<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X38n0694">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 694 梵網經合註</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 694 梵網經合註</title>
			<author>明 智旭註　道昉訂</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>7卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">694</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">梵網經合註</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
						<witness xml:id="wit1">【嘉興-CB】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB12530">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName>
				<mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>釐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[釐-未+牙]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-09T08:22:23">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">佛說梵網經菩薩心地品合註</cb:mulu><cb:div type="other">
<milestone unit="juan" n="4"/>
<lb ed="X" n="0653a12"/>
<lb ed="X" n="0653a13"/><lb ed="R060" n="0689a01"/><cb:juan fun="open" n="4"><cb:mulu type="卷" n="4"/><cb:jhead>佛說梵網經菩薩心地品合註卷第四</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0653a14"/>
<lb ed="X" n="0653a15"/><lb ed="R060" n="0689a02"/><byline cb:type="other">姚秦　三藏法師　鳩摩羅什　譯</byline>
<lb ed="X" n="0653a16"/><lb ed="R060" n="0689a03"/><byline cb:type="author">明　菩薩沙彌古吳　智旭　註</byline>
<lb ed="X" n="0653a17"/><lb ed="R060" n="0689a04"/><byline cb:type="other">菩薩比丘溫陵　道昉　訂</byline>
<lb ed="X" n="0653a18"/>
<lb ed="X" n="0653a19"/><lb ed="R060" n="0689a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0653a1901">○第三婬戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0653a20"/><lb ed="R060" n="0689a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0653a2001">若佛子。自婬。敎人婬。乃至一切女人。不得故婬。婬因
<lb ed="X" n="0653a21"/><lb ed="R060" n="0689a07"/>婬緣。婬法。婬業。乃至畜生女。諸天鬼神女。及非道行
<lb ed="X" n="0653a22"/><lb ed="R060" n="0689a08"/>婬。而菩薩應生孝順心。救度一切衆生。淨法與人。而
<lb ed="X" n="0653a23"/><lb ed="R060" n="0689a09"/>反更起一切人婬。不擇畜生。乃至母女姊妹六親行
<lb ed="X" n="0653a24"/><lb ed="R060" n="0689a10"/>婬。無慈悲心者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0653b" n="0653b"/>
<lb ed="X" n="0653b01"/><lb ed="R060" n="0689a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0653b0101">婬者。汙穢交遘。鄙陋堪耻。名非梵行。亦名爲不淨
<lb ed="X" n="0653b02"/><lb ed="R060" n="0689a12"/>行。正是生死根本。自婬者。自作汙行。敎人者。勸他
<lb ed="X" n="0653b03"/><lb ed="R060" n="0689a13"/>作汙染行。如媒嫁等事。自無迷染。但結輕垢。是此
<lb ed="X" n="0653b04"/><lb ed="R060" n="0689a14"/>戒兼制。不同殺盜。一槪結重。或有一種別異煩惱。
<lb ed="X" n="0653b05"/><lb ed="R060" n="0689a15"/>敎人於自身行婬。此則結重。婬因者。染汙之心。婬
<lb ed="X" n="0653b06"/><lb ed="R060" n="0689a16"/>緣者。瞻視隨逐等事。婬法者。摩觸稱歎等事。婬業
<lb ed="X" n="0653b07"/><lb ed="R060" n="0689a17"/>者。二根交接。入如胡麻許卽成婬罪。不論精之出
<lb ed="X" n="0653b08"/><lb ed="R060" n="0689a18"/>與未出。乃至畜生女等。擧劣結過。非道者。如善生
<lb ed="X" n="0653b09"/><lb ed="R060" n="0689b01"/>經云。若於非時。非處。非女。處女。他婦。若屬自身。是
<lb ed="X" n="0653b10"/><lb ed="R060" n="0689b02"/>名邪婬。釋曰。此六皆不順世間道理。故名非道也。
<lb ed="X" n="0653b11"/><lb ed="R060" n="0689b03"/>非時者。或在日中。或月六齋日。年三齋月。或八王
<lb ed="X" n="0653b12"/><lb ed="R060" n="0689b04"/>日。或自妻娠姙產後等。非處者。除小便道。或於大
<lb ed="X" n="0653b13"/><lb ed="R060" n="0689b05"/>便道。及口中。非女者。或是男子。或黃門二根。處女
<lb ed="X" n="0653b14"/><lb ed="R060" n="0689b06"/>者。未曾嫁人。又非<anchor xml:id="nkr_note_add_0653b1401" n="0653b1401"/><anchor xml:id="beg0653b1401" n="0653b1401"/>己<anchor xml:id="end0653b1401"/>所攝受。他婦者。屬他所攝。自
<lb ed="X" n="0653b15"/><lb ed="R060" n="0689b07"/>身者。令他人於自身或大便道。或口中作不淨行。
<lb ed="X" n="0653b16"/><lb ed="R060" n="0689b08"/>淨法與人者。應敎人精持梵行。永離生死苦本也。</p>
<lb ed="X" n="0653b17"/><lb ed="R060" n="0689b09"/><p xml:id="pX38p0653b1701">此戒舊云非性惟遮。以男女居室。世法所不禁故。
<lb ed="X" n="0653b18"/><lb ed="R060" n="0689b10"/>今言正婬可爾。若邪婬事。國制強奸者斬。和奸者。
<lb ed="X" n="0653b19"/><lb ed="R060" n="0689b11"/>笞。婬男者杖。安得無罪。又前朝古制。和奸者男女
<lb ed="X" n="0653b20"/><lb ed="R060" n="0689b12"/>皆坐宮刑。罪亦不輕。況出家人旣不娶婦。觸境皆
<lb ed="X" n="0653b21"/><lb ed="R060" n="0689b13"/>邪。故知亦具性遮二業。若在家菩薩受八關齋。一
<lb ed="X" n="0653b22"/><lb ed="R060" n="0689b14"/>日一夜斷於正婬。可云惟遮業耳。三緣成重。一是
<lb ed="X" n="0653b23"/><lb ed="R060" n="0689b15"/>道。二婬心。三事遂。一是道者。小便道。大便道。口道。
<lb ed="X" n="0653b24"/><lb ed="R060" n="0689b16"/>若於人女天女修羅女鬼神女畜生女三道中行
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0653c" n="0653c"/>
<lb ed="X" n="0653c01"/><lb ed="R060" n="0689b17"/>婬欲。皆波羅夷。若於人男天男修羅男鬼神男畜
<lb ed="X" n="0653c02"/><lb ed="R060" n="0689b18"/>生男大便道。及口中二道行婬。皆波羅夷。若於人
<lb ed="X" n="0653c03"/><lb ed="R060" n="0690a01"/>黃門。乃至畜生黃門二道中婬。皆波羅夷。若於人
<lb ed="X" n="0653c04"/><lb ed="R060" n="0690a02"/>二根。乃至畜生二根二道中婬。皆波羅夷。乃至一
<lb ed="X" n="0653c05"/><lb ed="R060" n="0690a03"/>切<anchor xml:id="nkr_note_add_0653c0501" n="0653c0501"/><anchor xml:id="beg0653c0501" n="0653c0501"/>已<anchor xml:id="end0653c0501"/>死者。但令三道未壞。於中行婬。皆波羅夷。若
<lb ed="X" n="0653c06"/><lb ed="R060" n="0690a04"/>令一切男子。於自身二道行婬。皆波羅夷。二婬心
<lb ed="X" n="0653c07"/><lb ed="R060" n="0690a05"/>者。心生喜樂。如饑得食。如渴得飮。非如熱鐵刺身。
<lb ed="X" n="0653c08"/><lb ed="R060" n="0690a06"/>三事遂者。於三道中。男根得入如胡麻許。據此時
<lb ed="X" n="0653c09"/><lb ed="R060" n="0690a07"/>結重罪。失戒體。未入而中止。結方便罪。不犯者。爲
<lb ed="X" n="0653c10"/><lb ed="R060" n="0690a08"/>怨家所執。如熱鐵刺身。惟苦無樂。或<anchor xml:id="nkr_note_orig_0653001" n="0653001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0653001" n="0653001"/><anchor xml:id="beg0653001" n="0653001"/>熟<anchor xml:id="end0653001"/>睡不知。或
<lb ed="X" n="0653c11"/><lb ed="R060" n="0690a09"/>狂亂壞心。或轉生不自憶。</p>
<lb ed="X" n="0653c12"/><lb ed="R060" n="0690a10"/><p xml:id="pX38p0653c1201">七衆者。出家五衆全斷婬欲。在家二衆。惟制邪婬。
<lb ed="X" n="0653c13"/><lb ed="R060" n="0690a11"/>就<anchor xml:id="nkr_note_add_0653c1301" n="0653c1301"/><anchor xml:id="beg0653c1301" n="0653c1301"/>己<anchor xml:id="end0653c1301"/>妻妾。復制非時非處。又月六齋日。年三齋月
<lb ed="X" n="0653c14"/><lb ed="R060" n="0690a12"/>等。若受八關戒時。無復邪正。一切俱制。犯者皆結
<lb ed="X" n="0653c15"/><lb ed="R060" n="0690a13"/>重罪。</p>
<lb ed="X" n="0653c16"/><lb ed="R060" n="0690a14"/><p xml:id="pX38p0653c1601">大小乘略不同。小乘夢中失精不犯。或云<anchor xml:id="nkr_note_add_0653c1601" n="0653c1601"/><anchor xml:id="beg0653c1601" n="0653c1601"/>但<anchor xml:id="end0653c1601"/>自責
<lb ed="X" n="0653c17"/><lb ed="R060" n="0690a15"/>心。大乘若夢行婬。寤應生悔。訶責煩惱。倍於聲聞
<lb ed="X" n="0653c18"/><lb ed="R060" n="0690a16"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0653c19"/><lb ed="R060" n="0690a17"/><p xml:id="pX38p0653c1901">開遮者。菩薩戒本云。又如菩薩。處在居家。見有女
<lb ed="X" n="0653c20"/><lb ed="R060" n="0690a18"/>色。現無係屬。習婬欲法。繼心菩薩。求非梵行。菩薩
<lb ed="X" n="0653c21"/><lb ed="R060" n="0690b01"/>見<anchor xml:id="nkr_note_add_0653c2101" n="0653c2101"/><anchor xml:id="beg0653c2101" n="0653c2101"/>已<anchor xml:id="end0653c2101"/>。作意思惟。勿令心恚。多生非福。若隨其欲。便
<lb ed="X" n="0653c22"/><lb ed="R060" n="0690b02"/>得自在方便安處。令種善根。亦當令其捨不善業。
<lb ed="X" n="0653c23"/><lb ed="R060" n="0690b03"/>住慈愍心。行非梵行。雖習如是穢染之法。而無所
<lb ed="X" n="0653c24"/><lb ed="R060" n="0690b04"/>犯。生多功德。出家菩薩。爲護聲聞聖所敎誡令不
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0654a" n="0654a"/>
<lb ed="X" n="0654a01"/><lb ed="R060" n="0690b05"/>壞滅一切不應行非梵行。解曰。處在居家。則斷非
<lb ed="X" n="0654a02"/><lb ed="R060" n="0690b06"/>出家人事。現無係屬。則斷非他所守護。繼心來求。
<lb ed="X" n="0654a03"/><lb ed="R060" n="0690b07"/>則斷非自起染心。方便安處。則斷是以禮攝受。故
<lb ed="X" n="0654a04"/><lb ed="R060" n="0690b08"/>無犯而有功也。出家菩薩護聖敎誡。豈容稍藉口
<lb ed="X" n="0654a05"/><lb ed="R060" n="0690b09"/>哉。</p>
<lb ed="X" n="0654a06"/><lb ed="R060" n="0690b10"/><p xml:id="pX38p0654a0601">果報者。華嚴二地品云。邪婬之罪。亦令衆生墮三
<lb ed="X" n="0654a07"/><lb ed="R060" n="0690b11"/>惡道。若生人中。得二種果報。一者妻不貞良。二者
<lb ed="X" n="0654a08"/><lb ed="R060" n="0690b12"/>得不隨意眷屬。解曰。邪婬亦三品分別。母女姊妹
<lb ed="X" n="0654a09"/><lb ed="R060" n="0690b13"/>六親行婬。名上品。餘一切邪婬名中品。<anchor xml:id="nkr_note_add_0654a0901" n="0654a0901"/><anchor xml:id="beg0654a0901" n="0654a0901"/>己<anchor xml:id="end0654a0901"/>妻非時
<lb ed="X" n="0654a10"/><lb ed="R060" n="0690b14"/>非處等爲下品。又約心猛弱論三品。又約悔不悔
<lb ed="X" n="0654a11"/><lb ed="R060" n="0690b15"/>論三品。致感三塗也。十善業道經云。若離邪行。卽
<lb ed="X" n="0654a12"/><lb ed="R060" n="0690b16"/>得四種智所讚法。一諸根調順。二永離喧掉。三世
<lb ed="X" n="0654a13"/><lb ed="R060" n="0690b17"/>所稱歎。四妻莫能侵。若能迴向菩提。後成佛時。得
<lb ed="X" n="0654a14"/><lb ed="R060" n="0690b18"/>佛丈夫隱密藏相。淨戒品云。離欲邪行。亦四種報。
<lb ed="X" n="0654a15"/><lb ed="R060" n="0691a01"/>一者於現生中。一切人天之所稱讚。亦無疑阻。人
<lb ed="X" n="0654a16"/><lb ed="R060" n="0691a02"/>所敬重。遠離惡名。二者六根調順。令染欲火。勢力
<lb ed="X" n="0654a17"/><lb ed="R060" n="0691a03"/>微劣。三者未來生處。父母宗親。妻子眷屬。孝友貞
<lb ed="X" n="0654a18"/><lb ed="R060" n="0691a04"/>順。純一無雜。離於女人所有過失。令諸衆生。無復
<lb ed="X" n="0654a19"/><lb ed="R060" n="0691a05"/>染愛。四者爲離邪婬。而得馬王陰藏之相。乃至成
<lb ed="X" n="0654a20"/><lb ed="R060" n="0691a06"/>就無上菩提。</p>
<lb ed="X" n="0654a21"/><lb ed="R060" n="0691a07"/><p xml:id="pX38p0654a2101">觀解者。婬名耽染。有事婬。有理婬。色界凡外。耽著
<lb ed="X" n="0654a22"/><lb ed="R060" n="0691a08"/>味禪。無色凡外。耽著空定。二乘耽著涅槃寂滅。菩
<lb ed="X" n="0654a23"/><lb ed="R060" n="0691a09"/>薩耽著遊戲神通。別敎棄於二邊。耽著中道。惟圓
<lb ed="X" n="0654a24"/><lb ed="R060" n="0691a10"/>人了達一心三觀。性修不二。理智一如。亡能所。絕
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0654b" n="0654b"/>
<lb ed="X" n="0654b01"/><lb ed="R060" n="0691a11"/>對待。不犯理婬。</p>
<lb ed="X" n="0654b02"/><lb ed="R060" n="0691a12"/><p xml:id="pX38p0654b0201">懺悔者。婬因向一人悔。或自責心。婬緣向三人悔。
<lb ed="X" n="0654b03"/><lb ed="R060" n="0691a13"/>或向一人。婬法向衆僧悔。或向三人。婬業失戒。須
<lb ed="X" n="0654b04"/><lb ed="R060" n="0691a14"/>取相懺。又弄陰失精。觸女身。向女人作麤惡語。或
