X"/><lb n="0386b14" ed="R014"/>初明所治。</p></cb:div>
<lb n="0409a16" ed="X"/><lb n="0386b15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0409a1601">善男子，末世衆生不得成道，由有無始自他憎愛一
<lb n="0409a17" ed="X"/><lb n="0386b16" ed="R014"/>切種子，故未解脫。</p></cb:div>
<lb n="0409a18" ed="X"/><lb n="0386b17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409a1801">解曰：自他憎愛，前<anchor xml:id="nkr_note_add_0409a1801" n="0409a1801"/><anchor xml:id="beg0409a1801" n="0409a1801"/>已<anchor xml:id="end0409a1801"/>頻明，今復說者，是種子故，是
<lb n="0409a19" ed="X"/><lb n="0386b18" ed="R014"/>入道微細病故，由此種子，難契圓明，故隨所聞法
<lb n="0409a20" ed="X"/><lb n="0387a01" ed="R014"/>門，卽生心作意，捨此取彼，憎妄愛眞，能所難忘，良
<lb n="0409a21" ed="X"/><lb n="0387a02" ed="R014"/>由此矣。故後能治云「卽除諸病」。</p><p xml:id="pX09p0409a2113" cb:place="inline">現行麤而易覺，種
<lb n="0409a22" ed="X"/><lb n="0387a03" ed="R014"/>子細而難明，故偏指也。</p><p xml:id="pX09p0409a2210" cb:place="inline">後明能治，文二：一等心觀
<lb n="0409a23" ed="X"/><lb n="0387a04" ed="R014"/>人。</p></cb:div>
<lb n="0409a24" ed="X"/><lb n="0387a05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0409a2401">若復有人，觀彼怨家，如<anchor xml:id="nkr_note_add_0409a2401" n="0409a2401"/><anchor xml:id="beg0409a2401" n="0409a2401"/>己<anchor xml:id="end0409a2401"/>父母，心無有二，卽除諸病。</p></cb:div>
<pb n="0409b" ed="X" xml:id="X09.0243.0409b"/>
<lb n="0409b01" ed="X"/><lb n="0387a06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409b0101">解曰：七品行慈之中，此當上怨同上親也，觀之旣
<lb n="0409b02" ed="X"/><lb n="0387a07" ed="R014"/>同，應與上樂。</p><p xml:id="pX09p0409b0206" cb:place="inline">二等心觀法。</p></cb:div>
<lb n="0409b03" ed="X"/><lb n="0387a08" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0409b0301">於諸法中自他憎愛，亦復如是。</p></cb:div>
<lb n="0409b04" ed="X"/><lb n="0387a09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409b0401">解曰：前旣云怨家、父母無二，例此觀法應云：「涅槃
<lb n="0409b05" ed="X"/><lb n="0387a10" ed="R014"/>生死不殊」。不殊故則無自他憎愛，故知諸病，只由
<lb n="0409b06" ed="X"/><lb n="0387a11" ed="R014"/>愛眞憎妄，見自見他，故不肯久事師宗，但自生情
<lb n="0409b07" ed="X"/><lb n="0387a12" ed="R014"/>起行。今旣斷斯種子，卽知諸病自除，所以觀人中
<lb n="0409b08" ed="X"/><lb n="0387a13" ed="R014"/>云「卽除諸病」，此云「亦復如是」。</p><p xml:id="pX09p0409b0812" cb:place="inline">又此文於諸法中，明
<lb n="0409b09" ed="X"/><lb n="0387a14" ed="R014"/>自他憎愛尤顯異於前段，前段不言法故。</p><p xml:id="pX09p0409b0917" cb:place="inline">五顯發
<lb n="0409b10" ed="X"/><lb n="0387a15" ed="R014"/>心深廣。</p><p xml:id="pX09p0409b1004" cb:place="inline">正答第五「云何發心」之問。</p><p xml:id="pX09p0409b1014" cb:place="inline">文三：一總標發
<lb n="0409b11" ed="X"/><lb n="0387a16" ed="R014"/>心；二別明心相；三通結離邪。</p><p xml:id="pX09p0409b1112" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb n="0409b12" ed="X"/><lb n="0387a17" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0409b1201">善男子，末世衆生，欲求圓覺，應當發心，作如是言：</p></cb:div>
<lb n="0409b13" ed="X"/><lb n="0387a18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409b1301">解曰：諸佛因地，皆發此心，依此願修，方成正覺。若
<lb n="0409b14" ed="X"/><lb n="0387b01" ed="R014"/>無心願策引所修，行亦不成，如車闕一輪，鳥唯一
<lb n="0409b15" ed="X"/><lb n="0387b02" ed="R014"/>翼。</p><p xml:id="pX09p0409b1502" cb:place="inline">二別明心相，此同《金剛經》中具四心也。</p><p xml:id="pX09p0409b1517" cb:place="inline">四心者，
<lb n="0409b16" ed="X"/><lb n="0387b03" ed="R014"/>彼經彌勒頌云：廣大<note place="inline">一</note>第一<note place="inline">二</note>常<note place="inline">三</note>，其心不顚倒
<lb n="0409b17" ed="X"/><lb n="0387b04" ed="R014"/><note place="inline">四</note>。</p><p xml:id="pX09p0409b1702" cb:place="inline">今此文二：初廣大第一。</p></cb:div>
<lb n="0409b18" ed="X"/><lb n="0387b05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0409b1801">盡於處空一切衆生，我皆令入究竟圓覺。</p></cb:div>
<lb n="0409b19" ed="X"/><lb n="0387b06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409b1901">解曰：卽同彼經：四生九類<note place="inline">廣大</note>，我皆令入無餘涅槃
<lb n="0409b20" ed="X"/><lb n="0387b07" ed="R014"/>也<note place="inline">第一</note>。</p><p xml:id="pX09p0409b2004" cb:place="inline">盡虗空者，橫竪皆無分劑。</p><p xml:id="pX09p0409b2014" cb:place="inline">一切者，不擇強愞
<lb n="0409b21" ed="X"/><lb n="0387b08" ed="R014"/>怨親，故云廣大；皆令覺於本覺，入於始本不二究
<lb n="0409b22" ed="X"/><lb n="0387b09" ed="R014"/>竟圓覺，故名第一。然虗空衆生，無有邊際，菩薩悲
<lb n="0409b23" ed="X"/><lb n="0387b10" ed="R014"/>願，亦復如是。然由發此願，自熏成種，得成菩提，承
<lb n="0409b24" ed="X"/><lb n="0387b11" ed="R014"/>此願力，任運而化，不要起心，三世諸佛，悉同於此，
<pb n="0409c" ed="X" xml:id="X09.0243.0409c"/>
<lb n="0409c01" ed="X"/><lb n="0387b12" ed="R014"/>若不爾者，何異二乘。</p><p xml:id="pX09p0409c0109" cb:place="inline">二常不顚倒。</p></cb:div>
<lb n="0409c02" ed="X"/><lb n="0387b13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0409c0201">於圓覺中無取覺者，除彼我人一切諸相。</p></cb:div>
<lb n="0409c03" ed="X"/><lb n="0387b14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409c0301">解曰：我入覺時，我卽圓覺，衆生亦爾，何有取者？</p><p xml:id="pX09p0409c0319" cb:place="inline">故
<lb n="0409c04" ed="X"/><lb n="0387b15" ed="R014"/>天親云：自身滅度，無異衆生，故名常心。</p><p xml:id="pX09p0409c0416" cb:place="inline">若見衆生，
<lb n="0409c05" ed="X"/><lb n="0387b16" ed="R014"/>因我入覺，卽非常也。</p><p xml:id="pX09p0409c0509" cb:place="inline">除彼等者，除我、人及所度衆
<lb n="0409c06" ed="X"/><lb n="0387b17" ed="R014"/>生等相，是不顚倒。</p><p xml:id="pX09p0409c0608" cb:place="inline">故天親云：遠離依止身見衆生
<lb n="0409c07" ed="X"/><lb n="0387b18" ed="R014"/>等相故。</p><p xml:id="pX09p0409c0704" cb:place="inline">無著亦云：<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c0701" n="0409c0701"/><anchor xml:id="beg0409c0701" n="0409c0701"/>已<anchor xml:id="end0409c0701"/>斷我見，得自行平等相故，信
<lb n="0409c08" ed="X"/><lb n="0388a01" ed="R014"/>解自他平等。</p><p xml:id="pX09p0409c0806" cb:place="inline">上來總是彼經：實無衆生得滅度者
<lb n="0409c09" ed="X"/><lb n="0388a02" ed="R014"/><note place="inline">常心</note>，若有我人等相，卽非菩薩<note place="inline">不顚倒心</note>。</p><p xml:id="pX09p0409c0917" cb:place="inline">三通結離邪。</p></cb:div>
<lb n="0409c10" ed="X"/><lb n="0388a03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0409c1001">如是發心，不墮邪見。</p></cb:div>
<lb n="0409c11" ed="X"/><lb n="0388a04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409c1101">偈中文五，依次長行，但文略耳。</p><p xml:id="pX09p0409c1113" cb:place="inline">一示明師令事，五
<lb n="0409c12" ed="X"/><lb n="0388a05" ed="R014"/>句。</p></cb:div>
<lb n="0409c13" ed="X"/><lb n="0388a06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0409c1301">爾時，世尊欲重宣此義而說偈言：</p>
<lb n="0409c14" ed="X"/><lb n="0388a07" ed="R014"/><lg xml:id="lgX09p0409c1401" type="regular"><l>普覺汝當知，</l><l>末世諸衆生，</l><l>欲求善知識，</l>
<lb n="0409c15" ed="X"/><lb n="0388a08" ed="R014"/><l>應當求正見，</l><l>心遠二乘法。</l></lg></cb:div>
<lb n="0409c16" ed="X"/><lb n="0388a09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409c1601">二分別四病令除，二句。</p></cb:div>
<lb n="0409c17" ed="X"/><lb n="0388a10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0409c1701"><l>法中除四病，</l><l>謂作止任滅。</l></lg></cb:div>
<lb n="0409c18" ed="X"/><lb n="0388a11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409c1801">三辨事師之心，五句。</p></cb:div>
<lb n="0409c19" ed="X"/><lb n="0388a12" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0409c1901" type="regular"><l>親近無憍慢，</l><l>遠離無瞋恨。</l><l>見種種境界，</l>
<lb n="0409c20" ed="X"/><lb n="0388a13" ed="R014"/><l>心當生希有，</l><l>還如佛出世。</l></lg></cb:div>
<lb n="0409c21" ed="X"/><lb n="0388a14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409c2101">還如佛出世者，長行達<anchor xml:id="nkr_note_add_0409c2101" n="0409c2101"/><anchor xml:id="beg0409c2101" n="0409c2101"/>己<anchor xml:id="end0409c2101"/>同凡，此乃敬師如佛。</p><p xml:id="pX09p0409c2119" cb:place="inline">四
<lb n="0409c22" ed="X"/><lb n="0388a15" ed="R014"/>明除病之行，二句。</p></cb:div>
<lb n="0409c23" ed="X"/><lb n="0388a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0409c2301"><l>不犯非律儀，</l><l>戒根永淸淨。</l></lg></cb:div>
<lb n="0409c24" ed="X"/><lb n="0388a17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0409c2401">但頌能治也，以所治憎愛，是犯律因，云未解脫，亦
<pb n="0410a" ed="X" xml:id="X09.0243.0410a"/>
<lb n="0410a01" ed="X"/><lb n="0388a18" ed="R014"/>違戒德，故此云：不犯及永淨也。</p><p xml:id="pX09p0410a0113" cb:place="inline">五顯發心深廣，一
<lb n="0410a02" ed="X"/><lb n="0388b01" ed="R014"/>偈半。</p></cb:div>
<lb n="0410a03" ed="X"/><lb n="0388b02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0410a0301" type="regular"><l>度一切衆生，</l><l>究竟入圓覺。</l><l>無彼我人相，</l>
<lb n="0410a04" ed="X"/><lb n="0388b03" ed="R014"/><l>常依止智慧，</l><l>便得超邪見，</l><l>正覺般涅槃。</l></lg></cb:div>
<lb n="0410a05" ed="X"/><lb n="0388b04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410a0501">初四句，如次頌四心，第五頌通結，第六潛具二果，
<lb n="0410a06" ed="X"/><lb n="0388b05" ed="R014"/>長無此有。</p><p xml:id="pX09p0410a0605" cb:place="inline">般涅槃之義，留對下「佛出現」文以釋。</p>
<lb n="0410a07" ed="X"/><lb n="0388b06" ed="R014"/><p xml:id="pX09p0410a0701">後一問答，道場加行，下根修證，得道之處，名曰道
<lb n="0410a08" ed="X"/><lb n="0388b07" ed="R014"/>場，謂於此處，誓志剋期，加功用行，以求證入，故名
<lb n="0410a09" ed="X"/><lb n="0388b08" ed="R014"/>加行。</p><p xml:id="pX09p0410a0903" cb:place="inline">下根修證者，謂雖信解前法，而障重心浮，須
<lb n="0410a10" ed="X"/><lb n="0388b09" ed="R014"/>入道場，自爲制勒，緣強境勝，則功用有期。</p><p xml:id="pX09p0410a1017" cb:place="inline">問：此入
<lb n="0410a11" ed="X"/><lb n="0388b10" ed="R014"/>道場，但是修前三觀，何得別爲大科？</p><p xml:id="pX09p0410a1115" cb:place="inline">答：觀行法門
<lb n="0410a12" ed="X"/><lb n="0388b11" ed="R014"/>雖同，修之方便有異，隨機施設故。故此文先結前
<lb n="0410a13" ed="X"/><lb n="0388b12" ed="R014"/>云：「若在伽藍，安處徒衆，隨分思察，如我<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a1301" n="0410a1301"/><anchor xml:id="beg0410a1301" n="0410a1301"/>已<anchor xml:id="end0410a1301"/>說」。結<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a1302" n="0410a1302"/><anchor xml:id="beg0410a1302" n="0410a1302"/>已<anchor xml:id="end0410a1302"/>
<lb n="0410a14" ed="X"/><lb n="0388b13" ed="R014"/>然後說道場儀式，故知別是一段矣。</p><p xml:id="pX09p0410a1415" cb:place="inline">若約四分科
<lb n="0410a15" ed="X"/><lb n="0388b14" ed="R014"/>經，此當其證修三觀中有證相故。</p><p xml:id="pX09p0410a1514" cb:place="inline">文四：初三。</p><p xml:id="pX09p0410a1518" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb n="0410a16" ed="X"/><lb n="0388b15" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410a1601">於是圓覺菩薩在大衆中，卽從座起，頂禮佛足，右遶
<lb n="0410a17" ed="X"/><lb n="0388b16" ed="R014"/>三帀，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb n="0410a18" ed="X"/><lb n="0388b17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410a1801">解曰：菩薩名圓覺者，可引前文。</p><p xml:id="pX09p0410a1813" cb:place="inline">再示正陳，中二：一
<lb n="0410a19" ed="X"/><lb n="0388b18" ed="R014"/>慶前。</p></cb:div>
<lb n="0410a20" ed="X"/><lb n="0389a01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410a2001">大悲世尊，爲我等輩，廣說淨覺種種方便，令末世衆
<lb n="0410a21" ed="X"/><lb n="0389a02" ed="R014"/>生，有大增益。</p></cb:div>
<lb n="0410a22" ed="X"/><lb n="0389a03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410a2201">解之可知。</p><p xml:id="pX09p0410a2205" cb:place="inline">二請後。</p></cb:div>
<lb n="0410a23" ed="X"/><lb n="0389a04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410a2301">世尊，我等今者，<anchor xml:id="nkr_note_add_0410a2301" n="0410a2301"/><anchor xml:id="beg0410a2301" n="0410a2301"/>已<anchor xml:id="end0410a2301"/>得開悟，若佛滅後末世衆生，未得
<lb n="0410a24" ed="X"/><lb n="0389a05" ed="R014"/>悟者，云何安居，修此圓覺淸淨境界？此圓覺中三種
<pb n="0410b" ed="X" xml:id="X09.0243.0410b"/>
<lb n="0410b01" ed="X"/><lb n="0389a06" ed="R014"/>淨觀，以何爲首？唯願大悲，爲諸大衆及末世衆生，施
<lb n="0410b02" ed="X"/><lb n="0389a07" ed="R014"/>大饒益。</p></cb:div>
<lb n="0410b03" ed="X"/><lb n="0389a08" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410b0301">解曰：此有四節：初躡慶前；二「若佛」下明所爲；三「云
<lb n="0410b04" ed="X"/><lb n="0389a09" ed="R014"/>何」下正請，於中二：初問道場，後「此圓覺」下問加行；
<lb n="0410b05" ed="X"/><lb n="0389a10" ed="R014"/>四唯願下結請。</p><p xml:id="pX09p0410b0507" cb:place="inline">後三展虔誠。</p></cb:div>
<lb n="0410b06" ed="X"/><lb n="0389a11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410b0601">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0410b0601" n="0410b0601"/><anchor xml:id="beg0410b0601" n="0410b0601"/>已<anchor xml:id="end0410b0601"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb n="0410b07" ed="X"/><lb n="0389a12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410b0701">二讚許。</p></cb:div>
<lb n="0410b08" ed="X"/><lb n="0389a13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410b0801">爾時，世尊吿圓覺菩薩言：善哉善哉，善男子，汝等乃
<lb n="0410b09" ed="X"/><lb n="0389a14" ed="R014"/>能問於如來如是方便，以大饒益，施諸衆生，汝今諦
<lb n="0410b10" ed="X"/><lb n="0389a15" ed="R014"/>聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb n="0410b11" ed="X"/><lb n="0389a16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410b1101">三佇聽。</p></cb:div>
<lb n="0410b12" ed="X"/><lb n="0389a17" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410b1201">時圓覺菩薩奉敎歡喜，及諸大衆，默然而聽。</p></cb:div>
<lb n="0410b13" ed="X"/><lb n="0389a18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410b1301">四正說長行，中二：一答道場；二答加行。</p><p xml:id="pX09p0410b1316" cb:place="inline">初中二：一
<lb n="0410b14" ed="X"/><lb n="0389b01" ed="R014"/>結前。</p></cb:div>
<lb n="0410b15" ed="X"/><lb n="0389b02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410b1501">善男子，一切衆生，若佛住世，若佛滅後，若法末時，有
<lb n="0410b16" ed="X"/><lb n="0389b03" ed="R014"/>諸衆生，具大乘性，信佛祕密大圓覺心，欲修行者，若
<lb n="0410b17" ed="X"/><lb n="0389b04" ed="R014"/>在伽藍，安處徒衆，有緣事故，隨分思察，如我<anchor xml:id="nkr_note_add_0410b1701" n="0410b1701"/><anchor xml:id="beg0410b1701" n="0410b1701"/>已<anchor xml:id="end0410b1701"/>說。</p></cb:div>
<lb n="0410b18" ed="X"/><lb n="0389b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410b1801">解曰：佛滅後者，正法、像法。</p><p xml:id="pX09p0410b1811" cb:place="inline">法末時者，卽是末法。</p><p xml:id="pX09p0410b1819" cb:place="inline">具
<lb n="0410b19" ed="X"/><lb n="0389b06" ed="R014"/>大乘性者，宿有聞熏之種，不同唯識永揀餘性。</p><p xml:id="pX09p0410b1919" cb:place="inline">信
<lb n="0410b20" ed="X"/><lb n="0389b07" ed="R014"/>佛等者，聞慧初開。</p><p xml:id="pX09p0410b2008" cb:place="inline">欲修行者，菩提心發。</p><p xml:id="pX09p0410b2016" cb:place="inline">若在等者，
<lb n="0410b21" ed="X"/><lb n="0389b08" ed="R014"/>指前普眼門及三觀諸輪所說。</p><p xml:id="pX09p0410b2113" cb:place="inline">隨分思察者，謂圓
<lb n="0410b22" ed="X"/><lb n="0389b09" ed="R014"/>機菩薩，不滯空閑，種種運爲，作諸利益，廣度群品，
<lb n="0410b23" ed="X"/><lb n="0389b10" ed="R014"/>備學法門，隨其閑暇分中，則便思察三觀，故言隨
<lb n="0410b24" ed="X"/><lb n="0389b11" ed="R014"/>分，非謂見解未圓名爲隨分。</p><p xml:id="pX09p0410b2412" cb:place="inline">二正說，文三：一道場
<pb n="0410c" ed="X" xml:id="X09.0243.0410c"/>
