<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X38n0697">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 697 梵網經直解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 697 梵網經直解</title>
			<author>明 寂光直解</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">697</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">梵網經直解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01186">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01186</charName>
				<mapping cb:dec="984226" type="PUA">U+F04A2</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9EAF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麩-夫+曲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01819">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01819</charName>
				<mapping cb:dec="984859" type="PUA">U+F071B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2341F</mapping><mapping type="normal_unicode">U+579C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>垛</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(土*乃)/木]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB03340">
				<charName>CBETA CHARACTER CB03340</charName>
				<mapping cb:dec="986380" type="PUA">U+F0D0C</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+5563</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>銜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[啣-止+山]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04432">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04432</charName>
				<mapping cb:dec="987472" type="PUA">U+F1150</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B38</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(歹*又)/食]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12530">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName>
				<mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>釐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[釐-未+牙]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15035">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15035</charName>
				<mapping cb:dec="998075" type="PUA">U+F3ABB</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41B3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>邃</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/逐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB18189">
				<charName>CBETA CHARACTER CB18189</charName>
				<mapping cb:dec="1001229" type="PUA">U+F470D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3052A</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+楚]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-09T08:22:26">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">佛說梵網經直解</cb:mulu><cb:div type="other">
<milestone unit="juan" n="2"/>
<lb ed="X" n="0829b16"/>
<lb ed="X" n="0829b17"/>
<lb ed="X" n="0829b18"/><lb ed="R061" n="0116a01"/><cb:juan fun="open" n="2a"><cb:mulu type="卷" n="2a">卷下之一</cb:mulu><cb:jhead>佛說梵網經直解卷下之一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0829b19"/>
<lb ed="X" n="0829b20"/><lb ed="R061" n="0116a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0829b21"/><lb ed="R061" n="0116a03"/><byline cb:type="author">明廣陵傳戒後學沙門　寂光　直解</byline>
<lb ed="X" n="0829b22"/><lb ed="R061" n="0116a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0829b2201">菩薩心地品之下</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829b23"/><lb ed="R061" n="0116a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0829b2301">○二明心地戒<note place="inline">三</note>　初結顯法門　二付授勸轉
<lb ed="X" n="0829b24"/><lb ed="R061" n="0116a06"/>　三受<anchor xml:id="nkr_note_add_0829b2401" n="0829b2401"/><anchor xml:id="beg0829b2401" n="0829b2401"/>已<anchor xml:id="end0829b2401"/>轉化。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0829c" n="0829c"/>
<lb ed="X" n="0829c01"/><lb ed="R061" n="0116a07"/><p xml:id="pX38p0829c0101">○初結顯法門<note place="inline">二</note>　初結說心地　二顯說心地。</p>
<lb ed="X" n="0829c02"/><lb ed="R061" n="0116a08"/><p xml:id="pX38p0829c0201">○初結說心地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829c03"/><lb ed="R061" n="0116a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0829c0301">爾時<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。爲此大衆。略開百千恒河沙。不可說
<lb ed="X" n="0829c04"/><lb ed="R061" n="0116a10"/>法門中心地。如毛頭許。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829c05"/><lb ed="R061" n="0116a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0829c0501">此擧能說。顯所說之法也。爾時二字。承上所說三
<lb ed="X" n="0829c06"/><lb ed="R061" n="0116a12"/>十心。十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c0601" n="0829c0601"/><anchor xml:id="beg0829c0601" n="0829c0601"/>已<anchor xml:id="end0829c0601"/>竟時也。<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。卽能說報佛也。修
<lb ed="X" n="0829c07"/><lb ed="R061" n="0116a13"/>因感報。故名爲報。然此報身。有自有他。自報。卽理
<lb ed="X" n="0829c08"/><lb ed="R061" n="0116a14"/>智如如身。他報。卽相好無盡身。是此報身。名爲盧
<lb ed="X" n="0829c09"/><lb ed="R061" n="0116a15"/>舍那佛。華嚴經中所說<name role="" type="person">毗盧遮那佛</name>。卽<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。
<lb ed="X" n="0829c10"/><lb ed="R061" n="0116a16"/>梵語云盧舍那。華言淨滿。淨者。五住究盡。二死永
<lb ed="X" n="0829c11"/><lb ed="R061" n="0116a17"/>亡。以諸患淨盡故。滿者。三覺果滿。萬行因圓。以福
<lb ed="X" n="0829c12"/><lb ed="R061" n="0116a18"/>慧具足故。一切聲聞。辟支佛等。所不能知。唯佛與
<lb ed="X" n="0829c13"/><lb ed="R061" n="0116b01"/>佛。乃能究盡諸法實相此也。故華嚴中阿僧祇品。
<lb ed="X" n="0829c14"/><lb ed="R061" n="0116b02"/>心王菩薩問佛。云何名阿僧祇。乃至不可說不可
<lb ed="X" n="0829c15"/><lb ed="R061" n="0116b03"/>說。佛卽爲說算數。無窮無盡無量法門。積成十種
<lb ed="X" n="0829c16"/><lb ed="R061" n="0116b04"/>大數。而破諸算量。今于不可說法門中心地。略說
<lb ed="X" n="0829c17"/><lb ed="R061" n="0116b05"/>開示。如毛頭許法也。</p>
<lb ed="X" n="0829c18"/><lb ed="R061" n="0116b06"/><p xml:id="pX38p0829c1801">○二顯說心地<note place="inline">二</note>　初引他證<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c1801" n="0829c1801"/><anchor xml:id="beg0829c1801" n="0829c1801"/>己<anchor xml:id="end0829c1801"/>　二引<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c1802" n="0829c1802"/><anchor xml:id="beg0829c1802" n="0829c1802"/>己<anchor xml:id="end0829c1802"/>證信。</p>
<lb ed="X" n="0829c19"/><lb ed="R061" n="0116b07"/><p xml:id="pX38p0829c1901">○初引他證<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c1901" n="0829c1901"/><anchor xml:id="beg0829c1901" n="0829c1901"/>己<anchor xml:id="end0829c1901"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829c20"/><lb ed="R061" n="0116b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0829c2001">是過去一切佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c2001" n="0829c2001"/><anchor xml:id="beg0829c2001" n="0829c2001"/>已<anchor xml:id="end0829c2001"/>說。未來佛當說。現在佛今說。三世
<lb ed="X" n="0829c21"/><lb ed="R061" n="0116b09"/>菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0829c2101" n="0829c2101"/><anchor xml:id="beg0829c2101" n="0829c2101"/>已<anchor xml:id="end0829c2101"/>學。當學。今學。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0829c22"/><lb ed="R061" n="0116b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0829c2201">是過去下。此引果人。同證同說以勸信也。三世等
<lb ed="X" n="0829c23"/><lb ed="R061" n="0116b11"/>者。此引因人。同修同學以勸受也。言上所說心地
<lb ed="X" n="0829c24"/><lb ed="R061" n="0116b12"/>法門。雖如毛頭至微至細少許之法。其力極大。三
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0830a" n="0830a"/>
<lb ed="X" n="0830a01"/><lb ed="R061" n="0116b13"/>世諸佛。所證證此。所說說此。三世菩薩。所修修此。
<lb ed="X" n="0830a02"/><lb ed="R061" n="0116b14"/>所學學此。故大經云。如有大經卷。量等三千界。在
<lb ed="X" n="0830a03"/><lb ed="R061" n="0116b15"/>於一塵內。若有聰慧人。破塵出經卷。利益一切人。
<lb ed="X" n="0830a04"/><lb ed="R061" n="0116b16"/>是故諸佛菩薩。皆在一微塵許心地法門之中。作
<lb ed="X" n="0830a05"/><lb ed="R061" n="0116b17"/>大佛事。故法華云。過去諸佛。出現世間。皆以一大
<lb ed="X" n="0830a06"/><lb ed="R061" n="0116b18"/>事因緣故。出現於世。開示悟入佛之知見。使一切
<lb ed="X" n="0830a07"/><lb ed="R061" n="0117a01"/>衆生。悟佛知見。入佛知見道故。未來諸佛。出現世
<lb ed="X" n="0830a08"/><lb ed="R061" n="0117a02"/>間。亦以一大事因緣故。出現於世。開示悟入佛之
<lb ed="X" n="0830a09"/><lb ed="R061" n="0117a03"/>知見。使一切衆生。悟佛知見。入佛知見道故。現在
<lb ed="X" n="0830a10"/><lb ed="R061" n="0117a04"/>諸佛。出現世間。亦以一大事因緣故。出現於世。開
<lb ed="X" n="0830a11"/><lb ed="R061" n="0117a05"/>示悟入佛之知見。使一切衆生。悟佛知見。入佛知
<lb ed="X" n="0830a12"/><lb ed="R061" n="0117a06"/>見道故。佛之知見。卽心地法門也。所以過去一切
<lb ed="X" n="0830a13"/><lb ed="R061" n="0117a07"/>佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1301" n="0830a1301"/><anchor xml:id="beg0830a1301" n="0830a1301"/>已<anchor xml:id="end0830a1301"/>說。未來一切佛。當說。現在一切佛。今說。三世
<lb ed="X" n="0830a14"/><lb ed="R061" n="0117a08"/>一切菩薩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1401" n="0830a1401"/><anchor xml:id="beg0830a1401" n="0830a1401"/>已<anchor xml:id="end0830a1401"/>過去者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1402" n="0830a1402"/><anchor xml:id="beg0830a1402" n="0830a1402"/>已<anchor xml:id="end0830a1402"/>學<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1403" n="0830a1403"/><anchor xml:id="beg0830a1403" n="0830a1403"/>已<anchor xml:id="end0830a1403"/>修。當未來者。當學。當
