<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X22n0423">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 423 阿彌陀經略解圓中鈔</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 423 阿彌陀經略解圓中鈔</title>
			<author>明 大佑述　傳燈鈔</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">423</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">阿彌陀經略解圓中鈔</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02549">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02549</charName>
				<mapping cb:dec="985589" type="PUA">U+F09F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+445B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>舐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舌*氐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-28T14:44:53">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">釋解文</cb:mulu><cb:div type="other">
<milestone unit="juan" n="2"/>
<lb ed="X" n="0581c03"/>
<lb ed="X" n="0581c04"/>
<lb ed="X" n="0581c05"/>
<lb ed="X" n="0581c06"/><lb ed="R091" n="0809a01"/><cb:juan fun="open" n="2"><cb:mulu type="卷" n="2"/><cb:jhead>彌陀略解圓中鈔卷下</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0581c07"/><lb ed="R091" n="0809a02"/><byline cb:type="other">明　永樂吳郡沙門　大佑　解</byline>
<lb ed="X" n="0581c08"/><lb ed="R091" n="0809a03"/><byline cb:type="author">天啓天台沙門　傳燈　鈔</byline>
<lb ed="X" n="0581c09"/><lb ed="R091" n="0809a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0581c0901">△二正報二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0581c10"/><lb ed="R091" n="0809a05"/><p xml:id="pX22p0581c1001">○二正報二。初敎主名號二。初徵名。</p>
<lb ed="X" n="0581c11"/><lb ed="R091" n="0809a06"/><p xml:id="pX22p0581c1101">△二釋經二。初敎主名號二。初徵名二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0581c12"/><lb ed="R091" n="0809a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0581c1201">舍利弗。於汝意云何。彼佛何故。號阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0581c13"/><lb ed="R091" n="0809a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0581c1301">△二解義。</p>
<lb ed="X" n="0581c14"/><lb ed="R091" n="0809a09"/><p xml:id="pX22p0581c1401">○審其解否。次爲釋通。</p>
<lb ed="X" n="0581c15"/><lb ed="R091" n="0809a10"/><p xml:id="pX22p0581c1501">△二釋義二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0581c16"/><lb ed="R091" n="0809a11"/><p xml:id="pX22p0581c1601">○二釋義二。初名含二義二。初光明無量。</p>
<lb ed="X" n="0581c17"/><lb ed="R091" n="0809a12"/><p xml:id="pX22p0581c1701">△二釋經二。初名含二義二。初光明無量二。初列
<lb ed="X" n="0581c18"/><lb ed="R091" n="0809a13"/>經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0581c19"/><lb ed="R091" n="0809a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0581c1901">舍利弗。彼佛光明。無量。照十方國。無所障礙。是故號
<lb ed="X" n="0581c20"/><lb ed="R091" n="0809a15"/>爲阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0581c21"/><lb ed="R091" n="0809a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0581c2101">△二釋義三。初引大本明光明無量。</p>
<lb ed="X" n="0581c22"/><lb ed="R091" n="0809a17"/><p xml:id="pX22p0581c2201">【疏】大本云。阿彌陀佛。威德。光明。最尊第一。諸佛光
<lb ed="X" n="0581c23"/><lb ed="R091" n="0809a18"/>明。所不能及。</p>
<lb ed="X" n="0581c24"/><lb ed="R091" n="0809b01"/><p xml:id="pX22p0581c2401">【鈔】此猶略引。若具引者。阿彌陀佛光明。明麗快甚。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0582a" n="0582a"/>
<lb ed="X" n="0582a01"/><lb ed="R091" n="0809b02"/>絕殊無極。勝于日月之明千萬倍。而爲諸佛光明
<lb ed="X" n="0582a02"/><lb ed="R091" n="0809b03"/>之王。故號無量壽佛。亦號無量光佛。無邊光佛。無
<lb ed="X" n="0582a03"/><lb ed="R091" n="0809b04"/>礙光佛。無對光佛。炎王光佛。淸淨光佛。歡喜光佛。
<lb ed="X" n="0582a04"/><lb ed="R091" n="0809b05"/>智慧光佛。不斷光佛。難思光佛。難稱光佛。超日月
<lb ed="X" n="0582a05"/><lb ed="R091" n="0809b06"/>光佛。其光明所照。無央數天下。幽冥之處。皆常大
<lb ed="X" n="0582a06"/><lb ed="R091" n="0809b07"/>明。諸天人民。禽獸蜎飛蝡動之類。見此光明。莫不
<lb ed="X" n="0582a07"/><lb ed="R091" n="0809b08"/>喜悅。而生慈心。其婬泆瞋怒愚痴者。見此光明。莫
<lb ed="X" n="0582a08"/><lb ed="R091" n="0809b09"/>不遷善。地獄餓鬼畜生。考掠痛苦之處。見此光明。
<lb ed="X" n="0582a09"/><lb ed="R091" n="0809b10"/>無復苦惱。命終之後。皆得解脫。不獨我今。稱讚阿
<lb ed="X" n="0582a10"/><lb ed="R091" n="0809b11"/>彌陀佛光明。十方無央數佛。菩薩緣覺聲聞之衆。
<lb ed="X" n="0582a11"/><lb ed="R091" n="0809b12"/>悉皆稱讚。亦復如是。若有衆生。聞此光明。威神功
<lb ed="X" n="0582a12"/><lb ed="R091" n="0809b13"/>德。日夜歸命。稱讚不<anchor xml:id="nkr_note_add_0582a1201" n="0582a1201"/><anchor xml:id="beg0582a1201" n="0582a1201"/>已<anchor xml:id="end0582a1201"/>。隨其志願。必生其刹。復爲
<lb ed="X" n="0582a13"/><lb ed="R091" n="0809b14"/>諸菩薩聲聞。所共稱讚。當亦如是。我說阿彌陀佛。
<lb ed="X" n="0582a14"/><lb ed="R091" n="0809b15"/>光明威神。巍巍殊妙。晝夜一劫。尙未能盡。令爲汝
<lb ed="X" n="0582a15"/><lb ed="R091" n="0809b16"/>等略言之耳。</p>
<lb ed="X" n="0582a16"/><lb ed="R091" n="0809b17"/><p xml:id="pX22p0582a1601">△次引觀經明光明之用。</p>
<lb ed="X" n="0582a17"/><lb ed="R091" n="0809b18"/><p xml:id="pX22p0582a1701">【疏】觀經云。徧照十方。念佛衆生。攝取不捨。</p>
<lb ed="X" n="0582a18"/><lb ed="R091" n="0810a01"/><p xml:id="pX22p0582a1801">【鈔】彼經具云。無量壽佛。有八萬四千相。一一相中。
<lb ed="X" n="0582a19"/><lb ed="R091" n="0810a02"/>有八萬四千隨形好。一一好中。復有八萬四千光
<lb ed="X" n="0582a20"/><lb ed="R091" n="0810a03"/>明。一一光明。徧照十方世界。念佛衆生。攝取不捨。
<lb ed="X" n="0582a21"/><lb ed="R091" n="0810a04"/>疏云。若爲佛慈悲所護。終得離苦。永得安樂釋論
<lb ed="X" n="0582a22"/><lb ed="R091" n="0810a05"/>云。譬如魚子。母若不念。子則爛壞。衆生亦爾。佛若
<lb ed="X" n="0582a23"/><lb ed="R091" n="0810a06"/>不念。善根則壞。</p>
<lb ed="X" n="0582a24"/><lb ed="R091" n="0810a07"/><p xml:id="pX22p0582a2401">△三設問答。釋或者之疑。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0582b" n="0582b"/>
<lb ed="X" n="0582b01"/><lb ed="R091" n="0810a08"/><p xml:id="pX22p0582b0101">【疏】或問光明無量。我何不見。答。杲日麗天。瞽夫不
<lb ed="X" n="0582b02"/><lb ed="R091" n="0810a09"/>覩。是盲者咎。衆生障重。如處覆盆之下。非日光之
<lb ed="X" n="0582b03"/><lb ed="R091" n="0810a10"/>不普也。</p>
<lb ed="X" n="0582b04"/><lb ed="R091" n="0810a11"/><p xml:id="pX22p0582b0401">【鈔】杲日下。喩佛光本自周徧。瞽夫下。喩衆生無目
<lb ed="X" n="0582b05"/><lb ed="R091" n="0810a12"/>不覩。衆生下。合下二句。非日光下。合上一句。蓋佛
<lb ed="X" n="0582b06"/><lb ed="R091" n="0810a13"/>有三身。光明亦然。若法報身之與光。則無處而不
<lb ed="X" n="0582b07"/><lb ed="R091" n="0810a14"/>周。無時而不在。應佛身之與光。則隨其機之所在。
<lb ed="X" n="0582b08"/><lb ed="R091" n="0810a15"/>而示光現之。然此三佛身之與光。皆須機感而後
<lb ed="X" n="0582b09"/><lb ed="R091" n="0810a16"/>得見。如觀經云。諸佛如來是法界身。入一切衆生
<lb ed="X" n="0582b10"/><lb ed="R091" n="0810a17"/>心想中。此言法報二身。無所而不遍也。又云。是故
<lb ed="X" n="0582b11"/><lb ed="R091" n="0810a18"/>汝等。心想佛時。是心卽是三十二相。八十種好。是
<lb ed="X" n="0582b12"/><lb ed="R091" n="0810b01"/>心作佛。是心是佛。諸佛如來。正遍知海。從心想生。
<lb ed="X" n="0582b13"/><lb ed="R091" n="0810b02"/>此則正言三身。皆須機感而見。機若熟時。不惟得
<lb ed="X" n="0582b14"/><lb ed="R091" n="0810b03"/>見于應。亦得見于法身報身也。</p>
<lb ed="X" n="0582b15"/><lb ed="R091" n="0810b04"/><p xml:id="pX22p0582b1501">△二壽命無量二。初標科。</p>
<lb ed="X" n="0582b16"/><lb ed="R091" n="0810b05"/><p xml:id="pX22p0582b1601">○二壽命無量。</p>
<lb ed="X" n="0582b17"/><lb ed="R091" n="0810b06"/><p xml:id="pX22p0582b1701">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0582b18"/><lb ed="R091" n="0810b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0582b1801">又舍利弗。彼佛壽命。及其人民。無量無邊。阿僧祇劫。
<lb ed="X" n="0582b19"/><lb ed="R091" n="0810b08"/>故名阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0582b20"/><lb ed="R091" n="0810b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0582b2001">△二釋義二。初引大本明壽無量。</p>
<lb ed="X" n="0582b21"/><lb ed="R091" n="0810b10"/><p xml:id="pX22p0582b2101">【疏】阿僧祇。此云無數。大本云。彼佛壽命。不可稱計。
<lb ed="X" n="0582b22"/><lb ed="R091" n="0810b11"/>假使十方世界衆生。皆成聲聞緣覺。竭其智力。於
<lb ed="X" n="0582b23"/><lb ed="R091" n="0810b12"/>百千劫。悉共推算。不能窮盡。</p>
<lb ed="X" n="0582b24"/><lb ed="R091" n="0810b13"/><p xml:id="pX22p0582b2401">【鈔】大本具云。佛吿<name role="" type="person">阿逸多</name>言。汝欲知阿彌陀佛。壽
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0582c" n="0582c"/>
<lb ed="X" n="0582c01"/><lb ed="R091" n="0810b14"/>命無極否。<name role="" type="person">阿逸多</name>對言。誠欲聞知。佛言。明聽。悉令
<lb ed="X" n="0582c02"/><lb ed="R091" n="0810b15"/>十方。無央數世界。諸天人民。以至蜎飛蝡動之類。
<lb ed="X" n="0582c03"/><lb ed="R091" n="0810b16"/>皆得爲人。又皆作緣覺聲聞。共坐禪一心。合其智
<lb ed="X" n="0582c04"/><lb ed="R091" n="0810b17"/>慧。爲一智慧。以計數彼佛壽命。幾千億萬劫。無有
<lb ed="X" n="0582c05"/><lb ed="R091" n="0810b18"/>能知者。</p>
<lb ed="X" n="0582c06"/><lb ed="R091" n="0811a01"/><p xml:id="pX22p0582c0601">△次引大本明本願所致。</p>
<lb ed="X" n="0582c07"/><lb ed="R091" n="0811a02"/><p xml:id="pX22p0582c0701">【疏】法藏本願云。設我得佛。國中人民。壽命無能限
<lb ed="X" n="0582c08"/><lb ed="R091" n="0811a03"/>量。若不爾者。不取正覺。</p>
<lb ed="X" n="0582c09"/><lb ed="R091" n="0811a04"/><p xml:id="pX22p0582c0901">【鈔】此大本第十四願文具云。我作佛時。我刹中人
<lb ed="X" n="0582c10"/><lb ed="R091" n="0811a05"/>壽命。皆無央數劫。無有能計知其數者。不得是願。
<lb ed="X" n="0582c11"/><lb ed="R091" n="0811a06"/>終不作佛。</p>
<lb ed="X" n="0582c12"/><lb ed="R091" n="0811a07"/><p xml:id="pX22p0582c1201">△二道成十劫二。初標科。</p>
<lb ed="X" n="0582c13"/><lb ed="R091" n="0811a08"/><p xml:id="pX22p0582c1301">○二道成十劫。</p>
<lb ed="X" n="0582c14"/><lb ed="R091" n="0811a09"/><p xml:id="pX22p0582c1401">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0582c15"/><lb ed="R091" n="0811a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0582c1501">舍利弗。阿彌陀佛。成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0582c1501" n="0582c1501"/><anchor xml:id="beg0582c1501" n="0582c1501"/>已<anchor xml:id="end0582c1501"/>來。於今十劫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0582c16"/><lb ed="R091" n="0811a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0582c1601">△二釋義三。初會通前文。</p>
<lb ed="X" n="0582c17"/><lb ed="R091" n="0811a12"/><p xml:id="pX22p0582c1701">【疏】前總吿云。今現在說法。此示<anchor xml:id="nkr_note_add_0582c1701" n="0582c1701"/><anchor xml:id="beg0582c1701" n="0582c1701"/>已<anchor xml:id="end0582c1701"/>成佛之劫數也。</p>
<lb ed="X" n="0582c18"/><lb ed="R091" n="0811a13"/><p xml:id="pX22p0582c1801">△次會通二經。</p>
<lb ed="X" n="0582c19"/><lb ed="R091" n="0811a14"/><p xml:id="pX22p0582c1901">【疏】大本云成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0582c1901" n="0582c1901"/><anchor xml:id="beg0582c1901" n="0582c1901"/>已<anchor xml:id="end0582c1901"/>來。凡歷十劫。唐譯云。經十大劫。
<lb ed="X" n="0582c20"/><lb ed="R091" n="0811a15"/>皆是一期。赴機之說。</p>
<lb ed="X" n="0582c21"/><lb ed="R091" n="0811a16"/><p xml:id="pX22p0582c2101">△三會通勝應。</p>
<lb ed="X" n="0582c22"/><lb ed="R091" n="0811a17"/><p xml:id="pX22p0582c2201">【疏】然勝應身。彌亘三際。充徧十方。其可以劫數。測
<lb ed="X" n="0582c23"/><lb ed="R091" n="0811a18"/>量其久近耶。</p>
<lb ed="X" n="0582c24"/><lb ed="R091" n="0811b01"/><p xml:id="pX22p0582c2401">【鈔】佛之應身。有勝劣兩相。劣則示同凡夫如釋迦
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0583a" n="0583a"/>
<lb ed="X" n="0583a01"/><lb ed="R091" n="0811b02"/>丈六劣應之身。壽八十年。同于<g ref="#CB01926">灰</g>斷若如華嚴勝
<lb ed="X" n="0583a02"/><lb ed="R091" n="0811b03"/>應之身。壽則不可思議。以其卽應卽報故。故華嚴
<lb ed="X" n="0583a03"/><lb ed="R091" n="0811b04"/>之佛。亦稱爲報。乃他受用報身也。彌陀劣應。同於
<lb ed="X" n="0583a04"/><lb ed="R091" n="0811b05"/>人民。以云彼佛壽命。及其人民。無量無邊。阿僧祇
<lb ed="X" n="0583a05"/><lb ed="R091" n="0811b06"/>劫故。然而雖云無量。旣有觀音。稱爲補處。豈非劣
<lb ed="X" n="0583a06"/><lb ed="R091" n="0811b07"/>應亦有量乎。但是卽劣而勝。非同濁世。歸于泥洹。
<lb ed="X" n="0583a07"/><lb ed="R091" n="0811b08"/>以彌陀機息。應轉。觀音機興應起。義當補處故也。</p>
<lb ed="X" n="0583a08"/><lb ed="R091" n="0811b09"/><p xml:id="pX22p0583a0801">△二眷屬莊嚴二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0583a09"/><lb ed="R091" n="0811b10"/><p xml:id="pX22p0583a0901">○二眷屬莊嚴三。初弟子無量。</p>
<lb ed="X" n="0583a10"/><lb ed="R091" n="0811b11"/><p xml:id="pX22p0583a1001">△二釋經三。初弟子無量二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0583a11"/><lb ed="R091" n="0811b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0583a1101">又舍利弗。彼佛有無量無邊。聲聞弟子。皆阿羅漢。非
<lb ed="X" n="0583a12"/><lb ed="R091" n="0811b13"/>是算數之所能知。諸菩薩衆。亦復如是。舍利弗。彼佛
<lb ed="X" n="0583a13"/><lb ed="R091" n="0811b14"/>國土。成就如是。功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0583a14"/><lb ed="R091" n="0811b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0583a1401">△二釋義七。初釋聲聞衆。</p>
<lb ed="X" n="0583a15"/><lb ed="R091" n="0811b16"/><p xml:id="pX22p0583a1501">【疏】聞四諦聲敎悟道。故名聲聞。</p>
<lb ed="X" n="0583a16"/><lb ed="R091" n="0811b17"/><p xml:id="pX22p0583a1601">【鈔】敎門有聞聲而悟道者。觀音所修。初於聞中。入
<lb ed="X" n="0583a17"/><lb ed="R091" n="0811b18"/>流亡所是也。此圓頓乘。非小乘比有聲聞而悟道
<lb ed="X" n="0583a18"/><lb ed="R091" n="0812a01"/>者。揀異獨覺。觀物變易。自悟無生。今則自不能悟。
<lb ed="X" n="0583a19"/><lb ed="R091" n="0812a02"/>必假聞佛說四諦聲敎而後知三界。苦諦之果。斷
<lb ed="X" n="0583a20"/><lb ed="R091" n="0812a03"/>見思。集諦之因。慕涅槃。滅諦之果。修戒定慧。道諦
<lb ed="X" n="0583a21"/><lb ed="R091" n="0812a04"/>出世之因。以是之故。名曰聲聞。</p>
<lb ed="X" n="0583a22"/><lb ed="R091" n="0812a05"/><p xml:id="pX22p0583a2201">△次揀異三果。</p>
<lb ed="X" n="0583a23"/><lb ed="R091" n="0812a06"/><p xml:id="pX22p0583a2301">【疏】皆阿羅漢者。揀非前三果也。</p>
<lb ed="X" n="0583a24"/><lb ed="R091" n="0812a07"/><p xml:id="pX22p0583a2401">【鈔】聲聞者。賢聖之通稱也。故七賢四果。皆曰聲聞。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0583b" n="0583b"/>
<lb ed="X" n="0583b01"/><lb ed="R091" n="0812a08"/>經云。皆阿羅漢者。專就果言。故曰揀異三果。</p>
<lb ed="X" n="0583b02"/><lb ed="R091" n="0812a09"/><p xml:id="pX22p0583b0201">△三明無緣覺。</p>
<lb ed="X" n="0583b03"/><lb ed="R091" n="0812a10"/><p xml:id="pX22p0583b0301">【疏】不言緣覺者。攝在聲聞數中。</p>
<lb ed="X" n="0583b04"/><lb ed="R091" n="0812a11"/><p xml:id="pX22p0583b0401">【鈔】聲聞緣覺。修法雖異。同破見思。同出三界。同證
<lb ed="X" n="0583b05"/><lb ed="R091" n="0812a12"/>偏眞。故可攝在。聲聞敎中。</p>
<lb ed="X" n="0583b06"/><lb ed="R091" n="0812a13"/><p xml:id="pX22p0583b0601">△四明無二乘。</p>
<lb ed="X" n="0583b07"/><lb ed="R091" n="0812a14"/><p xml:id="pX22p0583b0701">【疏】天親論云。二乘種不生。今言回心向大。故得生。
<lb ed="X" n="0583b08"/><lb ed="R091" n="0812a15"/>以慣習小故權證二乘不久證大也。</p>
<lb ed="X" n="0583b09"/><lb ed="R091" n="0812a16"/><p xml:id="pX22p0583b0901">【鈔】天親下引論文。牒成難辭也。今言回心下。引觀
<lb ed="X" n="0583b10"/><lb ed="R091" n="0812a17"/>經疏。釋其疑惑也。卽天親菩薩所造。無量壽經論。
<lb ed="X" n="0583b11"/><lb ed="R091" n="0812a18"/>有十七成就。至第十六大義門成就中偈云。大乘
<lb ed="X" n="0583b12"/><lb ed="R091" n="0812b01"/>善心男。等無譏嫌名。女人及根缺。二乘種不生。長
<lb ed="X" n="0583b13"/><lb ed="R091" n="0812b02"/>行釋云。故淨土果報。離二種譏嫌過。一者體譏體
<lb ed="X" n="0583b14"/><lb ed="R091" n="0812b03"/>有三。一二乘人。二女人。三諸根不具足人。無此三
<lb ed="X" n="0583b15"/><lb ed="R091" n="0812b04"/>種過。故名離譏嫌也。彼土果報。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0583b1501" n="0583b1501"/><anchor xml:id="beg0583b1501" n="0583b1501"/>但<anchor xml:id="end0583b1501"/>無體。三名亦
<lb ed="X" n="0583b16"/><lb ed="R091" n="0812b05"/>無。故觀經疏設問云。彼往生論。二乘不得生。此經
<lb ed="X" n="0583b17"/><lb ed="R091" n="0812b06"/>中輩小乘得生。答正處小乘不生。要由垂終發大
<lb ed="X" n="0583b18"/><lb ed="R091" n="0812b07"/>乘種。爾乃得生。經說現生。論擧本始。又問何故復
<lb ed="X" n="0583b19"/><lb ed="R091" n="0812b08"/>證小果。釋曰。雖復垂終發大心。先多學小。至彼聞
<lb ed="X" n="0583b20"/><lb ed="R091" n="0812b09"/>苦空無常。發其本解。先證小果。得小果<anchor xml:id="nkr_note_add_0583b2001" n="0583b2001"/><anchor xml:id="beg0583b2001" n="0583b2001"/>已<anchor xml:id="end0583b2001"/>。於小不
<lb ed="X" n="0583b21"/><lb ed="R091" n="0812b10"/>住。必還入大。今解文中。取意爲答其義甚明。</p>
<lb ed="X" n="0583b22"/><lb ed="R091" n="0812b11"/><p xml:id="pX22p0583b2201">△五菩薩無量。</p>
<lb ed="X" n="0583b23"/><lb ed="R091" n="0812b12"/><p xml:id="pX22p0583b2301">【疏】而不獨聲聞無量。菩薩亦無量也。</p>
<lb ed="X" n="0583b24"/><lb ed="R091" n="0812b13"/><p xml:id="pX22p0583b2401">【鈔】須知彼土。正爲攝諸菩薩。欲先增長。善根功德
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0583c" n="0583c"/>
<lb ed="X" n="0583c01"/><lb ed="R091" n="0812b14"/>者往生。第無機不攝。故不拒凡夫。及與二乘。令其
<lb ed="X" n="0583c02"/><lb ed="R091" n="0812b15"/>生彼。莫不發廣大心。修圓頓行。登菩薩位。正顯極
<lb ed="X" n="0583c03"/><lb ed="R091" n="0812b16"/>樂法門。廣大圓滿也。</p>
<lb ed="X" n="0583c04"/><lb ed="R091" n="0812b17"/><p xml:id="pX22p0583c0401">△六判敎傍正。</p>
<lb ed="X" n="0583c05"/><lb ed="R091" n="0812b18"/><p xml:id="pX22p0583c0501">【疏】聲聞通兩敎二乘。菩薩通四敎。正意在圓敎。</p>
<lb ed="X" n="0583c06"/><lb ed="R091" n="0813a01"/><p xml:id="pX22p0583c0601">【鈔】聲聞通兩敎。二乘者。藏敎析色觀空。通敎體色
<lb ed="X" n="0583c07"/><lb ed="R091" n="0813a02"/>觀空之機也。菩薩通四敎者。藏敎事六度。通敎理
<lb ed="X" n="0583c08"/><lb ed="R091" n="0813a03"/>六度。別敎恒沙法門。圓敎無作妙行之機也。此皆
<lb ed="X" n="0583c09"/><lb ed="R091" n="0813a04"/>約此土。求生之人。具四敎機。生于彼土。各順本習。
<lb ed="X" n="0583c10"/><lb ed="R091" n="0813a05"/>而爲大爲小。爲偏爲圓。覩四敎之佛。聞四敎之法。
<lb ed="X" n="0583c11"/><lb ed="R091" n="0813a06"/>或權證小果。或實證大乘。非久之閒。皆入圓位。故
<lb ed="X" n="0583c12"/><lb ed="R091" n="0813a07"/>其正意。的在圓敎。如萬流歸海。同一醎味也。</p>
<lb ed="X" n="0583c13"/><lb ed="R091" n="0813a08"/><p xml:id="pX22p0583c1301">△七結歸化主。</p>
<lb ed="X" n="0583c14"/><lb ed="R091" n="0813a09"/><p xml:id="pX22p0583c1401">【疏】然樂<g ref="#CB15131">邦</g>殊勝。海衆無邊。皆是彌陀。願力成就也。</p>
<lb ed="X" n="0583c15"/><lb ed="R091" n="0813a10"/><p xml:id="pX22p0583c1501">【鈔】<name role="" type="person">極樂國</name>土。非獨依報莊嚴淸淨殊勝。卽衆生生
<lb ed="X" n="0583c16"/><lb ed="R091" n="0813a11"/>者。大異娑婆。正以此方世界。人雖萬殊。判其品類。
<lb ed="X" n="0583c17"/><lb ed="R091" n="0813a12"/>大約惟三。曰善曰惡。曰出世閒。惡淪四趣。固不暇