<lb n="0410c01" ed="X"/><lb n="0389b12" ed="R014"/>期限；二限內修行；三誡取邪證。</p><p xml:id="pX09p0410c0113" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb n="0410c02" ed="X"/><lb n="0389b13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410c0201">若復無有佗事因緣，卽建道場，當立期限，若立長期
<lb n="0410c03" ed="X"/><lb n="0389b14" ed="R014"/>百二十日，中期百日，下期八十日，安置淨居。</p></cb:div>
<lb n="0410c04" ed="X"/><lb n="0389b15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410c0401">解曰：無佗緣者，菩薩逢益，卽爲遇緣，且赴如《法華》
<lb n="0410c05" ed="X"/><lb n="0389b16" ed="R014"/>中「官事當行」之類。若無勝利，須建道場，剋志加功，
<lb n="0410c06" ed="X"/><lb n="0389b17" ed="R014"/>以期聖果，卽三期皆是自利，爲揀利佗，故名無佗
<lb n="0410c07" ed="X"/><lb n="0389b18" ed="R014"/>事。</p><p xml:id="pX09p0410c0702" cb:place="inline">亦可：王、賊、命難，名爲佗事。</p><p xml:id="pX09p0410c0712" cb:place="inline">定三期者，過則情生
<lb n="0410c08" ed="X"/><lb n="0390a01" ed="R014"/>疲厭，少則功行未圓，故量剋三時，亦無別義。</p><p xml:id="pX09p0410c0818" cb:place="inline">然約
<lb n="0410c09" ed="X"/><lb n="0390a02" ed="R014"/>三根配之，有其二意：</p><p xml:id="pX09p0410c0909" cb:place="inline">一約障盡難易，配長期下根、
<lb n="0410c10" ed="X"/><lb n="0390a03" ed="R014"/>中期中根、下期上根。</p><p xml:id="pX09p0410c1009" cb:place="inline">二約精進懈怠配者，卽反於
<lb n="0410c11" ed="X"/><lb n="0390a04" ed="R014"/>此根有利鈍，期有遠近，對病設藥，斯之謂歟。</p><p xml:id="pX09p0410c1118" cb:place="inline">後安
<lb n="0410c12" ed="X"/><lb n="0390a05" ed="R014"/>置淨居者，欲使內外淸淨，身心潔白，事理稱可。</p></cb:div>
<lb n="0410c13" ed="X"/><lb n="0390a06" ed="R014"/>
<lb n="0410c14" ed="X"/><lb n="0390a07" ed="R014"/><cb:juan n="3c" fun="close"><cb:jhead>大方廣圓覺經大疏下卷之三</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0410c15" ed="X"/><lb n="0390a08" ed="R014"/><cb:div type="w"><head>音釋</head>
<lb n="0410c16" ed="X"/><lb n="0390a09" ed="R014"/><cb:div type="note"><entry><form>摶</form><cb:def><p xml:id="pX09p0410c1602" cb:place="inline"><note place="inline">音團，揑聚也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>梯<g ref="#CB04775">櫈</g></form><cb:def><p xml:id="pX09p0410c1609" cb:place="inline"><note place="inline">梯，天黎切，體平聲，木階也。<g ref="#CB04775">櫈</g>，音鐙，几屬</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div>
<lb n="0410c17" ed="X"/>
<lb n="0410c18" ed="X"/>
<lb n="0410c19" ed="X"/>
<lb n="0410c20" ed="X"/><lb n="0390a12" ed="R014"/><cb:juan n="3d" fun="open"><cb:mulu n="3d" type="卷">下卷之四</cb:mulu><cb:jhead>大方廣圓覺經大疏下卷之四</cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0410c21" ed="X"/><lb n="0390a13" ed="R014"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">終南山</name><name role="" type="person">草堂寺</name>沙門宗密述</byline>
<lb n="0410c22" ed="X"/><lb n="0390a14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0410c2201">二限內修行，文二：一明道場行相；二明遇夏安居。</p>
<lb n="0410c23" ed="X"/><p xml:id="pX09p0410c2301"><lb n="0390a15" ed="R014"/>初，文二：一明隨相用心。</p></cb:div>
<lb n="0410c24" ed="X"/><lb n="0390a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0410c2401">若佛現在，當正思惟，若佛滅後，施設形像，心存目想，
<pb n="0411a" ed="X" xml:id="X09.0243.0411a"/>
<lb n="0411a01" ed="X"/><lb n="0390a17" ed="R014"/>生正憶念，還同如來常住之日，懸諸幡華，經三七日，
<lb n="0411a02" ed="X"/><lb n="0390a18" ed="R014"/>稽首十方諸佛名字，求哀懺悔，遇善境界，得心輕安。</p></cb:div>
<lb n="0411a03" ed="X"/><lb n="0390b01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0411a0301">解曰：於中三節，初明佛在世行相。</p><p xml:id="pX09p0411a0314" cb:place="inline">正思惟者，當知
<lb n="0411a04" ed="X"/><lb n="0390b02" ed="R014"/>唯心，無外境界。</p><p xml:id="pX09p0411a0407" cb:place="inline">次「若佛」下，明佛滅後行相。</p><p xml:id="pX09p0411a0417" cb:place="inline">心存目
<lb n="0411a05" ed="X"/><lb n="0390b03" ed="R014"/>想等者，明設像之意，謂大師去世，不覩眞儀，設像
<lb n="0411a06" ed="X"/><lb n="0390b04" ed="R014"/>諦觀，引心入法，相卽無相，卽見如來。</p><p xml:id="pX09p0411a0615" cb:place="inline">亦可：想佛眞
<lb n="0411a07" ed="X"/><lb n="0390b05" ed="R014"/>身，常住不滅。</p><p xml:id="pX09p0411a0706" cb:place="inline">懸幡華者，嚴飾壇場。</p><p xml:id="pX09p0411a0714" cb:place="inline">經三七日者，去
<lb n="0411a08" ed="X"/><lb n="0390b06" ed="R014"/>其久近，無別所表。</p><p xml:id="pX09p0411a0808" cb:place="inline">稽首十方諸佛名字，求哀懺悔
<lb n="0411a09" ed="X"/><lb n="0390b07" ed="R014"/>等者，准諸經論，開合不同，或二<note place="inline">《善戒經》唯懺悔迴向</note>、三<note place="inline">《智論》
<lb n="0411a10" ed="X"/><lb n="0390b08" ed="R014"/>云，晝夜三時，各行三事，謂懺悔、勸請、隨喜，功德無盡，轉得近佛</note>、五<note place="inline">《十住婆沙》加禮拜、迴向，卽常所用晨
<lb n="0411a11" ed="X"/><lb n="0390b09" ed="R014"/>朝之文，唯除發願，發願是闍王說矣。《起信》亦同，文云，應當勇猛精懃，晝夜六時，禮佛懺悔勸請隨喜迴向，
<lb n="0411a12" ed="X"/><lb n="0390b10" ed="R014"/>常不休息</note>。</p><p xml:id="pX09p0411a1205" cb:place="inline">其最備者，卽《離垢慧菩薩所問禮佛法經》，總
<lb n="0411a13" ed="X"/><lb n="0390b11" ed="R014"/>有八種<note place="inline">通說其益，則俱能遠離垢障，速證佛果，若別說者，各如注配也</note>：一供養<note place="inline">除慳
<lb n="0411a14" ed="X"/><lb n="0390b12" ed="R014"/>貪障，感大財富</note>，二讚佛<note place="inline">除惡口障，得無礙辨</note>，三禮佛<note place="inline">除我慢障，得尊貴身</note>，四懺
<lb n="0411a15" ed="X"/><lb n="0390b13" ed="R014"/>悔<note place="inline">除三四障，依正具足</note>，五勸請<note place="inline">除謗法障，多聞智慧</note>，六隨喜<note place="inline">除嫉妬障，得大眷屬</note>，
<lb n="0411a16" ed="X"/><lb n="0390b14" ed="R014"/>七迴向<note place="inline">除狹劣障，成廣大善</note>，八發願<note place="inline">除退屈障，總持諸行</note>。</p><p xml:id="pX09p0411a1623" cb:place="inline">供養者，文云
<lb n="0411a17" ed="X"/><lb n="0390b15" ed="R014"/>「嚴持香華」等。</p><p xml:id="pX09p0411a1706" cb:place="inline">然有三種，謂財、法、觀行。</p><p xml:id="pX09p0411a1715" cb:place="inline">財供復有內
<lb n="0411a18" ed="X"/><lb n="0390b16" ed="R014"/>外事，皆可知。</p><p xml:id="pX09p0411a1806" cb:place="inline">其法供者，卽十法行，謂於敎法：書寫、
<lb n="0411a19" ed="X"/><lb n="0390b17" ed="R014"/>供養、轉施、聽聞、披讀、受持、開示、諷誦、思惟、修習。</p><p xml:id="pX09p0411a1919" cb:place="inline">又
<lb n="0411a20" ed="X"/><lb n="0390b18" ed="R014"/>新《華嚴》云：「諸供養中，法供養最<note place="inline">七行</note>，所謂如說修行，
<lb n="0411a21" ed="X"/><lb n="0391a01" ed="R014"/>利益、攝受衆生，乃至不離菩提心」等。</p><p xml:id="pX09p0411a2115" cb:place="inline">然稱法施，卽
<lb n="0411a22" ed="X"/><lb n="0391a02" ed="R014"/>法供養，如善德受敎，喜見燒身。</p><p xml:id="pX09p0411a2213" cb:place="inline">觀行供養者，華嚴
<lb n="0411a23" ed="X"/><lb n="0391a03" ed="R014"/>緣起平等章云，菩薩凡所施<anchor xml:id="nkr_note_add_0411a2301" n="0411a2301"/><anchor xml:id="beg0411a2301" n="0411a2301"/>設，<anchor xml:id="end0411a2301"/>乃至一香、一華、一
<lb n="0411a24" ed="X"/><lb n="0391a04" ed="R014"/>衣、一蓋、一供養具，皆稱眞理，等虗空界，卽以全法
<pb n="0411b" ed="X" xml:id="X09.0243.0411b"/>
<lb n="0411b01" ed="X"/><lb n="0391a05" ed="R014"/>之身，遊諸佛刹，稱眞之物，供養於佛等。</p><p xml:id="pX09p0411b0116" cb:place="inline">彼經又云：
<lb n="0411b02" ed="X"/><lb n="0391a06" ed="R014"/>我以普賢行願力故，華香、音樂、衣服等，一一量如
<lb n="0411b03" ed="X"/><lb n="0391a07" ed="R014"/>須彌，諸香油燈，燈炷一一如<name role="" type="person">須彌山</name>，燈油一一如
<lb n="0411b04" ed="X"/><lb n="0391a08" ed="R014"/>大海水。卽同「願此香華雲，遍滿十方界」等。</p><p xml:id="pX09p0411b0417" cb:place="inline">讚佛者，
<lb n="0411b05" ed="X"/><lb n="0391a09" ed="R014"/>情發於中，而形於言，言之不足，故歌咏之，諸經讚
<lb n="0411b06" ed="X"/><lb n="0391a10" ed="R014"/>詞甚多，不可繁列。</p><p xml:id="pX09p0411b0608" cb:place="inline">禮佛者，准魏朝勒那三藏禮佛
<lb n="0411b07" ed="X"/><lb n="0391a11" ed="R014"/>觀門，優劣有七：</p><p xml:id="pX09p0411b0707" cb:place="inline">一我慢禮：身依次立，心無恭敬，高
<lb n="0411b08" ed="X"/><lb n="0391a12" ed="R014"/>尊自得，耻於下問，如碓上下。</p><p xml:id="pX09p0411b0812" cb:place="inline">二唱和禮：徒肅形儀，
<lb n="0411b09" ed="X"/><lb n="0391a13" ed="R014"/>心無淨想，高聲喧雜，詞句渾亂。</p><p xml:id="pX09p0411b0913" cb:place="inline"><note place="inline">上二非儀</note></p><p xml:id="pX09p0411b0917" cb:place="inline">三恭敬禮：敬
<lb n="0411b10" ed="X"/><lb n="0391a14" ed="R014"/>從心發，運於身口，五輪著地<note place="inline">斷道離蓋，住通具眼，右膝正覺，左膝不邪，
<lb n="0411b11" ed="X"/><lb n="0391a15" ed="R014"/>右手動地，左手攝外，頂得頂相</note>，言發情懇，聞唱佛名，便念佛身，莊
<lb n="0411b12" ed="X"/><lb n="0391a16" ed="R014"/>嚴晃曜，心想成就<note place="inline">云云此通人天二乘，及六度菩薩宗敎中禮也</note>。</p><p xml:id="pX09p0411b1226" cb:place="inline">四無相
<lb n="0411b13" ed="X"/><lb n="0391a17" ed="R014"/>禮：發智淸淨，解佛境界，深入法性，離能所相，自淨
<lb n="0411b14" ed="X"/><lb n="0391a18" ed="R014"/>身心，蕩蕩無礙<note place="inline">始敎空宗也，空是大乘初門故</note>。</p><p xml:id="pX09p0411b1419" cb:place="inline">五起用禮：觀自身
<lb n="0411b15" ed="X"/><lb n="0391b01" ed="R014"/>心，及一切佛，不離法界，如影在鏡，諸行位地，因緣
<lb n="0411b16" ed="X"/><lb n="0391b02" ed="R014"/>果報，一一皆爾，故普運身心，遍禮一切<note place="inline">終敎中從禮起用也</note>。</p>
<lb n="0411b17" ed="X"/><p xml:id="pX09p0411b1701"><lb n="0391b03" ed="R014"/>六內觀禮：但禮身內法身眞佛，不緣佗佛，若外有
<lb n="0411b18" ed="X"/><lb n="0391b04" ed="R014"/>可觀，邪人行逕，若能返照，解脫有期<note place="inline">終敎中顯實宗也，不計空
<lb n="0411b19" ed="X"/><lb n="0391b05" ed="R014"/>色，直見本覺眞性，如《論》中「心體離念」等，此意以背塵合覺，爲歸依禮敬也</note>。</p><p xml:id="pX09p0411b1929" cb:place="inline">七實相禮：若
<lb n="0411b20" ed="X"/><lb n="0391b06" ed="R014"/>內若外，若凡若佛，同一實相，見佛可禮，亦是邪見，
<lb n="0411b21" ed="X"/><lb n="0391b07" ed="R014"/>觀身實相，觀佛亦然，安心寂滅，名平等禮。</p><p xml:id="pX09p0411b2117" cb:place="inline">故文殊
<lb n="0411b22" ed="X"/><lb n="0391b08" ed="R014"/>云：「不生不滅故，敬禮無所觀」等<note place="inline">頓敎禮也，卽心見境界佛，卽境見唯
<lb n="0411b23" ed="X"/><lb n="0391b09" ed="R014"/>心佛，不取眞棄假，泯絕無寄，但得如此，於法自然，常冥法界，常禮諸佛。亦可第四空觀，禮眞諦佛，五假觀，
<lb n="0411b24" ed="X"/><lb n="0391b10" ed="R014"/>禮俗諦佛，六中觀，禮第一義諦佛，此門則三觀一心，禮三諦一境佛</note>。</p><p xml:id="pX09p0411b2427" cb:place="inline">廣如彼說。</p><p xml:id="pX09p0411b2431" cb:place="inline">淸涼
<pb n="0411c" ed="X" xml:id="X09.0243.0411c"/>
<lb n="0411c01" ed="X"/><lb n="0391b11" ed="R014"/>大師，又加八大悲禮、九總攝禮、十帝網禮，以圓十
<lb n="0411c02" ed="X"/><lb n="0391b12" ed="R014"/>數，順其宗矣<note place="inline">《行願經》云，一一佛所現不可說不可說佛刹微塵數身，一一身遍禮不可說不
<lb n="0411c03" ed="X"/><lb n="0391b13" ed="R014"/>可說佛刹微塵數佛，盡虗空界，無有窮盡，念念相續，三業無疲</note>。</p><p xml:id="pX09p0411c0325" cb:place="inline">今經旣是隨相門
<lb n="0411c04" ed="X"/><lb n="0391b14" ed="R014"/>中，且當第三、第五禮也，餘在下離相攝念中。</p><p xml:id="pX09p0411c0418" cb:place="inline">懺悔
<lb n="0411c05" ed="X"/><lb n="0391b15" ed="R014"/>者，具云懺摩，此云悔過。</p><p xml:id="pX09p0411c0510" cb:place="inline">若別說者，懺名陳露先罪，
<lb n="0411c06" ed="X"/><lb n="0391b16" ed="R014"/>悔名改往修來。滅除三障、四障，成淨戒善。</p><p xml:id="pX09p0411c0617" cb:place="inline">三障者，
<lb n="0411c07" ed="X"/><lb n="0391b17" ed="R014"/>如《佛名經》說，罪雖無量，不出其三：一煩惱<note place="inline">怨斷慧命，賊劫
<lb n="0411c08" ed="X"/><lb n="0391b18" ed="R014"/>善法，瀑河覉鎻</note>，二業<note place="inline">巧作六道，令各不同，懺之有三，一伏二轉三滅，然小乘，唯時定、報不定者方除，
<lb n="0411c09" ed="X"/><lb n="0392a01" ed="R014"/>大乘一切皆滅。又善心懺罪，卽上下品類歒對，若智斷煩惱，及防未起之罪，則上敵下，下敵上</note>，三果
<lb n="0411c10" ed="X"/><lb n="0392a02" ed="R014"/>報<note place="inline">時至，非空非海、山、石、方所，脫之不受，唯懺乃滅</note>，此三能障聖道及以人
<lb n="0411c11" ed="X"/><lb n="0392a03" ed="R014"/>天，故名爲障。</p><p xml:id="pX09p0411c1106" cb:place="inline">此三滅者，八萬塵勞，皆悉淸淨。</p><p xml:id="pX09p0411c1118" cb:place="inline">四障
<lb n="0411c12" ed="X"/><lb n="0392a04" ed="R014"/>者，《華嚴･隨好品》中加一見障<note place="inline">見及煩惱利鈍分異，業報則因果分異故</note>。</p>
<lb n="0411c13" ed="X"/><p xml:id="pX09p0411c1301"><lb n="0392a05" ed="R014"/>然欲懺者，先知展轉起由，由無始不覺，起貪瞋癡
<lb n="0411c14" ed="X"/><lb n="0392a06" ed="R014"/><note place="inline">煩惱也，是業之因也</note>，發身口意<note place="inline">能發是三業故，唯識說，皆思爲體，所發是造業具，故《梵行
<lb n="0411c15" ed="X"/><lb n="0392a07" ed="R014"/>品》開之成六也</note>，造一切業<note place="inline">善惡不動，是所造業體也</note>，受諸苦惱<note place="inline">報障也，受有順
<lb n="0411c16" ed="X"/><lb n="0392a08" ed="R014"/>現生後，故《婆沙》云三三合九種，從三煩惱生</note>。</p><p xml:id="pX09p0411c1618" cb:place="inline">然懺有二意：若約責心，四
<lb n="0411c17" ed="X"/><lb n="0392a09" ed="R014"/>障俱懺；若就所作，唯懺惡業。</p><p xml:id="pX09p0411c1712" cb:place="inline">於中復有二種：</p><p xml:id="pX09p0411c1718" cb:place="inline">一若
<lb n="0411c18" ed="X"/><lb n="0392a10" ed="R014"/>犯遮罪，先當依敎作法悔之；</p><p xml:id="pX09p0411c1812" cb:place="inline">二若犯性罪，復須起
<lb n="0411c19" ed="X"/><lb n="0392a11" ed="R014"/>行。</p><p xml:id="pX09p0411c1902" cb:place="inline">起行復二：一事理；二順逆。</p><p xml:id="pX09p0411c1912" cb:place="inline">初中，事如《方等》<note place="inline">嚴場香塗，
<lb n="0411c20" ed="X"/><lb n="0392a12" ed="R014"/>圓壇高座，請二十四尊，設饍，新衣或洗，七齊三浴，請一內外律者，受二十四戒，對師說罪，要八日十五日，
<lb n="0411c21" ed="X"/><lb n="0392a13" ed="R014"/>常以七日爲期，此不可減也</note>、《佛名經》等<note place="inline">歸三寶，興七心，一慚愧、二恐怖、三厭離、四發菩
<lb n="0411c22" ed="X"/><lb n="0392a14" ed="R014"/>提心、五怨親平等、六念佛報恩、七觀罪性空</note>，通於萬行<note place="inline">方等唯事佛名理事</note>。</p><p xml:id="pX09p0411c2230" cb:place="inline">理如
<lb n="0411c23" ed="X"/><lb n="0392a15" ed="R014"/>《淨名》，觀罪性空，不在內外等。</p><p xml:id="pX09p0411c2312" cb:place="inline">難曰：觀罪性空，罪卽
<lb n="0411c24" ed="X"/><lb n="0392a16" ed="R014"/>滅者，觀福性空，福亦應滅？</p><p xml:id="pX09p0411c2411" cb:place="inline">答曰：不也。以罪違性，福
<pb n="0412a" ed="X" xml:id="X09.0243.0412a"/>
<lb n="0412a01" ed="X"/><lb n="0392a17" ed="R014"/>順性故。眞性望罪是能治，能治顯時，所治之罪卽
<lb n="0412a02" ed="X"/><lb n="0392a18" ed="R014"/>滅。望福是能生，能生顯時，所生之福無盡。故《金剛
<lb n="0412a03" ed="X"/><lb n="0392b01" ed="R014"/>經》云：無住相布施，福德如虗空等。《普賢觀經》及《華
<lb n="0412a04" ed="X"/><lb n="0392b02" ed="R014"/>嚴･隨好品》具二種懺。</p><p xml:id="pX09p0412a0409" cb:place="inline">《觀經》明晝夜精懃，禮佛卽是
<lb n="0412a05" ed="X"/><lb n="0392b03" ed="R014"/>事懺。觀心無心，從顚倒起。若欲懺悔者，端坐念實
<lb n="0412a06" ed="X"/><lb n="0392b04" ed="R014"/>相，卽是理懺。</p><p xml:id="pX09p0412a0606" cb:place="inline">《隨好品》中，等衆生界善身語意業，悔
<lb n="0412a07" ed="X"/><lb n="0392b05" ed="R014"/>除諸障，卽是事懺。觀諸業性，非十方來，止住於心，
<lb n="0412a08" ed="X"/><lb n="0392b06" ed="R014"/>從顚倒生，無有住處等，卽是理懺。</p><p xml:id="pX09p0412a0814" cb:place="inline">事懺除末，理懺
<lb n="0412a09" ed="X"/><lb n="0392b07" ed="R014"/>拔根。</p><p xml:id="pX09p0412a0903" cb:place="inline">二順逆者，准天台止觀，須達順逆十心，謂先
<lb n="0412a10" ed="X"/><lb n="0392b08" ed="R014"/>識十種順生死心，以爲所治：</p><p xml:id="pX09p0412a1012" cb:place="inline">一妄計我人，起於身
<lb n="0412a11" ed="X"/><lb n="0392b09" ed="R014"/>見；</p><p xml:id="pX09p0412a1102" cb:place="inline">二內具煩惱，外遇惡緣，我心增盛；</p><p xml:id="pX09p0412a1115" cb:place="inline">三內外旣具，
<lb n="0412a12" ed="X"/><lb n="0392b10" ed="R014"/>滅善心事，不喜佗善；</p><p xml:id="pX09p0412a1209" cb:place="inline">四縱恣三業，無惡不爲；</p><p xml:id="pX09p0412a1218" cb:place="inline">五事
<lb n="0412a13" ed="X"/><lb n="0392b11" ed="R014"/>雖不廣，惡心遍布；</p><p xml:id="pX09p0412a1308" cb:place="inline">六惡心相續，晝夜不斷；</p><p xml:id="pX09p0412a1317" cb:place="inline">七覆諱
<lb n="0412a14" ed="X"/><lb n="0392b12" ed="R014"/>過失，不欲人知；</p><p xml:id="pX09p0412a1407" cb:place="inline">八虜扈抵突，不畏惡道；</p><p xml:id="pX09p0412a1416" cb:place="inline">九無慚無
<lb n="0412a15" ed="X"/><lb n="0392b13" ed="R014"/>愧，不懼凡聖；</p><p xml:id="pX09p0412a1506" cb:place="inline">十撥無因果，作一闡提。</p><p xml:id="pX09p0412a1515" cb:place="inline">從無始來，若