<lb ed="X" n="0830a15"/><lb ed="R061" n="0117a09"/>修。今現在者。今學。今修。佛佛祖祖。無不以此心地
<lb ed="X" n="0830a16"/><lb ed="R061" n="0117a10"/>法門。光明金剛寶戒。以心印心。燈燈相續。而無盡
<lb ed="X" n="0830a17"/><lb ed="R061" n="0117a11"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0830a18"/><lb ed="R061" n="0117a12"/><p xml:id="pX38p0830a1801">○二以<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1801" n="0830a1801"/><anchor xml:id="beg0830a1801" n="0830a1801"/>己<anchor xml:id="end0830a1801"/>證信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830a19"/><lb ed="R061" n="0117a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0830a1901">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a1901" n="0830a1901"/><anchor xml:id="beg0830a1901" n="0830a1901"/>已<anchor xml:id="end0830a1901"/>百劫修行是心地。號吾爲盧舍那。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830a20"/><lb ed="R061" n="0117a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0830a2001">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a2001" n="0830a2001"/><anchor xml:id="beg0830a2001" n="0830a2001"/>已<anchor xml:id="end0830a2001"/>百劫修行是心地者。此卽擧因以明果也。號
<lb ed="X" n="0830a21"/><lb ed="R061" n="0117a15"/>吾爲盧舍那者。此卽擧果以明因也。承上云。一切
<lb ed="X" n="0830a22"/><lb ed="R061" n="0117a16"/>諸佛。三世菩薩。所證所說所修所學。旣不異不虗
<lb ed="X" n="0830a23"/><lb ed="R061" n="0117a17"/>者。我今所修所學所證所說。豈復虗乎。故云。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0830a2301" n="0830a2301"/><anchor xml:id="beg0830a2301" n="0830a2301"/>已<anchor xml:id="end0830a2301"/>
<lb ed="X" n="0830a24"/><lb ed="R061" n="0117a18"/>百劫修等。可見證果本非他因。惟在此心地耳。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0830b" n="0830b"/>
<lb ed="X" n="0830b01"/><lb ed="R061" n="0117b01"/><p xml:id="pX38p0830b0101">○二付授勸轉<note place="inline">二</note>　初總勸轉化　二別勸轉化。</p>
<lb ed="X" n="0830b02"/><lb ed="R061" n="0117b02"/><p xml:id="pX38p0830b0201">○初總勸轉化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830b03"/><lb ed="R061" n="0117b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0830b0301">汝諸佛子。轉我所說。與一切衆生。開心地道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830b04"/><lb ed="R061" n="0117b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0830b0401">此乃舍那慈尊。吿勉千佛。轉法化生之義。承上我
<lb ed="X" n="0830b05"/><lb ed="R061" n="0117b05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0830b0501" n="0830b0501"/><anchor xml:id="beg0830b0501" n="0830b0501"/>已<anchor xml:id="end0830b0501"/>百劫修行是心地者。可謂因深。號吾爲盧舍那
<lb ed="X" n="0830b06"/><lb ed="R061" n="0117b06"/>者。是爲果極。以是因深果極。第一之道。我今授汝。
<lb ed="X" n="0830b07"/><lb ed="R061" n="0117b07"/>汝當轉我爲汝所說心地法門。說與一切衆生。而
<lb ed="X" n="0830b08"/><lb ed="R061" n="0117b08"/>爲一切衆生開心地道。以諸衆生。各各具足此心
<lb ed="X" n="0830b09"/><lb ed="R061" n="0117b09"/>地道。與佛無二。故下文云。是一切佛本源。一切菩
<lb ed="X" n="0830b10"/><lb ed="R061" n="0117b10"/>薩本源。佛性種子。一切衆生皆有佛性。乃至當當
<lb ed="X" n="0830b11"/><lb ed="R061" n="0117b11"/>常有因故。當當常住法身也。云開心地道者。此心
<lb ed="X" n="0830b12"/><lb ed="R061" n="0117b12"/>地。本來無垢無染。無遮無障。虗廓靈妙。淸淨自在。
<lb ed="X" n="0830b13"/><lb ed="R061" n="0117b13"/>何言開耶。所謂開者。對封而言。以諸衆生。皆爲識
<lb ed="X" n="0830b14"/><lb ed="R061" n="0117b14"/>情所障。迷背不覺。非因智者。指點開示。終無得見
<lb ed="X" n="0830b15"/><lb ed="R061" n="0117b15"/>諸佛體性。猶如瞽者。若非金鎞撥轉瞳神。終無得
<lb ed="X" n="0830b16"/><lb ed="R061" n="0117b16"/>見森羅萬象。所謂千年暗室。仗燈能破。歷劫煩惱。
<lb ed="X" n="0830b17"/><lb ed="R061" n="0117b17"/>得智始除也。</p>
<lb ed="X" n="0830b18"/><lb ed="R061" n="0117b18"/><p xml:id="pX38p0830b1801">○二別勸轉化<note place="inline">二</note>　初授勸轉化　二勸授有序。</p>
<lb ed="X" n="0830b19"/><lb ed="R061" n="0118a01"/><p xml:id="pX38p0830b1901">○初授勸轉化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830b20"/><lb ed="R061" n="0118a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0830b2001">時<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name>。赫赫天光師子座上。<name role="" type="person">盧舍那佛</name>放
<lb ed="X" n="0830b21"/><lb ed="R061" n="0118a03"/>光。光吿千華上佛。持我心地法門品而去。復轉爲千
<lb ed="X" n="0830b22"/><lb ed="R061" n="0118a04"/>百億釋迦。及一切衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830b23"/><lb ed="R061" n="0118a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0830b2301">時蓮華下。擧依報也。赫赫天光等下。擧正報也。舍
<lb ed="X" n="0830b24"/><lb ed="R061" n="0118a06"/>那放光。顯能吿勝。光吿等者。顯所吿勝也。持我等
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0830c" n="0830c"/>
<lb ed="X" n="0830c01"/><lb ed="R061" n="0118a07"/>者。正明所吿之詞。師子座者。師子。乃獸中王。若哮
<lb ed="X" n="0830c02"/><lb ed="R061" n="0118a08"/>吼時。百獸聞之。悉皆腦裂。以表世尊無上法王。所
<lb ed="X" n="0830c03"/><lb ed="R061" n="0118a09"/>坐之座。卽無畏坐。所說之法。卽無畏法。天魔外道。
<lb ed="X" n="0830c04"/><lb ed="R061" n="0118a10"/>若見若聞。皆失心喪膽也。言放光。光吿者。此有二
<lb ed="X" n="0830c05"/><lb ed="R061" n="0118a11"/>義。一者。卽佛放光。而於光中召吿。如楞嚴云。爾時
<lb ed="X" n="0830c06"/><lb ed="R061" n="0118a12"/>世尊。頂放百寶無畏光明。光中出生千葉寶蓮。有
<lb ed="X" n="0830c07"/><lb ed="R061" n="0118a13"/>佛化身。結跏趺坐。宣說神呪。卽此光中召吿之義。
<lb ed="X" n="0830c08"/><lb ed="R061" n="0118a14"/>二者。卽所放光。光亦能吿。謂不但正報身。善能說
<lb ed="X" n="0830c09"/><lb ed="R061" n="0118a15"/>法。乃至依報蓮華光明。亦悉能說法也。所謂依報。
<lb ed="X" n="0830c10"/><lb ed="R061" n="0118a16"/>正報。常宣妙法。寶網靈臺。水流風動。皆演法音之
<lb ed="X" n="0830c11"/><lb ed="R061" n="0118a17"/>義。持我心地等者。謂欲千佛。轉相傳與一切衆生。
<lb ed="X" n="0830c12"/><lb ed="R061" n="0118a18"/>而千釋迦。付授勸轉<anchor xml:id="nkr_note_add_0830c1201" n="0830c1201"/><anchor xml:id="beg0830c1201" n="0830c1201"/>已<anchor xml:id="end0830c1201"/>畢。復轉爲千百億釋迦。付
<lb ed="X" n="0830c13"/><lb ed="R061" n="0118b01"/>授勸轉。而與一切衆生。開心地道。故云。復轉爲千
<lb ed="X" n="0830c14"/><lb ed="R061" n="0118b02"/>百億釋迦。及一切衆生也。</p>
<lb ed="X" n="0830c15"/><lb ed="R061" n="0118b03"/><p xml:id="pX38p0830c1501">○二勸授有序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830c16"/><lb ed="R061" n="0118b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0830c1601">次第說我上心地法門品。汝等受持讀誦。一心而行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0830c17"/><lb ed="R061" n="0118b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0830c1701">次第等者。明非頓說。汝等受下。明漸中有頓也。意
<lb ed="X" n="0830c18"/><lb ed="R061" n="0118b06"/>謂心地法門。位有四十。諸衆生性。根有大小利鈍
<lb ed="X" n="0830c19"/><lb ed="R061" n="0118b07"/>不等。生住異滅。四十二品無明。亦有輕重不一。必
<lb ed="X" n="0830c20"/><lb ed="R061" n="0118b08"/>須次第說我上心地法門品。其次第者。初說十住。
<lb ed="X" n="0830c21"/><lb ed="R061" n="0118b09"/>眞空妙理。次說十行。實相妙行。次說十向。中道一
<lb ed="X" n="0830c22"/><lb ed="R061" n="0118b10"/>諦。次說十地。所證眞如。此圓融中。而說行布。非若
<lb ed="X" n="0830c23"/><lb ed="R061" n="0118b11"/>儱侗眞如之所談也。汝等受下。是舍那佛。囑授千
<lb ed="X" n="0830c24"/><lb ed="R061" n="0118b12"/>佛千百億釋迦佛。令轉囑授一切衆生故也。領納
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0831a" n="0831a"/>
<lb ed="X" n="0831a01"/><lb ed="R061" n="0118b13"/>曰受。固守曰持。對本曰讀。離本曰誦。言一心者。有
<lb ed="X" n="0831a02"/><lb ed="R061" n="0118b14"/>五。小乘敎中。假四諦理。而說一心。故得悟解。始敎。
<lb ed="X" n="0831a03"/><lb ed="R061" n="0118b15"/>約第八識心。了一切緣生之法。法法皆空。各無自
<lb ed="X" n="0831a04"/><lb ed="R061" n="0118b16"/>性。而受異熟之果。終敎。所言一切恒沙性淨功德。
<lb ed="X" n="0831a05"/><lb ed="R061" n="0118b17"/>具於如來藏心。頓敎。卽於一念不生之心。無染無
<lb ed="X" n="0831a06"/><lb ed="R061" n="0118b18"/>淨。頓顯理性。圓敎。主伴圓融。法法無礙。一卽一切。
<lb ed="X" n="0831a07"/><lb ed="R061" n="0119a01"/>一切卽一。卷舒自在。總該萬有。此五。總卽不出發
<lb ed="X" n="0831a08"/><lb ed="R061" n="0119a02"/>起究竟之心。亦名一行三昧。所謂攝心一處。卽是
<lb ed="X" n="0831a09"/><lb ed="R061" n="0119a03"/>諸佛道場。散亂片時。乃卽衆生境界。受持讀誦。一
<lb ed="X" n="0831a10"/><lb ed="R061" n="0119a04"/>心而行。是行布中。說圓融法。非若分別名相之類
<lb ed="X" n="0831a11"/><lb ed="R061" n="0119a05"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0831a12"/><lb ed="R061" n="0119a06"/><p xml:id="pX38p0831a1201">○三受<anchor xml:id="nkr_note_add_0831a1201" n="0831a1201"/><anchor xml:id="beg0831a1201" n="0831a1201"/>已<anchor xml:id="end0831a1201"/>轉化<note place="inline">二</note>　初受<anchor xml:id="nkr_note_add_0831a1202" n="0831a1202"/><anchor xml:id="beg0831a1202" n="0831a1202"/>已<anchor xml:id="end0831a1202"/>謝師　二各旋本界。</p>
<lb ed="X" n="0831a13"/><lb ed="R061" n="0119a07"/><p xml:id="pX38p0831a1301">○初受<anchor xml:id="nkr_note_add_0831a1301" n="0831a1301"/><anchor xml:id="beg0831a1301" n="0831a1301"/>已<anchor xml:id="end0831a1301"/>謝師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831a14"/><lb ed="R061" n="0119a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0831a1401">爾時千華上佛。千百億釋迦。從<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>。赫赫師
<lb ed="X" n="0831a15"/><lb ed="R061" n="0119a09"/>子座起。各各辭退。擧身放不可思議光。光光皆化無
<lb ed="X" n="0831a16"/><lb ed="R061" n="0119a10"/>量佛。一時以無量靑黃赤白花。供養<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。受持