<lb ed="X" n="0583c18"/><lb ed="R091" n="0813a13"/>言。卽善昇人天。福盡還墮。惟出世閒。可以長揖三
<lb ed="X" n="0583c19"/><lb ed="R091" n="0813a14"/>界。一去不來。第因豎出。登陟良難。蓋塵境粗強誠
<lb ed="X" n="0583c20"/><lb ed="R091" n="0813a15"/>爲險處。須彌失足。墮落何疑。總不如極樂法門。橫
<lb ed="X" n="0583c21"/><lb ed="R091" n="0813a16"/>出三界。平夷坦直。皆可向歸。十方國土。求生者多。
<lb ed="X" n="0583c22"/><lb ed="R091" n="0813a17"/>得生彼國。海衆亦廣。所謂夕孕金華。列宿猶慚于
<lb ed="X" n="0583c23"/><lb ed="R091" n="0813a18"/>海滴。晨遊玉沼。世燈強喩于河沙。十方爰來四生
<lb ed="X" n="0583c24"/><lb ed="R091" n="0813b01"/>利往彌陀願力。庸可思議。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0584a" n="0584a"/>
<lb ed="X" n="0584a01"/><lb ed="R091" n="0813b02"/><p xml:id="pX22p0584a0101">△二生者不退二。初標科。</p>
<lb ed="X" n="0584a02"/><lb ed="R091" n="0813b03"/><p xml:id="pX22p0584a0201">○二生者不退。</p>
<lb ed="X" n="0584a03"/><lb ed="R091" n="0813b04"/><p xml:id="pX22p0584a0301">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0584a04"/><lb ed="R091" n="0813b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0584a0401">又舍利弗<name role="" type="person">極樂國</name>土衆生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0584a05"/><lb ed="R091" n="0813b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0584a0501">△二釋義二。初釋不退。</p>
<lb ed="X" n="0584a06"/><lb ed="R091" n="0813b07"/><p xml:id="pX22p0584a0601">【疏】阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。此云不退轉。下文云。皆得不退轉於
<lb ed="X" n="0584a07"/><lb ed="R091" n="0813b08"/>阿耨多羅三藐三菩提。則知生彼國者。雖下品凡
<lb ed="X" n="0584a08"/><lb ed="R091" n="0813b09"/>夫。直至成佛。更無退墮。</p>
<lb ed="X" n="0584a09"/><lb ed="R091" n="0813b10"/><p xml:id="pX22p0584a0901">【鈔】若約敎明不退轉位有三。謂位行念也。今云不
<lb ed="X" n="0584a10"/><lb ed="R091" n="0813b11"/>退轉者。無論入此三位。卽博地凡夫。生彼國者。雖
<lb ed="X" n="0584a11"/><lb ed="R091" n="0813b12"/>未斷惑。亦不退轉。如十疑論云。彼國五因緣。故不
<lb ed="X" n="0584a12"/><lb ed="R091" n="0813b13"/>退。一彌陀願力攝持。二佛光常照。三水鳥樹林。常
<lb ed="X" n="0584a13"/><lb ed="R091" n="0813b14"/>演說法。四純諸菩薩爲友。五壽命永劫。</p>
<lb ed="X" n="0584a14"/><lb ed="R091" n="0813b15"/><p xml:id="pX22p0584a1401">△次引證大本。</p>
<lb ed="X" n="0584a15"/><lb ed="R091" n="0813b16"/><p xml:id="pX22p0584a1501">【疏】大本云。其有衆生。生彼國者。皆悉具足。三十二
<lb ed="X" n="0584a16"/><lb ed="R091" n="0813b17"/>相。諸根明利。乃至成佛。不受惡趣神通自在。常識
<lb ed="X" n="0584a17"/><lb ed="R091" n="0813b18"/>宿命。於此世界。有六十七億。不退菩薩。往生彼國。</p>
<lb ed="X" n="0584a18"/><lb ed="R091" n="0814a01"/><p xml:id="pX22p0584a1801">【鈔】所引大本文有兩段。初是一生補處分中節文。
<lb ed="X" n="0584a19"/><lb ed="R091" n="0814a02"/>次是菩薩往生分中節文。須者往閱。</p>
<lb ed="X" n="0584a20"/><lb ed="R091" n="0814a03"/><p xml:id="pX22p0584a2001">△三補處甚多二。初標科。</p>
<lb ed="X" n="0584a21"/><lb ed="R091" n="0814a04"/><p xml:id="pX22p0584a2101">○三補處甚多。</p>
<lb ed="X" n="0584a22"/><lb ed="R091" n="0814a05"/><p xml:id="pX22p0584a2201">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0584a23"/><lb ed="R091" n="0814a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0584a2301">其中多有一生補處。其數甚多。非是算數。所能知之。
<lb ed="X" n="0584a24"/><lb ed="R091" n="0814a07"/>但可以無量無邊。阿僧祇說。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0584b" n="0584b"/>
<lb ed="X" n="0584b01"/><lb ed="R091" n="0814a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0584b0101">△解釋義三。初通釋其位。</p>
<lb ed="X" n="0584b02"/><lb ed="R091" n="0814a09"/><p xml:id="pX22p0584b0201">【疏】一生補處。卽等覺也。亦名最後身。謂次當作佛。
<lb ed="X" n="0584b03"/><lb ed="R091" n="0814a10"/>惟餘一生。</p>
<lb ed="X" n="0584b04"/><lb ed="R091" n="0814a11"/><p xml:id="pX22p0584b0401">【鈔】等覺者。與果佛妙覺將等。猶此方之亞聖也。最
<lb ed="X" n="0584b05"/><lb ed="R091" n="0814a12"/>後身者。煩惱究竟。生分<anchor xml:id="nkr_note_add_0584b0501" n="0584b0501"/><anchor xml:id="beg0584b0501" n="0584b0501"/>已<anchor xml:id="end0584b0501"/>盡。惟此一生在。更不受
<lb ed="X" n="0584b06"/><lb ed="R091" n="0814a13"/>變易後有也。故曰次當作佛。惟餘一生。</p>
<lb ed="X" n="0584b07"/><lb ed="R091" n="0814a14"/><p xml:id="pX22p0584b0701">△次的指其人。</p>
<lb ed="X" n="0584b08"/><lb ed="R091" n="0814a15"/><p xml:id="pX22p0584b0801">【疏】若此土彌勒是也。彼土則觀音。次補佛處。勢至
<lb ed="X" n="0584b09"/><lb ed="R091" n="0814a16"/>又補觀音處。</p>
<lb ed="X" n="0584b10"/><lb ed="R091" n="0814a17"/><p xml:id="pX22p0584b1001">【鈔】此土彌勒。補釋迦處。至於成佛。仍號彌勒。若觀
<lb ed="X" n="0584b11"/><lb ed="R091" n="0814a18"/>音次補彌陀之處則改號普光功德山王如來。勢
<lb ed="X" n="0584b12"/><lb ed="R091" n="0814b01"/>至次補觀音之處。則改號善住功德寶王如來。或
<lb ed="X" n="0584b13"/><lb ed="R091" n="0814b02"/>問曰。彌勒補處。今居兜率。觀音補處。亦居內院否。
<lb ed="X" n="0584b14"/><lb ed="R091" n="0814b03"/>對曰。此方穢土。故凡補處。先居兜率。將成佛時。要
<lb ed="X" n="0584b15"/><lb ed="R091" n="0814b04"/>當下生。示爲凡夫。脩而後得。彼<g ref="#CB15131">邦</g>淨土。但如天王
<lb ed="X" n="0584b16"/><lb ed="R091" n="0814b05"/>世子。位居儲君。以待彌陀應謝。卽登佛位。何須現
<lb ed="X" n="0584b17"/><lb ed="R091" n="0814b06"/>迹。示居天宮。</p>
<lb ed="X" n="0584b18"/><lb ed="R091" n="0814b07"/><p xml:id="pX22p0584b1801">△三引大本證。</p>
<lb ed="X" n="0584b19"/><lb ed="R091" n="0814b08"/><p xml:id="pX22p0584b1901">【疏】大本云。彼國菩薩。皆得究竟一生補處。除其本
<lb ed="X" n="0584b20"/><lb ed="R091" n="0814b09"/>願。爲衆生故。以弘誓鎧。而自莊嚴。其數甚多。不可
<lb ed="X" n="0584b21"/><lb ed="R091" n="0814b10"/>稱計。故云阿僧祇也。</p>
<lb ed="X" n="0584b22"/><lb ed="R091" n="0814b11"/><p xml:id="pX22p0584b2201">【鈔】大本具云。諸往生者。皆具足三十二相。究竟深
<lb ed="X" n="0584b23"/><lb ed="R091" n="0814b12"/>入妙法要義。諸根明利。其初鈍根者。成就二忍。利
<lb ed="X" n="0584b24"/><lb ed="R091" n="0814b13"/>根者。得不可計無生法忍。皆當一生遂補佛處。所
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0584c" n="0584c"/>
<lb ed="X" n="0584c01"/><lb ed="R091" n="0814b14"/>以者何。彼佛刹中。皆住於正定之聚。無諸邪聚。及
<lb ed="X" n="0584c02"/><lb ed="R091" n="0814b15"/>不定之聚。復無三種過失。一者心無虗妄。二者位
<lb ed="X" n="0584c03"/><lb ed="R091" n="0814b16"/>無退轉。三者善無唐捐。所以生於彼者。有進無退。
<lb ed="X" n="0584c04"/><lb ed="R091" n="0814b17"/>直至成佛。惟有宿願。速度衆生。則以弘誓功德而
<lb ed="X" n="0584c05"/><lb ed="R091" n="0814b18"/>自莊嚴。入他方生死界中。作師子吼。說法度脫。爾
<lb ed="X" n="0584c06"/><lb ed="R091" n="0815a01"/>時阿彌陀佛。以威神力。令彼敎化。一切衆生。皆發
<lb ed="X" n="0584c07"/><lb ed="R091" n="0815a02"/>信心。乃至成佛。於其中閒。不受惡趣。神通自在。常
<lb ed="X" n="0584c08"/><lb ed="R091" n="0815a03"/>識宿命。雖生五濁惡世。形迹與同。其淸淨快樂。無
<lb ed="X" n="0584c09"/><lb ed="R091" n="0815a04"/>異本刹。</p>
<lb ed="X" n="0584c10"/><lb ed="R091" n="0815a05"/><p xml:id="pX22p0584c1001">△二修證行法二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0584c11"/><lb ed="R091" n="0815a06"/><p xml:id="pX22p0584c1101">○二修證行法四。初信願二。初發願求生。</p>
<lb ed="X" n="0584c12"/><lb ed="R091" n="0815a07"/><p xml:id="pX22p0584c1201">△二釋經四。初信願二。初發願求生二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0584c13"/><lb ed="R091" n="0815a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0584c1301">舍利弗。衆生聞者。應當發願。願生彼國。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0584c14"/><lb ed="R091" n="0815a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0584c1401">△二釋義二。初釋相。</p>
<lb ed="X" n="0584c15"/><lb ed="R091" n="0815a10"/><p xml:id="pX22p0584c1501">【疏】願能導行。如牛挽車。要須御者。則能有所至。淨
<lb ed="X" n="0584c16"/><lb ed="R091" n="0815a11"/>佛國土由願引成。</p>
<lb ed="X" n="0584c17"/><lb ed="R091" n="0815a12"/><p xml:id="pX22p0584c1701">【鈔】願能導行。法也。如牛挽車。喩也。牛車喩行。御者
<lb ed="X" n="0584c18"/><lb ed="R091" n="0815a13"/>喩願淨佛國土下合也。御車達到。卽是寶所。淨佛
<lb ed="X" n="0584c19"/><lb ed="R091" n="0815a14"/>國土。卽其事也。淨土有因。其引因者。莫先乎願。故
<lb ed="X" n="0584c20"/><lb ed="R091" n="0815a15"/>願爲行首。</p>
<lb ed="X" n="0584c21"/><lb ed="R091" n="0815a16"/><p xml:id="pX22p0584c2101">△次引證二。初引天親。</p>
<lb ed="X" n="0584c22"/><lb ed="R091" n="0815a17"/><p xml:id="pX22p0584c2201">【疏】天親論云。菩薩所修善根。不爲自身。欲拔一切
<lb ed="X" n="0584c23"/><lb ed="R091" n="0815a18"/>衆生苦故攝取衆生。同生彼國。</p>
<lb ed="X" n="0584c24"/><lb ed="R091" n="0815b01"/><p xml:id="pX22p0584c2401">【鈔】引天親論者。明淨土之願。雖曰願生彼國。其實
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0585a" n="0585a"/>
<lb ed="X" n="0585a01"/><lb ed="R091" n="0815b02"/>不爲自求。欲學佛慈悲。拔苦與樂。論云。欲拔生苦。
<lb ed="X" n="0585a02"/><lb ed="R091" n="0815b03"/>卽悲義。拔苦攝生彼國。卽慈義與樂。是則今願。應
<lb ed="X" n="0585a03"/><lb ed="R091" n="0815b04"/>該四弘。</p>
<lb ed="X" n="0585a04"/><lb ed="R091" n="0815b05"/><p xml:id="pX22p0585a0401">△次引四明。</p>
<lb ed="X" n="0585a05"/><lb ed="R091" n="0815b06"/><p xml:id="pX22p0585a0501">【疏】四明云。但爲戒福不精。無往生願。故在穢土。聞
<lb ed="X" n="0585a06"/><lb ed="R091" n="0815b07"/>法入眞。須懼娑婆不常値佛。塵境麤強。誠爲險處
<lb ed="X" n="0585a07"/><lb ed="R091" n="0815b08"/>致多退失。故須外加事懺。內勤理觀。加願要制。必
<lb ed="X" n="0585a08"/><lb ed="R091" n="0815b09"/>於寶刹。速證無生。</p>
<lb ed="X" n="0585a09"/><lb ed="R091" n="0815b10"/><p xml:id="pX22p0585a0901">【鈔】引妙宗鈔文。雖專在自利。而意亦利人。文兼行
<lb ed="X" n="0585a10"/><lb ed="R091" n="0815b11"/>願。同前如牛御車。要在御者。然其行中。又須正助
<lb ed="X" n="0585a11"/><lb ed="R091" n="0815b12"/>兼行。故曰外加事懺。內勤理觀。必於寶刹速證無
<lb ed="X" n="0585a12"/><lb ed="R091" n="0815b13"/>生。</p>
<lb ed="X" n="0585a13"/><lb ed="R091" n="0815b14"/><p xml:id="pX22p0585a1301">△二聖賢聚會二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0585a14"/><lb ed="R091" n="0815b15"/><p xml:id="pX22p0585a1401">○二聖賢聚會。</p>
<lb ed="X" n="0585a15"/><lb ed="R091" n="0815b16"/><p xml:id="pX22p0585a1501">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0585a16"/><lb ed="R091" n="0815b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0585a1601">所以者何。得與如是。諸上善人。俱會一處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0585a17"/><lb ed="R091" n="0815b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0585a1701">△二釋義二。初釋諸上善人二。初泛指三品。</p>
<lb ed="X" n="0585a18"/><lb ed="R091" n="0816a01"/><p xml:id="pX22p0585a1801">【疏】諸上善人者。指前聲聞菩薩一生補處也。</p>
<lb ed="X" n="0585a19"/><lb ed="R091" n="0816a02"/><p xml:id="pX22p0585a1901">【鈔】諸上善人。大略三品。一聲聞衆。二諸位菩薩。三
<lb ed="X" n="0585a20"/><lb ed="R091" n="0816a03"/>等覺菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0585a21"/><lb ed="R091" n="0816a04"/><p xml:id="pX22p0585a2101">△次的指勝者。</p>
<lb ed="X" n="0585a22"/><lb ed="R091" n="0816a05"/><p xml:id="pX22p0585a2201">【疏】慈覺云。娑婆國土。觀音勢至。徒仰嘉名。極樂世
<lb ed="X" n="0585a23"/><lb ed="R091" n="0816a06"/>界彼二上人親爲勝友。如染香人。身有香氣。</p>
<lb ed="X" n="0585a24"/><lb ed="R091" n="0816a07"/><p xml:id="pX22p0585a2401">【鈔】娑婆下。言此土勝友難逢。此指正象末法可也。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0585b" n="0585b"/>
<lb ed="X" n="0585b01"/><lb ed="R091" n="0816a08"/>若如來在世。西印土人。亦與恒會。極樂下。言彼方
<lb ed="X" n="0585b02"/><lb ed="R091" n="0816a09"/>菩薩易見。不特易見。且親爲勝友如染香下。擧經
<lb ed="X" n="0585b03"/><lb ed="R091" n="0816a10"/>喩之。如染香人。身雖非香。以染香故。而身有香氣
<lb ed="X" n="0585b04"/><lb ed="R091" n="0816a11"/>喩生淨土者。雖未入位以念佛故。而菩薩與居。</p>
<lb ed="X" n="0585b05"/><lb ed="R091" n="0816a12"/><p xml:id="pX22p0585b0501">△二釋俱會一處。</p>
<lb ed="X" n="0585b06"/><lb ed="R091" n="0816a13"/><p xml:id="pX22p0585b0601">【疏】以不退菩提。故同佛所證。謂同法性身。同常寂
<lb ed="X" n="0585b07"/><lb ed="R091" n="0816a14"/>光土。故云俱會一處。</p>
<lb ed="X" n="0585b08"/><lb ed="R091" n="0816a15"/><p xml:id="pX22p0585b0801">【鈔】一處者。非徒曰與諸上善人。俱會事相之一處
<lb ed="X" n="0585b09"/><lb ed="R091" n="0816a16"/>葢俱會所證理性之一處也。卽能居之法性身。所
<lb ed="X" n="0585b10"/><lb ed="R091" n="0816a17"/>居之寂光土。方名眞一處也。</p>
<lb ed="X" n="0585b11"/><lb ed="R091" n="0816a18"/><p xml:id="pX22p0585b1101">△二修行二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0585b12"/><lb ed="R091" n="0816b01"/><p xml:id="pX22p0585b1201">○二修行二。初反顯餘善不生。</p>
<lb ed="X" n="0585b13"/><lb ed="R091" n="0816b02"/><p xml:id="pX22p0585b1301">△二釋經二。初反顯餘善不生。二初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0585b14"/><lb ed="R091" n="0816b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0585b1401">舍利弗。不可以少善根。福德因緣。得生彼國。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0585b15"/><lb ed="R091" n="0816b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0585b1501">△二釋義四。初釋少善根。</p>
<lb ed="X" n="0585b16"/><lb ed="R091" n="0816b05"/><p xml:id="pX22p0585b1601">【疏】靈芝云。欲顯持名功勝。先斥餘福爲少善根施
<lb ed="X" n="0585b17"/><lb ed="R091" n="0816b06"/>戒禪誦。一切福業。若無正信回向願求。皆爲少善
<lb ed="X" n="0585b18"/><lb ed="R091" n="0816b07"/>非往生因。</p>
<lb ed="X" n="0585b19"/><lb ed="R091" n="0816b08"/><p xml:id="pX22p0585b1901">【鈔】解中有簡有收。簡之則若無信願回向。皆爲少
<lb ed="X" n="0585b20"/><lb ed="R091" n="0816b09"/>善根福德因緣。非往生之正因收之則若有信。願
<lb ed="X" n="0585b21"/><lb ed="R091" n="0816b10"/>回向。皆爲多善根福德因緣。是往生之助行。</p>
<lb ed="X" n="0585b22"/><lb ed="R091" n="0816b11"/><p xml:id="pX22p0585b2201">△次釋多善根。</p>
<lb ed="X" n="0585b23"/><lb ed="R091" n="0816b12"/><p xml:id="pX22p0585b2301">【疏】若依此經。執持名號。發願往生方名多善根也。</p>
<lb ed="X" n="0585b24"/><lb ed="R091" n="0816b13"/><p xml:id="pX22p0585b2401">【鈔】此經往生正因。的在一心持名。發願回向。如是
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0585c" n="0585c"/>
<lb ed="X" n="0585c01"/><lb ed="R091" n="0816b14"/>善根。其功也多。其根也深。決得往生永爲佛種。</p>
<lb ed="X" n="0585c02"/><lb ed="R091" n="0816b15"/><p xml:id="pX22p0585c0201">△三明正與助。</p>
<lb ed="X" n="0585c03"/><lb ed="R091" n="0816b16"/><p xml:id="pX22p0585c0301">【疏】善因名正行。謂執持名號。一心不亂。福德約助
<lb ed="X" n="0585c04"/><lb ed="R091" n="0816b17"/>行。</p>
<lb ed="X" n="0585c05"/><lb ed="R091" n="0816b18"/><p xml:id="pX22p0585c0501">【鈔】佛之大道。非正無以爲行門。非助無以爲資粮。
<lb ed="X" n="0585c06"/><lb ed="R091" n="0817a01"/>更加發願要制。方能速證無生。</p>
<lb ed="X" n="0585c07"/><lb ed="R091" n="0817a02"/><p xml:id="pX22p0585c0701">△四引證助行。</p>
<lb ed="X" n="0585c08"/><lb ed="R091" n="0817a03"/><p xml:id="pX22p0585c0801">【疏】觀經云。欲生彼國者。當修三福。一者孝養父母。
<lb ed="X" n="0585c09"/><lb ed="R091" n="0817a04"/>奉事師長慈心不殺。修十善業。二者受持三歸。具
<lb ed="X" n="0585c10"/><lb ed="R091" n="0817a05"/>足衆戒。不犯威儀。三者發菩提心。深信因果。讀誦
<lb ed="X" n="0585c11"/><lb ed="R091" n="0817a06"/>大乘。勸進行者。如此三事。名爲淨業。皆往生之助
<lb ed="X" n="0585c12"/><lb ed="R091" n="0817a07"/>行也。</p>
<lb ed="X" n="0585c13"/><lb ed="R091" n="0817a08"/><p xml:id="pX22p0585c1301">【鈔】觀經疏云。第一孝養父母。奉事師長。敬上接下。
<lb ed="X" n="0585c14"/><lb ed="R091" n="0817a09"/>慈心行也。修十善業是其止行。身除三邪。口離四
<lb ed="X" n="0585c15"/><lb ed="R091" n="0817a10"/>過。意斷三惡也。妙宗鈔云。此經正被頓修之機。雖
<lb ed="X" n="0585c16"/><lb ed="R091" n="0817a11"/>修佛行。父母師長豈不孝事。輪王十善。豈不止行
<lb ed="X" n="0585c17"/><lb ed="R091" n="0817a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0585c1701" n="0585c1701"/><anchor xml:id="beg0585c1701" n="0585c1701"/>但<anchor xml:id="end0585c1701"/>能修之心。一一稱性。何妨所修慈孝。之善共於
<lb ed="X" n="0585c18"/><lb ed="R091" n="0817a13"/>凡夫。觀經疏云第二。三歸者。佛法僧。在家戒亦卽
<lb ed="X" n="0585c19"/><lb ed="R091" n="0817a14"/>是十戒。具足衆戒者。道俗備受。微細不犯。威儀者。
<lb ed="X" n="0585c20"/><lb ed="R091" n="0817a15"/>三千悉皆不缺也。妙宗鈔云。圓頓行者。豈違小乘。
<lb ed="X" n="0585c21"/><lb ed="R091" n="0817a16"/>出家之式。三歸衆戒。威儀等事。但受持之心。合於
<lb ed="X" n="0585c22"/><lb ed="R091" n="0817a17"/>一體依於畢竟而所行之法。共於二乘。觀經疏云。
<lb ed="X" n="0585c23"/><lb ed="R091" n="0817a18"/>第三發菩提心是願。起意趨向。名爲發心。菩提是
<lb ed="X" n="0585c24"/><lb ed="R091" n="0817b01"/>道佛。果圓通。說爲菩提讀誦大乘。明修解也。行能
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0586a" n="0586a"/>
<lb ed="X" n="0586a01"/><lb ed="R091" n="0817b02"/>運通。說之爲乘。餘二不及。是言大也。妙宗鈔云。依
<lb ed="X" n="0586a02"/><lb ed="R091" n="0817b03"/>無作境。起無緣誓。名發菩提心。實相。不二而二。立
<lb ed="X" n="0586a03"/><lb ed="R091" n="0817b04"/>因果殊。二而不二。始終理一。信此因果。方名爲深。
<lb ed="X" n="0586a04"/><lb ed="R091" n="0817b05"/>讀誦大乘。修三智解。運圓乘行。以此解行。敎其行
<lb ed="X" n="0586a05"/><lb ed="R091" n="0817b06"/>者。名爲勸進。此三種業。得前前者。不得後後。得後
<lb ed="X" n="0586a06"/><lb ed="R091" n="0817b07"/>後者。必得前前。故今行人。能修前二前二不能。修
<lb ed="X" n="0586a07"/><lb ed="R091" n="0817b08"/>於大乘。故云餘二不及。是言大乘。皆往生之助行
<lb ed="X" n="0586a08"/><lb ed="R091" n="0817b09"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0586a09"/><lb ed="R091" n="0817b10"/><p xml:id="pX22p0586a0901">△二正示持名方法二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0586a10"/><lb ed="R091" n="0817b11"/><p xml:id="pX22p0586a1001">○二正示持名方法。</p>
<lb ed="X" n="0586a11"/><lb ed="R091" n="0817b12"/><p xml:id="pX22p0586a1101">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0586a12"/><lb ed="R091" n="0817b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0586a1201">舍利弗。若有善男子善女人。聞說阿彌陀佛。執持名
<lb ed="X" n="0586a13"/><lb ed="R091" n="0817b14"/>號若一日。若二日。若三日。若四日。若五日。若六日。若
<lb ed="X" n="0586a14"/><lb ed="R091" n="0817b15"/>七日。一心不亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0586a15"/><lb ed="R091" n="0817b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0586a1501">△二釋義五。初釋執持之義。</p>
<lb ed="X" n="0586a16"/><lb ed="R091" n="0817b17"/><p xml:id="pX22p0586a1601">【疏】孤山曰。執謂執受。持謂任持。信力故。執受在心。
<lb ed="X" n="0586a17"/><lb ed="R091" n="0817b18"/>念力故。任持不忘。</p>
<lb ed="X" n="0586a18"/><lb ed="R091" n="0818a01"/><p xml:id="pX22p0586a1801">【鈔】執持者。執而後持。亦名受持。故解曰執謂執受。
<lb ed="X" n="0586a19"/><lb ed="R091" n="0818a02"/>然則聞而不信。不足以爲執受。又曰持謂任持。加
<lb ed="X" n="0586a20"/><lb ed="R091" n="0818a03"/>人有力。堪任持物。是則信而不念。不足以爲任持。
<lb ed="X" n="0586a21"/><lb ed="R091" n="0818a04"/>故曰信力故執受在心。念力故任持不忘。</p>
<lb ed="X" n="0586a22"/><lb ed="R091" n="0818a05"/><p xml:id="pX22p0586a2201">△次釋若字之義。</p>
<lb ed="X" n="0586a23"/><lb ed="R091" n="0818a06"/><p xml:id="pX22p0586a2301">【疏】若者。不定之辭。利根一日一念。鈍根或至七七
