<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X38n0679">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 679 梵網菩薩戒經義疏發隱</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 679 梵網菩薩戒經義疏發隱</title>
			<author>明 袾宏發隱</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>5卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">679</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">梵網菩薩戒經義疏發隱</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB02406">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02406</charName>
				<mapping cb:dec="985446" type="PUA">U+F0966</mapping>
			<mapping type="unicode">U+236A6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>弶</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[木*(強-ㄙ+口)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08059">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08059</charName>
				<mapping cb:dec="991099" type="PUA">U+F1F7B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+387F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>斥</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蝷-虫]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15097">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15097</charName>
				<mapping cb:dec="998137" type="PUA">U+F3AF9</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EAB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麵</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+丐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17357">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17357</charName>
				<mapping cb:dec="1000397" type="PUA">U+F43CD</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2DE17</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[猱-矛+世]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18767">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18767</charName>
				<mapping cb:dec="1001807" type="PUA">U+F494F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+29C8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[□@□]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-09T08:22:17">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">梵網經心地品菩薩戒義疏發隱</cb:mulu>
<milestone unit="juan" n="3"/>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0166b" n="0166b"/>
<lb ed="X" n="0166b01"/><lb ed="R059" n="0711b01"/><cb:mulu type="卷" n="3"/><cb:juan fun="open" n="3"><cb:jhead>梵網經心地品菩薩戒義疏發隱卷第三</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0166b02"/><lb ed="R059" n="0711b02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師　鳩摩羅什　譯</byline>
<lb ed="X" n="0166b03"/><lb ed="R059" n="0711b03"/><byline cb:type="other">陳隋天台　智者大師　疏</byline>
<lb ed="X" n="0166b04"/><lb ed="R059" n="0711b04"/><byline cb:type="author">明<name role="" type="person">雲棲寺</name>沙門　<anchor xml:id="nkr_note_add_0166b0401" n="0166b0401"/><anchor xml:id="beg0166b0401" n="0166b0401"/>袾<anchor xml:id="end0166b0401"/>宏　發隱</byline>
<lb ed="X" n="0166b05"/><lb ed="R059" n="0711b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0166b0501">○二正說分<note place="inline">二</note>　初十重。二四十八輕。</p>
<lb ed="X" n="0166b06"/><lb ed="R059" n="0711b06"/><p xml:id="pX38p0166b0601">○初十重<note place="inline">三</note>　初總標。二別解。三總結。</p>
<lb ed="X" n="0166b07"/><lb ed="R059" n="0711b07"/><p xml:id="pX38p0166b0701">○初總標。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0166b08"/><lb ed="R059" n="0711b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0166b0801">佛吿諸佛子言。有十重波羅提木叉。若受菩薩戒。不
<lb ed="X" n="0166b09"/><lb ed="R059" n="0711b09"/>誦此戒者。非菩薩。非佛種子。我亦如是誦一切菩薩
<lb ed="X" n="0166b10"/><lb ed="R059" n="0711b10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0166b1001" n="0166b1001"/><anchor xml:id="beg0166b1001" n="0166b1001"/>已<anchor xml:id="end0166b1001"/>學。一切菩薩當學。一切菩薩今學<anchor xml:id="nkr_note_add_0166b1002" n="0166b1002"/><anchor xml:id="beg0166b1002" n="0166b1002"/>已<anchor xml:id="end0166b1002"/>略說菩薩波
<lb ed="X" n="0166b11"/><lb ed="R059" n="0711b11"/>羅提木叉相貌。應當學。敬心奉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166001" n="0166001"/>持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0166b12"/><lb ed="R059" n="0711b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0166b1201">發隱非菩薩者。失現在大乘之名。非佛種者。失當
<lb ed="X" n="0166b13"/><lb ed="R059" n="0711b13"/>來極位之果。相貌者。戒雖無形。有可持守。亦云相
<lb ed="X" n="0166b14"/><lb ed="R059" n="0711b14"/>貌。</p>
<lb ed="X" n="0166b15"/><lb ed="R059" n="0711b15"/><p xml:id="pX38p0166b1501">○二別解<note place="inline">十</note>　初殺戒<note place="inline">至</note>十謗三寶戒。</p>
<lb ed="X" n="0166b16"/><lb ed="R059" n="0711b16"/><p xml:id="pX38p0166b1601">●第一殺戒<note place="inline">二</note>　初擧略。二入文。</p>
<lb ed="X" n="0166b17"/><lb ed="R059" n="0711b17"/><p xml:id="pX38p0166b1701">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0166b18"/><lb ed="R059" n="0711b18"/><p xml:id="pX38p0166b1801">十重之始。若聲聞非梵行在初者。人多起過故。地
<lb ed="X" n="0166b19"/><lb ed="R059" n="0712a01"/>繫煩惱重。故制之。殺雖性罪。出家人起此罪希。亦
<lb ed="X" n="0166b20"/><lb ed="R059" n="0712a02"/>易防斷。婬旣易起。制之當初。大論云。聲聞戒消息
<lb ed="X" n="0166b21"/><lb ed="R059" n="0712a03"/>人情。多防起邊。所以輕者多起。是故重制。重者起
<lb ed="X" n="0166b22"/><lb ed="R059" n="0712a04"/>希。輕罪制之。婬欲非性罪。殺是性罪。大乘制之當
<lb ed="X" n="0166b23"/><lb ed="R059" n="0712a05"/>初也。今言殺。斷他命故。五陰相續有衆生。而今斷
<lb ed="X" n="0166b24"/><lb ed="R059" n="0712a06"/>此相續。故云殺也。大經云。遮未來相續。名之爲殺。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0166c" n="0166c"/>
<lb ed="X" n="0166c01"/><lb ed="R059" n="0712a07"/>道俗同制。如五戒八戒之類也。大士以慈悲爲本。
<lb ed="X" n="0166c02"/><lb ed="R059" n="0712a08"/>故須斷也。七衆菩薩同犯。聲聞五衆大同小異。同
<lb ed="X" n="0166c03"/><lb ed="R059" n="0712a09"/>者同不許殺。異者略三事。一開遮異。二色心異。三
<lb ed="X" n="0166c04"/><lb ed="R059" n="0712a10"/>輕重異。開遮異者。大士見機得殺。聲聞雖見不許
<lb ed="X" n="0166c05"/><lb ed="R059" n="0712a11"/>殺。色心異者。大士制心。聲聞制色。三輕重異者。大
<lb ed="X" n="0166c06"/><lb ed="R059" n="0712a12"/>士害師犯逆。聲聞非逆。又大士重。重於聲聞重也。</p>
<lb ed="X" n="0166c07"/><lb ed="R059" n="0712a13"/><p xml:id="pX38p0166c0701">發隱。非梵行者。不淨行也。地繫者。住地繫縛煩惱
<lb ed="X" n="0166c08"/><lb ed="R059" n="0712a14"/>偏重也。消息者。猶酌量也。酌量人情起婬多故。婬
<lb ed="X" n="0166c09"/><lb ed="R059" n="0712a15"/>乃首制。又婬者生死之原。聲聞不起大悲。惟怖生
<lb ed="X" n="0166c10"/><lb ed="R059" n="0712a16"/>死。故婬先。殺者慈悲之敵。大士不怖生死。大悲普
<lb ed="X" n="0166c11"/><lb ed="R059" n="0712a17"/>度。故殺先也。性罪者。法爾性中有罪。非律始禁故。
<lb ed="X" n="0166c12"/><lb ed="R059" n="0712a18"/>也。七衆者。比丘。比丘尼。沙彌。沙彌尼。式叉摩那。優
<lb ed="X" n="0166c13"/><lb ed="R059" n="0712b01"/>婆塞。優婆夷也。五衆者。揀在家。二衆。純擧出家也
<lb ed="X" n="0166c14"/><lb ed="R059" n="0712b02"/>見機得殺者。見有當殺機宜。則行殺無害。如殺一
<lb ed="X" n="0166c15"/><lb ed="R059" n="0712b03"/>人而救多人。斷色身而全慧命。乃大士之洪規。非
<lb ed="X" n="0166c16"/><lb ed="R059" n="0712b04"/>聲聞力量所及。故菩薩開。聲聞遮也。制心則倂絕
<lb ed="X" n="0166c17"/><lb ed="R059" n="0712b05"/>殺心。制色則僅除殺事。害師者。師能長養法身。是
<lb ed="X" n="0166c18"/><lb ed="R059" n="0712b06"/>佛種子。故大士害之犯逆。聲聞無望成佛故輕。一
<lb ed="X" n="0166c19"/><lb ed="R059" n="0712b07"/>云孩子弑母亦不爲逆。以其愚騃無心也。若聲聞
<lb ed="X" n="0166c20"/><lb ed="R059" n="0712b08"/>恃此而故害師。則出於有心。必墮無間。不可不愼。
<lb ed="X" n="0166c21"/><lb ed="R059" n="0712b09"/>又此三異者下諸戒多有之。自可例推。無待悉擧。</p>
<lb ed="X" n="0166c22"/><lb ed="R059" n="0712b10"/><p xml:id="pX38p0166c2201">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0166c23"/><lb ed="R059" n="0712b11"/><p xml:id="pX38p0166c2301">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0166c24"/><lb ed="R059" n="0712b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0166c2401">佛言。若佛子。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0167a" n="0167a"/>
<lb ed="X" n="0167a01"/><lb ed="R059" n="0712b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0167a0101">發隱。受佛大戒。卽佛所生。行當紹隆佛種。有子之
<lb ed="X" n="0167a02"/><lb ed="R059" n="0712b14"/>義。毋自輕也。</p>
<lb ed="X" n="0167a03"/><lb ed="R059" n="0712b15"/><p xml:id="pX38p0167a0301">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0167a04"/><lb ed="R059" n="0712b16"/><p xml:id="pX38p0167a0401">○初不應<note place="inline">三</note>　初明殺事。二成業相。三擧輕況重。</p>
<lb ed="X" n="0167a05"/><lb ed="R059" n="0712b17"/><p xml:id="pX38p0167a0501">○初明殺事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0167a06"/><lb ed="R059" n="0712b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0167a0601">若自殺。敎人殺。方便殺。讚歎殺。見作隨喜。乃至呪殺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0167a07"/><lb ed="R059" n="0713a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0167a0701">一自殺。謂自害他命。凡三種法。內色。外色。內外色。
<lb ed="X" n="0167a08"/><lb ed="R059" n="0713a02"/>並皆犯也。二敎他。他亦是殺。大論云。口敎是殺罪。
<lb ed="X" n="0167a09"/><lb ed="R059" n="0713a03"/>非作瘡。律部分別。甚多條緖。敎他遣使等。三方便
<lb ed="X" n="0167a10"/><lb ed="R059" n="0713a04"/>殺者。卽殺前方便。所謂束縛繫等。四讚歎殺。亦得
<lb ed="X" n="0167a11"/><lb ed="R059" n="0713a05"/>罪也。五隨喜者。獎勸令命斷。亦犯也。六呪殺。謂毗
<lb ed="X" n="0167a12"/><lb ed="R059" n="0713a06"/>陀羅等。雖假餘緣。亦皆同犯。律中明殺十五種。謂
<lb ed="X" n="0167a13"/><lb ed="R059" n="0713a07"/>優多。頭多。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167001" n="0167001"/><g ref="#CB02406">𣚦</g>。弦。撥。毗陀羅等。如律部廣明云云。</p>
<lb ed="X" n="0167a14"/><lb ed="R059" n="0713a08"/><p xml:id="pX38p0167a1401">發隱。顯色論指內色爲識。外色爲根。今取識去色
<lb ed="X" n="0167a15"/><lb ed="R059" n="0713a09"/>壞爲害命也。而云內外色者。總上成三。三皆成犯
<lb ed="X" n="0167a16"/><lb ed="R059" n="0713a10"/>名害命也。一云內外色。息也。識內根外。息爲中交
<lb ed="X" n="0167a17"/><lb ed="R059" n="0713a11"/>也。非作瘡者。非止瘡傷。明<anchor xml:id="nkr_note_add_0167a1701" n="0167a1701"/><anchor xml:id="beg0167a1701" n="0167a1701"/>已<anchor xml:id="end0167a1701"/>死也。讚歎者。彼未必
<lb ed="X" n="0167a18"/><lb ed="R059" n="0713a12"/>殺。而我乃稱譽以助其成也。隨喜者。彼欲行殺。而
<lb ed="X" n="0167a19"/><lb ed="R059" n="0713a13"/>我卽順從以悅其意也。殺前方便者。繇束縛繫等。
<lb ed="X" n="0167a20"/><lb ed="R059" n="0713a14"/>而後能殺也。毗陀羅者。惡呪名。假餘緣者。雖非全
<lb ed="X" n="0167a21"/><lb ed="R059" n="0713a15"/>用呪殺。而惡心魘魅。呪爲之主也。十五種殺。姑擧
<lb ed="X" n="0167a22"/><lb ed="R059" n="0713a16"/>一二。優多者。火坑也。頭多者。地陷類也。<g ref="#CB02406">𣚦</g>者。木檻
<lb ed="X" n="0167a23"/><lb ed="R059" n="0713a17"/>詐取也。弦者。弓也。撥者。弩石也。毗陀羅者。用死人
<lb ed="X" n="0167a24"/><lb ed="R059" n="0713a18"/>呪人死也。以上皆取殺遂身死結重。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0167b" n="0167b"/>
<lb ed="X" n="0167b01"/><lb ed="R059" n="0713b01"/><p xml:id="pX38p0167b0101">○二成業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0167b02"/><lb ed="R059" n="0713b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0167b0201">殺因。殺緣。殺法。殺業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0167b03"/><lb ed="R059" n="0713b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0167b0301">成業之相。三業成殺。自動用者。正身業也。敎他及
<lb ed="X" n="0167b04"/><lb ed="R059" n="0713b04"/>呪。口業造身業。心念欲殺。鬼神自宣遂者。意業造
<lb ed="X" n="0167b05"/><lb ed="R059" n="0713b05"/>身業也。三階於緣中造作。皆是業義。殺法。謂刀劍
<lb ed="X" n="0167b06"/><lb ed="R059" n="0713b06"/>坑<anchor xml:id="note_star_3" n="0167001" type="star"/><g ref="#CB02406">𣚦</g>等。皆有法體。故稱爲法。殺因殺緣者。親疏二
<lb ed="X" n="0167b07"/><lb ed="R059" n="0713b07"/>塗。正因殺心爲因。餘者助成故爲緣。親者造作來
<lb ed="X" n="0167b08"/><lb ed="R059" n="0713b08"/>果爲業。四者。一是衆生。二衆生想。三殺害。四命斷。
<lb ed="X" n="0167b09"/><lb ed="R059" n="0713b09"/>一是衆生者。衆生雖多。大爲三品。一者上品。謂諸
<lb ed="X" n="0167b10"/><lb ed="R059" n="0713b10"/>佛聖人。父母師僧。害則犯逆。三果人兩解。一云同
<lb ed="X" n="0167b11"/><lb ed="R059" n="0713b11"/>逆。以聲聞害時。<anchor xml:id="nkr_note_add_0167b1101" n="0167b1101"/><anchor xml:id="beg0167b1101" n="0167b1101"/>已<anchor xml:id="end0167b1101"/>是重中之重故。二云犯重。大經
<lb ed="X" n="0167b12"/><lb ed="R059" n="0713b12"/>明三種殺。殺三果人但入中殺。不在上殺。故知非
<lb ed="X" n="0167b13"/><lb ed="R059" n="0713b13"/>逆。菩薩人以取解行以上。大經云畢定菩薩。同上
<lb ed="X" n="0167b14"/><lb ed="R059" n="0713b14"/>科。今取不作二乘爲畢定位。或取七心以上。皆可
<lb ed="X" n="0167b15"/><lb ed="R059" n="0713b15"/>爲斷也。養胎母一云無逆。二云犯逆。大士之重。重
<lb ed="X" n="0167b16"/><lb ed="R059" n="0713b16"/>於聲聞也。中品卽人天。害之犯重。下品。四趣也。兩
<lb ed="X" n="0167b17"/><lb ed="R059" n="0713b17"/>解。一云同重。大士防殺嚴重故。文云。一切有命不
<lb ed="X" n="0167b18"/><lb ed="R059" n="0713b18"/>得殺。卽其證也。二云但犯輕垢。在重戒中兼制。以
<lb ed="X" n="0167b19"/><lb ed="R059" n="0714a01"/>非道器故。文云有命者。擧輕況重耳三殺心。有兩。
<lb ed="X" n="0167b20"/><lb ed="R059" n="0714a02"/>一自身殺心。二敎他殺心。自身殺心有二。一通心
<lb ed="X" n="0167b21"/><lb ed="R059" n="0714a03"/>二隔心。通心者。如漫作坑<g ref="#CB02406">𣚦</g>。漫燒煑等。通三性皆
<lb ed="X" n="0167b22"/><lb ed="R059" n="0714a04"/>犯。若緣此爲彼。於彼上起害心。皆屬通心。旣自對
<lb ed="X" n="0167b23"/><lb ed="R059" n="0714a05"/>境。又命不復續。雖所爲不稱。悉皆正犯。隔心者。作
<lb ed="X" n="0167b24"/><lb ed="R059" n="0714a06"/>坑止爲此。無心在彼。彼死亦犯。彼邊不遂。輕垢。若
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0167c" n="0167c"/>
<lb ed="X" n="0167c01"/><lb ed="R059" n="0714a07"/>此路本是此道衆人行往。今作坑止爲此。而彼死。
<lb ed="X" n="0167c02"/><lb ed="R059" n="0714a08"/>亦重。以此殺具體能通害。以具緣心。還屬通心也。
<lb ed="X" n="0167c03"/><lb ed="R059" n="0714a09"/>若本斫東人。誤中西人。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167002" n="0167002"/>中西人上。都無殺心。此屬
<lb ed="X" n="0167c04"/><lb ed="R059" n="0714a10"/>隔心。四命根斷。有兩時。一此生。二後生。此生有二
<lb ed="X" n="0167c05"/><lb ed="R059" n="0714a11"/>句。一有戒時犯重。二無戒時斷。當戒去時。結不遂
<lb ed="X" n="0167c06"/><lb ed="R059" n="0714a12"/>輕垢。命斷時結罪同前。聲聞臨終時未結<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167003" n="0167003"/>聲聞捨
<lb ed="X" n="0167c07"/><lb ed="R059" n="0714a13"/>具戒。作五戒等結也。後生爲戒自復兩種。一自憶。
<lb ed="X" n="0167c08"/><lb ed="R059" n="0714a14"/>二不自憶。自憶者。若任前勢。若更加方便命斷。坐