<lb ed="X" n="0831a17"/><lb ed="R061" n="0119a11"/>上所說心地法門品竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831a18"/><lb ed="R061" n="0119a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0831a1801">言爾時者。卽盧舍那勸授轉化時也。舍那付授<anchor xml:id="nkr_note_add_0831a1801" n="0831a1801"/><anchor xml:id="beg0831a1801" n="0831a1801"/>已<anchor xml:id="end0831a1801"/>
<lb ed="X" n="0831a19"/><lb ed="R061" n="0119a13"/>畢。時當機諸佛領旨。各旋本迹世界。說法利生。應
<lb ed="X" n="0831a20"/><lb ed="R061" n="0119a14"/>緣去也。擧身等者。表顯心地戒光。出生無量無邊
<lb ed="X" n="0831a21"/><lb ed="R061" n="0119a15"/>智慧佛。凡此本佛。迹佛。迹迹之佛。皆從心地戒光
<lb ed="X" n="0831a22"/><lb ed="R061" n="0119a16"/>流出。此光非可心思言議。故云。不可思議也。光光
<lb ed="X" n="0831a23"/><lb ed="R061" n="0119a17"/>等者。卽千釋迦。及千百億釋迦。所放不思議光。復
<lb ed="X" n="0831a24"/><lb ed="R061" n="0119a18"/>于光光中。皆化無量不思議佛。是以心地法門。戒
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0831b" n="0831b"/>
<lb ed="X" n="0831b01"/><lb ed="R061" n="0119b01"/>光無盡。而卽出生諸佛。亦無盡故。一時等者。以行
<lb ed="X" n="0831b02"/><lb ed="R061" n="0119b02"/>果道同故。花表因行。非花無果。非因萬行。則無果
<lb ed="X" n="0831b03"/><lb ed="R061" n="0119b03"/>佛。世間花果。從土地中生。出世花果。從心地中生。
<lb ed="X" n="0831b04"/><lb ed="R061" n="0119b04"/>故以妙花。莊嚴妙果。靑花。以表十住。赤花。以表十
<lb ed="X" n="0831b05"/><lb ed="R061" n="0119b05"/>行。黃花。以表十向。白花。以表十地。千臂經中。乃廣
<lb ed="X" n="0831b06"/><lb ed="R061" n="0119b06"/>明之。故以心地因花。還以供養心地果佛。所謂諸
<lb ed="X" n="0831b07"/><lb ed="R061" n="0119b07"/>供養中。法供養最是也。受持等者。從供養中。作一
<lb ed="X" n="0831b08"/><lb ed="R061" n="0119b08"/>結語。以起下文。故云。受持心地法門品竟。</p>
<lb ed="X" n="0831b09"/><lb ed="R061" n="0119b09"/><p xml:id="pX38p0831b0901">○二各旋本界<note place="inline">二</note>　初入定歸本　二出定說法。</p>
<lb ed="X" n="0831b10"/><lb ed="R061" n="0119b10"/><p xml:id="pX38p0831b1001">○初入定歸本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831b11"/><lb ed="R061" n="0119b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0831b1101">各各從此<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>而沒。沒<anchor xml:id="nkr_note_add_0831b1101" n="0831b1101"/><anchor xml:id="beg0831b1101" n="0831b1101"/>已<anchor xml:id="end0831b1101"/>。入體性虗空華光
<lb ed="X" n="0831b12"/><lb ed="R061" n="0119b12"/>三昧。還本源世界。<name role="" type="person">閻浮提</name>菩提樹下。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831b13"/><lb ed="R061" n="0119b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0831b1301">各各等者。顯從本依世界而隱。初隱爲沒。終隱謂
<lb ed="X" n="0831b14"/><lb ed="R061" n="0119b14"/>沒<anchor xml:id="nkr_note_add_0831b1401" n="0831b1401"/><anchor xml:id="beg0831b1401" n="0831b1401"/>已<anchor xml:id="end0831b1401"/>。入體性下。正明所隱迹處。卽入本體法性三
<lb ed="X" n="0831b15"/><lb ed="R061" n="0119b15"/>昧定也。體性虗空華光三昧者。此卽法身本定之
<lb ed="X" n="0831b16"/><lb ed="R061" n="0119b16"/>別號也。言此法身。常住本定體牲。在聖不增。處凡
<lb ed="X" n="0831b17"/><lb ed="R061" n="0119b17"/>不減。是知心佛。與諸衆生。三無差別。平等平等。所
<lb ed="X" n="0831b18"/><lb ed="R061" n="0119b18"/>謂諸佛心內衆生。時時成道。衆生心內諸佛。念念
<lb ed="X" n="0831b19"/><lb ed="R061" n="0120a01"/>證眞。衆生迷而不覺。不自受用。諸佛悟此。出沒隱
<lb ed="X" n="0831b20"/><lb ed="R061" n="0120a02"/>顯。自在無礙。猶如虗空。其體本非色相。而以色相
<lb ed="X" n="0831b21"/><lb ed="R061" n="0120a03"/>顯發。法身體性。本非來往。無形無相。而以行花智
<lb ed="X" n="0831b22"/><lb ed="R061" n="0120a04"/>光。任運莊嚴。用不離體。照不離寂。照寂平等。理行
<lb ed="X" n="0831b23"/><lb ed="R061" n="0120a05"/>無二。故曰。體性虗空華光三昧。問。此定與上舍那
<lb ed="X" n="0831b24"/><lb ed="R061" n="0120a06"/>如來所現虗空體性本源成佛。常住法身三昧定
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0831c" n="0831c"/>
<lb ed="X" n="0831c01"/><lb ed="R061" n="0120a07"/>光。有何差別。答。彼定。乃爲發明因地之心。修果地
<lb ed="X" n="0831c02"/><lb ed="R061" n="0120a08"/>覺。故云。成佛常住法身三昧。此定。卽爲發明果地
<lb ed="X" n="0831c03"/><lb ed="R061" n="0120a09"/>之覺。現身益物。故曰。虗空華光三昧。二定。名異而
<lb ed="X" n="0831c04"/><lb ed="R061" n="0120a10"/>體同也。還本源世界者。千釋迦佛。千百億釋迦佛。
<lb ed="X" n="0831c05"/><lb ed="R061" n="0120a11"/>各各從彼本土放光示衆。各各接生疑之衆。俱往
<lb ed="X" n="0831c06"/><lb ed="R061" n="0120a12"/>本師<name role="" type="person">盧舍那佛</name>所聽戒法。令受戒竟。故又各還應
<lb ed="X" n="0831c07"/><lb ed="R061" n="0120a13"/>跡所依本源世界。見隱顯不離當處。故云。還本源
<lb ed="X" n="0831c08"/><lb ed="R061" n="0120a14"/>世界也。<name role="" type="person">閻浮提</name>者。卽<name role="" type="person">娑婆世界</name>四洲之中。南贍部
<lb ed="X" n="0831c09"/><lb ed="R061" n="0120a15"/>洲也。菩提。華言覺道。亦名道樹。凡一切諸佛。皆在
<lb ed="X" n="0831c10"/><lb ed="R061" n="0120a16"/>此樹下示成無上覺道故也。</p>
<lb ed="X" n="0831c11"/><lb ed="R061" n="0120a17"/><p xml:id="pX38p0831c1101">○二出定說法<note place="inline">二</note>　初明橫說法　二明豎說法。</p>
<lb ed="X" n="0831c12"/><lb ed="R061" n="0120a18"/><p xml:id="pX38p0831c1201">○初明橫說法<note place="inline">二</note>　初出定相示　二正說法門。</p>
<lb ed="X" n="0831c13"/><lb ed="R061" n="0120b01"/><p xml:id="pX38p0831c1301">○初出定相示。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831c14"/><lb ed="R061" n="0120b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0831c1401">從體性虗空華光三昧出。出<anchor xml:id="nkr_note_add_0831c1401" n="0831c1401"/><anchor xml:id="beg0831c1401" n="0831c1401"/>已<anchor xml:id="end0831c1401"/>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0831c15"/><lb ed="R061" n="0120b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0831c1501">上旣有入。此必有出。初現名出。現畢名爲出<anchor xml:id="nkr_note_add_0831c1501" n="0831c1501"/><anchor xml:id="beg0831c1501" n="0831c1501"/>已<anchor xml:id="end0831c1501"/>。問。
<lb ed="X" n="0831c16"/><lb ed="R061" n="0120b04"/>諸佛法身。充滿十方。普現一切色身三昧。何有入
<lb ed="X" n="0831c17"/><lb ed="R061" n="0120b05"/>定出定相耶。答。略有三義。一者。觀實相義。本離名
<lb ed="X" n="0831c18"/><lb ed="R061" n="0120b06"/>字言說等相。所謂諸法寂滅相。不可以言宣。除佛
<lb ed="X" n="0831c19"/><lb ed="R061" n="0120b07"/>方便說。故有此出入相。二者。觀說法時。有當說時。
<lb ed="X" n="0831c20"/><lb ed="R061" n="0120b08"/>不當說時之別。所謂欲識佛性義。當觀時節因緣。
<lb ed="X" n="0831c21"/><lb ed="R061" n="0120b09"/>故有此出入相。三者。觀衆生根。以何等根。說何等
<lb ed="X" n="0831c22"/><lb ed="R061" n="0120b10"/>法。所謂隨機演敎。應病與藥。故有此出入相。經云。
<lb ed="X" n="0831c23"/><lb ed="R061" n="0120b11"/>先說無量義經。復入無量義定。乃至出定揚德。使
<lb ed="X" n="0831c24"/><lb ed="R061" n="0120b12"/>彼根機純熟。深心仰慕。然後與說。正合此義。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0832a" n="0832a"/>
<lb ed="X" n="0832a01"/><lb ed="R061" n="0120b13"/><p xml:id="pX38p0832a0101">○二正說法門<note place="inline">三</note>　初次第所說　二圓頓所說
<lb ed="X" n="0832a02"/><lb ed="R061" n="0120b14"/>　三例結所說。</p>
<lb ed="X" n="0832a03"/><lb ed="R061" n="0120b15"/><p xml:id="pX38p0832a0301">○初次第所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832a04"/><lb ed="R061" n="0120b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0832a0401">方坐金剛千光王座。及妙光堂。說十世界法門海。復
<lb ed="X" n="0832a05"/><lb ed="R061" n="0120b17"/>從座起。至<name role="" type="person">帝釋宮</name>。說十住。復從座起。至<g ref="#CB08504">𦦨</g>天中。說十
<lb ed="X" n="0832a06"/><lb ed="R061" n="0120b18"/>行。復從座起。至第四天中。說十迴向。復從座起。至化
<lb ed="X" n="0832a07"/><lb ed="R061" n="0121a01"/>樂天。說十禪定。復從座起。至<name role="" type="person">他化天</name>。說十地。復至一
<lb ed="X" n="0832a08"/><lb ed="R061" n="0121a02"/>禪中。說十金剛。復至二禪中。說十忍。復至三禪中。說
<lb ed="X" n="0832a09"/><lb ed="R061" n="0121a03"/>十願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0832a10"/><lb ed="R061" n="0121a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0832a1001">此釋出定說法示迹之義。方坐金剛等者。此是初
<lb ed="X" n="0832a11"/><lb ed="R061" n="0121a05"/>會說十信法門也。方者。正也。金剛。取至堅至利義。
<lb ed="X" n="0832a12"/><lb ed="R061" n="0121a06"/>千光。取至明至照義。王者。至尊無對之義。以顯此
<lb ed="X" n="0832a13"/><lb ed="R061" n="0121a07"/>座。乃是千佛所傳。無動。無壞。無晦。無蒙。無有比對。
<lb ed="X" n="0832a14"/><lb ed="R061" n="0121a08"/>大寶華王座也。初地菩薩。功德積感。承本願力。寄
<lb ed="X" n="0832a15"/><lb ed="R061" n="0121a09"/>位人乘。作金轉輪王位。修十善業。以化衆生。行檀
<lb ed="X" n="0832a16"/><lb ed="R061" n="0121a10"/>度法。而嚴妙果。統攝四洲一切國土。故佛始成正
<lb ed="X" n="0832a17"/><lb ed="R061" n="0121a11"/>覺。初轉法輪。而於此處說十信法門也。言十世界
<lb ed="X" n="0832a18"/><lb ed="R061" n="0121a12"/>法門海者。此卽華藏莊嚴十世界海。一眞如心。乃
<lb ed="X" n="0832a19"/><lb ed="R061" n="0121a13"/>是十方三世一切諸佛。自覺聖智受用境界。諸佛
<lb ed="X" n="0832a20"/><lb ed="R061" n="0121a14"/>乘此法門。倒駕慈航。一切菩薩。皆修此門。以至究
<lb ed="X" n="0832a21"/><lb ed="R061" n="0121a15"/>竟果海。一切衆生。以迷此心。流轉十方。生死無盡。
<lb ed="X" n="0832a22"/><lb ed="R061" n="0121a16"/>故云。十世界法門海。又顯十方世界無盡。諸佛無
<lb ed="X" n="0832a23"/><lb ed="R061" n="0121a17"/>盡。衆生無盡。諸佛法門。亦復無盡故也。海喩深廣
<lb ed="X" n="0832a24"/><lb ed="R061" n="0121a18"/>汪洋。無所不藏。無有窮盡之相。此十世界法門海
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0832b" n="0832b"/>
<lb ed="X" n="0832b01"/><lb ed="R061" n="0121b01"/>義甚深。說不能盡。大意欲令衆生。卽入圓信。以起
<lb ed="X" n="0832b02"/><lb ed="R061" n="0121b02"/>圓解。乃得圓證之義。若廣明者。當閱華嚴十世界
<lb ed="X" n="0832b03"/><lb ed="R061" n="0121b03"/>品。毗盧遮那如來名號。如來現相諸品。一一發明
<lb ed="X" n="0832b04"/><lb ed="R061" n="0121b04"/>此義。復從座起。至<name role="" type="person">帝釋宮</name>等者。此第二處。次第所
<lb ed="X" n="0832b05"/><lb ed="R061" n="0121b05"/>說十住法門之義。問。舍那唯說三十心。十地法門。
<lb ed="X" n="0832b06"/><lb ed="R061" n="0121b06"/>何故先說十信。次說十住。答。以舍那佛。對千佛說。
<lb ed="X" n="0832b07"/><lb ed="R061" n="0121b07"/>故頓說心地品。以十住中。具該十信。非信無以有
<lb ed="X" n="0832b08"/><lb ed="R061" n="0121b08"/>住。故上所云。堅信忍中。十發趣心向果。今明次第。
<lb ed="X" n="0832b09"/><lb ed="R061" n="0121b09"/>是故先說十信。後說十住。使<anchor xml:id="nkr_note_add_0832b0901" n="0832b0901"/><anchor xml:id="beg0832b0901" n="0832b0901"/>已<anchor xml:id="end0832b0901"/>發大心衆生。得入