<lb ed="X" n="0586a24"/><lb ed="R091" n="0818a07"/>日行成縱未破惑。定爲往生之因。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0586b" n="0586b"/>
<lb ed="X" n="0586b01"/><lb ed="R091" n="0818a08"/><p xml:id="pX22p0586b0101">【鈔】經文旣云若矣。又增數至於七日。是則往生之
<lb ed="X" n="0586b02"/><lb ed="R091" n="0818a09"/>因。要在持名階於一心不亂。而人根利鈍。日數限
<lb ed="X" n="0586b03"/><lb ed="R091" n="0818a10"/>乎七等。若利根者。一日成乎一念。鈍根至於七日。
<lb ed="X" n="0586b04"/><lb ed="R091" n="0818a11"/>而解中又增云七七者。此或約極鈍根者爲言。或
<lb ed="X" n="0586b05"/><lb ed="R091" n="0818a12"/>約行門逾增勝者而說。然則持名一心不亂者。因
<lb ed="X" n="0586b06"/><lb ed="R091" n="0818a13"/>也。得一念者。約行成而爲言也。縱未破惑。定爲往
<lb ed="X" n="0586b07"/><lb ed="R091" n="0818a14"/>生之因者。此言一念之力。有伏惑之功也。葢言若
<lb ed="X" n="0586b08"/><lb ed="R091" n="0818a15"/>能伏惑。臨終正念。自然現前。往生淨土必矣。</p>
<lb ed="X" n="0586b09"/><lb ed="R091" n="0818a16"/><p xml:id="pX22p0586b0901">△三釋一心不亂二。初總標。</p>
<lb ed="X" n="0586b10"/><lb ed="R091" n="0818a17"/><p xml:id="pX22p0586b1001">【疏】一心不亂有事有理。</p>
<lb ed="X" n="0586b11"/><lb ed="R091" n="0818a18"/><p xml:id="pX22p0586b1101">△二分釋二。初事一心。</p>
<lb ed="X" n="0586b12"/><lb ed="R091" n="0818b01"/><p xml:id="pX22p0586b1201">【疏】事一心者。行者。繫緣憶念阿彌陀佛。相好光明。
<lb ed="X" n="0586b13"/><lb ed="R091" n="0818b02"/>無分散意。念念無閒。名事一心。</p>
<lb ed="X" n="0586b14"/><lb ed="R091" n="0818b03"/><p xml:id="pX22p0586b1401">【鈔】繫緣憶念者。觀也阿彌陀佛等。境也。無分散意。
<lb ed="X" n="0586b15"/><lb ed="R091" n="0818b04"/>念念無閒者。念力勇猛。能排雜念。使內心不起。外
<lb ed="X" n="0586b16"/><lb ed="R091" n="0818b05"/>境無侵也。下文雖明理中一心。要須先假持事中
<lb ed="X" n="0586b17"/><lb ed="R091" n="0818b06"/>一心。以爲其本。理中不過用解力而融之通之。使
<lb ed="X" n="0586b18"/><lb ed="R091" n="0818b07"/>無滯事相。以爲殊勝之因。苟微乎此。曷能成就一
<lb ed="X" n="0586b19"/><lb ed="R091" n="0818b08"/>念伏惑之功耶。</p>
<lb ed="X" n="0586b20"/><lb ed="R091" n="0818b09"/><p xml:id="pX22p0586b2001">△次釋理一心二。初明一心三觀。</p>
<lb ed="X" n="0586b21"/><lb ed="R091" n="0818b10"/><p xml:id="pX22p0586b2101">【疏】理一心者。了達能念之心。所念之佛。皆無自性。
<lb ed="X" n="0586b22"/><lb ed="R091" n="0818b11"/>雖本來空寂。而感應道交。如鏡像水月。任運顯益
<lb ed="X" n="0586b23"/><lb ed="R091" n="0818b12"/>當處皆空。全體卽假。二邊叵得。中道不存。三諦圓
<lb ed="X" n="0586b24"/><lb ed="R091" n="0818b13"/>融。絕思絕義。名理一心。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0586c" n="0586c"/>
<lb ed="X" n="0586c01"/><lb ed="R091" n="0818b14"/><p xml:id="pX22p0586c0101">【鈔】了達下明卽空義。言能念所念。皆無自性者。此
<lb ed="X" n="0586c02"/><lb ed="R091" n="0818b15"/>約四性。而體達無生也。應云亦無他性。共性無因
<lb ed="X" n="0586c03"/><lb ed="R091" n="0818b16"/>性。文之略也。此中宜以能念之心本空。爲無自性。
<lb ed="X" n="0586c04"/><lb ed="R091" n="0818b17"/>所念彌陀本空。爲無他性。感應道交。如境像水月
<lb ed="X" n="0586c05"/><lb ed="R091" n="0818b18"/>爲無共性。任運顯益。爲無無因性。此乃攝後歸前
<lb ed="X" n="0586c06"/><lb ed="R091" n="0819a01"/>以明無有四性也。次雖本來空寂下。明卽假也。上
<lb ed="X" n="0586c07"/><lb ed="R091" n="0819a02"/>二句約法明假。下二句約喩明假。乃以形之與水
<lb ed="X" n="0586c08"/><lb ed="R091" n="0819a03"/>喩感。鏡之與月喩應。鏡月本無心。而自然現乎影
<lb ed="X" n="0586c09"/><lb ed="R091" n="0819a04"/>像。形水亦無意。而法爾感乎鏡月。功至往生。任運
<lb ed="X" n="0586c10"/><lb ed="R091" n="0819a05"/>顯益也。當處皆空者。有卽空也。全體卽假者。空卽
<lb ed="X" n="0586c11"/><lb ed="R091" n="0819a06"/>有也有卽空。則有卽非有。空卽有則空卽非空非
<lb ed="X" n="0586c12"/><lb ed="R091" n="0819a07"/>空非有。則中道昭然。卽空卽有。則中道亦亡。故曰
<lb ed="X" n="0586c13"/><lb ed="R091" n="0819a08"/>二邊叵得。中道不存。如是。則所觀之境。三諦圓融。
<lb ed="X" n="0586c14"/><lb ed="R091" n="0819a09"/>能觀之心。絕思絕議。事理二門。<anchor xml:id="nkr_note_add_0586c1401" n="0586c1401"/><anchor xml:id="beg0586c1401" n="0586c1401"/>已<anchor xml:id="end0586c1401"/>如解中略示。若
<lb ed="X" n="0586c15"/><lb ed="R091" n="0819a10"/>欲更明其旨。則又有橫豎二種不同。橫論三觀。則
<lb ed="X" n="0586c16"/><lb ed="R091" n="0819a11"/>能念屬乎三觀。所念屬乎三諦。如正稱名時。了能
<lb ed="X" n="0586c17"/><lb ed="R091" n="0819a12"/>稱心。非內非外。無形無狀。卽空觀。雖非內外形狀。
<lb ed="X" n="0586c18"/><lb ed="R091" n="0819a13"/>而此能念之心。歷歷分明。卽假觀。而此能念。非離
<lb ed="X" n="0586c19"/><lb ed="R091" n="0819a14"/>假而有空。亦非離空而有假。雙遮雙照。卽中觀。所
<lb ed="X" n="0586c20"/><lb ed="R091" n="0819a15"/>稱佛名。及以音聲。如谷中響。如水中月。了不可得
<lb ed="X" n="0586c21"/><lb ed="R091" n="0819a16"/>卽眞諦。雖不可得而佛號音聲。宛然在口。顯然在
<lb ed="X" n="0586c22"/><lb ed="R091" n="0819a17"/>耳。卽俗諦。而此所念。亦非離眞而有俗。亦非離俗
<lb ed="X" n="0586c23"/><lb ed="R091" n="0819a18"/>而有眞。俱存俱忘。卽中諦。此橫論三觀三諦也。若
<lb ed="X" n="0586c24"/><lb ed="R091" n="0819b01"/>豎論者。祗以一心不亂。萬緣俱寂者爲空觀。以所
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0587a" n="0587a"/>
<lb ed="X" n="0587a01"/><lb ed="R091" n="0819b02"/>念六字聖號。朗朗分明者爲假觀能念雖空。而念
<lb ed="X" n="0587a02"/><lb ed="R091" n="0819b03"/>者宛然。所念雖假。而谷響不實。如是則卽空不空。
<lb ed="X" n="0587a03"/><lb ed="R091" n="0819b04"/>而空卽假。卽假非假。而假卽空。雙遮雙照。境觀雙
<lb ed="X" n="0587a04"/><lb ed="R091" n="0819b05"/>忘。所謂境爲妙假觀爲空。境觀雙忘卽是中。忘照
<lb ed="X" n="0587a05"/><lb ed="R091" n="0819b06"/>何嘗有先後。一心融絕了無蹤。若然者。求生淨土
<lb ed="X" n="0587a06"/><lb ed="R091" n="0819b07"/>之人。但以一心不亂。而執持名號。祇執持名號。而
<lb ed="X" n="0587a07"/><lb ed="R091" n="0819b08"/>一心不亂。無邊妙義。咸在其中。不思議觀。非離當
<lb ed="X" n="0587a08"/><lb ed="R091" n="0819b09"/>體。可謂全性起修。全修在性也。又須了知經中之
<lb ed="X" n="0587a09"/><lb ed="R091" n="0819b10"/>意。一心不亂。欲使因果名目相應也。執持名號。欲
<lb ed="X" n="0587a10"/><lb ed="R091" n="0819b11"/>使生佛感應道交也。因果名目相應者。極樂稱爲
<lb ed="X" n="0587a11"/><lb ed="R091" n="0819b12"/>淨土。惟其心淨。而後佛土淨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0587a1101" n="0587a1101"/><anchor xml:id="beg0587a1101" n="0587a1101"/>但<anchor xml:id="end0587a1101"/>心淨土淨。其義甚
<lb ed="X" n="0587a12"/><lb ed="R091" n="0819b13"/>通。圓伏五住。圓破三惑。皆名心淨。而此心淨。感佛
<lb ed="X" n="0587a13"/><lb ed="R091" n="0819b14"/>土淨。則圓該四土。今是同居淨土。只須一日至於
<lb ed="X" n="0587a14"/><lb ed="R091" n="0819b15"/>七日。執持名號一心不亂。以爲心淨往生之因。二
<lb ed="X" n="0587a15"/><lb ed="R091" n="0819b16"/>生佛感應道交者。彌陀妙應。旣是果人。復有宿誓
<lb ed="X" n="0587a16"/><lb ed="R091" n="0819b17"/>令我持名。是故必須執持名號以爲心淨往生之
<lb ed="X" n="0587a17"/><lb ed="R091" n="0819b18"/>因。故一心不亂。與執持名號。二義相須。闕一不可
<lb ed="X" n="0587a18"/><lb ed="R091" n="0820a01"/>故此經宗。須以四句料簡。一是一心非持名。卽尋
<lb ed="X" n="0587a19"/><lb ed="R091" n="0820a02"/>常修禪。與夫一心修諸衆行。又無回向發願。悉非
<lb ed="X" n="0587a20"/><lb ed="R091" n="0820a03"/>往生正因。二是持名非一心。卽散心持名。雖是佛
<lb ed="X" n="0587a21"/><lb ed="R091" n="0820a04"/>乘緣種。亦非往生正因。三非一心非持名。卽悠悠
<lb ed="X" n="0587a22"/><lb ed="R091" n="0820a05"/>凡夫。作諸善事。亦非往生之因。四是一心是持名。
<lb ed="X" n="0587a23"/><lb ed="R091" n="0820a06"/>方是此經所說往生正因。若約此經。說在方等。收
<lb ed="X" n="0587a24"/><lb ed="R091" n="0820a07"/>四敎機。以判一心。則有四種行人不同。一藏敎人。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0587b" n="0587b"/>
<lb ed="X" n="0587b01"/><lb ed="R091" n="0820a08"/>心佛實有。惟約事相。判心不亂。以此爲因。加之信
<lb ed="X" n="0587b02"/><lb ed="R091" n="0820a09"/>願。臨終果熟。卽得往生。今之凡夫。未通至理。惟關
<lb ed="X" n="0587b03"/><lb ed="R091" n="0820a10"/>閉六情。不出不入。而一心持名。或用心推究。種種
<lb ed="X" n="0587b04"/><lb ed="R091" n="0820a11"/>剖析。皆藏敎人一心持名也。二通敎人。善能了達
<lb ed="X" n="0587b05"/><lb ed="R091" n="0820a12"/>若心若佛。如幻如化。佛本是無。心亦何有。聲如谷
<lb ed="X" n="0587b06"/><lb ed="R091" n="0820a13"/>響。佛如鏡像。如此體解。當處無生。此通敎人一心
<lb ed="X" n="0587b07"/><lb ed="R091" n="0820a14"/>持名也。三別敎人。先能達空。亦能達假。以我空心。
<lb ed="X" n="0587b08"/><lb ed="R091" n="0820a15"/>而造假佛。非惟佛有。不妨心有。然以空心。而念假
<lb ed="X" n="0587b09"/><lb ed="R091" n="0820a16"/>佛。空旣不空。假亦不假。非假非空。見於中道。此別
<lb ed="X" n="0587b10"/><lb ed="R091" n="0820a17"/>敎人一心持名也。四圓敎人。能達淨土唯心。彌陀
<lb ed="X" n="0587b11"/><lb ed="R091" n="0820a18"/>本性。卽眞俗中。觀中空假。有念無念。無非法性。無
<lb ed="X" n="0587b12"/><lb ed="R091" n="0820b01"/>佛有佛。皆是眞如。終日有念。終日無念。以無念念。
<lb ed="X" n="0587b13"/><lb ed="R091" n="0820b02"/>相有相相。無生而生。生而無生。此圓敎人一心持
<lb ed="X" n="0587b14"/><lb ed="R091" n="0820b03"/>名也。此約方等時。義釋如是。若約法華。開權顯實
<lb ed="X" n="0587b15"/><lb ed="R091" n="0820b04"/>者。應會前敎。悉歸圓頓。以藏敎人。關閉六情。制心
<lb ed="X" n="0587b16"/><lb ed="R091" n="0820b05"/>不亂。爲我圓敎。事中一心。通敎如幻。爲我圓敎。卽
<lb ed="X" n="0587b17"/><lb ed="R091" n="0820b06"/>空一心。別敎出俗。爲我圓敎。卽假一心。圓本相卽。
<lb ed="X" n="0587b18"/><lb ed="R091" n="0820b07"/>不須和會。以法華妙。具二妙故。前圓敎一心。爲法
<lb ed="X" n="0587b19"/><lb ed="R091" n="0820b08"/>華相待論妙。今統會歸。爲法華絕待論妙。是故圓
<lb ed="X" n="0587b20"/><lb ed="R091" n="0820b09"/>家行人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0587b2001" n="0587b2001"/><anchor xml:id="beg0587b2001" n="0587b2001"/>已<anchor xml:id="end0587b2001"/>聞妙法。深悟圓理。以起圓宗。如此力用。
<lb ed="X" n="0587b21"/><lb ed="R091" n="0820b10"/>圓融無礙。了事乃卽理之事。理乃卽事之理。是以
<lb ed="X" n="0587b22"/><lb ed="R091" n="0820b11"/>一心持名時。事一心。可也。理一心。可也。事理相卽
<lb ed="X" n="0587b23"/><lb ed="R091" n="0820b12"/>一心可也。念念無非法界。心心皆卽眞常。如是念
<lb ed="X" n="0587b24"/><lb ed="R091" n="0820b13"/>佛。功德最大。能伏五住煩惱。能破一心。三惑。能淨
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0587c" n="0587c"/>
<lb ed="X" n="0587c01"/><lb ed="R091" n="0820b14"/>四種淨土。能見三身彌陀。是爲不思議念。是爲無
<lb ed="X" n="0587c02"/><lb ed="R091" n="0820b15"/>功用念。永明所謂有禪有淨土。猶如戴角虎。今世
<lb ed="X" n="0587c03"/><lb ed="R091" n="0820b16"/>爲人師。來生作佛祖。此偈正爲圓頓人。一心持名
<lb ed="X" n="0587c04"/><lb ed="R091" n="0820b17"/>者說也。</p>
<lb ed="X" n="0587c05"/><lb ed="R091" n="0820b18"/><p xml:id="pX22p0587c0501">△次明性具宗旨。</p>
<lb ed="X" n="0587c06"/><lb ed="R091" n="0821a01"/><p xml:id="pX22p0587c0601">【疏】須了達法界唯心。心外無境。彌陀相好。元是自
<lb ed="X" n="0587c07"/><lb ed="R091" n="0821a02"/>心。十萬億刹。不踰當念。以性具諸法故。不從他得。</p>
<lb ed="X" n="0587c08"/><lb ed="R091" n="0821a03"/><p xml:id="pX22p0587c0801">【鈔】法界有三義。一性具。卽三千十界也。一性體。卽
<lb ed="X" n="0587c09"/><lb ed="R091" n="0821a04"/>淸淨本然。一眞如法界也。一曰性量。卽一眞法界。
<lb ed="X" n="0587c10"/><lb ed="R091" n="0821a05"/>豎窮橫遍之界量也。三種法界之性。皆惟衆生根
<lb ed="X" n="0587c11"/><lb ed="R091" n="0821a06"/>塵相對。一念分別識心。是故離心無境離境無心。
<lb ed="X" n="0587c12"/><lb ed="R091" n="0821a07"/>以是之故彌陀相好。乃我本性之彌陀十萬億刹
<lb ed="X" n="0587c13"/><lb ed="R091" n="0821a08"/>乃吾唯心之淨土。故曰元是自心。不踰當念。是故
<lb ed="X" n="0587c14"/><lb ed="R091" n="0821a09"/>結云。以性具故。不從他得。</p>
<lb ed="X" n="0587c15"/><lb ed="R091" n="0821a10"/><p xml:id="pX22p0587c1501">△四釋本經稱名。</p>
<lb ed="X" n="0587c16"/><lb ed="R091" n="0821a11"/><p xml:id="pX22p0587c1601">【疏】又復當知。彌陀<anchor xml:id="nkr_note_add_0587c1601" n="0587c1601"/><anchor xml:id="beg0587c1601" n="0587c1601"/>已<anchor xml:id="end0587c1601"/>證究竟第一義諦。一稱嘉號。
<lb ed="X" n="0587c17"/><lb ed="R091" n="0821a12"/>萬德齊彰。罪銷塵劫。福等虗空。何況一日至七日
<lb ed="X" n="0587c18"/><lb ed="R091" n="0821a13"/>耶。良由法藏本願。設我得佛。十方衆生。至心信樂
<lb ed="X" n="0587c19"/><lb ed="R091" n="0821a14"/>欲生我國。乃至十念。若不生者。不取正覺。旣承彼
<lb ed="X" n="0587c20"/><lb ed="R091" n="0821a15"/>佛因中願力。果上光明。執持名號。功德無量臨終
<lb ed="X" n="0587c21"/><lb ed="R091" n="0821a16"/>見佛。決定無疑。</p>
<lb ed="X" n="0587c22"/><lb ed="R091" n="0821a17"/><p xml:id="pX22p0587c2201">【鈔】前釋事中一念。乃約憶念彼佛相好光明而說。
<lb ed="X" n="0587c23"/><lb ed="R091" n="0821a18"/>似濫觀經觀佛爲念。用心雖同。揀境則異。今則的
<lb ed="X" n="0587c24"/><lb ed="R091" n="0821b01"/>指執持名號。而爲所緣之境。故曰一稱嘉號。萬德
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0588a" n="0588a"/>
<lb ed="X" n="0588a01"/><lb ed="R091" n="0821b02"/>齊彰。文中乃釋或者之伏疑。疑者云。佛有萬德。應
<lb ed="X" n="0588a02"/><lb ed="R091" n="0821b03"/>觀三身。云何但稱名號。卽得往生。故殷勤示之曰。
<lb ed="X" n="0588a03"/><lb ed="R091" n="0821b04"/>又復應知等云云。文約兩義以釋其疑。一者名實
<lb ed="X" n="0588a04"/><lb ed="R091" n="0821b05"/>相稱。二者法藏本願。一名實相稱者。四明云。圓極
<lb ed="X" n="0588a05"/><lb ed="R091" n="0821b06"/>之果。所有名字。一一不虗究竟成就。葢其所召皆
<lb ed="X" n="0588a06"/><lb ed="R091" n="0821b07"/>眞極故。故大經云。世諦但有名無實義第一義諦
<lb ed="X" n="0588a07"/><lb ed="R091" n="0821b08"/>有名有實義。佛是究竟第一義諦故。又今彌陀旣
<lb ed="X" n="0588a08"/><lb ed="R091" n="0821b09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0588a0801" n="0588a0801"/><anchor xml:id="beg0588a0801" n="0588a0801"/>已<anchor xml:id="end0588a0801"/>證乎究竟第一義諦。故一稱嘉號。萬德齊彰。彌
<lb ed="X" n="0588a09"/><lb ed="R091" n="0821b10"/>陀萬德慧日。旣以俱體齊彰。衆生黑暗罪瑕。自然
<lb ed="X" n="0588a10"/><lb ed="R091" n="0821b11"/>當念消乎塵劫。罪性本空。虗而不實者旣銷。則稱
<lb ed="X" n="0588a11"/><lb ed="R091" n="0821b12"/>名功德福等虗空者自生。一稱佛名。功德尙然況
<lb ed="X" n="0588a12"/><lb ed="R091" n="0821b13"/>一日至七日。一心不亂。執持名號。則無罪而不滅。
<lb ed="X" n="0588a13"/><lb ed="R091" n="0821b14"/>無福而不生。臨命終時。往生淨土。斷斷乎不唐捐
<lb ed="X" n="0588a14"/><lb ed="R091" n="0821b15"/>矣。良由下。第二示法藏本願云云。葢諸佛本願毫
<lb ed="X" n="0588a15"/><lb ed="R091" n="0821b16"/>無虗假。以彌陀因中。發四十八願<anchor xml:id="nkr_note_add_0588a1501" n="0588a1501"/><anchor xml:id="beg0588a1501" n="0588a1501"/>已<anchor xml:id="end0588a1501"/>。卽便經歷曠
<lb ed="X" n="0588a16"/><lb ed="R091" n="0821b17"/>劫。修行以塡願海願海旣滿。無量法財。一時發現。
<lb ed="X" n="0588a17"/><lb ed="R091" n="0821b18"/>是故今取<name role="" type="person">極樂世界</name>攝受有情。而娑婆衆生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0588a1701" n="0588a1701"/><anchor xml:id="beg0588a1701" n="0588a1701"/>已<anchor xml:id="end0588a1701"/>信
<lb ed="X" n="0588a18"/><lb ed="R091" n="0822a01"/>是事。仍發往生之願。以投願海。復修稱名之行。以
<lb ed="X" n="0588a19"/><lb ed="R091" n="0822a02"/>增行山萬流歸海。同一醎味須彌攝物。共一帝靑。
<lb ed="X" n="0588a20"/><lb ed="R091" n="0822a03"/>自然而然原非勉強。是故解文末後。合二義以結
<lb ed="X" n="0588a21"/><lb ed="R091" n="0822a04"/>斷疑根云。旣承彼佛因中願力。果土光明。執持名
<lb ed="X" n="0588a22"/><lb ed="R091" n="0822a05"/>號。劫德無量。臨終見佛。決定無疑。</p>
<lb ed="X" n="0588a23"/><lb ed="R091" n="0822a06"/><p xml:id="pX22p0588a2301">△五訂此經訛脫三。初出古本。</p>
<lb ed="X" n="0588a24"/><lb ed="R091" n="0822a07"/><p xml:id="pX22p0588a2401">【疏】靈芝疏載襄揚石本。於一心不亂下。有云。專持
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0588b" n="0588b"/>
<lb ed="X" n="0588b01"/><lb ed="R091" n="0822a08"/>名號。以稱名故諸罪銷滅。卽是多善根福德因緣。</p>
<lb ed="X" n="0588b02"/><lb ed="R091" n="0822a09"/><p xml:id="pX22p0588b0201">△次訂訛脫。</p>
<lb ed="X" n="0588b03"/><lb ed="R091" n="0822a10"/><p xml:id="pX22p0588b0301">【疏】彼石經本。六朝人書。竊疑今本。相傳訛脫。</p>
<lb ed="X" n="0588b04"/><lb ed="R091" n="0822a11"/><p xml:id="pX22p0588b0401">【鈔】解中旣云。今傳訛脫。凡讀習者。應依古本而增
<lb ed="X" n="0588b05"/><lb ed="R091" n="0822a12"/>正之。</p>
<lb ed="X" n="0588b06"/><lb ed="R091" n="0822a13"/><p xml:id="pX22p0588b0601">△三況顯持名。</p>
<lb ed="X" n="0588b07"/><lb ed="R091" n="0822a14"/><p xml:id="pX22p0588b0701">【疏】況我彌陀。以名接物。耳聞口誦。無邊聖德。攬入
<lb ed="X" n="0588b08"/><lb ed="R091" n="0822a15"/>識心。永爲佛種。頓除億劫重罪。獲證無上菩提。信
<lb ed="X" n="0588b09"/><lb ed="R091" n="0822a16"/>知非少善根。實謂多功德也。</p>
<lb ed="X" n="0588b10"/><lb ed="R091" n="0822a17"/><p xml:id="pX22p0588b1001">【鈔】凡諸佛應身接物。有乎四益。一以形益。現身是
<lb ed="X" n="0588b11"/><lb ed="R091" n="0822a18"/>也。二以光益。放光是也。三以聲益。說法是也。四以
<lb ed="X" n="0588b12"/><lb ed="R091" n="0822b01"/>通益。現神足是也。惟阿彌陀。四益之外。更加之以
<lb ed="X" n="0588b13"/><lb ed="R091" n="0822b02"/>名接物。以其有本時所發誓願故也。餘之四接。其
<lb ed="X" n="0588b14"/><lb ed="R091" n="0822b03"/>攝機也狹。惟以名接物。其攝機也廣。旣彌陀以名
<lb ed="X" n="0588b15"/><lb ed="R091" n="0822b04"/>而接物。故衆生得以耳聞而口誦。豈惟一稱嘉號。
<lb ed="X" n="0588b16"/><lb ed="R091" n="0822b05"/>而萬德齊彰。且又無邊聖德攬入識心。永爲佛種。
<lb ed="X" n="0588b17"/><lb ed="R091" n="0822b06"/>除罪證道不可思議。其善根功德。豈小小哉。竊原
<lb ed="X" n="0588b18"/><lb ed="R091" n="0822b07"/>淨土法門。其所開示一也。惟所修之方。厥門雖多。
<lb ed="X" n="0588b19"/><lb ed="R091" n="0822b08"/>要其所歸。不出二種。一曰正修。二曰助行。於正修
<lb ed="X" n="0588b20"/><lb ed="R091" n="0822b09"/>中。其法有二。一觀想。二持名。專心作觀。則文載觀
<lb ed="X" n="0588b21"/><lb ed="R091" n="0822b10"/>經。專心持名。則文載此經。若觀想與持名。兩者並
<lb ed="X" n="0588b22"/><lb ed="R091" n="0822b11"/>行。則文載般舟三昧經。今欲明其義。則有五種不
<lb ed="X" n="0588b23"/><lb ed="R091" n="0822b12"/>同。一名實不同。名卽佛界假名。實則佛界五陰。與
<lb ed="X" n="0588b24"/><lb ed="R091" n="0822b13"/>夫國土。觀五陰實法。則觀經所示佛菩薩。三輩往
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0588c" n="0588c"/>
<lb ed="X" n="0588c01"/><lb ed="R091" n="0822b14"/>生等九觀。觀依報國土。則觀經所示日氷地樹等
<lb ed="X" n="0588c02"/><lb ed="R091" n="0822b15"/>六觀。若般舟經所示。但觀佛身。正報實法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0588c0201" n="0588c0201"/><anchor xml:id="beg0588c0201" n="0588c0201"/>已<anchor xml:id="end0588c0201"/>。今
<lb ed="X" n="0588c03"/><lb ed="R091" n="0822b16"/>經所示。但持假名。故曰聞說阿彌陀佛。執持名號
<lb ed="X" n="0588c04"/><lb ed="R091" n="0822b17"/>是則依此經修。但以稱佛名號。六字音聲。而爲所
<lb ed="X" n="0588c05"/><lb ed="R091" n="0822b18"/>緣之境。無以觀佛相好。以濫經宗。所謂一稱嘉號。
<lb ed="X" n="0588c06"/><lb ed="R091" n="0823a01"/>萬德齊彰。擧假名而全收實法。故知此經所示。乃
<lb ed="X" n="0588c07"/><lb ed="R091" n="0823a02"/>提綱挈領之法門也。二緩急不同。如觀經所示十
<lb ed="X" n="0588c08"/><lb ed="R091" n="0823a03"/>六妙觀。始修日觀。必待成就。然後改觀。觀水觀氷
<lb ed="X" n="0588c09"/><lb ed="R091" n="0823a04"/>等。緩緩而進。辦在一生。此經所示持名方法。極其
<lb ed="X" n="0588c10"/><lb ed="R091" n="0823a05"/>長期。在于七日。其次或六或五。乃至一日執持名
<lb ed="X" n="0588c11"/><lb ed="R091" n="0823a06"/>號。一心不亂。幷觀經下輩往生。大彌陀經臨終十
<lb ed="X" n="0588c12"/><lb ed="R091" n="0823a07"/>念。卽得往生。故知此經所示。乃以急勝緩之法門
<lb ed="X" n="0588c13"/><lb ed="R091" n="0823a08"/>也。三難易不同。觀經修觀。以凡夫之人。心想嬴劣。
<lb ed="X" n="0588c14"/><lb ed="R091" n="0823a09"/>故先示日觀西向。以攝其心。待心靜細。然後觀水
<lb ed="X" n="0588c15"/><lb ed="R091" n="0823a10"/>觀冰。乃至像觀成就。然後觀佛眞身。此必久修成
<lb ed="X" n="0588c16"/><lb ed="R091" n="0823a11"/>熟之機乃可行之。今經所示初心凡夫。但是有口
<lb ed="X" n="0588c17"/><lb ed="R091" n="0823a12"/>能稱。有信能念。皆可修之。故知此經所示。乃至簡
<lb ed="X" n="0588c18"/><lb ed="R091" n="0823a13"/>至易之法門也。四純閒不同。十六觀門。初心修者。
<lb ed="X" n="0588c19"/><lb ed="R091" n="0823a14"/>跏趺入定。然後可觀。出定歷緣。非其境界。若執持