<lb ed="X" n="0167c09"/><lb ed="R059" n="0714a15"/>重。以前後皆自憶故。不自憶者。若任勢死。犯重。以
<lb ed="X" n="0167c10"/><lb ed="R059" n="0714a16"/>死時有戒故。若加方便。當知前瘡不死。後方便時。
<lb ed="X" n="0167c11"/><lb ed="R059" n="0714a17"/>不憶。但犯輕垢也。而言命根者。數論別有非色<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167004" n="0167004"/>心
<lb ed="X" n="0167c12"/><lb ed="R059" n="0714a18"/>爲命根。成論及大乘無別非色非心爲命根也。祗
<lb ed="X" n="0167c13"/><lb ed="R059" n="0714b01"/>取色心連持相續不斷爲命耳。大論亦然。六入六
<lb ed="X" n="0167c14"/><lb ed="R059" n="0714b02"/>識得相續生。假名爲命。</p>
<lb ed="X" n="0167c15"/><lb ed="R059" n="0714b03"/><p xml:id="pX38p0167c1501">發隱。先釋業者。一云有本先業。一云是成業相。意
<lb ed="X" n="0167c16"/><lb ed="R059" n="0714b04"/>歸重業。故倒釋也。鬼神宣遂者。人有心起殺念。殺
<lb ed="X" n="0167c17"/><lb ed="R059" n="0714b05"/>鬼隨從。爲彼人宣達。得遂其殺也。三階造作者。因
<lb ed="X" n="0167c18"/><lb ed="R059" n="0714b06"/>緣法總成殺事也。親疏者。本起殺心。的感當來果
<lb ed="X" n="0167c19"/><lb ed="R059" n="0714b07"/>報。如形影然。故親緣者助成。如世律爲主爲從。亦
<lb ed="X" n="0167c20"/><lb ed="R059" n="0714b08"/>分輕重。故曰疏也。四者二字文亦有缺。四下當有
<lb ed="X" n="0167c21"/><lb ed="R059" n="0714b09"/>緣字。例下此戒備幾緣成重故。犯逆犯重者。重是
<lb ed="X" n="0167c22"/><lb ed="R059" n="0714b10"/>波羅夷。逆者。更增以下殺上大逆不道罪也。三果
<lb ed="X" n="0167c23"/><lb ed="R059" n="0714b11"/>兩解者。其義各得。一以聲聞害三果<anchor xml:id="nkr_note_add_0167c2301" n="0167c2301"/><anchor xml:id="beg0167c2301" n="0167c2301"/>已<anchor xml:id="end0167c2301"/>稱極重。況
<lb ed="X" n="0167c24"/><lb ed="R059" n="0714b12"/>菩薩慈救下凡。而乃害及賢聖。一以三果名逆。乃
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0168a" n="0168a"/>
<lb ed="X" n="0168a01"/><lb ed="R059" n="0714b13"/>至如來。罪將奚結。所謂取長陵土何以加罪者也。
<lb ed="X" n="0168a02"/><lb ed="R059" n="0714b14"/>菩薩攝聖人中凡有三。或取解行以上。或取七心
<lb ed="X" n="0168a03"/><lb ed="R059" n="0714b15"/>以上。或但不作二乘者卽名畢定。畢定者。決定不
<lb ed="X" n="0168a04"/><lb ed="R059" n="0714b16"/>退轉也。殺此皆犯逆也。養胎者。乳母也。殺乳母同
<lb ed="X" n="0168a05"/><lb ed="R059" n="0714b17"/>三果。殺四趣者亦二說一重。一非重。觀疏中大士
<lb ed="X" n="0168a06"/><lb ed="R059" n="0714b18"/>重重於聲聞。則意在言重者爲是也。隔心通心者
<lb ed="X" n="0168a07"/><lb ed="R059" n="0715a01"/>無心殺。有心殺也。三性者。一說或爲貪。或爲瞋。或
<lb ed="X" n="0168a08"/><lb ed="R059" n="0715a02"/>爲癡。一說善惡無記三性也。緣此爲彼者。雖緣此。
<lb ed="X" n="0168a09"/><lb ed="R059" n="0715a03"/>實爲彼。故曰於彼起害心也。對境者。我爲能害。彼
<lb ed="X" n="0168a10"/><lb ed="R059" n="0715a04"/>爲所害也。所爲不稱者。如是有心害物。雖事不稱
<lb ed="X" n="0168a11"/><lb ed="R059" n="0715a05"/>其心亦犯重。況稱心乎。以此殺具者。言作坑在此。
<lb ed="X" n="0168a12"/><lb ed="R059" n="0715a06"/>雖無心害彼。然此坑穽本能通害一切。爾知而故
<lb ed="X" n="0168a13"/><lb ed="R059" n="0715a07"/>作。則爾心具有殺緣。惡得無罪。故亦制屬通心也
<lb ed="X" n="0168a14"/><lb ed="R059" n="0715a08"/>必若斫東誤中西。乃可謂無心耳。無戒時斷者。言
<lb ed="X" n="0168a15"/><lb ed="R059" n="0715a09"/>有戒時斷命。犯重明矣。無戒時斷如何。無戒時者。
<lb ed="X" n="0168a16"/><lb ed="R059" n="0715a10"/>當戒去時也。斯時也。結未遂殺事之罪則輕垢。結
<lb ed="X" n="0168a17"/><lb ed="R059" n="0715a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0168a1701" n="0168a1701"/><anchor xml:id="beg0168a1701" n="0168a1701"/>已<anchor xml:id="end0168a1701"/>成斷命之罪則同前也。聲聞止說殺。未說斷。臨
<lb ed="X" n="0168a18"/><lb ed="R059" n="0715a12"/>終如何結罪。若或當捨戒時。則所謂戒去時也。結
<lb ed="X" n="0168a19"/><lb ed="R059" n="0715a13"/>罪自入五戒例矣。憶者。知宿命也。知此人是怨。任
<lb ed="X" n="0168a20"/><lb ed="R059" n="0715a14"/>前怨之勢殺之致死。或未死。復加方便致死。此前
<lb ed="X" n="0168a21"/><lb ed="R059" n="0715a15"/>後俱憶。故犯重。不憶者。初時有知。任勢殺死亦重。
<lb ed="X" n="0168a22"/><lb ed="R059" n="0715a16"/>或未死。復加方便時。實出不知。是前憶後不憶。不
<lb ed="X" n="0168a23"/><lb ed="R059" n="0715a17"/>憶則無心。故輕。彼數論以非色心爲命根。然色心
<lb ed="X" n="0168a24"/><lb ed="R059" n="0715a18"/>連持者。識息相交。正命根也。若離連持。則色屬質
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0168b" n="0168b"/>
<lb ed="X" n="0168b01"/><lb ed="R059" n="0715b01"/>礙。心屬渺茫。兩不相關。何處見命根耶。析衷諸說。
<lb ed="X" n="0168b02"/><lb ed="R059" n="0715b02"/>明必斷此連持色心方成殺也。因緣法業四者。大
<lb ed="X" n="0168b03"/><lb ed="R059" n="0715b03"/>意一念本起殺心爲因。多種助成其殺爲緣。殺中
<lb ed="X" n="0168b04"/><lb ed="R059" n="0715b04"/>資具方則爲法。正作用成就殺事爲業也。</p>
<lb ed="X" n="0168b05"/><lb ed="R059" n="0715b05"/><p xml:id="pX38p0168b0501">○三擧輕況重。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0168b06"/><lb ed="R059" n="0715b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0168b0601">乃至一切有命者。不得故殺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0168b07"/><lb ed="R059" n="0715b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0168b0701">發隱。乃至者。從上及下之辭。自諸佛聖人。乃至蜎
<lb ed="X" n="0168b08"/><lb ed="R059" n="0715b08"/>蝡微流。四生六趣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0168b0801" n="0168b0801"/><anchor xml:id="beg0168b0801" n="0168b0801"/>但<anchor xml:id="end0168b0801"/>有如上所說色心命根。皆不
<lb ed="X" n="0168b09"/><lb ed="R059" n="0715b09"/>得殺。言故者。揀誤殺也。若極言大士廣大慈悲。雖
<lb ed="X" n="0168b10"/><lb ed="R059" n="0715b10"/>有色無心。但具生氣。亦不忍殺。如結草護戒折柳
<lb ed="X" n="0168b11"/><lb ed="R059" n="0715b11"/>諫君者是也。何況有命。</p>
<lb ed="X" n="0168b12"/><lb ed="R059" n="0715b12"/><p xml:id="pX38p0168b1201">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0168b13"/><lb ed="R059" n="0715b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0168b1301">是菩薩應起常住慈悲心。孝順心。方便救護一切衆
<lb ed="X" n="0168b14"/><lb ed="R059" n="0715b14"/>生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0168b15"/><lb ed="R059" n="0715b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0168b1501">常住慈悲心兩解。一云應學常住佛起慈悲。二云
<lb ed="X" n="0168b16"/><lb ed="R059" n="0715b16"/>心恒應常住慈悲之地。二孝順心。秉敎不惱他。三
<lb ed="X" n="0168b17"/><lb ed="R059" n="0715b17"/>方便救護。非直爾不惱。乃應涉事救解。</p>
<lb ed="X" n="0168b18"/><lb ed="R059" n="0715b18"/><p xml:id="pX38p0168b1801">發隱。應有三。謂慈悲孝順救護也。殺事逆天悖理。
<lb ed="X" n="0168b19"/><lb ed="R059" n="0716a01"/>卽是不孝不順。又一切衆生皆多生父母。惱害之。
<lb ed="X" n="0168b20"/><lb ed="R059" n="0716a02"/>卽惱害吾父母。直者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0168b2001" n="0168b2001"/><anchor xml:id="beg0168b2001" n="0168b2001"/>但<anchor xml:id="end0168b2001"/>也。但能不惱。差可免愆。若
<lb ed="X" n="0168b21"/><lb ed="R059" n="0716a03"/>不救護。何名大士。故不殺仍應救生。不盜仍應布
<lb ed="X" n="0168b22"/><lb ed="R059" n="0716a04"/>施。後皆例此。</p>
<lb ed="X" n="0168b23"/><lb ed="R059" n="0716a05"/><p xml:id="pX38p0168b2301">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0168b24"/><lb ed="R059" n="0716a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0168b2401">而反自恣心快意殺生者。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0168c" n="0168c"/>
<lb ed="X" n="0168c01"/><lb ed="R059" n="0716a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0168c0101">不應故成罪亦三句。一恣心謂貪心殺。二快意。謂
<lb ed="X" n="0168c02"/><lb ed="R059" n="0716a08"/>瞋心殺。三殺生。謂擧殺事。有此三。故墮不如意罪。</p>
<lb ed="X" n="0168c03"/><lb ed="R059" n="0716a09"/><p xml:id="pX38p0168c0301">發隱。貪殺者。因市利而宰牲爲圖財而劫命之類。
<lb ed="X" n="0168c04"/><lb ed="R059" n="0716a10"/>是也瞋殺者。忍心害物酷刑虐民之類是也。不言
<lb ed="X" n="0168c05"/><lb ed="R059" n="0716a11"/>癡者。貪瞋二心出自愚癡故。智不能窒欲故貪。慧
<lb ed="X" n="0168c06"/><lb ed="R059" n="0716a12"/>不能懲忿故瞋也。</p>
<lb ed="X" n="0168c07"/><lb ed="R059" n="0716a13"/><p xml:id="pX38p0168c0701">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0168c08"/><lb ed="R059" n="0716a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0168c0801">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0168c09"/><lb ed="R059" n="0716a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0168c0901">發隱。先標菩薩者。表此是菩薩波羅夷。非聲聞波
<lb ed="X" n="0168c10"/><lb ed="R059" n="0716a16"/>羅夷也。波羅夷此云極惡。又云棄。言極惡罪大。永
<lb ed="X" n="0168c11"/><lb ed="R059" n="0716a17"/>爲棄物。僧祗律三義。一退沒義。道果喪失故。二不
<lb ed="X" n="0168c12"/><lb ed="R059" n="0716a18"/>共住義。法衆不容故。三墮落義。死入地獄故。據此
<lb ed="X" n="0168c13"/><lb ed="R059" n="0716b01"/>犯殺。則大悲之種<anchor xml:id="nkr_note_add_0168c1301" n="0168c1301"/><anchor xml:id="beg0168c1301" n="0168c1301"/>已<anchor xml:id="end0168c1301"/>斷。弘度之願何施。暴惡兇殘。
<lb ed="X" n="0168c14"/><lb ed="R059" n="0716b02"/>是羅刹之侶。魁劊之徒也。尙得爲菩薩乎哉。問沙
<lb ed="X" n="0168c15"/><lb ed="R059" n="0716b03"/>門專慈悲之業。王臣主生殺之權。有罪不誅。何以
<lb ed="X" n="0168c16"/><lb ed="R059" n="0716b04"/>爲國。答。菩薩戒本云。菩薩見劫賊爲貪財故。欲殺
<lb ed="X" n="0168c17"/><lb ed="R059" n="0716b05"/>多生。或復欲害大德聲聞等。發心思惟。我若斷彼
<lb ed="X" n="0168c18"/><lb ed="R059" n="0716b06"/>惡衆生命。當墮<name role="" type="person">那落迦</name>。如其不斷。無間業成。寧自
<lb ed="X" n="0168c19"/><lb ed="R059" n="0716b07"/>入地獄。終不令彼受無間苦。如是殺害。無所違犯
<lb ed="X" n="0168c20"/><lb ed="R059" n="0716b08"/>生多功德。此正前見機得殺義也。然則有罪而殺
<lb ed="X" n="0168c21"/><lb ed="R059" n="0716b09"/>殺何犯焉。虞舜之誅四兇。周公之戮二逆。卽斯義
<lb ed="X" n="0168c22"/><lb ed="R059" n="0716b10"/>也。況復斷死必爲流涕。三覆然後行刑。是乃卽殺
<lb ed="X" n="0168c23"/><lb ed="R059" n="0716b11"/>成慈。雖殺非殺。法旣不廢。恩亦無傷。國政佛心兩
<lb ed="X" n="0168c24"/><lb ed="R059" n="0716b12"/>無礙矣。問。人可見機。物應無論。是以太牢享帝。大
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0169a" n="0169a"/>
<lb ed="X" n="0169a01"/><lb ed="R059" n="0716b13"/>烹養賢。云何王臣制殺畜類。答。人惟犯惡而服上
<lb ed="X" n="0169a02"/><lb ed="R059" n="0716b14"/>刑。物誠何罪而就死地。且神享克誠。不妨禴祭。孔
<lb ed="X" n="0169a03"/><lb ed="R059" n="0716b15"/>甘蔬水。豈必牲牷。宴享用牲。蓋佛法未入中國之
<lb ed="X" n="0169a04"/><lb ed="R059" n="0716b16"/>權敎耳。執權敎而爲常法可乎。故知梁武帝<g ref="#CB15097">麫</g>爲
<lb ed="X" n="0169a05"/><lb ed="R059" n="0716b17"/>犧牲。乃祀先之禮旣成。又殺生之戒不破。萬世有
<lb ed="X" n="0169a06"/><lb ed="R059" n="0716b18"/>國之良法也。而昧者非之。且象人以葬。孔子謂其
<lb ed="X" n="0169a07"/><lb ed="R059" n="0717a01"/>無後。則象牲以祀。君子尙不滿焉。而今以爲非。是
<lb ed="X" n="0169a08"/><lb ed="R059" n="0717a02"/>必欲祀者之用眞牲。亦倂欲葬者之用眞人乎。願
<lb ed="X" n="0169a09"/><lb ed="R059" n="0717a03"/>無狃於熟習。幸平氣而思之。問牛羊犬豕可弗殺
<lb ed="X" n="0169a10"/><lb ed="R059" n="0717a04"/>矣。豺狼當道。虎豹食人。則將如之何。答。猛獸懷德
<lb ed="X" n="0169a11"/><lb ed="R059" n="0717a05"/>而渡河。鱷魚感誠而遠徙。果能如是。安用殺爲。其
<lb ed="X" n="0169a12"/><lb ed="R059" n="0717a06"/>或不然。捕蝗斬蛟。除害爲民。等國常刑。應所不禁。</p>
<lb ed="X" n="0169a13"/><lb ed="R059" n="0717a07"/><p xml:id="pX38p0169a1301">●按此戒。菩薩心地法門戒心中慈心悲心及孝
<lb ed="X" n="0169a14"/><lb ed="R059" n="0717a08"/>順心所出也問。何故用三十心出戒。答。心地法門
<lb ed="X" n="0169a15"/><lb ed="R059" n="0717a09"/>無盡。三十姑擧大綱。此三十統貫萬行。而初十中
<lb ed="X" n="0169a16"/><lb ed="R059" n="0717a10"/>第二正當戒心。此戒心又具足三十。及餘無量。善
<lb ed="X" n="0169a17"/><lb ed="R059" n="0717a11"/>心故。今且擧義意相近。隨而附之。實則心心互融
<lb ed="X" n="0169a18"/><lb ed="R059" n="0717a12"/>一卽一切。又前文謂此經略說心地法門如毛頭
<lb ed="X" n="0169a19"/><lb ed="R059" n="0717a13"/>許。今三十心所取。是則毛頭之上復取毛頭。爲取
<lb ed="X" n="0169a20"/><lb ed="R059" n="0717a14"/>愈微。爲益彌廣。餘餐香飯。飽及萬夫。半滴天河。雨
<lb ed="X" n="0169a21"/><lb ed="R059" n="0717a15"/>霑六合。心地法門其利博哉。</p>
<lb ed="X" n="0169a22"/><lb ed="R059" n="0717a16"/><p xml:id="pX38p0169a2201">●第二盜戒<note place="inline">二</note>　初擧略。二入文。</p>
<lb ed="X" n="0169a23"/><lb ed="R059" n="0717a17"/><p xml:id="pX38p0169a2301">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0169a24"/><lb ed="R059" n="0717a18"/><p xml:id="pX38p0169a2401">謂不與取。灼然不與取。名劫。潛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169001" n="0169001"/>盜不與取。名盜。盜
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0169b" n="0169b"/>
<lb ed="X" n="0169b01"/><lb ed="R059" n="0717b01"/>彼依報得罪。此戒七衆同犯。聲聞五衆有同有異。
<lb ed="X" n="0169b02"/><lb ed="R059" n="0717b02"/>同者皆不應盜。異者有三。一開遮異。如見機得不
<lb ed="X" n="0169b03"/><lb ed="R059" n="0717b03"/>得等。或復謂見機盜。以無盜心。大士爲物。種種運
<lb ed="X" n="0169b04"/><lb ed="R059" n="0717b04"/>爲皆得。聲聞自度。必依規矩。大士不畏罪。但令前
<lb ed="X" n="0169b05"/><lb ed="R059" n="0717b05"/>人有益。卽便爲之。聲聞人。佛滅後盜佛物輕。菩薩
<lb ed="X" n="0169b06"/><lb ed="R059" n="0717b06"/>恒重。又本應與他<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169002" n="0169002"/>外命而反取。豈是大士之心耶。</p>
<lb ed="X" n="0169b07"/><lb ed="R059" n="0717b07"/><p xml:id="pX38p0169b0701">發隱。開遮同前。非菩薩至公無我。大慈利物。不得
<lb ed="X" n="0169b08"/><lb ed="R059" n="0717b08"/>見機輒開也。盜佛物聲聞輕菩薩重者。良繇聲聞
<lb ed="X" n="0169b09"/><lb ed="R059" n="0717b09"/>止爲一身。菩薩紹隆三寶。則於佛物應護持所有。
<lb ed="X" n="0169b10"/><lb ed="R059" n="0717b10"/>增益所無。而反取之。是監守自盜也。豈不倍常人
<lb ed="X" n="0169b11"/><lb ed="R059" n="0717b11"/>一等。本應與外命者。言財物本當捨彼。乃反取耶
<lb ed="X" n="0169b12"/><lb ed="R059" n="0717b12"/>財物養身。故云外命。</p>
<lb ed="X" n="0169b13"/><lb ed="R059" n="0717b13"/><p xml:id="pX38p0169b1301">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0169b14"/><lb ed="R059" n="0717b14"/><p xml:id="pX38p0169b1401">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169b15"/><lb ed="R059" n="0717b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0169b1501">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169b16"/><lb ed="R059" n="0717b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0169b1601">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0169b17"/><lb ed="R059" n="0717b17"/><p xml:id="pX38p0169b1701">○初不應<note place="inline">三</note>　初擧盜事。二成業相。三擧輕況重。</p>
<lb ed="X" n="0169b18"/><lb ed="R059" n="0717b18"/><p xml:id="pX38p0169b1801">○初擧盜事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169b19"/><lb ed="R059" n="0718a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0169b1901">自盜。敎人盜。方便盜。呪盜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169b20"/><lb ed="R059" n="0718a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0169b2001">發隱。方便者。盜前方便。窬牆發鑰之類是也。呪盜
<lb ed="X" n="0169b21"/><lb ed="R059" n="0718a03"/>者。有惡呪師。能以術攝取彼物也。缺隨喜讚歎者。
<lb ed="X" n="0169b22"/><lb ed="R059" n="0718a04"/>殺事多可面陳。盜謀必須密議。讚歎隨喜事希。故
<lb ed="X" n="0169b23"/><lb ed="R059" n="0718a05"/>略之也。</p>
<lb ed="X" n="0169b24"/><lb ed="R059" n="0718a06"/><p xml:id="pX38p0169b2401">○二成業相。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0169c" n="0169c"/>