<lb ed="X" n="0832b10"/><lb ed="R061" n="0121b10"/>圓十信位。方得圓十住也。<name role="" type="person">帝釋宮</name>者。卽<name role="" type="person">忉利天</name>所
<lb ed="X" n="0832b11"/><lb ed="R061" n="0121b11"/>住內庭也。梵語釋提桓因。華譯云能天主。梵語忉
<lb ed="X" n="0832b12"/><lb ed="R061" n="0121b12"/>利。華言云三十三。此天居須彌頂。繇單修上品十
<lb ed="X" n="0832b13"/><lb ed="R061" n="0121b13"/>善。得生其中。帝釋二字。華梵合擧。卽離垢地菩薩。
<lb ed="X" n="0832b14"/><lb ed="R061" n="0121b14"/>修行功行。多作<name role="" type="person">忉利天</name>王。寄位天乘。是故世尊。次
<lb ed="X" n="0832b15"/><lb ed="R061" n="0121b15"/>於此天。說十住門。爲令<anchor xml:id="nkr_note_add_0832b1501" n="0832b1501"/><anchor xml:id="beg0832b1501" n="0832b1501"/>已<anchor xml:id="end0832b1501"/>入十信菩薩天王。得入
<lb ed="X" n="0832b16"/><lb ed="R061" n="0121b16"/>圓十住法門也。至<g ref="#CB08504">𦦨</g>天中等者。此第三處。所說十
<lb ed="X" n="0832b17"/><lb ed="R061" n="0121b17"/>行法門義也。<g ref="#CB08504">𦦨</g>天。卽<name role="" type="person">夜摩天</name>。華言時分。謂時時快
<lb ed="X" n="0832b18"/><lb ed="R061" n="0121b18"/>樂。觀蓮花開合。乃分晝夜。此天依空而居。繇修上
<lb ed="X" n="0832b19"/><lb ed="R061" n="0122a01"/>品中善。兼坐未到定禪。得生其中。卽發光菩薩。修
<lb ed="X" n="0832b20"/><lb ed="R061" n="0122a02"/>行功行。多作<name role="" type="person">夜摩天</name>王。寄位天乘。是故世尊。次於
<lb ed="X" n="0832b21"/><lb ed="R061" n="0122a03"/>此處。說十行法。爲令<anchor xml:id="nkr_note_add_0832b2101" n="0832b2101"/><anchor xml:id="beg0832b2101" n="0832b2101"/>已<anchor xml:id="end0832b2101"/>入十住菩薩天王。得入圓
<lb ed="X" n="0832b22"/><lb ed="R061" n="0122a04"/>十行法門也。至第四天等者。此第四處。所說十迴
<lb ed="X" n="0832b23"/><lb ed="R061" n="0122a05"/>向法門。四天。卽<name role="" type="person">兜率陀天</name>。華言知足。謂於五欲知
<lb ed="X" n="0832b24"/><lb ed="R061" n="0122a06"/>止足故。此天依空而居。所修同前。卽<g ref="#CB08504">𦦨</g>慧地菩薩。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0832c" n="0832c"/>
<lb ed="X" n="0832c01"/><lb ed="R061" n="0122a07"/>初斷俱生身見。觀於道品。同於初果預流位也。是
<lb ed="X" n="0832c02"/><lb ed="R061" n="0122a08"/>故世尊。次於此處。而說十迴向門。使令<anchor xml:id="nkr_note_add_0832c0201" n="0832c0201"/><anchor xml:id="beg0832c0201" n="0832c0201"/>已<anchor xml:id="end0832c0201"/>入十行
<lb ed="X" n="0832c03"/><lb ed="R061" n="0122a09"/>菩薩天王。得入圓十迴向法門也。至化樂天等者。
<lb ed="X" n="0832c04"/><lb ed="R061" n="0122a10"/>此第五處。所說十禪定法門。言化樂者。謂此自化
<lb ed="X" n="0832c05"/><lb ed="R061" n="0122a11"/>五欲而娛樂故。此天依空而居。所修同前。卽難勝
<lb ed="X" n="0832c06"/><lb ed="R061" n="0122a12"/>地菩薩。修行功行。多作化樂天王。寄位阿羅漢乘。
<lb ed="X" n="0832c07"/><lb ed="R061" n="0122a13"/>觀四諦行旣終。同於四果無學位也。是故世尊。次
<lb ed="X" n="0832c08"/><lb ed="R061" n="0122a14"/>於此處。而說十禪定門。爲令<anchor xml:id="nkr_note_add_0832c0801" n="0832c0801"/><anchor xml:id="beg0832c0801" n="0832c0801"/>已<anchor xml:id="end0832c0801"/>入十迴向位。諸大
<lb ed="X" n="0832c09"/><lb ed="R061" n="0122a15"/>菩薩天王。得圓知諸佛禪定。圓入諸佛刹土。圓證
<lb ed="X" n="0832c10"/><lb ed="R061" n="0122a16"/>法身境界也。言禪定者。梵語禪那。此云寂靜。此是
<lb ed="X" n="0832c11"/><lb ed="R061" n="0122a17"/>諸佛自覺聖智境界。故云禪定。別經所云。三賢行
<lb ed="X" n="0832c12"/><lb ed="R061" n="0122a18"/>滿。修四加行。方登十地此也。至他化自在等者。此
<lb ed="X" n="0832c13"/><lb ed="R061" n="0122b01"/>第六處。所說十地法門。<name role="" type="person">他化自在天</name>者。此有二種。
<lb ed="X" n="0832c14"/><lb ed="R061" n="0122b02"/>一者。正修上品。十善。兼坐未到定禪。假此得成。自
<lb ed="X" n="0832c15"/><lb ed="R061" n="0122b03"/>然受樂。二者偏修十善。假他所化。以成<anchor xml:id="nkr_note_add_0832c1501" n="0832c1501"/><anchor xml:id="beg0832c1501" n="0832c1501"/>己<anchor xml:id="end0832c1501"/>樂。卽魔
<lb ed="X" n="0832c16"/><lb ed="R061" n="0122b04"/>王天。此二天王。依空而居。謂現前地菩薩。修行功
<lb ed="X" n="0832c17"/><lb ed="R061" n="0122b05"/>成。多作自在天王。統攝欲界。寄緣覺乘。謂此菩薩。
<lb ed="X" n="0832c18"/><lb ed="R061" n="0122b06"/>於修十二因緣觀行。同於緣覺。是故世尊。次於此
<lb ed="X" n="0832c19"/><lb ed="R061" n="0122b07"/>處。而說十地。爲令<anchor xml:id="nkr_note_add_0832c1901" n="0832c1901"/><anchor xml:id="beg0832c1901" n="0832c1901"/>已<anchor xml:id="end0832c1901"/>入十禪菩薩天王。得圓證十
<lb ed="X" n="0832c20"/><lb ed="R061" n="0122b08"/>地法門也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0832c2001" n="0832c2001"/><anchor xml:id="beg0832c2001" n="0832c2001"/>已<anchor xml:id="end0832c2001"/>上所在四王。忉利夜魔。兜率。化樂。他
<lb ed="X" n="0832c21"/><lb ed="R061" n="0122b09"/>化。六天之中。所說十信。十住。十行。十向。十禪。十地
<lb ed="X" n="0832c22"/><lb ed="R061" n="0122b10"/>門者。正爲初地。乃至六地菩薩。寄位人乘。天乘。聲
<lb ed="X" n="0832c23"/><lb ed="R061" n="0122b11"/>聞乘。緣覺乘。同彼凡夫天人。三乘二乘斷惑。是故
<lb ed="X" n="0832c24"/><lb ed="R061" n="0122b12"/>世尊。亦卽在此六欲天中。說十信。三賢。十禪。十地。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0833a" n="0833a"/>
<lb ed="X" n="0833a01"/><lb ed="R061" n="0122b13"/>令彼諸凡夫天人。聲聞緣覺。迴向大乘。而證十地
<lb ed="X" n="0833a02"/><lb ed="R061" n="0122b14"/>也。下說十金剛。十忍。十願者。以七地。八地。九地菩
<lb ed="X" n="0833a03"/><lb ed="R061" n="0122b15"/>薩。寄位一乘。修菩薩行。爲令<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a0301" n="0833a0301"/><anchor xml:id="beg0833a0301" n="0833a0301"/>已<anchor xml:id="end0833a0301"/>登七地諸菩薩等。
<lb ed="X" n="0833a04"/><lb ed="R061" n="0122b16"/>發起自在。任運現身說法。是故世尊在於初禪。二
<lb ed="X" n="0833a05"/><lb ed="R061" n="0122b17"/>禪。三禪。說十金剛。十忍。十願。爲令永斷俱生二執。
<lb ed="X" n="0833a06"/><lb ed="R061" n="0122b18"/>生相無明。得入如來妙覺果海。復至一禪等者。此
<lb ed="X" n="0833a07"/><lb ed="R061" n="0123a01"/>第七處。說十金剛法門。初禪天王。卽離生喜樂地。
<lb ed="X" n="0833a08"/><lb ed="R061" n="0123a02"/>此天。<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a0801" n="0833a0801"/><anchor xml:id="beg0833a0801" n="0833a0801"/>已<anchor xml:id="end0833a0801"/>離下界欲惡。忻上妙定。故云。離生喜樂。卽
<lb ed="X" n="0833a09"/><lb ed="R061" n="0123a03"/>遠行地菩薩。修行功行。多作初禪天王。寄菩薩乘。
<lb ed="X" n="0833a10"/><lb ed="R061" n="0123a04"/>以自證法。攝化衆生。是故世尊。次於此處。說十金
<lb ed="X" n="0833a11"/><lb ed="R061" n="0123a05"/>剛。爲令<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1101" n="0833a1101"/><anchor xml:id="beg0833a1101" n="0833a1101"/>已<anchor xml:id="end0833a1101"/>登七地菩薩天王。得證金剛觀智。入妙
<lb ed="X" n="0833a12"/><lb ed="R061" n="0123a06"/>覺果海也。復至二禪等者。此第八處。說十忍法門。
<lb ed="X" n="0833a13"/><lb ed="R061" n="0123a07"/>二禪。卽定生喜樂地。此天。<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1301" n="0833a1301"/><anchor xml:id="beg0833a1301" n="0833a1301"/>已<anchor xml:id="end0833a1301"/>離初禪之喜。攝心在
<lb ed="X" n="0833a14"/><lb ed="R061" n="0123a08"/>定。淡然凝靜。而生勝定。故云。定生喜樂。卽不動地
<lb ed="X" n="0833a15"/><lb ed="R061" n="0123a09"/>菩薩。修行功德。多作二禪天王。主小千界。寄一乘
<lb ed="X" n="0833a16"/><lb ed="R061" n="0123a10"/>位。說自證門。敎化衆生。是故世尊。次於此處。說十
<lb ed="X" n="0833a17"/><lb ed="R061" n="0123a11"/>忍法。令彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1701" n="0833a1701"/><anchor xml:id="beg0833a1701" n="0833a1701"/>已<anchor xml:id="end0833a1701"/>得眞無生忍。菩薩天王。修行十忍法
<lb ed="X" n="0833a18"/><lb ed="R061" n="0123a12"/>門。入妙覺果海也。復至三禪等者。此第九處。說十
<lb ed="X" n="0833a19"/><lb ed="R061" n="0123a13"/>願法門。三禪。卽離喜妙樂地。此天。<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a1901" n="0833a1901"/><anchor xml:id="beg0833a1901" n="0833a1901"/>已<anchor xml:id="end0833a1901"/>離初禪二禪
<lb ed="X" n="0833a20"/><lb ed="R061" n="0123a14"/>喜踊之動。泯然入定。而得勝妙之樂。故云。離喜妙
<lb ed="X" n="0833a21"/><lb ed="R061" n="0123a15"/>樂地也。卽善慧地菩薩。修行功德。多作三禪天王。
<lb ed="X" n="0833a22"/><lb ed="R061" n="0123a16"/>主中千界。寄一乘位。以自法門。爲諸衆生。演說開
<lb ed="X" n="0833a23"/><lb ed="R061" n="0123a17"/>示。是故世尊。次於此天。說普賢十願法門。令彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0833a2301" n="0833a2301"/><anchor xml:id="beg0833a2301" n="0833a2301"/>已<anchor xml:id="end0833a2301"/>
<lb ed="X" n="0833a24"/><lb ed="R061" n="0123a18"/>證第九善慧菩薩天王。更得十大願力。得入如來
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0833b" n="0833b"/>
<lb ed="X" n="0833b01"/><lb ed="R061" n="0123b01"/>妙覺果海也。</p>
<lb ed="X" n="0833b02"/><lb ed="R061" n="0123b02"/><p xml:id="pX38p0833b0201">○二圓頓所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b03"/><lb ed="R061" n="0123b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0833b0301">復至四禪中。<name role="" type="person">摩醯首羅</name>天王宮。說我本源蓮華藏世
<lb ed="X" n="0833b04"/><lb ed="R061" n="0123b04"/>界。<name role="" type="person">盧舍那佛</name>所說心地法門品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b05"/><lb ed="R061" n="0123b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0833b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0833b0501" n="0833b0501"/><anchor xml:id="beg0833b0501" n="0833b0501"/>已<anchor xml:id="end0833b0501"/>上九處。乃圓融中說行布。此之一處。是行布中
<lb ed="X" n="0833b06"/><lb ed="R061" n="0123b06"/>說圓融也。四禪。卽捨念淸淨地。此天。卽捨二禪之
<lb ed="X" n="0833b07"/><lb ed="R061" n="0123b07"/>喜。三禪之樂。心無憎愛。一念平等。淸淨無雜。住於
<lb ed="X" n="0833b08"/><lb ed="R061" n="0123b08"/>此禪。空明寂靜。萬象皆現。故云捨念淸淨。卽法雲
<lb ed="X" n="0833b09"/><lb ed="R061" n="0123b09"/>菩薩。修行功德。多作四禪天王。主大千界。而位寄
<lb ed="X" n="0833b10"/><lb ed="R061" n="0123b10"/>一佛乘。於諸聲聞。緣覺。菩薩天王。說自證法門。是
<lb ed="X" n="0833b11"/><lb ed="R061" n="0123b11"/>故世尊。次於此處。頓說心地。四十行位法門品。令
<lb ed="X" n="0833b12"/><lb ed="R061" n="0123b12"/>彼圓證十地菩薩。入妙覺果海也。</p>