<lb n="0412a16" ed="X"/><lb n="0392b14" ed="R014"/>自及佗，無不皆爾。</p><p xml:id="pX09p0412a1608" cb:place="inline">次起逆生死心，從後翻破：一明
<lb n="0412a17" ed="X"/><lb n="0392b15" ed="R014"/>信因果；二慚愧剋責<note place="inline">屛罪慚天，顯罪愧人</note>；三怖畏惡道<note place="inline">翻抵突也</note>；
<lb n="0412a18" ed="X"/><lb n="0392b16" ed="R014"/>四不覆瑕疵<note place="inline">翻覆</note>；五斷相續心<note place="inline">如再犯王法，及吐<anchor xml:id="nkr_note_add_0412a1801" n="0412a1801"/><anchor xml:id="beg0412a1801" n="0412a1801"/>已<anchor xml:id="end0412a1801"/>還食</note>；六發菩
<lb n="0412a19" ed="X"/><lb n="0392b17" ed="R014"/>提心<note place="inline">心等虗空，翻前惡遍</note>；七修功補過<note place="inline">翻前縱惡</note>；八守護正法<note place="inline">翻前
<lb n="0412a20" ed="X"/><lb n="0392b18" ed="R014"/>滅善</note>；九念十方佛<note place="inline">翻惡緣也</note>；十觀罪性空<note place="inline">見無我也</note>。</p><p xml:id="pX09p0412a2021" cb:place="inline">若具此者，
<lb n="0412a21" ed="X"/><lb n="0393a01" ed="R014"/>無罪不滅，若不解者，設入道場，徒爲勞苦。</p><p xml:id="pX09p0412a2117" cb:place="inline">然上理
<lb n="0412a22" ed="X"/><lb n="0393a02" ed="R014"/>事逆順，若皆相應，則一念懺悔功德，與無始惑業
<lb n="0412a23" ed="X"/><lb n="0393a03" ed="R014"/>齊等<note place="inline">義如《行願經》、《婆沙論》</note>。</p><p xml:id="pX09p0412a2311" cb:place="inline">勸請者，凡小自度，但懺而<anchor xml:id="nkr_note_add_0412a2301" n="0412a2301"/><anchor xml:id="beg0412a2301" n="0412a2301"/>已<anchor xml:id="end0412a2301"/>，菩薩
<lb n="0412a24" ed="X"/><lb n="0393a04" ed="R014"/>愍衆，故須勸請。</p><p xml:id="pX09p0412a2407" cb:place="inline">勸請有二：</p><p xml:id="pX09p0412a2411" cb:place="inline">一請轉法輪<note place="inline">偈云云</note>，謂知
<pb n="0412b" ed="X" xml:id="X09.0243.0412b"/>
<lb n="0412b01" ed="X"/><lb n="0393a05" ed="R014"/>聲如響，了法眞實，<anchor xml:id="nkr_note_add_0412b0101" n="0412b0101"/><anchor xml:id="beg0412b0101" n="0412b0101"/>畢<anchor xml:id="end0412b0101"/>竟無<anchor xml:id="nkr_note_add_0412b0102" n="0412b0102"/><anchor xml:id="beg0412b0102" n="0412b0102"/>主。<anchor xml:id="end0412b0102"/>知佛法輪所出生處，
<lb n="0412b02" ed="X"/><lb n="0393a06" ed="R014"/>卽常請常說，未曾失時。</p><p xml:id="pX09p0412b0210" cb:place="inline">二請佛住世<note place="inline">偈云云</note>，准《行願
<lb n="0412b03" ed="X"/><lb n="0393a07" ed="R014"/>經》三乘賢聖諸善知識，皆請住世。</p><p xml:id="pX09p0412b0314" cb:place="inline">然其義意，乃有
<lb n="0412b04" ed="X"/><lb n="0393a08" ed="R014"/>二請：</p><p xml:id="pX09p0412b0403" cb:place="inline">一隨相請，可知。</p><p xml:id="pX09p0412b0409" cb:place="inline">二稱性請，謂佛本常住，衆生
<lb n="0412b05" ed="X"/><lb n="0393a09" ed="R014"/>心垢業惡，故不能見，但依智離識，常作佛觀，心淸
<lb n="0412b06" ed="X"/><lb n="0393a10" ed="R014"/>智明，卽常見佛。此義如下「遍修三觀」中釋，故《行願
<lb n="0412b07" ed="X"/><lb n="0393a11" ed="R014"/>經》云，虗空界盡，乃至我此勸請無有窮盡，念念無
<lb n="0412b08" ed="X"/><lb n="0393a12" ed="R014"/>間，三業無厭<note place="inline">請說請住皆爾</note>。</p><p xml:id="pX09p0412b0812" cb:place="inline">隨喜者，隨所見佗善事而生
<lb n="0412b09" ed="X"/><lb n="0393a13" ed="R014"/>歡喜<note place="inline">又隨順歡喜也</note>，由昔不喜佗善故，今發隨喜心，而慶
<lb n="0412b10" ed="X"/><lb n="0393a14" ed="R014"/>悅彼，以除之也。准《行願經》於如來因果善根，及六
<lb n="0412b11" ed="X"/><lb n="0393a15" ed="R014"/>趣二乘一切菩薩所有功德，悉皆隨喜。佛爲最勝，
<lb n="0412b12" ed="X"/><lb n="0393a16" ed="R014"/>所以先明。《法華》則唯隨喜如來權實功德。</p><p xml:id="pX09p0412b1217" cb:place="inline">迴<note place="inline">迴轉</note>
<lb n="0412b13" ed="X"/><lb n="0393a17" ed="R014"/>向<note place="inline">趣向</note>者，迴<anchor xml:id="nkr_note_add_0412b1301" n="0412b1301"/><anchor xml:id="beg0412b1301" n="0412b1301"/>己<anchor xml:id="end0412b1301"/>修善，向於三處，謂實際、菩提、衆生<note place="inline">展局
<lb n="0412b14" ed="X"/><lb n="0393a18" ed="R014"/>成廣，如聲入角</note>。所以要此三者，凡是菩薩，必大悲下化，大
<lb n="0412b15" ed="X"/><lb n="0393b01" ed="R014"/>智上求，而離衆生及菩提相。又此三者，其必相資，
<lb n="0412b16" ed="X"/><lb n="0393b02" ed="R014"/>一卽具三，方成其一。</p><p xml:id="pX09p0412b1609" cb:place="inline">發願者，策勵運意爲發，希求
<lb n="0412b17" ed="X"/><lb n="0393b03" ed="R014"/>樂欲爲願，卽四弘誓，或五願也。彌綸諸行，直至菩
<lb n="0412b18" ed="X"/><lb n="0393b04" ed="R014"/>提，菩提心戒，以之爲體。</p><p xml:id="pX09p0412b1810" cb:place="inline">然上八重，生起有緖，謂發
<lb n="0412b19" ed="X"/><lb n="0393b05" ed="R014"/>心、香華供養、口讚、身禮，次洗滌法器，欣求法雨，攝
<lb n="0412b20" ed="X"/><lb n="0393b06" ed="R014"/>佗同<anchor xml:id="nkr_note_add_0412b2001" n="0412b2001"/><anchor xml:id="beg0412b2001" n="0412b2001"/>己<anchor xml:id="end0412b2001"/>，迴向三處，願皆成佛。</p><p xml:id="pX09p0412b2012" cb:place="inline">然《行願》雖云十種，但
<lb n="0412b21" ed="X"/><lb n="0393b07" ed="R014"/>於勸請、迴向中，開別義耳。</p><p xml:id="pX09p0412b2111" cb:place="inline">若不備斯理事，何成禮
<lb n="0412b22" ed="X"/><lb n="0393b08" ed="R014"/>懺觀門？故爲辨明，勿譏其廣。</p><p xml:id="pX09p0412b2212" cb:place="inline">末後兩句，道場獲益，
<lb n="0412b23" ed="X"/><lb n="0393b09" ed="R014"/>或見佛像，或覩光明，不作聖心。卽善境界，身心調
<lb n="0412b24" ed="X"/><lb n="0393b10" ed="R014"/>暢，輕利安和，神氣精明，肢體柔潤。</p><p xml:id="pX09p0412b2414" cb:place="inline">《論》中說，禮懺等
<pb n="0412c" ed="X" xml:id="X09.0243.0412c"/>
<lb n="0412c01" ed="X"/><lb n="0393b11" ed="R014"/>五事<anchor xml:id="nkr_note_add_0412c0101" n="0412c0101"/><anchor xml:id="beg0412c0101" n="0412c0101"/>已<anchor xml:id="end0412c0101"/>，亦結云「得免諸障，善根增長」。</p><p xml:id="pX09p0412c0115" cb:place="inline">天台止觀第
<lb n="0412c02" ed="X"/><lb n="0393b12" ed="R014"/>九門中善根發相，有其眞僞。</p><p xml:id="pX09p0412c0212" cb:place="inline">僞者，隨因所修數息
<lb n="0412c03" ed="X"/><lb n="0393b13" ed="R014"/>等禪<note place="inline">彼先說五停心觀發相後，始明此眞僞故</note>，所發之法，身手紛動，或
<lb n="0412c04" ed="X"/><lb n="0393b14" ed="R014"/>重或輕，或寒或熱，或念散善，或起惡覺，乃至憂喜
<lb n="0412c05" ed="X"/><lb n="0393b15" ed="R014"/>驚樂，此名邪定。若人念著，多好失心，或鬼神知之，
<lb n="0412c06" ed="X"/><lb n="0393b16" ed="R014"/>則加勢力，令發諸定、智辨、神通，感動世人，謂得道
<lb n="0412c07" ed="X"/><lb n="0393b17" ed="R014"/>果，乃至命終，墮鬼神道。若因此行惡，卽墮地獄。若
<lb n="0412c08" ed="X"/><lb n="0393b18" ed="R014"/>能知之，正心不著，卽當謝滅。</p><p xml:id="pX09p0412c0812" cb:place="inline">眞者，無有如上之法，
<lb n="0412c09" ed="X"/><lb n="0394a01" ed="R014"/>一一禪發，卽與信等相應，分明淸淨，內心悅樂，智
<lb n="0412c10" ed="X"/><lb n="0394a02" ed="R014"/>鑒分明，身意柔輭，微妙虗寂，厭患世間，唯忻出離。
<lb n="0412c11" ed="X"/><lb n="0394a03" ed="R014"/>若見此善根發時，應隨所宜，或止或觀，修令增長。</p>
<lb n="0412c12" ed="X"/><p xml:id="pX09p0412c1201"><lb n="0394a04" ed="R014"/>今經云「遇善境」，卽信等相應，次云「攝念」等，及下修
<lb n="0412c13" ed="X"/><lb n="0394a05" ed="R014"/>三觀，卽彼長養之意<note place="inline">隨相意</note>。</p><p xml:id="pX09p0412c1312" cb:place="inline">二明離相用心。</p></cb:div>
<lb n="0412c14" ed="X"/><lb n="0394a06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0412c1401">過三七日，一向攝念。</p></cb:div>
<lb n="0412c15" ed="X"/><lb n="0394a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0412c1501">解曰：亦名會緣入實，謂初以塵心麤重，令託勝相
<lb n="0412c16" ed="X"/><lb n="0394a08" ed="R014"/>爲緣，相旣皆虗，誠宜入實。</p><p xml:id="pX09p0412c1611" cb:place="inline">攝念者，《論》云，若修止者，
<lb n="0412c17" ed="X"/><lb n="0394a09" ed="R014"/>住於靜處，端坐正意，乃至心若馳散，卽當攝來，住
<lb n="0412c18" ed="X"/><lb n="0394a10" ed="R014"/>於正念。正念者當知唯心，無外境界。</p><p xml:id="pX09p0412c1815" cb:place="inline">然《論》與經，皆
<lb n="0412c19" ed="X"/><lb n="0394a11" ed="R014"/>先以禮懺等除惑業之濁，次以正念，攝馳散之動，
<lb n="0412c20" ed="X"/><lb n="0394a12" ed="R014"/>空而又寂，方能現佛境之像。</p><p xml:id="pX09p0412c2012" cb:place="inline">二明遇夏安居，文三：</p>
<lb n="0412c21" ed="X"/><p xml:id="pX09p0412c2101"><lb n="0394a13" ed="R014"/>一標異聲聞。</p></cb:div>
<lb n="0412c22" ed="X"/><lb n="0394a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0412c2201">若經夏首三月安居，當爲淸淨菩薩止住，心離聲聞，
<lb n="0412c23" ed="X"/><lb n="0394a15" ed="R014"/>不假徒衆，至安居日，卽於佛前作如是言：</p></cb:div>
<lb n="0412c24" ed="X"/><lb n="0394a16" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0412c2401">解曰：然建道場，或在伽藍，或於餘處，期限未滿，夏
<pb n="0413a" ed="X" xml:id="X09.0243.0413a"/>
<lb n="0413a01" ed="X"/><lb n="0394a17" ed="R014"/>首<anchor xml:id="nkr_note_add_0413a0101" n="0413a0101"/><anchor xml:id="beg0413a0101" n="0413a0101"/>已<anchor xml:id="end0413a0101"/>臨，入衆安居，則乖誓約。自終期限，又犯毗尼。
<lb n="0413a02" ed="X"/><lb n="0394a18" ed="R014"/>道場中人，由此疑惑，如來遠念，故爲辨明，爲俗乖
<lb n="0413a03" ed="X"/><lb n="0394b01" ed="R014"/>律卽非，因大廢小無失。故《決定毗尼經》說，持聲聞
<lb n="0413a04" ed="X"/><lb n="0394b02" ed="R014"/>戒是破菩薩戒，持菩薩戒是破聲聞戒。</p><p xml:id="pX09p0413a0416" cb:place="inline">心離聲聞
<lb n="0413a05" ed="X"/><lb n="0394b03" ed="R014"/>者，大小不同，次下卽說。</p><p xml:id="pX09p0413a0510" cb:place="inline">不假徒衆者，不必六和。</p><p xml:id="pX09p0413a0519" cb:place="inline">作
<lb n="0413a06" ed="X"/><lb n="0394b04" ed="R014"/>如是言，亦在下。</p><p xml:id="pX09p0413a0607" cb:place="inline">二正陳詞句。</p></cb:div>
<lb n="0413a07" ed="X"/><lb n="0394b05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0413a0701">我比丘、比丘尼、優婆塞、優婆夷某甲，踞菩薩乘，修寂
<lb n="0413a08" ed="X"/><lb n="0394b06" ed="R014"/>滅行，同入淸淨實相住持，以大圓覺爲我伽藍，身心
<lb n="0413a09" ed="X"/><lb n="0394b07" ed="R014"/>安居，平等性智，涅槃自性，無繫屬故，今我敬請，不依
<lb n="0413a10" ed="X"/><lb n="0394b08" ed="R014"/>聲聞，當與十方如來及大菩薩，三月安居，爲修菩薩
<lb n="0413a11" ed="X"/><lb n="0394b09" ed="R014"/>無上妙覺大因緣故，不繫徒衆。</p></cb:div>
<lb n="0413a12" ed="X"/><lb n="0394b10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0413a1201">解曰：比丘，梵語，此含三義，故存梵不譯，一怖魔，二
<lb n="0413a13" ed="X"/><lb n="0394b11" ed="R014"/>乞士，三淨戒。</p><p xml:id="pX09p0413a1306" cb:place="inline">尼者，女也，謂女比丘。</p><p xml:id="pX09p0413a1314" cb:place="inline">優婆塞、夷者，此
<lb n="0413a14" ed="X"/><lb n="0394b12" ed="R014"/>言近事男女，謂親近比丘、比丘尼，而承事故，小乘
<lb n="0413a15" ed="X"/><lb n="0394b13" ed="R014"/>局於二衆，大乘道俗俱霑。</p><p xml:id="pX09p0413a1511" cb:place="inline">踞者，居也。</p><p xml:id="pX09p0413a1515" cb:place="inline">菩薩乘者，揀
<lb n="0413a16" ed="X"/><lb n="0394b14" ed="R014"/>羊鹿車。</p><p xml:id="pX09p0413a1604" cb:place="inline">寂滅行者，揀四諦行。</p><p xml:id="pX09p0413a1612" cb:place="inline">藏海疏云：伽藍此云
<lb n="0413a17" ed="X"/><lb n="0394b15" ed="R014"/>衆園。園是衆居處故，圓覺則萬德所依，以八識海
<lb n="0413a18" ed="X"/><lb n="0394b16" ed="R014"/>澄，流注寂滅，體遍法界，故得名大，於四智中，則圓
<lb n="0413a19" ed="X"/><lb n="0394b17" ed="R014"/>鏡也。</p><p xml:id="pX09p0413a1903" cb:place="inline">身心安居者，身者五識身，依五色根故。心卽
<lb n="0413a20" ed="X"/><lb n="0394b18" ed="R014"/>第六意識，以五識取塵，意識分別，熏動心海，波浪
<lb n="0413a21" ed="X"/><lb n="0395a01" ed="R014"/>從生，故不名安。今意無分別，五不妄緣，識浪永寂，
<lb n="0413a22" ed="X"/><lb n="0395a02" ed="R014"/>與體一如，故名安也。身安故卽成所作智，心安故
<lb n="0413a23" ed="X"/><lb n="0395a03" ed="R014"/>妙觀察智。</p><p xml:id="pX09p0413a2305" cb:place="inline">平等性智者，比以四惑相應，妄計賴耶
<lb n="0413a24" ed="X"/><lb n="0395a04" ed="R014"/>爲自內我，於平等理中，起不平等見，今旣所緣性
<pb n="0413b" ed="X" xml:id="X09.0243.0413b"/>
<lb n="0413b01" ed="X"/><lb n="0395a05" ed="R014"/>寂，能緣七識自如如性皆同，故平等矣。</p><p xml:id="pX09p0413b0116" cb:place="inline">涅槃自性
<lb n="0413b02" ed="X"/><lb n="0395a06" ed="R014"/>無繫屬者，爲揀二乘，計著方處，今順法性，故無所
<lb n="0413b03" ed="X"/><lb n="0395a07" ed="R014"/>屬。</p><p xml:id="pX09p0413b0302" cb:place="inline">大因緣故者，不拘小節之意也。</p><p xml:id="pX09p0413b0314" cb:place="inline">然小大安居，略
<lb n="0413b04" ed="X"/><lb n="0395a08" ed="R014"/>有八異：</p><p xml:id="pX09p0413b0404" cb:place="inline">一所依異，別界圓覺；</p><p xml:id="pX09p0413b0412" cb:place="inline">二假實異，定實示現；</p>
<lb n="0413b05" ed="X"/><p xml:id="pX09p0413b0501"><lb n="0395a09" ed="R014"/>三住持異，事相實相；</p><p xml:id="pX09p0413b0509" cb:place="inline">四結安異，對手作法，獨自稱
<lb n="0413b06" ed="X"/><lb n="0395a10" ed="R014"/>名；</p><p xml:id="pX09p0413b0602" cb:place="inline">五成安異，身不出界，心不起念；</p><p xml:id="pX09p0413b0614" cb:place="inline">六失安異，身出
<lb n="0413b07" ed="X"/><lb n="0395a11" ed="R014"/>越界，念起背本；</p><p xml:id="pX09p0413b0707" cb:place="inline">七還界異，身不逾時及界，念不間
<lb n="0413b08" ed="X"/><lb n="0395a12" ed="R014"/>斷而覺；</p><p xml:id="pX09p0413b0804" cb:place="inline">八所祈異，阿羅漢果，無上菩提。</p><p xml:id="pX09p0413b0816" cb:place="inline">問：大小二
<lb n="0413b09" ed="X"/><lb n="0395a13" ed="R014"/>藍，何寬何狹？</p><p xml:id="pX09p0413b0906" cb:place="inline">答：若以成相，則大寬小狹，界內及圓
<lb n="0413b10" ed="X"/><lb n="0395a14" ed="R014"/>覺故；若以破相，卽小寬大狹，出界及當處念起故。</p>
<lb n="0413b11" ed="X"/><p xml:id="pX09p0413b1101"><lb n="0395a15" ed="R014"/>三結示休期。</p></cb:div>
<lb n="0413b12" ed="X"/><lb n="0395a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0413b1201">善男子，此名菩薩示現安居，過三期日，隨往無礙。</p></cb:div>
<lb n="0413b13" ed="X"/><lb n="0395a17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0413b1301">解曰：道場三期<anchor xml:id="nkr_note_add_0413b1301" n="0413b1301"/><anchor xml:id="beg0413b1301" n="0413b1301"/>已<anchor xml:id="end0413b1301"/>滿，小乘夏限未終，以本非小乘
<lb n="0413b14" ed="X"/><lb n="0395a18" ed="R014"/>安居，故不妨隨往無礙。</p><p xml:id="pX09p0413b1410" cb:place="inline">三誡取邪證。</p></cb:div>
<lb n="0413b15" ed="X"/><lb n="0395b01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0413b1501">善男子，若彼末世修行衆生，求菩薩道，入三期者，非
<lb n="0413b16" ed="X"/><lb n="0395b02" ed="R014"/>彼所聞一切境界，終不可取。</p></cb:div>
<lb n="0413b17" ed="X"/><lb n="0395b03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0413b1701">解曰：此文是總標，加行中所證之境，誡其邪謬。</p><p xml:id="pX09p0413b1719" cb:place="inline">非
<lb n="0413b18" ed="X"/><lb n="0395b04" ed="R014"/>彼所聞境界者，夫信解行證，雖階級不同，而所信
<lb n="0413b19" ed="X"/><lb n="0395b05" ed="R014"/>乃至所證之法，始終不異，謂解則解其所信，修則
<lb n="0413b20" ed="X"/><lb n="0395b06" ed="R014"/>修其所解，證則證其所修。今明證得境界，若非本
<lb n="0413b21" ed="X"/><lb n="0395b07" ed="R014"/>所信等法，卽不應取。</p><p xml:id="pX09p0413b2109" cb:place="inline">二答加行，文三：一別修三觀；
<lb n="0413b22" ed="X"/><lb n="0395b08" ed="R014"/>二遍修三觀；三互修三觀。</p><p xml:id="pX09p0413b2211" cb:place="inline">初文二：一別釋；二總結。</p>
<lb n="0413b23" ed="X"/><p xml:id="pX09p0413b2301"><lb n="0395b09" ed="R014"/>初中三：一靜觀；二幻觀；三寂觀。</p><p xml:id="pX09p0413b2313" cb:place="inline">初中又三：一修觀
<lb n="0413b24" ed="X"/><lb n="0395b10" ed="R014"/>成。</p></cb:div>
<pb n="0413c" ed="X" xml:id="X09.0243.0413c"/>
<lb n="0413c01" ed="X"/><lb n="0395b11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0413c0101">善男子，若諸衆生，修奢摩他，先取至靜，不起思念，靜
<lb n="0413c02" ed="X"/><lb n="0395b12" ed="R014"/>極便覺，如是初靜，從於一身，至一世界，覺亦如是。</p></cb:div>
<lb n="0413c03" ed="X"/><lb n="0395b13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0413c0301">解曰：至靜等義，具在前明。</p><p xml:id="pX09p0413c0311" cb:place="inline">覺亦如是者，例於靜也。
<lb n="0413c04" ed="X"/><lb n="0395b14" ed="R014"/>應云：如是初覺，從於一身，至一世界。</p><p xml:id="pX09p0413c0415" cb:place="inline">靜卽是體是
<lb n="0413c05" ed="X"/><lb n="0395b15" ed="R014"/>定，覺卽是慧是用。</p><p xml:id="pX09p0413c0508" cb:place="inline">初觀成，不見自身之相，名一身
<lb n="0413c06" ed="X"/><lb n="0395b16" ed="R014"/>靜。以我身靜時，當體是覺，名一身覺。世界亦然。</p><p xml:id="pX09p0413c0619" cb:place="inline">二