<lb ed="X" n="0654b05"/><lb ed="R060" n="0691a15"/>讚身索供。或爲媒嫁事。比丘自依僧法出罪。餘衆
<lb ed="X" n="0654b06"/><lb ed="R060" n="0691a16"/>向衆僧悔過。若弄未出精而中止。若觸黃門二根
<lb ed="X" n="0654b07"/><lb ed="R060" n="0691a17"/>男子身。若向黃門二根男子作麤惡語。讚身索供。
<lb ed="X" n="0654b08"/><lb ed="R060" n="0691a18"/>若媒嫁事未成等。向三人悔。或向一人。若耽著色
<lb ed="X" n="0654b09"/><lb ed="R060" n="0691b01"/>無色定。用析觀無生懺治之。亦可用後三無生懺。
<lb ed="X" n="0654b10"/><lb ed="R060" n="0691b02"/>若耽著涅槃。用體觀無生治之。亦可用後二無生
<lb ed="X" n="0654b11"/><lb ed="R060" n="0691b03"/>懺。若耽著遊戲神通。用次第無生懺之中觀治之。
<lb ed="X" n="0654b12"/><lb ed="R060" n="0691b04"/>亦可用一心無生妙懺。若耽著中諦。惟用一心無
<lb ed="X" n="0654b13"/><lb ed="R060" n="0691b05"/>生妙懺治之。</p>
<lb ed="X" n="0654b14"/><lb ed="R060" n="0691b06"/><p xml:id="pX38p0654b1401">修證者。初果永斷邪婬。三果永斷正婬。乃至夢中
<lb ed="X" n="0654b15"/><lb ed="R060" n="0691b07"/>不復失精。別敎初住同初果。五住同三果。圓敎初
<lb ed="X" n="0654b16"/><lb ed="R060" n="0691b08"/>信同初果。五信同三果。理婬者。藏四果。通<anchor xml:id="nkr_note_add_0654b1601" n="0654b1601"/><anchor xml:id="beg0654b1601" n="0654b1601"/>已<anchor xml:id="end0654b1601"/>辦。別
<lb ed="X" n="0654b17"/><lb ed="R060" n="0691b09"/>七住。圓七信。永斷色無色愛。通敎菩薩分三根。上
<lb ed="X" n="0654b18"/><lb ed="R060" n="0691b10"/>根三地四地出假。中根五地六地出假。下根七地
<lb ed="X" n="0654b19"/><lb ed="R060" n="0691b11"/>八地出假。永斷涅槃法愛。別敎十向習中觀。永斷
<lb ed="X" n="0654b20"/><lb ed="R060" n="0691b12"/>神通法愛。圓敎五品。善知法界。伏中道愛。初住分
<lb ed="X" n="0654b21"/><lb ed="R060" n="0691b13"/>斷。妙覺究竟斷盡。</p>
<lb ed="X" n="0654b22"/><lb ed="R060" n="0691b14"/><p xml:id="pX38p0654b2201">性惡者。用事婬。如釋迦以化人度婬女。菩薩以分
<lb ed="X" n="0654b23"/><lb ed="R060" n="0691b15"/>身應魔女。令發菩提心。<name role="" type="person">婆須密</name>多以婬女身。令人
<lb ed="X" n="0654b24"/><lb ed="R060" n="0691b16"/>證解脫門等。用理婬。則法喜爲妻。佛得第一無上
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0654c" n="0654c"/>
<lb ed="X" n="0654c01"/><lb ed="R060" n="0691b17"/>法喜之樂。名爲究竟受五欲人。</p>
<lb ed="X" n="0654c02"/><lb ed="R060" n="0691b18"/><p xml:id="pX38p0654c0201">○第四妄語戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0654c03"/><lb ed="R060" n="0692a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0654c0301">若佛子。自妄語。敎人妄語。方便妄語。妄語因。妄語緣。
<lb ed="X" n="0654c04"/><lb ed="R060" n="0692a02"/>妄語法。妄語業。乃至不見言見。見言不見。身心妄語。
<lb ed="X" n="0654c05"/><lb ed="R060" n="0692a03"/>而菩薩常生正語正見。亦生一切衆生正語正見。而
<lb ed="X" n="0654c06"/><lb ed="R060" n="0692a04"/>反更起一切衆生邪語邪見邪業者。是菩薩波羅夷
<lb ed="X" n="0654c07"/><lb ed="R060" n="0692a05"/>罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0654c08"/><lb ed="R060" n="0692a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0654c0801">虗而不實。欺凡罔聖。迴惑人心。名爲妄語。此有四
<lb ed="X" n="0654c09"/><lb ed="R060" n="0692a07"/>別。一妄言。謂見言不見。不見言見。聞覺知等亦爾。
<lb ed="X" n="0654c10"/><lb ed="R060" n="0692a08"/>共稱八種妄語。眼根名見。耳根名聞。鼻舌身三名
<lb ed="X" n="0654c11"/><lb ed="R060" n="0692a09"/>覺。亦名爲觸。鼻亦可名爲聞。意根名知。又實有言
<lb ed="X" n="0654c12"/><lb ed="R060" n="0692a10"/>無實無言有。乃至法說非法。非法說法等。但令違
<lb ed="X" n="0654c13"/><lb ed="R060" n="0692a11"/>心而語。皆名妄言。二綺語。謂一切華靡浮辭。無義
<lb ed="X" n="0654c14"/><lb ed="R060" n="0692a12"/>無利。及一切世間王論賊論飮食論等。三兩舌。謂
<lb ed="X" n="0654c15"/><lb ed="R060" n="0692a13"/>向此說彼。向彼說此。互相離間。令成乖諍。四惡口。
<lb ed="X" n="0654c16"/><lb ed="R060" n="0692a14"/>謂麤重罵詈。忿怒呪咀。令他不堪。此戒正制大妄
<lb ed="X" n="0654c17"/><lb ed="R060" n="0692a15"/>語罪。餘一切妄言綺語。是此戒兼制。若兩舌惡口。
<lb ed="X" n="0654c18"/><lb ed="R060" n="0692a16"/>重者自屬說過毀他二戒。輕者自屬十三十九戒
<lb ed="X" n="0654c19"/><lb ed="R060" n="0692a17"/>制也。大妄語者。自言我得十地。辟支。四果。四向。四
<lb ed="X" n="0654c20"/><lb ed="R060" n="0692a18"/>禪。四空。成不淨觀。成安般念。六通。八解。天來。龍來。
<lb ed="X" n="0654c21"/><lb ed="R060" n="0692b01"/>修羅鬼神。悉來問答。或言<anchor xml:id="nkr_note_add_0654c2101" n="0654c2101"/><anchor xml:id="beg0654c2101" n="0654c2101"/>已<anchor xml:id="end0654c2101"/>斷結使。或言永離三
<lb ed="X" n="0654c22"/><lb ed="R060" n="0692b02"/>塗。如是等虗而不實。圖致名利。名大妄語。敎人妄
<lb ed="X" n="0654c23"/><lb ed="R060" n="0692b03"/>語者。敎人爲我傳揚美德。以致名利。同重。若敎人
<lb ed="X" n="0654c24"/><lb ed="R060" n="0692b04"/>自言是聖。名利自屬彼人。但結輕垢。此戒兼制。方
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0655a" n="0655a"/>
<lb ed="X" n="0655a01"/><lb ed="R060" n="0692b05"/>便妄語者。作種種顯異方便。或借鬼神仙乩。或用
<lb ed="X" n="0655a02"/><lb ed="R060" n="0692b06"/>呪術。令人得夢境等。妄語因者。起心欲誑他人。以
<lb ed="X" n="0655a03"/><lb ed="R060" n="0692b07"/>取名利。妄語緣者。行來動止。語默威儀。種種方便。
<lb ed="X" n="0655a04"/><lb ed="R060" n="0692b08"/>以顯聖德。妄語法者。卽十地四果等法。妄語業者。
<lb ed="X" n="0655a05"/><lb ed="R060" n="0692b09"/>了了出口。前人領解。乃至等者。擧輕況重。兼制小
<lb ed="X" n="0655a06"/><lb ed="R060" n="0692b10"/>妄言也。身心妄語者。身業表相。亦名妄語。如問其
<lb ed="X" n="0655a07"/><lb ed="R060" n="0692b11"/>得果。點首示相。問淸淨不。默然不答等。繇欺誑心。
<lb ed="X" n="0655a08"/><lb ed="R060" n="0692b12"/>表示身相。令前人領解。口雖不言。亦名妄語也。正
<lb ed="X" n="0655a09"/><lb ed="R060" n="0692b13"/>語者。如實而語。正見者。爲生死。爲菩提。爲衆生。不
<lb ed="X" n="0655a10"/><lb ed="R060" n="0692b14"/>爲名利。邪語邪見。反此可知。邪業者。依於邪語邪
<lb ed="X" n="0655a11"/><lb ed="R060" n="0692b15"/>見。必成邪命惡業也。</p>
<lb ed="X" n="0655a12"/><lb ed="R060" n="0692b16"/><p xml:id="pX38p0655a1201">此亦性遮二業。五緣成重。一是衆生。二衆生想。三
<lb ed="X" n="0655a13"/><lb ed="R060" n="0692b17"/>欺誑心。四說重具。五前人領解。一衆生者。上中下
<lb ed="X" n="0655a14"/><lb ed="R060" n="0692b18"/>三品如前說。上品境中。向父母師僧妄語。犯重。向
<lb ed="X" n="0655a15"/><lb ed="R060" n="0693a01"/>諸聖人妄語。此人不惑。又能以神力遮餘人令不
<lb ed="X" n="0655a16"/><lb ed="R060" n="0693a02"/>聞。但結方便罪。若聖人中未證他心智者。向說仍
<lb ed="X" n="0655a17"/><lb ed="R060" n="0693a03"/>重。向中品境天人等同重。正是迴惑之境。或諸天
<lb ed="X" n="0655a18"/><lb ed="R060" n="0693a04"/>有他心通。不受其惑。亦止結方便罪。向下品境。或
<lb ed="X" n="0655a19"/><lb ed="R060" n="0693a05"/>云同重。義疏結輕。今言下境旣有解語受戒之機。
<lb ed="X" n="0655a20"/><lb ed="R060" n="0693a06"/>向說亦應犯重。以鼓惑鬼畜。尤堪作名利媒故。或
<lb ed="X" n="0655a21"/><lb ed="R060" n="0693a07"/>可失戒。猶許重受。或可結不失戒重耳。二衆生想。
<lb ed="X" n="0655a22"/><lb ed="R060" n="0693a08"/>亦當疑僻六句。二重。二輕。二無犯。如前可例。又聖
<lb ed="X" n="0655a23"/><lb ed="R060" n="0693a09"/>人。聖人想。聖人疑。爲說妄語。結輕。聖人。非聖人想。
<lb ed="X" n="0655a24"/><lb ed="R060" n="0693a10"/>爲說妄語。稍重。非聖人。非聖想。非聖疑。爲說妄語。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0655b" n="0655b"/>
<lb ed="X" n="0655b01"/><lb ed="R060" n="0693a11"/>結重。非聖人。聖人想。爲說妄語。稍輕。又人。人想。人
<lb ed="X" n="0655b02"/><lb ed="R060" n="0693a12"/>疑。爲說妄語。結重。人。非人想。稍輕。非人。人想。人疑。
<lb ed="X" n="0655b03"/><lb ed="R060" n="0693a13"/>稍重。非人。非人想。更輕。上文衆生想六句。約無情
<lb ed="X" n="0655b04"/><lb ed="R060" n="0693a14"/>爲非衆生。與有情相對。故有二句無犯。此指鬼畜
<lb ed="X" n="0655b05"/><lb ed="R060" n="0693a15"/>爲非人相對。故但論重輕。無不犯者。三欺誑心。謂
<lb ed="X" n="0655b06"/><lb ed="R060" n="0693a16"/>希圖名利。非增上慢。亦非戲笑假說。正是業主。此
<lb ed="X" n="0655b07"/><lb ed="R060" n="0693a17"/>仍分通心。隔心。若通欲一切人聞。隨有聞者結重。
<lb ed="X" n="0655b08"/><lb ed="R060" n="0693a18"/>若本惟欲此人聞。此人不聞而彼人聞。於彼無欺
<lb ed="X" n="0655b09"/><lb ed="R060" n="0693b01"/>誑心。總不結罪。還於此人結方便罪。若增上慢。亦
<lb ed="X" n="0655b10"/><lb ed="R060" n="0693b02"/>犯輕垢。戒本經云。菩薩見味禪以爲功德。是染汙
<lb ed="X" n="0655b11"/><lb ed="R060" n="0693b03"/>犯也。四說重具。謂十地辟支等。雖四禪四空。凡外
<lb ed="X" n="0655b12"/><lb ed="R060" n="0693b04"/>亦能修證。而是世間勝法。故亦同重。不淨安般二
<lb ed="X" n="0655b13"/><lb ed="R060" n="0693b05"/>觀。乃佛法二甘露門。今言成就。卽是有證有得。天
<lb ed="X" n="0655b14"/><lb ed="R060" n="0693b06"/>龍等來。正是彰其聖德。斷結使。離三塗。皆屬果證
<lb ed="X" n="0655b15"/><lb ed="R060" n="0693b07"/>中事。故皆犯重。若欲說初果。誤說二果。欲說二果。
<lb ed="X" n="0655b16"/><lb ed="R060" n="0693b08"/>誤說初果等。旣不遂妄語本懷。止結方便罪。若言
<lb ed="X" n="0655b17"/><lb ed="R060" n="0693b09"/>成就總別相念。煖頂等法。乾慧性地。別十信。圓五
<lb ed="X" n="0655b18"/><lb ed="R060" n="0693b10"/>品。旣是凡夫法。似不結重。或雖重亦不失戒。若言
<lb ed="X" n="0655b19"/><lb ed="R060" n="0693b11"/>旋風土鬼。來至我所。若言持戒淸淨。善通三藏。能
<lb ed="X" n="0655b20"/><lb ed="R060" n="0693b12"/>習禪思等。虗而不實。皆犯輕垢。五前人領解。或自
<lb ed="X" n="0655b21"/><lb ed="R060" n="0693b13"/>說。或敎人說。或作書說。<anchor xml:id="nkr_note_add_0655b2101" n="0655b2101"/><anchor xml:id="beg0655b2101" n="0655b2101"/>但<anchor xml:id="end0655b2101"/>令彼人領知信服。據此
<lb ed="X" n="0655b22"/><lb ed="R060" n="0693b14"/>時結重。若對面不解。且結方便。後追思前言忽解
<lb ed="X" n="0655b23"/><lb ed="R060" n="0693b15"/>時。結重。若人問汝得果得道否。若點首自肯者。結
<lb ed="X" n="0655b24"/><lb ed="R060" n="0693b16"/>重。默然不言非者。結輕。其餘小妄言等。隨一一語。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0655c" n="0655c"/>
<lb ed="X" n="0655c01"/><lb ed="R060" n="0693b17"/>結一一輕垢。隨多人領解。結多多輕垢。若增上煩
<lb ed="X" n="0655c02"/><lb ed="R060" n="0693b18"/>惱。數數違犯。無慚愧心。失菩薩戒。失戒後更說。止
<lb ed="X" n="0655c03"/><lb ed="R060" n="0694a01"/>得性罪。若深生慚愧。永斷相續。亦許更受。未必須
<lb ed="X" n="0655c04"/><lb ed="R060" n="0694a02"/>見相也。不犯者。狂。亂。病壞心。後生不自憶。及戲笑
<lb ed="X" n="0655c05"/><lb ed="R060" n="0694a03"/>說。誤說。獨說。或向人說十地四果等法。不言自證。
<lb ed="X" n="0655c06"/><lb ed="R060" n="0694a04"/>又綺語亦此戒兼制。戒本經中。別有綺語戒云。若
<lb ed="X" n="0655c07"/><lb ed="R060" n="0694a05"/>菩薩掉動。心不樂靜。高聲嬉戲。令他喜樂。是犯染
<lb ed="X" n="0655c08"/><lb ed="R060" n="0694a06"/>汙起。若忘誤。犯非染汙起。不犯者。爲斷彼故。起欲
<lb ed="X" n="0655c09"/><lb ed="R060" n="0694a07"/>方便。攝受對治。性利煩惱更數數起。又不犯者。他
<lb ed="X" n="0655c10"/><lb ed="R060" n="0694a08"/>起慊恨。欲令止故。若他愁憂。欲令息故。若他性好
<lb ed="X" n="0655c11"/><lb ed="R060" n="0694a09"/>戲。爲攝彼故。欲斷彼故。爲將護故。若他疑菩薩慊
<lb ed="X" n="0655c12"/><lb ed="R060" n="0694a10"/>恨違背。和顏戲笑。現心淨故。又有世論戒云。若菩
<lb ed="X" n="0655c13"/><lb ed="R060" n="0694a11"/>薩以染汙心。論說世事經時者。是犯染汙起。若忘
<lb ed="X" n="0655c14"/><lb ed="R060" n="0694a12"/>誤經時。犯非染汙起。不犯者。見他聚話。護彼意故。
<lb ed="X" n="0655c15"/><lb ed="R060" n="0694a13"/>須臾暫聽。若暫答他問未曾聞事。</p>
<lb ed="X" n="0655c16"/><lb ed="R060" n="0694a14"/><p xml:id="pX38p0655c1601">七衆同犯　大小乘俱制。</p>
<lb ed="X" n="0655c17"/><lb ed="R060" n="0694a15"/><p xml:id="pX38p0655c1701">開遮者。戒本云。又如菩薩爲多有情解脫命難。囹