<lb ed="X" n="0833b13"/><lb ed="R061" n="0123b13"/><p xml:id="pX38p0833b1301">○三例結所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b14"/><lb ed="R061" n="0123b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0833b1401">其餘千百億釋迦。亦復如是。無二無別。如賢劫品中
<lb ed="X" n="0833b15"/><lb ed="R061" n="0123b15"/>說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833b16"/><lb ed="R061" n="0123b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0833b1601">此例釋迹迹佛。說法之義。謂千釋迦所說如是。其
<lb ed="X" n="0833b17"/><lb ed="R061" n="0123b17"/>餘千百億釋迦佛出定之後。示轉法輪。亦皆初從
<lb ed="X" n="0833b18"/><lb ed="R061" n="0123b18"/>妙光堂中。終至首羅宮中。十處說法。次第敷演。漸
<lb ed="X" n="0833b19"/><lb ed="R061" n="0124a01"/>說頓說。與千釋迦所說。亦復如是。無二無別。自爾
<lb ed="X" n="0833b20"/><lb ed="R061" n="0124a02"/>時盧舍那。至此所說。乃是略言其義。廣如賢劫品
<lb ed="X" n="0833b21"/><lb ed="R061" n="0124a03"/>中<anchor xml:id="nkr_note_add_0833b2101" n="0833b2101"/><anchor xml:id="beg0833b2101" n="0833b2101"/>已<anchor xml:id="end0833b2101"/>說也。</p>
<lb ed="X" n="0833b22"/><lb ed="R061" n="0124a04"/><p xml:id="pX38p0833b2201">○二明豎說法<note place="inline">二</note>　初天上說道　二人間說戒。</p>
<lb ed="X" n="0833b23"/><lb ed="R061" n="0124a05"/><p xml:id="pX38p0833b2301">○初天上說道<note place="inline">四</note>　初示相成道　二成道說法
<lb ed="X" n="0833b24"/><lb ed="R061" n="0124a06"/>　三說經繇致　四往返多徧。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0833c" n="0833c"/>
<lb ed="X" n="0833c01"/><lb ed="R061" n="0124a07"/><p xml:id="pX38p0833c0101">○初示相成道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833c02"/><lb ed="R061" n="0124a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0833c0201">爾時釋迦牟尼佛。從初現<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>。東方來入天
<lb ed="X" n="0833c03"/><lb ed="R061" n="0124a09"/>宮中。說魔受化經<anchor xml:id="nkr_note_add_0833c0301" n="0833c0301"/><anchor xml:id="beg0833c0301" n="0833c0301"/>已<anchor xml:id="end0833c0301"/>。下生<name role="" type="person">南閻浮提</name>。迦夷羅國。母名
<lb ed="X" n="0833c04"/><lb ed="R061" n="0124a10"/>摩耶。父字白淨。吾名悉達。七歲出家。三十成道。號吾
<lb ed="X" n="0833c05"/><lb ed="R061" n="0124a11"/>爲釋迦牟尼佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0833c06"/><lb ed="R061" n="0124a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0833c0601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0833c0601" n="0833c0601"/><anchor xml:id="beg0833c0601" n="0833c0601"/>已<anchor xml:id="end0833c0601"/>上明千釋迦。及千百億釋迦。皆於十方世界說
<lb ed="X" n="0833c07"/><lb ed="R061" n="0124a13"/>心地法門品。此下明一釋迦。於一世界之中。所說
<lb ed="X" n="0833c08"/><lb ed="R061" n="0124a14"/>心地法門品也。爾時等者。示降生來源義。爾時釋
<lb ed="X" n="0833c09"/><lb ed="R061" n="0124a15"/>迦世尊。自從初現<name role="" type="person">華藏世界</name>。東方而來。入此兜率
<lb ed="X" n="0833c10"/><lb ed="R061" n="0124a16"/>天王宮中。先在此天伏魔。說魔受化經<anchor xml:id="nkr_note_add_0833c1001" n="0833c1001"/><anchor xml:id="beg0833c1001" n="0833c1001"/>已<anchor xml:id="end0833c1001"/>。次觀下
<lb ed="X" n="0833c11"/><lb ed="R061" n="0124a17"/>界衆生。有業覆障難解脫者。有根純熟易解脫者。
<lb ed="X" n="0833c12"/><lb ed="R061" n="0124a18"/>故卽從天王宮。隱勝現劣。下生<name role="" type="person">南閻浮提</name>。迦夷羅
<lb ed="X" n="0833c13"/><lb ed="R061" n="0124b01"/>國。淨梵王家爲太子也。迦夷羅國。此云赤澤。或迦
<lb ed="X" n="0833c14"/><lb ed="R061" n="0124b02"/>毗羅。此云黃色。黃卽處中。最爲安隱。又古有黃色
<lb ed="X" n="0833c15"/><lb ed="R061" n="0124b03"/>仙。在此修道。又古諸佛出現世間。皆於此處示生。
<lb ed="X" n="0833c16"/><lb ed="R061" n="0124b04"/>有此多義。故名黃色。爾時如來。將欲降神。先現五
<lb ed="X" n="0833c17"/><lb ed="R061" n="0124b05"/>瑞。所謂從<name role="" type="person">兜率天</name>降皇宮者。第一相也。母名摩耶
<lb ed="X" n="0833c18"/><lb ed="R061" n="0124b06"/>等者。示生身父母之名德。梵語摩耶。此云大幻。以
<lb ed="X" n="0833c19"/><lb ed="R061" n="0124b07"/>大幻術。幻出諸佛故。凡十方諸佛。示現受生。皆其
<lb ed="X" n="0833c20"/><lb ed="R061" n="0124b08"/>母也。父字白淨者。是此方譯語。梵語<g ref="#CB15106">鬱</g>頭檀也。世
<lb ed="X" n="0833c21"/><lb ed="R061" n="0124b09"/>尊將欲受生之時。觀淨梵王。性行仁賢。<name role="" type="person">摩耶夫人</name>。
<lb ed="X" n="0833c22"/><lb ed="R061" n="0124b10"/>五百世時。曾爲菩薩之母。應當往彼托胎。所謂示
<lb ed="X" n="0833c23"/><lb ed="R061" n="0124b11"/>入母胎。住胎。第二第三相也。吾名悉達者。示出生
<lb ed="X" n="0833c24"/><lb ed="R061" n="0124b12"/>之名德也。梵語悉達。此云頓吉。以太子初生時。寶
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0834a" n="0834a"/>
<lb ed="X" n="0834a01"/><lb ed="R061" n="0124b13"/>藏悉空。空而復滿。故名頓吉。亦名一切義成。卽於
<lb ed="X" n="0834a02"/><lb ed="R061" n="0124b14"/>世出世間。一切諸法實相義成。故於時太子。從摩
<lb ed="X" n="0834a03"/><lb ed="R061" n="0124b15"/>耶右脇出。立蓮花上。一手指天。一手指地。目顧四
<lb ed="X" n="0834a04"/><lb ed="R061" n="0124b16"/>方。周行七步曰。天上天下。唯吾獨尊。世出世間。此
<lb ed="X" n="0834a05"/><lb ed="R061" n="0124b17"/>法第一。所謂示現出胎誕生。第四相也。言七歲出
<lb ed="X" n="0834a06"/><lb ed="R061" n="0124b18"/>家者。示離塵俗。返妄歸眞之義。世尊初爲太子。具
<lb ed="X" n="0834a07"/><lb ed="R061" n="0125a01"/>大智慧。成就捨心。觀生老病死苦。厭世五欲。捨金
<lb ed="X" n="0834a08"/><lb ed="R061" n="0125a02"/>輪位。如棄涕唾。心思出家。往白父王。父王不許。故
<lb ed="X" n="0834a09"/><lb ed="R061" n="0125a03"/>於二月三日。身放光明。普照四天王宮。乃至淨居
<lb ed="X" n="0834a10"/><lb ed="R061" n="0125a04"/>天宮。諸天見<anchor xml:id="nkr_note_add_0834a1001" n="0834a1001"/><anchor xml:id="beg0834a1001" n="0834a1001"/>已<anchor xml:id="end0834a1001"/>。到太子所。禮足白言。菩薩無量劫
<lb ed="X" n="0834a11"/><lb ed="R061" n="0125a05"/>來。所修行滿。今正成熟。卽於午夜逾城出家。苦行
<lb ed="X" n="0834a12"/><lb ed="R061" n="0125a06"/>林中。剃除鬚髮。所謂示現逾城出家。苦行林中。第
<lb ed="X" n="0834a13"/><lb ed="R061" n="0125a07"/>五相也。所言三十成道。號吾爲釋迦牟尼佛者。道
<lb ed="X" n="0834a14"/><lb ed="R061" n="0125a08"/>卽道果。世尊功行滿足。道成德備。三身圓現。四魔
<lb ed="X" n="0834a15"/><lb ed="R061" n="0125a09"/>潛消。所證圓果德號。亦以顯然燈佛授記不虗。故
<lb ed="X" n="0834a16"/><lb ed="R061" n="0125a10"/>號吾爲釋迦牟尼佛。所謂示現覩明星而成道降
<lb ed="X" n="0834a17"/><lb ed="R061" n="0125a11"/>魔。第六相也。此經言。七歲出家。三十成道。諸說不
<lb ed="X" n="0834a18"/><lb ed="R061" n="0125a12"/>一。或云。騰寫之訛。或云。八千返中之一。或表圓敎
<lb ed="X" n="0834a19"/><lb ed="R061" n="0125a13"/>七信<anchor xml:id="nkr_note_add_0834a1901" n="0834a1901"/><anchor xml:id="beg0834a1901" n="0834a1901"/>已<anchor xml:id="end0834a1901"/>上無退。或七歲表七覺支。三十表念處。正
<lb ed="X" n="0834a20"/><lb ed="R061" n="0125a14"/>勤。神足。根。力。八正道。具三十七品助道法。凡諸佛
<lb ed="X" n="0834a21"/><lb ed="R061" n="0125a15"/>出世。說法度生。皆依此故。今則不然。七歲出家。猶
<lb ed="X" n="0834a22"/><lb ed="R061" n="0125a16"/>言出家七歲。謂初出家時。先學不用處定。不久得
<lb ed="X" n="0834a23"/><lb ed="R061" n="0125a17"/>證。知非究竟。次學非非想定。不久得證。知其亦非
<lb ed="X" n="0834a24"/><lb ed="R061" n="0125a18"/>究竟。次復遊行諸國。凡經一年。次更苦行六年。至
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0834b" n="0834b"/>
<lb ed="X" n="0834b01"/><lb ed="R061" n="0125b01"/>三十。乃成正覺。此按毗尼部中所釋也。</p>
<lb ed="X" n="0834b02"/><lb ed="R061" n="0125b02"/><p xml:id="pX38p0834b0201">○二成道說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834b03"/><lb ed="R061" n="0125b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0834b0301">於寂滅道場。坐金剛華光王座。乃至<name role="" type="person">摩醯首羅</name>天王
<lb ed="X" n="0834b04"/><lb ed="R061" n="0125b04"/>宮。其中次第十住處所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834b05"/><lb ed="R061" n="0125b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0834b0501">於寂滅道場者。此示成道轉法輪相。約事而言。卽
<lb ed="X" n="0834b06"/><lb ed="R061" n="0125b06"/>是眞阿練若。正修行處。約理而言。卽是所證菩提
<lb ed="X" n="0834b07"/><lb ed="R061" n="0125b07"/>涅槃。無爲無相。淸淨寂滅之理。所謂圓滿菩提。歸
<lb ed="X" n="0834b08"/><lb ed="R061" n="0125b08"/>無所得。是故諸佛。於無所得寂滅理中。成等正覺。
<lb ed="X" n="0834b09"/><lb ed="R061" n="0125b09"/>於無所得寂滅理中。坐大道場。轉大法輪。故云。於
<lb ed="X" n="0834b10"/><lb ed="R061" n="0125b10"/>寂滅道場也。坐金剛下。明轉法處。旣成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0834b1001" n="0834b1001"/><anchor xml:id="beg0834b1001" n="0834b1001"/>已<anchor xml:id="end0834b1001"/>。當轉
<lb ed="X" n="0834b11"/><lb ed="R061" n="0125b11"/>法輪。度諸衆生。爾時世尊。卽自思惟。我得智慧。無
<lb ed="X" n="0834b12"/><lb ed="R061" n="0125b12"/>能信受。若我住世。於世無益。不如入於涅槃。爾時
<lb ed="X" n="0834b13"/><lb ed="R061" n="0125b13"/>梵天。而白佛言。世尊今日。法海<anchor xml:id="nkr_note_add_0834b1301" n="0834b1301"/><anchor xml:id="beg0834b1301" n="0834b1301"/>已<anchor xml:id="end0834b1301"/>滿。法轉<anchor xml:id="nkr_note_add_0834b1302" n="0834b1302"/><anchor xml:id="beg0834b1302" n="0834b1302"/>已<anchor xml:id="end0834b1302"/>立。潤
<lb ed="X" n="0834b14"/><lb ed="R061" n="0125b14"/>濟開導。今正是時。云何欲捨一切衆生。入於涅槃。
<lb ed="X" n="0834b15"/><lb ed="R061" n="0125b15"/>而不說法。是時如來受梵天王請<anchor xml:id="nkr_note_add_0834b1501" n="0834b1501"/><anchor xml:id="beg0834b1501" n="0834b1501"/>已<anchor xml:id="end0834b1501"/>。雖知根鈍。且
<lb ed="X" n="0834b16"/><lb ed="R061" n="0125b16"/>稱本懷。是故雙垂兩相。一處於<name role="" type="person">鹿野苑</name>。爲憍陳如
<lb ed="X" n="0834b17"/><lb ed="R061" n="0125b17"/>五比丘等。轉四諦輪。說小乘種種敎法。一處於菩
<lb ed="X" n="0834b18"/><lb ed="R061" n="0125b18"/>提場。演大華嚴。幷<name role="" type="person">普光明殿</name>中。同說此經。此佛。與
<lb ed="X" n="0834b19"/><lb ed="R061" n="0126a01"/>上千佛所說。皆從初坐金剛千光王座。終至首羅
<lb ed="X" n="0834b20"/><lb ed="R061" n="0126a02"/>天宮。其中次第所說。住處共有十也。蓋上多佛所
<lb ed="X" n="0834b21"/><lb ed="R061" n="0126a03"/>說。一佛所說。頓說。漸說。及諸住處。皆亦無二無別。
<lb ed="X" n="0834b22"/><lb ed="R061" n="0126a04"/>華嚴。七處九會所說。此經。十處十會所說。二經大