<lb n="0413c07" ed="X"/><lb n="0395b17" ed="R014"/>起功用。</p></cb:div>
<lb n="0413c08" ed="X"/><lb n="0395b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0413c0801">善男子，若覺遍滿一世界者，一世界中有一衆生起
<lb n="0413c09" ed="X"/><lb n="0396a01" ed="R014"/>一念者，皆悉能知，百千世界亦復如是。</p></cb:div>
<lb n="0413c10" ed="X"/><lb n="0396a02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0413c1001">解曰：知衆生念者，世界旣全成覺，衆生全在覺中，
<lb n="0413c11" ed="X"/><lb n="0396a03" ed="R014"/>故所起念，無不了達，如影入鏡，鏡照無遺。百千世
<lb n="0413c12" ed="X"/><lb n="0396a04" ed="R014"/>界，類此可解，說則以一例多，覺發則同時<anchor xml:id="nkr_note_add_0413c1201" n="0413c1201"/><anchor xml:id="beg0413c1201" n="0413c1201"/>已<anchor xml:id="end0413c1201"/>遍。</p><p xml:id="pX09p0413c1219" cb:place="inline">三
<lb n="0413c13" ed="X"/><lb n="0396a05" ed="R014"/>誡邪證。</p></cb:div>
<lb n="0413c14" ed="X"/><lb n="0396a06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0413c1401">非彼所聞一切境界，終不可取。</p></cb:div>
<lb n="0413c15" ed="X"/><lb n="0396a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0413c1501">義同上也。</p><p xml:id="pX09p0413c1505" cb:place="inline">二幻觀，文二：一明正觀。</p></cb:div>
<lb n="0413c16" ed="X"/><lb n="0396a08" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0413c1601">善男子，若諸衆生，修三摩鉢提，先當憶想十方如來，
<lb n="0413c17" ed="X"/><lb n="0396a09" ed="R014"/>十方世界一切菩薩，依種種門，漸次修行，勤苦三昧，
<lb n="0413c18" ed="X"/><lb n="0396a10" ed="R014"/>廣發大願，自熏成種。</p></cb:div>
<lb n="0413c19" ed="X"/><lb n="0396a11" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0413c1901">解曰：憶想等者，前至靜觀，不假外緣，今起幻門中，
<lb n="0413c20" ed="X"/><lb n="0396a12" ed="R014"/>須憑聖境。</p><p xml:id="pX09p0413c2005" cb:place="inline">前威德段中圓說，故約大悲化生；今道
<lb n="0413c21" ed="X"/><lb n="0396a13" ed="R014"/>場之內，且自剋修，故約大智求佛。</p><p xml:id="pX09p0413c2114" cb:place="inline">亦可：諸佛菩薩，
<lb n="0413c22" ed="X"/><lb n="0396a14" ed="R014"/>必以大悲爲本，但依佛菩薩種種之門，自然具大
<lb n="0413c23" ed="X"/><lb n="0396a15" ed="R014"/>悲也。</p><p xml:id="pX09p0413c2303" cb:place="inline">道場之內，且學悲心，限滿對緣，卽將化用。</p><p xml:id="pX09p0413c2319" cb:place="inline">漸
<lb n="0413c24" ed="X"/><lb n="0396a16" ed="R014"/>次等者，前至靜歸體，功則頓現，今隨差別之相，故
<pb n="0414a" ed="X" xml:id="X09.0243.0414a"/>
<lb n="0414a01" ed="X"/><lb n="0396a17" ed="R014"/>應漸次。所以前有起於功用，今卽無文，是斯意也。</p>
<lb n="0414a02" ed="X"/><p xml:id="pX09p0414a0201"><lb n="0396a18" ed="R014"/>又亦可：以例合有功用，但是文略，或傳譯脫漏。</p><p xml:id="pX09p0414a0219" cb:place="inline">願
<lb n="0414a03" ed="X"/><lb n="0396b01" ed="R014"/>熏成種者，但能發願，願不虗行，願廣心眞，漸熏成
<lb n="0414a04" ed="X"/><lb n="0396b02" ed="R014"/>種。卽前文云「願我今者，住佛圓覺，莫値外道二乘」
<lb n="0414a05" ed="X"/><lb n="0396b03" ed="R014"/>是也。</p><p xml:id="pX09p0414a0503" cb:place="inline">二誡邪證。</p></cb:div>
<lb n="0414a06" ed="X"/><lb n="0396b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0414a0601">非彼所聞一切境界，終不可取。</p></cb:div>
<lb n="0414a07" ed="X"/><lb n="0396b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0414a0701">文義亦同。</p><p xml:id="pX09p0414a0705" cb:place="inline">三寂觀，文三：一修觀成。</p></cb:div>
<lb n="0414a08" ed="X"/><lb n="0396b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0414a0801">善男子，若諸衆生，修於禪那，先取數門，心中了知生
<lb n="0414a09" ed="X"/><lb n="0396b07" ed="R014"/>住滅念，分齊頭數，如是周遍四威儀中，分別念數，無
<lb n="0414a10" ed="X"/><lb n="0396b08" ed="R014"/>不了知。</p></cb:div>
<lb n="0414a11" ed="X"/><lb n="0396b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0414a1101">解曰：先取數門者，先用數息觀門，治諸覺觀，漸入
<lb n="0414a12" ed="X"/><lb n="0396b10" ed="R014"/>妙境。</p><p xml:id="pX09p0414a1203" cb:place="inline">然修息者，有六妙門，謂一數、二隨、三止、四觀、
<lb n="0414a13" ed="X"/><lb n="0396b11" ed="R014"/>五還、六淨。</p><p xml:id="pX09p0414a1305" cb:place="inline">據天台說，或依次第，或隨便宜，及對治、
<lb n="0414a14" ed="X"/><lb n="0396b12" ed="R014"/>旋轉、觀心等。</p><p xml:id="pX09p0414a1406" cb:place="inline">次第者，六各有二：一修；二證。</p><p xml:id="pX09p0414a1417" cb:place="inline">數中修
<lb n="0414a15" ed="X"/><lb n="0396b13" ed="R014"/>者，調和氣息，不澁不滑，安詳徐數，從一至十，想心
<lb n="0414a16" ed="X"/><lb n="0396b14" ed="R014"/>在數，不令馳散。</p><p xml:id="pX09p0414a1607" cb:place="inline">證者覺心任運，住於息緣，卽捨數
<lb n="0414a17" ed="X"/><lb n="0396b15" ed="R014"/>修隨<note place="inline">下皆說捨前修後之意也</note>。</p><p xml:id="pX09p0414a1713" cb:place="inline">隨中修者，隨息出入，想心緣息，
<lb n="0414a18" ed="X"/><lb n="0396b16" ed="R014"/>無分散意。</p><p xml:id="pX09p0414a1805" cb:place="inline">證者心旣微細，覺息長短，遍身入出，心
<lb n="0414a19" ed="X"/><lb n="0396b17" ed="R014"/>息任運，相依綿綿，若存若亡，恬然凝靜，卽捨隨修
<lb n="0414a20" ed="X"/><lb n="0396b18" ed="R014"/>止。</p><p xml:id="pX09p0414a2002" cb:place="inline">止中修者，不念前二，凝寂其心。</p><p xml:id="pX09p0414a2014" cb:place="inline">證者覺身心泯
<lb n="0414a21" ed="X"/><lb n="0397a01" ed="R014"/>然，不見內外。</p><p xml:id="pX09p0414a2106" cb:place="inline">觀中修者，定中觀於細微出入息想，
<lb n="0414a22" ed="X"/><lb n="0397a02" ed="R014"/>身心不實，刹那不住，定何所依。</p><p xml:id="pX09p0414a2213" cb:place="inline">證者覺出入息，遍
<lb n="0414a23" ed="X"/><lb n="0397a03" ed="R014"/>諸毛孔，心眼開明，徹見三十六物，得四念處，破四
<lb n="0414a24" ed="X"/><lb n="0397a04" ed="R014"/>顚倒。</p><p xml:id="pX09p0414a2403" cb:place="inline">還中修者，反觀觀心，無所從生，何有觀境，境
<pb n="0414b" ed="X" xml:id="X09.0243.0414b"/>
<lb n="0414b01" ed="X"/><lb n="0397a05" ed="R014"/>智雙亡，道源之要。</p><p xml:id="pX09p0414b0108" cb:place="inline">證者心眼開發，不加功力，任運
<lb n="0414b02" ed="X"/><lb n="0397a06" ed="R014"/>破析，返本還源。</p><p xml:id="pX09p0414b0207" cb:place="inline">淨中修者，知五蘊空，故不起妄想，
<lb n="0414b03" ed="X"/><lb n="0397a07" ed="R014"/>心本淨故。</p><p xml:id="pX09p0414b0305" cb:place="inline">證者如是修時，豁然開發三昧正受，心
<lb n="0414b04" ed="X"/><lb n="0397a08" ed="R014"/>無依倚，無漏慧發。</p><p xml:id="pX09p0414b0408" cb:place="inline">隨便宜者，謂於六中調試其心，
<lb n="0414b05" ed="X"/><lb n="0397a09" ed="R014"/>各經數日，卽知便宜，隨便而用，心若安隱，必有所
<lb n="0414b06" ed="X"/><lb n="0397a10" ed="R014"/>證。</p><p xml:id="pX09p0414b0602" cb:place="inline">證者謂種種禪定。</p><p xml:id="pX09p0414b0609" cb:place="inline">對治者，攀緣諸境卽數，乍昏
<lb n="0414b07" ed="X"/><lb n="0397a11" ed="R014"/>乍散卽隨，氣麤心動卽止，貪瞋障起卽觀，癡邪障
<lb n="0414b08" ed="X"/><lb n="0397a12" ed="R014"/>起卽還，惡念惡境卽淨。</p><p xml:id="pX09p0414b0810" cb:place="inline">然上三門，有其通別，謂凡
<lb n="0414b09" ed="X"/><lb n="0397a13" ed="R014"/>夫<note place="inline">求樂</note>、外道<note place="inline">有見</note>、二乘<note place="inline">求涅槃也</note>、菩薩，通修數息道，而宗趣
<lb n="0414b10" ed="X"/><lb n="0397a14" ed="R014"/>不同，故所證亦別。今且唯明菩薩者，但爲求無師
<lb n="0414b11" ed="X"/><lb n="0397a15" ed="R014"/>自然智，如來知見，愍念衆生，故修息也。</p><p xml:id="pX09p0414b1116" cb:place="inline">如經中說，
<lb n="0414b12" ed="X"/><lb n="0397a16" ed="R014"/>阿那般那，三世諸佛，入道之初門，故新發心菩薩，
<lb n="0414b13" ed="X"/><lb n="0397a17" ed="R014"/>欲求佛道，應先調心數息，知息幻化非生死涅槃，
<lb n="0414b14" ed="X"/><lb n="0397a18" ed="R014"/>以平等大慧，無取捨心，入於中道，名見佛性，得無
<lb n="0414b15" ed="X"/><lb n="0397b01" ed="R014"/>生忍。今經所明，卽是此意。</p><p xml:id="pX09p0414b1511" cb:place="inline">此後二門，則一向別，唯
<lb n="0414b16" ed="X"/><lb n="0397b02" ed="R014"/>一乘故。</p><p xml:id="pX09p0414b1604" cb:place="inline">旋轉者，如數息時，先發願度生、嚴土，卽當
<lb n="0414b17" ed="X"/><lb n="0397b03" ed="R014"/>了所數之息卽空，空卽息，非眞非假，非世出世，如
<lb n="0414b18" ed="X"/><lb n="0397b04" ed="R014"/>夢幻等無，而分別<anchor xml:id="nkr_note_add_0414b1801" n="0414b1801"/><anchor xml:id="beg0414b1801" n="0414b1801"/>息<anchor xml:id="end0414b1801"/>念亦爾，不妨從一至十，了了
<lb n="0414b19" ed="X"/><lb n="0397b05" ed="R014"/>分明知。此息相成就，世出世間一切諸法，一一通
<lb n="0414b20" ed="X"/><lb n="0397b06" ed="R014"/>達，說不可盡。餘隨等五，一一如是。</p><p xml:id="pX09p0414b2014" cb:place="inline">觀心者，此爲上
<lb n="0414b21" ed="X"/><lb n="0397b07" ed="R014"/>根，不由次第懸照法源。</p><p xml:id="pX09p0414b2110" cb:place="inline">源者心也，觀心無相，卽了
<lb n="0414b22" ed="X"/><lb n="0397b08" ed="R014"/>萬法，約心數法，心卽數門，心數隨心，卽是隨門，心
<lb n="0414b23" ed="X"/><lb n="0397b09" ed="R014"/>寂卽止，覺心卽觀，心無能所卽還，惑不能染卽淨，
<lb n="0414b24" ed="X"/><lb n="0397b10" ed="R014"/>直觀心性六門卽具，不由次第。</p><p xml:id="pX09p0414b2413" cb:place="inline">今此經者，用心在
<pb n="0414c" ed="X" xml:id="X09.0243.0414c"/>
<lb n="0414c01" ed="X"/><lb n="0397b11" ed="R014"/>此第五，前云「以淨覺心」故，此云「心中了知」故，修在
<lb n="0414c02" ed="X"/><lb n="0397b12" ed="R014"/>初門，文云「先取數門及漸進」故，或亦二三。</p><p xml:id="pX09p0414c0217" cb:place="inline">唯云「先
<lb n="0414c03" ed="X"/><lb n="0397b13" ed="R014"/>取數」者，擧一例於餘故，成在第四，乃至得知百千
<lb n="0414c04" ed="X"/><lb n="0397b14" ed="R014"/>世界故，或始終唯在第五，心卽數門，不必息故。</p><p xml:id="pX09p0414c0419" cb:place="inline">「心
<lb n="0414c05" ed="X"/><lb n="0397b15" ed="R014"/>中了知」下三句者，由前心息相依，息調心淨，因息
<lb n="0414c06" ed="X"/><lb n="0397b16" ed="R014"/>數而入心數，或不由息，但入心數，故了知心中，生
<lb n="0414c07" ed="X"/><lb n="0397b17" ed="R014"/>住異滅，麤細妄念，本末分劑，頭緖數量，一一分明，
<lb n="0414c08" ed="X"/><lb n="0397b18" ed="R014"/>謂生滅各一，住四異二。經無異字者，或略之且順
<lb n="0414c09" ed="X"/><lb n="0398a01" ed="R014"/>三世，或傳寫脫漏。故《論》云：「得無念者，則知心相，生
<lb n="0414c10" ed="X"/><lb n="0398a02" ed="R014"/>住異滅，乃至同一覺故。」</p><p xml:id="pX09p0414c1010" cb:place="inline">旣云無念同於一覺，正當
<lb n="0414c11" ed="X"/><lb n="0398a03" ed="R014"/>此門，絕待中觀。</p><p xml:id="pX09p0414c1107" cb:place="inline">問：文無「無念」之言，云何同此？</p><p xml:id="pX09p0414c1118" cb:place="inline">答：三
<lb n="0414c12" ed="X"/><lb n="0398a04" ed="R014"/>觀體用，文在前章，今此但明修之方便，彼有絕對
<lb n="0414c13" ed="X"/><lb n="0398a05" ed="R014"/>待之念，又有寂滅之文，由是科云「靈心絕待」，絕待
<lb n="0414c14" ed="X"/><lb n="0398a06" ed="R014"/>無念，一覺靈心，豈非同耶？絕念之慧，方能了知生
<lb n="0414c15" ed="X"/><lb n="0398a07" ed="R014"/>住滅念，故於此觀明之。</p><p xml:id="pX09p0414c1510" cb:place="inline">然《論》約究竟極證，故說位
<lb n="0414c16" ed="X"/><lb n="0398a08" ed="R014"/>滿方盡，今據觀門慧發，故許俱時了知。</p><p xml:id="pX09p0414c1616" cb:place="inline">周遍四威
<lb n="0414c17" ed="X"/><lb n="0398a09" ed="R014"/>儀等者，初則宴坐照見，後則行住皆知，知卽無患，
<lb n="0414c18" ed="X"/><lb n="0398a10" ed="R014"/>譬如妖魅所欲著人，若知其名，自然消滅。</p><p xml:id="pX09p0414c1817" cb:place="inline">二起功
<lb n="0414c19" ed="X"/><lb n="0398a11" ed="R014"/>用。</p></cb:div>
<lb n="0414c20" ed="X"/><lb n="0398a12" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0414c2001">漸次增進，乃至得知百千世界一滴之雨，猶如目覩
<lb n="0414c21" ed="X"/><lb n="0398a13" ed="R014"/>所受用物。</p></cb:div>
<lb n="0414c22" ed="X"/><lb n="0398a14" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0414c2201">解曰：淨心是圓覺體，世界本在其中，觀行成就，全
<lb n="0414c23" ed="X"/><lb n="0398a15" ed="R014"/>合靈源，<anchor xml:id="nkr_note_add_0414c2301" n="0414c2301"/><anchor xml:id="beg0414c2301" n="0414c2301"/>如雨<anchor xml:id="end0414c2301"/>渧固宜本分，非論雨滴，萬物皆然，擧
<lb n="0414c24" ed="X"/><lb n="0398a16" ed="R014"/>一例諸，且標雨滴。故前釋云，旋轉諸法，一一通達。
<pb n="0415a" ed="X" xml:id="X09.0243.0415a"/>
<lb n="0415a01" ed="X"/><lb n="0398a17" ed="R014"/>凡夫之類，迷此靈心，隨念所知，故無其用。</p><p xml:id="pX09p0415a0117" cb:place="inline">三誡取
<lb n="0415a02" ed="X"/><lb n="0398a18" ed="R014"/>邪證。</p></cb:div>
<lb n="0415a03" ed="X"/><lb n="0398b01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0415a0301">非彼所聞一切境界，終不可取。</p></cb:div>
<lb n="0415a04" ed="X"/><lb n="0398b02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0415a0401">義准前也。</p><p xml:id="pX09p0415a0405" cb:place="inline">然此三觀，雖各有證相，理實圓修，方證
<lb n="0415a05" ed="X"/><lb n="0398b03" ed="R014"/>圓覺。如前文說天台三止三觀證中<note place="inline">第十門也</note>亦云，具
<lb n="0415a06" ed="X"/><lb n="0398b04" ed="R014"/>修方爲究竟，謂了知諸法因緣虗假，從假入空，次
<lb n="0415a07" ed="X"/><lb n="0398b05" ed="R014"/>從空入假，因此入中，雙照二諦，心心寂滅，自然流
<lb n="0415a08" ed="X"/><lb n="0398b06" ed="R014"/>入薩婆若海，於一念中具一切佛法，了了見性，安
<lb n="0415a09" ed="X"/><lb n="0398b07" ed="R014"/>住大乘，行步平正，其疾如風，行如來行，入室著衣
<lb n="0415a10" ed="X"/><lb n="0398b08" ed="R014"/>坐牀，六根淸淨，於一毛孔具含一切，乃至八相成
<lb n="0415a11" ed="X"/><lb n="0398b09" ed="R014"/>道，卽是初發心住菩薩，如《華嚴》、《涅槃》、《大品》、《法華》等
<lb n="0415a12" ed="X"/><lb n="0398b10" ed="R014"/>說。</p><p xml:id="pX09p0415a1202" cb:place="inline">後心證果境界，則不可知，推敎所明，不離止觀
<lb n="0415a13" ed="X"/><lb n="0398b11" ed="R014"/>之果，如《法華》、《涅槃》所說。今經證相，卽初住也。</p><p xml:id="pX09p0415a1318" cb:place="inline">又彼
<lb n="0415a14" ed="X"/><lb n="0398b12" ed="R014"/>說六妙門證相云，證有二種：</p><p xml:id="pX09p0415a1412" cb:place="inline">一者解證，無礙巧慧，
<lb n="0415a15" ed="X"/><lb n="0398b13" ed="R014"/>不由心念，自然圓識法界；</p><p xml:id="pX09p0415a1511" cb:place="inline">二者會證，妙慧朗然開
<lb n="0415a16" ed="X"/><lb n="0398b14" ed="R014"/>發，明照法界，通達無礙。</p><p xml:id="pX09p0415a1610" cb:place="inline">此復二種：</p><p xml:id="pX09p0415a1614" cb:place="inline">一相似證，如《法
<lb n="0415a17" ed="X"/><lb n="0398b15" ed="R014"/>華》六根淸淨；</p><p xml:id="pX09p0415a1706" cb:place="inline">二眞實證，復有三等：</p><p xml:id="pX09p0415a1714" cb:place="inline">一初證，卽初發
<lb n="0415a18" ed="X"/><lb n="0398b16" ed="R014"/>心住，以正慧開如來藏，顯眞法身，亦名爲體。</p><p xml:id="pX09p0415a1818" cb:place="inline">二中
<lb n="0415a19" ed="X"/><lb n="0398b17" ed="R014"/>證，中間諸位。</p><p xml:id="pX09p0415a1906" cb:place="inline">三後證，得一念相應慧，妙覺現前，窮
<lb n="0415a20" ed="X"/><lb n="0398b18" ed="R014"/>照法界，功用普備。</p><p xml:id="pX09p0415a2008" cb:place="inline">今經證相，卽相似也。彼知三千
<lb n="0415a21" ed="X"/><lb n="0399a01" ed="R014"/>界內一切所有，此知百千世界心念、雨滴故。或卽
<lb n="0415a22" ed="X"/><lb n="0399a02" ed="R014"/>實證之初，靜極覺遍故，所知世界越三千故，前云
<lb n="0415a23" ed="X"/><lb n="0399a03" ed="R014"/>「心現十方佛」故，下云「如來出現世」故，圓頓敎中因
<lb n="0415a24" ed="X"/><lb n="0399a04" ed="R014"/>果交徹，前後證相，不局定故。</p><p xml:id="pX09p0415a2412" cb:place="inline">三總結。</p></cb:div>
<pb n="0415b" ed="X" xml:id="X09.0243.0415b"/>
<lb n="0415b01" ed="X"/><lb n="0399a05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0415b0101">是名三觀初首方便。</p></cb:div>
<lb n="0415b02" ed="X"/><lb n="0399a06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0415b0201">解曰：前問云「三種淨觀以何爲首」，故具答<anchor xml:id="nkr_note_add_0415b0201" n="0415b0201"/><anchor xml:id="beg0415b0201" n="0415b0201"/>已<anchor xml:id="end0415b0201"/>，結云
<lb n="0415b03" ed="X"/><lb n="0399a07" ed="R014"/>「是名」等也，卽知前段三觀諸輪，雖具釋相，趣入方
<lb n="0415b04" ed="X"/><lb n="0399a08" ed="R014"/>便，是此所明。</p><p xml:id="pX09p0415b0406" cb:place="inline">二遍修三觀。</p></cb:div>
<lb n="0415b05" ed="X"/><lb n="0399a09" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0415b0501">若諸衆生，遍修三種，勤行精進，卽名如來出現于世。</p></cb:div>
<lb n="0415b06" ed="X"/><lb n="0399a10" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0415b0601">解曰：如來本所示生，只緣勸物修習，今三觀旣備，
<lb n="0415b07" ed="X"/><lb n="0399a11" ed="R014"/>則萬行<anchor xml:id="nkr_note_add_0415b0701" n="0415b0701"/><anchor xml:id="beg0415b0701" n="0415b0701"/>已<anchor xml:id="end0415b0701"/>圓，故就此人，<anchor xml:id="nkr_note_add_0415b0702" n="0415b0702"/><anchor xml:id="beg0415b0702" n="0415b0702"/>已<anchor xml:id="end0415b0702"/>名佛出。又卽此人，本覺
<lb n="0415b08" ed="X"/><lb n="0399a12" ed="R014"/>離念，名爲佛出。然前離四病云「證覺般涅槃」，今修