<lb ed="X" n="0169c01"/><lb ed="R059" n="0718a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0169c0101">盜因。盜緣。盜法。盜業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169c02"/><lb ed="R059" n="0718a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0169c0201">四句同前。運手取他物離本處成盜業。業是造作
<lb ed="X" n="0169c03"/><lb ed="R059" n="0718a09"/>爲義。重物。謂五錢也。律云。大銅錢準十六小錢。其
<lb ed="X" n="0169c04"/><lb ed="R059" n="0718a10"/>中錢有貴賤。取盜處爲斷。菩薩之重重聲聞。二錢
<lb ed="X" n="0169c05"/><lb ed="R059" n="0718a11"/>以上便重。有人作此說者。今不盡用。取五錢爲斷
<lb ed="X" n="0169c06"/><lb ed="R059" n="0718a12"/>是重。離處盜業決在此時。</p>
<lb ed="X" n="0169c07"/><lb ed="R059" n="0718a13"/><p xml:id="pX38p0169c0701">發隱。下文言一針一草皆盜。疏何得取五錢爲斷。
<lb ed="X" n="0169c08"/><lb ed="R059" n="0718a14"/>蓋針草判盜。五錢判重也。離處成盜業。未離處猶
<lb ed="X" n="0169c09"/><lb ed="R059" n="0718a15"/>在盜法也。大意一念本起盜心爲因。多種助成其
<lb ed="X" n="0169c10"/><lb ed="R059" n="0718a16"/>盜爲緣。盜中資具方則爲法。正作用成就盜事爲
<lb ed="X" n="0169c11"/><lb ed="R059" n="0718a17"/>業也。</p>
<lb ed="X" n="0169c12"/><lb ed="R059" n="0718a18"/><p xml:id="pX38p0169c1201">○三擧輕況重。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169c13"/><lb ed="R059" n="0718b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0169c1301">乃至鬼神。有主劫賊物。一切財物。一針一草。不得故
<lb ed="X" n="0169c14"/><lb ed="R059" n="0718b02"/>盜。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169c15"/><lb ed="R059" n="0718b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0169c1501">發隱。乃至者。從重至輕。故曰擧況。一鬼神物。二但
<lb ed="X" n="0169c16"/><lb ed="R059" n="0718b04"/>係有主物。三劫賊物。四一切物也。問。取劫賊物云
<lb ed="X" n="0169c17"/><lb ed="R059" n="0718b05"/>何犯盜。答。此有二義。若劫是我物。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0169c1701" n="0169c1701"/><anchor xml:id="beg0169c1701" n="0169c1701"/>已<anchor xml:id="end0169c1701"/>作失想。若
<lb ed="X" n="0169c18"/><lb ed="R059" n="0718b06"/>劫是他物。他與我無與。皆不與取也。</p>
<lb ed="X" n="0169c19"/><lb ed="R059" n="0718b07"/><p xml:id="pX38p0169c1901">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169c20"/><lb ed="R059" n="0718b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0169c2001">而菩薩應生佛性孝順心。慈悲心。常助一切人生福
<lb ed="X" n="0169c21"/><lb ed="R059" n="0718b09"/>生樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0169c22"/><lb ed="R059" n="0718b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0169c2201">明應也。與前大同小異。前明應學常住佛行慈悲。
<lb ed="X" n="0169c23"/><lb ed="R059" n="0718b11"/>今言孝順行慈悲也。菩薩應學此等事。故言應也
<lb ed="X" n="0169c24"/><lb ed="R059" n="0718b12"/>不應者。不應爲偷盜及殺生等事。此卽誡勸二門
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0170a" n="0170a"/>
<lb ed="X" n="0170a01"/><lb ed="R059" n="0718b13"/>也。誡勿令殺盜。勸令行善慈悲孝順。及學常住<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170001" n="0170001"/>佛
<lb ed="X" n="0170a02"/><lb ed="R059" n="0718b14"/>行行等。皆是善法而爲孝順也。佛性者。一切衆生
<lb ed="X" n="0170a03"/><lb ed="R059" n="0718b15"/>皆有當果之性。性是不改爲義耳。</p>
<lb ed="X" n="0170a04"/><lb ed="R059" n="0718b16"/><p xml:id="pX38p0170a0401">發隱。孝順者。盜彼財物。令彼窮乏。逆天悖理。皆不
<lb ed="X" n="0170a05"/><lb ed="R059" n="0718b17"/>順也。又衆生皆多生父母。卽惱害父母也。當果之
<lb ed="X" n="0170a06"/><lb ed="R059" n="0718b18"/>性者。當來佛果。性本同然。背性習惡。自戕善本。言
<lb ed="X" n="0170a07"/><lb ed="R059" n="0719a01"/>當發佛性中孝慈之心。不可行盜損物。自甘忤逆
<lb ed="X" n="0170a08"/><lb ed="R059" n="0719a02"/>毒害也。</p>
<lb ed="X" n="0170a09"/><lb ed="R059" n="0719a03"/><p xml:id="pX38p0170a0901">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170a10"/><lb ed="R059" n="0719a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170a1001">而反更盜人財物者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170a11"/><lb ed="R059" n="0719a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170a1101">解三寶物如律說。</p>
<lb ed="X" n="0170a12"/><lb ed="R059" n="0719a06"/><p xml:id="pX38p0170a1201">發隱。盜人財物<anchor xml:id="nkr_note_add_0170a1201" n="0170a1201"/><anchor xml:id="beg0170a1201" n="0170a1201"/>已<anchor xml:id="end0170a1201"/>犯盜。盜三寶可知矣。輕重之科。
<lb ed="X" n="0170a13"/><lb ed="R059" n="0719a07"/>詳具律藏。</p>
<lb ed="X" n="0170a14"/><lb ed="R059" n="0719a08"/><p xml:id="pX38p0170a1401">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170a15"/><lb ed="R059" n="0719a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170a1501">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170a16"/><lb ed="R059" n="0719a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170a1601">發隱。菩薩戒本云。菩薩見劫盜奪他財物。起憐愍
<lb ed="X" n="0170a17"/><lb ed="R059" n="0719a11"/>心。逼而奪取。勿令受用如是財物。受長夜苦。雖不
<lb ed="X" n="0170a18"/><lb ed="R059" n="0719a12"/>與取。而無違犯。生多功德。然此或給本主。或作福
<lb ed="X" n="0170a19"/><lb ed="R059" n="0719a13"/>事。則誠爲功德。不然。難免過罪。</p><p xml:id="pX38p0170a1913" cb:place="inline">●按此戒。菩薩心
<lb ed="X" n="0170a20"/><lb ed="R059" n="0719a14"/>地法門戒心中慈心悲心益心及孝順心所出也。</p>
<lb ed="X" n="0170a21"/><lb ed="R059" n="0719a15"/><p xml:id="pX38p0170a2101">●第三婬戒<note place="inline">二</note>　初擧略。二入文。</p>
<lb ed="X" n="0170a22"/><lb ed="R059" n="0719a16"/><p xml:id="pX38p0170a2201">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0170a23"/><lb ed="R059" n="0719a17"/><p xml:id="pX38p0170a2301">婬名非梵行。鄙陋之事。故言非淨行也。七衆同犯
<lb ed="X" n="0170a24"/><lb ed="R059" n="0719a18"/>大小乘俱制。而制有多少。五衆邪正俱制。二衆但
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0170b" n="0170b"/>
<lb ed="X" n="0170b01"/><lb ed="R059" n="0719b01"/>制邪婬。與聲聞同異大略同前。</p>
<lb ed="X" n="0170b02"/><lb ed="R059" n="0719b02"/><p xml:id="pX38p0170b0201">發隱。邪正俱制名多。但制邪婬名少。出家五衆竟
<lb ed="X" n="0170b03"/><lb ed="R059" n="0719b03"/>斷婬欲。在家二衆止禁其邪。能順佛制。俱名淨行
<lb ed="X" n="0170b04"/><lb ed="R059" n="0719b04"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0170b05"/><lb ed="R059" n="0719b05"/><p xml:id="pX38p0170b0501">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0170b06"/><lb ed="R059" n="0719b06"/><p xml:id="pX38p0170b0601">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170b07"/><lb ed="R059" n="0719b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170b0701">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170b08"/><lb ed="R059" n="0719b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170b0801">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0170b09"/><lb ed="R059" n="0719b09"/><p xml:id="pX38p0170b0901">○初不應<note place="inline">三</note>　初擧婬事。二明成業。三擧輕況重。</p>
<lb ed="X" n="0170b10"/><lb ed="R059" n="0719b10"/><p xml:id="pX38p0170b1001">○初擧婬事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170b11"/><lb ed="R059" n="0719b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170b1101">自婬。敎人婬。乃至一切女人。不得故婬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170b12"/><lb ed="R059" n="0719b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170b1201">出家人不應爲也。</p>
<lb ed="X" n="0170b13"/><lb ed="R059" n="0719b13"/><p xml:id="pX38p0170b1301">發隱。此乃至。謂從自至他人中一切女也。出家不
<lb ed="X" n="0170b14"/><lb ed="R059" n="0719b14"/>應者。言出家槩禁。揀在家者分邪正也。問亦有呪
<lb ed="X" n="0170b15"/><lb ed="R059" n="0719b15"/>婬。如摩登伽先梵天呪是也。今何不制。答。婬事易
<lb ed="X" n="0170b16"/><lb ed="R059" n="0719b16"/>就。非殺盜比。何待呪術。故略之也。</p>
<lb ed="X" n="0170b17"/><lb ed="R059" n="0719b17"/><p xml:id="pX38p0170b1701">○二明成業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170b18"/><lb ed="R059" n="0719b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170b1801">婬因。婬緣。婬法。婬業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170b19"/><lb ed="R059" n="0720a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170b1901">此戒備三因緣成重。一是道。二婬心。三事遂。或備
<lb ed="X" n="0170b20"/><lb ed="R059" n="0720a02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0170002" n="0170002"/>五。一是衆生。二衆生想等。</p>
<lb ed="X" n="0170b21"/><lb ed="R059" n="0720a03"/><p xml:id="pX38p0170b2101">發隱。備五。詳如後妄語戒中釋。大意一念本起婬
<lb ed="X" n="0170b22"/><lb ed="R059" n="0720a04"/>心爲因。多種助成其婬爲緣。婬中資具方則爲法。
<lb ed="X" n="0170b23"/><lb ed="R059" n="0720a05"/>正作用成就婬事爲業也。</p>
<lb ed="X" n="0170b24"/><lb ed="R059" n="0720a06"/><p xml:id="pX38p0170b2401">○三擧輕況重。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0170c" n="0170c"/>
<lb ed="X" n="0170c01"/><lb ed="R059" n="0720a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170c0101">乃至畜生女。諸天鬼神女。及非道行婬。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c02"/><lb ed="R059" n="0720a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170c0201">擧劣結過。自妻非道非處產後乳兒妊娠等。大論
<lb ed="X" n="0170c03"/><lb ed="R059" n="0720a09"/>皆名邪婬。優婆塞戒經云。六重以制邪婬。戒中復
<lb ed="X" n="0170c04"/><lb ed="R059" n="0720a10"/>制非時非處。似如自妻。非時不正犯重。敎人婬。自
<lb ed="X" n="0170c05"/><lb ed="R059" n="0720a11"/>無迷染。但犯輕垢。或言菩薩則重。今釋聲聞菩薩
<lb ed="X" n="0170c06"/><lb ed="R059" n="0720a12"/>同爾。不與殺盜例也。人畜鬼神男女黃門二根。但
<lb ed="X" n="0170c07"/><lb ed="R059" n="0720a13"/>令三道皆重。餘稱歎摩觸出不淨。皆是此戒方便。
<lb ed="X" n="0170c08"/><lb ed="R059" n="0720a14"/>悉犯輕垢也。</p>
<lb ed="X" n="0170c09"/><lb ed="R059" n="0720a15"/><p xml:id="pX38p0170c0901">發隱。此乃至。從人趣至餘趣中一切女也。六重三
<lb ed="X" n="0170c10"/><lb ed="R059" n="0720a16"/>道等。猥<g ref="#CB17357">𭸗</g>不必具陳。</p>
<lb ed="X" n="0170c11"/><lb ed="R059" n="0720a17"/><p xml:id="pX38p0170c1101">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c12"/><lb ed="R059" n="0720a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170c1201">而菩薩應生孝順心。救度一切衆生。淨法與人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c13"/><lb ed="R059" n="0720b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170c1301">應學佛菩薩淨行。如前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170003" n="0170003"/>敎門不異。</p>
<lb ed="X" n="0170c14"/><lb ed="R059" n="0720b02"/><p xml:id="pX38p0170c1401">發隱。觀衆生皆吾父母。息滅邪心。是名孝順心也。
<lb ed="X" n="0170c15"/><lb ed="R059" n="0720b03"/>又邪婬逆理。亦不順故。</p>
<lb ed="X" n="0170c16"/><lb ed="R059" n="0720b04"/><p xml:id="pX38p0170c1601">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c17"/><lb ed="R059" n="0720b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170c1701">而反更起一切人婬。不擇畜生。乃至母女姊妹六親
<lb ed="X" n="0170c18"/><lb ed="R059" n="0720b06"/>行婬。無慈悲心者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c19"/><lb ed="R059" n="0720b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170c1901">此中所制。皆不應爲。爲卽犯罪。故結不應也。</p>
<lb ed="X" n="0170c20"/><lb ed="R059" n="0720b08"/><p xml:id="pX38p0170c2001">發隱。此乃至。從疏至親也。</p>
<lb ed="X" n="0170c21"/><lb ed="R059" n="0720b09"/><p xml:id="pX38p0170c2101">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c22"/><lb ed="R059" n="0720b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0170c2201">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0170c23"/><lb ed="R059" n="0720b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0170c2301">發隱。不言見機者。上云大略同前。則非盡同也。若
<lb ed="X" n="0170c24"/><lb ed="R059" n="0720b12"/>佛度婬女。是遣化人耳。未能現化。而輒欲效嚬。入
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0171a" n="0171a"/>
<lb ed="X" n="0171a01"/><lb ed="R059" n="0720b13"/>地獄如箭射。</p><p xml:id="pX38p0171a0106" cb:place="inline">●按此戒。菩薩心地法門戒心中定
<lb ed="X" n="0171a02"/><lb ed="R059" n="0720b14"/>心護心慈心悲心及孝順心所出也。</p>
<lb ed="X" n="0171a03"/><lb ed="R059" n="0720b15"/><p xml:id="pX38p0171a0301">●第四妄語戒<note place="inline">二</note>　初擧略。二入文。</p>
<lb ed="X" n="0171a04"/><lb ed="R059" n="0720b16"/><p xml:id="pX38p0171a0401">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0171a05"/><lb ed="R059" n="0720b17"/><p xml:id="pX38p0171a0501">妄是不實之名。欺凡罔聖。迴惑人心。所以得罪。此
<lb ed="X" n="0171a06"/><lb ed="R059" n="0720b18"/>戒七衆同犯。大小乘俱制。與聲聞同異大略同前。</p>
<lb ed="X" n="0171a07"/><lb ed="R059" n="0721a01"/><p xml:id="pX38p0171a0701">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0171a08"/><lb ed="R059" n="0721a02"/><p xml:id="pX38p0171a0801">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a09"/><lb ed="R059" n="0721a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0171a0901">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a10"/><lb ed="R059" n="0721a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0171a1001">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0171a11"/><lb ed="R059" n="0721a05"/><p xml:id="pX38p0171a1101">○初不應<note place="inline">三</note>　初明妄語。二成業相。三擧況。</p>
<lb ed="X" n="0171a12"/><lb ed="R059" n="0721a06"/><p xml:id="pX38p0171a1201">○初明妄語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a13"/><lb ed="R059" n="0721a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0171a1301">自妄語。敎人妄語。方便妄語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a14"/><lb ed="R059" n="0721a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0171a1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0171001" n="0171001"/>直出爲言。宣述爲語。論述有所表明。能詮理事。名
<lb ed="X" n="0171a15"/><lb ed="R059" n="0721a09"/>爲語也。自妄語者。言得上法。敎他者。敎說。或敎他
<lb ed="X" n="0171a16"/><lb ed="R059" n="0721a10"/>自說。方便妄說。如蜜塗樹。衆蜂悉來。</p>
<lb ed="X" n="0171a17"/><lb ed="R059" n="0721a11"/><p xml:id="pX38p0171a1701">發隱。敎他二義。一敎說我得上人法。二敎說彼自
<lb ed="X" n="0171a18"/><lb ed="R059" n="0721a12"/>得上人法也。蜜塗者。塗蜜引蜂。詐言我能召蜂以
<lb ed="X" n="0171a19"/><lb ed="R059" n="0721a13"/>誑人也。</p>
<lb ed="X" n="0171a20"/><lb ed="R059" n="0721a14"/><p xml:id="pX38p0171a2001">○二成業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a21"/><lb ed="R059" n="0721a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0171a2101">妄語因。妄語緣。妄語法。妄語業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0171a22"/><lb ed="R059" n="0721a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0171a2201">此戒備五緣成重。一是衆生。二衆生想。三欺誑心。