<lb ed="X" n="0655c18"/><lb ed="R060" n="0694a16"/>圄縛難。刖手足難。劓鼻刵耳剜眼等難。雖諸菩薩
<lb ed="X" n="0655c19"/><lb ed="R060" n="0694a17"/>爲自命難。亦不妄語。然爲救脫彼有情故。知而思
<lb ed="X" n="0655c20"/><lb ed="R060" n="0694a18"/>擇。故作妄語。自無染心。唯爲饒益諸有情故。於菩
<lb ed="X" n="0655c21"/><lb ed="R060" n="0694b01"/>薩戒無所違犯。生多功德。又如菩薩見諸有情。信
<lb ed="X" n="0655c22"/><lb ed="R060" n="0694b02"/>樂倡妓吟咏歌諷。或有信樂王。賊。飮食。淫蕩。街衢。
<lb ed="X" n="0655c23"/><lb ed="R060" n="0694b03"/>無義之論。菩薩於中。皆悉善巧。於彼有情。起憐愍
<lb ed="X" n="0655c24"/><lb ed="R060" n="0694b04"/>心。發生利益安樂意樂。現前爲作倡妓吟咏歌諷。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0656a" n="0656a"/>
<lb ed="X" n="0656a01"/><lb ed="R060" n="0694b05"/>王。賊。飮食。淫衢等論。令彼有情。觀喜引攝。自在隨
<lb ed="X" n="0656a02"/><lb ed="R060" n="0694b06"/>屬。方便獎導出不善處。安立善處。菩薩如是現行
<lb ed="X" n="0656a03"/><lb ed="R060" n="0694b07"/>綺語。無所違犯。生多功德。又大般涅槃經云。一切
<lb ed="X" n="0656a04"/><lb ed="R060" n="0694b08"/>衆生。雖有佛性。要因持戒。然後乃見。因見佛性。得
<lb ed="X" n="0656a05"/><lb ed="R060" n="0694b09"/>成阿耨多羅三藐三菩提。若有說言。佛說一切衆
<lb ed="X" n="0656a06"/><lb ed="R060" n="0694b10"/>生。悉有佛性。煩惱覆故。不知不見。是故應當勤修
<lb ed="X" n="0656a07"/><lb ed="R060" n="0694b11"/>方便。斷壞煩惱。作是說者。當知不犯四重。若有說
<lb ed="X" n="0656a08"/><lb ed="R060" n="0694b12"/>言。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0656a0801" n="0656a0801"/><anchor xml:id="beg0656a0801" n="0656a0801"/>已<anchor xml:id="end0656a0801"/>成就阿耨多羅三藐三菩提。何以故。以有
<lb ed="X" n="0656a09"/><lb ed="R060" n="0694b13"/>佛性故。有佛性者。必定當成阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0656a10"/><lb ed="R060" n="0694b14"/>提。以是因緣。我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0656a1001" n="0656a1001"/><anchor xml:id="beg0656a1001" n="0656a1001"/>已<anchor xml:id="end0656a1001"/>得成就菩提。當知是人。犯波
<lb ed="X" n="0656a11"/><lb ed="R060" n="0694b15"/>羅夷。何以故。雖有佛性。以未修習諸善方便。是故
<lb ed="X" n="0656a12"/><lb ed="R060" n="0694b16"/>未見。以未見故。不能得成阿耨多羅三藐三菩提。</p>
<lb ed="X" n="0656a13"/><lb ed="R060" n="0694b17"/><p xml:id="pX38p0656a1301">果報者。二地品云。妄語之罪。亦令衆生墮三惡道。
<lb ed="X" n="0656a14"/><lb ed="R060" n="0694b18"/>若生人中。得二種果報。一者多被誹謗。二者爲他
<lb ed="X" n="0656a15"/><lb ed="R060" n="0695a01"/>所誑。綺語之罪。亦令衆生墮三惡道。若生人中。得
<lb ed="X" n="0656a16"/><lb ed="R060" n="0695a02"/>二種果報。一者言無人受。二者語不明了。解曰。大
<lb ed="X" n="0656a17"/><lb ed="R060" n="0695a03"/>妄語亦分三品。對父母師僧人天爲上品。對鬼畜
<lb ed="X" n="0656a18"/><lb ed="R060" n="0695a04"/>等爲中品。對佛菩薩聖人爲下品。以不受惑故也。
<lb ed="X" n="0656a19"/><lb ed="R060" n="0695a05"/>又欺誑心強弱分三品。又悔不悔分三品。以此牽
<lb ed="X" n="0656a20"/><lb ed="R060" n="0695a06"/>墮三塗。小妄語。及綺語。則對上境爲上品。罪在欺
<lb ed="X" n="0656a21"/><lb ed="R060" n="0695a07"/>侮故。對中境爲中品。對下境爲下品。又亦約心約
<lb ed="X" n="0656a22"/><lb ed="R060" n="0695a08"/>悔論三品。牽三塗也。十善業道經云。若離妄語。卽
<lb ed="X" n="0656a23"/><lb ed="R060" n="0695a09"/>得八種天所讚法。一口常淸淨。優鉢羅香。二爲諸
<lb ed="X" n="0656a24"/><lb ed="R060" n="0695a10"/>世間之所信伏。三發言誠證。人天敬重。四常以愛
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0656b" n="0656b"/>
<lb ed="X" n="0656b01"/><lb ed="R060" n="0695a11"/>語。安慰衆生。五得勝意樂。三業淸淨。六言無誤失。
<lb ed="X" n="0656b02"/><lb ed="R060" n="0695a12"/>心常歡喜。七發言尊重。人天奉行。八智慧殊勝。無
<lb ed="X" n="0656b03"/><lb ed="R060" n="0695a13"/>能制伏。若能迴向菩提。後成佛時。卽得如來眞實
<lb ed="X" n="0656b04"/><lb ed="R060" n="0695a14"/>語。若離綺語。卽得成就三種決定。一定爲智人所
<lb ed="X" n="0656b05"/><lb ed="R060" n="0695a15"/>愛。二定能以智如實答問。三定於人天威德最勝。
<lb ed="X" n="0656b06"/><lb ed="R060" n="0695a16"/>無有虗妄。若能迴向菩提。後成佛時。得如來諸所
<lb ed="X" n="0656b07"/><lb ed="R060" n="0695a17"/>授記皆不唐捐。淨戒品云。離虗誑語。亦四種報。一
<lb ed="X" n="0656b08"/><lb ed="R060" n="0695a18"/>者現行實語。諸天憐念。常共守護。二者旣無虗誑。
<lb ed="X" n="0656b09"/><lb ed="R060" n="0695b01"/>衆生信受。若說法時。人皆諦信。無勞功力。乃至斷
<lb ed="X" n="0656b10"/><lb ed="R060" n="0695b02"/>妄語者。不復造作惡業。何以故。以他問時。如實答
<lb ed="X" n="0656b11"/><lb ed="R060" n="0695b03"/>故。若在閒靜。不起妄念。何以故。若人問我。汝閒居
<lb ed="X" n="0656b12"/><lb ed="R060" n="0695b04"/>時。生妄念否。若言無者。是虗誑語。若言有者。羞愧
<lb ed="X" n="0656b13"/><lb ed="R060" n="0695b05"/>他人。以是因緣。能令妄心漸漸微薄。三者所生之
<lb ed="X" n="0656b14"/><lb ed="R060" n="0695b06"/>處。口中常出靑蓮華香。蘇曼那香。一切有情之所
<lb ed="X" n="0656b15"/><lb ed="R060" n="0695b07"/>愛敬。不疑他人有虗誑語。亦令他人信<anchor xml:id="nkr_note_add_0656b1501" n="0656b1501"/><anchor xml:id="beg0656b1501" n="0656b1501"/>己<anchor xml:id="end0656b1501"/>實語。能
<lb ed="X" n="0656b16"/><lb ed="R060" n="0695b08"/>令衆生永斷疑網。四者所有言辭。人皆信受。能令
<lb ed="X" n="0656b17"/><lb ed="R060" n="0695b09"/>衆生聞法歡喜。乃至當得無上菩提。離無義語。亦
<lb ed="X" n="0656b18"/><lb ed="R060" n="0695b10"/>四種報。一者現在世中。智人讚歎。心無卒暴。而得
<lb ed="X" n="0656b19"/><lb ed="R060" n="0695b11"/>安樂。二者所出言敎。人皆信受。麤惡微薄。三者未
<lb ed="X" n="0656b20"/><lb ed="R060" n="0695b12"/>來生處。恒聞種種如意音聲。四者漸次能得無上
<lb ed="X" n="0656b21"/><lb ed="R060" n="0695b13"/>菩提。獲無礙辯。設彼大千世界。一切天龍人非人
<lb ed="X" n="0656b22"/><lb ed="R060" n="0695b14"/>等。來詣佛所。同於一時。各各別問自所疑事。時佛
<lb ed="X" n="0656b23"/><lb ed="R060" n="0695b15"/>於一刹那。以一言音。悉能酬對。皆契本心。斷除疑
<lb ed="X" n="0656b24"/><lb ed="R060" n="0695b16"/>網。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0656c" n="0656c"/>
<lb ed="X" n="0656c01"/><lb ed="R060" n="0695b17"/><p xml:id="pX38p0656c0101">理解者。違如實理。有所言說。皆名妄語。凡夫說有。
<lb ed="X" n="0656c02"/><lb ed="R060" n="0695b18"/>違於本空。外道說無。違於緣起。二乘說眞違俗。菩
<lb ed="X" n="0656c03"/><lb ed="R060" n="0696a01"/>薩說俗違中。別敎說中雙違二諦。惟圓人了達法
<lb ed="X" n="0656c04"/><lb ed="R060" n="0696a02"/>界如理而說。名不妄語。亦名非無義語。</p>
<lb ed="X" n="0656c05"/><lb ed="R060" n="0696a03"/><p xml:id="pX38p0656c0501">懺悔者。大妄語成。失戒。須取相懺。小妄語綺語等。
<lb ed="X" n="0656c06"/><lb ed="R060" n="0696a04"/>增上頻犯。失戒。應須更受。餘一切等流。及方便罪。
<lb ed="X" n="0656c07"/><lb ed="R060" n="0696a05"/>隨其輕重。用三種作法除之。復有法說非法等一
<lb ed="X" n="0656c08"/><lb ed="R060" n="0696a06"/>切妄語。或破法輪僧。或破羯磨僧。若破法輪事成。
<lb ed="X" n="0656c09"/><lb ed="R060" n="0696a07"/>犯逆罪。不可悔。惟得用無生懺。轉重令輕耳。不成。
<lb ed="X" n="0656c10"/><lb ed="R060" n="0696a08"/>犯方便重垢。須向一切僧悔過。若破羯磨事成。據
<lb ed="X" n="0656c11"/><lb ed="R060" n="0696a09"/>聲聞律。乃犯逆罪。今觀此經云。破羯磨轉法輪僧。
<lb ed="X" n="0656c12"/><lb ed="R060" n="0696a10"/>均名七逆。似非專指破法輪僧。以大士紹隆義勝。
<lb ed="X" n="0656c13"/><lb ed="R060" n="0696a11"/>故破羯磨亦成逆也。不成。亦方便重垢。向一切僧
<lb ed="X" n="0656c14"/><lb ed="R060" n="0696a12"/>悔過。若違理妄語。凡外用眞諦無生懺。二乘用從
<lb ed="X" n="0656c15"/><lb ed="R060" n="0696a13"/>空出假懺。菩薩用中道無生懺。別敎用一心無生
<lb ed="X" n="0656c16"/><lb ed="R060" n="0696a14"/>懺。又一心無生懺。除一切事理妄語罪。無有不盡。</p>
<lb ed="X" n="0656c17"/><lb ed="R060" n="0696a15"/><p xml:id="pX38p0656c1701">修證者。藏通初果。別住圓信。永斷事妄。藏通初果。
<lb ed="X" n="0656c18"/><lb ed="R060" n="0696a16"/>斷違空違緣起妄。出假菩薩斷違俗妄。別十迴向。
<lb ed="X" n="0656c19"/><lb ed="R060" n="0696a17"/>伏違中妄。登地永斷。圓五品位。伏違二諦之妄。初
<lb ed="X" n="0656c20"/><lb ed="R060" n="0696a18"/>住永斷。</p>
<lb ed="X" n="0656c21"/><lb ed="R060" n="0696b01"/><p xml:id="pX38p0656c2101">性惡者。用事妄。如開遮所明。用理妄。則生生不可
<lb ed="X" n="0656c22"/><lb ed="R060" n="0696b02"/>說。作生生說。生不生不可說。作生不生說。不生生
<lb ed="X" n="0656c23"/><lb ed="R060" n="0696b03"/>不可說。作不生生說。不生不生不可說。作不生不
<lb ed="X" n="0656c24"/><lb ed="R060" n="0696b04"/>生說。法非言說。言說皆妄。法非默然。默然亦妄。以
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0657a" n="0657a"/>
<lb ed="X" n="0657a01"/><lb ed="R060" n="0696b05"/>四悉檀因緣。用妄言說。及妄默然。巧誘衆生。出魔
<lb ed="X" n="0657a02"/><lb ed="R060" n="0696b06"/>入佛。名大妄語。亦最綺語。</p>
<lb ed="X" n="0657a03"/><lb ed="R060" n="0696b07"/><p xml:id="pX38p0657a0301">○第五酤酒戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0657a04"/><lb ed="R060" n="0696b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0657a0401">若佛子。自酤酒。敎人酤酒。酤酒因。酤酒緣。酤酒法。酤
<lb ed="X" n="0657a05"/><lb ed="R060" n="0696b09"/>酒業。一切酒不得酤是酒起罪因緣。而菩薩應生一
<lb ed="X" n="0657a06"/><lb ed="R060" n="0696b10"/>切衆生明達之慧。而反更生一切衆生顚倒之心者。
<lb ed="X" n="0657a07"/><lb ed="R060" n="0696b11"/>是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0657a08"/><lb ed="R060" n="0696b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0657a0801">酤者。貨賣求利。酒者。飮之醉人。是無明藥。自酤者。
<lb ed="X" n="0657a09"/><lb ed="R060" n="0696b13"/>身行貨賣。敎人者。令他爲我賣酒。同重。若敎他自
<lb ed="X" n="0657a10"/><lb ed="R060" n="0696b14"/>酤。利不入<anchor xml:id="nkr_note_add_0657a1001" n="0657a1001"/><anchor xml:id="beg0657a1001" n="0657a1001"/>己<anchor xml:id="end0657a1001"/>。結輕。乃此戒兼制。因者。求利之心。緣
<lb ed="X" n="0657a11"/><lb ed="R060" n="0696b15"/>者。種種器具。法者。斤兩價直。出納取與等事。業者。
<lb ed="X" n="0657a12"/><lb ed="R060" n="0696b16"/>運手賣酒授與前人。一切酒者。西域酒有多種。或
<lb ed="X" n="0657a13"/><lb ed="R060" n="0696b17"/>華或果。皆可造酒。但令飮之醉人。皆不得酤。起罪
<lb ed="X" n="0657a14"/><lb ed="R060" n="0696b18"/>因緣者。四分律明飮酒十失。一顏色惡。二少力。三
<lb ed="X" n="0657a15"/><lb ed="R060" n="0697a01"/>眼視不明。四現瞋恚相。五壞田業資生法。六增致
<lb ed="X" n="0657a16"/><lb ed="R060" n="0697a02"/>疾病。七益鬪訟。八無名稱。惡名流布。九智慧減少。
<lb ed="X" n="0657a17"/><lb ed="R060" n="0697a03"/>十身壞命終。墮三惡道。大論復明三十五失等。</p>
<lb ed="X" n="0657a18"/><lb ed="R060" n="0697a04"/><p xml:id="pX38p0657a1801">此惟遮業。以王法所不禁故。然是惡律儀所攝。雖
<lb ed="X" n="0657a19"/><lb ed="R060" n="0697a05"/>不受戒人作此業者。亦招苦報。故特爲大士設此
<lb ed="X" n="0657a20"/><lb ed="R060" n="0697a06"/>厲禁。倘總無罪報。又何須結戒。令大士掣肘哉。五
<lb ed="X" n="0657a21"/><lb ed="R060" n="0697a07"/>緣成重。一是衆生。二衆生想。三希利貨賣。四是眞
<lb ed="X" n="0657a22"/><lb ed="R060" n="0697a08"/>酒。五授與前人。衆生三品如上說。上品者。賣與無
<lb ed="X" n="0657a23"/><lb ed="R060" n="0697a09"/>醉亂人則輕。賣與有醉亂人則重。中品人天。正是
<lb ed="X" n="0657a24"/><lb ed="R060" n="0697a10"/>所制。犯重。下品舊云結輕。以亂道義弱故。今云。酤
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0657b" n="0657b"/>
<lb ed="X" n="0657b01"/><lb ed="R060" n="0697a11"/>與受戒鬼畜等亦重。衆生想者。有醉亂。醉亂想。疑。
<lb ed="X" n="0657b02"/><lb ed="R060" n="0697a12"/>犯重。餘四句輕。又中品。中品想。疑。二句則重。中品