<lb n="0415b09" ed="X"/><lb n="0399a13" ed="R014"/>三觀名如來出世。</p><p xml:id="pX09p0415b0908" cb:place="inline">今以出世、涅槃相對而釋，有其
<lb n="0415b10" ed="X"/><lb n="0399a14" ed="R014"/>二門：一約實義；二約對機。</p><p xml:id="pX09p0415b1011" cb:place="inline">實義有三：</p><p xml:id="pX09p0415b1015" cb:place="inline">一緣起卽空
<lb n="0415b11" ed="X"/><lb n="0399a15" ed="R014"/>之眞諦，則非出非般，故《大經》云：「如來不出世，亦無
<lb n="0415b12" ed="X"/><lb n="0399a16" ed="R014"/>有涅槃。」</p><p xml:id="pX09p0415b1204" cb:place="inline">二眞如緣起之俗諦，則念念處處而出現，
<lb n="0415b13" ed="X"/><lb n="0399a17" ed="R014"/>念念處處而涅槃。《大經》又云：菩薩應知，自心念念
<lb n="0415b14" ed="X"/><lb n="0399a18" ed="R014"/>常有佛成正覺，如自心，一切衆生心亦復如是<note place="inline">卽念
<lb n="0415b15" ed="X"/><lb n="0399b01" ed="R014"/>念也</note>。又云：當知無有少許處，空無佛身<note place="inline">卽處處也</note>。</p><p xml:id="pX09p0415b1520" cb:place="inline">涅槃者，
<lb n="0415b16" ed="X"/><lb n="0399b02" ed="R014"/>卽如上遍一切處出現之佛身，旣是緣起有爲之
<lb n="0415b17" ed="X"/><lb n="0399b03" ed="R014"/>相，念念卽生卽滅，四相同時，今以生生卽滅，爲念
<lb n="0415b18" ed="X"/><lb n="0399b04" ed="R014"/>念處處而般涅槃。</p><p xml:id="pX09p0415b1808" cb:place="inline">三約第一義諦，卽常住世、常涅
<lb n="0415b19" ed="X"/><lb n="0399b05" ed="R014"/>槃，謂寂而常照故爲住世，照而常寂故爲涅槃。</p><p xml:id="pX09p0415b1919" cb:place="inline">對
<lb n="0415b20" ed="X"/><lb n="0399b06" ed="R014"/>機者，機緣感則菩提樹下而出現，機緣盡則雙林
<lb n="0415b21" ed="X"/><lb n="0399b07" ed="R014"/>樹間而涅槃。故《大經》云：佛子，諸佛如來，爲令衆生
<lb n="0415b22" ed="X"/><lb n="0399b08" ed="R014"/>生欣樂故，出現於世，欲令衆生生戀慕故，示現涅
<lb n="0415b23" ed="X"/><lb n="0399b09" ed="R014"/>槃。譬如日出，普照世間淨水器中等。</p><p xml:id="pX09p0415b2315" cb:place="inline">對今經意，配
<lb n="0415b24" ed="X"/><lb n="0399b10" ed="R014"/>釋可知。</p><p xml:id="pX09p0415b2404" cb:place="inline">三互修三觀，文三：</p><p xml:id="pX09p0415b2411" cb:place="inline">一明修觀不成。</p></cb:div>
<pb n="0415c" ed="X" xml:id="X09.0243.0415c"/>
<lb n="0415c01" ed="X"/><lb n="0399b11" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0415c0101">若後末世鈍根衆生，心欲求道，不得成就。</p></cb:div>
<lb n="0415c02" ed="X"/><lb n="0399b12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0415c0201">解曰：下中之下，力不遂心。</p><p xml:id="pX09p0415c0211" cb:place="inline">二令懺除惑業。</p></cb:div>
<lb n="0415c03" ed="X"/><lb n="0399b13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0415c0301">由昔業障，當勤懺悔，常起希望，先斷憎愛、嫉妬、諂曲、
<lb n="0415c04" ed="X"/><lb n="0399b14" ed="R014"/>求勝上心。</p></cb:div>
<lb n="0415c05" ed="X"/><lb n="0399b15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0415c0501">解曰：重發誓願，決心欲證，加功勵志，懺業斷惑。</p><p xml:id="pX09p0415c0519" cb:place="inline">《論》
<lb n="0415c06" ed="X"/><lb n="0399b16" ed="R014"/>中亦云：若人修行信心，以從先世罪業衆多障礙，
<lb n="0415c07" ed="X"/><lb n="0399b17" ed="R014"/>應當勇猛禮懺等。</p><p xml:id="pX09p0415c0708" cb:place="inline">三令隨便互修。</p></cb:div>
<lb n="0415c08" ed="X"/><lb n="0399b18" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0415c0801">三種淨觀，隨學一事，此觀不得，復習彼觀，心不放捨，
<lb n="0415c09" ed="X"/><lb n="0400a01" ed="R014"/>漸次求證。</p></cb:div>
<lb n="0415c10" ed="X"/><lb n="0400a02" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0415c1001">解曰：有人色想所礙，空靜之觀難成，先觀色幻，幻
<lb n="0415c11" ed="X"/><lb n="0400a03" ed="R014"/>卽全空，靜觀方成。</p><p xml:id="pX09p0415c1108" cb:place="inline">復有執定實色，礙於心識，難觀
<lb n="0415c12" ed="X"/><lb n="0400a04" ed="R014"/>假幻，先知其體本無，而不妨覩其假相，方成幻觀。</p>
<lb n="0415c13" ed="X"/><p xml:id="pX09p0415c1301"><lb n="0400a05" ed="R014"/>復有修中難成絕待，先知假全空而無假，空全假
<lb n="0415c14" ed="X"/><lb n="0400a06" ed="R014"/>而無空，空假俱無，絕於對待，方見寂滅。</p><p xml:id="pX09p0415c1416" cb:place="inline">又有人直
<lb n="0415c15" ed="X"/><lb n="0400a07" ed="R014"/>見心源，方知諸法卽性故空，不壞相故假，或但從
<lb n="0415c16" ed="X"/><lb n="0400a08" ed="R014"/>性現故假，無別所現故空，先後綺互，如諸輪說。</p><p xml:id="pX09p0415c1619" cb:place="inline">偈
<lb n="0415c17" ed="X"/><lb n="0400a09" ed="R014"/>讚中二，第一道場中三：</p><p xml:id="pX09p0415c1710" cb:place="inline">初一偈，期限。</p></cb:div>
<lb n="0415c18" ed="X"/><lb n="0400a10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0415c1801">爾時，世尊欲重宣此義而說偈言：</p>
<lb n="0415c19" ed="X"/><lb n="0400a11" ed="R014"/><lg xml:id="lgX09p0415c1901" type="regular"><l>圓覺汝當知，</l><l>一切諸衆生，</l><l>欲求無上道，</l>
<lb n="0415c20" ed="X"/><lb n="0400a12" ed="R014"/><l>先當結三期。</l></lg></cb:div>
<lb n="0415c21" ed="X"/><lb n="0400a13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0415c2101">次三句，行相。</p></cb:div>
<lb n="0415c22" ed="X"/><lb n="0400a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0415c2201"><l>懺悔無始業，</l><l>經於三七日，</l><l>然後正思惟。</l></lg></cb:div>
<lb n="0415c23" ed="X"/><lb n="0400a15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0415c2301">正思惟者，攝念<anchor xml:id="nkr_note_add_0415c2301" n="0415c2301"/><anchor xml:id="beg0415c2301" n="0415c2301"/>已<anchor xml:id="end0415c2301"/>後文也。</p><p xml:id="pX09p0415c2311" cb:place="inline">後二句，<anchor xml:id="nkr_note_add_0415c2302" n="0415c2302"/><anchor xml:id="beg0415c2302" n="0415c2302"/>誡<anchor xml:id="end0415c2302"/>邪。</p></cb:div>
<lb n="0415c24" ed="X"/><lb n="0400a16" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0415c2401"><l>非彼所聞境，</l><l>畢竟不可取。</l></lg></cb:div>
<pb n="0416a" ed="X" xml:id="X09.0243.0416a"/>
<lb n="0416a01" ed="X"/><lb n="0400a17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416a0101">長行總別相計四段，此則合爲一處。</p><p xml:id="pX09p0416a0115" cb:place="inline">第二加行，中
<lb n="0416a02" ed="X"/><lb n="0400a18" ed="R014"/>三：</p><p xml:id="pX09p0416a0202" cb:place="inline">初一偈，別修。</p></cb:div>
<lb n="0416a03" ed="X"/><lb n="0400b01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0416a0301" type="regular"><l>奢摩佗至靜，</l><l>三摩正憶持，</l><l>禪那明數門，</l>
<lb n="0416a04" ed="X"/><lb n="0400b02" ed="R014"/><l>是名三淨觀。</l></lg></cb:div>
<lb n="0416a05" ed="X"/><lb n="0400b03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416a0501">次二句，遍修。</p></cb:div>
<lb n="0416a06" ed="X"/><lb n="0400b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0416a0601"><l>若能勤修習，</l><l>是名佛出世。</l></lg></cb:div>
<lb n="0416a07" ed="X"/><lb n="0400b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416a0701">後五句，互修。</p></cb:div>
<lb n="0416a08" ed="X"/><lb n="0400b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX09p0416a0801" type="regular"><l>鈍根未成者，</l><l>常當勤心懺，</l><l>無始一切罪。</l>
<lb n="0416a09" ed="X"/><lb n="0400b07" ed="R014"/><l>諸障若消滅，</l><l>佛境便現前。</l></lg></cb:div>
<lb n="0416a10" ed="X"/><lb n="0400b08" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416a1001">結前及安居之法，長有偈無。佛境出現，長先偈後。
<lb n="0416a11" ed="X"/><lb n="0400b09" ed="R014"/>餘但文略。</p>
<lb n="0416a12" ed="X"/><lb n="0400b10" ed="R014"/><p xml:id="pX09p0416a1201">大文第三流通分，謂正宗之分，法義<anchor xml:id="nkr_note_add_0416a1201" n="0416a1201"/><anchor xml:id="beg0416a1201" n="0416a1201"/>已<anchor xml:id="end0416a1201"/>周，欲使廣
<lb n="0416a13" ed="X"/><lb n="0400b11" ed="R014"/>益佗方，遠霑來世，流傳通泰，展轉無窮，故有此分。
<lb n="0416a14" ed="X"/><lb n="0400b12" ed="R014"/>都無人傳是不流，流則不住不滯。傳之遇其障難
<lb n="0416a15" ed="X"/><lb n="0400b13" ed="R014"/>是不通，通則不壅不塞。</p><p xml:id="pX09p0416a1510" cb:place="inline">文五：一慶聞深法，請問流
<lb n="0416a16" ed="X"/><lb n="0400b14" ed="R014"/>通；二讚許佇聽，交感流通；三依問宣說，內護流通；
<lb n="0416a17" ed="X"/><lb n="0400b15" ed="R014"/>四稟命加衛，外護流通；五時衆受持，總結流通。</p><p xml:id="pX09p0416a1719" cb:place="inline">初
<lb n="0416a18" ed="X"/><lb n="0400b16" ed="R014"/>文三段同上。</p><p xml:id="pX09p0416a1806" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb n="0416a19" ed="X"/><lb n="0400b17" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416a1901">於是賢善首菩薩，在大衆中，卽從座起，頂禮佛足，右
<lb n="0416a20" ed="X"/><lb n="0400b18" ed="R014"/>繞三帀，長跪叉手而白佛言：</p></cb:div>
<lb n="0416a21" ed="X"/><lb n="0401a01" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416a2101">可知。二正陳，中二：</p><p xml:id="pX09p0416a2108" cb:place="inline">一慶聞所詮。</p></cb:div>
<lb n="0416a22" ed="X"/><lb n="0401a02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416a2201">大悲世尊，廣爲我等及末世衆生，開悟如是不思議
<lb n="0416a23" ed="X"/><lb n="0401a03" ed="R014"/>事。</p></cb:div>
<lb n="0416a24" ed="X"/><lb n="0401a04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416a2401">解曰：近慶道場，遠該一部。</p><p xml:id="pX09p0416a2411" cb:place="inline">二請問能詮。</p></cb:div>
<pb n="0416b" ed="X" xml:id="X09.0243.0416b"/>
<lb n="0416b01" ed="X"/><lb n="0401a05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416b0101">世尊，此大乘敎，名字何等？云何奉持？衆生修習，得何
<lb n="0416b02" ed="X"/><lb n="0401a06" ed="R014"/>功德？云何使我，護持經人？流布此敎，至於何地？</p></cb:div>
<lb n="0416b03" ed="X"/><lb n="0401a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416b0301">解曰：然正宗分中，但問所詮法義，法義雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0416b0301" n="0416b0301"/><anchor xml:id="beg0416b0301" n="0416b0301"/>已<anchor xml:id="end0416b0301"/>圓備，
<lb n="0416b04" ed="X"/><lb n="0401a08" ed="R014"/>凡心難可任持，聞時領會分明，過後恐還遺忘，事
<lb n="0416b05" ed="X"/><lb n="0401a09" ed="R014"/>須持敎貫穿。文旣不遺，隨文解義，依義起觀，方成
<lb n="0416b06" ed="X"/><lb n="0401a10" ed="R014"/>眞正修行，故此問經敎也。</p><p xml:id="pX09p0416b0611" cb:place="inline">名字者，解義先須識名，
<lb n="0416b07" ed="X"/><lb n="0401a11" ed="R014"/>迷名於義不了。</p><p xml:id="pX09p0416b0707" cb:place="inline">奉持者，前雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0416b0701" n="0416b0701"/><anchor xml:id="beg0416b0701" n="0416b0701"/>已<anchor xml:id="end0416b0701"/>說持法，今問持敎。</p>
<lb n="0416b08" ed="X"/><p xml:id="pX09p0416b0801"><lb n="0401a12" ed="R014"/>功德者，依理修行證聖，<anchor xml:id="nkr_note_add_0416b0801" n="0416b0801"/><anchor xml:id="beg0416b0801" n="0416b0801"/>已<anchor xml:id="end0416b0801"/>知功德無邊，受持名敎，
<lb n="0416b09" ed="X"/><lb n="0401a13" ed="R014"/>恐無利益故問。</p><p xml:id="pX09p0416b0907" cb:place="inline">護持者，如何擁護持經之人。</p><p xml:id="pX09p0416b0918" cb:place="inline">流布
<lb n="0416b10" ed="X"/><lb n="0401a14" ed="R014"/>等者，總結十法行也，謂於此經，供養、寫、施、聽、受、讀
<lb n="0416b11" ed="X"/><lb n="0401a15" ed="R014"/>誦、說、釋、思、修，如是分布流傳展轉，終歸何地。</p><p xml:id="pX09p0416b1118" cb:place="inline">後三
<lb n="0416b12" ed="X"/><lb n="0401a16" ed="R014"/>展虔誠。</p></cb:div>
<lb n="0416b13" ed="X"/><lb n="0401a17" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416b1301">作是語<anchor xml:id="nkr_note_add_0416b1301" n="0416b1301"/><anchor xml:id="beg0416b1301" n="0416b1301"/>已<anchor xml:id="end0416b1301"/>，五體投地，如是三請，終而復始。</p></cb:div>
<lb n="0416b14" ed="X"/><lb n="0401a18" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416b1401">二讚許。</p></cb:div>
<lb n="0416b15" ed="X"/><lb n="0401b01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416b1501">爾時，世尊吿賢善首菩薩言：善哉善哉，善男子，汝等
<lb n="0416b16" ed="X"/><lb n="0401b02" ed="R014"/>乃能爲諸菩薩，及末世衆生，問於如來如是經敎功
<lb n="0416b17" ed="X"/><lb n="0401b03" ed="R014"/>德名字，汝今諦聽，當爲汝說。</p></cb:div>
<lb n="0416b18" ed="X"/><lb n="0401b04" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416b1801">三佇聽。</p></cb:div>
<lb n="0416b19" ed="X"/><lb n="0401b05" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416b1901">時賢善首菩薩奉敎歡喜，及諸大衆默然而聽。</p></cb:div>
<lb n="0416b20" ed="X"/><lb n="0401b06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416b2001">三依問宣說，文二：</p><p xml:id="pX09p0416b2008" cb:place="inline">初且標能說能護之人。</p></cb:div>
<lb n="0416b21" ed="X"/><lb n="0401b07" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416b2101">善男子，是經百千萬億恒河沙諸佛所說，三世如來
<lb n="0416b22" ed="X"/><lb n="0401b08" ed="R014"/>之所守護，十方菩薩之所歸依，十二部經淸淨眼目。</p></cb:div>
<lb n="0416b23" ed="X"/><lb n="0401b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416b2301">解曰：說此經佛，旣是眞身，眞身無礙，塵沙同體，故
<lb n="0416b24" ed="X"/><lb n="0401b10" ed="R014"/>一說卽是多說。</p><p xml:id="pX09p0416b2407" cb:place="inline">《華嚴》云：十方諸如來，同共一法身、
<pb n="0416c" ed="X" xml:id="X09.0243.0416c"/>
<lb n="0416c01" ed="X"/><lb n="0401b11" ed="R014"/>一心一智慧，力、無畏亦然。</p><p xml:id="pX09p0416c0111" cb:place="inline">又不了義經，則隨方有
<lb n="0416c02" ed="X"/><lb n="0401b12" ed="R014"/>說不說；了義之敎，無佛不談。如《華嚴》云：我不見有
<lb n="0416c03" ed="X"/><lb n="0401b13" ed="R014"/>佛國土不說此經等。</p><p xml:id="pX09p0416c0309" cb:place="inline">守護，亦如《華嚴經》云：我等諸
<lb n="0416c04" ed="X"/><lb n="0401b14" ed="R014"/>佛，護持此法，令未來世一切菩薩，未曾聞者，皆悉
<lb n="0416c05" ed="X"/><lb n="0401b15" ed="R014"/>得聞。</p><p xml:id="pX09p0416c0503" cb:place="inline">歸依者，因行之中，無不從此成佛。</p><p xml:id="pX09p0416c0516" cb:place="inline">眼目者，良
<lb n="0416c06" ed="X"/><lb n="0401b16" ed="R014"/>以推窮迷本，照徹覺源，是以理貫群經，義無不盡，
<lb n="0416c07" ed="X"/><lb n="0401b17" ed="R014"/>於此若解，則諸敎煥然。若不了之，何知正道？故云
<lb n="0416c08" ed="X"/><lb n="0401b18" ed="R014"/>眼目。</p><p xml:id="pX09p0416c0803" cb:place="inline">二正答所說所護之法，文五：一答名字；二答
<lb n="0416c09" ed="X"/><lb n="0402a01" ed="R014"/>所至；三答奉持；四答功德；五答護持。</p><p xml:id="pX09p0416c0915" cb:place="inline">今初。</p></cb:div>
<lb n="0416c10" ed="X"/><lb n="0402a02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416c1001">是經名大方廣圓覺陀羅尼，亦名修多羅了義，亦名
<lb n="0416c11" ed="X"/><lb n="0402a03" ed="R014"/>祕密王三昧，亦名如來決定境界，亦名如來藏自性
<lb n="0416c12" ed="X"/><lb n="0402a04" ed="R014"/>差別，汝當奉持。</p></cb:div>
<lb n="0416c13" ed="X"/><lb n="0402a05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416c1301">解曰：經有五名，二名<anchor xml:id="nkr_note_add_0416c1301" n="0416c1301"/><anchor xml:id="beg0416c1301" n="0416c1301"/>已<anchor xml:id="end0416c1301"/>釋；</p><p xml:id="pX09p0416c1311" cb:place="inline">祕密王三昧者，非器不
<lb n="0416c14" ed="X"/><lb n="0402a06" ed="R014"/>聞名祕，隨器異聞名密，三昧之名，其數無量，圓覺
<lb n="0416c15" ed="X"/><lb n="0402a07" ed="R014"/>三昧，是彼根源，故稱王也；</p><p xml:id="pX09p0416c1511" cb:place="inline">如來決定境界者，極證
<lb n="0416c16" ed="X"/><lb n="0402a08" ed="R014"/>之處；</p><p xml:id="pX09p0416c1603" cb:place="inline">如來藏自性差別者，如來藏卽圓覺在纏之
<lb n="0416c17" ed="X"/><lb n="0402a09" ed="R014"/>名，妄不能變，名爲自性，隨緣起妄名爲差別。又空
<lb n="0416c18" ed="X"/><lb n="0402a10" ed="R014"/>如來藏，不空如來藏，卽是差別。</p><p xml:id="pX09p0416c1813" cb:place="inline">汝當奉持者，敕令
<lb n="0416c19" ed="X"/><lb n="0402a11" ed="R014"/>依此名義而持。</p><p xml:id="pX09p0416c1907" cb:place="inline">然答奉持之問者，若以文顯則不
<lb n="0416c20" ed="X"/><lb n="0402a12" ed="R014"/>妨因說經名，承其文勢，便於此答。若以義求，則在
<lb n="0416c21" ed="X"/><lb n="0402a13" ed="R014"/>後頓漸文中。</p><p xml:id="pX09p0416c2106" cb:place="inline">二答所至，文二：一標行所依。</p></cb:div>
<lb n="0416c22" ed="X"/><lb n="0402a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0416c2201">善男子，是經唯顯如來境界，唯佛如來能盡宣說。</p></cb:div>
<lb n="0416c23" ed="X"/><lb n="0402a15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0416c2301">解曰：前云「是諸衆生淸淨覺地」，又說無明、貪愛、四