<lb ed="X" n="0171a23"/><lb ed="R059" n="0721a17"/>四說重具。五前人領解。一是衆生者。謂前三品境
<lb ed="X" n="0171a24"/><lb ed="R059" n="0721a18"/>上品境中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171002" n="0171002"/>是父母師僧。妄語犯重。向諸佛聖人兩
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0171b" n="0171b"/>
<lb ed="X" n="0171b01"/><lb ed="R059" n="0721b01"/>解。一云入重<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171003" n="0171003"/>因。二云此人不惑。又能神力遮餘人
<lb ed="X" n="0171b02"/><lb ed="R059" n="0721b02"/>令不聞。但犯輕垢。聖人有大小。有他心智者。有不
<lb ed="X" n="0171b03"/><lb ed="R059" n="0721b03"/>得者。今從多例。羅漢及解行以上向說罪輕。降此
<lb ed="X" n="0171b04"/><lb ed="R059" n="0721b04"/>或得他心。或不得者。例悉同重。向中品境人天等
<lb ed="X" n="0171b05"/><lb ed="R059" n="0721b05"/>同重。正是惑解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171004" n="0171004"/>妨道之限。向下品境四趣等。或言
<lb ed="X" n="0171b06"/><lb ed="R059" n="0721b06"/>同重。今釋輕垢。二衆生想。有當有疑有僻。大略同
<lb ed="X" n="0171b07"/><lb ed="R059" n="0721b07"/>前。有言妄語心通。本向此說。此不聞而彼聞。說亦
<lb ed="X" n="0171b08"/><lb ed="R059" n="0721b08"/>同重。今釋不重。於彼無心故。三欺誑心。是業主。若
<lb ed="X" n="0171b09"/><lb ed="R059" n="0721b09"/>避難。及增上慢。皆不犯。地持云。菩薩味禪名染汙
<lb ed="X" n="0171b10"/><lb ed="R059" n="0721b10"/>犯。當知菩薩起增上慢亦輕垢。遣使有兩解。一云
<lb ed="X" n="0171b11"/><lb ed="R059" n="0721b11"/>敎他說我是聖人亦重。以土無圭璧。談者爲價。傍
<lb ed="X" n="0171b12"/><lb ed="R059" n="0721b12"/>人讚說勝自道。敎他道是聖。名利不入我。非重也。
<lb ed="X" n="0171b13"/><lb ed="R059" n="0721b13"/>二云聖法冥密。證之在我。必須自說方重。他說坐
<lb ed="X" n="0171b14"/><lb ed="R059" n="0721b14"/>輕。四說重具。謂身證眼見。若說得四果十地八禪
<lb ed="X" n="0171b15"/><lb ed="R059" n="0721b15"/>神通。若言見天龍鬼神。悉是重具。若說得登性地。
<lb ed="X" n="0171b16"/><lb ed="R059" n="0721b16"/>一云旣是凡法。罪輕垢。五前人領解。結罪時節多
<lb ed="X" n="0171b17"/><lb ed="R059" n="0721b17"/>少兩解。一云隨人。二云隨語結。此戒旣制口業。理
<lb ed="X" n="0171b18"/><lb ed="R059" n="0721b18"/>應隨語。遠爲妨損。必應通人。小妄語戒隨應人。人
<lb ed="X" n="0171b19"/><lb ed="R059" n="0722a01"/>復隨語。若增上煩惱犯則失戒者。復說但犯性罪。
<lb ed="X" n="0171b20"/><lb ed="R059" n="0722a02"/>若對面不解。且結方便。後追思前言忽解者。則壞
<lb ed="X" n="0171b21"/><lb ed="R059" n="0722a03"/>輕結重。十重皆有因緣。今且釋四重。餘可<anchor xml:id="nkr_note_orig_0171005" n="0171005"/>例。</p>
<lb ed="X" n="0171b22"/><lb ed="R059" n="0722a04"/><p xml:id="pX38p0171b2201">發隱。從多例者。言不論得他心與否。但對羅漢解
<lb ed="X" n="0171b23"/><lb ed="R059" n="0722a05"/>行以上則輕。降此則重。亦此二以上不惑有神力。
<lb ed="X" n="0171b24"/><lb ed="R059" n="0722a06"/>降此不然故也。衆生想者。前三戒疏無釋文。今始
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0171c" n="0171c"/>
<lb ed="X" n="0171c01"/><lb ed="R059" n="0722a07"/>出之曰當疑僻。其義未詳。意者律有凡夫作羅漢
<lb ed="X" n="0171c02"/><lb ed="R059" n="0722a08"/>想羅漢作凡夫想等文。今就此三自分輕重。假令
<lb ed="X" n="0171c03"/><lb ed="R059" n="0722a09"/>有羅漢於此。當者。作是想言。當是羅漢。對之妄語。
<lb ed="X" n="0171c04"/><lb ed="R059" n="0722a10"/>其罪則輕。疑者。作是想言。是羅漢耶。非羅漢耶。對
<lb ed="X" n="0171c05"/><lb ed="R059" n="0722a11"/>之妄語。其罪稍重。僻者。作是想言。實非羅漢。對之
<lb ed="X" n="0171c06"/><lb ed="R059" n="0722a12"/>妄語。其罪更重。有凡夫於此。或作想言。當是凡夫。
<lb ed="X" n="0171c07"/><lb ed="R059" n="0722a13"/>其罪則重。是凡夫耶。非凡夫耶。其罪稍輕。實非凡
<lb ed="X" n="0171c08"/><lb ed="R059" n="0722a14"/>夫。其罪更輕。前之三戒亦復例此。未知是否。俟高
<lb ed="X" n="0171c09"/><lb ed="R059" n="0722a15"/>明更詳之。心通者。妄語亦分通心隔心也。業主者。
<lb ed="X" n="0171c10"/><lb ed="R059" n="0722a16"/>言乃心聲。欺誑心正妄語業之主也。後諸戒多倣
<lb ed="X" n="0171c11"/><lb ed="R059" n="0722a17"/>此。染汙者。引例輕垢。言味禪自憍者犯染。則知增
<lb ed="X" n="0171c12"/><lb ed="R059" n="0722a18"/>上起慢者犯輕也。增上慢者。非明知<anchor xml:id="nkr_note_add_0171c1201" n="0171c1201"/><anchor xml:id="beg0171c1201" n="0171c1201"/>己<anchor xml:id="end0171c1201"/>不是聖。故
<lb ed="X" n="0171c13"/><lb ed="R059" n="0722b01"/>言是聖以誑衆生。特繇小有所得。生增上想。將謂
<lb ed="X" n="0171c14"/><lb ed="R059" n="0722b02"/>是聖。不自覺知。故止輕垢。凡地者。言性地猶在凡
<lb ed="X" n="0171c15"/><lb ed="R059" n="0722b03"/>法。非自言證聖比也。前人領解者。明結罪時有二。
<lb ed="X" n="0171c16"/><lb ed="R059" n="0722b04"/>一隨人爲多少。二隨語爲多少也。良以戒本制口。
<lb ed="X" n="0171c17"/><lb ed="R059" n="0722b05"/>但應隨語。而有語止片辭。傳揚無盡者。又當通人
<lb ed="X" n="0171c18"/><lb ed="R059" n="0722b06"/>也。小妄語。語無大失。應隨人。而本若默然。咎從何
<lb ed="X" n="0171c19"/><lb ed="R059" n="0722b07"/>起。又當兼語也。增上心犯失戒者。失戒則但是性
<lb ed="X" n="0171c20"/><lb ed="R059" n="0722b08"/>上之罪。非今例也。又語出而人不解。則未成語禍。
<lb ed="X" n="0171c21"/><lb ed="R059" n="0722b09"/>且結輕垢。至後解時。則改輕入重也。大意一念本
<lb ed="X" n="0171c22"/><lb ed="R059" n="0722b10"/>起妄語心爲因。多種助成其妄爲緣。妄語中資具
<lb ed="X" n="0171c23"/><lb ed="R059" n="0722b11"/>方則爲法。正作用成就妄語爲業也。</p>
<lb ed="X" n="0171c24"/><lb ed="R059" n="0722b12"/><p xml:id="pX38p0171c2401">○三擧況。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0172a" n="0172a"/>
<lb ed="X" n="0172a01"/><lb ed="R059" n="0722b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0172a0101">乃至不見言見。見言不見。身心妄語。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a02"/><lb ed="R059" n="0722b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0172a0201">發隱。不見言見等。小妄語也。妄言證聖名大妄語。
<lb ed="X" n="0172a03"/><lb ed="R059" n="0722b15"/>故擧以況。妄語屬口。云何身心。內作念。外發言。故
<lb ed="X" n="0172a04"/><lb ed="R059" n="0722b16"/>倂說身心也。問。佛見兔入。何言不見。答。爲救兔故。
<lb ed="X" n="0172a05"/><lb ed="R059" n="0722b17"/>權巧見機。所謂無所違犯。生多功德者是也。</p>
<lb ed="X" n="0172a06"/><lb ed="R059" n="0722b18"/><p xml:id="pX38p0172a0601">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a07"/><lb ed="R059" n="0723a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0172a0701">而菩薩常生正語正見。亦生一切衆生正語正見。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a08"/><lb ed="R059" n="0723a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0172a0801">發隱。外正語。內正見。合上身心不妄語也。是不敢
<lb ed="X" n="0172a09"/><lb ed="R059" n="0723a03"/>道非。凡不敢道聖。皆正語正見也。</p>
<lb ed="X" n="0172a10"/><lb ed="R059" n="0723a04"/><p xml:id="pX38p0172a1001">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a11"/><lb ed="R059" n="0723a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0172a1101">而反更起一切衆生邪語邪見邪業者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a12"/><lb ed="R059" n="0723a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0172a1201">發隱。菩薩當化一切衆生正其三業。今反導彼以
<lb ed="X" n="0172a13"/><lb ed="R059" n="0723a07"/>邪心發邪語。遂至造作邪業而招苦報。豈大士之
<lb ed="X" n="0172a14"/><lb ed="R059" n="0723a08"/>體乎。</p>
<lb ed="X" n="0172a15"/><lb ed="R059" n="0723a09"/><p xml:id="pX38p0172a1501">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a16"/><lb ed="R059" n="0723a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0172a1601">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172a17"/><lb ed="R059" n="0723a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0172a1701">發隱。忍昧獨知之天。稱凡作聖。使初學彷徨失守。
<lb ed="X" n="0172a18"/><lb ed="R059" n="0723a12"/>迷亂不前。正謂欺凡罔聖。迴惑人心者也。上干諸
<lb ed="X" n="0172a19"/><lb ed="R059" n="0723a13"/>佛。下誤衆生。是故犯重。</p><p xml:id="pX38p0172a1910" cb:place="inline">●按此戒。菩薩心地法門
<lb ed="X" n="0172a20"/><lb ed="R059" n="0723a14"/>戒心中定心好說心及正直心所出也。</p>
<lb ed="X" n="0172a21"/><lb ed="R059" n="0723a15"/><p xml:id="pX38p0172a2101">●第五酤酒戒<note place="inline">二</note>　初擧略。二入文。</p>
<lb ed="X" n="0172a22"/><lb ed="R059" n="0723a16"/><p xml:id="pX38p0172a2201">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0172a23"/><lb ed="R059" n="0723a17"/><p xml:id="pX38p0172a2301">酤卽貨貿之名。酒是所貨之物。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172001" n="0172001"/>所貨乃多種。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0172002" n="0172002"/>酒是
<lb ed="X" n="0172a24"/><lb ed="R059" n="0723a18"/>無明之藥。令人惛迷。大士之體。與人智慧。以無明
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0172b" n="0172b"/>
<lb ed="X" n="0172b01"/><lb ed="R059" n="0723b01"/>藥飮人。非菩薩行。大論明酒有三十五失。所以制
<lb ed="X" n="0172b02"/><lb ed="R059" n="0723b02"/>此爲菩薩十重中攝也。七衆同犯。大小乘俱制。大
<lb ed="X" n="0172b03"/><lb ed="R059" n="0723b03"/>小同異者。同不應酤。菩薩以利物故重。聲聞止不
<lb ed="X" n="0172b04"/><lb ed="R059" n="0723b04"/>應作。犯七聚。貨賣但犯第三篇。是販賣戒所制。菩
<lb ed="X" n="0172b05"/><lb ed="R059" n="0723b05"/>薩若在婬舍。或賣肉。犯輕垢。以招呼引召。不能如
<lb ed="X" n="0172b06"/><lb ed="R059" n="0723b06"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0172003" n="0172003"/>酒故也。</p>
<lb ed="X" n="0172b07"/><lb ed="R059" n="0723b07"/><p xml:id="pX38p0172b0701">發隱。智論三十五失。始於現生虗乏。終於來世愚
<lb ed="X" n="0172b08"/><lb ed="R059" n="0723b08"/>癡。又四分明三十六失。始於不孝父母。不敬三寶。
<lb ed="X" n="0172b09"/><lb ed="R059" n="0723b09"/>終於落水失火。凍死熱亡。故知酒者。大則喪失慧
<lb ed="X" n="0172b10"/><lb ed="R059" n="0723b10"/>命。小復傷殘色身。安可貨賣也。犯第三篇者。犯小
<lb ed="X" n="0172b11"/><lb ed="R059" n="0723b11"/>乘七聚中第三篇。正對此輕垢中販賣戒也。</p>
<lb ed="X" n="0172b12"/><lb ed="R059" n="0723b12"/><p xml:id="pX38p0172b1201">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0172b13"/><lb ed="R059" n="0723b13"/><p xml:id="pX38p0172b1301">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b14"/><lb ed="R059" n="0723b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0172b1401">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b15"/><lb ed="R059" n="0723b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0172b1501">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0172b16"/><lb ed="R059" n="0723b16"/><p xml:id="pX38p0172b1601">○初不應<note place="inline">三</note>　初擧酤事。二成業相。三擧況。</p>
<lb ed="X" n="0172b17"/><lb ed="R059" n="0723b17"/><p xml:id="pX38p0172b1701">○初擧酤事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b18"/><lb ed="R059" n="0723b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0172b1801">自酤酒。敎人酤酒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b19"/><lb ed="R059" n="0724a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0172b1901">酤者求利。敎人者。令人爲我賣酒。亦同重。敎人自
<lb ed="X" n="0172b20"/><lb ed="R059" n="0724a02"/>酤罪輕。</p>
<lb ed="X" n="0172b21"/><lb ed="R059" n="0724a03"/><p xml:id="pX38p0172b2101">發隱。敎人爲我賣。則利歸<anchor xml:id="nkr_note_add_0172b2101" n="0172b2101"/><anchor xml:id="beg0172b2101" n="0172b2101"/>己<anchor xml:id="end0172b2101"/>。敎人自賣。則利歸人。
<lb ed="X" n="0172b22"/><lb ed="R059" n="0724a04"/>故結罪輕重與前文準。</p>
<lb ed="X" n="0172b23"/><lb ed="R059" n="0724a05"/><p xml:id="pX38p0172b2301">○二成業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172b24"/><lb ed="R059" n="0724a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0172b2401">酤酒因。酤酒緣。酤酒法。酤酒業。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0172c" n="0172c"/>
<lb ed="X" n="0172c01"/><lb ed="R059" n="0724a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0172c0101">因緣者。備五也。一是衆生。二衆生想。三希利貨貿。
<lb ed="X" n="0172c02"/><lb ed="R059" n="0724a08"/>四眞酒。五授與前人。衆生。謂前三境。上品無醉亂
<lb ed="X" n="0172c03"/><lb ed="R059" n="0724a09"/>者輕。是醉亂者重。中品境謂人天。正是所制。故重。
<lb ed="X" n="0172c04"/><lb ed="R059" n="0724a10"/>下品四趣。亂道義弱。酤與罪輕。衆生想。有當有疑
<lb ed="X" n="0172c05"/><lb ed="R059" n="0724a11"/>有僻同前。若隔心亦重。希利貨賣亦重。以欲得多
<lb ed="X" n="0172c06"/><lb ed="R059" n="0724a12"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0172004" n="0172004"/>集故。眞酒者。謂依醉亂人者。藥酒雖希利貨。不亂
<lb ed="X" n="0172c07"/><lb ed="R059" n="0724a13"/>人貨無罪。一云待飮時隨人數結重。如小兒來酤。
<lb ed="X" n="0172c08"/><lb ed="R059" n="0724a14"/>彼竟不飮。於誰結重耶。法者。是酤酒方便法用也。
<lb ed="X" n="0172c09"/><lb ed="R059" n="0724a15"/>業者運手。</p>
<lb ed="X" n="0172c10"/><lb ed="R059" n="0724a16"/><p xml:id="pX38p0172c1001">發隱。亂道義弱者。鬼畜等飮。比之人天。其惑亂道
<lb ed="X" n="0172c11"/><lb ed="R059" n="0724a17"/>心之義輕也。問。人天因醉而亂則誠然。云何上品
<lb ed="X" n="0172c12"/><lb ed="R059" n="0724a18"/>亦有亂者。答。此有二義。一則師僧父母未必是聖。
<lb ed="X" n="0172c13"/><lb ed="R059" n="0724b01"/>二則小聖亦有亂者。義見後解。如降龍羅漢之類
<lb ed="X" n="0172c14"/><lb ed="R059" n="0724b02"/>是也。隔心宜輕。今云亦重者。雖飮彼出於無心。醉
<lb ed="X" n="0172c15"/><lb ed="R059" n="0724b03"/>則害人等耳。故重。待飮時者。言授與人卽當結重。
<lb ed="X" n="0172c16"/><lb ed="R059" n="0724b04"/>必待飯時隨人以結。則小兒雖酤不飮。將於誰人
<lb ed="X" n="0172c17"/><lb ed="R059" n="0724b05"/>結重耶。大意一念本起酤酒心爲因。多種助成其
<lb ed="X" n="0172c18"/><lb ed="R059" n="0724b06"/>酤爲緣。酤酒中資具方則爲法。正作用成就酤酒
<lb ed="X" n="0172c19"/><lb ed="R059" n="0724b07"/>事爲業也。</p>
<lb ed="X" n="0172c20"/><lb ed="R059" n="0724b08"/><p xml:id="pX38p0172c2001">○三擧況。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172c21"/><lb ed="R059" n="0724b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0172c2101">一切酒不得酤。是酒起罪因緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0172c22"/><lb ed="R059" n="0724b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0172c2201">發隱。一切酒者。酒有多種。一穀造。二菓造。如甘蔗
<lb ed="X" n="0172c23"/><lb ed="R059" n="0724b11"/>葡萄棗等。三藥造。諸香樹花葉等。又乳熱者亦可
<lb ed="X" n="0172c24"/><lb ed="R059" n="0724b12"/>作酒。諸酒醉人力有強弱。俱不得酤。故云擧輕況
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0173a" n="0173a"/>
<lb ed="X" n="0173a01"/><lb ed="R059" n="0724b13"/>重起罪者。出其繇也。大莊嚴論云。佛說身口意。三
<lb ed="X" n="0173a02"/><lb ed="R059" n="0724b14"/>業之惡行。惟酒爲根本。惡行根本。正起罪因緣也。</p>
<lb ed="X" n="0173a03"/><lb ed="R059" n="0724b15"/><p xml:id="pX38p0173a0301">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173a04"/><lb ed="R059" n="0724b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0173a0401">而菩薩應生一切衆生明達之慧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173a05"/><lb ed="R059" n="0724b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0173a0501">發隱。簡是別非。無所昏蔽。曰明。趣是背非。無所滯
<lb ed="X" n="0173a06"/><lb ed="R059" n="0724b18"/>礙。曰達。菩薩應啓發衆生如是智慧。令捨迷途。登
<lb ed="X" n="0173a07"/><lb ed="R059" n="0725a01"/>覺岸。乃大士之體也。</p>