<lb ed="X" n="0657b03"/><lb ed="R060" n="0697a13"/>下品想。及下品三句。皆輕。又下品有戒。有戒想。疑。
<lb ed="X" n="0657b04"/><lb ed="R060" n="0697a14"/>二句則重。餘四句輕。希利貨賣者。正是業主。出家
<lb ed="X" n="0657b05"/><lb ed="R060" n="0697a15"/>菩薩。一切販賣求利都制。在家菩薩。止許如法求
<lb ed="X" n="0657b06"/><lb ed="R060" n="0697a16"/>財。不許作此惡律儀也。是眞酒者。酒色。酒香。酒味。
<lb ed="X" n="0657b07"/><lb ed="R060" n="0697a17"/>飮之醉人。犯重。雖無酒色酒香。而有酒味醉人。亦
<lb ed="X" n="0657b08"/><lb ed="R060" n="0697a18"/>重。雖似酒色酒香。而無酒味。飮不醉人。無罪。藥酒
<lb ed="X" n="0657b09"/><lb ed="R060" n="0697b01"/>雖亦希利。不能亂人。在家菩薩酤者無罪。又在家
<lb ed="X" n="0657b10"/><lb ed="R060" n="0697b02"/>菩薩或在婬舍。或賣淨肉。皆犯輕垢。以招呼引召。
<lb ed="X" n="0657b11"/><lb ed="R060" n="0697b03"/>不能如酒故也。授與前人者。從授受時結重。</p>
<lb ed="X" n="0657b12"/><lb ed="R060" n="0697b04"/><p xml:id="pX38p0657b1201">七衆同犯。</p>
<lb ed="X" n="0657b13"/><lb ed="R060" n="0697b05"/><p xml:id="pX38p0657b1301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1301" n="0657b1301"/><anchor xml:id="beg0657b1301" n="0657b1301"/>大小乘<anchor xml:id="end0657b1301"/>不全同。小乘作酒。止結不應。酤者同於販
<lb ed="X" n="0657b14"/><lb ed="R060" n="0697b06"/>賣。大乘作時結方便罪。酤犯重也。</p>
<lb ed="X" n="0657b15"/><lb ed="R060" n="0697b07"/><p xml:id="pX38p0657b1501">徧觀律論。惟遮不開。</p>
<lb ed="X" n="0657b16"/><lb ed="R060" n="0697b08"/><p xml:id="pX38p0657b1601">果報者。過酒器與人飮酒。尙云五百世無手。況復
<lb ed="X" n="0657b17"/><lb ed="R060" n="0697b09"/>酤酒。</p>
<lb ed="X" n="0657b18"/><lb ed="R060" n="0697b10"/><p xml:id="pX38p0657b1801">理解者。有三毒酒。散亂酒。禪定酒。無知酒。無明酒。
<lb ed="X" n="0657b19"/><lb ed="R060" n="0697b11"/>三毒。散亂。迷醉欲界中人。禪定。迷醉色無色界中
<lb ed="X" n="0657b20"/><lb ed="R060" n="0697b12"/>人。無知。迷醉二乘。無明。迷醉菩薩。自醉結輕。招呼
<lb ed="X" n="0657b21"/><lb ed="R060" n="0697b13"/>同伴結重也。</p>
<lb ed="X" n="0657b22"/><lb ed="R060" n="0697b14"/><p xml:id="pX38p0657b2201">懺悔者。酤酒業成。失戒。據此經中。例須取相。若約
<lb ed="X" n="0657b23"/><lb ed="R060" n="0697b15"/>地持爲例。或向衆僧殷重悔過。堪任更受。以是遮
<lb ed="X" n="0657b24"/><lb ed="R060" n="0697b16"/>業故也。若未成酤業。及賣淨肉。在婬坊等。或向衆
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0657c" n="0657c"/>
<lb ed="X" n="0657c01"/><lb ed="R060" n="0697b17"/>僧。向三人一人等。例得悔除。若三毒酒。散亂酒。禪
<lb ed="X" n="0657c02"/><lb ed="R060" n="0697b18"/>定酒。治以析觀體觀次第一心四種無生。無知酒。
<lb ed="X" n="0657c03"/><lb ed="R060" n="0698a01"/>治以次第一心二種無生。無明酒。惟以一心無生
<lb ed="X" n="0657c04"/><lb ed="R060" n="0698a02"/>治之。</p>
<lb ed="X" n="0657c05"/><lb ed="R060" n="0698a03"/><p xml:id="pX38p0657c0501">修證者。初果得道共力。永斷事酤。凡外酤三毒。散
<lb ed="X" n="0657c06"/><lb ed="R060" n="0698a04"/>亂。禪定等酒。初果亦永不酤。未免自飮。四果永不
<lb ed="X" n="0657c07"/><lb ed="R060" n="0698a05"/>復飮。若無知酒。二乘但飮不酤。出假位中。更不復
<lb ed="X" n="0657c08"/><lb ed="R060" n="0698a06"/>飮。若無明酒。地前菩薩。亦酤亦飮。登地但飮不酤。
<lb ed="X" n="0657c09"/><lb ed="R060" n="0698a07"/>妙覺永不復飮也。</p>
<lb ed="X" n="0657c10"/><lb ed="R060" n="0698a08"/><p xml:id="pX38p0657c1001">性惡者。事惡。惟用飮。不用酤。用飮如<name role="" type="person">末利夫人</name>事。
<lb ed="X" n="0657c11"/><lb ed="R060" n="0698a09"/>理惡。亦酤亦飮。謂法性理水。陶然眞樂。名爲眞酒。
<lb ed="X" n="0657c12"/><lb ed="R060" n="0698a10"/>諸佛菩薩。自旣醉飽。亦廣飮人。又中諦酒。俗諦酒。
<lb ed="X" n="0657c13"/><lb ed="R060" n="0698a11"/>眞諦酒。三昧酒。十善酒。以中諦酒。酤與別圓菩薩。
<lb ed="X" n="0657c14"/><lb ed="R060" n="0698a12"/>以俗諦酒。酤與藏通菩薩。以眞諦酒。酤與藏通二
<lb ed="X" n="0657c15"/><lb ed="R060" n="0698a13"/>乘。以三昧酒。酤與色無色界。以十善酒。酤與人天。
<lb ed="X" n="0657c16"/><lb ed="R060" n="0698a14"/>各令醉飽。又中諦藥酒。治菩薩病。俗諦藥酒。治二
<lb ed="X" n="0657c17"/><lb ed="R060" n="0698a15"/>乘病。眞諦藥酒。治凡夫病。三昧藥酒。治散亂病。十
<lb ed="X" n="0657c18"/><lb ed="R060" n="0698a16"/>善藥酒。治十惡病。旣酤與人。亦示自飮。又一切衆
<lb ed="X" n="0657c19"/><lb ed="R060" n="0698a17"/>生醉三毒酒。與其同事。亦復示飮。又如婆藪仙人。
<lb ed="X" n="0657c20"/><lb ed="R060" n="0698a18"/>示酤三毒酒。爲衆作誡。</p>
<lb ed="X" n="0657c21"/><lb ed="R060" n="0698b01"/><p xml:id="pX38p0657c2101">○第六說四衆過戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0657c22"/><lb ed="R060" n="0698b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0657c2201">若佛子。口自說出家在家菩薩。比丘比丘尼罪過。敎
<lb ed="X" n="0657c23"/><lb ed="R060" n="0698b03"/>人說罪過。罪過因。罪過緣。罪過法。罪過業。而菩薩聞
<lb ed="X" n="0657c24"/><lb ed="R060" n="0698b04"/>外道惡人。及二乘惡人。說佛法中非法非律。常生慈
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0658a" n="0658a"/>
<lb ed="X" n="0658a01"/><lb ed="R060" n="0698b05"/>心。敎化是惡人輩。令生大乘善信。而菩薩反更自說
<lb ed="X" n="0658a02"/><lb ed="R060" n="0698b06"/>佛法中罪過者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0658a03"/><lb ed="R060" n="0698b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0658a0301">說者。向未受菩薩戒人。說大乘七衆罪過。向未受
<lb ed="X" n="0658a04"/><lb ed="R060" n="0698b08"/>具戒人。說比丘比丘尼二衆罪過也。出家在家菩
<lb ed="X" n="0658a05"/><lb ed="R060" n="0698b09"/>薩。卽通指大乘七衆。比丘。比丘尼。卽別指小乘二
<lb ed="X" n="0658a06"/><lb ed="R060" n="0698b10"/>衆。以住持僧寶。關係法門。故亦同重。罪過因等。應
<lb ed="X" n="0658a07"/><lb ed="R060" n="0698b11"/>云說因。說緣。說法。說業。因者。說罪之心。緣者。欲說
<lb ed="X" n="0658a08"/><lb ed="R060" n="0698b12"/>時莊嚴方便。法者。輕重罪相。業者。了了出口。前人
<lb ed="X" n="0658a09"/><lb ed="R060" n="0698b13"/>領解。二乘名惡人者。執一定之規繩。疑大人之作
<lb ed="X" n="0658a10"/><lb ed="R060" n="0698b14"/>略。不知大乘妙用。故斥之爲惡人。佛法中罪過者。
<lb ed="X" n="0658a11"/><lb ed="R060" n="0698b15"/>揀非外道罪過。亦揀非犯邊罪<anchor xml:id="nkr_note_add_0658a1101" n="0658a1101"/><anchor xml:id="beg0658a1101" n="0658a1101"/>已<anchor xml:id="end0658a1101"/>失戒人罪過也。</p>
<lb ed="X" n="0658a12"/><lb ed="R060" n="0698b16"/><p xml:id="pX38p0658a1201">此亦性遮二業。六緣成重。一衆生。二衆生想。三說
<lb ed="X" n="0658a13"/><lb ed="R060" n="0698b17"/>罪心。四所說過。五所向人。六前人領解。衆生者。上
<lb ed="X" n="0658a14"/><lb ed="R060" n="0698b18"/>中二境。有菩薩戒。有比丘比丘尼戒者重。無戒者
<lb ed="X" n="0658a15"/><lb ed="R060" n="0699a01"/>輕。下境。舊云有戒無戒皆輕。今云。有菩薩戒者宜
<lb ed="X" n="0658a16"/><lb ed="R060" n="0699a02"/>重。<anchor xml:id="nkr_note_add_0658a1601" n="0658a1601"/><anchor xml:id="beg0658a1601" n="0658a1601"/>但<anchor xml:id="end0658a1601"/>未必失戒耳。若前人實犯重罪。<anchor xml:id="nkr_note_add_0658a1602" n="0658a1602"/><anchor xml:id="beg0658a1602" n="0658a1602"/>已<anchor xml:id="end0658a1602"/>失戒者。說
<lb ed="X" n="0658a17"/><lb ed="R060" n="0699a03"/>但犯輕。或雖犯重。而未失戒。或雖失戒。如法重受。
<lb ed="X" n="0658a18"/><lb ed="R060" n="0699a04"/>說皆犯重。衆生想者。有戒無戒六句。二重。四輕。說
<lb ed="X" n="0658a19"/><lb ed="R060" n="0699a05"/>罪心者有兩。一陷沒心。欲令前人失名利等。二治
<lb ed="X" n="0658a20"/><lb ed="R060" n="0699a06"/>罰心。欲令前人被繫縛等。此二心正是業主。不論
<lb ed="X" n="0658a21"/><lb ed="R060" n="0699a07"/>是實是虗。皆犯重。若獎勸心說。及僧差說罪。皆不
<lb ed="X" n="0658a22"/><lb ed="R060" n="0699a08"/>犯。所說過者。或說罪事。或說罪名。各有當疑僻六
<lb ed="X" n="0658a23"/><lb ed="R060" n="0699a09"/>句。罪事者。殺盜婬妄飮酒食肉等事。罪名者。大則
<lb ed="X" n="0658a24"/><lb ed="R060" n="0699a10"/>七逆十重輕垢。小則五篇七聚等名。若重名重事。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0658b" n="0658b"/>
<lb ed="X" n="0658b01"/><lb ed="R060" n="0699a11"/>作重想重疑而說。犯重。作輕想說。犯輕。若輕名輕
<lb ed="X" n="0658b02"/><lb ed="R060" n="0699a12"/>事。作輕想輕疑而說。犯輕。作重想說。犯重。所向人
<lb ed="X" n="0658b03"/><lb ed="R060" n="0699a13"/>者。上中二境。無菩薩戒。爲說菩薩七衆罪過。犯重。
<lb ed="X" n="0658b04"/><lb ed="R060" n="0699a14"/>無比丘比丘尼戒。爲說二衆罪過。犯重。若向有大
<lb ed="X" n="0658b05"/><lb ed="R060" n="0699a15"/>乘戒。有具戒者。如法說實擧過。令其懺悔。不犯。若
<lb ed="X" n="0658b06"/><lb ed="R060" n="0699a16"/>所說不實。自屬謗毀戒也。下境。不論有戒無戒。向
<lb ed="X" n="0658b07"/><lb ed="R060" n="0699a17"/>說皆輕。毀損不深故。前人領解者。口業事遂。據此
<lb ed="X" n="0658b08"/><lb ed="R060" n="0699a18"/>時結罪。隨語語結。隨人人結。若未解時。止結方便。</p>
<lb ed="X" n="0658b09"/><lb ed="R060" n="0699b01"/><p xml:id="pX38p0658b0901">七衆同。</p>
<lb ed="X" n="0658b10"/><lb ed="R060" n="0699b02"/><p xml:id="pX38p0658b1001">大小異。小乘說第一篇犯第二。說第二篇犯第三。
<lb ed="X" n="0658b11"/><lb ed="R060" n="0699b03"/>說第三篇以下。悉犯第七聚。大士宜掩惡揚善。故
<lb ed="X" n="0658b12"/><lb ed="R060" n="0699b04"/>說重同重。說輕同輕。</p>
<lb ed="X" n="0658b13"/><lb ed="R060" n="0699b05"/><p xml:id="pX38p0658b1301">開遮者。惟除僧差。及獎勸因緣。餘悉不開。</p>
<lb ed="X" n="0658b14"/><lb ed="R060" n="0699b06"/><p xml:id="pX38p0658b1401">果報者。若所說是實。卽上品兩舌。亦兼惡口。若所
<lb ed="X" n="0658b15"/><lb ed="R060" n="0699b07"/>說不實。復是妄語。華嚴二地品云。兩舌之罪。亦令
<lb ed="X" n="0658b16"/><lb ed="R060" n="0699b08"/>衆生墮三惡道。若生人中。得二種果報。一者眷屬
<lb ed="X" n="0658b17"/><lb ed="R060" n="0699b09"/>乖離。二者親族弊惡。惡口之罪。亦令衆生墮三惡
<lb ed="X" n="0658b18"/><lb ed="R060" n="0699b10"/>道。若生人中。得二種果報。一者常聞惡聲。二者言
<lb ed="X" n="0658b19"/><lb ed="R060" n="0699b11"/>多諍訟。解曰。兩舌惡口。約境。約心。約悔不悔。亦各
<lb ed="X" n="0658b20"/><lb ed="R060" n="0699b12"/>三品。牽墮三塗也。十善業道經云。若離兩舌。卽得
<lb ed="X" n="0658b21"/><lb ed="R060" n="0699b13"/>五種不可壞法。一得不壞身。無能害故。二得不壞
<lb ed="X" n="0658b22"/><lb ed="R060" n="0699b14"/>眷屬。無能破故。三得不壞信。順本業故。四得不壞
<lb ed="X" n="0658b23"/><lb ed="R060" n="0699b15"/>法行。所修堅固故。五得不壞善知識。不誑惑故。若
<lb ed="X" n="0658b24"/><lb ed="R060" n="0699b16"/>能迴向菩提。後成佛時。得正眷屬。諸魔外道。不能
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0658c" n="0658c"/>
<lb ed="X" n="0658c01"/><lb ed="R060" n="0699b17"/>沮壞。若離惡口。卽得成就八種淨業。一言不乖度。
<lb ed="X" n="0658c02"/><lb ed="R060" n="0699b18"/>二言皆利益。三言必契理。四言辭美妙。五言可承
<lb ed="X" n="0658c03"/><lb ed="R060" n="0700a01"/>領。六言則信用。七言無可譏。八言盡愛樂。若能迴
<lb ed="X" n="0658c04"/><lb ed="R060" n="0700a02"/>向菩提。後成佛時。具足如來梵音聲相。淨戒品云。
<lb ed="X" n="0658c05"/><lb ed="R060" n="0700a03"/>不離間語。亦四種報。一者現在能令自他無諍。所
<lb ed="X" n="0658c06"/><lb ed="R060" n="0700a04"/>在安樂。二者以和合故。衆人愛敬。過去所有離間
<lb ed="X" n="0658c07"/><lb ed="R060" n="0700a05"/>語罪。悉得銷滅。於三惡趣。心無憂懼。三者於未來
<lb ed="X" n="0658c08"/><lb ed="R060" n="0700a06"/>世。得五種果。一能獲金剛不壞之身。世間刀杖。無
<lb ed="X" n="0658c09"/><lb ed="R060" n="0700a07"/>能損壞。二於所生處。得善眷屬。無諸乖諍。不相捨
<lb ed="X" n="0658c10"/><lb ed="R060" n="0700a08"/>離。三於所生處。設不遭遇善友知識爲說法者。自
<lb ed="X" n="0658c11"/><lb ed="R060" n="0700a09"/>然覺悟無二法門。於佛法僧。深生信向。無有退轉。