<lb n="0416c24" ed="X"/><lb n="0402a16" ed="R014"/>相、四病，今云「唯顯如來境界」者，下句自釋，唯佛能
<pb n="0417a" ed="X" xml:id="X09.0243.0417a"/>
<lb n="0417a01" ed="X"/><lb n="0402a17" ed="R014"/>說故，說無明等，皆無所有，正是佛境，佛境若不顯
<lb n="0417a02" ed="X"/><lb n="0402a18" ed="R014"/>現，衆生豈得皆空。生若不空，豈徹覺地。故華嚴信
<lb n="0417a03" ed="X"/><lb n="0402b01" ed="R014"/>位卽佛境甚深，雖智與知殊，皆佛境界，是此意也。</p>
<lb n="0417a04" ed="X"/><p xml:id="pX09p0417a0401"><lb n="0402b02" ed="R014"/>二依修所至。</p></cb:div>
<lb n="0417a05" ed="X"/><lb n="0402b03" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417a0501">若諸菩薩及末世衆生，依此修行，漸次增進，至於佛
<lb n="0417a06" ed="X"/><lb n="0402b04" ed="R014"/>地。</p></cb:div>
<lb n="0417a07" ed="X"/><lb n="0402b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417a0701">解曰：依此修行者，含十法行，由經唯顯佛境故，修
<lb n="0417a08" ed="X"/><lb n="0402b06" ed="R014"/>之必至佛地。</p><p xml:id="pX09p0417a0806" cb:place="inline">三答奉持，文二：</p><p xml:id="pX09p0417a0812" cb:place="inline">一法。</p></cb:div>
<lb n="0417a09" ed="X"/><lb n="0402b07" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417a0901">善男子，是經名爲頓敎大乘，頓機衆生從此開悟，亦
<lb n="0417a10" ed="X"/><lb n="0402b08" ed="R014"/>攝漸修一切群品。</p></cb:div>
<lb n="0417a11" ed="X"/><lb n="0402b09" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417a1101">解曰：宗是頓敎，事具漸門，旣漸頓俱收，則遲速皆
<lb n="0417a12" ed="X"/><lb n="0402b10" ed="R014"/>益。<anchor xml:id="nkr_note_add_0417a1201" n="0417a1201"/><anchor xml:id="beg0417a1201" n="0417a1201"/>己<anchor xml:id="end0417a1201"/>悟者文字性離而持法，未悟者無離文而持
<lb n="0417a13" ed="X"/><lb n="0402b11" ed="R014"/>義，是奉持之相也。入與不入，總可留心，故正宗中，
<lb n="0417a14" ed="X"/><lb n="0402b12" ed="R014"/>分上中下。</p><p xml:id="pX09p0417a1405" cb:place="inline">二喩。</p></cb:div>
<lb n="0417a15" ed="X"/><lb n="0402b13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417a1501">譬如大海，不讓小流，乃至蚊蝱及阿修羅，飮其水者，
<lb n="0417a16" ed="X"/><lb n="0402b14" ed="R014"/>皆得充滿。</p></cb:div>
<lb n="0417a17" ed="X"/><lb n="0402b15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417a1701">解曰：謂漸敎則乖頓敎，頓門必具漸門。</p><p xml:id="pX09p0417a1716" cb:place="inline">蚊蝱飮海，
<lb n="0417a18" ed="X"/><lb n="0402b16" ed="R014"/>喩二乘受持；</p><p xml:id="pX09p0417a1806" cb:place="inline">修羅所飮，喩菩薩受持。</p><p xml:id="pX09p0417a1815" cb:place="inline">大海有無量
<lb n="0417a19" ed="X"/><lb n="0402b17" ed="R014"/>之水，飮之則量腹之多少；</p><p xml:id="pX09p0417a1911" cb:place="inline">圓覺有無邊法門，受之
<lb n="0417a20" ed="X"/><lb n="0402b18" ed="R014"/>則隨器漸頓。</p><p xml:id="pX09p0417a2006" cb:place="inline">四答功德，文三：</p><p xml:id="pX09p0417a2012" cb:place="inline">一以施寶校量，顯聞
<lb n="0417a21" ed="X"/><lb n="0403a01" ed="R014"/>經勝，意明其福<note place="inline">以福校量</note>；</p><p xml:id="pX09p0417a2111" cb:place="inline">二以度人校量，顯說經勝，意
<lb n="0417a22" ed="X"/><lb n="0403a02" ed="R014"/>明其智<note place="inline">非智不能度人故，又聞者假令不解，亦生其福，說者必無不解，故唯智也</note>；</p><p xml:id="pX09p0417a2232" cb:place="inline">三以
<lb n="0417a23" ed="X"/><lb n="0403a03" ed="R014"/>宿因反驗，顯信經勝，雙明福智。</p><p xml:id="pX09p0417a2313" cb:place="inline">初中二：初擧劣。</p></cb:div>
<lb n="0417a24" ed="X"/><lb n="0403a04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417a2401">善男子，假使有人純以七寶，積滿三千大千世界，以
<pb n="0417b" ed="X" xml:id="X09.0243.0417b"/>
<lb n="0417b01" ed="X"/><lb n="0403a05" ed="R014"/>用布施。</p></cb:div>
<lb n="0417b02" ed="X"/><lb n="0403a06" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417b0201">解曰：積福可知。</p><p xml:id="pX09p0417b0207" cb:place="inline">二顯勝。</p></cb:div>
<lb n="0417b03" ed="X"/><lb n="0403a07" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417b0301">不如有人聞此經名，及一句義。</p></cb:div>
<lb n="0417b04" ed="X"/><lb n="0403a08" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417b0401">解曰：如《金剛經》校量文例。</p><p xml:id="pX09p0417b0411" cb:place="inline">慤云：且世珍盈刹，能爲
<lb n="0417b05" ed="X"/><lb n="0403a09" ed="R014"/>漏果之資；妙法一言，必獲菩提之報。</p><p xml:id="pX09p0417b0515" cb:place="inline">二以度人校
<lb n="0417b06" ed="X"/><lb n="0403a10" ed="R014"/>量者，謂前以劣福顯勝福，此以劣智顯勝智。文二：
<lb n="0417b07" ed="X"/><lb n="0403a11" ed="R014"/>初擧劣。</p></cb:div>
<lb n="0417b08" ed="X"/><lb n="0403a12" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417b0801">善男子，假使有人，敎百恒河沙衆生，得阿羅漢果。</p></cb:div>
<lb n="0417b09" ed="X"/><lb n="0403a13" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417b0901">解曰：積德可知。</p><p xml:id="pX09p0417b0907" cb:place="inline">二顯勝。</p></cb:div>
<lb n="0417b10" ed="X"/><lb n="0403a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417b1001">不如有人，宣說此經，分別半偈。</p></cb:div>
<lb n="0417b11" ed="X"/><lb n="0403a15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417b1101">解曰：凡全偈者，所謂四句。</p><p xml:id="pX09p0417b1111" cb:place="inline">句有二種，謂文句；義句。</p>
<lb n="0417b12" ed="X"/><p xml:id="pX09p0417b1201"><lb n="0403a16" ed="R014"/>若約文句，卽兩句爲半偈；</p><p xml:id="pX09p0417b1211" cb:place="inline">若約義句，則說一切法，
<lb n="0417b13" ed="X"/><lb n="0403a17" ed="R014"/>本來空寂是半偈也。顯空體不空，方爲全偈，或無
<lb n="0417b14" ed="X"/><lb n="0403a18" ed="R014"/>常眞常，爲半及全。</p><p xml:id="pX09p0417b1408" cb:place="inline">三以宿因顯信經勝<note place="inline">雙明福智者，經文自
<lb n="0417b15" ed="X"/><lb n="0403b01" ed="R014"/>顯也</note>，文二：</p><p xml:id="pX09p0417b1505" cb:place="inline">一明聞信。</p></cb:div>
<lb n="0417b16" ed="X"/><lb n="0403b02" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417b1601">善男子，若復有人聞此經名，信心不惑。</p></cb:div>
<lb n="0417b17" ed="X"/><lb n="0403b03" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417b1701">可知。</p><p xml:id="pX09p0417b1703" cb:place="inline">二驗宿因，文二：一反顯。</p></cb:div>
<lb n="0417b18" ed="X"/><lb n="0403b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417b1801">當知是人，非於一佛、二佛，種諸福慧。</p></cb:div>
<lb n="0417b19" ed="X"/><lb n="0403b05" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417b1901">可知。</p><p xml:id="pX09p0417b1903" cb:place="inline">二順明。</p></cb:div>
<lb n="0417b20" ed="X"/><lb n="0403b06" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417b2001">如是乃至盡恒河沙一切佛所，種諸善根，聞此經敎。</p></cb:div>
<lb n="0417b21" ed="X"/><lb n="0403b07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417b2101">解曰：亦如《金剛》文勢，然此宗信者，必是卽解之信，
<lb n="0417b22" ed="X"/><lb n="0403b08" ed="R014"/>信該果海，不是小緣，故驗宿因，亦非聊爾人耳。</p><p xml:id="pX09p0417b2219" cb:place="inline">五
<lb n="0417b23" ed="X"/><lb n="0403b09" ed="R014"/>答護持。</p></cb:div>
<lb n="0417b24" ed="X"/><lb n="0403b10" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417b2401">汝善男子，當護末世是修行者，無令惡魔及諸外道，
<pb n="0417c" ed="X" xml:id="X09.0243.0417c"/>
<lb n="0417c01" ed="X"/><lb n="0403b11" ed="R014"/>惱其身心，令生退屈。</p></cb:div>
<lb n="0417c02" ed="X"/><lb n="0403b12" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417c0201">解曰：前問「云何護持」，今答意云，但莫令惡魔、外道
<lb n="0417c03" ed="X"/><lb n="0403b13" ed="R014"/>惱身心者，卽是護持。</p><p xml:id="pX09p0417c0309" cb:place="inline">然惱身心，俱通魔、外，若以義
<lb n="0417c04" ed="X"/><lb n="0403b14" ed="R014"/>配者，外道以邪智惑人令疑，是惱心也；魔以神力，
<lb n="0417c05" ed="X"/><lb n="0403b15" ed="R014"/>令人種種不安，乃至病等，是惱身也。故經說衆魔
<lb n="0417c06" ed="X"/><lb n="0403b16" ed="R014"/>者樂生死，外道者著諸見等<note place="inline">等取《瓔珞》是非、勝負</note>。二事皆令
<lb n="0417c07" ed="X"/><lb n="0403b17" ed="R014"/>初心行人退屈，實藉護持。</p><p xml:id="pX09p0417c0711" cb:place="inline">四稟命外護。</p><p xml:id="pX09p0417c0716" cb:place="inline">文三：一力
<lb n="0417c08" ed="X"/><lb n="0403b18" ed="R014"/>士衆。</p></cb:div>
<lb n="0417c09" ed="X"/><lb n="0404a01" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417c0901">爾時，會中有火首金剛、摧碎金剛、尼藍婆金剛等八
<lb n="0417c10" ed="X"/><lb n="0404a02" ed="R014"/>萬金剛，幷其眷屬，卽從座起，頂禮佛足，右繞三帀，而
<lb n="0417c11" ed="X"/><lb n="0404a03" ed="R014"/>白佛言：世尊，若後末世一切衆生，有能持此決定大
<lb n="0417c12" ed="X"/><lb n="0404a04" ed="R014"/>乘，我當守護，如護眼目，乃至道場所修行處，我等金
<lb n="0417c13" ed="X"/><lb n="0404a05" ed="R014"/>剛，自領徒衆，晨夕守護，令不退轉，其家乃至，永無災
<lb n="0417c14" ed="X"/><lb n="0404a06" ed="R014"/>障、疫病、銷滅，財寶豐足，常不乏少。</p></cb:div>
<lb n="0417c15" ed="X"/><lb n="0404a07" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0417c1501">解曰：金剛者，執此杵故，若取名者，梵云，諾健<g ref="#CB11059">𨹔</g>神，
<lb n="0417c16" ed="X"/><lb n="0404a08" ed="R014"/>此云露肩，露肩神也。首，頭也，頭有火焰故。</p><p xml:id="pX09p0417c1617" cb:place="inline">摧碎者，
<lb n="0417c17" ed="X"/><lb n="0404a09" ed="R014"/>從用得名。</p><p xml:id="pX09p0417c1705" cb:place="inline">尼藍婆者，未見翻譯。</p><p xml:id="pX09p0417c1713" cb:place="inline">此神等初發心時，
<lb n="0417c18" ed="X"/><lb n="0404a10" ed="R014"/>常願爲力士，護修行人。</p><p xml:id="pX09p0417c1810" cb:place="inline">其家者，在家衆也，凡發大
<lb n="0417c19" ed="X"/><lb n="0404a11" ed="R014"/>心，皆有障難，障難多種，略擧災病，故云乃至。</p><p xml:id="pX09p0417c1918" cb:place="inline">財寶
<lb n="0417c20" ed="X"/><lb n="0404a12" ed="R014"/>足者，備道資緣，不必富奢，方名豐足，故次云「常不
<lb n="0417c21" ed="X"/><lb n="0404a13" ed="R014"/>乏少」，不乏故卽進趣妙門，不退屈也。</p><p xml:id="pX09p0417c2115" cb:place="inline">二天王衆。</p></cb:div>
<lb n="0417c22" ed="X"/><lb n="0404a14" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0417c2201">爾時，大梵王、二十八天王，幷<name role="" type="person">須彌山</name>王、護國天王等，
<lb n="0417c23" ed="X"/><lb n="0404a15" ed="R014"/>卽從座起，頂禮佛足，右繞三帀，而白佛言：世尊，我亦
<lb n="0417c24" ed="X"/><lb n="0404a16" ed="R014"/>守護是持經者，常令安隱，心不退轉。</p></cb:div>
<pb n="0418a" ed="X" xml:id="X09.0243.0418a"/>
<lb n="0418a01" ed="X"/><lb n="0404a17" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0418a0101">解曰：大梵者，別指初禪王<name role="" type="person">娑婆世界</name>主。</p><p xml:id="pX09p0418a0116" cb:place="inline">二十八天
<lb n="0418a02" ed="X"/><lb n="0404a18" ed="R014"/>者，總指三界<name role="" type="person">須彌山</name>王，別明帝釋。</p><p xml:id="pX09p0418a0214" cb:place="inline">護國者，別顯四
<lb n="0418a03" ed="X"/><lb n="0404b01" ed="R014"/>王，別標三類者，以梵與釋，諸佛轉法輪時，皆爲請
<lb n="0418a04" ed="X"/><lb n="0404b02" ed="R014"/>主，護世持國，使災害不生，故於總列之外，而更別
<lb n="0418a05" ed="X"/><lb n="0404b03" ed="R014"/>明。</p><p xml:id="pX09p0418a0502" cb:place="inline">三鬼王衆。</p></cb:div>
<lb n="0418a06" ed="X"/><lb n="0404b04" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0418a0601">爾時，有大力鬼王，名吉槃荼，與十萬鬼王，卽從座起，
<lb n="0418a07" ed="X"/><lb n="0404b05" ed="R014"/>頂禮佛足，右繞三帀，而白佛言：世尊，我亦守護是持
<lb n="0418a08" ed="X"/><lb n="0404b06" ed="R014"/>經人，朝夕侍衛，令不退屈，其人所居一由旬內，若有
<lb n="0418a09" ed="X"/><lb n="0404b07" ed="R014"/>鬼神，侵其境界，我當使其碎如微塵。</p></cb:div>
<lb n="0418a10" ed="X"/><lb n="0404b08" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0418a1001">解曰：吉槃荼者，亦名鳩槃荼，食人精血，其疾如風，
<lb n="0418a11" ed="X"/><lb n="0404b09" ed="R014"/>變化稍多，住於林野，管諸鬼衆，故號爲王。來至道
<lb n="0418a12" ed="X"/><lb n="0404b10" ed="R014"/>場而爲上首，其數十萬，一一若斯，依附深山，或居
<lb n="0418a13" ed="X"/><lb n="0404b11" ed="R014"/>巖穴，其形可畏，通變極多，不屬人天，住居鬼趣。</p><p xml:id="pX09p0418a1319" cb:place="inline">一
<lb n="0418a14" ed="X"/><lb n="0404b12" ed="R014"/>由旬者，則四十里<note place="inline">或十六里</note>。</p><p xml:id="pX09p0418a1412" cb:place="inline">五時衆受持。</p></cb:div>
<lb n="0418a15" ed="X"/><lb n="0404b13" ed="R014"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX09p0418a1501">佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0418a1501" n="0418a1501"/><anchor xml:id="beg0418a1501" n="0418a1501"/>已<anchor xml:id="end0418a1501"/>，一切菩薩、天、龍、鬼、神、八部眷屬，及諸天
<lb n="0418a16" ed="X"/><lb n="0404b14" ed="R014"/>王、梵王等一切大衆，聞佛所說，皆大歡喜，信受奉行。</p></cb:div>
<lb n="0418a17" ed="X"/><lb n="0404b15" ed="R014"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX09p0418a1701">解曰：《文殊所問經》說有三種義歡喜奉行：</p><p xml:id="pX09p0418a1717" cb:place="inline">一說者
<lb n="0418a18" ed="X"/><lb n="0404b16" ed="R014"/>淸淨，不爲取著名利所染故；</p><p xml:id="pX09p0418a1812" cb:place="inline">二所說淸淨，以如實
<lb n="0418a19" ed="X"/><lb n="0404b17" ed="R014"/>知法體故；</p><p xml:id="pX09p0418a1905" cb:place="inline">三得果淸淨，卽說益也。</p>
<lb n="0418a20" ed="X"/><lb n="0404b18" ed="R014"/><lg xml:id="lgX09p0418a2001" type="regular"><l>自惟無始迷心海，</l><l>曠劫漂沉生死波，</l>
<lb n="0418a21" ed="X"/><lb n="0405a01" ed="R014"/><l>塵沙諸佛出人中，</l><l>浮木盲龜難値遇，</l>
<lb n="0418a22" ed="X"/><lb n="0405a02" ed="R014"/><l>何幸此身逢了敎，</l><l>千重疑滯類冰消，</l>
<lb n="0418a23" ed="X"/><lb n="0405a03" ed="R014"/><l>尋思累世積聞熏，</l><l>慚愧多生善知識，</l>
<lb n="0418a24" ed="X"/><lb n="0405a04" ed="R014"/><l>上士慈悲哀末世，</l><l>始終次第爲諮詢，</l>
<pb n="0418b" ed="X" xml:id="X09.0243.0418b"/>
<lb n="0418b01" ed="X"/><lb n="0405a05" ed="R014"/><l>能仁應感稱心源，</l><l>本末無遮頓演說，</l>
<lb n="0418b02" ed="X"/><lb n="0405a06" ed="R014"/><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0418b0201" n="0418b0201"/><anchor xml:id="beg0418b0201" n="0418b0201"/>已<anchor xml:id="end0418b0201"/>採群詮扣眞寂，</l><l>隨應聖旨解斯文，</l>
<lb n="0418b03" ed="X"/><lb n="0405a07" ed="R014"/><l>普迴功德向衆生，</l><l>同入神通大光藏。</l></lg></cb:div>
<lb n="0418b04" ed="X"/><lb n="0405a08" ed="R014"/>
<lb n="0418b05" ed="X"/><lb n="0405a09" ed="R014"/><cb:juan n="3d" fun="close"><cb:jhead>大方廣圓覺經大疏下卷之四<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
<lb n="0418b06" ed="X"/><lb n="0405a10" ed="R014"/>
<lb n="0418b07" ed="X"/><lb n="0405a11" ed="R014"/><cb:div type="w"><head>音釋</head>
<lb n="0418b08" ed="X"/><lb n="0405a12" ed="R014"/><cb:div type="note"><entry><form>虜扈</form><cb:def><p xml:id="pX09p0418b0803" cb:place="inline"><note place="inline">虜，音魯，掠也。扈，音<g ref="#CB17509">󴑥</g>，止也，隨從也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>疵</form><cb:def><p xml:id="pX09p0418b0817" cb:place="inline"><note place="inline">音<g ref="#CB05159">𭎔</g>，病也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>渧</form><cb:def><p xml:id="pX09p0418b0822" cb:place="inline"><note place="inline">音帝，滴水也</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div></cb:div></cb:div>
<lb n="0418b09" ed="X"/>
<lb n="0418b10" ed="X"/>
<lb n="0418b11" ed="X"/>
<lb n="0418b12" ed="X"/>
<lb n="0418b13" ed="X"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">No. 243-C</cb:mulu><head>No. 243-C</head>
<lb n="0418b14" ed="X"/><lb n="0405a14" ed="R014"/><p xml:id="pX09p0418b1401">奉爲
<lb n="0418b15" ed="X" type="honorific"/><lb n="0405a15" ed="R014"/>明故禮部主事沈韞所琦，懺業修福，衆等損貲，刻
<lb n="0418b16" ed="X"/><lb n="0405a16" ed="R014"/>此
<lb n="0418b17" ed="X" type="honorific"/><lb n="0405a17" ed="R014"/>《圓覺大疏》全部，所願亡靈，乘此法力，早悟圓覺淨
<lb n="0418b18" ed="X"/><lb n="0405a18" ed="R014"/>性，遠離生死空華，見佛證果，登不退地者。</p><p xml:id="pX09p0418b1817" cb:place="inline">除科文
<lb n="0418b19" ed="X"/><lb n="0405b01" ed="R014"/>外，通計全疏，一十二卷，計字一十三萬一千六百
<lb n="0418b20" ed="X"/><lb n="0405b02" ed="R014"/>五十，算該工銀，六十八兩四錢六分，除收過尊長、
<lb n="0418b21" ed="X"/><lb n="0405b03" ed="R014"/>親朋、曁兄弟、姪子、女妾及家人助懺銀，共四十五