<lb ed="X" n="0834b23"/><lb ed="R061" n="0126a05"/>同小異。所謂示現成道。轉大法輪。第七相也。何無
<lb ed="X" n="0834b24"/><lb ed="R061" n="0126a06"/>第八。以未涅槃故也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0834c" n="0834c"/>
<lb ed="X" n="0834c01"/><lb ed="R061" n="0126a07"/><p xml:id="pX38p0834c0101">○三說經繇致。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c02"/><lb ed="R061" n="0126a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0834c0201">時佛觀諸大梵天王。網羅幢因。爲說無量世界。猶如
<lb ed="X" n="0834c03"/><lb ed="R061" n="0126a09"/>網孔。一一世界。各各不同。別異無量。佛敎門。亦復如
<lb ed="X" n="0834c04"/><lb ed="R061" n="0126a10"/>是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c05"/><lb ed="R061" n="0126a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0834c0501">此釋心地戒品緣起之義。及此梵網得名處也。時
<lb ed="X" n="0834c06"/><lb ed="R061" n="0126a12"/>者。卽於此梵天中。說此心地法門之時。爾時世尊。
<lb ed="X" n="0834c07"/><lb ed="R061" n="0126a13"/>在大梵天宮中。觀彼網羅幢因爲喩。爲說無量世
<lb ed="X" n="0834c08"/><lb ed="R061" n="0126a14"/>界。衆生心行。依正差別。猶如網孔。一一世界。各各
<lb ed="X" n="0834c09"/><lb ed="R061" n="0126a15"/>不同。別異無量。故佛敎門。隨機施設。亦復如是此
<lb ed="X" n="0834c10"/><lb ed="R061" n="0126a16"/>義俱<anchor xml:id="nkr_note_add_0834c1001" n="0834c1001"/><anchor xml:id="beg0834c1001" n="0834c1001"/>已<anchor xml:id="end0834c1001"/>解見題中。今不繁釋。</p>
<lb ed="X" n="0834c11"/><lb ed="R061" n="0126a17"/><p xml:id="pX38p0834c1101">○四往返多徧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c12"/><lb ed="R061" n="0126a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0834c1201">吾今來此世界八千返。爲此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。坐金剛華光
<lb ed="X" n="0834c13"/><lb ed="R061" n="0126b01"/>王座。乃至<name role="" type="person">摩醯首羅</name>天王宮。爲是中一切大衆。略開
<lb ed="X" n="0834c14"/><lb ed="R061" n="0126b02"/>心地法門竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0834c15"/><lb ed="R061" n="0126b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0834c1501">此是如來大慈悲心。廣大誓願。重來人間。至八千
<lb ed="X" n="0834c16"/><lb ed="R061" n="0126b04"/>返。所謂佛慈無盡。衆生無盡。此雖來八千返。若較
<lb ed="X" n="0834c17"/><lb ed="R061" n="0126b05"/>華嚴經中。如來出現名號品中看來。其名。其號。其
<lb ed="X" n="0834c18"/><lb ed="R061" n="0126b06"/>法。其時。又非可以數目窮盡。可歎我等癡迷。至今
<lb ed="X" n="0834c19"/><lb ed="R061" n="0126b07"/>還作衆生。深負我佛大慈弘恩。豈不慚愧。爲此娑
<lb ed="X" n="0834c20"/><lb ed="R061" n="0126b08"/>婆世界等者。申明來此八千返義也。坐金剛華光
<lb ed="X" n="0834c21"/><lb ed="R061" n="0126b09"/>王座者。金剛之座。三世諸佛。坐此成道。無少變壞
<lb ed="X" n="0834c22"/><lb ed="R061" n="0126b10"/>故。乃至等者。謂此說法道場。共有十處。超其中八。
<lb ed="X" n="0834c23"/><lb ed="R061" n="0126b11"/>故云乃至。爲是等者。明佛說法本懷之義。謂我來
<lb ed="X" n="0834c24"/><lb ed="R061" n="0126b12"/>此八千返者。無非只爲此界人天。一切大衆也。略
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0835a" n="0835a"/>
<lb ed="X" n="0835a01"/><lb ed="R061" n="0126b13"/>開二字。明說未廣。竟者。言在天上說心地法門<anchor xml:id="nkr_note_add_0835a0101" n="0835a0101"/><anchor xml:id="beg0835a0101" n="0835a0101"/>已<anchor xml:id="end0835a0101"/>
<lb ed="X" n="0835a02"/><lb ed="R061" n="0126b14"/>畢也。</p>
<lb ed="X" n="0835a03"/><lb ed="R061" n="0126b15"/><p xml:id="pX38p0835a0301">○二人間說戒<note place="inline">二</note>　初聖凡本源　二總結戒相。</p>
<lb ed="X" n="0835a04"/><lb ed="R061" n="0126b16"/><p xml:id="pX38p0835a0401">○初聖凡本源<note place="inline">三</note>　初差別說戒　二頌前起後
<lb ed="X" n="0835a05"/><lb ed="R061" n="0126b17"/>　三正結戒品。</p>
<lb ed="X" n="0835a06"/><lb ed="R061" n="0126b18"/><p xml:id="pX38p0835a0601">○初差別說戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835a07"/><lb ed="R061" n="0127a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0835a0701">復從天王宮。下至<name role="" type="person">閻浮提</name>菩提樹下。爲此地上一切
<lb ed="X" n="0835a08"/><lb ed="R061" n="0127a02"/>衆生。凡夫癡暗之人。說我本<name role="" type="person">盧舍那佛</name>心地中。初發
<lb ed="X" n="0835a09"/><lb ed="R061" n="0127a03"/>心中。常所誦一戒。光明金剛寶戒。是一切佛本源。一
<lb ed="X" n="0835a10"/><lb ed="R061" n="0127a04"/>切菩薩本源。佛性種子。一切衆生。皆有佛性。一切意。
<lb ed="X" n="0835a11"/><lb ed="R061" n="0127a05"/>識。色心。是情是心。皆入佛性戒中。當當常有因故。當
<lb ed="X" n="0835a12"/><lb ed="R061" n="0127a06"/>當常住法身。如是十波羅提木叉。出於世界。是法戒。
<lb ed="X" n="0835a13"/><lb ed="R061" n="0127a07"/>是三世一切衆生。頂戴受持。吾今當爲此大衆。重說
<lb ed="X" n="0835a14"/><lb ed="R061" n="0127a08"/>十無盡藏戒品。是一切衆生戒本源。自性淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0835a15"/><lb ed="R061" n="0127a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0835a1501">前文。自地上大。觀梵網孔爲因。詳說三十心。十地
<lb ed="X" n="0835a16"/><lb ed="R061" n="0127a10"/>中。修斷法門品竟。今從天上。復下人間。而詳擧心
<lb ed="X" n="0835a17"/><lb ed="R061" n="0127a11"/>地中。十重四十八輕戒行。故云。復從天王宮等。爲
<lb ed="X" n="0835a18"/><lb ed="R061" n="0127a12"/>此地上等者。正明下至<name role="" type="person">閻浮提</name>義。一切衆生。總擧
<lb ed="X" n="0835a19"/><lb ed="R061" n="0127a13"/>閻浮界內諸衆生也。凡夫癡暗人者。未出三界。俱
<lb ed="X" n="0835a20"/><lb ed="R061" n="0127a14"/>名凡夫。以凡夫煩惱覆心。慧目不開。故名癡暗之
<lb ed="X" n="0835a21"/><lb ed="R061" n="0127a15"/>人。如是之人。必依何法。而使障破慧開。入聖超凡。
<lb ed="X" n="0835a22"/><lb ed="R061" n="0127a16"/>若非戒法攝心。終於煩惱生死海中。永無出離。故
<lb ed="X" n="0835a23"/><lb ed="R061" n="0127a17"/>爲此衆。復下天宮。說我本師<name role="" type="person">盧舍那佛</name>心地因中。
<lb ed="X" n="0835a24"/><lb ed="R061" n="0127a18"/>初發心中。常所誦一戒。此戒何名。乃光明金剛寶
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0835b" n="0835b"/>
<lb ed="X" n="0835b01"/><lb ed="R061" n="0127b01"/>戒也。言說我<name role="" type="person">盧舍那佛</name>者。擧法有所師也。常所誦
<lb ed="X" n="0835b02"/><lb ed="R061" n="0127b02"/>一戒者。出戒本體。此戒體。華嚴所言一眞法界。大
<lb ed="X" n="0835b03"/><lb ed="R061" n="0127b03"/>總相法門體。如圓覺云。神通大光明藏。如楞嚴云。
<lb ed="X" n="0835b04"/><lb ed="R061" n="0127b04"/>卽是常住眞心。性淨明體。法華所云。一乘實相。佛
<lb ed="X" n="0835b05"/><lb ed="R061" n="0127b05"/>知佛見。在此名爲光明金剛寶戒。言光明金剛寶
<lb ed="X" n="0835b06"/><lb ed="R061" n="0127b06"/>戒者。此出戒相名德也。光明。卽智慧也。金剛。卽堅
<lb ed="X" n="0835b07"/><lb ed="R061" n="0127b07"/>利也。寶戒。卽具足衆善之法財也。欲破煩惱黑暗。
<lb ed="X" n="0835b08"/><lb ed="R061" n="0127b08"/>非大智慧光明不能。欲碎根本無明。非金剛堅利
<lb ed="X" n="0835b09"/><lb ed="R061" n="0127b09"/>智不能。欲以莊嚴法身果相。非衆善寶戒法不能。
<lb ed="X" n="0835b10"/><lb ed="R061" n="0127b10"/>蓋此一戒。是諸佛與衆生。平等具足。無二體性。諸
<lb ed="X" n="0835b11"/><lb ed="R061" n="0127b11"/>佛衆生。本無增減。是故以此一戒。爲一切佛果海
<lb ed="X" n="0835b12"/><lb ed="R061" n="0127b12"/>本源。爲一切諸菩薩因地本源。不獨諸佛菩薩。以
<lb ed="X" n="0835b13"/><lb ed="R061" n="0127b13"/>此戒爲本源。此一戒者。是卽一切衆生。本有佛性
<lb ed="X" n="0835b14"/><lb ed="R061" n="0127b14"/>種子。旣皆有佛性。何不成佛道。所以不得成佛道
<lb ed="X" n="0835b15"/><lb ed="R061" n="0127b15"/>者。蓋用一切意識色心。迷背佛性戒體故也。意者。
<lb ed="X" n="0835b16"/><lb ed="R061" n="0127b16"/>思量曰意。屬第七末那識。名染汚意。卽亦轉呼爲
<lb ed="X" n="0835b17"/><lb ed="R061" n="0127b17"/>染淨依也。識者。分別曰識。以計名相。起惑造業。卽
<lb ed="X" n="0835b18"/><lb ed="R061" n="0127b18"/>前六種轉識。色者。所緣曰色。卽五根六塵也。心者。
<lb ed="X" n="0835b19"/><lb ed="R061" n="0128a01"/>集起名心。卽第八識。名阿賴耶。統収前七種識。謂
<lb ed="X" n="0835b20"/><lb ed="R061" n="0128a02"/>此心識。以攝世出世間染淨諸法。有三藏義。能藏。
<lb ed="X" n="0835b21"/><lb ed="R061" n="0128a03"/>所藏。我愛執藏。此識體性。乃佛性種子。本無遷改。
<lb ed="X" n="0835b22"/><lb ed="R061" n="0128a04"/>在衆生分中言。名爲佛性。在非衆生分中。名爲法
<lb ed="X" n="0835b23"/><lb ed="R061" n="0128a05"/>性。今在因故。名爲佛性。若能具大智慧。悟此體性
<lb ed="X" n="0835b24"/><lb ed="R061" n="0128a06"/>卽本。是情。是心。皆入佛性戒中。旣云皆入佛性戒
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0835c" n="0835c"/>
<lb ed="X" n="0835c01"/><lb ed="R061" n="0128a07"/>中。應當發本有常具正因心也。旣發此正因心。則
<lb ed="X" n="0835c02"/><lb ed="R061" n="0128a08"/>當依此正因修行。不墮邪因。旣不墮邪因。當來決
<lb ed="X" n="0835c03"/><lb ed="R061" n="0128a09"/>定證得常住淸淨法身。不生不滅之果。而不爲幻
<lb ed="X" n="0835c04"/><lb ed="R061" n="0128a10"/>身所染。故云。當當常有因故。當當常住法身也。如
<lb ed="X" n="0835c05"/><lb ed="R061" n="0128a11"/>是十波羅提木叉等者。出戒用也。夫觀衆生。皆有
<lb ed="X" n="0835c06"/><lb ed="R061" n="0128a12"/>戒因。以成戒果。是則諸佛所悟。凡夫所迷。盡此一
<lb ed="X" n="0835c07"/><lb ed="R061" n="0128a13"/>戒。如是諸佛。不忍見衆生。於本有勝因勝果。迷而
<lb ed="X" n="0835c08"/><lb ed="R061" n="0128a14"/>不悟。是故若不假此多種戒品。一一攝持。何以得
<lb ed="X" n="0835c09"/><lb ed="R061" n="0128a15"/>令六根返妄歸眞。所以又將此一戒。方便開而爲
<lb ed="X" n="0835c10"/><lb ed="R061" n="0128a16"/>十。如是十波羅提木叉。出於世界。敎誨諸人。此十
<lb ed="X" n="0835c11"/><lb ed="R061" n="0128a17"/>戒法。諸佛本此軌則成佛。若人依此戒則。體會修
<lb ed="X" n="0835c12"/><lb ed="R061" n="0128a18"/>行。必定成佛。卽是衆生成佛法則之戒。故云。是法
<lb ed="X" n="0835c13"/><lb ed="R061" n="0128b01"/>戒也。如起信云。一者體大。眞如平等。不增減故。卽
<lb ed="X" n="0835c14"/><lb ed="R061" n="0128b02"/>此一戒是。二者相大。謂如來藏。具足無量性功德
<lb ed="X" n="0835c15"/><lb ed="R061" n="0128b03"/>故。卽此光明金剛寶戒是。三者用大。能生世出世
<lb ed="X" n="0835c16"/><lb ed="R061" n="0128b04"/>間善因果故。卽此十波羅提木叉是。梵語。波羅提
<lb ed="X" n="0835c17"/><lb ed="R061" n="0128b05"/>木叉。此云。保解脫。謂持此戒者。保護三業六根。得
<lb ed="X" n="0835c18"/><lb ed="R061" n="0128b06"/>大解脫也。三世一切等者。擧人勸受持也。言此十
<lb ed="X" n="0835c19"/><lb ed="R061" n="0128b07"/>戒。旣爲法則。成佛大用。是則三世一切衆生。應當
<lb ed="X" n="0835c20"/><lb ed="R061" n="0128b08"/>頂禮佩戴。時時尊尙。不可輕褻。領受執持。刻刻體
<lb ed="X" n="0835c21"/><lb ed="R061" n="0128b09"/>會。不可忽忘。故云頂戴受持。吾今當爲等者。結顯
<lb ed="X" n="0835c22"/><lb ed="R061" n="0128b10"/>戒法。雖則無盡。不離本體之義。言爲此大衆者。卽