<lb ed="X" n="0173a08"/><lb ed="R059" n="0725a02"/><p xml:id="pX38p0173a0801">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173a09"/><lb ed="R059" n="0725a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0173a0901">而反更生一切衆生顚倒之心者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173a10"/><lb ed="R059" n="0725a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0173a1001">發隱。承上酤酒與人。使人顚倒。是非不辨。趣背乖
<lb ed="X" n="0173a11"/><lb ed="R059" n="0725a05"/>宜。迷惑錯亂。名顚倒也。</p>
<lb ed="X" n="0173a12"/><lb ed="R059" n="0725a06"/><p xml:id="pX38p0173a1201">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173a13"/><lb ed="R059" n="0725a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0173a1301">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173a14"/><lb ed="R059" n="0725a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0173a1401">發隱。問。飮酒犯輕。酤酒未必飮。云何犯重。答。繇酤
<lb ed="X" n="0173a15"/><lb ed="R059" n="0725a09"/>乃有飮。飮之害有限。酤之禍無窮。故儀狄造酒。禹
<lb ed="X" n="0173a16"/><lb ed="R059" n="0725a10"/>輒疏焉。菩薩犯之。安得不招棄罪。</p><p xml:id="pX38p0173a1614" cb:place="inline">●按此戒。菩薩
<lb ed="X" n="0173a17"/><lb ed="R059" n="0725a11"/>心地法門戒心中慧心達心所出也。</p>
<lb ed="X" n="0173a18"/><lb ed="R059" n="0725a12"/><p xml:id="pX38p0173a1801">●第六說四衆過戒<note place="inline">二</note>　初擧略。二入文。</p>
<lb ed="X" n="0173a19"/><lb ed="R059" n="0725a13"/><p xml:id="pX38p0173a1901">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0173a20"/><lb ed="R059" n="0725a14"/><p xml:id="pX38p0173a2001">說。是談道之名。衆。謂同法四衆。過者。七逆十重也。
<lb ed="X" n="0173a21"/><lb ed="R059" n="0725a15"/>一以抑沒前人。損正法。故得罪也。此戒七衆同犯
<lb ed="X" n="0173a22"/><lb ed="R059" n="0725a16"/>大小乘俱制。大士掩惡揚善爲心。故罪重也。上者
<lb ed="X" n="0173a23"/><lb ed="R059" n="0725a17"/>第二篇。中者第三篇。下者第七聚。聲聞法如此。與
<lb ed="X" n="0173a24"/><lb ed="R059" n="0725a18"/>菩薩有異也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0173b" n="0173b"/>
<lb ed="X" n="0173b01"/><lb ed="R059" n="0725b01"/><p xml:id="pX38p0173b0101">發隱。聲聞分罪輕重。菩薩咸重者。以大士慈物爲
<lb ed="X" n="0173b02"/><lb ed="R059" n="0725b02"/>心。但有所說。皆傷慈也。有譽不有毀。過仁不過義。
<lb ed="X" n="0173b03"/><lb ed="R059" n="0725b03"/>正猶是也。</p>
<lb ed="X" n="0173b04"/><lb ed="R059" n="0725b04"/><p xml:id="pX38p0173b0401">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0173b05"/><lb ed="R059" n="0725b05"/><p xml:id="pX38p0173b0501">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173b06"/><lb ed="R059" n="0725b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0173b0601">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173b07"/><lb ed="R059" n="0725b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0173b0701">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0173b08"/><lb ed="R059" n="0725b08"/><p xml:id="pX38p0173b0801">○初不應<note place="inline">二</note>　初明說事。二成業相。</p>
<lb ed="X" n="0173b09"/><lb ed="R059" n="0725b09"/><p xml:id="pX38p0173b0901">○初明說事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173b10"/><lb ed="R059" n="0725b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0173b1001">口自說出家在家菩薩比丘比丘尼罪過。敎人說罪
<lb ed="X" n="0173b11"/><lb ed="R059" n="0725b11"/>過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173b12"/><lb ed="R059" n="0725b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0173b1201">發隱。此所謂同法四衆也。旣云同法。若遇有過。應
<lb ed="X" n="0173b13"/><lb ed="R059" n="0725b13"/>當三諫殷勤。密令悔改。內全僧體。外護俗聞。而乃
<lb ed="X" n="0173b14"/><lb ed="R059" n="0725b14"/>恣口發揚。貽羞佛化。豈大士之心耶。問。師於弟子
<lb ed="X" n="0173b15"/><lb ed="R059" n="0725b15"/>可說過否。答。始則善誨。義同三諫。終不率敎。擯而
<lb ed="X" n="0173b16"/><lb ed="R059" n="0725b16"/>絕之。幸勿泥此。姑息含容。養成巨惡。不敎悔罪戒
<lb ed="X" n="0173b17"/><lb ed="R059" n="0725b17"/>中當廣明也。</p>
<lb ed="X" n="0173b18"/><lb ed="R059" n="0725b18"/><p xml:id="pX38p0173b1801">○二成業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173b19"/><lb ed="R059" n="0726a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0173b1901">罪過因。罪過緣。罪過法。罪過業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0173b20"/><lb ed="R059" n="0726a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0173b2001">此戒備六緣成重。一是衆生。二衆生想。三有說罪
<lb ed="X" n="0173b21"/><lb ed="R059" n="0726a03"/>心。四所說罪。五所向人說。六前人領解。一是衆生
<lb ed="X" n="0173b22"/><lb ed="R059" n="0726a04"/>者。上中二境。取有菩薩戒者。方重。以妨彼上業故。
<lb ed="X" n="0173b23"/><lb ed="R059" n="0726a05"/>無菩薩戒。止有聲聞戒。及下境有戒無戒。悉犯輕
<lb ed="X" n="0173b24"/><lb ed="R059" n="0726a06"/>垢。此戒兼制。以妨業緣。文云在家菩薩。卽是淸信
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0173c" n="0173c"/>
<lb ed="X" n="0173c01"/><lb ed="R059" n="0726a07"/>士女。出家菩薩。是十戒具戒。又言比丘比丘尼。一
<lb ed="X" n="0173c02"/><lb ed="R059" n="0726a08"/>云猶是出家菩薩具戒者耳。亦云是聲聞僧尼。若
<lb ed="X" n="0173c03"/><lb ed="R059" n="0726a09"/>說此人重過亦犯重。此是行法勝者。亦損深法故。
<lb ed="X" n="0173c04"/><lb ed="R059" n="0726a10"/>二衆生想。有當有疑有僻大意同前。三說過者有
<lb ed="X" n="0173c05"/><lb ed="R059" n="0726a11"/>兩。一陷沒心。欲令前人失名利等。二謂治罸心。欲
<lb ed="X" n="0173c06"/><lb ed="R059" n="0726a12"/>令前人被繫縛等。此二心皆是業主。必犯此戒。若
<lb ed="X" n="0173c07"/><lb ed="R059" n="0726a13"/>獎勸心說。及被差說罪。皆不犯。四所說過。謂七逆
<lb ed="X" n="0173c08"/><lb ed="R059" n="0726a14"/>十重。稱犯者名字。在此戒正制。若謂治罰心在第
<lb ed="X" n="0173c09"/><lb ed="R059" n="0726a15"/>四十八破法戒制。若說出佛身血。破僧。依律部。本
<lb ed="X" n="0173c10"/><lb ed="R059" n="0726a16"/>制向僧說是謗僧。如出血等事希。故輕。此正制向
<lb ed="X" n="0173c11"/><lb ed="R059" n="0726a17"/>無戒者說。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173001" n="0173001"/>應得罪。若重罪作重<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173002" n="0173002"/>罪名說。是事當義。
<lb ed="X" n="0173c12"/><lb ed="R059" n="0726a18"/>作輕名說。是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173003" n="0173003"/>論則失當義。但令心重事重。悉同犯
<lb ed="X" n="0173c13"/><lb ed="R059" n="0726b01"/>重。此是名僻。若事僻者。實輕謂重則犯重。實重謂
<lb ed="X" n="0173c14"/><lb ed="R059" n="0726b02"/>輕則罪輕。以其心謂輕重故。若作書遣使。一云同
<lb ed="X" n="0173c15"/><lb ed="R059" n="0726b03"/>重。二云罪輕。然犯七逆十重。前人失戒。失戒後說
<lb ed="X" n="0173c16"/><lb ed="R059" n="0726b04"/>但犯輕垢。五向人說。謂上中二境無菩薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173004" n="0173004"/>戒。向說
<lb ed="X" n="0173c17"/><lb ed="R059" n="0726b05"/>犯重。損法深故。爲下境悉輕。毀損不過深。文云。菩
<lb ed="X" n="0173c18"/><lb ed="R059" n="0726b06"/>薩聞外道二乘說佛法過。應慈悲敎化。而反自說
<lb ed="X" n="0173c19"/><lb ed="R059" n="0726b07"/>卽是向彼人說。損辱爲甚。六前人信解<anchor xml:id="nkr_note_add_0173c1901" n="0173c1901"/><anchor xml:id="beg0173c1901" n="0173c1901"/>己<anchor xml:id="end0173c1901"/>所說。口
<lb ed="X" n="0173c20"/><lb ed="R059" n="0726b08"/>業事遂。據此時結罪。結罪多少。一云隨人。二云隨
<lb ed="X" n="0173c21"/><lb ed="R059" n="0726b09"/>口<anchor xml:id="nkr_note_orig_0173005" n="0173005"/>業。</p>
<lb ed="X" n="0173c22"/><lb ed="R059" n="0726b10"/><p xml:id="pX38p0173c2201">發隱。妨業緣者。聲聞及下境說其過。亦妨彼道業
<lb ed="X" n="0173c23"/><lb ed="R059" n="0726b11"/>因緣也。在家出家者。五戒十戒具戒菩薩也。比丘
<lb ed="X" n="0173c24"/><lb ed="R059" n="0726b12"/>比丘尼有二。或出家菩薩。則說其過犯重。或聲聞
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0174a" n="0174a"/>
<lb ed="X" n="0174a01"/><lb ed="R059" n="0726b13"/>僧尼亦犯重者。以行法勝。損彼勝法故。陷沒治罰。
<lb ed="X" n="0174a02"/><lb ed="R059" n="0726b14"/>俱出惡心。是以犯重。獎勸說者。匡救爲懷。溫言化
<lb ed="X" n="0174a03"/><lb ed="R059" n="0726b15"/>導。出慈心故。被差說者。僧法所遣。敎使責問。出公
<lb ed="X" n="0174a04"/><lb ed="R059" n="0726b16"/>心故。是以不犯。然治罰心在破法戒輕制者何。良
<lb ed="X" n="0174a05"/><lb ed="R059" n="0726b17"/>繇此戒以稱名說七逆等成重。今出血破僧旣不
<lb ed="X" n="0174a06"/><lb ed="R059" n="0726b18"/>恒有。況向僧說。不向異衆。故輕耳。又說罪兩僻。一
<lb ed="X" n="0174a07"/><lb ed="R059" n="0727a01"/>名僻者。重罪說重名非僻。重罪說輕名爲僻。然必
<lb ed="X" n="0174a08"/><lb ed="R059" n="0727a02"/>以陷沒治罰而說重者。心事俱重則重也。二事僻
<lb ed="X" n="0174a09"/><lb ed="R059" n="0727a03"/>者。輕罪說重。心重故重。重罪說輕。心輕故輕也。所
<lb ed="X" n="0174a10"/><lb ed="R059" n="0727a04"/>向人與所說人反對成罪。上中境無菩薩戒者重。
<lb ed="X" n="0174a11"/><lb ed="R059" n="0727a05"/>有戒及下境皆輕也。或言僻。是前當疑僻義。而此
<lb ed="X" n="0174a12"/><lb ed="R059" n="0727a06"/>屬第四所說過。彼是第二衆生想。故不用。</p>
<lb ed="X" n="0174a13"/><lb ed="R059" n="0727a07"/><p xml:id="pX38p0174a1301">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a14"/><lb ed="R059" n="0727a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0174a1401">而菩薩聞外道惡人。及二乘惡人。說佛法中非法非
<lb ed="X" n="0174a15"/><lb ed="R059" n="0727a09"/>律。常生慈心。敎化是惡人輩令生大乘善信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a16"/><lb ed="R059" n="0727a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0174a1601">發隱。二乘何以稱惡。以大對小。亦得名惡。以其不
<lb ed="X" n="0174a17"/><lb ed="R059" n="0727a11"/>發大心。缺於慈悲故也。</p>
<lb ed="X" n="0174a18"/><lb ed="R059" n="0727a12"/><p xml:id="pX38p0174a1801">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a19"/><lb ed="R059" n="0727a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0174a1901">而菩薩反更自說佛法中罪過者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a20"/><lb ed="R059" n="0727a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0174a2001">發隱。尙敎化他人莫說。而反自說。慈心安在乎。信
<lb ed="X" n="0174a21"/><lb ed="R059" n="0727a15"/>心安在乎。</p>
<lb ed="X" n="0174a22"/><lb ed="R059" n="0727a16"/><p xml:id="pX38p0174a2201">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a23"/><lb ed="R059" n="0727a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0174a2301">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174a24"/><lb ed="R059" n="0727a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0174a2401">發隱。問。菩薩說外道之過。不令惑衆。犯重否歟。答
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0174b" n="0174b"/>
<lb ed="X" n="0174b01"/><lb ed="R059" n="0727b01"/>經言佛法中。則揀非佛法矣。此之說過。正大士摧
<lb ed="X" n="0174b02"/><lb ed="R059" n="0727b02"/>邪顯正之大權也。焉得犯。問。菩薩說惡比丘之過
<lb ed="X" n="0174b03"/><lb ed="R059" n="0727b03"/>不令衆效其所爲。犯重否歟。答。疏開獎勸被差。則
<lb ed="X" n="0174b04"/><lb ed="R059" n="0727b04"/>惟除惡心私心耳。此之說過。正大士勸善懲惡之
<lb ed="X" n="0174b05"/><lb ed="R059" n="0727b05"/>大機也。焉得犯。問。菩薩而作言官。說百寮之過。不
<lb ed="X" n="0174b06"/><lb ed="R059" n="0727b06"/>令天下受其害。犯重否歟。答。經擧四衆。則揀非四
<lb ed="X" n="0174b07"/><lb ed="R059" n="0727b07"/>衆矣。此之說過。正大士忠君報國之大義也。焉得
<lb ed="X" n="0174b08"/><lb ed="R059" n="0727b08"/>犯。</p><p xml:id="pX38p0174b0802" cb:place="inline">●按此戒。菩薩心地法門戒心中慈心信心護
<lb ed="X" n="0174b09"/><lb ed="R059" n="0727b09"/>心好說心所出也。</p>
<lb ed="X" n="0174b10"/><lb ed="R059" n="0727b10"/><p xml:id="pX38p0174b1001">●第七自讚毀他戒<note place="inline">二</note>　初擧略。二入文。</p>
<lb ed="X" n="0174b11"/><lb ed="R059" n="0727b11"/><p xml:id="pX38p0174b1101">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0174b12"/><lb ed="R059" n="0727b12"/><p xml:id="pX38p0174b1201">自讚者。自稱<anchor xml:id="nkr_note_add_0174b1201" n="0174b1201"/><anchor xml:id="beg0174b1201" n="0174b1201"/>己<anchor xml:id="end0174b1201"/>功德。毀他者。譏他過惡。備二事故
<lb ed="X" n="0174b13"/><lb ed="R059" n="0727b13"/>重。菩薩與直於他。引由向<anchor xml:id="nkr_note_add_0174b1301" n="0174b1301"/><anchor xml:id="beg0174b1301" n="0174b1301"/>己<anchor xml:id="end0174b1301"/>。何容譽我毀他。故得
<lb ed="X" n="0174b14"/><lb ed="R059" n="0727b14"/>罪。七衆同犯。大小乘俱制。但菩薩利安爲本。故讚
<lb ed="X" n="0174b15"/><lb ed="R059" n="0727b15"/>毀罪重。聲聞不兼物。毀他犯第三篇。自讚犯第七
<lb ed="X" n="0174b16"/><lb ed="R059" n="0727b16"/>聚。</p>
<lb ed="X" n="0174b17"/><lb ed="R059" n="0727b17"/><p xml:id="pX38p0174b1701">發隱。備二事者。明單自讚單毀他者不犯重也。聲
<lb ed="X" n="0174b18"/><lb ed="R059" n="0727b18"/>聞讚毀分屬三七。所以輕者。本不兼物故也。</p>
<lb ed="X" n="0174b19"/><lb ed="R059" n="0728a01"/><p xml:id="pX38p0174b1901">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0174b20"/><lb ed="R059" n="0728a02"/><p xml:id="pX38p0174b2001">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174b21"/><lb ed="R059" n="0728a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0174b2101">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174b22"/><lb ed="R059" n="0728a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0174b2201">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0174b23"/><lb ed="R059" n="0728a05"/><p xml:id="pX38p0174b2301">○初不應<note place="inline">二</note>　初明讚毀。二成業相。</p>
<lb ed="X" n="0174b24"/><lb ed="R059" n="0728a06"/><p xml:id="pX38p0174b2401">○初明讚毀。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0174c" n="0174c"/>
<lb ed="X" n="0174c01"/><lb ed="R059" n="0728a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0174c0101">自讚毀他。亦敎人自讚毀他。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174c02"/><lb ed="R059" n="0728a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0174c0201">發隱。敎人亦二。一者敎人讚我毀他。　者敎人自
<lb ed="X" n="0174c03"/><lb ed="R059" n="0728a09"/>讚彼身毀他人也。</p>
<lb ed="X" n="0174c04"/><lb ed="R059" n="0728a10"/><p xml:id="pX38p0174c0401">○二成業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174c05"/><lb ed="R059" n="0728a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0174c0501">毀他因。毀他緣。毀他法。毀他業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0174c06"/><lb ed="R059" n="0728a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0174c0601">此戒。備五緣成重。一是衆生。二衆生想。三讚毀心。
<lb ed="X" n="0174c07"/><lb ed="R059" n="0728a13"/>四說讚毀具。五前人領解。一是衆生者。一云毀上
<lb ed="X" n="0174c08"/><lb ed="R059" n="0728a14"/>中二境犯重。毀下犯輕。二云上中二境有菩薩戒
<lb ed="X" n="0174c09"/><lb ed="R059" n="0728a15"/>者方重。惱彼妨深故。若無戒。及下境有戒。悉輕。惱
<lb ed="X" n="0174c10"/><lb ed="R059" n="0728a16"/>妨淺故。二衆生想。有當有疑有僻大意同上。三讚
<lb ed="X" n="0174c11"/><lb ed="R059" n="0728a17"/>毀心。謂揚我抑他。欲令彼惱。若折伏非犯。自讚毀
<lb ed="X" n="0174c12"/><lb ed="R059" n="0728a18"/>心正是業主。敎他兩解。一云同重。二云罪輕。四說
<lb ed="X" n="0174c13"/><lb ed="R059" n="0728b01"/>讚毀具者。此經漫云他人受毀辱。依律部有八事
<lb ed="X" n="0174c14"/><lb ed="R059" n="0728b02"/>云云。五前人領解者。彼人解讚毀之言。隨語語結