<lb n="0418b22" ed="X"/><lb n="0405b04" ed="R014"/>兩三錢五分，送刻場用外，尙少二十三兩乙錢一
<lb n="0418b23" ed="X"/><lb n="0405b05" ed="R014"/>分，同胞弟珫珣，補足刻成。</p>
<lb n="0418b24" ed="X"/><lb n="0405b06" ed="R014"/><p xml:id="pX09p0418b2401">明萬曆丁未冬十月徑山寂照庵識</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0389c0201" to="#end0389c0201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0389c2201" to="#end0389c2201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0390a1401" to="#end0390a1401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0390b1801" to="#end0390b1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">三<note type="cf1">C092n1781_p0548a17</note></lem><rdg wit="#wit.orig">二</rdg></app>
<app from="#beg0390b2101" to="#end0390b2101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0391a0501" to="#end0391a0501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">惕</lem><rdg wit="#wit.orig">愓</rdg></app>
<app from="#beg0391a2201" to="#end0391a2201"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">衝<note type="cf1">T46n1915_p0472a06</note><note type="cf2">X09n0245_p0712c08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">衛</rdg></app>
<app from="#beg0391a2202" to="#end0391a2202"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">補<note type="cf1">T46n1915_p0472a06</note><note type="cf2">X09n0245_p0712c08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">神</rdg></app>
<app from="#beg0391b0901" to="#end0391b0901"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0391001" to="#end0391001"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">微，<note type="cf1">C092n1781_p0549c7</note></lem><rdg wit="#wit.orig">徵</rdg></app>
<app from="#beg0393a0701" to="#end0393a0701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0393b0501" to="#end0393b0501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0393b1201" to="#end0393b1201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0393b1601" to="#end0393b1601"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0393c1301" to="#end0393c1301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">若<note type="cf1">T12n0375_p0792b26</note><note type="cf2">X09n0248_p0934c16</note><note type="cf3">X36n0659_p0728c08</note></lem><rdg wit="#wit.orig">若不</rdg></app>
<app from="#beg0394a0501" to="#end0394a0501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">三<note type="cf1">C092n1781_p0553a13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">二</rdg></app>
<app from="#beg0394b1101" to="#end0394b1101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0394c1801" to="#end0394c1801"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0395a1701" to="#end0395a1701"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit2 #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">于<note type="cf1">X09n0243_p0395a17</note><note type="cf2">C092n1781_p0554c6</note></lem><rdg wit="#wit.orig">干</rdg></app>
<app from="#beg0395b2001" to="#end0395b2001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0395c0501" to="#end0395c0501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0396a0401" to="#end0396a0401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0396a0801" to="#end0396a0801"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0396a1001" to="#end0396a1001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0396b1101" to="#end0396b1101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0396c1501" to="#end0396c1501"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">後<note type="cf1">C092n1781_p0557a5</note></lem><rdg wit="#wit.orig">彼</rdg></app>
<app from="#beg0397b0601" to="#end0397b0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">理卽<note type="cf1">C092n1781_p0557c13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">卽</rdg></app>
<app from="#beg0397c0101" to="#end0397c0101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0398a0301" to="#end0398a0301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">觸目<note type="cf1">C092n1781_p0558c3</note></lem><rdg wit="#wit.orig">獨自</rdg></app>
<app from="#beg0398a2101" to="#end0398a2101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0398b0401" to="#end0398b0401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">惕</lem><rdg wit="#wit.orig">愓</rdg></app>
<app from="#beg0398c0701" to="#end0398c0701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0398c2001" to="#end0398c2001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0399b0701" to="#end0399b0701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0399b1401" to="#end0399b1401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0399c2001" to="#end0399c2001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400b0401" to="#end0400b0401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400b1301" to="#end0400b1301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400b2301" to="#end0400b2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">忽<note type="cf1">C092n1781_p0563a3</note></lem><rdg wit="#wit.orig">怱</rdg></app>
<app from="#beg0400c0601" to="#end0400c0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">忽<note type="cf1">C092n1781_p0563a3</note></lem><rdg wit="#wit.orig">怱</rdg></app>
<app from="#beg0400c1101" to="#end0400c1101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400c1102" to="#end0400c1102"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400c1701" to="#end0400c1701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0400c2301" to="#end0400c2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">名<note type="cf1">C092n1781_p0563b11</note></lem><rdg wit="#wit.orig">受</rdg></app>
<app from="#beg0401c2301" to="#end0401c2301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0402b0301" to="#end0402b0301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0402c1901" to="#end0402c1901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">覺。<note type="cf1">C092n1781_p0563b11</note></lem><rdg wit="#wit.orig">聖</rdg></app>
<app from="#beg0402c2001" to="#end0402c2001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403a0101" to="#end0403a0101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403a0501" to="#end0403a0501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403a1601" to="#end0403a1601"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403a1801" to="#end0403a1801"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403a1802" to="#end0403a1802"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403a2201" to="#end0403a2201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403b1901" to="#end0403b1901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">三<note type="cf1">C092n1781_p0567a7</note></lem><rdg wit="#wit.orig">二</rdg></app>
<app from="#beg0403b2101" to="#end0403b2101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403b2401" to="#end0403b2401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403c0201" to="#end0403c0201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403c0401" to="#end0403c0401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403c1001" to="#end0403c1001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403c1301" to="#end0403c1301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403c1302" to="#end0403c1302"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403c1501" to="#end0403c1501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0403c1601" to="#end0403c1601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">卑<note type="cf1">C092n1781_p0567b12</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB16078">𢍉</g></rdg></app>
<app from="#beg0403c1701" to="#end0403c1701"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">卑<note type="cf1">C092n1781_p0567b12</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB16078">𢍉</g></rdg></app>
<app from="#beg0403c1702" to="#end0403c1702"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">慢過慢<note type="cf1">C092n1781_p0567b12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">慢</rdg></app>
<app from="#beg0403c2301" to="#end0403c2301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404a0201" to="#end0404a0201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404a0601" to="#end0404a0601"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404b0601" to="#end0404b0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">必<note type="cf1">C092n1781_p0568a18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">心</rdg></app>
<app from="#beg0404c0301" to="#end0404c0301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c0601" to="#end0404c0601"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c0701" to="#end0404c0701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c1201" to="#end0404c1201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c1202" to="#end0404c1202"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c1401" to="#end0404c1401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c1801" to="#end0404c1801"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c1901" to="#end0404c1901"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0404c2101" to="#end0404c2101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405a0101" to="#end0405a0101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405a1101" to="#end0405a1101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0405a1401" to="#end0405a1401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0406a0101" to="#end0406a0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">善知識<note type="cf1">C092n1781_p0571a20</note></lem><rdg wit="#wit.orig">善識</rdg></app>
<app from="#beg0406a0501" to="#end0406a0501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0406a1301" to="#end0406a1301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">令<note type="cf1">C092n1781_p0571b13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">今</rdg></app>
<app from="#beg0406b0501" to="#end0406b0501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0406c0101" to="#end0406c0101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407a0701" to="#end0407a0701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407b2301" to="#end0407b2301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0407c1501" to="#end0407c1501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0408b0601" to="#end0408b0601"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">勸<note type="cf1">C092n1781_p0574c4</note></lem><rdg wit="#wit.orig">觀</rdg></app>
<app from="#beg0408b1801" to="#end0408b1801"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0408c0901" to="#end0408c0901"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">彼<note type="cf1">C092n1781_p0575a16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">後</rdg></app>
<app from="#beg0408c1601" to="#end0408c1601"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0408c2101" to="#end0408c2101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0408c2301" to="#end0408c2301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409a1101" to="#end0409a1101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409a1801" to="#end0409a1801"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409a2401" to="#end0409a2401"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409c0701" to="#end0409c0701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0409c2101" to="#end0409c2101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410a1301" to="#end0410a1301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410a1302" to="#end0410a1302"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410a2301" to="#end0410a2301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410b0601" to="#end0410b0601"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0410b1701" to="#end0410b1701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0411a2301" to="#end0411a2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">設，<note type="cf1">C092n1781_p0579b13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">說</rdg></app>
<app from="#beg0412a1801" to="#end0412a1801"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0412a2301" to="#end0412a2301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0412b0101" to="#end0412b0101"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">畢<note type="cf1">T10n0279_p0275c24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">異</rdg></app>
<app from="#beg0412b0102" to="#end0412b0102"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">主。<note type="cf1">T10n0279_p0275c24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">生</rdg></app>
<app from="#beg0412b1301" to="#end0412b1301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0412b2001" to="#end0412b2001"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0412c0101" to="#end0412c0101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0413a0101" to="#end0413a0101"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0413b1301" to="#end0413b1301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0413c1201" to="#end0413c1201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0414b1801" to="#end0414b1801"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">息<note type="cf1">C092n1781_p0584a10</note></lem><rdg wit="#wit.orig">自</rdg></app>
<app from="#beg0414c2301" to="#end0414c2301"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">如雨<note type="cf1">T39n1795_p0573c18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">知兩</rdg></app>
<app from="#beg0415b0201" to="#end0415b0201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0415b0701" to="#end0415b0701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0415b0702" to="#end0415b0702"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0415c2301" to="#end0415c2301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0415c2302" to="#end0415c2302"><lem resp="#resp4" wit="#wit.cbeta #wit1" cb:provider="身外有乾坤 (2021-03-22)">誡<note type="cf1">C092n1781_p0586a7</note></lem><rdg wit="#wit.orig">誠</rdg></app>