<lb ed="X" n="0835c23"/><lb ed="R061" n="0128b11"/>爲此現受戒四衆。八部之大衆也。重說等者。謂此
<lb ed="X" n="0835c24"/><lb ed="R061" n="0128b12"/>戒體是一。因諸衆生。心念無盡。故此戒法。亦無有
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0836a" n="0836a"/>
<lb ed="X" n="0836a01"/><lb ed="R061" n="0128b13"/>盡。是故以此一戒。演而爲十。十戒復開爲四十八。
<lb ed="X" n="0836a02"/><lb ed="R061" n="0128b14"/>乃至三千八萬。無窮無盡。一切戒品。無不攝歸於
<lb ed="X" n="0836a03"/><lb ed="R061" n="0128b15"/>此十波羅提木叉。故云。吾今當爲此大衆。重說十
<lb ed="X" n="0836a04"/><lb ed="R061" n="0128b16"/>無盡藏戒品也。是一切衆生戒本源。自性淸淨。此
<lb ed="X" n="0836a05"/><lb ed="R061" n="0128b17"/>二句。的指戒體。原本一味平等。以衆生心念無盡。
<lb ed="X" n="0836a06"/><lb ed="R061" n="0128b18"/>是故諸佛所說戒品。亦無有盡。惟恐衆生執此戒
<lb ed="X" n="0836a07"/><lb ed="R061" n="0129a01"/>相。不達戒性。所以復言。此無盡諸戒者。卽是一切
<lb ed="X" n="0836a08"/><lb ed="R061" n="0129a02"/>衆生本源。自性淸淨戒體。本無戒可持。亦本無戒
<lb ed="X" n="0836a09"/><lb ed="R061" n="0129a03"/>可說。今此說者受者。皆方便也。</p>
<lb ed="X" n="0836a10"/><lb ed="R061" n="0129a04"/><p xml:id="pX38p0836a1001">○二頌前起後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836a11"/><lb ed="R061" n="0129a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0836a1101">我今盧舍那。方坐蓮華臺。周帀千華上。復現千釋迦。
<lb ed="X" n="0836a12"/><lb ed="R061" n="0129a06"/>一華百億國。一國一釋迦。各坐菩提樹。一時成佛道。
<lb ed="X" n="0836a13"/><lb ed="R061" n="0129a07"/>如是千百億。盧舍那本身。千百億釋迦。各接微塵衆。
<lb ed="X" n="0836a14"/><lb ed="R061" n="0129a08"/>俱來至我所。聽我誦佛戒。甘露門卽開。是時千百億。
<lb ed="X" n="0836a15"/><lb ed="R061" n="0129a09"/>還至本道場。各坐菩提樹。誦我本師戒。十重四十八。
<lb ed="X" n="0836a16"/><lb ed="R061" n="0129a10"/>戒如明日月。亦如瓔珞珠。微塵菩薩衆。繇是成正覺。
<lb ed="X" n="0836a17"/><lb ed="R061" n="0129a11"/>是盧舍那誦。我亦如是誦。汝新學菩薩。頂戴受持戒。
<lb ed="X" n="0836a18"/><lb ed="R061" n="0129a12"/>受持是戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a1801" n="0836a1801"/><anchor xml:id="beg0836a1801" n="0836a1801"/>已<anchor xml:id="end0836a1801"/>。轉授諸衆生。諦聽我正誦。佛法中戒藏。
<lb ed="X" n="0836a19"/><lb ed="R061" n="0129a13"/>波羅提木叉。大衆心諦信。汝是當成佛。我是<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a1901" n="0836a1901"/><anchor xml:id="beg0836a1901" n="0836a1901"/>已<anchor xml:id="end0836a1901"/>成佛。
<lb ed="X" n="0836a20"/><lb ed="R061" n="0129a14"/>常作如是信。戒品<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a2001" n="0836a2001"/><anchor xml:id="beg0836a2001" n="0836a2001"/>已<anchor xml:id="end0836a2001"/>具足。一切有心者。皆應攝佛戒。
<lb ed="X" n="0836a21"/><lb ed="R061" n="0129a15"/>衆生受佛戒。卽入諸佛位。位同大覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0836a2101" n="0836a2101"/><anchor xml:id="beg0836a2101" n="0836a2101"/>已<anchor xml:id="end0836a2101"/>。眞是諸佛子。
<lb ed="X" n="0836a22"/><lb ed="R061" n="0129a16"/>大衆皆恭敬。至心聽我誦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0836a23"/><lb ed="R061" n="0129a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0836a2301">此段總頌上下。開說心地戒法。結前起後。讚歎勸
<lb ed="X" n="0836a24"/><lb ed="R061" n="0129a18"/>受奉行大略也。我今盧舍那者。此明本迹之佛。聖
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0836b" n="0836b"/>
<lb ed="X" n="0836b01"/><lb ed="R061" n="0129b01"/>人說法。皆以無我。破一切我。今言我者。非同凡夫
<lb ed="X" n="0836b02"/><lb ed="R061" n="0129b02"/>我相之我。亦非外道神我之我。乃至亦非權乘假
<lb ed="X" n="0836b03"/><lb ed="R061" n="0129b03"/>我之我。是乃無我中我。八自在我。無生我也。今者。
<lb ed="X" n="0836b04"/><lb ed="R061" n="0129b04"/>當說時也。<name role="" type="person">盧舍那佛</name>。卽正報身。毗盧遮那卽正法
<lb ed="X" n="0836b05"/><lb ed="R061" n="0129b05"/>身。然佛法身。乃有一身。二身。三身。十身等別。此佛
<lb ed="X" n="0836b06"/><lb ed="R061" n="0129b06"/>圓攝一切。故云。我今盧舍那也。方坐蓮華臺者。此
<lb ed="X" n="0836b07"/><lb ed="R061" n="0129b07"/>明本迹依報國土。方者正也。坐者安也。以正心地
<lb ed="X" n="0836b08"/><lb ed="R061" n="0129b08"/>法戒。安住其身。及安一切衆生身故。蓮華總有二
<lb ed="X" n="0836b09"/><lb ed="R061" n="0129b09"/>義。一處泥恒淨。二出水香潔。喩顯心地戒體。在凡
<lb ed="X" n="0836b10"/><lb ed="R061" n="0129b10"/>夫中。本無垢相。在聖人中。本無淨相。所謂處生死
<lb ed="X" n="0836b11"/><lb ed="R061" n="0129b11"/>流。驪珠獨耀於滄海。踞涅槃岸。桂輪孤朗於碧天
<lb ed="X" n="0836b12"/><lb ed="R061" n="0129b12"/>也。又蓮有開合義。以表如來開權顯實。會權歸實。
<lb ed="X" n="0836b13"/><lb ed="R061" n="0129b13"/>謂開一乘心地戒法之實。演說十重四十八輕之
<lb ed="X" n="0836b14"/><lb ed="R061" n="0129b14"/>權。復會歸本源自性淸淨心地戒體之實。又表舍
<lb ed="X" n="0836b15"/><lb ed="R061" n="0129b15"/>那一體。化爲千釋迦佛。復現千百億釋迦佛。而此
<lb ed="X" n="0836b16"/><lb ed="R061" n="0129b16"/>千釋迦佛。千百億釋迦佛。皆攝歸於<name role="" type="person">盧舍那佛</name>之
<lb ed="X" n="0836b17"/><lb ed="R061" n="0129b17"/>本體也。又因果齊彰義。卽因該果海。果徹因源故。
<lb ed="X" n="0836b18"/><lb ed="R061" n="0129b18"/>臺者。卽高顯也。以表舍那心地戒體。無有及者。無
<lb ed="X" n="0836b19"/><lb ed="R061" n="0130a01"/>有逾者。所謂一切衆律中。戒經爲上最也。又臺居
<lb ed="X" n="0836b20"/><lb ed="R061" n="0130a02"/>中。以中攝十方故。卽表舍那如來。爲千佛主。心地
<lb ed="X" n="0836b21"/><lb ed="R061" n="0130a03"/>妙戒。爲衆戒本也。周帀千華上者。明應迹依報土。
<lb ed="X" n="0836b22"/><lb ed="R061" n="0130a04"/>顯本迹依報。周徧融通之義。復現千釋迦者。明應
<lb ed="X" n="0836b23"/><lb ed="R061" n="0130a05"/>跡正報身。顯本迹正報。周偏融通之義。謂千華上。
<lb ed="X" n="0836b24"/><lb ed="R061" n="0130a06"/>每一華中。復有一化佛身。而坐其上。卽顯從一光
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0836c" n="0836c"/>
<lb ed="X" n="0836c01"/><lb ed="R061" n="0130a07"/>明金剛寶戒中。演出十波羅提木叉之妙戒也。一
<lb ed="X" n="0836c02"/><lb ed="R061" n="0130a08"/>華百億國者。明迹迹依報土。顯迹佛依報。周徧圓
<lb ed="X" n="0836c03"/><lb ed="R061" n="0130a09"/>融之義。謂千華朵。各有百億葉瓣。每一葉瓣。爲一
<lb ed="X" n="0836c04"/><lb ed="R061" n="0130a10"/>佛國土。每一國土中。有一化佛。爲衆說法。以表四
<lb ed="X" n="0836c05"/><lb ed="R061" n="0130a11"/>十八輕。乃至無量戒品。亦皆從十戒中演出。各坐
<lb ed="X" n="0836c06"/><lb ed="R061" n="0130a12"/>菩提樹。一時成佛道者。申明應化同時。體用不二。
<lb ed="X" n="0836c07"/><lb ed="R061" n="0130a13"/>表心地戒。品數雖多。同一梵行體也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0836c0701" n="0836c0701"/><anchor xml:id="beg0836c0701" n="0836c0701"/>已<anchor xml:id="end0836c0701"/>上八句。顯
<lb ed="X" n="0836c08"/><lb ed="R061" n="0130a14"/>明從體起用。如是千百億下。顯明攝用歸體。言千
<lb ed="X" n="0836c09"/><lb ed="R061" n="0130a15"/>百億釋迦。以千釋迦爲本。千釋迦佛。又以盧舍那
<lb ed="X" n="0836c10"/><lb ed="R061" n="0130a16"/>佛爲本故也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0836c1001" n="0836c1001"/><anchor xml:id="beg0836c1001" n="0836c1001"/>已<anchor xml:id="end0836c1001"/>上三節。總頌大部。前九品文。正爲
<lb ed="X" n="0836c11"/><lb ed="R061" n="0130a17"/>開說心地戒法緣起之義。千臂經中說心地戒品
<lb ed="X" n="0836c12"/><lb ed="R061" n="0130a18"/>前。先取此義。後說三賢十地法門。文義錯綜。以今
<lb ed="X" n="0836c13"/><lb ed="R061" n="0130b01"/>上卷文中。亦有從本起迹。攝迹歸本之義。此似以
<lb ed="X" n="0836c14"/><lb ed="R061" n="0130b02"/>後例前。而爲發起之端。向下正頌此品起發繇也。
<lb ed="X" n="0836c15"/><lb ed="R061" n="0130b03"/>千百億釋迦等五句。此頌上卷。自爾時釋迦佛。身
<lb ed="X" n="0836c16"/><lb ed="R061" n="0130b04"/>放慧光所照。鼓動天人生疑。玄主集衆。請問光相。
<lb ed="X" n="0836c17"/><lb ed="R061" n="0130b05"/>釋迦接衆。至舍那所。聽受心地戒藏。一大段經文
<lb ed="X" n="0836c18"/><lb ed="R061" n="0130b06"/>義。問。今只言千百億釋迦。至舍那所。不言千釋迦。
<lb ed="X" n="0836c19"/><lb ed="R061" n="0130b07"/>何也。答。旣千百億釋迦。皆各接微塵衆。至舍那所
<lb ed="X" n="0836c20"/><lb ed="R061" n="0130b08"/>聽受戒者。則千釋迦。亦各接微塵衆。來聽受戒不
<lb ed="X" n="0836c21"/><lb ed="R061" n="0130b09"/>待言矣。問。所言各接微塵衆。是何處衆。答。是千釋
<lb ed="X" n="0836c22"/><lb ed="R061" n="0130b10"/>迦。千百億釋迦。於應迹本源世界。垂手接引。不可
<lb ed="X" n="0836c23"/><lb ed="R061" n="0130b11"/>說不可說。生疑作念。大根衆生。至本師所。聽受心
<lb ed="X" n="0836c24"/><lb ed="R061" n="0130b12"/>地戒法。正明小根機者。未堪與也。俱來至我所者。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0837a" n="0837a"/>
<lb ed="X" n="0837a01"/><lb ed="R061" n="0130b13"/>謂能接佛所接衆生。俱至華藏。故云俱來。聽我誦
<lb ed="X" n="0837a02"/><lb ed="R061" n="0130b14"/>佛戒者。謂聽舍那所誦諸佛大戒。以顯此心地大
<lb ed="X" n="0837a03"/><lb ed="R061" n="0130b15"/>戒。是諸佛共證也。甘露門卽開者。讚戒德也。謂此
<lb ed="X" n="0837a04"/><lb ed="R061" n="0130b16"/>戒法。如世甘露。若得食者。便獲淸涼。不老不死。若
<lb ed="X" n="0837a05"/><lb ed="R061" n="0130b17"/>人能受淨戒。當下卽出三界生死熱惱。喩甘露門
<lb ed="X" n="0837a06"/><lb ed="R061" n="0130b18"/>開也。是時千百億下四句。頌上千釋迦佛。與千百
<lb ed="X" n="0837a07"/><lb ed="R061" n="0131a01"/>億釋迦。領衆至舍那所。聽受戒竟。復卽各還本源
<lb ed="X" n="0837a08"/><lb ed="R061" n="0131a02"/>世界。示現受生。出家成道。上升天宮。十處說法化
<lb ed="X" n="0837a09"/><lb ed="R061" n="0131a03"/>天<anchor xml:id="nkr_note_add_0837a0901" n="0837a0901"/><anchor xml:id="beg0837a0901" n="0837a0901"/>已<anchor xml:id="end0837a0901"/>畢。又復從天王宮下。至閻浮界。說本盧舍那
<lb ed="X" n="0837a10"/><lb ed="R061" n="0131a04"/>佛。初發心中。常所誦一戒。乃至本源自性淸淨。一
<lb ed="X" n="0837a11"/><lb ed="R061" n="0131a05"/>段經文。是時千百億者。卽舍那佛。爲千釋迦傳授
<lb ed="X" n="0837a12"/><lb ed="R061" n="0131a06"/>心地戒法授受時也。還至本道場者。謂千釋迦。及
<lb ed="X" n="0837a13"/><lb ed="R061" n="0131a07"/>千百億釋迦。聽戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0837a1301" n="0837a1301"/><anchor xml:id="beg0837a1301" n="0837a1301"/>已<anchor xml:id="end0837a1301"/>畢。復還本道場中。說法利生。
<lb ed="X" n="0837a14"/><lb ed="R061" n="0131a08"/>以顯諸佛。出定入定。去來坐立。皆不離本體故。言
<lb ed="X" n="0837a15"/><lb ed="R061" n="0131a09"/>坐菩提樹者。顯諸佛成道轉法。同一本覺。無二道
<lb ed="X" n="0837a16"/><lb ed="R061" n="0131a10"/>也。誦我本師戒者。顯戒授有師。不忘根本心故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0837a1601" n="0837a1601"/><anchor xml:id="beg0837a1601" n="0837a1601"/>已<anchor xml:id="end0837a1601"/>
<lb ed="X" n="0837a17"/><lb ed="R061" n="0131a11"/>上頌前。向下頌後。十重四十八者。出戒相也。戒如