<lb ed="X" n="0174c15"/><lb ed="R059" n="0728b03"/>重。增上犯<anchor xml:id="nkr_note_add_0174c1501" n="0174c1501"/><anchor xml:id="beg0174c1501" n="0174c1501"/>已<anchor xml:id="end0174c1501"/>失戒後但性罪。前戒制向他說彼過。
<lb ed="X" n="0174c16"/><lb ed="R059" n="0728b04"/>止八事中犯事。以向無戒人故重。</p>
<lb ed="X" n="0174c17"/><lb ed="R059" n="0728b05"/><p xml:id="pX38p0174c1701">發隱。讚毀心。謂有心揚我抑彼。故犯。折伏非犯者
<lb ed="X" n="0174c18"/><lb ed="R059" n="0728b06"/>憫彼過咎。示威折伏。欲令悔改故。雖自讚毀他不
<lb ed="X" n="0174c19"/><lb ed="R059" n="0728b07"/>犯。八事者。僧祇止開七事。一毀他種姓。二毀他業。
<lb ed="X" n="0174c20"/><lb ed="R059" n="0728b08"/>三毀他相貌。乃至七毀他結使。以皆令彼人慚羞。
<lb ed="X" n="0174c21"/><lb ed="R059" n="0728b09"/>故名毀辱。又闡陀異語惱他有八事。亦其類也。向
<lb ed="X" n="0174c22"/><lb ed="R059" n="0728b10"/>他說彼過。制在八事中。非兼讚毀。似可從輕。而前
<lb ed="X" n="0174c23"/><lb ed="R059" n="0728b11"/>戒制重。以向無戒故。</p>
<lb ed="X" n="0174c24"/><lb ed="R059" n="0728b12"/><p xml:id="pX38p0174c2401">○二明應。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0175a" n="0175a"/>
<lb ed="X" n="0175a01"/><lb ed="R059" n="0728b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0175a0101">而菩薩應代一切衆生受加毀辱。惡事向自<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a0101" n="0175a0101"/><anchor xml:id="beg0175a0101" n="0175a0101"/>己<anchor xml:id="end0175a0101"/>。好事
<lb ed="X" n="0175a02"/><lb ed="R059" n="0728b14"/>與他人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a03"/><lb ed="R059" n="0728b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0175a0301">發隱。代受衆生毀辱。意含不奪受衆生讚譽也。惡
<lb ed="X" n="0175a04"/><lb ed="R059" n="0728b16"/>事向<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a0401" n="0175a0401"/><anchor xml:id="beg0175a0401" n="0175a0401"/>己<anchor xml:id="end0175a0401"/>者。明不毀他而反自毀也。好事與人者。明
<lb ed="X" n="0175a05"/><lb ed="R059" n="0728b17"/>不自讚而反讚人也。善則稱君。過則稱<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a0501" n="0175a0501"/><anchor xml:id="beg0175a0501" n="0175a0501"/>己<anchor xml:id="end0175a0501"/>。正此義
<lb ed="X" n="0175a06"/><lb ed="R059" n="0728b18"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0175a07"/><lb ed="R059" n="0729a01"/><p xml:id="pX38p0175a0701">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a08"/><lb ed="R059" n="0729a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0175a0801">若自揚<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a0801" n="0175a0801"/><anchor xml:id="beg0175a0801" n="0175a0801"/>己<anchor xml:id="end0175a0801"/>德。隱他人好事。令他人受毀者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a09"/><lb ed="R059" n="0729a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0175a0901">發隱。菩薩善戒經云。若菩薩爲人所讚。言是十住
<lb ed="X" n="0175a10"/><lb ed="R059" n="0729a04"/>若阿羅漢等。默然受者得罪。據此。則受人讚亦不
<lb ed="X" n="0175a11"/><lb ed="R059" n="0729a05"/>可。何況自讚而兼毀他耶。</p>
<lb ed="X" n="0175a12"/><lb ed="R059" n="0729a06"/><p xml:id="pX38p0175a1201">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a13"/><lb ed="R059" n="0729a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0175a1301">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175a14"/><lb ed="R059" n="0729a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0175a1401">發隱。問世尊謂天上天下惟我獨尊。而彈<g ref="#CB08059">㡿</g>二乘。
<lb ed="X" n="0175a15"/><lb ed="R059" n="0729a09"/>排斥外道。不幾於自讚毀他否耶。答。讚毀者。謂其
<lb ed="X" n="0175a16"/><lb ed="R059" n="0729a10"/>以我人勝負爲懷。惟知利<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a1601" n="0175a1601"/><anchor xml:id="beg0175a1601" n="0175a1601"/>己<anchor xml:id="end0175a1601"/>。不念損人耳。今世尊
<lb ed="X" n="0175a17"/><lb ed="R059" n="0729a11"/>任<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a1701" n="0175a1701"/><anchor xml:id="beg0175a1701" n="0175a1701"/>己<anchor xml:id="end0175a1701"/>是佛。欲衆生成佛也。斥他是邪。恐衆生入邪
<lb ed="X" n="0175a18"/><lb ed="R059" n="0729a12"/>也。全體大悲。何名讚毀。使其執卑<anchor xml:id="nkr_note_add_0175a1801" n="0175a1801"/><anchor xml:id="beg0175a1801" n="0175a1801"/>己<anchor xml:id="end0175a1801"/>尊人之小節。
<lb ed="X" n="0175a19"/><lb ed="R059" n="0729a13"/>則衆生莫知從違。萬古如長夜矣。所得者少。所失
<lb ed="X" n="0175a20"/><lb ed="R059" n="0729a14"/>者多。豈大士之體乎。</p><p xml:id="pX38p0175a2009" cb:place="inline">●按此戒。菩薩心地法門戒
<lb ed="X" n="0175a21"/><lb ed="R059" n="0729a15"/>心中護心喜心好說心所出也。</p>
<lb ed="X" n="0175a22"/><lb ed="R059" n="0729a16"/><p xml:id="pX38p0175a2201">●第八慳惜加毀戒<note place="inline">二</note>　初擧略二。入文。</p>
<lb ed="X" n="0175a23"/><lb ed="R059" n="0729a17"/><p xml:id="pX38p0175a2301">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0175a24"/><lb ed="R059" n="0729a18"/><p xml:id="pX38p0175a2401">慳惜。是愛悋之名加毀。是身口加辱前人。求財請
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0175b" n="0175b"/>
<lb ed="X" n="0175b01"/><lb ed="R059" n="0729b01"/>法。慳悋不與。復加毀辱。頓乖化道。故得罪。此戒七
<lb ed="X" n="0175b02"/><lb ed="R059" n="0729b02"/>衆同犯。大小不全共。菩薩不揀親疏。求者皆施。不
<lb ed="X" n="0175b03"/><lb ed="R059" n="0729b03"/>與加辱皆犯。以本誓兼物故。聲聞惟弟子不敎法
<lb ed="X" n="0175b04"/><lb ed="R059" n="0729b04"/>犯第七聚。不與財不制。尼家二歲內不與財法犯
<lb ed="X" n="0175b05"/><lb ed="R059" n="0729b05"/>第三篇。二歲外不與犯第七聚。加毀隨事各結。不
<lb ed="X" n="0175b06"/><lb ed="R059" n="0729b06"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0175001" n="0175001"/>合爲重。</p>
<lb ed="X" n="0175b07"/><lb ed="R059" n="0729b07"/><p xml:id="pX38p0175b0701">發隱。二歲內者。出家未及二年也。二歲外者出家
<lb ed="X" n="0175b08"/><lb ed="R059" n="0729b08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0175b0801" n="0175b0801"/><anchor xml:id="beg0175b0801" n="0175b0801"/>已<anchor xml:id="end0175b0801"/>及二年也。蓋以初始出家。未能自立。全仰賴師。
<lb ed="X" n="0175b09"/><lb ed="R059" n="0729b09"/>財法宜急。出家二歲。稍能自立。與或可緩。亦無害
<lb ed="X" n="0175b10"/><lb ed="R059" n="0729b10"/>也。聲聞不與財不制。尼雙制者。以女乞財法兩俱
<lb ed="X" n="0175b11"/><lb ed="R059" n="0729b11"/>不易故。慳毀二事不相合成重者。言各結罪。不同
<lb ed="X" n="0175b12"/><lb ed="R059" n="0729b12"/>讚毀例也。</p>
<lb ed="X" n="0175b13"/><lb ed="R059" n="0729b13"/><p xml:id="pX38p0175b1301">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0175b14"/><lb ed="R059" n="0729b14"/><p xml:id="pX38p0175b1401">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b15"/><lb ed="R059" n="0729b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0175b1501">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b16"/><lb ed="R059" n="0729b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0175b1601">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0175b17"/><lb ed="R059" n="0729b17"/><p xml:id="pX38p0175b1701">○初不應<note place="inline">二</note>　初明慳悋。二成業相。</p>
<lb ed="X" n="0175b18"/><lb ed="R059" n="0729b18"/><p xml:id="pX38p0175b1801">○初明慳悋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b19"/><lb ed="R059" n="0730a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0175b1901">自慳。敎人慳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b20"/><lb ed="R059" n="0730a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0175b2001">發隱。敎人慳者。或敎令慳祕財法勿施。或復敎令
<lb ed="X" n="0175b21"/><lb ed="R059" n="0730a03"/>加毀也。</p>
<lb ed="X" n="0175b22"/><lb ed="R059" n="0730a04"/><p xml:id="pX38p0175b2201">○二成業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b23"/><lb ed="R059" n="0730a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0175b2301">慳因。慳緣。慳法。慳業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175b24"/><lb ed="R059" n="0730a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0175b2401">此戒備五緣成重。一是衆生。二衆生想。三慳毀心。
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0175c" n="0175c"/>
<lb ed="X" n="0175c01"/><lb ed="R059" n="0730a07"/>四示慳相。五前人領解。一是衆生者。謂上中二境
<lb ed="X" n="0175c02"/><lb ed="R059" n="0730a08"/>犯重。下境輕。二衆生想如前。三慳毀心。謂惡瞋悋
<lb ed="X" n="0175c03"/><lb ed="R059" n="0730a09"/>惜財法。而加打罵。是犯。若彼不宜聞法得財。宜見
<lb ed="X" n="0175c04"/><lb ed="R059" n="0730a10"/>訶辱。皆不犯。自慳自毀。正是業主。犯輕垢。以前人
<lb ed="X" n="0175c05"/><lb ed="R059" n="0730a11"/>敎不犯<anchor xml:id="nkr_note_orig_0175002" n="0175002"/>我故。四示慳相者。或隱避不與財法。或言
<lb ed="X" n="0175c06"/><lb ed="R059" n="0730a12"/>都無。或手杖驅斥。或惡言加罵等。皆名示相。或自
<lb ed="X" n="0175c07"/><lb ed="R059" n="0730a13"/>身示作。或使人打罵。皆重。若彼遣使求財請法。對
<lb ed="X" n="0175c08"/><lb ed="R059" n="0730a14"/>使人慳惜。或惡言呵罵。皆應不重。旣非對面。損惱
<lb ed="X" n="0175c09"/><lb ed="R059" n="0730a15"/>彼輕故。決定毗尼經云。在家菩薩應行二施。一財
<lb ed="X" n="0175c10"/><lb ed="R059" n="0730a16"/>二法。出家菩薩行四施。一紙。二墨。三筆。四法。得忍
<lb ed="X" n="0175c11"/><lb ed="R059" n="0730a17"/>菩薩行三施。一王位。二妻子。三頭目皮骨。當知凡
<lb ed="X" n="0175c12"/><lb ed="R059" n="0730a18"/>夫菩薩隨宜惠施。都杜絕故犯也。五前人領解。知
<lb ed="X" n="0175c13"/><lb ed="R059" n="0730b01"/>悋惜之相。領納打罵之言。隨事隨語結重。此戒亦
<lb ed="X" n="0175c14"/><lb ed="R059" n="0730b02"/>一例結重也。</p>
<lb ed="X" n="0175c15"/><lb ed="R059" n="0730b03"/><p xml:id="pX38p0175c1501">發隱。不宜聞法者。或根劣非器。或聞反生謗之類
<lb ed="X" n="0175c16"/><lb ed="R059" n="0730b04"/>是也。不宜得財者。或用財造惡。或因財得禍之類
<lb ed="X" n="0175c17"/><lb ed="R059" n="0730b05"/>是也。宜見訶辱者。或頑愚因懲治而改悔。或豪傑
<lb ed="X" n="0175c18"/><lb ed="R059" n="0730b06"/>繇折挫而興起之類是也。如斯慳毀。正是成就彼
<lb ed="X" n="0175c19"/><lb ed="R059" n="0730b07"/>人。何犯之有。以前人敎者。言自慳毀則犯重。若犯
<lb ed="X" n="0175c20"/><lb ed="R059" n="0730b08"/>輕垢者。以前人敎使之然。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0175c2001" n="0175c2001"/><anchor xml:id="beg0175c2001" n="0175c2001"/>己<anchor xml:id="end0175c2001"/>自犯故也。一云以
<lb ed="X" n="0175c21"/><lb ed="R059" n="0730b09"/>敎前人不犯我故。</p>
<lb ed="X" n="0175c22"/><lb ed="R059" n="0730b10"/><p xml:id="pX38p0175c2201">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0175c23"/><lb ed="R059" n="0730b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0175c2301">而菩薩見一切貧窮人來乞者。隨前人所須。一切給
<lb ed="X" n="0175c24"/><lb ed="R059" n="0730b12"/>與。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0176a" n="0176a"/>
<lb ed="X" n="0176a01"/><lb ed="R059" n="0730b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176a0101">發隱。身貧乞財。施之以財。心貧乞法。施之以法。隨
<lb ed="X" n="0176a02"/><lb ed="R059" n="0730b14"/>其所須。無不滿願。故云一切給與。優婆塞戒經云。
<lb ed="X" n="0176a03"/><lb ed="R059" n="0730b15"/>見乞者多少隨宜給與。空遣還者得罪。按此。則知
<lb ed="X" n="0176a04"/><lb ed="R059" n="0730b16"/>在家尙宜布施。況出家菩薩學大悲者耶。</p>
<lb ed="X" n="0176a05"/><lb ed="R059" n="0730b17"/><p xml:id="pX38p0176a0501">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176a06"/><lb ed="R059" n="0730b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0176a0601">而菩薩以惡心瞋心。乃至不施一錢一針一草。有求
<lb ed="X" n="0176a07"/><lb ed="R059" n="0731a01"/>法者。不爲說一句一偈一微塵許法。而反更罵辱者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176a08"/><lb ed="R059" n="0731a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176a0801">發隱。反上不爲給與。反加罵辱。是慳毀雙具也。問。
<lb ed="X" n="0176a09"/><lb ed="R059" n="0731a03"/>自理未明。無法誨彼。當如之何。答。此制有而不施
<lb ed="X" n="0176a10"/><lb ed="R059" n="0731a04"/>者。如其無法。自應實對。不可誑妄說法。疑悞前人
<lb ed="X" n="0176a11"/><lb ed="R059" n="0731a05"/>反取深咎。</p>
<lb ed="X" n="0176a12"/><lb ed="R059" n="0731a06"/><p xml:id="pX38p0176a1201">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176a13"/><lb ed="R059" n="0731a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0176a1301">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176a14"/><lb ed="R059" n="0731a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176a1401">發隱。</p><p xml:id="pX38p0176a1403" cb:place="inline">●按此戒。菩薩心地法門戒心中捨心慈心
<lb ed="X" n="0176a15"/><lb ed="R059" n="0731a09"/>悲心施心益心所出也。</p>
<lb ed="X" n="0176a16"/><lb ed="R059" n="0731a10"/><p xml:id="pX38p0176a1601">●第九瞋心不受悔戒<note place="inline">二</note>　初擧略二入文。</p>
<lb ed="X" n="0176a17"/><lb ed="R059" n="0731a11"/><p xml:id="pX38p0176a1701">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0176a18"/><lb ed="R059" n="0731a12"/><p xml:id="pX38p0176a1801">不受悔謝。乖接他之道。故得罪。此戒七衆同犯。大
<lb ed="X" n="0176a19"/><lb ed="R059" n="0731a13"/>小乘不全同。菩薩本接取衆生。瞋隔犯重。聲聞自
<lb ed="X" n="0176a20"/><lb ed="R059" n="0731a14"/>利。犯第七聚。</p>
<lb ed="X" n="0176a21"/><lb ed="R059" n="0731a15"/><p xml:id="pX38p0176a2101">發隱。霜之雪之。昊天非害物也。正所以培生育之
<lb ed="X" n="0176a22"/><lb ed="R059" n="0731a16"/>原。責之治之。聖人非絕人也。正所以闢自新之路。
<lb ed="X" n="0176a23"/><lb ed="R059" n="0731a17"/>瞋心縱而不休。衆生隔而不接。豈大士之體乎。聲
<lb ed="X" n="0176a24"/><lb ed="R059" n="0731a18"/>聞本無大慈。止犯七聚。非今例也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0176b" n="0176b"/>
<lb ed="X" n="0176b01"/><lb ed="R059" n="0731b01"/><p xml:id="pX38p0176b0101">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0176b02"/><lb ed="R059" n="0731b02"/><p xml:id="pX38p0176b0201">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b03"/><lb ed="R059" n="0731b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0176b0301">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b04"/><lb ed="R059" n="0731b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176b0401">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0176b05"/><lb ed="R059" n="0731b05"/><p xml:id="pX38p0176b0501">○初不應<note place="inline">二</note>　初明瞋事。二成業相。</p>
<lb ed="X" n="0176b06"/><lb ed="R059" n="0731b06"/><p xml:id="pX38p0176b0601">○初明瞋事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b07"/><lb ed="R059" n="0731b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0176b0701">自瞋。敎人瞋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b08"/><lb ed="R059" n="0731b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176b0801">發隱。問。瞋非樂事。云何敎人能令彼聽。答。人固有