<lb ed="X" n="0588c20"/><lb ed="R091" n="0823a15"/>名號。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0588c2001" n="0588c2001"/><anchor xml:id="beg0588c2001" n="0588c2001"/>間閒<anchor xml:id="end0588c2001"/>忙。不拘動靜。行住坐臥。皆可修之。故
<lb ed="X" n="0588c21"/><lb ed="R091" n="0823a16"/>知此經所示。乃至捷至徑之法門也。五攝機不同。
<lb ed="X" n="0588c22"/><lb ed="R091" n="0823a17"/>若依觀經所修。惟被上根。故所修之機狹而不廣。
<lb ed="X" n="0588c23"/><lb ed="R091" n="0823a18"/>稱名之法。不擇賢愚不揀男女。若貧若富若貴若
<lb ed="X" n="0588c24"/><lb ed="R091" n="0823b01"/>賤皆可修之。故知此經所示。乃攝機極廣之法門
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0589a" n="0589a"/>
<lb ed="X" n="0589a01"/><lb ed="R091" n="0823b02"/>也。是則此經所明境觀。只須惟約執持名號爲所
<lb ed="X" n="0589a02"/><lb ed="R091" n="0823b03"/>觀。境若事若理。悉以此而解說修行。不必更約觀
<lb ed="X" n="0589a03"/><lb ed="R091" n="0823b04"/>佛相好而雜附之。</p>
<lb ed="X" n="0589a04"/><lb ed="R091" n="0823b05"/><p xml:id="pX22p0589a0401">△三感果二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0589a05"/><lb ed="R091" n="0823b06"/><p xml:id="pX22p0589a0501">○三感果二。初感聖迎接。</p>
<lb ed="X" n="0589a06"/><lb ed="R091" n="0823b07"/><p xml:id="pX22p0589a0601">△二釋經二。初感聖迎接二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0589a07"/><lb ed="R091" n="0823b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0589a0701">其人臨命終時。阿彌陀佛。與諸聖衆現在其前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0589a08"/><lb ed="R091" n="0823b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0589a0801">△二釋義四。初隨品所感。</p>
<lb ed="X" n="0589a09"/><lb ed="R091" n="0823b10"/><p xml:id="pX22p0589a0901">【疏】靈芝云。聖衆現前。亦有多種。或眞佛化佛。觀音
<lb ed="X" n="0589a10"/><lb ed="R091" n="0823b11"/>勢至隨其品位。委在觀經。</p>
<lb ed="X" n="0589a11"/><lb ed="R091" n="0823b12"/><p xml:id="pX22p0589a1101">【鈔】眞佛者彌陀之應身也。此有二種。一勝應。二劣
<lb ed="X" n="0589a12"/><lb ed="R091" n="0823b13"/>應。化身。則從應身。又變化其身。而來接引。準例觀
<lb ed="X" n="0589a13"/><lb ed="R091" n="0823b14"/>音勢至亦有眞之與化。隨其此方。念佛功行。破惑
<lb ed="X" n="0589a14"/><lb ed="R091" n="0823b15"/>伏惑。以感何身而接引之。</p>
<lb ed="X" n="0589a15"/><lb ed="R091" n="0823b16"/><p xml:id="pX22p0589a1501">△次破斥謬解二。初序謬。</p>
<lb ed="X" n="0589a16"/><lb ed="R091" n="0823b17"/><p xml:id="pX22p0589a1601">【疏】或謂臨終見佛。以爲魔者。或云自心業現。實無
<lb ed="X" n="0589a17"/><lb ed="R091" n="0823b18"/>他佛來者。</p>
<lb ed="X" n="0589a18"/><lb ed="R091" n="0824a01"/><p xml:id="pX22p0589a1801">【鈔】世間禪門淺悟。敎苑謬承。多作此說。</p>
<lb ed="X" n="0589a19"/><lb ed="R091" n="0824a02"/><p xml:id="pX22p0589a1901">△二斥過。</p>
<lb ed="X" n="0589a20"/><lb ed="R091" n="0824a03"/><p xml:id="pX22p0589a2001">【疏】斯葢不知生佛。一體。感應道交。自障障他。爲過
<lb ed="X" n="0589a21"/><lb ed="R091" n="0824a04"/>非淺。</p>
<lb ed="X" n="0589a22"/><lb ed="R091" n="0824a05"/><p xml:id="pX22p0589a2201">【鈔】凡是見佛須論感應。若平居參禪。或修空觀。旣
<lb ed="X" n="0589a23"/><lb ed="R091" n="0824a06"/>宗掃蕩。佛亦不立。苟有所見。悉爲魔境。或功用顯
<lb ed="X" n="0589a24"/><lb ed="R091" n="0824a07"/>著。心佛自現。亦須觀空。弗生著相。今旣念佛。求生
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0589b" n="0589b"/>
<lb ed="X" n="0589b01"/><lb ed="R091" n="0824a08"/>極樂。臨終見佛。此因妙感。復由生佛。本是一體。感
<lb ed="X" n="0589b02"/><lb ed="R091" n="0824a09"/>應道交。法爾如是。若不明此。妄論邪談。不惟自障。
<lb ed="X" n="0589b03"/><lb ed="R091" n="0824a10"/>兼亦障人。於此法門。大成罪過。</p>
<lb ed="X" n="0589b04"/><lb ed="R091" n="0824a11"/><p xml:id="pX22p0589b0401">△三引證。</p>
<lb ed="X" n="0589b05"/><lb ed="R091" n="0824a12"/><p xml:id="pX22p0589b0501">【疏】法藏本願云。衆生發願。欲生我國。臨命終時。假
<lb ed="X" n="0589b06"/><lb ed="R091" n="0824a13"/>令不與大衆圍繞。現其人前者。不取正覺。</p>
<lb ed="X" n="0589b07"/><lb ed="R091" n="0824a14"/><p xml:id="pX22p0589b0701">【鈔】彌陀。夙昔旣有弘願。衆生又能依願求生。此正
<lb ed="X" n="0589b08"/><lb ed="R091" n="0824a15"/>生佛天性相關。感應道交。不可思議。</p>
<lb ed="X" n="0589b09"/><lb ed="R091" n="0824a16"/><p xml:id="pX22p0589b0901">△二正念往生二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0589b10"/><lb ed="R091" n="0824a17"/><p xml:id="pX22p0589b1001">○二正念往生。</p>
<lb ed="X" n="0589b11"/><lb ed="R091" n="0824a18"/><p xml:id="pX22p0589b1101">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0589b12"/><lb ed="R091" n="0824b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0589b1201">是人終時。心不顚倒。卽得往生阿彌陀佛。<name role="" type="person">極樂國</name>土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0589b13"/><lb ed="R091" n="0824b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0589b1301">△二釋義二。初明佛力攝持。</p>
<lb ed="X" n="0589b14"/><lb ed="R091" n="0824b03"/><p xml:id="pX22p0589b1401">【疏】乘彌陀願力攝持。不爲平昔妄想攀緣。傾動其
<lb ed="X" n="0589b15"/><lb ed="R091" n="0824b04"/>心。正念現前。故云心不顚倒。</p>
<lb ed="X" n="0589b16"/><lb ed="R091" n="0824b05"/><p xml:id="pX22p0589b1601">【鈔】娑婆衆生。雖能念佛。浩浩見思。實未伏斷。而能
<lb ed="X" n="0589b17"/><lb ed="R091" n="0824b06"/>垂終心不顚倒者。原非自力。而能主持。乃全仗彌
<lb ed="X" n="0589b18"/><lb ed="R091" n="0824b07"/>陀。乘大願船而來拔濟。雖非正念。而能正念。故得
<lb ed="X" n="0589b19"/><lb ed="R091" n="0824b08"/>心不顚倒。卽得往生。</p>
<lb ed="X" n="0589b20"/><lb ed="R091" n="0824b09"/><p xml:id="pX22p0589b2001">△次明自他兼濟。</p>
<lb ed="X" n="0589b21"/><lb ed="R091" n="0824b10"/><p xml:id="pX22p0589b2101">【疏】因前念佛。罪滅障除。淨業內熏。慈光外攝。離苦
<lb ed="X" n="0589b22"/><lb ed="R091" n="0824b11"/>得樂。一刹那閒。故云卽得往生等。</p>
<lb ed="X" n="0589b23"/><lb ed="R091" n="0824b12"/><p xml:id="pX22p0589b2301">【鈔】經云。至心念佛一聲。能滅八十億劫生死重罪。
<lb ed="X" n="0589b24"/><lb ed="R091" n="0824b13"/>夫生死。未來所受之報障也。重罪。往昔所造之業
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0589c" n="0589c"/>
<lb ed="X" n="0589c01"/><lb ed="R091" n="0824b14"/>障也。業從心造。過去世時之煩惱障也。八十億劫。
<lb ed="X" n="0589c02"/><lb ed="R091" n="0824b15"/>言過去所起煩惱。所造惡業。極長之時分也。如是
<lb ed="X" n="0589c03"/><lb ed="R091" n="0824b16"/>長時三障。一稱佛名。而能頓滅者。此由行人念佛
<lb ed="X" n="0589c04"/><lb ed="R091" n="0824b17"/>智慧之日。合佛慈悲智慧之日。二慧日光。重重相
<lb ed="X" n="0589c05"/><lb ed="R091" n="0824b18"/>照。故無煩惱之暗而不燭。無罪業之幽而不照。亦
<lb ed="X" n="0589c06"/><lb ed="R091" n="0825a01"/>無生死之縛而不解。離苦得樂。卽得往生豈虗謬
<lb ed="X" n="0589c07"/><lb ed="R091" n="0825a02"/>哉。是則雖由慈光外攝。而又全憑念力至心。寄語
<lb ed="X" n="0589c08"/><lb ed="R091" n="0825a03"/>行者。尋常稱名。七日之期。而功始一日一日之期。
<lb ed="X" n="0589c09"/><lb ed="R091" n="0825a04"/>而功始一時。一時之期。而功始一念。果能一念至
<lb ed="X" n="0589c10"/><lb ed="R091" n="0825a05"/>心。而滅除衆罪。則一時一時之功。當何如哉。一日
<lb ed="X" n="0589c11"/><lb ed="R091" n="0825a06"/>七日之功。又何如哉。成山之功。始於初簣。求生淨
<lb ed="X" n="0589c12"/><lb ed="R091" n="0825a07"/>土者。尙勉之哉。故普智大師引涅槃經云。譬如少
<lb ed="X" n="0589c13"/><lb ed="R091" n="0825a08"/>火。能然一切草木。如少金剛。能壞<name role="" type="person">須彌山</name>。所以觀
<lb ed="X" n="0589c14"/><lb ed="R091" n="0825a09"/>經下品中說。火車相現。尙得往生。皆由慙愧之心。
<lb ed="X" n="0589c15"/><lb ed="R091" n="0825a10"/>信力堅固。方能滅惡。若觀世人。爲善心輕。爲惡心
<lb ed="X" n="0589c16"/><lb ed="R091" n="0825a11"/>重。誠恐善未敵惡。何以得生淨土。請以現事驗之。
<lb ed="X" n="0589c17"/><lb ed="R091" n="0825a12"/>對佛像。則不如接大賓之恭謹。學經法。則不如求
<lb ed="X" n="0589c18"/><lb ed="R091" n="0825a13"/>財利之勤劬。毀他。則氣粗語滑。讚彼。則氣緩語澁。
<lb ed="X" n="0589c19"/><lb ed="R091" n="0825a14"/>或以惡之。則覆善揚惡。好之。則掩短美長。凡此用
<lb ed="X" n="0589c20"/><lb ed="R091" n="0825a15"/>心方沉惡趣欲以少善消多惡。而求生者難矣哉。</p>
<lb ed="X" n="0589c21"/><lb ed="R091" n="0825a16"/><p xml:id="pX22p0589c2101">△四結勸二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0589c22"/><lb ed="R091" n="0825a17"/><p xml:id="pX22p0589c2201">○四結勸。</p>
<lb ed="X" n="0589c23"/><lb ed="R091" n="0825a18"/><p xml:id="pX22p0589c2301">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0589c24"/><lb ed="R091" n="0825b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0589c2401">舍利弗。我見是利。故說此言。若有衆生。聞是說者。應
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0590a" n="0590a"/>
<lb ed="X" n="0590a01"/><lb ed="R091" n="0825b02"/>當發願生彼國土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590a02"/><lb ed="R091" n="0825b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0590a0201">△二釋義。</p>
<lb ed="X" n="0590a03"/><lb ed="R091" n="0825b04"/><p xml:id="pX22p0590a0301">【疏】淨業功勛。願爲最要。是故如來再三勸勉。</p>
<lb ed="X" n="0590a04"/><lb ed="R091" n="0825b05"/><p xml:id="pX22p0590a0401">【鈔】淨業之宗。雖具三要。願爲船舵。又居其先。信行
<lb ed="X" n="0590a05"/><lb ed="R091" n="0825b06"/>有所要制。直捷往生無疑。</p>
<lb ed="X" n="0590a06"/><lb ed="R091" n="0825b07"/><p xml:id="pX22p0590a0601">△三諸佛稱讚二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0590a07"/><lb ed="R091" n="0825b08"/><p xml:id="pX22p0590a0701">○三諸佛稱讚三。初釋迦稱讚。</p>
<lb ed="X" n="0590a08"/><lb ed="R091" n="0825b09"/><p xml:id="pX22p0590a0801">△二釋經三。初釋迦稱讚二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590a09"/><lb ed="R091" n="0825b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0590a0901">舍利弗。如我今者。讚嘆阿彌陀佛。不可思議功德之
<lb ed="X" n="0590a10"/><lb ed="R091" n="0825b11"/>利。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590a11"/><lb ed="R091" n="0825b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0590a1101">△二釋義三。初釋稱讚所指。</p>
<lb ed="X" n="0590a12"/><lb ed="R091" n="0825b13"/><p xml:id="pX22p0590a1201">【疏】牒前稱讚依正莊嚴願行功德。利益無量以例
<lb ed="X" n="0590a13"/><lb ed="R091" n="0825b14"/>六方諸佛。悉亦如是稱讚。勉令生信。</p>
<lb ed="X" n="0590a14"/><lb ed="R091" n="0825b15"/><p xml:id="pX22p0590a1401">【鈔】前所稱讚依正莊嚴。指所詮之體也。願之與行。
<lb ed="X" n="0590a15"/><lb ed="R091" n="0825b16"/>指所詮之宗也。功之與德。指所詮之力用也。如是
<lb ed="X" n="0590a16"/><lb ed="R091" n="0825b17"/>利益無量無邊。尙不可以心思。況可以言議。金口
<lb ed="X" n="0590a17"/><lb ed="R091" n="0825b18"/>叮嚀。勉令生信。讀是經者。可不修之。</p>
<lb ed="X" n="0590a18"/><lb ed="R091" n="0826a01"/><p xml:id="pX22p0590a1801">△次明秦譯之簡。</p>
<lb ed="X" n="0590a19"/><lb ed="R091" n="0826a02"/><p xml:id="pX22p0590a1901">【疏】唐譯具有十方。此惟六方。略去四維耳。</p>
<lb ed="X" n="0590a20"/><lb ed="R091" n="0826a03"/><p xml:id="pX22p0590a2001">【鈔】歷代譯經。惟什師順此方之機而十一略之。無
<lb ed="X" n="0590a21"/><lb ed="R091" n="0826a04"/>論其他。卽此經十方佛讚。而略去其四。人皆傳誦
<lb ed="X" n="0590a22"/><lb ed="R091" n="0826a05"/>似有不期然而使之然者。亦可謂得契理契機
<lb ed="X" n="0590a23"/><lb ed="R091" n="0826a06"/>妙也。</p>
<lb ed="X" n="0590a24"/><lb ed="R091" n="0826a07"/><p xml:id="pX22p0590a2401">△三指科判之失。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0590b" n="0590b"/>
<lb ed="X" n="0590b01"/><lb ed="R091" n="0826a08"/><p xml:id="pX22p0590b0101">【疏】孤山疏。此後卽屬流通。今謂諸佛稱讚。是本經
<lb ed="X" n="0590b02"/><lb ed="R091" n="0826a09"/>題一經要旨。合歸正說。</p>
<lb ed="X" n="0590b03"/><lb ed="R091" n="0826a10"/><p xml:id="pX22p0590b0301">【鈔】孤山判屬流通者。意謂六方佛讚。是使流通故
<lb ed="X" n="0590b04"/><lb ed="R091" n="0826a11"/>也。不知此讚是本經題目。豈有經義屬於正宗。而
<lb ed="X" n="0590b05"/><lb ed="R091" n="0826a12"/>經題又屬流通耶。</p>
<lb ed="X" n="0590b06"/><lb ed="R091" n="0826a13"/><p xml:id="pX22p0590b0601">△二諸佛同讚二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0590b07"/><lb ed="R091" n="0826a14"/><p xml:id="pX22p0590b0701">○二諸佛同讚六。初東方二。初現相表彰。</p>
<lb ed="X" n="0590b08"/><lb ed="R091" n="0826a15"/><p xml:id="pX22p0590b0801">△二釋經二。初東方二。初現相表彰二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590b09"/><lb ed="R091" n="0826a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0590b0901">東方亦有阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>佛。須彌相佛。大須彌佛。須彌光佛。
<lb ed="X" n="0590b10"/><lb ed="R091" n="0826a17"/>妙音佛。如是等恒河沙數諸佛。各於其國。出廣長舌
<lb ed="X" n="0590b11"/><lb ed="R091" n="0826a18"/>相。遍覆三千大千世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0590b12"/><lb ed="R091" n="0826b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0590b1201">△二釋義四。初釋佛名五。初釋阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>佛。</p>
<lb ed="X" n="0590b13"/><lb ed="R091" n="0826b02"/><p xml:id="pX22p0590b1301">【疏】阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>佛。此云不動。法身常住。無遷變故。</p>
<lb ed="X" n="0590b14"/><lb ed="R091" n="0826b03"/><p xml:id="pX22p0590b1401">【鈔】論佛三身。悉無遷變。以報身契法證一性故。應
<lb ed="X" n="0590b15"/><lb ed="R091" n="0826b04"/>身從體起用。全用在體故。今但云法身者。以讓此
<lb ed="X" n="0590b16"/><lb ed="R091" n="0826b05"/>身非修成故也。</p>
<lb ed="X" n="0590b17"/><lb ed="R091" n="0826b06"/><p xml:id="pX22p0590b1701">△次釋須彌相佛。</p>
<lb ed="X" n="0590b18"/><lb ed="R091" n="0826b07"/><p xml:id="pX22p0590b1801">【疏】須彌此云妙高。佛相如之。妙則三德圓融。高則
<lb ed="X" n="0590b19"/><lb ed="R091" n="0826b08"/>逈出因位。</p>
<lb ed="X" n="0590b20"/><lb ed="R091" n="0826b09"/><p xml:id="pX22p0590b2001">【鈔】三德圓融。簡異偏證。逈出因位。簡異分眞。乃圓
<lb ed="X" n="0590b21"/><lb ed="R091" n="0826b10"/>頓妙覺果佛。若曰佛相如之。乃所現勝應。被高山
<lb ed="X" n="0590b22"/><lb ed="R091" n="0826b11"/>王機。說華嚴等經之佛。亦可名爲報身。</p>
<lb ed="X" n="0590b23"/><lb ed="R091" n="0826b12"/><p xml:id="pX22p0590b2301">△三釋大須彌佛。</p>
<lb ed="X" n="0590b24"/><lb ed="R091" n="0826b13"/><p xml:id="pX22p0590b2401">【疏】大須彌者。佛德高大。如須彌盧。超過衆山。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0590c" n="0590c"/>
<lb ed="X" n="0590c01"/><lb ed="R091" n="0826b14"/><p xml:id="pX22p0590c0101">【鈔】高則位齊究竟。廣則德備法界。超過因位。稱大
<lb ed="X" n="0590c02"/><lb ed="R091" n="0826b15"/>須彌。</p>
<lb ed="X" n="0590c03"/><lb ed="R091" n="0826b16"/><p xml:id="pX22p0590c0301">△四釋須彌光佛。</p>
<lb ed="X" n="0590c04"/><lb ed="R091" n="0826b17"/><p xml:id="pX22p0590c0401">【疏】須彌光者。光如須彌。映蔽衆山。</p>
<lb ed="X" n="0590c05"/><lb ed="R091" n="0826b18"/><p xml:id="pX22p0590c0501">【鈔】報智光明。豎高橫遍。因位偏乘悉皆映蔽。</p>
<lb ed="X" n="0590c06"/><lb ed="R091" n="0827a01"/><p xml:id="pX22p0590c0601">△五釋妙音佛。</p>
<lb ed="X" n="0590c07"/><lb ed="R091" n="0827a02"/><p xml:id="pX22p0590c0701">【疏】妙音者。音聲美妙。說法稱機。</p>
<lb ed="X" n="0590c08"/><lb ed="R091" n="0827a03"/><p xml:id="pX22p0590c0801">【鈔】音聲雖美。不能說法固非妙也。雖能說法。若不
<lb ed="X" n="0590c09"/><lb ed="R091" n="0827a04"/>稱機。亦非妙也。</p>
<lb ed="X" n="0590c10"/><lb ed="R091" n="0827a05"/><p xml:id="pX22p0590c1001">△次釋恒河沙。</p>
<lb ed="X" n="0590c11"/><lb ed="R091" n="0827a06"/><p xml:id="pX22p0590c1101">【疏】恒河。亦云<name role="" type="person">殑伽河</name>。在天竺<name role="" type="person">無熱池</name>側。廣四十里。
<lb ed="X" n="0590c12"/><lb ed="R091" n="0827a07"/>其沙至細。興水同流。言其多也。</p>
<lb ed="X" n="0590c13"/><lb ed="R091" n="0827a08"/><p xml:id="pX22p0590c1301">【鈔】<name role="" type="person">無熱池</name>。卽梵語阿耨達也。有四口。從東南角白
<lb ed="X" n="0590c14"/><lb ed="R091" n="0827a09"/>象口所出之水。流入恒河。沙細如麵。佛常於此河
<lb ed="X" n="0590c15"/><lb ed="R091" n="0827a10"/>之側說法。凡指數多。必以此河之沙爲喩。令易曉
<lb ed="X" n="0590c16"/><lb ed="R091" n="0827a11"/>故。</p>
<lb ed="X" n="0590c17"/><lb ed="R091" n="0827a12"/><p xml:id="pX22p0590c1701">△三釋廣長舌相。</p>
<lb ed="X" n="0590c18"/><lb ed="R091" n="0827a13"/><p xml:id="pX22p0590c1801">【疏】出廣長舌。表無虗妄。無量劫來。口離四過。故感
<lb ed="X" n="0590c19"/><lb ed="R091" n="0827a14"/>此相。</p>
<lb ed="X" n="0590c20"/><lb ed="R091" n="0827a15"/><p xml:id="pX22p0590c2001">【鈔】凡人之舌。隨其報相。各有廣長。若此方貴人。舌
<lb ed="X" n="0590c21"/><lb ed="R091" n="0827a16"/><g ref="#CB02549">䑛</g>至鼻然能可長可短。則以之爲貴。苟長而不能
<lb ed="X" n="0590c22"/><lb ed="R091" n="0827a17"/>縮。短而不能伸。此必生前好演是非爲短長之說。
<lb ed="X" n="0590c23"/><lb ed="R091" n="0827a18"/>故感今生如此之報以驗世人不妄語者。必得其
<lb ed="X" n="0590c24"/><lb ed="R091" n="0827b01"/>所。惟佛世尊。多劫實語。故舌相廣長。超異常人。然
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0591a" n="0591a"/>
<lb ed="X" n="0591a01"/><lb ed="R091" n="0827b02"/>有常相。現相不同。若常相者。縮之雖常在口。伸之
<lb ed="X" n="0591a02"/><lb ed="R091" n="0827b03"/>則能覆面。上至髮際。此曾令外道生信。所示如此
<lb ed="X" n="0591a03"/><lb ed="R091" n="0827b04"/>也。若夫現相。又有大小不同。略擧二經。法華言高
<lb ed="X" n="0591a04"/><lb ed="R091" n="0827b05"/>而不言廣。故曰上至梵世。此經言廣而不言高。故
<lb ed="X" n="0591a05"/><lb ed="R091" n="0827b06"/>曰遍覆三千大千世界。要知二經。大小相齊。但文
<lb ed="X" n="0591a06"/><lb ed="R091" n="0827b07"/>互略。故各擧一邊。悉是表無虗妄。現此以敦聞者
<lb ed="X" n="0591a07"/><lb ed="R091" n="0827b08"/>之信耳。又義。法華明豎出三界。故但言高。此經明
<lb ed="X" n="0591a08"/><lb ed="R091" n="0827b09"/>橫出三界。故但言廣若卽豎而橫。卽橫而豎。文雖
<lb ed="X" n="0591a09"/><lb ed="R091" n="0827b10"/>互略。義必相齊。</p>
<lb ed="X" n="0591a10"/><lb ed="R091" n="0827b11"/><p xml:id="pX22p0591a1001">△四釋三千大千。</p>
<lb ed="X" n="0591a11"/><lb ed="R091" n="0827b12"/><p xml:id="pX22p0591a1101">【疏】三千大千世界。俱舍頌云。四大洲日月。須彌盧
<lb ed="X" n="0591a12"/><lb ed="R091" n="0827b13"/>欲天。梵世各一千。名一小千界。此小千千倍。說名
<lb ed="X" n="0591a13"/><lb ed="R091" n="0827b14"/>爲中千。此千倍大千。皆同一成壞。謂萬億四天下。
<lb ed="X" n="0591a14"/><lb ed="R091" n="0827b15"/>總爲一佛土也。</p>
<lb ed="X" n="0591a15"/><lb ed="R091" n="0827b16"/><p xml:id="pX22p0591a1501">【鈔】前文<anchor xml:id="nkr_note_add_0591a1501" n="0591a1501"/><anchor xml:id="beg0591a1501" n="0591a1501"/>已<anchor xml:id="end0591a1501"/>釋。須者往尋。</p>
<lb ed="X" n="0591a16"/><lb ed="R091" n="0827b17"/><p xml:id="pX22p0591a1601">△二發言勸信二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0591a17"/><lb ed="R091" n="0827b18"/><p xml:id="pX22p0591a1701">○二發言勸信。</p>
<lb ed="X" n="0591a18"/><lb ed="R091" n="0828a01"/><p xml:id="pX22p0591a1801">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0591a19"/><lb ed="R091" n="0828a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0591a1901">說誠實言。汝等衆生。當信是稱讚不可思議功德。一
<lb ed="X" n="0591a20"/><lb ed="R091" n="0828a03"/>切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0591a21"/><lb ed="R091" n="0828a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0591a2101">△二釋義二。初釋令生深信。</p>