<app from="#beg0416a1201" to="#end0416a1201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416b0301" to="#end0416b0301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416b0701" to="#end0416b0701"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416b0801" to="#end0416b0801"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416b1301" to="#end0416b1301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0416c1301" to="#end0416c1301"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0417a1201" to="#end0417a1201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0418a1501" to="#end0418a1501"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0418b0201" to="#end0418b0201"><lem resp="#resp2" wit="#wit.cbeta">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0391001" resp="#resp1" type="mod" cb:note_key="X09.0391b21.11" target="#nkr_note_mod_0391001">微【CB】，徵【卍續】，徵疑微</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0391001" resp="#resp3" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0391001">徵疑微</note>
<note n="0403001" resp="#resp3" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0403001">慢上疑脫慢過二字</note>
<note n="0405001" resp="#resp3" type="orig" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0405001">京都佛敎大學所藏龍藏此卷末欠數葉不能轉載音釋</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0389c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0389c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0389c2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0389c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0390a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0390a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0390b1801" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0390b18.07" target="#nkr_note_add_0390b1801">三【CB】【中華-CB】，二【卍續】</note>
<note n="0390b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0390b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0391a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0391a0501">惕【CB】，愓【卍續】</note>
<note n="0391a2201" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0391a22.18" target="#nkr_note_add_0391a2201">衝【CB】，衛【卍續】</note>
<note n="0391a2202" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0391a22.29" target="#nkr_note_add_0391a2202">補【CB】，神【卍續】</note>
<note n="0391b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0391b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0393a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0393a0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0393b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0393b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0393b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0393b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0393b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0393b1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0393c1301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0393c13.20" target="#nkr_note_add_0393c1301">若【CB】，若不【卍續】</note>
<note n="0394a0501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0394a05.02" target="#nkr_note_add_0394a0501">三【CB】【中華-CB】，二【卍續】</note>
<note n="0394b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0394b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0394c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0394c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0395a1701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0395a17.03" target="#nkr_note_add_0395a1701">于【CB】【卍續-CB】【中華-CB】，干【卍續】</note>
<note n="0395b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0395b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0395c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0395c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0396a0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0396a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0396a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0396a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0396a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0396a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0396b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0396b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0396c1501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0396c15.01" target="#nkr_note_add_0396c1501">後【CB】【中華-CB】，彼【卍續】</note>
<note n="0397b0601" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0397b06.16" target="#nkr_note_add_0397b0601">理卽【CB】【中華-CB】，卽【卍續】</note>
<note n="0397c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0397c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0398a0301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0398a03.16" target="#nkr_note_add_0398a0301">觸目【CB】【中華-CB】，獨自【卍續】</note>
<note n="0398a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0398a2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0398b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0398b0401">惕【CB】，愓【卍續】</note>
<note n="0398c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0398c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0398c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0398c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0399b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0399b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0399b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0399b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0399c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0399c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0400b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0400b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400b2301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0400b23.12" target="#nkr_note_add_0400b2301">忽【CB】【中華-CB】，怱【卍續】</note>
<note n="0400c0601" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0400c06.09" target="#nkr_note_add_0400c0601">忽【CB】【中華-CB】，怱【卍續】</note>
<note n="0400c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400c1102" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400c1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0400c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0400c2301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0400c23.08" target="#nkr_note_add_0400c2301">名【CB】【中華-CB】，受【卍續】</note>
<note n="0401c2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0401c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0402b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0402b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0402c1901" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0402c19.19" target="#nkr_note_add_0402c1901">覺【CB】【中華-CB】，聖【卍續】</note>
<note n="0402c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0402c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403a1802" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403a1802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403a2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403b1901" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0403b19.01" target="#nkr_note_add_0403b1901">三【CB】【中華-CB】，二【卍續】</note>
<note n="0403b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403c0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403c1302" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403c1302">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0403c1601" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0403c16.03" target="#nkr_note_add_0403c1601">卑【CB】【中華-CB】，<g ref="#CB16078">𢍉</g>【卍續】</note>
<note n="0403c1701" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0403c17.12" target="#nkr_note_add_0403c1701">卑【CB】【中華-CB】，<g ref="#CB16078">𢍉</g>【卍續】</note>
<note n="0403c1702" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403c1702">慢過慢【CB】【中華-CB】，慢【卍續】</note>
<note n="0403c2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0403c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404a0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404b0601" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0404b06.22" target="#nkr_note_add_0404b0601">必【CB】【中華-CB】，心【卍續】</note>
<note n="0404c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c1202" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c1202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0404c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0404c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0405a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0405a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0405a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0405a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0406a0101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0406a01.15" target="#nkr_note_add_0406a0101">善知識【CB】【中華-CB】，善識【卍續】</note>
<note n="0406a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0406a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0406a1301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0406a13.01" target="#nkr_note_add_0406a1301">令【CB】【中華-CB】，今【卍續】</note>
<note n="0406b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0406b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0406c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0406c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0407a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0407b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0407c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0407c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0408b0601" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0408b06.13" target="#nkr_note_add_0408b0601">勸【CB】【中華-CB】，觀【卍續】</note>
<note n="0408b1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0408b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0408c0901" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0408c09.04" target="#nkr_note_add_0408c0901">彼【CB】【中華-CB】，後【卍續】</note>
<note n="0408c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0408c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0408c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0408c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0408c2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0408c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0409a1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0409a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0409a2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0409c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0409c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0409c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0410a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410a1302" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0410a1302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410a2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0410a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0410b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0410b1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0410b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0411a2301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0411a23.12" target="#nkr_note_add_0411a2301">設【CB】【中華-CB】，說【卍續】</note>
<note n="0412a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0412a1801">已【CB】，己【卍續】</note>
<note n="0412a2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0412a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0412b0101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0412b01.08" target="#nkr_note_add_0412b0101">畢【CB】，異【卍續】</note>
<note n="0412b0102" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0412b01.11" target="#nkr_note_add_0412b0102">主【CB】，生【卍續】</note>
<note n="0412b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0412b1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0412b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0412b2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0412c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0412c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0413a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0413a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0413b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0413b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0413c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0413c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0414b1801" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0414b18.08" target="#nkr_note_add_0414b1801">息【CB】【中華-CB】，自【卍續】</note>
<note n="0414c2301" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0414c23.04" target="#nkr_note_add_0414c2301">如雨【CB】，知兩【卍續】</note>
<note n="0415b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0415b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0415b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0415b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0415b0702" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0415b0702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0415c2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0415c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0415c2302" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X09.0415c23.14" target="#nkr_note_add_0415c2302">誡【CB】【中華-CB】，誠【卍續】</note>
<note n="0416a1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0416a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0416b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0416b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416b0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0416b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0416b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0416c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0416c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0417a1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0417a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0418a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0418a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0418b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0418b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>