<lb ed="X" n="0176b09"/><lb ed="R059" n="0731b09"/>本性兇暴。敎以忍則不喜。敎以瞋則樂從者。秦皇
<lb ed="X" n="0176b10"/><lb ed="R059" n="0731b10"/>之賢逐客。漢主之悅智囊是也。</p>
<lb ed="X" n="0176b11"/><lb ed="R059" n="0731b11"/><p xml:id="pX38p0176b1101">○二成業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b12"/><lb ed="R059" n="0731b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0176b1201">瞋因。瞋緣。瞋法。瞋業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b13"/><lb ed="R059" n="0731b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176b1301">此戒具五緣成重。一是衆生。二衆生想。三隔瞋心。
<lb ed="X" n="0176b14"/><lb ed="R059" n="0731b14"/>四示不受相。五前人領解。一是衆生者。上中境重。
<lb ed="X" n="0176b15"/><lb ed="R059" n="0731b15"/>下境輕也。二衆生想。有當有疑有僻等同上。三隔
<lb ed="X" n="0176b16"/><lb ed="R059" n="0731b16"/>瞋心者。不欲和解犯重。知彼未堪受悔不犯。四示
<lb ed="X" n="0176b17"/><lb ed="R059" n="0731b17"/>不受相。或關閉斷隔。發口不受。五前人領解。知彼
<lb ed="X" n="0176b18"/><lb ed="R059" n="0731b18"/>不受身口加逼之苦。隨身口業多少結重。</p>
<lb ed="X" n="0176b19"/><lb ed="R059" n="0732a01"/><p xml:id="pX38p0176b1901">發隱。不欲和解者。決志不解。知未堪受者。以彼悔
<lb ed="X" n="0176b20"/><lb ed="R059" n="0732a02"/>心未切而不解也。身口加逼者。身捶打口罵詈也。</p>
<lb ed="X" n="0176b21"/><lb ed="R059" n="0732a03"/><p xml:id="pX38p0176b2101">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b22"/><lb ed="R059" n="0732a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0176b2201">而菩薩應生一切衆生善根無諍之事。常生慈悲心。
<lb ed="X" n="0176b23"/><lb ed="R059" n="0732a05"/>孝順心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176b24"/><lb ed="R059" n="0732a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176b2401">發隱。心地平等。本自無諍。此衆生善根也。當生起
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0176c" n="0176c"/>
<lb ed="X" n="0176c01"/><lb ed="R059" n="0732a07"/>衆生善根中如是美事。而乃自處瞋恚鬬諍之地
<lb ed="X" n="0176c02"/><lb ed="R059" n="0732a08"/>可乎。慈悲者。觀諸衆生如保赤子。不忍傷也。孝順
<lb ed="X" n="0176c03"/><lb ed="R059" n="0732a09"/>者。觀諸衆生如<anchor xml:id="nkr_note_add_0176c0301" n="0176c0301"/><anchor xml:id="beg0176c0301" n="0176c0301"/>己<anchor xml:id="end0176c0301"/>父母。不忍逆也。</p>
<lb ed="X" n="0176c04"/><lb ed="R059" n="0732a10"/><p xml:id="pX38p0176c0401">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176c05"/><lb ed="R059" n="0732a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0176c0501">而反更於一切衆生中。乃至於非衆生中。以惡口罵
<lb ed="X" n="0176c06"/><lb ed="R059" n="0732a12"/>辱。加以手打。及以刀杖。意猶不息。前人求悔。善言懺
<lb ed="X" n="0176c07"/><lb ed="R059" n="0732a13"/>謝。猶瞋不解者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176c08"/><lb ed="R059" n="0732a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176c0801">發隱。非衆生有二。一眞化對。謂變幻化作者是也。
<lb ed="X" n="0176c09"/><lb ed="R059" n="0732a15"/>二聖凡對。則諸佛聖人是也。</p>
<lb ed="X" n="0176c10"/><lb ed="R059" n="0732a16"/><p xml:id="pX38p0176c1001">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176c11"/><lb ed="R059" n="0732a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0176c1101">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0176c12"/><lb ed="R059" n="0732a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0176c1201">發隱。菩薩戒本云。不犯者。欲方便調伏彼故。若不
<lb ed="X" n="0176c13"/><lb ed="R059" n="0732b01"/>如法謝者。不其其謝。亦無違犯。</p><p xml:id="pX38p0176c1313" cb:place="inline">●按此戒。菩薩心
<lb ed="X" n="0176c14"/><lb ed="R059" n="0732b02"/>地法門戒心中忍心喜心慈心悲心及孝順心所
<lb ed="X" n="0176c15"/><lb ed="R059" n="0732b03"/>出也。</p>
<lb ed="X" n="0176c16"/><lb ed="R059" n="0732b04"/><p xml:id="pX38p0176c1601">●第十謗三寶戒<note place="inline">二</note>　初擧略。二入文。</p>
<lb ed="X" n="0176c17"/><lb ed="R059" n="0732b05"/><p xml:id="pX38p0176c1701">○初擧略。</p>
<lb ed="X" n="0176c18"/><lb ed="R059" n="0732b06"/><p xml:id="pX38p0176c1801">亦云謗菩薩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0176001" n="0176001"/>法。或云邪見邪說戒。謗是乖背之名。
<lb ed="X" n="0176c19"/><lb ed="R059" n="0732b07"/>絓是解不稱理。言不審實。異解說者。皆名爲謗也。
<lb ed="X" n="0176c20"/><lb ed="R059" n="0732b08"/>乖<anchor xml:id="nkr_note_add_0176c2001" n="0176c2001"/><anchor xml:id="beg0176c2001" n="0176c2001"/>己<anchor xml:id="end0176c2001"/>宗故得罪。七衆同犯。大小俱制。大士以化人
<lb ed="X" n="0176c21"/><lb ed="R059" n="0732b09"/>爲任。令邪說亂正故犯重。聲聞異此。三諫不止。犯
<lb ed="X" n="0176c22"/><lb ed="R059" n="0732b10"/>第三篇。</p>
<lb ed="X" n="0176c23"/><lb ed="R059" n="0732b11"/><p xml:id="pX38p0176c2301">發隱。絓是二字疑誤。據文勢。經中應有絓字。而今
<lb ed="X" n="0176c24"/><lb ed="R059" n="0732b12"/>無之。又絓訓止。訓懸。於義無取。或曰當作總是。理
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0177a" n="0177a"/>
<lb ed="X" n="0177a01"/><lb ed="R059" n="0732b13"/>恐然也。解不稱理者。邪僻之見。不合正理而謬說
<lb ed="X" n="0177a02"/><lb ed="R059" n="0732b14"/>也。言不審實者。疑似之事。不考眞實而妄說也。異
<lb ed="X" n="0177a03"/><lb ed="R059" n="0732b15"/>說者。外聖賢不易之定論而別爲一說也。一云妙
<lb ed="X" n="0177a04"/><lb ed="R059" n="0732b16"/>玄屢用絓字。更詳。</p>
<lb ed="X" n="0177a05"/><lb ed="R059" n="0732b17"/><p xml:id="pX38p0177a0501">○二入文<note place="inline">三</note>　初標人。二序事。三結罪。</p>
<lb ed="X" n="0177a06"/><lb ed="R059" n="0732b18"/><p xml:id="pX38p0177a0601">○初標人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a07"/><lb ed="R059" n="0733a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0177a0701">若佛子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a08"/><lb ed="R059" n="0733a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0177a0801">○二序事<note place="inline">三</note>　初不應。二明應。三結不應。</p>
<lb ed="X" n="0177a09"/><lb ed="R059" n="0733a03"/><p xml:id="pX38p0177a0901">○初不應<note place="inline">二</note>　初明謗事。二成業相。</p>
<lb ed="X" n="0177a10"/><lb ed="R059" n="0733a04"/><p xml:id="pX38p0177a1001">○初明謗事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a11"/><lb ed="R059" n="0733a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0177a1101">自謗三寶。敎人謗三寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a12"/><lb ed="R059" n="0733a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0177a1201">發隱。世有著作謗辭。傳播後代。初學淺識。隨而和
<lb ed="X" n="0177a13"/><lb ed="R059" n="0733a07"/>之。此則自謗敎他實兼備焉。取快目前。遺殃累劫
<lb ed="X" n="0177a14"/><lb ed="R059" n="0733a08"/>矣。</p>
<lb ed="X" n="0177a15"/><lb ed="R059" n="0733a09"/><p xml:id="pX38p0177a1501">○二成業相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a16"/><lb ed="R059" n="0733a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0177a1601">謗因。謗緣。謗法。謗業。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177a17"/><lb ed="R059" n="0733a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0177a1701">此戒備五緣成重。一是衆生。二衆生想。三欲說心。
<lb ed="X" n="0177a18"/><lb ed="R059" n="0733a12"/>四正吐說。五前人領解。一是衆生。謂上中二境若
<lb ed="X" n="0177a19"/><lb ed="R059" n="0733a13"/>菩薩若聲聞若外道向說犯重。二衆生想。有當有
<lb ed="X" n="0177a20"/><lb ed="R059" n="0733a14"/>疑有僻如上。三欲說心者。運意作欲向說之意。四
<lb ed="X" n="0177a21"/><lb ed="R059" n="0733a15"/>正說者。發言向他。自對他說。若令他傳說。悉重。五
<lb ed="X" n="0177a22"/><lb ed="R059" n="0733a16"/>前人領解。納受邪言。隨語語結重。若作邪說經者。
<lb ed="X" n="0177a23"/><lb ed="R059" n="0733a17"/>欲令人解。隨彼披覽發解者隨語語重。</p>
<lb ed="X" n="0177a24"/><lb ed="R059" n="0733a18"/><p xml:id="pX38p0177a2401">發隱。是衆生當有上中下境。此缺下境者。文誤脫
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0177b" n="0177b"/>
<lb ed="X" n="0177b01"/><lb ed="R059" n="0733b01"/>也。欲說心者。心欲說而口未說。未犯重也。隨語語
<lb ed="X" n="0177b02"/><lb ed="R059" n="0733b02"/>結重者。一語一重也。又言隨語者。上是自出邪言。
<lb ed="X" n="0177b03"/><lb ed="R059" n="0733b03"/>下是以邪見謬作聖經也。</p>
<lb ed="X" n="0177b04"/><lb ed="R059" n="0733b04"/><p xml:id="pX38p0177b0401">○二明應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177b05"/><lb ed="R059" n="0733b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0177b0501">而菩薩見外道及以惡人一言謗佛音聲。如三百矛
<lb ed="X" n="0177b06"/><lb ed="R059" n="0733b06"/>刺心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177b07"/><lb ed="R059" n="0733b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0177b0701">發隱。心外求法。皆名外道。非必極邪也。心捨大乘。
<lb ed="X" n="0177b08"/><lb ed="R059" n="0733b08"/>皆名惡人。非必巨慝也。</p>
<lb ed="X" n="0177b09"/><lb ed="R059" n="0733b09"/><p xml:id="pX38p0177b0901">○三結不應。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177b10"/><lb ed="R059" n="0733b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0177b1001">況口自謗。不生信心。孝順心。而反更助惡人邪見人
<lb ed="X" n="0177b11"/><lb ed="R059" n="0733b11"/>謗者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177b12"/><lb ed="R059" n="0733b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0177b1201">邪見推畫。條緖乃多。略有四種。一上邪見。二中。三
<lb ed="X" n="0177b13"/><lb ed="R059" n="0733b13"/>下。四雜。上邪見者。撥一切都無因果如闡提。中邪
<lb ed="X" n="0177b14"/><lb ed="R059" n="0733b14"/>見者。不言都無因果。但謂三寶不及外道。有兩相。
<lb ed="X" n="0177b15"/><lb ed="R059" n="0733b15"/>一法相異。謂三寶不如。此是痤陋之心。計成失戒。
<lb ed="X" n="0177b16"/><lb ed="R059" n="0733b16"/>二非法相。知三寶爲勝。口說不如。旣不翻歸。戒善
<lb ed="X" n="0177b17"/><lb ed="R059" n="0733b17"/>不失。隨所出言犯重。亦此戒所制。下品邪見不言
<lb ed="X" n="0177b18"/><lb ed="R059" n="0733b18"/>三寶不及外道。但於中棄大取小。心中謂二乘勝。
<lb ed="X" n="0177b19"/><lb ed="R059" n="0734a01"/>大乘不及。若計未成。犯輕垢。下自有背大向小此
<lb ed="X" n="0177b20"/><lb ed="R059" n="0734a02"/>戒中廣明。雜邪見有四種。一偏執。二雜信。三繫念
<lb ed="X" n="0177b21"/><lb ed="R059" n="0734a03"/>小乘。四思義僻謬。偏執有二。一執大謗小。二偏謗
<lb ed="X" n="0177b22"/><lb ed="R059" n="0734a04"/>一部。執大謗小者。計云惟有大乘。都無小乘。非佛
<lb ed="X" n="0177b23"/><lb ed="R059" n="0734a05"/>所說。此謗聲聞藏。犯輕。偏謗一部者。於方等中偏
<lb ed="X" n="0177b24"/><lb ed="R059" n="0734a06"/>言一部非佛說。若計成。犯輕垢。旣不頓違經敎。犯
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0177c" n="0177c"/>
<lb ed="X" n="0177c01"/><lb ed="R059" n="0734a07"/>輕垢。不失戒。二雜信者。謂心中不背因果及三寶
<lb ed="X" n="0177c02"/><lb ed="R059" n="0734a08"/>大乘。但言外道鬼神有威力。遂奏章解神。或勸他。
<lb ed="X" n="0177c03"/><lb ed="R059" n="0734a09"/>悉犯輕垢。三<anchor xml:id="nkr_note_orig_0177001" n="0177001"/>繫念小乘。知大乘高勝。且欲斷煩惱。
<lb ed="X" n="0177c04"/><lb ed="R059" n="0734a10"/>取小果。後更修大。此名念退。若計成。犯輕垢。四思
<lb ed="X" n="0177c05"/><lb ed="R059" n="0734a11"/>義僻謬。如卽今人義淺。三五家釋。此應非罪。是我
<lb ed="X" n="0177c06"/><lb ed="R059" n="0734a12"/>智力不及非作意強撥也。復有知義輕輒解。復有
<lb ed="X" n="0177c07"/><lb ed="R059" n="0734a13"/>知他爲是。強欲立異。皆邪畫之流。所犯輕垢。</p>
<lb ed="X" n="0177c08"/><lb ed="R059" n="0734a14"/><p xml:id="pX38p0177c0801">發隱承上不忍耳聞。況口自謗。不敢自謗。況助人
<lb ed="X" n="0177c09"/><lb ed="R059" n="0734a15"/>謗。故得罪也。不翻歸者。心猶知勝。未是翻正歸邪。
<lb ed="X" n="0177c10"/><lb ed="R059" n="0734a16"/>故不失戒。謗聲聞乘犯輕垢者。以計非佛說故。夫
<lb ed="X" n="0177c11"/><lb ed="R059" n="0734a17"/>三世諸佛。皆說三乘。人天福田。咸資四果。安可謗
<lb ed="X" n="0177c12"/><lb ed="R059" n="0734a18"/>耶。新學小生特宜謹此。毋逞淺解。自取愆尤。或復
<lb ed="X" n="0177c13"/><lb ed="R059" n="0734b01"/>蔑棄具戒謂不須受。亦謗類也。奏章解神者。今有
<lb ed="X" n="0177c14"/><lb ed="R059" n="0734b02"/>身爲釋子。而效彼黃冠。符牒表章。奏解鬼神也。三
<lb ed="X" n="0177c15"/><lb ed="R059" n="0734b03"/>五家釋者。言智力淺。非敢擅<anchor xml:id="nkr_note_add_0177c1501" n="0177c1501"/><anchor xml:id="beg0177c1501" n="0177c1501"/>己<anchor xml:id="end0177c1501"/>撥置。故無罪。知義
<lb ed="X" n="0177c16"/><lb ed="R059" n="0734b04"/>輕輒解者。任<anchor xml:id="nkr_note_add_0177c1601" n="0177c1601"/><anchor xml:id="beg0177c1601" n="0177c1601"/>己<anchor xml:id="end0177c1601"/>輕淺。臆度差謬。忽略罪也。知他爲
<lb ed="X" n="0177c17"/><lb ed="R059" n="0734b05"/>是者。他說本是。曲爲排斥。欲彰<anchor xml:id="nkr_note_add_0177c1701" n="0177c1701"/><anchor xml:id="beg0177c1701" n="0177c1701"/>己<anchor xml:id="end0177c1701"/>勝。憍慢罪也。畫
<lb ed="X" n="0177c18"/><lb ed="R059" n="0734b06"/>者思惟籌畫不正之畫名邪畫也。</p>
<lb ed="X" n="0177c19"/><lb ed="R059" n="0734b07"/><p xml:id="pX38p0177c1901">○三結罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177c20"/><lb ed="R059" n="0734b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0177c2001">是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0177c21"/><lb ed="R059" n="0734b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0177c2101">發隱。紹隆三寶。菩薩法也。今反謗焉寧不犯重。</p><p xml:id="pX38p0177c2119" cb:place="inline">●
<lb ed="X" n="0177c22"/><lb ed="R059" n="0734b10"/>按此戒。菩薩心地法門戒心中護心信心念心及
<lb ed="X" n="0177c23"/><lb ed="R059" n="0734b11"/>孝順心所出也。</p>
<lb ed="X" n="0177c24"/><lb ed="R059" n="0734b12"/><p xml:id="pX38p0177c2401">○三總結<note place="inline">三</note>　初擧所持法。二誡勸犯持。三總指
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0178a" n="0178a"/>
<lb ed="X" n="0178a01"/><lb ed="R059" n="0734b13"/>後說。</p>
<lb ed="X" n="0178a02"/><lb ed="R059" n="0734b14"/><p xml:id="pX38p0178a0201">○初擧所持法<note place="inline">二</note>　初擧人。二擧法。</p>
<lb ed="X" n="0178a03"/><lb ed="R059" n="0734b15"/><p xml:id="pX38p0178a0301">○初擧人。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a04"/><lb ed="R059" n="0734b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0178a0401">善學諸仁者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a05"/><lb ed="R059" n="0734b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0178a0501">善學諸仁者。是歎美之辭。</p>
<lb ed="X" n="0178a06"/><lb ed="R059" n="0734b18"/><p xml:id="pX38p0178a0601">發隱。一本作諸人者非是。蓋人泛而仁切。仁者慈
<lb ed="X" n="0178a07"/><lb ed="R059" n="0735a01"/>悲孝順。利濟爲懷。正善學戒者之稱也。猶世言厚
<lb ed="X" n="0178a08"/><lb ed="R059" n="0735a02"/>德之士也。</p>
<lb ed="X" n="0178a09"/><lb ed="R059" n="0735a03"/><p xml:id="pX38p0178a0901">○二擧法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a10"/><lb ed="R059" n="0735a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0178a1001">是菩薩十波羅提木叉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a11"/><lb ed="R059" n="0735a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0178a1101">此言保解脫。解脫是果。戒是因。因中說果也。</p>
<lb ed="X" n="0178a12"/><lb ed="R059" n="0735a06"/><p xml:id="pX38p0178a1201">發隱。今方學戒。未能解脫。後必解脫。是當因說果