<lb ed="X" n="0591a22"/><lb ed="R091" n="0828a05"/><p xml:id="pX22p0591a2201">【疏】決定不虗。故言誠實。十方世界恒沙諸佛。異口
<lb ed="X" n="0591a23"/><lb ed="R091" n="0828a06"/>同音。說此法門。令生深信。</p>
<lb ed="X" n="0591a24"/><lb ed="R091" n="0828a07"/><p xml:id="pX22p0591a2401">【鈔】十方諸佛。說誠實言者。謂淨土法門。非但我釋
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0591b" n="0591b"/>
<lb ed="X" n="0591b01"/><lb ed="R091" n="0828a08"/>迦如來。於此經中。以決定不虗之言。而爲大衆宣
<lb ed="X" n="0591b02"/><lb ed="R091" n="0828a09"/>說卽十方諸佛。亦異口同音。說如是決定可信誠
<lb ed="X" n="0591b03"/><lb ed="R091" n="0828a10"/>實之法也。此段經義。昔慈恩法師。謂觀此經勢。葢
<lb ed="X" n="0591b04"/><lb ed="R091" n="0828a11"/>他方諸佛。吿自國聽衆。釋迦轉引彼佛意言。證彼
<lb ed="X" n="0591b05"/><lb ed="R091" n="0828a12"/>西方。令此會衆生信敬也。而靈芝法師所說。又自
<lb ed="X" n="0591b06"/><lb ed="R091" n="0828a13"/>不同謂正當釋迦說此經時。十方諸佛同時勸讚。
<lb ed="X" n="0591b07"/><lb ed="R091" n="0828a14"/>令信是經。余謂準前。旣云亦有。要當以慈恩爲正
<lb ed="X" n="0591b08"/><lb ed="R091" n="0828a15"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0591b09"/><lb ed="R091" n="0828a16"/><p xml:id="pX22p0591b0901">△次釋是本經題。</p>
<lb ed="X" n="0591b10"/><lb ed="R091" n="0828a17"/><p xml:id="pX22p0591b1001">【疏】稱讚下十六字。是本經題。上八字。言極樂依正
<lb ed="X" n="0591b11"/><lb ed="R091" n="0828a18"/>莊嚴。行願因果。下八字。言六方稱讚。下文釋云。聞
<lb ed="X" n="0591b12"/><lb ed="R091" n="0828b01"/>是經受持者。及聞諸佛名者。皆爲諸佛護念。不退
<lb ed="X" n="0591b13"/><lb ed="R091" n="0828b02"/>菩提。</p>
<lb ed="X" n="0591b14"/><lb ed="R091" n="0828b03"/><p xml:id="pX22p0591b1401">【鈔】準慈恩師意。則下八字。總是釋迦與諸佛。皆說
<lb ed="X" n="0591b15"/><lb ed="R091" n="0828b04"/>淨土法門。而此唯心淨土。本性彌陀之旨。皆爲諸
<lb ed="X" n="0591b16"/><lb ed="R091" n="0828b05"/>佛之所護念。越溪澄師云此經有四不可思議。一
<lb ed="X" n="0591b17"/><lb ed="R091" n="0828b06"/>者依報。雖是同居。而體是寂光。二者正報。雖是應
<lb ed="X" n="0591b18"/><lb ed="R091" n="0828b07"/>身。卽法卽報。三者修因。四者感果。七日持名卽感
<lb ed="X" n="0591b19"/><lb ed="R091" n="0828b08"/>聖果。因果不二。皆是不可思議功德。</p>
<lb ed="X" n="0591b20"/><lb ed="R091" n="0828b09"/><p xml:id="pX22p0591b2001">△二南方二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0591b21"/><lb ed="R091" n="0828b10"/><p xml:id="pX22p0591b2101">○二南方二。初現相表彰。</p>
<lb ed="X" n="0591b22"/><lb ed="R091" n="0828b11"/><p xml:id="pX22p0591b2201">△二釋經二。初現表彰二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0591b23"/><lb ed="R091" n="0828b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0591b2301">舍利弗。南方世界。有日月燈佛。名聞光佛。大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛。
<lb ed="X" n="0591b24"/><lb ed="R091" n="0828b13"/>須彌燈佛。無量精進佛。如是等恒河沙數諸佛。各於
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0591c" n="0591c"/>
<lb ed="X" n="0591c01"/><lb ed="R091" n="0828b14"/>其國。出廣長舌相。遍覆三千大千世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0591c02"/><lb ed="R091" n="0828b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0591c0201">△二釋義五。初釋日月燈佛。</p>
<lb ed="X" n="0591c03"/><lb ed="R091" n="0828b16"/><p xml:id="pX22p0591c0301">【疏】日月燈光。表佛三智。</p>
<lb ed="X" n="0591c04"/><lb ed="R091" n="0828b17"/><p xml:id="pX22p0591c0401">【鈔】三智之中。一切種智。最爲尊勝。取喩如日。無幽
<lb ed="X" n="0591c05"/><lb ed="R091" n="0828b18"/>不燭而寰宇居尊。道種智。出假利物導利羣萌。取
<lb ed="X" n="0591c06"/><lb ed="R091" n="0829a01"/>喩如月。長養萬物。各得華茂。一切智。破見思惑。於
<lb ed="X" n="0591c07"/><lb ed="R091" n="0829a02"/>空得證。取喩如燈。能除室暗。使獲智明。</p>
<lb ed="X" n="0591c08"/><lb ed="R091" n="0829a03"/><p xml:id="pX22p0591c0801">△次釋名聞光佛。</p>
<lb ed="X" n="0591c09"/><lb ed="R091" n="0829a04"/><p xml:id="pX22p0591c0901">【疏】名聞光者。名聞十方。如光徧照。</p>
<lb ed="X" n="0591c10"/><lb ed="R091" n="0829a05"/><p xml:id="pX22p0591c1001">【鈔】三德智光。遍照十方。有名稱之實。故有名稱之
<lb ed="X" n="0591c11"/><lb ed="R091" n="0829a06"/>聞。</p>
<lb ed="X" n="0591c12"/><lb ed="R091" n="0829a07"/><p xml:id="pX22p0591c1201">△三釋大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛。</p>
<lb ed="X" n="0591c13"/><lb ed="R091" n="0829a08"/><p xml:id="pX22p0591c1301">【疏】大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩者。肩表二智。<g ref="#CB08504">𦦨</g>喩照理。</p>
<lb ed="X" n="0591c14"/><lb ed="R091" n="0829a09"/><p xml:id="pX22p0591c1401">【鈔】左肩表實智。右肩表權智。二智之燄。能照權實
<lb ed="X" n="0591c15"/><lb ed="R091" n="0829a10"/>之理。喩如<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩。</p>
<lb ed="X" n="0591c16"/><lb ed="R091" n="0829a11"/><p xml:id="pX22p0591c1601">△四釋須彌燈佛。</p>
<lb ed="X" n="0591c17"/><lb ed="R091" n="0829a12"/><p xml:id="pX22p0591c1701">【疏】須彌燈者。須彌高出衆山。燈表化他之用。</p>
<lb ed="X" n="0591c18"/><lb ed="R091" n="0829a13"/><p xml:id="pX22p0591c1801">【鈔】高出衆山。表自證之體。備乎四德。高出因位。化
<lb ed="X" n="0591c19"/><lb ed="R091" n="0829a14"/>他之用。卽用卽體。利無不妙。</p>
<lb ed="X" n="0591c20"/><lb ed="R091" n="0829a15"/><p xml:id="pX22p0591c2001">△五釋無量精進佛。</p>
<lb ed="X" n="0591c21"/><lb ed="R091" n="0829a16"/><p xml:id="pX22p0591c2101">【疏】無量精進者。方便度生。未嘗休息。衆生無量。悲
<lb ed="X" n="0591c22"/><lb ed="R091" n="0829a17"/>智亦然。</p>
<lb ed="X" n="0591c23"/><lb ed="R091" n="0829a18"/><p xml:id="pX22p0591c2301">【鈔】衆生無量。言數多也。未嘗休息。言時長也。如來
<lb ed="X" n="0591c24"/><lb ed="R091" n="0829b01"/>之悲智方便。度盡衆生。不雜不退。故名無量精進。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0592a" n="0592a"/>
<lb ed="X" n="0592a01"/><lb ed="R091" n="0829b02"/><p xml:id="pX22p0592a0101">△二發言勸信二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0592a02"/><lb ed="R091" n="0829b03"/><p xml:id="pX22p0592a0201">○二發言勸信。</p>
<lb ed="X" n="0592a03"/><lb ed="R091" n="0829b04"/><p xml:id="pX22p0592a0301">△二列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592a04"/><lb ed="R091" n="0829b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0592a0401">說誠實言。汝等衆生。當信是稱讚不可思議功德。一
<lb ed="X" n="0592a05"/><lb ed="R091" n="0829b06"/>切諸佛。所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592a06"/><lb ed="R091" n="0829b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0592a0601">△三西方二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0592a07"/><lb ed="R091" n="0829b08"/><p xml:id="pX22p0592a0701">○三西方二。初現相表彰。</p>
<lb ed="X" n="0592a08"/><lb ed="R091" n="0829b09"/><p xml:id="pX22p0592a0801">△二釋經二。初現相表彰二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592a09"/><lb ed="R091" n="0829b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0592a0901">舍利弗。西方世界。有無量壽佛。無量相佛。無量幢佛。
<lb ed="X" n="0592a10"/><lb ed="R091" n="0829b11"/>大光佛。大明佛。寶相佛。淨光佛。如是等恒河沙數諸
<lb ed="X" n="0592a11"/><lb ed="R091" n="0829b12"/>佛。各於其國。出廣長舌相。遍覆三千大千世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592a12"/><lb ed="R091" n="0829b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0592a1201">△二釋義七。初釋無量壽佛。</p>
<lb ed="X" n="0592a13"/><lb ed="R091" n="0829b14"/><p xml:id="pX22p0592a1301">【疏】無量壽佛者。靈芝云。同名甚多。決非法藏所成
<lb ed="X" n="0592a14"/><lb ed="R091" n="0829b15"/>之彌陀也。慈恩云。設若彌陀自讚。於理何妨。謂稱
<lb ed="X" n="0592a15"/><lb ed="R091" n="0829b16"/>讚此法門。令生深信。非自伐其善也。</p>
<lb ed="X" n="0592a16"/><lb ed="R091" n="0829b17"/><p xml:id="pX22p0592a1601">【鈔】靈芝謂決非極樂彌陀者。以其十方諸佛。各於
<lb ed="X" n="0592a17"/><lb ed="R091" n="0829b18"/>本國稱讚。說此彌陀一經。令衆生聞者。生信受持。
<lb ed="X" n="0592a18"/><lb ed="R091" n="0830a01"/>發往生願。若彌陀自讚者。豈令極樂衆生。又求生
<lb ed="X" n="0592a19"/><lb ed="R091" n="0830a02"/>別有<name role="" type="person">極樂淨土</name>乎。況自伐其善者。祇可誡乎下凡。
<lb ed="X" n="0592a20"/><lb ed="R091" n="0830a03"/>若如來者。自稱我是如來應供等。勉令聞者。咸來
<lb ed="X" n="0592a21"/><lb ed="R091" n="0830a04"/>聽法。成乎三慧。豈自伐之言乎。</p>
<lb ed="X" n="0592a22"/><lb ed="R091" n="0830a05"/><p xml:id="pX22p0592a2201">△次釋無量相佛。</p>
<lb ed="X" n="0592a23"/><lb ed="R091" n="0830a06"/><p xml:id="pX22p0592a2301">【疏】無量相者。相好無量也。</p>
<lb ed="X" n="0592a24"/><lb ed="R091" n="0830a07"/><p xml:id="pX22p0592a2401">【鈔】相好無量者。如盧舍那。具足十華藏海微塵相
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0592b" n="0592b"/>
<lb ed="X" n="0592b01"/><lb ed="R091" n="0830a08"/>好。阿彌陀佛。具足八萬四千相好光明。龍女之讚
<lb ed="X" n="0592b02"/><lb ed="R091" n="0830a09"/>釋迦。微妙淨法身。具相三十二。以八十種好。用莊
<lb ed="X" n="0592b03"/><lb ed="R091" n="0830a10"/>嚴法身。皆可名爲相好無量也。</p>
<lb ed="X" n="0592b04"/><lb ed="R091" n="0830a11"/><p xml:id="pX22p0592b0401">△三釋無量幢佛。</p>
<lb ed="X" n="0592b05"/><lb ed="R091" n="0830a12"/><p xml:id="pX22p0592b0501">【疏】無量幢者。功德無量超勝如幢也。</p>
<lb ed="X" n="0592b06"/><lb ed="R091" n="0830a13"/><p xml:id="pX22p0592b0601">【鈔】幢有二義。一高出。有超勝義。二八方。有摧邪義
<lb ed="X" n="0592b07"/><lb ed="R091" n="0830a14"/>今取高出。故釋云超勝。</p>
<lb ed="X" n="0592b08"/><lb ed="R091" n="0830a15"/><p xml:id="pX22p0592b0801">△四釋大光佛。</p>
<lb ed="X" n="0592b09"/><lb ed="R091" n="0830a16"/><p xml:id="pX22p0592b0901">【疏】大光者。廣大光明。暎蔽一切也。</p>
<lb ed="X" n="0592b10"/><lb ed="R091" n="0830a17"/><p xml:id="pX22p0592b1001">【鈔】智慧光明極其廣大。映蔽凡小。及以因人。</p>
<lb ed="X" n="0592b11"/><lb ed="R091" n="0830a18"/><p xml:id="pX22p0592b1101">△五釋大明佛。</p>
<lb ed="X" n="0592b12"/><lb ed="R091" n="0830b01"/><p xml:id="pX22p0592b1201">【疏】大明者佛智大明。無惑不破也。</p>
<lb ed="X" n="0592b13"/><lb ed="R091" n="0830b02"/><p xml:id="pX22p0592b1301">【鈔】佛證三智。皆有大明。能破三惑。及以二死旣能
<lb ed="X" n="0592b14"/><lb ed="R091" n="0830b03"/>自破。亦能破他。</p>
<lb ed="X" n="0592b15"/><lb ed="R091" n="0830b04"/><p xml:id="pX22p0592b1501">△六釋寶相佛。</p>
<lb ed="X" n="0592b16"/><lb ed="R091" n="0830b05"/><p xml:id="pX22p0592b1601">【疏】寶相者相好殊特如寶可貴也。</p>
<lb ed="X" n="0592b17"/><lb ed="R091" n="0830b06"/><p xml:id="pX22p0592b1701">【鈔】世閒之寶。莫貴於善。如來之寶。莫貴相好。可尊
<lb ed="X" n="0592b18"/><lb ed="R091" n="0830b07"/>可重故喩於寶。</p>
<lb ed="X" n="0592b19"/><lb ed="R091" n="0830b08"/><p xml:id="pX22p0592b1901">△七釋淨光佛。</p>
<lb ed="X" n="0592b20"/><lb ed="R091" n="0830b09"/><p xml:id="pX22p0592b2001">【疏】淨光者。淨表法身。光表報應也。</p>
<lb ed="X" n="0592b21"/><lb ed="R091" n="0830b10"/><p xml:id="pX22p0592b2101">【鈔】分字而釋。故名以義表。若合釋者。光表三身。淨
<lb ed="X" n="0592b22"/><lb ed="R091" n="0830b11"/>表三身。證極淸淨超諸因位。金光明經云。如來遊
<lb ed="X" n="0592b23"/><lb ed="R091" n="0830b12"/>於無量甚深法性超諸菩薩所行淸淨是也。</p>
<lb ed="X" n="0592b24"/><lb ed="R091" n="0830b13"/><p xml:id="pX22p0592b2401">△二發言勸信二。初牒科。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0592c" n="0592c"/>
<lb ed="X" n="0592c01"/><lb ed="R091" n="0830b14"/><p xml:id="pX22p0592c0101">○二發言勸信。</p>
<lb ed="X" n="0592c02"/><lb ed="R091" n="0830b15"/><p xml:id="pX22p0592c0201">△二列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592c03"/><lb ed="R091" n="0830b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0592c0301">說誠實言。汝等衆生當信是稱讚不可思議功德。一
<lb ed="X" n="0592c04"/><lb ed="R091" n="0830b17"/>切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592c05"/><lb ed="R091" n="0830b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0592c0501">△四北方二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0592c06"/><lb ed="R091" n="0831a01"/><p xml:id="pX22p0592c0601">○四北方二。初現相表彰。</p>
<lb ed="X" n="0592c07"/><lb ed="R091" n="0831a02"/><p xml:id="pX22p0592c0701">△二釋經二。初現相表彰二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592c08"/><lb ed="R091" n="0831a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0592c0801">舍利弗。北方世界。有<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛最勝音佛。難沮佛。日生
<lb ed="X" n="0592c09"/><lb ed="R091" n="0831a04"/>佛。網明佛。如是等恒河沙數諸佛各於其國出廣長
<lb ed="X" n="0592c10"/><lb ed="R091" n="0831a05"/>舌相。遍覆三千大千世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0592c11"/><lb ed="R091" n="0831a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0592c1101">△二釋義五。初釋<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛。</p>
<lb ed="X" n="0592c12"/><lb ed="R091" n="0831a07"/><p xml:id="pX22p0592c1201">【疏】<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩者。雙照眞俗。如肩發<g ref="#CB08504">𦦨</g>。</p>
<lb ed="X" n="0592c13"/><lb ed="R091" n="0831a08"/><p xml:id="pX22p0592c1301">【鈔】兩肩表權實二智。今兩肩發<g ref="#CB08504">𦦨</g>。表二智<g ref="#CB08504">𦦨</g>光。照
<lb ed="X" n="0592c14"/><lb ed="R091" n="0831a09"/>眞俗二理也。</p>
<lb ed="X" n="0592c15"/><lb ed="R091" n="0831a10"/><p xml:id="pX22p0592c1501">△次釋最勝音佛。</p>
<lb ed="X" n="0592c16"/><lb ed="R091" n="0831a11"/><p xml:id="pX22p0592c1601">【疏】最勝音者。梵音深妙。超勝一切。</p>
<lb ed="X" n="0592c17"/><lb ed="R091" n="0831a12"/><p xml:id="pX22p0592c1701">【鈔】佛凡說法。以八音四辨而宣暢之。所詮之理。最
<lb ed="X" n="0592c18"/><lb ed="R091" n="0831a13"/>爲深妙。一切因人。所不能比。故言最勝。</p>
<lb ed="X" n="0592c19"/><lb ed="R091" n="0831a14"/><p xml:id="pX22p0592c1901">△三釋難沮佛。</p>
<lb ed="X" n="0592c20"/><lb ed="R091" n="0831a15"/><p xml:id="pX22p0592c2001">【疏】難沮者。法身堅固。不可沮壞。</p>
<lb ed="X" n="0592c21"/><lb ed="R091" n="0831a16"/><p xml:id="pX22p0592c2101">【鈔】佛具三身。擧一卽三。法身旣其堅固。報應亦必
<lb ed="X" n="0592c22"/><lb ed="R091" n="0831a17"/>同之。要之皆不可沮壞也。</p>
<lb ed="X" n="0592c23"/><lb ed="R091" n="0831a18"/><p xml:id="pX22p0592c2301">△四釋日生佛。</p>
<lb ed="X" n="0592c24"/><lb ed="R091" n="0831b01"/><p xml:id="pX22p0592c2401">【疏】日生者。如日初昇。無幽不燭。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0593a" n="0593a"/>
<lb ed="X" n="0593a01"/><lb ed="R091" n="0831b02"/><p xml:id="pX22p0593a0101">【鈔】佛日行空。皆能燭幽。惟初生日。燭幽義顯。故偏
<lb ed="X" n="0593a02"/><lb ed="R091" n="0831b03"/>言之。</p>
<lb ed="X" n="0593a03"/><lb ed="R091" n="0831b04"/><p xml:id="pX22p0593a0301">△五釋網明佛。</p>
<lb ed="X" n="0593a04"/><lb ed="R091" n="0831b05"/><p xml:id="pX22p0593a0401">【疏】網明者。智明如網遍覆十界。</p>
<lb ed="X" n="0593a05"/><lb ed="R091" n="0831b06"/><p xml:id="pX22p0593a0501">【鈔】佛之智慧光明。猶如因陀羅網。旣互照莊嚴之
<lb ed="X" n="0593a06"/><lb ed="R091" n="0831b07"/>不盡。亦徧覆十方之無餘可表慈悲蔭祐十界。</p>
<lb ed="X" n="0593a07"/><lb ed="R091" n="0831b08"/><p xml:id="pX22p0593a0701">△二發言勸信二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0593a08"/><lb ed="R091" n="0831b09"/><p xml:id="pX22p0593a0801">○二發言勸信。</p>
<lb ed="X" n="0593a09"/><lb ed="R091" n="0831b10"/><p xml:id="pX22p0593a0901">△二列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593a10"/><lb ed="R091" n="0831b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0593a1001">說誠實言。汝等衆生。當信是稱讚不可思議功德。一
<lb ed="X" n="0593a11"/><lb ed="R091" n="0831b12"/>切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593a12"/><lb ed="R091" n="0831b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0593a1201">△五下方二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0593a13"/><lb ed="R091" n="0831b14"/><p xml:id="pX22p0593a1301">○五下方二。初現相表彰。</p>
<lb ed="X" n="0593a14"/><lb ed="R091" n="0831b15"/><p xml:id="pX22p0593a1401">△二釋經二。初現相表彰二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593a15"/><lb ed="R091" n="0831b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0593a1501">舍利弗。下方世界有師子佛。名聞佛。名光佛達磨佛。
<lb ed="X" n="0593a16"/><lb ed="R091" n="0831b17"/>法幢佛。持法佛。如是等恒河沙數諸佛。各於其國。出
<lb ed="X" n="0593a17"/><lb ed="R091" n="0831b18"/>廣長舌相。遍覆三千大千世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593a18"/><lb ed="R091" n="0832a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0593a1801">△二釋義六。初釋師子佛。</p>
<lb ed="X" n="0593a19"/><lb ed="R091" n="0832a02"/><p xml:id="pX22p0593a1901">【疏】師子如師子王摧伏羣獸。</p>
<lb ed="X" n="0593a20"/><lb ed="R091" n="0832a03"/><p xml:id="pX22p0593a2001">【鈔】師子爲百獸中王。身力威猛。吼音雄震。力能伏
<lb ed="X" n="0593a21"/><lb ed="R091" n="0832a04"/>獸。聲能裂腦。喩佛從意輪現身通。口輪說大法。衆
<lb ed="X" n="0593a22"/><lb ed="R091" n="0832a05"/>生莫不歸依。邪魔悉皆摧伏。</p>
<lb ed="X" n="0593a23"/><lb ed="R091" n="0832a06"/><p xml:id="pX22p0593a2301">△次釋名聞佛。</p>
<lb ed="X" n="0593a24"/><lb ed="R091" n="0832a07"/><p xml:id="pX22p0593a2401">【疏】名聞者。名稱普聞無量世界。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0593b" n="0593b"/>
<lb ed="X" n="0593b01"/><lb ed="R091" n="0832a08"/><p xml:id="pX22p0593b0101">【鈔】佛有無量德。應有無量名。皆有稱名之實。一一
<lb ed="X" n="0593b02"/><lb ed="R091" n="0832a09"/>不虗。一一諸名。聞於無量世界。莫不使聞者仰名
<lb ed="X" n="0593b03"/><lb ed="R091" n="0832a10"/>飡德。而獲利益。</p>
<lb ed="X" n="0593b04"/><lb ed="R091" n="0832a11"/><p xml:id="pX22p0593b0401">△三釋名光佛。</p>
<lb ed="X" n="0593b05"/><lb ed="R091" n="0832a12"/><p xml:id="pX22p0593b0501">【疏】名光者。名如日光。遍照一切。</p>
<lb ed="X" n="0593b06"/><lb ed="R091" n="0832a13"/><p xml:id="pX22p0593b0601">【鈔】卽智光而爲名光。智隨名遍。而光依智照。</p>
<lb ed="X" n="0593b07"/><lb ed="R091" n="0832a14"/><p xml:id="pX22p0593b0701">△四釋達磨佛。</p>
<lb ed="X" n="0593b08"/><lb ed="R091" n="0832a15"/><p xml:id="pX22p0593b0801">【疏】達磨翻法。所證法身。軌持萬化。</p>
<lb ed="X" n="0593b09"/><lb ed="R091" n="0832a16"/><p xml:id="pX22p0593b0901">【鈔】陽春到處。萬物遂生。法身遍處。萬物咸軌。隨緣
<lb ed="X" n="0593b10"/><lb ed="R091" n="0832a17"/>不失規矩。眞如不變難思。</p>
<lb ed="X" n="0593b11"/><lb ed="R091" n="0832a18"/><p xml:id="pX22p0593b1101">△五釋法幢佛。</p>
<lb ed="X" n="0593b12"/><lb ed="R091" n="0832b01"/><p xml:id="pX22p0593b1201">【疏】法幢。法性如幢。高出羣有。</p>
<lb ed="X" n="0593b13"/><lb ed="R091" n="0832b02"/><p xml:id="pX22p0593b1301">【鈔】法性高出者。乃出纏之法性也。諸佛衆生。共而
<lb ed="X" n="0593b14"/><lb ed="R091" n="0832b03"/>不共者以此。</p>
<lb ed="X" n="0593b15"/><lb ed="R091" n="0832b04"/><p xml:id="pX22p0593b1501">△六釋持法佛。</p>
<lb ed="X" n="0593b16"/><lb ed="R091" n="0832b05"/><p xml:id="pX22p0593b1601">【疏】持法。以中道實智。持二邊法。</p>