<lb ed="X" n="0658c12"/><lb ed="R060" n="0700a10"/>四令諸有情一心一事。歡喜相向。速能證得慈三
<lb ed="X" n="0658c13"/><lb ed="R060" n="0700a11"/>摩地。五能勸發一切有情修習大乘。令不退轉。四
<lb ed="X" n="0658c14"/><lb ed="R060" n="0700a12"/>者由遠離間。常和合語。得善眷屬。隨順調伏。乃至
<lb ed="X" n="0658c15"/><lb ed="R060" n="0700a13"/>涅槃。不相捨離。離麤惡語。亦四種報。一者現在世
<lb ed="X" n="0658c16"/><lb ed="R060" n="0700a14"/>中。心常淸淨。興大悲雲。降慈心雨。滅妄貪欲。止恚
<lb ed="X" n="0658c17"/><lb ed="R060" n="0700a15"/>風塵。令得淸淨。二者輭語之人。一切愛敬。讚歎隨
<lb ed="X" n="0658c18"/><lb ed="R060" n="0700a16"/>順。令麤惡者。漸得調伏。六根淸淨。三業無染。三者
<lb ed="X" n="0658c19"/><lb ed="R060" n="0700a17"/>於當來世。永離三塗。常生善處。四者漸次能得無
<lb ed="X" n="0658c20"/><lb ed="R060" n="0700a18"/>上菩提。具梵音聲。說法之時。隨類各解。而生念言。
<lb ed="X" n="0658c21"/><lb ed="R060" n="0700b01"/>今薄伽梵。爲我說法。不爲餘人。所說妙法。皆契我
<lb ed="X" n="0658c22"/><lb ed="R060" n="0700b02"/>心。除我身心。煩惱習氣。</p>
<lb ed="X" n="0658c23"/><lb ed="R060" n="0700b03"/><p xml:id="pX38p0658c2301">理解者。如大涅槃經云。佛禁無常。汝猶說者。卽破
<lb ed="X" n="0658c24"/><lb ed="R060" n="0700b04"/>佛禁。又云。我等皆應善覆無常。說於常住。以此爲
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0659a" n="0659a"/>
<lb ed="X" n="0659a01"/><lb ed="R060" n="0700b05"/>例。卽是隱惡揚善之義。若隱覆常住。說於無常。是
<lb ed="X" n="0659a02"/><lb ed="R060" n="0700b06"/>說佛過。亦是說四衆過。</p>
<lb ed="X" n="0659a03"/><lb ed="R060" n="0700b07"/><p xml:id="pX38p0659a0301">懺悔者。犯重失戒。應須更受。或復取相。彌善。犯輕
<lb ed="X" n="0659a04"/><lb ed="R060" n="0700b08"/>作法。隨事斟酌。犯於理說。惟用一心無生。</p>
<lb ed="X" n="0659a05"/><lb ed="R060" n="0700b09"/><p xml:id="pX38p0659a0501">修證者。初果以去無事說。圓人初心無理說。</p>
<lb ed="X" n="0659a06"/><lb ed="R060" n="0700b10"/><p xml:id="pX38p0659a0601">性惡者。說佛菩薩爲究竟五逆。究竟大盜。究竟五
<lb ed="X" n="0659a07"/><lb ed="R060" n="0700b11"/>欲。究竟大妄語人。</p>
<lb ed="X" n="0659a08"/><lb ed="R060" n="0700b12"/><p xml:id="pX38p0659a0801">○第七自讚毀他戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0659a09"/><lb ed="R060" n="0700b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0659a0901">若佛子。自讚毀他。亦敎人自讚毀他。毀他因。毀他緣。
<lb ed="X" n="0659a10"/><lb ed="R060" n="0700b14"/>毀他法。毀他業。而菩薩應代一切衆生受加毀辱。惡
<lb ed="X" n="0659a11"/><lb ed="R060" n="0700b15"/>事向自<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a1101" n="0659a1101"/><anchor xml:id="beg0659a1101" n="0659a1101"/>己<anchor xml:id="end0659a1101"/>。好事與他人。若自揚<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a1102" n="0659a1102"/><anchor xml:id="beg0659a1102" n="0659a1102"/>己<anchor xml:id="end0659a1102"/>德。隱他人好事。令
<lb ed="X" n="0659a12"/><lb ed="R060" n="0700b16"/>他人受毀者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0659a13"/><lb ed="R060" n="0700b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0659a1301">自讚者。稱<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a1301" n="0659a1301"/><anchor xml:id="beg0659a1301" n="0659a1301"/>己<anchor xml:id="end0659a1301"/>功德。毀他者。譏人過惡。彼此互形。顯
<lb ed="X" n="0659a14"/><lb ed="R060" n="0700b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0659a1401" n="0659a1401"/><anchor xml:id="beg0659a1401" n="0659a1401"/>己<anchor xml:id="end0659a1401"/>德而彰人短。使名利歸於自身。故犯重也。若但
<lb ed="X" n="0659a15"/><lb ed="R060" n="0701a01"/>以貪心自讚。<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a1501" n="0659a1501"/><anchor xml:id="beg0659a1501" n="0659a1501"/>但<anchor xml:id="end0659a1501"/>以瞋心毀他。各各結染汙犯。戒本
<lb ed="X" n="0659a16"/><lb ed="R060" n="0701a02"/>經中別有此條。今經亦此戒兼制也。敎人者。或敎
<lb ed="X" n="0659a17"/><lb ed="R060" n="0701a03"/>人讚我毀他則重。或敎彼自讚毀人則輕。因者。貪
<lb ed="X" n="0659a18"/><lb ed="R060" n="0701a04"/>利之心。緣者。作諸方便。法者。陳其善惡。業者。前人
<lb ed="X" n="0659a19"/><lb ed="R060" n="0701a05"/>領解。</p>
<lb ed="X" n="0659a20"/><lb ed="R060" n="0701a06"/><p xml:id="pX38p0659a2001">此亦性遮二業。五緣成重。一衆生。二衆生想。三讚
<lb ed="X" n="0659a21"/><lb ed="R060" n="0701a07"/>毀心。四說讚毀具。五前人領解。衆生者。上中二境
<lb ed="X" n="0659a22"/><lb ed="R060" n="0701a08"/>重。下境輕。衆生想者。上中。上中想。疑。二重。餘四句
<lb ed="X" n="0659a23"/><lb ed="R060" n="0701a09"/>輕。或下境作上中想。亦重也。讚毀心者。欲彰彼短。
<lb ed="X" n="0659a24"/><lb ed="R060" n="0701a10"/>使名利悉歸於<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a2401" n="0659a2401"/><anchor xml:id="beg0659a2401" n="0659a2401"/>己<anchor xml:id="end0659a2401"/>。非爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a2402" n="0659a2402"/><anchor xml:id="beg0659a2402" n="0659a2402"/>折<anchor xml:id="end0659a2402"/>伏。非爲利益也。說讚毀
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0659b" n="0659b"/>
<lb ed="X" n="0659b01"/><lb ed="R060" n="0701a11"/>具者。一種姓。或尊。或卑。二行業。或貴。或賤。三伎術
<lb ed="X" n="0659b02"/><lb ed="R060" n="0701a12"/>工巧。或上。或下。四過犯。或有。或無。五結使。或輕。或
<lb ed="X" n="0659b03"/><lb ed="R060" n="0701a13"/>重。六形相。或好。或醜。七善法。或具。不具。前人領解
<lb ed="X" n="0659b04"/><lb ed="R060" n="0701a14"/>者。口業事遂。隨語語結重。羯磨文云。若以上品纏
<lb ed="X" n="0659b05"/><lb ed="R060" n="0701a15"/>犯。失菩薩戒。應須更受。中品纏犯。應向三人。或過
<lb ed="X" n="0659b06"/><lb ed="R060" n="0701a16"/>三人。悔過除滅。下品纏犯。向一人悔。以下三戒並
<lb ed="X" n="0659b07"/><lb ed="R060" n="0701a17"/>同。又不隨喜他善。亦應此戒兼制。戒本經云。知他
<lb ed="X" n="0659b08"/><lb ed="R060" n="0701a18"/>衆生有實功德。以慊恨心。不向人說。亦不讚歎。有
<lb ed="X" n="0659b09"/><lb ed="R060" n="0701b01"/>讚歎者。不唱善哉。是犯染汙起。若嬾惰懈怠放逸。
<lb ed="X" n="0659b10"/><lb ed="R060" n="0701b02"/>犯非染汙起。不犯者。知彼少欲。護彼意故。若病。若
<lb ed="X" n="0659b11"/><lb ed="R060" n="0701b03"/>無力。若以方便令彼調伏。若護僧制。若令彼人起
<lb ed="X" n="0659b12"/><lb ed="R060" n="0701b04"/>煩惱。起溢喜。起慢。起非義。除此諸患故。若實功德
<lb ed="X" n="0659b13"/><lb ed="R060" n="0701b05"/>似非功德。若實善說似非善說。若爲摧伏外道邪
<lb ed="X" n="0659b14"/><lb ed="R060" n="0701b06"/>見。若待說竟。</p>
<lb ed="X" n="0659b15"/><lb ed="R060" n="0701b07"/><p xml:id="pX38p0659b1501">七衆同。</p>
<lb ed="X" n="0659b16"/><lb ed="R060" n="0701b08"/><p xml:id="pX38p0659b1601">大小異。大士利安爲本。故重。小乘自讚犯第七聚。
<lb ed="X" n="0659b17"/><lb ed="R060" n="0701b09"/>毀他犯第三篇。不合結也。</p>
<lb ed="X" n="0659b18"/><lb ed="R060" n="0701b10"/><p xml:id="pX38p0659b1801">開遮者。戒本經云。若輕毀外道。稱揚佛法。若以方
<lb ed="X" n="0659b19"/><lb ed="R060" n="0701b11"/>便令彼調伏。捨離不善。修習善法。又令不信者信。
<lb ed="X" n="0659b20"/><lb ed="R060" n="0701b12"/>信者增廣。</p>
<lb ed="X" n="0659b21"/><lb ed="R060" n="0701b13"/><p xml:id="pX38p0659b2101">果報者。自讚若實。卽如婬女爲一錢故而現戲笑。
<lb ed="X" n="0659b22"/><lb ed="R060" n="0701b14"/>若復不實。自得大妄語報。毀他若實。名爲惡口。不
<lb ed="X" n="0659b23"/><lb ed="R060" n="0701b15"/>實。復兼妄語。所有果報。悉如上說。</p>
<lb ed="X" n="0659b24"/><lb ed="R060" n="0701b16"/><p xml:id="pX38p0659b2401">理解者。菩提爲自。煩惱爲他。涅槃爲自。生死爲他。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0659c" n="0659c"/>
<lb ed="X" n="0659c01"/><lb ed="R060" n="0701b17"/>菩提是道諦。煩惱是集諦。涅槃是滅諦。生死是苦
<lb ed="X" n="0659c02"/><lb ed="R060" n="0701b18"/>諦。若生滅四諦。卽具讚毀。無生四諦。卽無讚毀。若
<lb ed="X" n="0659c03"/><lb ed="R060" n="0702a01"/>無量四諦。卽具讚毀。無作四諦。卽無讚毀。又二乘
<lb ed="X" n="0659c04"/><lb ed="R060" n="0702a02"/>以眞爲自。以俗爲他。菩薩以俗爲自。以眞爲他。別
<lb ed="X" n="0659c05"/><lb ed="R060" n="0702a03"/>敎以中爲自。二諦爲他。皆具讚毀。圓無自他。故無
<lb ed="X" n="0659c06"/><lb ed="R060" n="0702a04"/>讚毀。又對待妙。卽具讚毀。絕待妙。卽無讚毀。</p>
<lb ed="X" n="0659c07"/><lb ed="R060" n="0702a05"/><p xml:id="pX38p0659c0701">懺悔者。事中讚毀。如羯磨文所云。理中讚毀。卽用
<lb ed="X" n="0659c08"/><lb ed="R060" n="0702a06"/>體觀一心二種無生。</p>
<lb ed="X" n="0659c09"/><lb ed="R060" n="0702a07"/><p xml:id="pX38p0659c0901">修證者。初果以上。永斷事惡。八人見地。永斷界內
<lb ed="X" n="0659c10"/><lb ed="R060" n="0702a08"/>理惡。別地圓住。永斷界外理惡。</p>
<lb ed="X" n="0659c11"/><lb ed="R060" n="0702a09"/><p xml:id="pX38p0659c1101">性惡者。用事讚毀。則摧邪顯正。彈偏斥小。歎大褒
<lb ed="X" n="0659c12"/><lb ed="R060" n="0702a10"/>圓。用理讚毀。則法性爲自。無明爲他。無明之性。卽
<lb ed="X" n="0659c13"/><lb ed="R060" n="0702a11"/>是法性。無可讚毀。而熾然讚毀。</p>
<lb ed="X" n="0659c14"/><lb ed="R060" n="0702a12"/><p xml:id="pX38p0659c1401">○第八慳惜加毀戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0659c15"/><lb ed="R060" n="0702a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0659c1501">若佛子。自慳。敎人慳。慳因。慳緣。慳法。慳業。而菩薩見
<lb ed="X" n="0659c16"/><lb ed="R060" n="0702a14"/>一切貧窮人來乞者。隨前人所須。一切給與。而菩薩
<lb ed="X" n="0659c17"/><lb ed="R060" n="0702a15"/>以惡心瞋心。乃至不施一錢一針一草。有求法者。不
<lb ed="X" n="0659c18"/><lb ed="R060" n="0702a16"/>爲說一句一偈一微塵許法。而反更罵辱者。是菩薩
<lb ed="X" n="0659c19"/><lb ed="R060" n="0702a17"/>波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0659c20"/><lb ed="R060" n="0702a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0659c2001">悋惜所有。名之爲慳。或悋財。或悋法。皆所不應。敎
<lb ed="X" n="0659c21"/><lb ed="R060" n="0702b01"/>人者。或使人爲我拒毀則重。或敎人自行慳毀則
<lb ed="X" n="0659c22"/><lb ed="R060" n="0702b02"/>輕。因者。鄙悋之心。緣者。莊嚴方便。法者。示秘惜打
<lb ed="X" n="0659c23"/><lb ed="R060" n="0702b03"/>罵等相。業者。前人領納。貧窮人者。或貧於財。或窮
<lb ed="X" n="0659c24"/><lb ed="R060" n="0702b04"/>於法。又空乏名貧。空乏則手足無措名窮。財法皆
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0660a" n="0660a"/>
<lb ed="X" n="0660a01"/><lb ed="R060" n="0702b05"/>有貧窮二苦也。隨前人所須者。財則若多若少。法
<lb ed="X" n="0660a02"/><lb ed="R060" n="0702b06"/>則若大若小。皆應與之。惡心者。慳悋鄙惜。瞋心者。
<lb ed="X" n="0660a03"/><lb ed="R060" n="0702b07"/>不喜其人。明非見機折伏也。決定毗尼經云。在家
<lb ed="X" n="0660a04"/><lb ed="R060" n="0702b08"/>菩薩。應行二施。一財。二法。出家菩薩行四施。一紙。
<lb ed="X" n="0660a05"/><lb ed="R060" n="0702b09"/>二墨。三筆。四法。得忍菩薩行三施。一王位。二妻子。
<lb ed="X" n="0660a06"/><lb ed="R060" n="0702b10"/>三頭目皮骨。義疏云。當知凡夫菩薩。隨宜惠施。都
<lb ed="X" n="0660a07"/><lb ed="R060" n="0702b11"/>杜絕。故犯也。</p>
<lb ed="X" n="0660a08"/><lb ed="R060" n="0702b12"/><p xml:id="pX38p0660a0801">此亦性遮二業。五緣成重。一衆生。二衆生想。三慳
<lb ed="X" n="0660a09"/><lb ed="R060" n="0702b13"/>毀心。四示慳毀相。五前人領納。衆生者。上中二境。
<lb ed="X" n="0660a10"/><lb ed="R060" n="0702b14"/>及下境。有戒者悉重。餘輕。衆生想六句。三重。三輕。