<lb ed="X" n="0178a13"/><lb ed="R059" n="0735a07"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0178a14"/><lb ed="R059" n="0735a08"/><p xml:id="pX38p0178a1401">○二誡勸犯持<note place="inline">二</note>　初總勸學持。二別擧得失。</p>
<lb ed="X" n="0178a15"/><lb ed="R059" n="0735a09"/><p xml:id="pX38p0178a1501">○初總勸學持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a16"/><lb ed="R059" n="0735a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0178a1601">應當學。於中不應一一犯如微塵許。何況具足犯十
<lb ed="X" n="0178a17"/><lb ed="R059" n="0735a11"/>戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a18"/><lb ed="R059" n="0735a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0178a1801">發隱。極言十重之不可犯也。</p>
<lb ed="X" n="0178a19"/><lb ed="R059" n="0735a13"/><p xml:id="pX38p0178a1901">○二別擧得失<note place="inline">二</note>　初擧得失。二勸學持。</p>
<lb ed="X" n="0178a20"/><lb ed="R059" n="0735a14"/><p xml:id="pX38p0178a2001">○初擧得失。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178a21"/><lb ed="R059" n="0735a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0178a2101">若有犯者。不得現身發菩提心。亦失國王位。轉輪王
<lb ed="X" n="0178a22"/><lb ed="R059" n="0735a16"/>位。亦失比丘比丘尼位。亦失十發趣。十長養。十金剛
<lb ed="X" n="0178a23"/><lb ed="R059" n="0735a17"/>十地。佛性常住妙果。一切皆失。墮三惡道中二劫三
<lb ed="X" n="0178a24"/><lb ed="R059" n="0735a18"/>劫。不聞父母三寶名字。以是不應一一犯。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0178b" n="0178b"/>
<lb ed="X" n="0178b01"/><lb ed="R059" n="0735b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0178b0101">發隱。持戒如平地。佛果如妙種。菩提心如芽。心地
<lb ed="X" n="0178b02"/><lb ed="R059" n="0735b02"/>戒虧。雖育佛種。不生芽矣。現身者言。他生未可知。
<lb ed="X" n="0178b03"/><lb ed="R059" n="0735b03"/>此生必不發也。國王轉輪王者。世間尊貴亦繇戒
<lb ed="X" n="0178b04"/><lb ed="R059" n="0735b04"/>得也。心地端嚴。本尊貴故。比丘比丘尼者。出世間
<lb ed="X" n="0178b05"/><lb ed="R059" n="0735b05"/>高尙亦繇戒得也。心地淸淨。本高尙故。發趣長養
<lb ed="X" n="0178b06"/><lb ed="R059" n="0735b06"/>金剛者。菩薩三十心亦繇戒得也。心地不遷於惡
<lb ed="X" n="0178b07"/><lb ed="R059" n="0735b07"/>卽住。心地能爲諸善卽行。心地慈愍衆生卽向故。
<lb ed="X" n="0178b08"/><lb ed="R059" n="0735b08"/>十地者。菩薩極位亦繇戒得也。心地發生無量。具
<lb ed="X" n="0178b09"/><lb ed="R059" n="0735b09"/>足諸地大功德故。佛性常住妙果者。等妙覺果亦
<lb ed="X" n="0178b10"/><lb ed="R059" n="0735b10"/>繇戒得也。心地本來是佛。今圓滿故。若犯十重。則
<lb ed="X" n="0178b11"/><lb ed="R059" n="0735b11"/>永失如上大益也。按彌沙塞羯磨本云。犯波羅夷。
<lb ed="X" n="0178b12"/><lb ed="R059" n="0735b12"/>名壞根本。析石斷命。豈更生全。大乘懺中雖云除
<lb ed="X" n="0178b13"/><lb ed="R059" n="0735b13"/>滅。然於宗法永無僧用。此旣本禁。不類餘愆。特須
<lb ed="X" n="0178b14"/><lb ed="R059" n="0735b14"/>謹剋。碎身堅護。<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1401" n="0178b1401"/><anchor xml:id="beg0178b1401" n="0178b1401"/>但<anchor xml:id="end0178b1401"/>凡情易起。對境容虧。若無一念
<lb ed="X" n="0178b15"/><lb ed="R059" n="0735b15"/>覆藏。律中許其改悔。止可淸其犯業。僧法豈得預
<lb ed="X" n="0178b16"/><lb ed="R059" n="0735b16"/>哉。</p>
<lb ed="X" n="0178b17"/><lb ed="R059" n="0735b17"/><p xml:id="pX38p0178b1701">○二勸學持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178b18"/><lb ed="R059" n="0735b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0178b1801">汝等一切菩薩今學。當學。<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b1801" n="0178b1801"/><anchor xml:id="beg0178b1801" n="0178b1801"/>已<anchor xml:id="end0178b1801"/>學。如是十戒應當學。敬
<lb ed="X" n="0178b19"/><lb ed="R059" n="0736a01"/>心奉持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178b20"/><lb ed="R059" n="0736a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0178b2001">發隱。<anchor xml:id="nkr_note_add_0178b2001" n="0178b2001"/><anchor xml:id="beg0178b2001" n="0178b2001"/>已<anchor xml:id="end0178b2001"/>學則旣奉持。云何復勸。良繇心地無盡。菩
<lb ed="X" n="0178b21"/><lb ed="R059" n="0736a03"/>薩學心地法門亦無盡。佛自半月誦。況菩薩耶。</p>
<lb ed="X" n="0178b22"/><lb ed="R059" n="0736a04"/><p xml:id="pX38p0178b2201">○三總指後說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178b23"/><lb ed="R059" n="0736a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0178b2301">八萬威儀品當廣明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178b24"/><lb ed="R059" n="0736a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0178b2401">懸指大本後分八萬威儀品當說。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0679.0178c" n="0178c"/>
<lb ed="X" n="0178c01"/><lb ed="R059" n="0736a07"/><p xml:id="pX38p0178c0101">發隱。大本。卽百二十之本也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0178c02"/><lb ed="R059" n="0736a08"/>
<lb ed="X" n="0178c03"/><lb ed="R059" n="0736a09"/><cb:juan fun="close" n="3"><cb:jhead>梵網經心地品菩薩戒義疏發隱卷第三</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0166b0401" to="#end0166b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
<app from="#beg0166b1001" to="#end0166b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0166b1002" to="#end0166b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0167a1701" to="#end0167a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0167b1101" to="#end0167b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0167c2301" to="#end0167c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0168a1701" to="#end0168a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0168b0801" to="#end0168b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0168b2001" to="#end0168b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0168c1301" to="#end0168c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0169c1701" to="#end0169c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0170a1201" to="#end0170a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0171c1201" to="#end0171c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0172b2101" to="#end0172b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0173c1901" to="#end0173c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0174b1201" to="#end0174b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0174b1301" to="#end0174b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0174c1501" to="#end0174c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a0101" to="#end0175a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a0401" to="#end0175a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a0501" to="#end0175a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a0801" to="#end0175a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a1601" to="#end0175a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a1701" to="#end0175a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175a1801" to="#end0175a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175b0801" to="#end0175b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0175c2001" to="#end0175c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0176c0301" to="#end0176c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0176c2001" to="#end0176c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0177c1501" to="#end0177c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0177c1601" to="#end0177c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0177c1701" to="#end0177c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b1401" to="#end0178b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0178b1801" to="#end0178b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0178b2001" to="#end0178b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0166001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166001">持下咸本有若受菩薩戒下揀非我亦如是誦下顯是亦名擧果勸因一切菩薩下經明三世意令思齊以勸受者略說木叉卽頓戒之相貌偈歎戒體豈逾斯矣勸應當學敬心奉持六十五字釋文</note>
<note n="0167001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167001 #note_star_3"><g ref="#CB02406">𣚦</g>咸註謂應作弶下同</note>
<note n="0167002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167002">咸本無中字</note>
<note n="0167003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167003">咸本無聲聞二字</note>
<note n="0167004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167004">心上咸本有班字</note>
<note n="0169001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169001">盜咸本作匿</note>
<note n="0169002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169002">外命咸本作財寶</note>
<note n="0170001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170001">佛下咸本有慈悲二字</note>
<note n="0170002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170002">五下咸本有緣字</note>
<note n="0170003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170003">敎咸本作殺</note>
<note n="0171001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171001">直出至語也二十二字咸本在以下乃至不見等經文後</note>
<note n="0171002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171002">是咸本作向</note>
<note n="0171003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171003">因咸本作內</note>
<note n="0171004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171004">妨咸本作防</note>
<note n="0171005" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0171005">例咸本作知</note>
<note n="0172001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172001">咸本無所等五字</note>
<note n="0172002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172002">酒上有此字</note>
<note n="0172003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172003">酒上咸本有酤字</note>
<note n="0172004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0172004">集咸本作<g ref="#CB18767">⧈</g></note>
<note n="0173001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173001">應得罪咸本作故得重</note>
<note n="0173002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173002">無罪字</note>
<note n="0173003" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173003">論作謂當</note>
<note n="0173004" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173004">戒下咸本有者字</note>
<note n="0173005" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0173005">業下咸本有也字</note>
<note n="0175001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175001">合咸本作全</note>
<note n="0175002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0175002">我咸本作戒</note>
<note n="0176001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0176001">法下咸本有戒字</note>
<note n="0177001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0177001">繫念咸本作暫信</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0166b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0166b0401">袾【CB】，祩【卍續】</note>
<note n="0166b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0166b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0166b1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0166b1002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0167a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0167a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0167b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0167b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0167c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0167c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0168a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0168a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0168b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0168b0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0168b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0168b2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0168c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0168c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0169c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0169c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0170a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0170a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0171c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0171c1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0172b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0172b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0173c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0173c1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0174b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0174b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0174b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0174b1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0174c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0174c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175a0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175a0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0175c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0175c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0176c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0176c0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0176c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0176c2001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0177c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0177c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0177c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0177c1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0177c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0177c1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0178b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0178b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0178b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>