<lb ed="X" n="0593b17"/><lb ed="R091" n="0832b06"/><p xml:id="pX22p0593b1701">【鈔】空有不能持中實者。下不能御上也。中實而能
<lb ed="X" n="0593b18"/><lb ed="R091" n="0832b07"/>持二邊者。勝能統劣也。旣不失中道。亦不失二邊。</p>
<lb ed="X" n="0593b19"/><lb ed="R091" n="0832b08"/><p xml:id="pX22p0593b1901">△二發言勸信二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0593b20"/><lb ed="R091" n="0832b09"/><p xml:id="pX22p0593b2001">○二發言勸信。</p>
<lb ed="X" n="0593b21"/><lb ed="R091" n="0832b10"/><p xml:id="pX22p0593b2101">△二列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593b22"/><lb ed="R091" n="0832b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0593b2201">說誠實言。汝等衆生。當信是稱讚。不可思議功德。一
<lb ed="X" n="0593b23"/><lb ed="R091" n="0832b12"/>切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593b24"/><lb ed="R091" n="0832b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0593b2401">△六上方二。初牒科。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0593c" n="0593c"/>
<lb ed="X" n="0593c01"/><lb ed="R091" n="0832b14"/><p xml:id="pX22p0593c0101">○六上方二。初現相表彰。</p>
<lb ed="X" n="0593c02"/><lb ed="R091" n="0832b15"/><p xml:id="pX22p0593c0201">△二釋經二。初現相表彰二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c03"/><lb ed="R091" n="0832b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0593c0301">舍利弗。上方世界。有梵音佛。宿王佛。香上佛。香光佛。
<lb ed="X" n="0593c04"/><lb ed="R091" n="0832b17"/>大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛。雜色寶華嚴身佛。娑羅樹王佛。寶華德佛。
<lb ed="X" n="0593c05"/><lb ed="R091" n="0832b18"/>見一切義佛。如<name role="" type="person">須彌山</name>佛。如是等恒河沙數諸佛。各
<lb ed="X" n="0593c06"/><lb ed="R091" n="0833a01"/>於其國。出廣長舌相。遍覆三千大千世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0593c07"/><lb ed="R091" n="0833a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0593c0701">△二釋義十。初釋梵音佛。</p>
<lb ed="X" n="0593c08"/><lb ed="R091" n="0833a03"/><p xml:id="pX22p0593c0801">【疏】梵音者。梵卽淨也。法音淨妙。聞者適悅也。</p>
<lb ed="X" n="0593c09"/><lb ed="R091" n="0833a04"/><p xml:id="pX22p0593c0901">【鈔】佛以<anchor xml:id="nkr_note_add_0593c0901" n="0593c0901"/><anchor xml:id="beg0593c0901" n="0593c0901"/>已<anchor xml:id="end0593c0901"/>證淸淨妙法。八音四辨。悅懷而說契理
<lb ed="X" n="0593c10"/><lb ed="R091" n="0833a05"/>契機。無不適悅。</p>
<lb ed="X" n="0593c11"/><lb ed="R091" n="0833a06"/><p xml:id="pX22p0593c1101">△次釋宿王佛。</p>
<lb ed="X" n="0593c12"/><lb ed="R091" n="0833a07"/><p xml:id="pX22p0593c1201">【疏】宿王。如月照夜。星宿中王。</p>
<lb ed="X" n="0593c13"/><lb ed="R091" n="0833a08"/><p xml:id="pX22p0593c1301">【鈔】三乘聖衆。猶如星宿。佛淸淨月。如宿中王。以淸
<lb ed="X" n="0593c14"/><lb ed="R091" n="0833a09"/>淨法。蔭諸煩熱。</p>
<lb ed="X" n="0593c15"/><lb ed="R091" n="0833a10"/><p xml:id="pX22p0593c1501">△二釋香上佛。</p>
<lb ed="X" n="0593c16"/><lb ed="R091" n="0833a11"/><p xml:id="pX22p0593c1601">【疏】香上。衆德如香。超諸因位。</p>
<lb ed="X" n="0593c17"/><lb ed="R091" n="0833a12"/><p xml:id="pX22p0593c1701">【鈔】佛有五分身香。能總一切萬德。人所不能及。故
<lb ed="X" n="0593c18"/><lb ed="R091" n="0833a13"/>以香上稱之。</p>
<lb ed="X" n="0593c19"/><lb ed="R091" n="0833a14"/><p xml:id="pX22p0593c1901">△四釋香光佛。</p>
<lb ed="X" n="0593c20"/><lb ed="R091" n="0833a15"/><p xml:id="pX22p0593c2001">【疏】香光。五分法香。如光破暗。</p>
<lb ed="X" n="0593c21"/><lb ed="R091" n="0833a16"/><p xml:id="pX22p0593c2101">【鈔】佛名香光莊嚴者。以有五分法身之香。徧照法
<lb ed="X" n="0593c22"/><lb ed="R091" n="0833a17"/>界。破諸衆生不淨之暗故也。</p>
<lb ed="X" n="0593c23"/><lb ed="R091" n="0833a18"/><p xml:id="pX22p0593c2301">△五釋大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛。</p>
<lb ed="X" n="0593c24"/><lb ed="R091" n="0833b01"/><p xml:id="pX22p0593c2401">【疏】大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩。大智發光。雙照二諦。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0594a" n="0594a"/>
<lb ed="X" n="0594a01"/><lb ed="R091" n="0833b02"/><p xml:id="pX22p0594a0101">【鈔】諸法實相。不出眞俗。故能照智。祇惟權實。故以
<lb ed="X" n="0594a02"/><lb ed="R091" n="0833b03"/>兩肩發<g ref="#CB08504">𦦨</g>。以表彰智境難思。</p>
<lb ed="X" n="0594a03"/><lb ed="R091" n="0833b04"/><p xml:id="pX22p0594a0301">△六釋寶華嚴身佛。</p>
<lb ed="X" n="0594a04"/><lb ed="R091" n="0833b05"/><p xml:id="pX22p0594a0401">【疏】寶華嚴身者。萬行因華。如寶莊嚴。法性之身。</p>
<lb ed="X" n="0594a05"/><lb ed="R091" n="0833b06"/><p xml:id="pX22p0594a0501">【鈔】佛身以諸相爲衆寶莊嚴者。正表果德。以萬行
<lb ed="X" n="0594a06"/><lb ed="R091" n="0833b07"/>因華而莊嚴之也。旣以是而嚴身。復以是而爲號
<lb ed="X" n="0594a07"/><lb ed="R091" n="0833b08"/>欲令衆生覩相。莫不志願思齊。</p>
<lb ed="X" n="0594a08"/><lb ed="R091" n="0833b09"/><p xml:id="pX22p0594a0801">△七釋娑羅樹王佛。</p>
<lb ed="X" n="0594a09"/><lb ed="R091" n="0833b10"/><p xml:id="pX22p0594a0901">【疏】娑羅。此云堅固。喩法身無變易故。</p>
<lb ed="X" n="0594a10"/><lb ed="R091" n="0833b11"/><p xml:id="pX22p0594a1001">【鈔】西天以娑羅爲樹中王。震旦國惟峨眉王屋天
<lb ed="X" n="0594a11"/><lb ed="R091" n="0833b12"/>台有之。樹有五德。一婆娑蔭覆。二密幄鱗砌。三冬
<lb ed="X" n="0594a12"/><lb ed="R091" n="0833b13"/>夏不凋。四樹身堅固。五花色香美。以是之故。稱樹
<lb ed="X" n="0594a13"/><lb ed="R091" n="0833b14"/>中王。可喩如來大慈普被。萬德具足。常住寂滅。究
<lb ed="X" n="0594a14"/><lb ed="R091" n="0833b15"/>竟堅固。相好莊嚴。解中取堅固之義。以喩法身。爲
<lb ed="X" n="0594a15"/><lb ed="R091" n="0833b16"/>其能統衆德故也。</p>
<lb ed="X" n="0594a16"/><lb ed="R091" n="0833b17"/><p xml:id="pX22p0594a1601">△八釋寶華德佛。</p>
<lb ed="X" n="0594a17"/><lb ed="R091" n="0833b18"/><p xml:id="pX22p0594a1701">【疏】四德如寶如花開敷。</p>
<lb ed="X" n="0594a18"/><lb ed="R091" n="0834a01"/><p xml:id="pX22p0594a1801">【鈔】佛之所寶。莫貴四德。芬芳煒燁。如花開敷。</p>
<lb ed="X" n="0594a19"/><lb ed="R091" n="0834a02"/><p xml:id="pX22p0594a1901">△九釋見一切義佛。</p>
<lb ed="X" n="0594a20"/><lb ed="R091" n="0834a03"/><p xml:id="pX22p0594a2001">【疏】見一切義。洞達諸法甚深義故。</p>
<lb ed="X" n="0594a21"/><lb ed="R091" n="0834a04"/><p xml:id="pX22p0594a2101">【鈔】諸法十界也。義趣者三諦也。惟佛與佛。乃能究
<lb ed="X" n="0594a22"/><lb ed="R091" n="0834a05"/>盡。故稱見一切義佛。</p>
<lb ed="X" n="0594a23"/><lb ed="R091" n="0834a06"/><p xml:id="pX22p0594a2301">△十釋如<name role="" type="person">須彌山</name>佛。</p>
<lb ed="X" n="0594a24"/><lb ed="R091" n="0834a07"/><p xml:id="pX22p0594a2401">【疏】如<name role="" type="person">須彌山</name>者。如<name role="" type="person">妙高山</name>。衆聖中尊。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0594b" n="0594b"/>
<lb ed="X" n="0594b01"/><lb ed="R091" n="0834a08"/><p xml:id="pX22p0594b0101">【鈔】<name role="" type="person">須彌山</name>四寶所成。故稱爲妙。表出衆山。故稱爲
<lb ed="X" n="0594b02"/><lb ed="R091" n="0834a09"/>高。喩佛究竟常樂我淨。一切因人莫能過之。</p>
<lb ed="X" n="0594b03"/><lb ed="R091" n="0834a10"/><p xml:id="pX22p0594b0301">△二發言勸信二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0594b04"/><lb ed="R091" n="0834a11"/><p xml:id="pX22p0594b0401">○二發言勸信。</p>
<lb ed="X" n="0594b05"/><lb ed="R091" n="0834a12"/><p xml:id="pX22p0594b0501">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594b06"/><lb ed="R091" n="0834a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0594b0601">說誠實言。汝等衆生。當信是稱讚不可思議功德。一
<lb ed="X" n="0594b07"/><lb ed="R091" n="0834a14"/>切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594b08"/><lb ed="R091" n="0834a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0594b0801">△三徵釋經題二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0594b09"/><lb ed="R091" n="0834a16"/><p xml:id="pX22p0594b0901">○三徵釋經題二。初徵。</p>
<lb ed="X" n="0594b10"/><lb ed="R091" n="0834a17"/><p xml:id="pX22p0594b1001">△二釋經二。初徵二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594b11"/><lb ed="R091" n="0834a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0594b1101">舍利弗。於汝意云何。何故名爲一切諸佛。所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594b12"/><lb ed="R091" n="0834b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0594b1201">△二釋義。</p>
<lb ed="X" n="0594b13"/><lb ed="R091" n="0834b02"/><p xml:id="pX22p0594b1301">【疏】佛自徵起。下文釋之。</p>
<lb ed="X" n="0594b14"/><lb ed="R091" n="0834b03"/><p xml:id="pX22p0594b1401">△二釋二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0594b15"/><lb ed="R091" n="0834b04"/><p xml:id="pX22p0594b1501">○二釋。</p>
<lb ed="X" n="0594b16"/><lb ed="R091" n="0834b05"/><p xml:id="pX22p0594b1601">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594b17"/><lb ed="R091" n="0834b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0594b1701">舍利弗。若有善男子善女人。聞是經受持者。及聞諸
<lb ed="X" n="0594b18"/><lb ed="R091" n="0834b07"/>佛名者。是諸善男子。善女人皆爲一切諸佛。之所護
<lb ed="X" n="0594b19"/><lb ed="R091" n="0834b08"/>念。皆得不退轉於阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0594b20"/><lb ed="R091" n="0834b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0594b2001">△二釋義四。初約三經釋。</p>
<lb ed="X" n="0594b21"/><lb ed="R091" n="0834b10"/><p xml:id="pX22p0594b2101">【疏】聞是經者。敎經也。受持者。行經也。不退菩提。菩
<lb ed="X" n="0594b22"/><lb ed="R091" n="0834b11"/>提是本有性德。理經也。三經卽是三德秘藏圓該
<lb ed="X" n="0594b23"/><lb ed="R091" n="0834b12"/>一切。舒之則彌綸法界。卷之則攝在一經。故使受
<lb ed="X" n="0594b24"/><lb ed="R091" n="0834b13"/>持之人。恒沙如來護念。不退菩提也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0594c" n="0594c"/>
<lb ed="X" n="0594c01"/><lb ed="R091" n="0834b14"/><p xml:id="pX22p0594c0101">【鈔】聞是下。釋成三經。三經下。會歸三德。理經卽法
<lb ed="X" n="0594c02"/><lb ed="R091" n="0834b15"/>身德。行經卽般若德。敎經卽解脫德。圓該一切者。
<lb ed="X" n="0594c03"/><lb ed="R091" n="0834b16"/>明三德無所而不具也。舒之則彌綸法界者。一卽
<lb ed="X" n="0594c04"/><lb ed="R091" n="0834b17"/>一切也。卷之則攝在一經者。一切卽一也。能如是
<lb ed="X" n="0594c05"/><lb ed="R091" n="0834b18"/>了。則彌陀一經。充滿法界可也。十方法界。皆具此
<lb ed="X" n="0594c06"/><lb ed="R091" n="0835a01"/>經可也。又須了達敎行理經。擧一卽三。餘二易知。
<lb ed="X" n="0594c07"/><lb ed="R091" n="0835a02"/>今<anchor xml:id="nkr_note_add_0594c0701" n="0594c0701"/><anchor xml:id="beg0594c0701" n="0594c0701"/>但<anchor xml:id="end0594c0701"/>明行經。如執持名號。一心不亂。行經般若德
<lb ed="X" n="0594c08"/><lb ed="R091" n="0835a03"/>也。所持名號。萬德全彰理經法身德也。念念滅除
<lb ed="X" n="0594c09"/><lb ed="R091" n="0835a04"/>生死重罪。敎經解脫德也。受持之人。如來護念。其
<lb ed="X" n="0594c10"/><lb ed="R091" n="0835a05"/>所護念不在茲乎。</p>
<lb ed="X" n="0594c11"/><lb ed="R091" n="0835a06"/><p xml:id="pX22p0594c1101">△次約附文釋。</p>
<lb ed="X" n="0594c12"/><lb ed="R091" n="0835a07"/><p xml:id="pX22p0594c1201">【疏】靈芝云。聞是經受持者。牒前依正莊嚴。修證因
<lb ed="X" n="0594c13"/><lb ed="R091" n="0835a08"/>果之文。及聞諸佛名者。牒前六方稱讚之文也。護
<lb ed="X" n="0594c14"/><lb ed="R091" n="0835a09"/>謂覆護。不使魔嬈。念謂憶念。不令退失。唐譯云聞
<lb ed="X" n="0594c15"/><lb ed="R091" n="0835a10"/>是經<anchor xml:id="nkr_note_add_0594c1501" n="0594c1501"/><anchor xml:id="beg0594c1501" n="0594c1501"/>已<anchor xml:id="end0594c1501"/>。深生信解。必爲十方十殑伽沙諸佛世尊
<lb ed="X" n="0594c16"/><lb ed="R091" n="0835a11"/>之所攝受。</p>
<lb ed="X" n="0594c17"/><lb ed="R091" n="0835a12"/><p xml:id="pX22p0594c1701">【鈔】在文可知。</p>
<lb ed="X" n="0594c18"/><lb ed="R091" n="0835a13"/><p xml:id="pX22p0594c1801">△三約果號釋。</p>
<lb ed="X" n="0594c19"/><lb ed="R091" n="0835a14"/><p xml:id="pX22p0594c1901">【疏】阿耨多羅。此云無上。三藐。此云正等。三菩提。此
<lb ed="X" n="0594c20"/><lb ed="R091" n="0835a15"/>云正覺。佛之果號。</p>
<lb ed="X" n="0594c21"/><lb ed="R091" n="0835a16"/><p xml:id="pX22p0594c2101">△四約功用釋。</p>
<lb ed="X" n="0594c22"/><lb ed="R091" n="0835a17"/><p xml:id="pX22p0594c2201">【疏】靈芝云。博地凡夫。業惑纏縛。流轉五道。百千萬
<lb ed="X" n="0594c23"/><lb ed="R091" n="0835a18"/>劫。忽聞淨土。志願求生。一日稱名。卽超彼國。諸佛
<lb ed="X" n="0594c24"/><lb ed="R091" n="0835b01"/>護念。直趣菩提。可謂萬劫難逢。千生一遇。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0595a" n="0595a"/>
<lb ed="X" n="0595a01"/><lb ed="R091" n="0835b02"/><p xml:id="pX22p0595a0101">【鈔】萬劫難逢。千生一遇。亦有泛的不同。如雖聞大
<lb ed="X" n="0595a02"/><lb ed="R091" n="0835b03"/>法。獲種善根。未必卽能頓超生死。以其輪迴難出。
<lb ed="X" n="0595a03"/><lb ed="R091" n="0835b04"/>大道難成故也。今所說法。信受奉行。一日之功。超
<lb ed="X" n="0595a04"/><lb ed="R091" n="0835b05"/>三僧祇。諸佛護念。的在是乎。</p>
<lb ed="X" n="0595a05"/><lb ed="R091" n="0835b06"/><p xml:id="pX22p0595a0501">△三流通分二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0595a06"/><lb ed="R091" n="0835b07"/><p xml:id="pX22p0595a0601">○三流通分二。初佛勸信受二。初勸信。</p>
<lb ed="X" n="0595a07"/><lb ed="R091" n="0835b08"/><p xml:id="pX22p0595a0701">△二釋經二。初佛勸信受二。初勸信二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595a08"/><lb ed="R091" n="0835b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0595a0801">是故舍利弗。汝等皆當信受我語。及諸佛所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595a09"/><lb ed="R091" n="0835b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0595a0901">△二釋義。</p>
<lb ed="X" n="0595a10"/><lb ed="R091" n="0835b11"/><p xml:id="pX22p0595a1001">【疏】叮嚀吿誡。勉令生信。我及十方諸佛所說。</p>
<lb ed="X" n="0595a11"/><lb ed="R091" n="0835b12"/><p xml:id="pX22p0595a1101">△二顯益二。初分科。</p>
<lb ed="X" n="0595a12"/><lb ed="R091" n="0835b13"/><p xml:id="pX22p0595a1201">○二顯益二。初由因克果二。初正示二。初修因。</p>
<lb ed="X" n="0595a13"/><lb ed="R091" n="0835b14"/><p xml:id="pX22p0595a1301">△二釋經二。初由因克果二。初正示二。初修因二。
<lb ed="X" n="0595a14"/><lb ed="R091" n="0835b15"/>初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595a15"/><lb ed="R091" n="0835b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0595a1501">舍利弗。若有人<anchor xml:id="nkr_note_add_0595a1501" n="0595a1501"/><anchor xml:id="beg0595a1501" n="0595a1501"/>已<anchor xml:id="end0595a1501"/>發願。今發願。當發願。欲生阿彌陀
<lb ed="X" n="0595a16"/><lb ed="R091" n="0835b17"/>佛國者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595a17"/><lb ed="R091" n="0835b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0595a1701">△二釋義。</p>
<lb ed="X" n="0595a18"/><lb ed="R091" n="0836a01"/><p xml:id="pX22p0595a1801">【疏】<anchor xml:id="nkr_note_add_0595a1801" n="0595a1801"/><anchor xml:id="beg0595a1801" n="0595a1801"/>已<anchor xml:id="end0595a1801"/>卽過去。今卽現在。當卽未來。發願是因。得生
<lb ed="X" n="0595a19"/><lb ed="R091" n="0836a02"/>是果。有願必生。萬無一失。</p>
<lb ed="X" n="0595a20"/><lb ed="R091" n="0836a03"/><p xml:id="pX22p0595a2001">△二感果二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0595a21"/><lb ed="R091" n="0836a04"/><p xml:id="pX22p0595a2101">○二感果。</p>
<lb ed="X" n="0595a22"/><lb ed="R091" n="0836a05"/><p xml:id="pX22p0595a2201">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595a23"/><lb ed="R091" n="0836a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0595a2301">是諸人等。皆得不退轉於阿耨多羅三藐三菩提於
<lb ed="X" n="0595a24"/><lb ed="R091" n="0836a07"/>彼國土若<anchor xml:id="nkr_note_add_0595a2401" n="0595a2401"/><anchor xml:id="beg0595a2401" n="0595a2401"/>已<anchor xml:id="end0595a2401"/>生。若今生。若當生。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0595b" n="0595b"/>
<lb ed="X" n="0595b01"/><lb ed="R091" n="0836a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0595b0101">△二解義。</p>
<lb ed="X" n="0595b02"/><lb ed="R091" n="0836a09"/><p xml:id="pX22p0595b0201">【疏】是諸下。唐譯云。一切定於無上菩提。得不退轉
<lb ed="X" n="0595b03"/><lb ed="R091" n="0836a10"/>於彼下。唐譯云。一切定生無量壽佛<name role="" type="person">極樂世界</name>。淸
<lb ed="X" n="0595b04"/><lb ed="R091" n="0836a11"/>淨國土。是故皆應深心信解。發願往生。勿行放逸。</p>
<lb ed="X" n="0595b05"/><lb ed="R091" n="0836a12"/><p xml:id="pX22p0595b0501">【鈔】是諸人等。指前三時發願之人。皆得不退菩提
<lb ed="X" n="0595b06"/><lb ed="R091" n="0836a13"/>者。非是他人祇是於彼國土<anchor xml:id="nkr_note_add_0595b0601" n="0595b0601"/><anchor xml:id="beg0595b0601" n="0595b0601"/>已<anchor xml:id="end0595b0601"/>發願者。則若<anchor xml:id="nkr_note_add_0595b0602" n="0595b0602"/><anchor xml:id="beg0595b0602" n="0595b0602"/>已<anchor xml:id="end0595b0602"/>生。
<lb ed="X" n="0595b07"/><lb ed="R091" n="0836a14"/>今發願者。則若今生。當發願者。則若當生。然願非
<lb ed="X" n="0595b08"/><lb ed="R091" n="0836a15"/>虗設。發必導往。行非浪施修必因信。三者圓滿。必
<lb ed="X" n="0595b09"/><lb ed="R091" n="0836a16"/>得往生。若得往生。決不退轉。</p>
<lb ed="X" n="0595b10"/><lb ed="R091" n="0836a17"/><p xml:id="pX22p0595b1001">△二結勸二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0595b11"/><lb ed="R091" n="0836a18"/><p xml:id="pX22p0595b1101">○二結勸。</p>
<lb ed="X" n="0595b12"/><lb ed="R091" n="0836b01"/><p xml:id="pX22p0595b1201">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595b13"/><lb ed="R091" n="0836b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0595b1301">是故舍利弗。諸善男子善女人。若有信者。應當發願。
<lb ed="X" n="0595b14"/><lb ed="R091" n="0836b03"/>生彼國土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595b15"/><lb ed="R091" n="0836b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0595b1501">△二釋義二。初明揀機。</p>
<lb ed="X" n="0595b16"/><lb ed="R091" n="0836b05"/><p xml:id="pX22p0595b1601">【疏】孤山曰。若有信者。應當發願。則揀出無信之人。</p>
<lb ed="X" n="0595b17"/><lb ed="R091" n="0836b06"/><p xml:id="pX22p0595b1701">【鈔】採佛法寶。須假信手。苟無手人。徒入寶山。</p>
<lb ed="X" n="0595b18"/><lb ed="R091" n="0836b07"/><p xml:id="pX22p0595b1801">△次明他力。</p>
<lb ed="X" n="0595b19"/><lb ed="R091" n="0836b08"/><p xml:id="pX22p0595b1901">【疏】夫求生淨土者。是假他力。彌陀願攝。釋迦勸讚。
<lb ed="X" n="0595b20"/><lb ed="R091" n="0836b09"/>諸佛護念。三者備矣。苟有信心。往生極易。如渡大
<lb ed="X" n="0595b21"/><lb ed="R091" n="0836b10"/>海。旣得巨航。仍有良導。加以順風。必能速到彼岸
<lb ed="X" n="0595b22"/><lb ed="R091" n="0836b11"/>矣。若其不肯登舟。遲留險道者。誰之過歟。</p>
<lb ed="X" n="0595b23"/><lb ed="R091" n="0836b12"/><p xml:id="pX22p0595b2301">【鈔】假他力者。乃取多分爲言。以念佛三昧於功用