<lb ed="X" n="0660a11"/><lb ed="R060" n="0702b15"/>如上說。慳毀心者。謂惡瞋悋惜財法。欲以打罵拒
<lb ed="X" n="0660a12"/><lb ed="R060" n="0702b16"/>絕。是犯。若彼不宜聞法得財。宜見訶辱。皆不犯。示
<lb ed="X" n="0660a13"/><lb ed="R060" n="0702b17"/>慳毀相者。或隱避不與財法。或言都無。或手杖驅
<lb ed="X" n="0660a14"/><lb ed="R060" n="0702b18"/>斥。或惡言加罵。或自作。或使人打罵。皆重。前人領
<lb ed="X" n="0660a15"/><lb ed="R060" n="0703a01"/>納者。知我悋惜之相。受我打罵之辱。隨事隨語結
<lb ed="X" n="0660a16"/><lb ed="R060" n="0703a02"/>重。若彼遣使。求財請法。對使人慳惜。遙作訶罵。旣
<lb ed="X" n="0660a17"/><lb ed="R060" n="0703a03"/>非對面。損惱稍輕。皆不結重。或雖重。不失戒也。不
<lb ed="X" n="0660a18"/><lb ed="R060" n="0703a04"/>犯者。戒本經曰。若自無。若求非法物。若不益彼物。
<lb ed="X" n="0660a19"/><lb ed="R060" n="0703a05"/>若以方便令彼調伏。若彼犯王法。護王意故。若護
<lb ed="X" n="0660a20"/><lb ed="R060" n="0703a06"/>僧制。此明不與財不犯也。又云。若外道求短。若重
<lb ed="X" n="0660a21"/><lb ed="R060" n="0703a07"/>病。若狂。若知不說。令彼調伏。若所修法未善通利。
<lb ed="X" n="0660a22"/><lb ed="R060" n="0703a08"/>若知前人不能敬順。威儀不整。若彼鈍根。聞深妙
<lb ed="X" n="0660a23"/><lb ed="R060" n="0703a09"/>法。生怖畏心。若知聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a2301" n="0660a2301"/><anchor xml:id="beg0660a2301" n="0660a2301"/>已<anchor xml:id="end0660a2301"/>。增長邪見。若知聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a2302" n="0660a2302"/><anchor xml:id="beg0660a2302" n="0660a2302"/>已<anchor xml:id="end0660a2302"/>。毀呰
<lb ed="X" n="0660a24"/><lb ed="R060" n="0703a10"/>退沒。若彼聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a2401" n="0660a2401"/><anchor xml:id="beg0660a2401" n="0660a2401"/>已<anchor xml:id="end0660a2401"/>。向惡人說。此明不與法不犯也。又
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0660b" n="0660b"/>
<lb ed="X" n="0660b01"/><lb ed="R060" n="0703a11"/>菩薩善戒經云。求者三至。若不施者。是名犯重。不
<lb ed="X" n="0660b02"/><lb ed="R060" n="0703a12"/>犯者。若以方便善語慰喩。令彼求者不生恨心。求
<lb ed="X" n="0660b03"/><lb ed="R060" n="0703a13"/>者二種。一者貧窮。二者邪見。不施貧者。則便得罪。
<lb ed="X" n="0660b04"/><lb ed="R060" n="0703a14"/>不施邪見。則不名犯。又菩薩攝受徒衆。卽應以二
<lb ed="X" n="0660b05"/><lb ed="R060" n="0703a15"/>事將護。所謂法及衣食。亦應此戒兼制。戒本經云。
<lb ed="X" n="0660b06"/><lb ed="R060" n="0703a16"/>若菩薩攝受徒衆。以瞋恨心。不如法敎授。不能隨
<lb ed="X" n="0660b07"/><lb ed="R060" n="0703a17"/>時從婆羅門居士所。求衣食臥具。醫藥房舍。隨時
<lb ed="X" n="0660b08"/><lb ed="R060" n="0703a18"/>供給。是犯染汙起。若嬾惰懈怠。犯非染汙起。不犯
<lb ed="X" n="0660b09"/><lb ed="R060" n="0703b01"/>者。若以方便令彼調伏。若護僧制。若病。若無力。若
<lb ed="X" n="0660b10"/><lb ed="R060" n="0703b02"/>使有力者說。若彼有力。多知識大德。自求衆具。若
<lb ed="X" n="0660b11"/><lb ed="R060" n="0703b03"/>曾受敎。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0660b1101" n="0660b1101"/><anchor xml:id="beg0660b1101" n="0660b1101"/>己<anchor xml:id="end0660b1101"/>知法。若外道竊法。不能調伏。</p>
<lb ed="X" n="0660b12"/><lb ed="R060" n="0703b04"/><p xml:id="pX38p0660b1201">七衆同。</p>
<lb ed="X" n="0660b13"/><lb ed="R060" n="0703b05"/><p xml:id="pX38p0660b1301">大小異。大乘不揀親疎。求者皆施。不與加毀悉犯。
<lb ed="X" n="0660b14"/><lb ed="R060" n="0703b06"/>以本誓兼物故。小乘惟弟子不敎法。犯第七聚。不
<lb ed="X" n="0660b15"/><lb ed="R060" n="0703b07"/>與財。不制。加毀隨事各結。不合爲重。</p>
<lb ed="X" n="0660b16"/><lb ed="R060" n="0703b08"/><p xml:id="pX38p0660b1601">開遮者。戒本經云。觀衆生應以苦切之言。方便利
<lb ed="X" n="0660b17"/><lb ed="R060" n="0703b09"/>益。恐其憂惱而不爲者。是犯非染汙起。不犯者。觀
<lb ed="X" n="0660b18"/><lb ed="R060" n="0703b10"/>彼現在少所利益。多起憂惱。</p>
<lb ed="X" n="0660b19"/><lb ed="R060" n="0703b11"/><p xml:id="pX38p0660b1901">果報者。慳毀之罪。亦在三塗。又慳財餘報。生生貧
<lb ed="X" n="0660b20"/><lb ed="R060" n="0703b12"/>窮。慳法餘報。世世愚鈍。當知不慳卽是無貪善根
<lb ed="X" n="0660b21"/><lb ed="R060" n="0703b13"/>所攝。十善業道經云。若離貪欲。卽得成就五種自
<lb ed="X" n="0660b22"/><lb ed="R060" n="0703b14"/>在。一三業自在。諸根具足故。二財物自在。一切怨
<lb ed="X" n="0660b23"/><lb ed="R060" n="0703b15"/>賊不奪故。三福德自在。隨心所欲。物皆備故。四王
<lb ed="X" n="0660b24"/><lb ed="R060" n="0703b16"/>位自在。珍奇妙物。皆奉獻故。五所獲之物。過本所
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0660c" n="0660c"/>
<lb ed="X" n="0660c01"/><lb ed="R060" n="0703b17"/>求。百倍殊勝。由於昔時不慳嫉故。若能迴向菩提。
<lb ed="X" n="0660c02"/><lb ed="R060" n="0703b18"/>後成佛時。三界特尊。皆共敬養。淨戒品云。離貪嫉
<lb ed="X" n="0660c03"/><lb ed="R060" n="0704a01"/>者。亦四種報。一者現在世中。於他富貴。起隨喜心。
<lb ed="X" n="0660c04"/><lb ed="R060" n="0704a02"/>不捨毫<g ref="#CB12530">𨤲</g>。獲大功德。二者一切愛敬。身心安樂。威
<lb ed="X" n="0660c05"/><lb ed="R060" n="0704a03"/>德自在。能淨心中貪欲雲翳。猶如夜月。衆星圍遶。
<lb ed="X" n="0660c06"/><lb ed="R060" n="0704a04"/>三者所生之處。六根圓滿。財寶豐足。衆人愛敬。常
<lb ed="X" n="0660c07"/><lb ed="R060" n="0704a05"/>行惠施。無礙辯才。處衆無畏。四者乃至證得無上
<lb ed="X" n="0660c08"/><lb ed="R060" n="0704a06"/>菩提。衆聖圍遶。功德最上。一切衆生。同受敎命。</p>
<lb ed="X" n="0660c09"/><lb ed="R060" n="0704a07"/><p xml:id="pX38p0660c0901">理解者。秘眞妙法名慳。令獲陋果名毀。法華經云。
<lb ed="X" n="0660c10"/><lb ed="R060" n="0704a08"/>若以小乘化。乃至於一人。我則墮慳貪。是事爲不
<lb ed="X" n="0660c11"/><lb ed="R060" n="0704a09"/>可。</p>
<lb ed="X" n="0660c12"/><lb ed="R060" n="0704a10"/><p xml:id="pX38p0660c1201">懺悔者。事慳悔過。例前可知。理慳須用一心無生。
<lb ed="X" n="0660c13"/><lb ed="R060" n="0704a11"/>法華云。惟以如來滅度而滅度之。</p>
<lb ed="X" n="0660c14"/><lb ed="R060" n="0704a12"/><p xml:id="pX38p0660c1401">修證者。初果斷事慳。亦斷眞諦慳。菩薩不慳俗諦。
<lb ed="X" n="0660c15"/><lb ed="R060" n="0704a13"/>別人不慳中諦。圓人不慳法性。名字不慳。乃至究
<lb ed="X" n="0660c16"/><lb ed="R060" n="0704a14"/>竟不慳。</p>
<lb ed="X" n="0660c17"/><lb ed="R060" n="0704a15"/><p xml:id="pX38p0660c1701">性惡者。不捨一法名慳。破相歸性名毀。</p>
<lb ed="X" n="0660c18"/><lb ed="R060" n="0704a16"/><p xml:id="pX38p0660c1801">○第九瞋心不受悔戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0660c19"/><lb ed="R060" n="0704a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0660c1901">若佛子。自瞋。敎人瞋。瞋因。瞋緣。瞋法。瞋業。而菩薩應
<lb ed="X" n="0660c20"/><lb ed="R060" n="0704a18"/>生一切衆生善根無諍之事。常生慈悲心。孝順心。而
<lb ed="X" n="0660c21"/><lb ed="R060" n="0704b01"/>反更於一切衆生中。乃至於非衆生中。以惡口罵辱。
<lb ed="X" n="0660c22"/><lb ed="R060" n="0704b02"/>加以手打。及以刀杖。意猶不息。前人求悔。善言懺謝。
<lb ed="X" n="0660c23"/><lb ed="R060" n="0704b03"/>猶瞋不解者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0660c24"/><lb ed="R060" n="0704b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0660c2401">因者。忿恨隔絕之心。緣者。瞋隔方便。法者。示相發
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0661a" n="0661a"/>
<lb ed="X" n="0661a01"/><lb ed="R060" n="0704b05"/>口。業者。前人領解。非衆生者。變化幻人等。彼雖無
<lb ed="X" n="0661a02"/><lb ed="R060" n="0704b06"/>情。作有情想而行瞋辱。亦犯輕也。</p>
<lb ed="X" n="0661a03"/><lb ed="R060" n="0704b07"/><p xml:id="pX38p0661a0301">此亦性遮二業。五緣成重。一衆生。二衆生想。三瞋
<lb ed="X" n="0661a04"/><lb ed="R060" n="0704b08"/>隔心。四示不受相。五前人領解。衆生者。上中二境
<lb ed="X" n="0661a05"/><lb ed="R060" n="0704b09"/>重。下境輕。或有戒者亦重。但不失戒也。衆生想六
<lb ed="X" n="0661a06"/><lb ed="R060" n="0704b10"/>句。如上。瞋隔心者。心懷忿恨。不欲和解。正是業主。
<lb ed="X" n="0661a07"/><lb ed="R060" n="0704b11"/>示不受相者。或關閉斷隔。發口不受。前人領解者。
<lb ed="X" n="0661a08"/><lb ed="R060" n="0704b12"/>知彼不受。隨身口業多少結重。不犯者。戒本經云。
<lb ed="X" n="0661a09"/><lb ed="R060" n="0704b13"/>若以方便。令彼調伏。若彼不如法悔。其心不平。不
<lb ed="X" n="0661a10"/><lb ed="R060" n="0704b14"/>受其懺。無罪。又云。若不慊恨。性不受懺。是犯非染
<lb ed="X" n="0661a11"/><lb ed="R060" n="0704b15"/>汙起。又云。若菩薩侵犯他人。或雖不犯。令他疑者。
<lb ed="X" n="0661a12"/><lb ed="R060" n="0704b16"/>卽應懺謝。慊恨輕慢。不如法懺謝。是犯染汙起。若
<lb ed="X" n="0661a13"/><lb ed="R060" n="0704b17"/>嬾惰懈怠。犯非染汙起。不犯者。若以方便。令彼調
<lb ed="X" n="0661a14"/><lb ed="R060" n="0704b18"/>伏。若彼欲令作不淨業。然後受者。不謝無罪。若知
<lb ed="X" n="0661a15"/><lb ed="R060" n="0705a01"/>彼人性好鬪訟。若悔謝者。增其瞋怒。若知彼和忍。
<lb ed="X" n="0661a16"/><lb ed="R060" n="0705a02"/>無慊恨心。恐彼慚恥。不謝無罪。解曰。此輕垢罪。亦
<lb ed="X" n="0661a17"/><lb ed="R060" n="0705a03"/>應此戒兼制也。</p>
<lb ed="X" n="0661a18"/><lb ed="R060" n="0705a04"/><p xml:id="pX38p0661a1801">七衆同。</p>
<lb ed="X" n="0661a19"/><lb ed="R060" n="0705a05"/><p xml:id="pX38p0661a1901">大士接取衆生爲務。以乖化他之道。故重。小乘自
<lb ed="X" n="0661a20"/><lb ed="R060" n="0705a06"/>利。瞋他犯第七聚。</p>
<lb ed="X" n="0661a21"/><lb ed="R060" n="0705a07"/><p xml:id="pX38p0661a2101">開遮者。戒本經云。見有衆生應訶責者。應折伏者。
<lb ed="X" n="0661a22"/><lb ed="R060" n="0705a08"/>應罰黜者。以染汙心不訶責。若訶責不折伏。若折
<lb ed="X" n="0661a23"/><lb ed="R060" n="0705a09"/>伏不罰黜。是犯染汙起。若嬾惰懈怠。犯非染汙起。
<lb ed="X" n="0661a24"/><lb ed="R060" n="0705a10"/>不犯者。彼不可治。不可與語。難可敎誨。多起慊恨。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0661b" n="0661b"/>
<lb ed="X" n="0661b01"/><lb ed="R060" n="0705a11"/>若觀時。若恐因彼起鬬諍相違。若相言訟。若僧諍。
<lb ed="X" n="0661b02"/><lb ed="R060" n="0705a12"/>若壞僧。若彼不諂曲。有慚愧心。漸自改悔。又云。若
<lb ed="X" n="0661b03"/><lb ed="R060" n="0705a13"/>菩薩成就種種神力。應恐怖者而恐怖之。應引接
<lb ed="X" n="0661b04"/><lb ed="R060" n="0705a14"/>者而引接之。欲令衆生消信施故。不以神力恐怖
<lb ed="X" n="0661b05"/><lb ed="R060" n="0705a15"/>引接者。是犯非染汙起。不犯者。若彼衆生。更起染
<lb ed="X" n="0661b06"/><lb ed="R060" n="0705a16"/>著。外道謗聖。成就邪見。若彼發狂。若增苦受。一切
<lb ed="X" n="0661b07"/><lb ed="R060" n="0705a17"/>不犯。又唐譯戒本云。又如菩薩見諸有情。爲行越
<lb ed="X" n="0661b08"/><lb ed="R060" n="0705a18"/>路。非理而行。出麤惡語。猛利訶擯。方便令其出不
<lb ed="X" n="0661b09"/><lb ed="R060" n="0705b01"/>善處。安立善處。菩薩如是以饒益心。於諸有情。出
<lb ed="X" n="0661b10"/><lb ed="R060" n="0705b02"/>麤惡語。無所違犯。生多功德。解曰。以饒益心。則非
<lb ed="X" n="0661b11"/><lb ed="R060" n="0705b03"/>瞋隔心明矣。</p>
<lb ed="X" n="0661b12"/><lb ed="R060" n="0705b04"/><p xml:id="pX38p0661b1201">果報者。二地品云。瞋恚之罪。亦令衆生墮三惡道。
<lb ed="X" n="0661b13"/><lb ed="R060" n="0705b05"/>若生人中。得二種果報。一者常被他人求其長短。
<lb ed="X" n="0661b14"/><lb ed="R060" n="0705b06"/>二者恒被於他之所惱害。十善業道經云。若離瞋
<lb ed="X" n="0661b15"/><lb ed="R060" n="0705b07"/>恚。卽得八種喜悅心法。一無損惱心。二無瞋恚心。
<lb ed="X" n="0661b16"/><lb ed="R060" n="0705b08"/>三無諍訟心。四柔和質直心。五得聖者慈心。六常
<lb ed="X" n="0661b17"/><lb ed="R060" n="0705b09"/>作利益安衆生心。七身相莊嚴。衆共尊敬。八以和
<lb ed="X" n="0661b18"/><lb ed="R060" n="0705b10"/>忍故。速生梵世。若能迴向菩提。後成佛時。得佛無