<lb ed="X" n="0595b24"/><lb ed="R091" n="0836b13"/>但稱名。於期限方七日。苟不多假他力。云何卽得
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0595c" n="0595c"/>
<lb ed="X" n="0595c01"/><lb ed="R091" n="0836b14"/>往生。他力有三。一彌陀願攝。喩如巨航二釋迦勸
<lb ed="X" n="0595c02"/><lb ed="R091" n="0836b15"/>讚喩如良導三諸佛護念。喩如順風。惟其如此。是
<lb ed="X" n="0595c03"/><lb ed="R091" n="0836b16"/>以速到。慈航<anchor xml:id="nkr_note_add_0595c0301" n="0595c0301"/><anchor xml:id="beg0595c0301" n="0595c0301"/>已<anchor xml:id="end0595c0301"/>備。而不肯登舟。甘心於羅刹鬼國。
<lb ed="X" n="0595c04"/><lb ed="R091" n="0836b17"/>嗜片時之五欲。知必墮落而不之恤。亦愚也哉。</p>
<lb ed="X" n="0595c05"/><lb ed="R091" n="0836b18"/><p xml:id="pX22p0595c0501">△二擧難況易二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0595c06"/><lb ed="R091" n="0837a01"/><p xml:id="pX22p0595c0601">○二擧難況易二。初我讚諸佛。</p>
<lb ed="X" n="0595c07"/><lb ed="R091" n="0837a02"/><p xml:id="pX22p0595c0701">△二釋經二。初我讚諸佛二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595c08"/><lb ed="R091" n="0837a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0595c0801">舍利弗。如我今者。稱讚諸佛不可思議功德。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595c09"/><lb ed="R091" n="0837a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0595c0901">△二釋義三。初明二譯不同而同。</p>
<lb ed="X" n="0595c10"/><lb ed="R091" n="0837a05"/><p xml:id="pX22p0595c1001">【疏】此明諸佛互讚唐譯但云。稱揚讚歎無量壽佛。
<lb ed="X" n="0595c11"/><lb ed="R091" n="0837a06"/>今言稱讚諸佛者以佛佛體同故。</p>
<lb ed="X" n="0595c12"/><lb ed="R091" n="0837a07"/><p xml:id="pX22p0595c1201">△次引經證不同而同。</p>
<lb ed="X" n="0595c13"/><lb ed="R091" n="0837a08"/><p xml:id="pX22p0595c1301">【疏】華嚴云。一切諸佛身。唯是一法身。一身一智慧。
<lb ed="X" n="0595c14"/><lb ed="R091" n="0837a09"/>力無畏亦然。</p>
<lb ed="X" n="0595c15"/><lb ed="R091" n="0837a10"/><p xml:id="pX22p0595c1501">△三結二譯不同而同。</p>
<lb ed="X" n="0595c16"/><lb ed="R091" n="0837a11"/><p xml:id="pX22p0595c1601">【疏】是故稱讚彌陀。卽是讚諸佛也。</p>
<lb ed="X" n="0595c17"/><lb ed="R091" n="0837a12"/><p xml:id="pX22p0595c1701">【鈔】華嚴云。一切諸佛。各有自受用身。及以化境。則
<lb ed="X" n="0595c18"/><lb ed="R091" n="0837a13"/>彼此各各不明也。唯是一法身等。則同也此卽三
<lb ed="X" n="0595c19"/><lb ed="R091" n="0837a14"/>德三身等。種種三法莫不皆同豈非稱讚阿彌陀
<lb ed="X" n="0595c20"/><lb ed="R091" n="0837a15"/>卽是稱讚諸佛乎。</p>
<lb ed="X" n="0595c21"/><lb ed="R091" n="0837a16"/><p xml:id="pX22p0595c2101">△二諸佛讚我二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0595c22"/><lb ed="R091" n="0837a17"/><p xml:id="pX22p0595c2201">○二諸佛讚我二。初述彼讚詞。</p>
<lb ed="X" n="0595c23"/><lb ed="R091" n="0837a18"/><p xml:id="pX22p0595c2301">△二釋經二。初述彼讚詞二。初經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0595c24"/><lb ed="R091" n="0837b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0595c2401">彼諸佛等。亦稱讚我不可思議功德。而作是言。釋迦
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0596a" n="0596a"/>
<lb ed="X" n="0596a01"/><lb ed="R091" n="0837b02"/>牟尼佛。能爲甚難希有之事。能於娑婆國土。五濁惡
<lb ed="X" n="0596a02"/><lb ed="R091" n="0837b03"/>世劫濁。見濁煩惱濁衆生濁。命濁中。得阿耨多羅三
<lb ed="X" n="0596a03"/><lb ed="R091" n="0837b04"/>藐三菩提。爲諸衆生。說是一切世閒難信之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0596a04"/><lb ed="R091" n="0837b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0596a0401">△二釋義二。初泛明諸佛同讚。</p>
<lb ed="X" n="0596a05"/><lb ed="R091" n="0837b06"/><p xml:id="pX22p0596a0501">【疏】彼諸佛等。亦稱讚我。則彌陀亦同諸佛稱讚釋
<lb ed="X" n="0596a06"/><lb ed="R091" n="0837b07"/>迦也。</p>
<lb ed="X" n="0596a07"/><lb ed="R091" n="0837b08"/><p xml:id="pX22p0596a0701">【鈔】彼此雖各相讚。而其所讚正自不同。如釋迦之
<lb ed="X" n="0596a08"/><lb ed="R091" n="0837b09"/>讚彌陀。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0596a0801" n="0596a0801"/><anchor xml:id="beg0596a0801" n="0596a0801"/>以能<anchor xml:id="end0596a0801"/>大慈與樂。取土攝受。彌陀之讚釋
<lb ed="X" n="0596a09"/><lb ed="R091" n="0837b10"/>迦。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0596a0901" n="0596a0901"/><anchor xml:id="beg0596a0901" n="0596a0901"/>以能<anchor xml:id="end0596a0901"/>大悲拔苦。現土折伏雖有互用。實亦互
<lb ed="X" n="0596a10"/><lb ed="R091" n="0837b11"/>益故拔苦正欲與樂。興樂正欲拔苦慈悲兼濟。與
<lb ed="X" n="0596a11"/><lb ed="R091" n="0837b12"/>拔並施。若嚴父之與慈母。道並行而不相悖也。</p>
<lb ed="X" n="0596a12"/><lb ed="R091" n="0837b13"/><p xml:id="pX22p0596a1201">△次述彼諸佛讚詞三。初明因德立稱。</p>
<lb ed="X" n="0596a13"/><lb ed="R091" n="0837b14"/><p xml:id="pX22p0596a1301">【疏】釋迦。此云能仁。牟尼。此云寂默能仁則大慈應
<lb ed="X" n="0596a14"/><lb ed="R091" n="0837b15"/>物。寂默則大智冥理。</p>
<lb ed="X" n="0596a15"/><lb ed="R091" n="0837b16"/><p xml:id="pX22p0596a1501">【鈔】大智冥理。自證之體也。大慈應物化他之用也。
<lb ed="X" n="0596a16"/><lb ed="R091" n="0837b17"/>今正言應用。如來應於五濁惡世。是以號爲能仁。</p>
<lb ed="X" n="0596a17"/><lb ed="R091" n="0837b18"/><p xml:id="pX22p0596a1701">△次明稱名之德。</p>
<lb ed="X" n="0596a18"/><lb ed="R091" n="0838a01"/><p xml:id="pX22p0596a1801">【疏】能爲甚難希有之事者下文自釋。一於五濁得
<lb ed="X" n="0596a19"/><lb ed="R091" n="0838a02"/>菩提。二爲衆生說難信之法。</p>
<lb ed="X" n="0596a20"/><lb ed="R091" n="0838a03"/><p xml:id="pX22p0596a2001">【鈔】釋迦之所以稱能仁者。葢有二能焉。一於難得
<lb ed="X" n="0596a21"/><lb ed="R091" n="0838a04"/>菩提之土。而得此菩提。是故號爲寂默。葢能於非
<lb ed="X" n="0596a22"/><lb ed="R091" n="0838a05"/>寂非默之境。而得寂默菩提。此一能也。二於剛強
<lb ed="X" n="0596a23"/><lb ed="R091" n="0838a06"/>濁惡不解之土。而說此妙法。是故號爲能仁。葢能
<lb ed="X" n="0596a24"/><lb ed="R091" n="0838a07"/>於尠信尠解之人。而說難信之法。是故號爲能仁。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0596b" n="0596b"/>
<lb ed="X" n="0596b01"/><lb ed="R091" n="0838a08"/>此二能也。</p>
<lb ed="X" n="0596b02"/><lb ed="R091" n="0838a09"/><p xml:id="pX22p0596b0201">△三釋所化之國二。初釋娑婆。</p>
<lb ed="X" n="0596b03"/><lb ed="R091" n="0838a10"/><p xml:id="pX22p0596b0301">【疏】梵語娑婆。此云堪忍。以衆生堪能忍受三毒諸
<lb ed="X" n="0596b04"/><lb ed="R091" n="0838a11"/>煩惱故。</p>
<lb ed="X" n="0596b05"/><lb ed="R091" n="0838a12"/><p xml:id="pX22p0596b0501">【鈔】三毒者。貪瞋痴也。總該五利使五鈍使。見惑八
<lb ed="X" n="0596b06"/><lb ed="R091" n="0838a13"/>十八使。思惑八十一品也。皆稱煩惱者。煩如煩熱。
<lb ed="X" n="0596b07"/><lb ed="R091" n="0838a14"/>惱卽惱亂。不得須臾淸涼自在。亦可謂之極苦矣
<lb ed="X" n="0596b08"/><lb ed="R091" n="0838a15"/>然而恬然忍受。不特不以之爲苦。猶且以之爲樂。
<lb ed="X" n="0596b09"/><lb ed="R091" n="0838a16"/>此其所以稱堪忍也。</p>
<lb ed="X" n="0596b10"/><lb ed="R091" n="0838a17"/><p xml:id="pX22p0596b1001">△次釋五濁二。初總釋。</p>
<lb ed="X" n="0596b11"/><lb ed="R091" n="0838a18"/><p xml:id="pX22p0596b1101">【疏】五濁者。楞嚴云。譬如淸水。投之沙土。土失留礙
<lb ed="X" n="0596b12"/><lb ed="R091" n="0838b01"/>水亡淸潔。汩然渾濁。由此五濁。理水亡淸。</p>
<lb ed="X" n="0596b13"/><lb ed="R091" n="0838b02"/><p xml:id="pX22p0596b1301">【鈔】淸水。喩眞空之理。沙土。喩見思。幷所召果色一
<lb ed="X" n="0596b14"/><lb ed="R091" n="0838b03"/>理一惑。相織妄成。由是水失淸淨。惑失留礙。故曰
<lb ed="X" n="0596b15"/><lb ed="R091" n="0838b04"/>由此五濁。理水亡淸。名之爲濁。但此經五濁。興楞
<lb ed="X" n="0596b16"/><lb ed="R091" n="0838b05"/>嚴粗細不同。事理咸異。若會而歸之。又不同而同
<lb ed="X" n="0596b17"/><lb ed="R091" n="0838b06"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0596b18"/><lb ed="R091" n="0838b07"/><p xml:id="pX22p0596b1801">△次別釋五。初劫濁。</p>
<lb ed="X" n="0596b19"/><lb ed="R091" n="0838b08"/><p xml:id="pX22p0596b1901">【疏】劫者。梵語劫波。此云時分。從減劫人壽二萬歲
<lb ed="X" n="0596b20"/><lb ed="R091" n="0838b09"/>時。卽入劫濁。四濁增劇。聚在此時。瞋恚增劇刀兵
<lb ed="X" n="0596b21"/><lb ed="R091" n="0838b10"/>起。貪欲增劇饑饉起。愚痴增劇疾疫起。三災起故。
<lb ed="X" n="0596b22"/><lb ed="R091" n="0838b11"/>煩惱倍隆。諸見轉熾。衆濁交湊如水奔昏。</p>
<lb ed="X" n="0596b23"/><lb ed="R091" n="0838b12"/><p xml:id="pX22p0596b2301">【鈔】劫名時分。以世界爲體。世界有成住壞空。爲四
<lb ed="X" n="0596b24"/><lb ed="R091" n="0838b13"/>大時分。每一時分。有二十番增減之久。今是住劫
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0596c" n="0596c"/>
<lb ed="X" n="0596c01"/><lb ed="R091" n="0838b14"/>減劫之末。減劫之初。人壽有八萬歲。過一百年減
<lb ed="X" n="0596c02"/><lb ed="R091" n="0838b15"/>一歲。減至二萬歲。卽入劫濁。濁未增盛。自爾<anchor xml:id="nkr_note_add_0596c0201" n="0596c0201"/><anchor xml:id="beg0596c0201" n="0596c0201"/>已<anchor xml:id="end0596c0201"/>後
<lb ed="X" n="0596c03"/><lb ed="R091" n="0838b16"/>衆生三毒。日增月盛。至釋迦時人壽百歲。故曰四
<lb ed="X" n="0596c04"/><lb ed="R091" n="0838b17"/>濁增劇。聚在此時。刀兵等者。小三災也。生當此時。
<lb ed="X" n="0596c05"/><lb ed="R091" n="0838b18"/>災起不常。職由人心三毒所感。然猶未至太劇。至
<lb ed="X" n="0596c06"/><lb ed="R091" n="0839a01"/>減人壽十歲之時。此小三災方名極隆。世界衆生。
<lb ed="X" n="0596c07"/><lb ed="R091" n="0839a02"/>將無噍類謂之子德減父德。子年減父年。然後人
<lb ed="X" n="0596c08"/><lb ed="R091" n="0839a03"/>心厭苦。漸能遷善。由是又過百年。增壽一歲。壽逾
<lb ed="X" n="0596c09"/><lb ed="R091" n="0839a04"/>增而善逾進。增至八萬歲而後止。謂之子德增父
<lb ed="X" n="0596c10"/><lb ed="R091" n="0839a05"/>德。子年倍父年。如是凡經二十番。然後入於壞劫。
<lb ed="X" n="0596c11"/><lb ed="R091" n="0839a06"/>則水火風大三災。次第發現。復經如是二十番時。
<lb ed="X" n="0596c12"/><lb ed="R091" n="0839a07"/>方入空劫。空二十番時。世界復成亦二十番時。方
<lb ed="X" n="0596c13"/><lb ed="R091" n="0839a08"/>入住劫。當釋迦時。正住劫第九番減劫之時。故曰
<lb ed="X" n="0596c14"/><lb ed="R091" n="0839a09"/>能於五濁惡世等。</p>
<lb ed="X" n="0596c15"/><lb ed="R091" n="0839a10"/><p xml:id="pX22p0596c1501">△次釋見濁。</p>
<lb ed="X" n="0596c16"/><lb ed="R091" n="0839a11"/><p xml:id="pX22p0596c1601">【疏】見者。身見。邊見。戒取。見取。邪見。五利使。乃至六
<lb ed="X" n="0596c17"/><lb ed="R091" n="0839a12"/>十二見等也。</p>
<lb ed="X" n="0596c18"/><lb ed="R091" n="0839a13"/><p xml:id="pX22p0596c1801">【鈔】身見者。謂於五陰中妄計有身。強立主宰。恒起
<lb ed="X" n="0596c19"/><lb ed="R091" n="0839a14"/>我見。執我我所。是名身見。邊見者。謂計我身。或斷
<lb ed="X" n="0596c20"/><lb ed="R091" n="0839a15"/>或常。執斷非常。執常非斷。但執一邊。是名邊見。戒
<lb ed="X" n="0596c21"/><lb ed="R091" n="0839a16"/>取者。謂於非戒之中。謬以爲戒。強執勝妙。希取進
<lb ed="X" n="0596c22"/><lb ed="R091" n="0839a17"/>行。是名戒取。見取者。謂於非眞妙法中。謬計涅槃。
<lb ed="X" n="0596c23"/><lb ed="R091" n="0839a18"/>心生取著。妄計所得爲勝。是名見取邪見者謂邪
<lb ed="X" n="0596c24"/><lb ed="R091" n="0839b01"/>心取理。顚倒妄見。不信因果。斷諸善根。作闡提行。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0597a" n="0597a"/>
<lb ed="X" n="0597a01"/><lb ed="R091" n="0839b02"/>是名邪見。出涅槃經。六十二見者。謂外道之人。於
<lb ed="X" n="0597a02"/><lb ed="R091" n="0839b03"/>色受想行識五陰法中。每一陰起四種見。謂計色
<lb ed="X" n="0597a03"/><lb ed="R091" n="0839b04"/>大我小。我在色中。我大色小。色在我中。離色是我。
<lb ed="X" n="0597a04"/><lb ed="R091" n="0839b05"/>卽色是我。色陰旣爾。餘四亦然。成二十見。約過去。
<lb ed="X" n="0597a05"/><lb ed="R091" n="0839b06"/>現在未來三世論之。成六十見。加斷常二見爲根。
<lb ed="X" n="0597a06"/><lb ed="R091" n="0839b07"/>本。共六十二。出涅槃經。五利使者。利卽快利之義
<lb ed="X" n="0597a07"/><lb ed="R091" n="0839b08"/>謂此五種妄惑。動念卽生。造次恒有。使卽驅使之
<lb ed="X" n="0597a08"/><lb ed="R091" n="0839b09"/>義。謂諸衆生。爲此五種妄惑。驅逐心神。流轉三界。
<lb ed="X" n="0597a09"/><lb ed="R091" n="0839b10"/>無有出期。故名使也。</p>
<lb ed="X" n="0597a10"/><lb ed="R091" n="0839b11"/><p xml:id="pX22p0597a1001">△三釋煩惱濁。</p>
<lb ed="X" n="0597a11"/><lb ed="R091" n="0839b12"/><p xml:id="pX22p0597a1101">【疏】煩惱者。貪。瞋。痴。慢。疑。五鈍使。乃至百八煩惱等。
<lb ed="X" n="0597a12"/><lb ed="R091" n="0839b13"/>是也。</p>
<lb ed="X" n="0597a13"/><lb ed="R091" n="0839b14"/><p xml:id="pX22p0597a1301">【鈔】貪。卽引取無厭也。謂諸衆生。貪著世閒色欲財。
<lb ed="X" n="0597a14"/><lb ed="R091" n="0839b15"/>寶。恣縱心情而無厭足。瞋卽忿怒。謂諸衆生於違
<lb ed="X" n="0597a15"/><lb ed="R091" n="0839b16"/>情境上起諸瞋恚。惱亂自他。痴卽迷惑不了。謂諸
<lb ed="X" n="0597a16"/><lb ed="R091" n="0839b17"/>衆生。以迷心緣境。於一切法。不能明了。慢卽自恃
<lb ed="X" n="0597a17"/><lb ed="R091" n="0839b18"/>輕他。謂諸衆生。自恃種姓富貴。有德有才。輕慢於
<lb ed="X" n="0597a18"/><lb ed="R091" n="0840a01"/>他。疑卽猶豫不決。謂諸衆生。迷心乖理。不能通達
<lb ed="X" n="0597a19"/><lb ed="R091" n="0840a02"/>法相。五鈍使者鈍卽遲鈍。謂此五種妄惑。旣非動
<lb ed="X" n="0597a20"/><lb ed="R091" n="0840a03"/>念卽生。亦非造次恒有。故言鈍也。百八煩惱者。昏
<lb ed="X" n="0597a21"/><lb ed="R091" n="0840a04"/>煩之法。惱亂心神。故名煩惱。謂眼耳鼻舌身意六
<lb ed="X" n="0597a22"/><lb ed="R091" n="0840a05"/>根。對色聲香味觸法六塵。各有好惡平等三種不
<lb ed="X" n="0597a23"/><lb ed="R091" n="0840a06"/>同。則成十八煩惱。又於其中起苦受。樂受。不苦不
<lb ed="X" n="0597a24"/><lb ed="R091" n="0840a07"/>樂受。復有十八。共三十六種。更約過去現在未來
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0597b" n="0597b"/>
<lb ed="X" n="0597b01"/><lb ed="R091" n="0840a08"/>三世。各有三十六種。總成百八煩惱也。</p>
<lb ed="X" n="0597b02"/><lb ed="R091" n="0840a09"/><p xml:id="pX22p0597b0201">△四釋衆生濁。</p>
<lb ed="X" n="0597b03"/><lb ed="R091" n="0840a10"/><p xml:id="pX22p0597b0301">【疏】衆生者。攬五陰見慢果報。立此假名。</p>
<lb ed="X" n="0597b04"/><lb ed="R091" n="0840a11"/><p xml:id="pX22p0597b0401">【鈔】衆者衆也。攬五陰實法。立衆生假名。而言見慢
<lb ed="X" n="0597b05"/><lb ed="R091" n="0840a12"/>果報者。約由因感果爲義。見慢。卽過去利鈍二使
<lb ed="X" n="0597b06"/><lb ed="R091" n="0840a13"/>之因。果報。卽現在五陰之果。</p>
<lb ed="X" n="0597b07"/><lb ed="R091" n="0840a14"/><p xml:id="pX22p0597b0701">△五釋命濁。</p>
<lb ed="X" n="0597b08"/><lb ed="R091" n="0840a15"/><p xml:id="pX22p0597b0801">【疏】命者。刹那生滅。摧年促壽。</p>
<lb ed="X" n="0597b09"/><lb ed="R091" n="0840a16"/><p xml:id="pX22p0597b0901">【鈔】釋。迦現世。人壽八十。雖名曰短。較年猶長。復以
<lb ed="X" n="0597b10"/><lb ed="R091" n="0840a17"/>年而較月。以月而較日。漸漸相較。至于刹那。一念
<lb ed="X" n="0597b11"/><lb ed="R091" n="0840a18"/>有六十刹那。刹那有六十生滅。所謂豈惟年變。兼
<lb ed="X" n="0597b12"/><lb ed="R091" n="0840b01"/>又月遷。以至喩云如火成<g ref="#CB01926">灰</g>。念念銷殞。殞亡不息。
<lb ed="X" n="0597b13"/><lb ed="R091" n="0840b02"/>決知此身。終從變滅。葢世人之壽爲八相所遷所
<lb ed="X" n="0597b14"/><lb ed="R091" n="0840b03"/>謂小四相。遷大四相。故曰刹那生滅摧年促壽。</p>
<lb ed="X" n="0597b15"/><lb ed="R091" n="0840b04"/><p xml:id="pX22p0597b1501">△四結皆由悲願。</p>
<lb ed="X" n="0597b16"/><lb ed="R091" n="0840b05"/><p xml:id="pX22p0597b1601">【疏】悲華經云。吾以大悲本願力故。處此濁惡不淨
<lb ed="X" n="0597b17"/><lb ed="R091" n="0840b06"/>國土。</p>
<lb ed="X" n="0597b18"/><lb ed="R091" n="0840b07"/><p xml:id="pX22p0597b1801">【鈔】濁惡國土。衆生悲苦。正與釋迦悲願相應。所謂
<lb ed="X" n="0597b19"/><lb ed="R091" n="0840b08"/>下合六道衆生。同一悲仰。若夫淨土衆生仰樂。正
<lb ed="X" n="0597b20"/><lb ed="R091" n="0840b09"/>與彌陀慈願相應。所謂上合十方諸佛。同一慈力。
<lb ed="X" n="0597b21"/><lb ed="R091" n="0840b10"/>然而釋迦之悲非不兼慈。彌陀之慈非不兼悲。今
<lb ed="X" n="0597b22"/><lb ed="R091" n="0840b11"/>對二土淨穢。故偏言一邊耳。</p>
<lb ed="X" n="0597b23"/><lb ed="R091" n="0840b12"/><p xml:id="pX22p0597b2301">△五結難信之法。</p>
<lb ed="X" n="0597b24"/><lb ed="R091" n="0840b13"/><p xml:id="pX22p0597b2401">【疏】夫念佛三昧。不揀賢愚。不擇貴賤。不論久近。不
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0597c" n="0597c"/>
<lb ed="X" n="0597c01"/><lb ed="R091" n="0840b14"/>分善惡。唯取決定信心。臨終惡相。十念往生。此乃
<lb ed="X" n="0597c02"/><lb ed="R091" n="0840b15"/>具縛凡愚。屠沽下類。刹那超越。成佛之法。可謂一
<lb ed="X" n="0597c03"/><lb ed="R091" n="0840b16"/>切世閒甚難信也。</p>
<lb ed="X" n="0597c04"/><lb ed="R091" n="0840b17"/><p xml:id="pX22p0597c0401">【鈔】夫佛法大海。一味平等。固於賢愚貴賤。無所分
<lb ed="X" n="0597c05"/><lb ed="R091" n="0840b18"/>別。若言臨終惡相。十念往生。惟淨土一門。方有是
<lb ed="X" n="0597c06"/><lb ed="R091" n="0841a01"/>事。一切世閒實爲難信。可謂大乘中之大乘。了義
<lb ed="X" n="0597c07"/><lb ed="R091" n="0841a02"/>中之了義也。</p>
<lb ed="X" n="0597c08"/><lb ed="R091" n="0841a03"/><p xml:id="pX22p0597c0801">△二顯示不虗二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0597c09"/><lb ed="R091" n="0841a04"/><p xml:id="pX22p0597c0901">○二顯示不虗。</p>
<lb ed="X" n="0597c10"/><lb ed="R091" n="0841a05"/><p xml:id="pX22p0597c1001">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597c11"/><lb ed="R091" n="0841a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0597c1101">舍利弗。當知我於五濁惡世。行此難事。得阿耨多羅
<lb ed="X" n="0597c12"/><lb ed="R091" n="0841a07"/>三藐三菩提。爲一切世閒說此難信之法。是爲甚難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0597c13"/><lb ed="R091" n="0841a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0597c1301">△二釋義二。初明釋迦具足二難。</p>
<lb ed="X" n="0597c14"/><lb ed="R091" n="0841a09"/><p xml:id="pX22p0597c1401">【疏】孤山曰。五濁界中。行難行之行。而得菩提。其事
<lb ed="X" n="0597c15"/><lb ed="R091" n="0841a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0597c1501" n="0597c1501"/><anchor xml:id="beg0597c1501" n="0597c1501"/>已<anchor xml:id="end0597c1501"/>難。復說此難信之法。二事兼行是甚難也。諸佛
<lb ed="X" n="0597c16"/><lb ed="R091" n="0841a11"/>讚我。豈虗言哉。</p>
<lb ed="X" n="0597c17"/><lb ed="R091" n="0841a12"/><p xml:id="pX22p0597c1701">【鈔】諸佛同讚釋迦者。謂具二難故。一者於難成道
<lb ed="X" n="0597c18"/><lb ed="R091" n="0841a13"/>之國而能成道。二於難生信之人而說此法。對顯
<lb ed="X" n="0597c19"/><lb ed="R091" n="0841a14"/>諸佛。則成二易矣。</p>
<lb ed="X" n="0597c20"/><lb ed="R091" n="0841a15"/><p xml:id="pX22p0597c2001">△次顯二土修行難易。</p>
<lb ed="X" n="0597c21"/><lb ed="R091" n="0841a16"/><p xml:id="pX22p0597c2101">【疏】慈雲云。五濁得道爲難。淨土修行則易。</p>
<lb ed="X" n="0597c22"/><lb ed="R091" n="0841a17"/><p xml:id="pX22p0597c2201">【鈔】慈雲大師云。娑婆得道有十難。一不常値佛。二
<lb ed="X" n="0597c23"/><lb ed="R091" n="0841a18"/>不聞說法。三惡友牽纏四羣魔惱亂。五輪迴不息。
<lb ed="X" n="0597c24"/><lb ed="R091" n="0841b01"/>六難逃惡趣。七塵緣障道。八壽命短促。九修行退
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0598a" n="0598a"/>
<lb ed="X" n="0598a01"/><lb ed="R091" n="0841b02"/>失。十塵劫難成。淨土修行有十易。一常得見佛。二
<lb ed="X" n="0598a02"/><lb ed="R091" n="0841b03"/>常聞法音。三聖賢集會。四遠離魔事。五不受輪迴。
<lb ed="X" n="0598a03"/><lb ed="R091" n="0841b04"/>六永離惡趣。七勝緣助道。八壽命無量。九入正定
<lb ed="X" n="0598a04"/><lb ed="R091" n="0841b05"/>聚。十一生行滿。難易之狀。明言如此。可不捨難而
<lb ed="X" n="0598a05"/><lb ed="R091" n="0841b06"/>取易乎。</p>
<lb ed="X" n="0598a06"/><lb ed="R091" n="0841b07"/><p xml:id="pX22p0598a0601">△二衆喜奉行二。初牒科。</p>
<lb ed="X" n="0598a07"/><lb ed="R091" n="0841b08"/><p xml:id="pX22p0598a0701">○二衆喜奉行。</p>
<lb ed="X" n="0598a08"/><lb ed="R091" n="0841b09"/><p xml:id="pX22p0598a0801">△二釋經二。初列經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598a09"/><lb ed="R091" n="0841b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0598a0901">佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0598a0901" n="0598a0901"/><anchor xml:id="beg0598a0901" n="0598a0901"/>已<anchor xml:id="end0598a0901"/>。舍利弗。及諸比丘一切世閒天人阿修
<lb ed="X" n="0598a10"/><lb ed="R091" n="0841b11"/>羅等。聞佛所說。歡喜信受。作禮而去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598a11"/><lb ed="R091" n="0841b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0598a1101">△二釋義五。初約機收簡。</p>
<lb ed="X" n="0598a12"/><lb ed="R091" n="0841b13"/><p xml:id="pX22p0598a1201">【疏】一切世閒。總收四衆十界。別擧三善道者。多受
<lb ed="X" n="0598a13"/><lb ed="R091" n="0841b14"/>化之機故也。天謂梵釋欲色等天。阿修羅。此云非
<lb ed="X" n="0598a14"/><lb ed="R091" n="0841b15"/>天。富貴同天而多<anchor xml:id="nkr_note_add_0598a1401" n="0598a1401"/><anchor xml:id="beg0598a1401" n="0598a1401"/>諂<anchor xml:id="end0598a1401"/>誑。無天行故。等者。等於八部
<lb ed="X" n="0598a15"/><lb ed="R091" n="0841b16"/>鬼神。同聞衆也。</p>
<lb ed="X" n="0598a16"/><lb ed="R091" n="0841b17"/><p xml:id="pX22p0598a1601">【鈔】解中明經所叙。聞法之機。有收有簡。一切世閒。
<lb ed="X" n="0598a17"/><lb ed="R091" n="0841b18"/>則總收四衆十界。四衆固是常聞法者。十界則兼
<lb ed="X" n="0598a18"/><lb ed="R091" n="0842a01"/>收四趣。謂所收機若是之廣也。天人修羅。則簡去
<lb ed="X" n="0598a19"/><lb ed="R091" n="0842a02"/>餘趣。惟擧三善道也。謂所受化之機。若此之多也。
<lb ed="X" n="0598a20"/><lb ed="R091" n="0842a03"/>此且就一往約餘經者爲言。若極樂法門。如大本
<lb ed="X" n="0598a21"/><lb ed="R091" n="0842a04"/>中說。臨終地獄相現。以至蜎飛蠕動。皆以願力攝
<lb ed="X" n="0598a22"/><lb ed="R091" n="0842a05"/>之。令生彼國。則所攝之機。誠宜四衆十界。無所而
<lb ed="X" n="0598a23"/><lb ed="R091" n="0842a06"/>不收也。</p>
<lb ed="X" n="0598a24"/><lb ed="R091" n="0842a07"/><p xml:id="pX22p0598a2401">△次明益所以。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0598b" n="0598b"/>
<lb ed="X" n="0598b01"/><lb ed="R091" n="0842a08"/><p xml:id="pX22p0598b0101">【疏】孤山曰。聞所未聞。故歡喜信受。重法尊師。故作
<lb ed="X" n="0598b02"/><lb ed="R091" n="0842a09"/>禮而去。</p>
<lb ed="X" n="0598b03"/><lb ed="R091" n="0842a10"/><p xml:id="pX22p0598b0301">△三獲益淺深。</p>
<lb ed="X" n="0598b04"/><lb ed="R091" n="0842a11"/><p xml:id="pX22p0598b0401">【疏】言歡喜者義該深淺。或得歡喜益。或證理入歡
<lb ed="X" n="0598b05"/><lb ed="R091" n="0842a12"/>喜地。</p>
<lb ed="X" n="0598b06"/><lb ed="R091" n="0842a13"/><p xml:id="pX22p0598b0601">【鈔】得歡喜益者。約世界悉檀判也。入歡喜地者。約
<lb ed="X" n="0598b07"/><lb ed="R091" n="0842a14"/>第一義悉檀判也。</p>
<lb ed="X" n="0598b08"/><lb ed="R091" n="0842a15"/><p xml:id="pX22p0598b0801">△四引證深益。</p>
<lb ed="X" n="0598b09"/><lb ed="R091" n="0842a16"/><p xml:id="pX22p0598b0901">【疏】故大本結益。無量衆生發菩提心。那由他人得
<lb ed="X" n="0598b10"/><lb ed="R091" n="0842a17"/>法眼淨。</p>
<lb ed="X" n="0598b11"/><lb ed="R091" n="0842a18"/><p xml:id="pX22p0598b1101">【鈔】發菩提心。位在大乘。得入理益得法眼淨。位在
<lb ed="X" n="0598b12"/><lb ed="R091" n="0842b01"/>小乘。得入理益。經又云。信受奉行。則又獲爲人悉
<lb ed="X" n="0598b13"/><lb ed="R091" n="0842b02"/>檀生善之益。惟闕對治悉檀破惡之益。旣有三益。
<lb ed="X" n="0598b14"/><lb ed="R091" n="0842b03"/>應亦該之。</p>
<lb ed="X" n="0598b15"/><lb ed="R091" n="0842b04"/><p xml:id="pX22p0598b1501">△五流通永永。</p>
<lb ed="X" n="0598b16"/><lb ed="R091" n="0842b05"/><p xml:id="pX22p0598b1601">【疏】宣布十方。垂於萬世。盡未來際。利樂無窮。</p>
<lb ed="X" n="0598b17"/><lb ed="R091" n="0842b06"/><p xml:id="pX22p0598b1701">【鈔】流通之法。大要兩種。一自行。二化他自行又有
<lb ed="X" n="0598b18"/><lb ed="R091" n="0842b07"/>兩種。一如說修行。卽七日持名。一心不亂。二讀誦
<lb ed="X" n="0598b19"/><lb ed="R091" n="0842b08"/>經文。隨文解義。昔梁朝有道珍法師。嘗於廬山念
<lb ed="X" n="0598b20"/><lb ed="R091" n="0842b09"/>佛作水觀。忽夢江水瀰滿。衆人乘船。言往西方珍
<lb ed="X" n="0598b21"/><lb ed="R091" n="0842b10"/>言。道珍一生修西方業。可附我而去。船上人云法
<lb ed="X" n="0598b22"/><lb ed="R091" n="0842b11"/>師雖講經甚大。未誦彌陀經。幷往生呪。未浴僧。淨
<lb ed="X" n="0598b23"/><lb ed="R091" n="0842b12"/>業未圓。不得往也。珍於是感泣。夢覺後。乃廢講業
<lb ed="X" n="0598b24"/><lb ed="R091" n="0842b13"/>專誦此經。及往生呪。幷營僧浴。至垂終夜。異光明
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0598c" n="0598c"/>
<lb ed="X" n="0598c01"/><lb ed="R091" n="0842b14"/>耀峯頂。如列數千炬。神人持珍臺而至。請師往生
<lb ed="X" n="0598c02"/><lb ed="R091" n="0842b15"/>故知流通願生不可以不讀誦也。二化他者。卽純
<lb ed="X" n="0598c03"/><lb ed="R091" n="0842b16"/>以此經爲人演說。勸他念佛。願生極樂。或書寫解
<lb ed="X" n="0598c04"/><lb ed="R091" n="0842b17"/>釋。莫非其行。以此化他功德。回向淨土。發願往生
<lb ed="X" n="0598c05"/><lb ed="R091" n="0842b18"/>昔四明昝學諭。常以擘窠圖印施。勸人念佛。有計
<lb ed="X" n="0598c06"/><lb ed="R091" n="0843a01"/>公桃源鐵工也。年將七十。兩目喪明。初受一圖。念
<lb ed="X" n="0598c07"/><lb ed="R091" n="0843a02"/>滿三十六萬聲。念至四圖。兩目瞭然。如是三載。念
<lb ed="X" n="0598c08"/><lb ed="R091" n="0843a03"/>滿十七圖。一日念佛。忽然氣絕。半日復甦。曰我見
<lb ed="X" n="0598c09"/><lb ed="R091" n="0843a04"/>佛菩薩。令分六圖與昝學諭。是勸導之首。分一圖
<lb ed="X" n="0598c10"/><lb ed="R091" n="0843a05"/>與李二公。此是表圖之人。囑其子往謝學諭。言訖。
<lb ed="X" n="0598c11"/><lb ed="R091" n="0843a06"/>沐浴西向坐逝。以此而觀。勸人念佛亦。往生之行
<lb ed="X" n="0598c12"/><lb ed="R091" n="0843a07"/>況昝學諭旣能勸人。豈不能自念。自利兼人。功德
<lb ed="X" n="0598c13"/><lb ed="R091" n="0843a08"/>倍隆往生土。品位必高。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c14"/><lb ed="R091" n="0843a09"/>
<lb ed="X" n="0598c15"/><lb ed="R091" n="0843a10"/><cb:juan fun="close" n="2"><cb:jhead>彌陀略解圓中鈔卷下<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
<lb ed="X" n="0598c16"/>
<lb ed="X" n="0598c17"/>
<lb ed="X" n="0598c18"/>
<lb ed="X" n="0598c19"/>
<lb ed="X" n="0598c20"/>
<lb ed="X" n="0598c21"/>
<lb ed="X" n="0598c22"/>
<lb ed="X" n="0598c23"/>
<lb ed="X" n="0598c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0599a" n="0599a"/>
<lb ed="X" n="0599a01"/>
<lb ed="X" n="0599a02"/>
<lb ed="X" n="0599a03"/>
<lb ed="X" n="0599a04"/>
<lb ed="X" n="0599a05"/>
<lb ed="X" n="0599a06"/>
<lb ed="X" n="0599a07"/><lb ed="R091" n="0843a12"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">附刻</cb:mulu><head>附刻</head>
<lb ed="X" n="0599a08"/><lb ed="R091" n="0843a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0599a0801">拔一切業障根本往生淨土神呪</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0599a09"/><lb ed="R091" n="0843a14"/><cb:div type="commentary"><p cb:type="dharani" xml:id="pX22p0599a0901">捺摩阿彌多婆夜　哆他伽哆夜<note place="inline">二</note>哆地夜他<note place="inline">三</note>阿
<lb ed="X" n="0599a10"/><lb ed="R091" n="0843a15"/>彌利都<note place="inline">四</note>婆毗<note place="inline">五</note>阿彌利哆<note place="inline">六</note>悉躭婆毗<note place="inline">七</note>阿彌利
<lb ed="X" n="0599a11"/><lb ed="R091" n="0843a16"/>哆<note place="inline">八</note>毗伽蘭帝<note place="inline">九</note>阿彌利哆<note place="inline">十</note>毗伽蘭哆<note place="inline">十一</note>伽彌膩
<lb ed="X" n="0599a12"/><lb ed="R091" n="0843a17"/><note place="inline">十二</note>伽伽那<note place="inline">十三</note>枳多迦利<note place="inline">十四</note>娑婆訶<note place="inline">十五</note></p>
<lb ed="X" n="0599a13"/><lb ed="R091" n="0843a18"/><p xml:id="pX22p0599a1301">祐師云。呪是梵語。此方之人。持誦不經師授。訛謬
<lb ed="X" n="0599a14"/><lb ed="R091" n="0843b01"/>實多。此呪載養字函。書者節句差誤。後人沿襲。遂
<lb ed="X" n="0599a15"/><lb ed="R091" n="0843b02"/>失其正。龍舒淨土文。樂<g ref="#CB15131">邦</g>文類等。不原所以。執之
<lb ed="X" n="0599a16"/><lb ed="R091" n="0843b03"/>爲是。而反以正爲誤。聞義不從。謬之甚矣。請以楞
<lb ed="X" n="0599a17"/><lb ed="R091" n="0843b04"/>嚴呪等比對可知。今依正本刊印。普勸誦持。使密
<lb ed="X" n="0599a18"/><lb ed="R091" n="0843b05"/>語流行。不失其正也。</p><p xml:id="pX22p0599a1809" cb:place="inline">○余謂祐師。旣凖楞嚴呪節
<lb ed="X" n="0599a19"/><lb ed="R091" n="0843b06"/>正句逗。則第四句。應同第六句四字爲句。移第五
<lb ed="X" n="0599a20"/><lb ed="R091" n="0843b07"/>句都字歸上爲阿彌利都。第五句但婆毗二字爲
<lb ed="X" n="0599a21"/><lb ed="R091" n="0843b08"/>句。又師所撰淨土指歸中。亦載此呪。謂哆字雖音
<lb ed="X" n="0599a22"/><lb ed="R091" n="0843b09"/>多曷切。不可作入聲重呼。當與帶字同音。此亦深
<lb ed="X" n="0599a23"/><lb ed="R091" n="0843b10"/>有所以。葢哆字若依篇韻。應讀作侈。今多曷切讀
<lb ed="X" n="0599a24"/><lb ed="R091" n="0843b11"/>作帶者。乃梵音彈舌之聲。葢爲東華無彈舌聲字。
<pb ed="X" xml:id="X22.0423.0599b" n="0599b"/>
<lb ed="X" n="0599b01"/><lb ed="R091" n="0843b12"/>故譯人凡遇彈舌聲。卽以此方字加之以口。但遇
<lb ed="X" n="0599b02"/><lb ed="R091" n="0843b13"/>有口字。悉須彈舌。今哆字加口<note place="inline">而讀作帶。便成彈舌之聲故也</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0599b03"/>
<lb ed="X" n="0599b04"/>
<lb ed="X" n="0599b05"/>
<lb ed="X" n="0599b06"/>
<lb ed="X" n="0599b07"/>
<lb ed="X" n="0599b08"/>
<lb ed="X" n="0599b09"/>
<lb ed="X" n="0599b10"/><lb ed="R091" n="0843b15"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">刻圓中鈔<g ref="#CB02494">䟦</g></cb:mulu><head>刻圓中鈔<g ref="#CB02494">䟦</g></head>
<lb ed="X" n="0599b11"/><lb ed="R091" n="0843b16"/><p xml:id="pX22p0599b1101">佛說阿彌陀佛一經。其猶富貴人家。家常之飯譜。堂
<lb ed="X" n="0599b12"/><lb ed="R091" n="0843b17"/>室之物帳。衣服之欵記。苑囿之花疏。不過直紀其事。
<lb ed="X" n="0599b13"/><lb ed="R091" n="0843b18"/>以付當家兒。使其守之弗失。用之不窮。又何必贅以
<lb ed="X" n="0599b14"/><lb ed="R091" n="0844a01"/>註脚。疣以鈔釋。第慮少年子弟。厭膏粱而莫辨菽麥。
<lb ed="X" n="0599b15"/><lb ed="R091" n="0844a02"/>侈錦繡而罔識桑麻。是以長者之側。臣佐吏民。註記
<lb ed="X" n="0599b16"/><lb ed="R091" n="0844a03"/>券疏者。得握筆而進矣。吳門蘧庵法師之略解。余首
<lb ed="X" n="0599b17"/><lb ed="R091" n="0844a04"/>登講席時。以之發軔。經三十餘年。恍焉若新。然解雖
<lb ed="X" n="0599b18"/><lb ed="R091" n="0844a05"/>稱略。于中多涉敎門關鑰。乃爲初學鈔出圓中<anchor xml:id="nkr_note_add_0599b1801" n="0599b1801"/><anchor xml:id="beg0599b1801" n="0599b1801"/>已<anchor xml:id="end0599b1801"/>證。
<lb ed="X" n="0599b19"/><lb ed="R091" n="0844a06"/>惟心淨土。本性彌陀者。必以是爲蒭狗。若失方問徑
<lb ed="X" n="0599b20"/><lb ed="R091" n="0844a07"/>於淸泰者。不無少裨云。四明延慶法子圓復。募刻流
<lb ed="X" n="0599b21"/><lb ed="R091" n="0844a08"/>通。余嘉其有自益公人之志。故復爲之<g ref="#CB02494">䟦</g>。</p>
<lb ed="X" n="0599b22"/><lb ed="R091" n="0844a09"/><p xml:id="pX22p0599b2201">皇明天啓五年冬傳天台無盡燈僧書</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0582a1201" to="#end0582a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0582c1501" to="#end0582c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0582c1701" to="#end0582c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0582c1901" to="#end0582c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0583b1501" to="#end0583b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0583b2001" to="#end0583b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0584b0501" to="#end0584b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0585c1701" to="#end0585c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0586c1401" to="#end0586c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0587a1101" to="#end0587a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0587b2001" to="#end0587b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0587c1601" to="#end0587c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0588a0801" to="#end0588a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0588a1501" to="#end0588a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0588a1701" to="#end0588a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0588c0201" to="#end0588c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0588c2001" to="#end0588c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">間閒</lem><rdg wit="#wit.orig">閒間</rdg></app>
<app from="#beg0591a1501" to="#end0591a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0593c0901" to="#end0593c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0594c0701" to="#end0594c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0594c1501" to="#end0594c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0595a1501" to="#end0595a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0595a1801" to="#end0595a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0595a2401" to="#end0595a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0595b0601" to="#end0595b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0595b0602" to="#end0595b0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0595c0301" to="#end0595c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0596a0801" to="#end0596a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="Mei Ju Chang Chen (2020-02-25)">以能</lem><rdg wit="#wit.orig">能以</rdg></app>
<app from="#beg0596a0901" to="#end0596a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="Mei Ju Chang Chen (2020-02-25)">以能</lem><rdg wit="#wit.orig">能以</rdg></app>
<app from="#beg0596c0201" to="#end0596c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0597c1501" to="#end0597c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0598a0901" to="#end0598a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0598a1401" to="#end0598a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">諂<note type="cf1">T37n1760_p0356b04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0599b1801" to="#end0599b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0582a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0582a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0582c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0582c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0582c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0582c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0582c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0582c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0583b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0583b1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0583b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0583b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0584b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0584b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0585c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0585c1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0586c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0586c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0587a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0587a1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0587b2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0587b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0587c1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0587c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0588a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0588a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0588a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0588a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0588a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0588a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0588c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0588c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0588c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0588c2001">間閒【CB】，閒間【卍續】</note>
<note n="0591a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0591a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0593c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0593c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0594c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0594c0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0594c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0594c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0595a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0595a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0595a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0595a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0595a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0595a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0595b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0595b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0595b0602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0595b0602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0595c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0595c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0596a0801" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X22.0596a08.05" target="#nkr_note_add_0596a0801">以能【CB】，能以【卍續】</note>
<note n="0596a0901" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X22.0596a09.03" target="#nkr_note_add_0596a0901">以能【CB】，能以【卍續】</note>
<note n="0596c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0596c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0597c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0597c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0598a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0598a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0598a1401" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X22.0598a14.08" target="#nkr_note_add_0598a1401">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0599b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0599b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>