<lb ed="X" n="0661b19"/><lb ed="R060" n="0705b11"/>礙心。觀者無厭。淨戒品云。離瞋恚者。亦四種報。一
<lb ed="X" n="0661b20"/><lb ed="R060" n="0705b12"/>者現世六根聰利。儀容可觀。人所親附。二者心無
<lb ed="X" n="0661b21"/><lb ed="R060" n="0705b13"/>瞋恚。一切惱害打罵訶責。盡皆不起。譬如有人持
<lb ed="X" n="0661b22"/><lb ed="R060" n="0705b14"/>迦嚕羅呪。一切諸毒。無能害之。以無恚怒。增長慈
<lb ed="X" n="0661b23"/><lb ed="R060" n="0705b15"/>心。以慈眞言。令三十六俱胝天魔鬼神。悉皆摧伏。
<lb ed="X" n="0661b24"/><lb ed="R060" n="0705b16"/>奉慈眞言。無所損害。三者於未來世。以慈心梯。上
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0661c" n="0661c"/>
<lb ed="X" n="0661c01"/><lb ed="R060" n="0705b17"/>生梵世。一劫安樂。令諸衆生。斷惡修善。四者漸次
<lb ed="X" n="0661c02"/><lb ed="R060" n="0705b18"/>能得無上菩提。具足莊嚴三十二相。八十種好。熾
<lb ed="X" n="0661c03"/><lb ed="R060" n="0706a01"/>然炳著。無量功德。蘊集其身。</p>
<lb ed="X" n="0661c04"/><lb ed="R060" n="0706a02"/><p xml:id="pX38p0661c0401">理解者。凡外隔眞。二乘隔俗。出假隔中。但中隔於
<lb ed="X" n="0661c05"/><lb ed="R060" n="0706a03"/>二諦。</p>
<lb ed="X" n="0661c06"/><lb ed="R060" n="0706a04"/><p xml:id="pX38p0661c0601">懺悔者。事瞋作法。例前可知。隔眞。用析體等四種
<lb ed="X" n="0661c07"/><lb ed="R060" n="0706a05"/>無生。隨一皆得。隔俗。於體觀等三。隨用其一。隔中。
<lb ed="X" n="0661c08"/><lb ed="R060" n="0706a06"/>於次第一心二懺。亦隨用一。隔二諦者。惟用一心
<lb ed="X" n="0661c09"/><lb ed="R060" n="0706a07"/>無生。</p>
<lb ed="X" n="0661c10"/><lb ed="R060" n="0706a08"/><p xml:id="pX38p0661c1001">修證者。三果斷事瞋盡。初果不隔眞。出假不隔俗。
<lb ed="X" n="0661c11"/><lb ed="R060" n="0706a09"/>別向不隔中。別地圓住不隔二諦。又圓信圓觀。皆
<lb ed="X" n="0661c12"/><lb ed="R060" n="0706a10"/>伏一切理瞋。</p>
<lb ed="X" n="0661c13"/><lb ed="R060" n="0706a11"/><p xml:id="pX38p0661c1301">性惡者。現忿怒大明王相。是用事瞋。一法不取。名
<lb ed="X" n="0661c14"/><lb ed="R060" n="0706a12"/>爲理瞋。</p>
<lb ed="X" n="0661c15"/><lb ed="R060" n="0706a13"/><p xml:id="pX38p0661c1501">○第十謗三寶戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0661c16"/><lb ed="R060" n="0706a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0661c1601">若佛子。自謗三寶。敎人謗三寶。謗因。謗緣。謗法。謗業。
<lb ed="X" n="0661c17"/><lb ed="R060" n="0706a15"/>而菩薩見外道及以惡人。一言謗佛音聲。如三百矛
<lb ed="X" n="0661c18"/><lb ed="R060" n="0706a16"/>刺心。況口自謗。不生信心孝順心。而反更助惡人邪
<lb ed="X" n="0661c19"/><lb ed="R060" n="0706a17"/>見人謗者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0661c20"/><lb ed="R060" n="0706a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0661c2001">此戒亦名謗菩薩藏。說相似法。或云邪見邪說戒。
<lb ed="X" n="0661c21"/><lb ed="R060" n="0706b01"/>謗者。乖背之稱。凡解不稱理。言不審實。異解異說。
<lb ed="X" n="0661c22"/><lb ed="R060" n="0706b02"/>皆名爲謗。因者。邪見之心。緣者。邪說方便。法者。言
<lb ed="X" n="0661c23"/><lb ed="R060" n="0706b03"/>說著述等事。業者。前人領解。</p>
<lb ed="X" n="0661c24"/><lb ed="R060" n="0706b04"/><p xml:id="pX38p0661c2401">此亦性遮二業。邪見爲本。復加口過也。五緣成重。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0662a" n="0662a"/>
<lb ed="X" n="0662a01"/><lb ed="R060" n="0706b05"/>一衆生。二衆生想。三欲說心。四正吐說。五前人領
<lb ed="X" n="0662a02"/><lb ed="R060" n="0706b06"/>解。衆生者。向上中二境謗則重。向下境輕。衆生想
<lb ed="X" n="0662a03"/><lb ed="R060" n="0706b07"/>六句。如前可知。欲說心者。謂邪見推畫。惟此是實。
<lb ed="X" n="0662a04"/><lb ed="R060" n="0706b08"/>餘皆虗妄。旣心存謬解。喜向人說也。邪見雖多。大
<lb ed="X" n="0662a05"/><lb ed="R060" n="0706b09"/>端有四。一上邪見。二中。三下。四雜。上者。撥無因果。
<lb ed="X" n="0662a06"/><lb ed="R060" n="0706b10"/>如闡提等。中者。謂三寶不及外道。若心中計成。失
<lb ed="X" n="0662a07"/><lb ed="R060" n="0706b11"/>戒。若心知三寶勝。口說不如。旣未翻歸。不失戒體。
<lb ed="X" n="0662a08"/><lb ed="R060" n="0706b12"/>語語結重。下者。棄大取小。計成。失菩薩戒。計若未
<lb ed="X" n="0662a09"/><lb ed="R060" n="0706b13"/>成。犯輕。屬下文心背大乘戒攝。雜者。或偏執。或雜
<lb ed="X" n="0662a10"/><lb ed="R060" n="0706b14"/>信。或繫念小乘。或思義僻謬。偏執又二。一執大謗
<lb ed="X" n="0662a11"/><lb ed="R060" n="0706b15"/>小。如戒本經云。若菩薩如是見。如是說言。菩薩不
<lb ed="X" n="0662a12"/><lb ed="R060" n="0706b16"/>應聽聲聞經法。不應受。不應學。菩薩何用聲聞法
<lb ed="X" n="0662a13"/><lb ed="R060" n="0706b17"/>爲。是犯染汙起也。二偏謗一部。於方等中。偏言某
<lb ed="X" n="0662a14"/><lb ed="R060" n="0706b18"/>部非佛說。亦犯輕垢。如戒本經云。若菩薩聞菩薩
<lb ed="X" n="0662a15"/><lb ed="R060" n="0707a01"/>法藏甚深義。眞實義。諸佛菩薩無量神力。誹謗不
<lb ed="X" n="0662a16"/><lb ed="R060" n="0707a02"/>受。言非利益。非如來說。是亦不能安樂衆生。是犯
<lb ed="X" n="0662a17"/><lb ed="R060" n="0707a03"/>染汙起也。雜信者。不背因果。及三寶大乘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0662a1701" n="0662a1701"/><anchor xml:id="beg0662a1701" n="0662a1701"/>但<anchor xml:id="end0662a1701"/>言外
<lb ed="X" n="0662a18"/><lb ed="R060" n="0707a04"/>道鬼神。亦有威力。奏章解神。或復勸他。悉犯輕垢。
<lb ed="X" n="0662a19"/><lb ed="R060" n="0707a05"/>繫念小乘者。知大乘高勝。且欲先取小果。後更修
<lb ed="X" n="0662a20"/><lb ed="R060" n="0707a06"/>大。此名念退。犯輕垢。亦下文暫違菩提心戒攝。思
<lb ed="X" n="0662a21"/><lb ed="R060" n="0707a07"/>義僻謬者。如今人義淺。三五家釋。是智力不及。此
<lb ed="X" n="0662a22"/><lb ed="R060" n="0707a08"/>應非罪。若輕輙去取。復有知他爲是。強欲立異。皆
<lb ed="X" n="0662a23"/><lb ed="R060" n="0707a09"/>犯輕垢。又有說相似法。如戒本經云。若菩薩如是
<lb ed="X" n="0662a24"/><lb ed="R060" n="0707a10"/>見。如是說言。菩薩不應樂涅槃。應背涅槃。不應怖
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0662b" n="0662b"/>
<lb ed="X" n="0662b01"/><lb ed="R060" n="0707a11"/>畏煩惱。不應一向厭離。何以故。菩薩應於三阿僧
<lb ed="X" n="0662b02"/><lb ed="R060" n="0707a12"/>祗劫久受生死。求大菩提。作是說者。是犯染汙起。
<lb ed="X" n="0662b03"/><lb ed="R060" n="0707a13"/>何以故。聲聞深樂涅槃。畏厭煩惱。百千萬倍不及
<lb ed="X" n="0662b04"/><lb ed="R060" n="0707a14"/>菩薩。彼習不染汙心。勝阿羅漢也。正吐說者。若自
<lb ed="X" n="0662b05"/><lb ed="R060" n="0707a15"/>說。若令人傳說。若作書著述等。前人領解者。納受
<lb ed="X" n="0662b06"/><lb ed="R060" n="0707a16"/>邪言。隨語語結罪。披書發解。亦語語結<anchor xml:id="nkr_note_add_0662b0601" n="0662b0601"/><anchor xml:id="beg0662b0601" n="0662b0601"/>罪<anchor xml:id="end0662b0601"/>。</p>
<lb ed="X" n="0662b07"/><lb ed="R060" n="0707a17"/><p xml:id="pX38p0662b0701">七衆同。</p>
<lb ed="X" n="0662b08"/><lb ed="R060" n="0707a18"/><p xml:id="pX38p0662b0801">大小異。大士化人爲任。故重。小乘說殺無果報。婬
<lb ed="X" n="0662b09"/><lb ed="R060" n="0707b01"/>不障道。世界有邊無邊等。均名惡見。語語犯第七
<lb ed="X" n="0662b10"/><lb ed="R060" n="0707b02"/>聚。三諫不捨。結第三篇。更或不捨。作惡見不捨擧
<lb ed="X" n="0662b11"/><lb ed="R060" n="0707b03"/>羯磨。雖非滅擯。而治法最嚴。冀令永捨惡見故。然
<lb ed="X" n="0662b12"/><lb ed="R060" n="0707b04"/>終不結重也。</p>
<lb ed="X" n="0662b13"/><lb ed="R060" n="0707b05"/><p xml:id="pX38p0662b1301">惟遮不開。</p>
<lb ed="X" n="0662b14"/><lb ed="R060" n="0707b06"/><p xml:id="pX38p0662b1401">果報者。二地品云。邪見之罪。亦令衆生墮三惡道。
<lb ed="X" n="0662b15"/><lb ed="R060" n="0707b07"/>若生人中。得二種果報。一者生邪見家。二者其心
<lb ed="X" n="0662b16"/><lb ed="R060" n="0707b08"/>諂曲。十善業道經云。若離邪見。卽得成就十功德
<lb ed="X" n="0662b17"/><lb ed="R060" n="0707b09"/>法。一得眞善意樂。眞善等侶。二深信因果。寧殞身
<lb ed="X" n="0662b18"/><lb ed="R060" n="0707b10"/>命。終不作惡。三惟歸依佛。非餘天等。四直心正見。
<lb ed="X" n="0662b19"/><lb ed="R060" n="0707b11"/>永離一切吉凶疑網。五常生人天。不更惡道。六無
<lb ed="X" n="0662b20"/><lb ed="R060" n="0707b12"/>量福慧。轉轉增勝。七永離邪道。行於聖道。八不起
<lb ed="X" n="0662b21"/><lb ed="R060" n="0707b13"/>身見。捨諸惡業。九住無礙見。十不墮諸難。若能迴
<lb ed="X" n="0662b22"/><lb ed="R060" n="0707b14"/>向菩提。後成佛時。速證一切佛法。成就自在神通。
<lb ed="X" n="0662b23"/><lb ed="R060" n="0707b15"/>淨戒品云。離邪見者。亦四種報。一者於現世中。離
<lb ed="X" n="0662b24"/><lb ed="R060" n="0707b16"/>惡知識。親近善友。聞法信受。未生不善。令永不生。
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0662c" n="0662c"/>
<lb ed="X" n="0662c01"/><lb ed="R060" n="0707b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0662c0101" n="0662c0101"/><anchor xml:id="beg0662c0101" n="0662c0101"/>已<anchor xml:id="end0662c0101"/>生不善。令盡除斷。未生善法。修習令生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0662c0102" n="0662c0102"/><anchor xml:id="beg0662c0102" n="0662c0102"/>已<anchor xml:id="end0662c0102"/>生善
<lb ed="X" n="0662c02"/><lb ed="R060" n="0707b18"/>法。修令增長。此正見者。一切善法之根本也。二者
<lb ed="X" n="0662c03"/><lb ed="R060" n="0708a01"/>能閉不善行門。於大衆中。名稱普聞。心無疑悔。三
<lb ed="X" n="0662c04"/><lb ed="R060" n="0708a02"/>者未來生處。遇善知識。得善伴侶。順於正見。歸佛
<lb ed="X" n="0662c05"/><lb ed="R060" n="0708a03"/>法僧。更無異向。於菩薩行。無退轉心。除滅罪愆。增
<lb ed="X" n="0662c06"/><lb ed="R060" n="0708a04"/>長福聚。有漏無漏。生死涅槃。過患利益。能善分別。
<lb ed="X" n="0662c07"/><lb ed="R060" n="0708a05"/>了達諸法無我我所。無有執著。正見力能究竟淸
<lb ed="X" n="0662c08"/><lb ed="R060" n="0708a06"/>淨。四者所有三乘勝妙功德。人不能測。正見之力。
<lb ed="X" n="0662c09"/><lb ed="R060" n="0708a07"/>皆悉圓滿。能爲衆生。作歸依處。度脫有情出生死
<lb ed="X" n="0662c10"/><lb ed="R060" n="0708a08"/>苦。悉皆安置無上大乘。乃至處於法王之位。</p>
<lb ed="X" n="0662c11"/><lb ed="R060" n="0708a09"/><p xml:id="pX38p0662c1101">理解者。凡外謗眞。二乘謗俗。出假謗中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0662c1101" n="0662c1101"/><anchor xml:id="beg0662c1101" n="0662c1101"/>但<anchor xml:id="end0662c1101"/>中謗於
<lb ed="X" n="0662c12"/><lb ed="R060" n="0708a10"/>二諦。</p>
<lb ed="X" n="0662c13"/><lb ed="R060" n="0708a11"/><p xml:id="pX38p0662c1301">懺悔者。事謗作法。例前可知。謗眞。於四無生。隨用
<lb ed="X" n="0662c14"/><lb ed="R060" n="0708a12"/>一懺。謗俗。於體觀等三。亦隨用一。謗中。於次第一
<lb ed="X" n="0662c15"/><lb ed="R060" n="0708a13"/>心。亦隨用一。謗二諦者。惟用一心無生。</p>
<lb ed="X" n="0662c16"/><lb ed="R060" n="0708a14"/><p xml:id="pX38p0662c1601">修證者。藏不謗眞。通不謗俗。別不謗中。圓不謗二。
<lb ed="X" n="0662c17"/><lb ed="R060" n="0708a15"/>各於外內二凡永伏。分證永斷。</p>
<lb ed="X" n="0662c18"/><lb ed="R060" n="0708a16"/><p xml:id="pX38p0662c1801">性惡者。用事謗。如婆藪仙人。用理謗。四句卽爲四
<lb ed="X" n="0662c19"/><lb ed="R060" n="0708a17"/>門。門門皆入道。</p>
<lb ed="X" n="0662c20"/><lb ed="R060" n="0708a18"/><p xml:id="pX38p0662c2001">○三總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0662c21"/><lb ed="R060" n="0708b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0662c2101">善學諸仁者。是菩薩十波羅提木叉。應當學。於中不
<lb ed="X" n="0662c22"/><lb ed="R060" n="0708b02"/>應一一犯如微塵許。何況具足犯十戒。若有犯者。不
<lb ed="X" n="0662c23"/><lb ed="R060" n="0708b03"/>得現身發菩提心。亦失國王位。轉輪王位。亦失比丘
<lb ed="X" n="0662c24"/><lb ed="R060" n="0708b04"/>比丘尼位。亦失十發趣。十長養。十金剛。十地。佛性常
<pb ed="X" xml:id="X38.0694.0663a" n="0663a"/>
<lb ed="X" n="0663a01"/><lb ed="R060" n="0708b05"/>住妙果。一切皆失。墮三惡道中。二劫三劫。不聞父母
<lb ed="X" n="0663a02"/><lb ed="R060" n="0708b06"/>三寶名字。以是不應一一犯。汝等一切菩薩今學。當
<lb ed="X" n="0663a03"/><lb ed="R060" n="0708b07"/>學。<anchor xml:id="nkr_note_add_0663a0301" n="0663a0301"/><anchor xml:id="beg0663a0301" n="0663a0301"/>已<anchor xml:id="end0663a0301"/>學。如是十戒。應當學。敬心奉持。八萬威儀品當
<lb ed="X" n="0663a04"/><lb ed="R060" n="0708b08"/>廣明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0663a05"/><lb ed="R060" n="0708b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0663a0501">此十重戒。與瓔珞經同。若善生經。單明在家六重。
<lb ed="X" n="0663a06"/><lb ed="R060" n="0708b10"/>則無後四。若地持經。單明出家八重。則無酤酒說
<lb ed="X" n="0663a07"/><lb ed="R060" n="0708b11"/>過二戒。又地持羯磨文中明受戒法。亦通在家。今
<lb ed="X" n="0663a08"/><lb ed="R060" n="0708b12"/>此經及瓔珞去複存單。合成十重。然善生經意被
<lb ed="X" n="0663a09"/><lb ed="R060" n="0708b13"/>界內。不制後四。猶之可也。地持被界外機。胡不制
<lb ed="X" n="0663a10"/><lb ed="R060" n="0708b14"/>酤說二戒耶。若謂出家不妨酤酒說過。此決不然。
<lb ed="X" n="0663a11"/><lb ed="R060" n="0708b15"/>若謂在家不妨讚毀。乃至邪說。此尤不可。葢或各
<lb ed="X" n="0663a12"/><lb ed="R060" n="0708b16"/>就僧俗易起過邊制之。實則十戒皆通僧俗也。不
<lb ed="X" n="0663a13"/><lb ed="R060" n="0708b17"/>得現身發菩提心者。直指此生爲語。亦失國王位
<lb ed="X" n="0663a14"/><lb ed="R060" n="0708b18"/>等者。現在旣失其義。未來必幷失其名也。問。犯前
<lb ed="X" n="0663a15"/><lb ed="R060" n="0709a01"/>四戒。則一切戒體俱失。犯後六戒。止是失菩薩法。
<lb ed="X" n="0663a16"/><lb ed="R060" n="0709a02"/>何云亦失比丘比丘尼位。答。此是一往乘勢之語。
<lb ed="X" n="0663a17"/><lb ed="R060" n="0709a03"/>又或如從高處墜。法爾至底。理無中止。所以身子
<lb ed="X" n="0663a18"/><lb ed="R060" n="0709a04"/>六心中退。仍向五道輪迴。亦其驗也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0663a19"/><lb ed="R060" n="0709a05"/>
<lb ed="X" n="0663a20"/><lb ed="R060" n="0709a06"/><cb:juan fun="close" n="4"><cb:jhead>佛說梵網經菩薩心地品合註卷第四</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0653b1401" to="#end0653b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0653c0501" to="#end0653c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0653001" to="#end0653001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">熟<note type="cf1">X60n1123_p0503a15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">熱</rdg></app>
<app from="#beg0653c1301" to="#end0653c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0653c1601" to="#end0653c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0653c2101" to="#end0653c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0654a0901" to="#end0654a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0654b1601" to="#end0654b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0654c2101" to="#end0654c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0655b2101" to="#end0655b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0656a0801" to="#end0656a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0656a1001" to="#end0656a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0656b1501" to="#end0656b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657a1001" to="#end0657a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657b1301" to="#end0657b1301"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">大小乘<note type="cf1">J36n0344_p0046a06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">大乘小</rdg></app>
<app from="#beg0658a1101" to="#end0658a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0658a1601" to="#end0658a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0658a1602" to="#end0658a1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659a1101" to="#end0659a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659a1102" to="#end0659a1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659a1301" to="#end0659a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659a1401" to="#end0659a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659a1501" to="#end0659a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0659a2401" to="#end0659a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0659a2402" to="#end0659a2402"><lem wit="#wit.cbeta #wit1" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">折<note type="cf1">J36n0344_p0047b23</note></lem><rdg wit="#wit.orig">析</rdg></app>
<app from="#beg0660a2301" to="#end0660a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0660a2302" to="#end0660a2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0660a2401" to="#end0660a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0660b1101" to="#end0660b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0662a1701" to="#end0662a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0662b0601" to="#end0662b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4" cb:provider="來函：心念不空过 (2023-03-17)">罪<note type="cf1">X60n1123_p0509a04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">非</rdg></app>
<app from="#beg0662c0101" to="#end0662c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0662c0102" to="#end0662c0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0662c1101" to="#end0662c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0663a0301" to="#end0663a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
<note n="0653001" resp="#resp2" type="mod" cb:note_key="X38.0653c10.15" target="#nkr_note_mod_0653001">熟【CB】，熱【卍續】，熱疑熟</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0653001" resp="#resp5" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0653001">熱疑熟</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0653b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0653b1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0653c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0653c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0653c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0653c1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0653c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0653c1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0653c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0653c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0654a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0654a0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0654b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0654b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0654c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0654c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0655b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0655b2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0656a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0656a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0656a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0656a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0656b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0656b1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0657a1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657b1301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0657b13.01" target="#nkr_note_add_0657b1301">大小乘【CB】【嘉興-CB】，大乘小【卍續】</note>
<note n="0658a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0658a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0658a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0658a1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0658a1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0658a1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0659a1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659a1102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0659a1102">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0659a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0659a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0659a1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0659a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0659a2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0659a2402" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0659a24.10" target="#nkr_note_add_0659a2402">折【CB】【嘉興-CB】，析【卍續】</note>
<note n="0660a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0660a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0660a2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0660a2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0660a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0660a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0660b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0660b1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0662a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0662a1701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0662b0601" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0662b06.16" target="#nkr_note_add_0662b0601">罪【CB】，非【卍續】</note>
<note n="0662c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0662c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0662c0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0662c0102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0662c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0662c1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0663a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0663a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>