<lb ed="X" n="0837a18"/><lb ed="R061" n="0131a12"/>明日月。亦如瓔珞珠者。讚戒功德。謂若人能受持
<lb ed="X" n="0837a19"/><lb ed="R061" n="0131a13"/>此戒。能滅愚癡暗障卽。如日月。能破昏暗。又持戒
<lb ed="X" n="0837a20"/><lb ed="R061" n="0131a14"/>人。淸淨六根。於一切法。常得解脫。亦如日月。朗照
<lb ed="X" n="0837a21"/><lb ed="R061" n="0131a15"/>十方。於空往來。自在無礙。又持戒者。滅除罪垢。卽
<lb ed="X" n="0837a22"/><lb ed="R061" n="0131a16"/>如杲日。能消霜雪。又持戒者。能滅身心熱惱。卽如
<lb ed="X" n="0837a23"/><lb ed="R061" n="0131a17"/>明月。能淸涼故。亦如瓔珞珠者。謂持戒人。因戒生
<lb ed="X" n="0837a24"/><lb ed="R061" n="0131a18"/>定。因定發慧。一切功德智慧法身。悉繇戒度而成
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0837b" n="0837b"/>
<lb ed="X" n="0837b01"/><lb ed="R061" n="0131b01"/>就故。如瓔珞珠。莊嚴身相。圓滿好故。微塵菩薩衆。
<lb ed="X" n="0837b02"/><lb ed="R061" n="0131b02"/>繇是成正覺者。顯持戒者。利益眞實而不虗故。言
<lb ed="X" n="0837b03"/><lb ed="R061" n="0131b03"/>微塵衆。顯持戒者。獲益衆多。如是無量無邊微塵
<lb ed="X" n="0837b04"/><lb ed="R061" n="0131b04"/>衆。繇持十重四十八輕戒。而得成佛。以見冀佛果
<lb ed="X" n="0837b05"/><lb ed="R061" n="0131b05"/>者。必當受持此戒也。是盧舍那誦。我亦如是誦者。
<lb ed="X" n="0837b06"/><lb ed="R061" n="0131b06"/>承上。謂此諸戒。繇我本師自誦。我亦隨誦。非自不
<lb ed="X" n="0837b07"/><lb ed="R061" n="0131b07"/>誦敎人誦也。汝新學菩薩等四句。勸自受以授人
<lb ed="X" n="0837b08"/><lb ed="R061" n="0131b08"/>也。上言微塵諸菩薩衆。旣繇茲戒而得成佛。汝等
<lb ed="X" n="0837b09"/><lb ed="R061" n="0131b09"/>新學菩薩。應當一心頂戴受持是戒。以受持是戒
<lb ed="X" n="0837b10"/><lb ed="R061" n="0131b10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0837b1001" n="0837b1001"/><anchor xml:id="beg0837b1001" n="0837b1001"/>已<anchor xml:id="end0837b1001"/>。更當轉授諸衆生也。自利利人。故稱菩薩摩訶
<lb ed="X" n="0837b11"/><lb ed="R061" n="0131b11"/>薩也。若不轉授衆生。濫同聲聞人矣。諦聽我正誦
<lb ed="X" n="0837b12"/><lb ed="R061" n="0131b12"/>等三句。此誡聽也。諦者審也。聽者領也。我正誦者。
<lb ed="X" n="0837b13"/><lb ed="R061" n="0131b13"/>揀非外道。二乘所誦偏邪戒也。外道。妄計前世從
<lb ed="X" n="0837b14"/><lb ed="R061" n="0131b14"/>雞狗中來。卽持雞犬等戒。獨立噉穢而行苦行。望
<lb ed="X" n="0837b15"/><lb ed="R061" n="0131b15"/>生天上。名曰邪戒。卽是邪誦。二乘。持誦寂滅空戒。
<lb ed="X" n="0837b16"/><lb ed="R061" n="0131b16"/>名爲偏戒。卽是偏誦。今誦大乘實相心地妙戒。故
<lb ed="X" n="0837b17"/><lb ed="R061" n="0131b17"/>名正誦。此法旣正。若非審諦而聽。終不得入一乘
<lb ed="X" n="0837b18"/><lb ed="R061" n="0131b18"/>實相心地妙戒。是故須當審諦聽也。佛法中戒藏
<lb ed="X" n="0837b19"/><lb ed="R061" n="0132a01"/>者。佛所說法藏有三。此三藏中戒藏也。戒藏。卽毗
<lb ed="X" n="0837b20"/><lb ed="R061" n="0132a02"/>尼。梵語毗尼。華言性善。謂性本自善故。亦云善住。
<lb ed="X" n="0837b21"/><lb ed="R061" n="0132a03"/>能令佛法久住世故。亦云善壽。謂毗尼住世。則佛
<lb ed="X" n="0837b22"/><lb ed="R061" n="0132a04"/>法住世。毗尼若滅。則佛法速滅。毗尼乃佛法中壽
<lb ed="X" n="0837b23"/><lb ed="R061" n="0132a05"/>命。故云。佛法中戒藏也。波羅提木叉者。卽戒果義。
<lb ed="X" n="0837b24"/><lb ed="R061" n="0132a06"/>持戒爲因。解脫是果。是故若人能持淨戒。保衛得
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0837c" n="0837c"/>
<lb ed="X" n="0837c01"/><lb ed="R061" n="0132a07"/>大解脫也。大衆心諦信下四句。勸諦信也。謂聽而
<lb ed="X" n="0837c02"/><lb ed="R061" n="0132a08"/>弗信。則空聽無益。故須當諦信茲戒。爲成佛正因。
<lb ed="X" n="0837c03"/><lb ed="R061" n="0132a09"/>能如是奉持。當來決定成佛無疑。且我是<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c0301" n="0837c0301"/><anchor xml:id="beg0837c0301" n="0837c0301"/>已<anchor xml:id="end0837c0301"/>成佛。
<lb ed="X" n="0837c04"/><lb ed="R061" n="0132a10"/>繇我信持如是心地戒品。<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c0401" n="0837c0401"/><anchor xml:id="beg0837c0401" n="0837c0401"/>已<anchor xml:id="end0837c0401"/>得福慧具足。又我是
<lb ed="X" n="0837c05"/><lb ed="R061" n="0132a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0837c0501" n="0837c0501"/><anchor xml:id="beg0837c0501" n="0837c0501"/>已<anchor xml:id="end0837c0501"/>成佛。尙常作如是信。況汝未成佛乎。是故勸汝
<lb ed="X" n="0837c06"/><lb ed="R061" n="0132a12"/>應諦信也。一切有心等者六句。此勸受也。謂旣信
<lb ed="X" n="0837c07"/><lb ed="R061" n="0132a13"/>當受。信而不受。非眞信也。言一切有心者。揀非木
<lb ed="X" n="0837c08"/><lb ed="R061" n="0132a14"/>石無心也。謂凡有心者。皆當作佛。豈小因小果。故
<lb ed="X" n="0837c09"/><lb ed="R061" n="0132a15"/>云。一切有心者。皆應攝佛戒也。問。上云是情是心。
<lb ed="X" n="0837c10"/><lb ed="R061" n="0132a16"/>皆入佛性戒中。此云一切有心者。皆應攝佛戒。二
<lb ed="X" n="0837c11"/><lb ed="R061" n="0132a17"/>義何別。答。上是從外而進。故云。皆入佛性戒中。此
<lb ed="X" n="0837c12"/><lb ed="R061" n="0132a18"/>是依內而納。故云。皆應攝佛戒。又上是返妄歸眞
<lb ed="X" n="0837c13"/><lb ed="R061" n="0132b01"/>義。故云皆入。今是合覺背塵。故名攝也。言衆生受
<lb ed="X" n="0837c14"/><lb ed="R061" n="0132b02"/>佛戒。卽入諸佛位者。正明皆應攝佛戒義。蓋心外
<lb ed="X" n="0837c15"/><lb ed="R061" n="0132b03"/>無佛心。地外無佛地。今則衆生旣受諸佛心地法
<lb ed="X" n="0837c16"/><lb ed="R061" n="0132b04"/>戒。豈不卽入諸佛位耶。位同大覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c1601" n="0837c1601"/><anchor xml:id="beg0837c1601" n="0837c1601"/>已<anchor xml:id="end0837c1601"/>。眞是諸佛子
<lb ed="X" n="0837c17"/><lb ed="R061" n="0132b05"/>者。擧位讚獎勸進之義。問。上旣云。卽入諸佛位。此
<lb ed="X" n="0837c18"/><lb ed="R061" n="0132b06"/>又云。位同大覺<anchor xml:id="nkr_note_add_0837c1801" n="0837c1801"/><anchor xml:id="beg0837c1801" n="0837c1801"/>已<anchor xml:id="end0837c1801"/>。卽當是佛。何以僅名佛子。答。戒
<lb ed="X" n="0837c19"/><lb ed="R061" n="0132b07"/>位雖同大覺。而非實證大覺道果之位。以因行未
<lb ed="X" n="0837c20"/><lb ed="R061" n="0132b08"/>圓。必經三大阿僧祇劫。廣修六度一切萬行。承事
<lb ed="X" n="0837c21"/><lb ed="R061" n="0132b09"/>十方諸佛。盡行諸佛道法。行願滿足。始紹佛位。如
<lb ed="X" n="0837c22"/><lb ed="R061" n="0132b10"/>灌頂王子。必紹王位。時爲儲君。祗稱王子。今受佛
<lb ed="X" n="0837c23"/><lb ed="R061" n="0132b11"/>戒。以修佛行。故名佛子。眞是諸佛子者。佛子有三。
<lb ed="X" n="0837c24"/><lb ed="R061" n="0132b12"/>一外佛子。謂諸凡夫未曾入道。未曾紹隆佛種。故
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0838a" n="0838a"/>
<lb ed="X" n="0838a01"/><lb ed="R061" n="0132b13"/>名外子。二庶佛子。謂二乘人。但稟小乘敎法。生於
<lb ed="X" n="0838a02"/><lb ed="R061" n="0132b14"/>法身。不從如來大法中生。名爲庶子。三眞佛子。謂
<lb ed="X" n="0838a03"/><lb ed="R061" n="0132b15"/>大乘菩薩。稟受如來大乘戒法。生於法身。故稱眞
<lb ed="X" n="0838a04"/><lb ed="R061" n="0132b16"/>是諸佛子。言大衆皆恭敬。至心聽我誦者。結勸誡
<lb ed="X" n="0838a05"/><lb ed="R061" n="0132b17"/>聽之義。大衆。卽閻浮地上稟受佛戒。國王。王子。百
<lb ed="X" n="0838a06"/><lb ed="R061" n="0132b18"/>官。宰相。及比丘。比丘尼。優婆塞。優婆夷。乃至天。龍。
<lb ed="X" n="0838a07"/><lb ed="R061" n="0133a01"/>八部。聖凡同會淸淨之衆也。皆恭敬者。恭就身言。
<lb ed="X" n="0838a08"/><lb ed="R061" n="0133a02"/>卽身業虔誠。敬就心言。卽意業虔誠。外肅內虔。內
<lb ed="X" n="0838a09"/><lb ed="R061" n="0133a03"/>外精誠。言語道斷。心行處滅。此攝口業虔誠。所謂
<lb ed="X" n="0838a10"/><lb ed="R061" n="0133a04"/>制心一處。無事不辦也。此有二義。一者。謂舍那所
<lb ed="X" n="0838a11"/><lb ed="R061" n="0133a05"/>傳心地戒法。我尙自誦。如對舍那佛面。如聞舍那
<lb ed="X" n="0838a12"/><lb ed="R061" n="0133a06"/>佛語。況汝新學。可不至心聽誦耶。二者。汝繇受持
<lb ed="X" n="0838a13"/><lb ed="R061" n="0133a07"/>佛戒。卽入諸佛寶位。是汝出世大事因緣。可不至
<lb ed="X" n="0838a14"/><lb ed="R061" n="0133a08"/>心聽誦。叮嚀付囑。詞旨切矣。</p>
<lb ed="X" n="0838a15"/><lb ed="R061" n="0133a09"/><p xml:id="pX38p0838a1501">○三正結戒品<note place="inline">二</note>　初標叙結受　二說戒相貌。</p>
<lb ed="X" n="0838a16"/><lb ed="R061" n="0133a10"/><p xml:id="pX38p0838a1601">○初標叙結受<note place="inline">二</note>　初經家叙說　二佛自叙說。</p>
<lb ed="X" n="0838a17"/><lb ed="R061" n="0133a11"/><p xml:id="pX38p0838a1701">○初經家叙說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a18"/><lb ed="R061" n="0133a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0838a1801">爾時釋迦牟尼佛。初坐菩提樹下。成無上覺。初結菩
<lb ed="X" n="0838a19"/><lb ed="R061" n="0133a13"/>薩波羅提木义。孝順父母。師。僧。三寶。孝順至道之法。
<lb ed="X" n="0838a20"/><lb ed="R061" n="0133a14"/>孝名爲戒。亦名制止。佛卽口放無量光明。是時百萬
<lb ed="X" n="0838a21"/><lb ed="R061" n="0133a15"/>億大衆。諸菩薩。十八梵天。六欲天子。十六大國王。合
<lb ed="X" n="0838a22"/><lb ed="R061" n="0133a16"/>掌至心。聽佛誦一切諸佛大乘戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0838a23"/><lb ed="R061" n="0133a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0838a2301">此總標顯結制心地戒法緣起也。言爾時者。卽從
<lb ed="X" n="0838a24"/><lb ed="R061" n="0133a18"/>天上。復下人間。示現出家成道時也。釋迦牟尼佛
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0838b" n="0838b"/>
<lb ed="X" n="0838b01"/><lb ed="R061" n="0133b01"/>者。示生娑婆之佛號也。初坐菩提樹下者。卽示始
<lb ed="X" n="0838b02"/><lb ed="R061" n="0133b02"/>坐道場之處。成無上覺者。卽正徧知覺。是如來示
<lb ed="X" n="0838b03"/><lb ed="R061" n="0133b03"/>現所證菩提涅槃。二轉依號。一切聲聞。緣覺。諸菩
<lb ed="X" n="0838b04"/><lb ed="R061" n="0133b04"/>薩等。無有等者。無有逾者。故云。成無上覺。初結菩
<lb ed="X" n="0838b05"/><lb ed="R061" n="0133b05"/>薩波羅提木叉者。示初轉法輪之急務也。如來出
<lb ed="X" n="0838b06"/><lb ed="R061" n="0133b06"/>世本懷。原爲令諸衆生。離苦得樂。同佛菩提。等無
<lb ed="X" n="0838b07"/><lb ed="R061" n="0133b07"/>差別。柰衆生不知其苦。是故世尊思惟。畢竟以何
<lb ed="X" n="0838b08"/><lb ed="R061" n="0133b08"/>法門。能令衆生離苦。故演波羅提木叉。保衛三業
<lb ed="X" n="0838b09"/><lb ed="R061" n="0133b09"/>六根。得大解脫。衆生離苦。佛願滿足。故先結戒。戒
<lb ed="X" n="0838b10"/><lb ed="R061" n="0133b10"/>有大小乘分。大乘戒藏。被菩薩乘。小乘戒藏。被聲
<lb ed="X" n="0838b11"/><lb ed="R061" n="0133b11"/>聞乘。聲聞戒狹。未稱究竟。不言卽成佛道。菩薩戒
<lb ed="X" n="0838b12"/><lb ed="R061" n="0133b12"/>廣。普被一切衆生受戒。卽入佛位。離一切苦。得究
<lb ed="X" n="0838b13"/><lb ed="R061" n="0133b13"/>竟樂。又聲聞戒。常隨佛衆。隨事而制。菩薩修行六
<lb ed="X" n="0838b14"/><lb ed="R061" n="0133b14"/>度。化利衆生。不常隨佛。波羅提木叉戒。乃卽六度
<lb ed="X" n="0838b15"/><lb ed="R061" n="0133b15"/>萬行元首。故世尊最初成道。始轉法輪。卽先頓敎。
<lb ed="X" n="0838b16"/><lb ed="R061" n="0133b16"/>結此菩薩戒藏也。孝順父母師僧三寶。顯菩薩戒
<lb ed="X" n="0838b17"/><lb ed="R061" n="0133b17"/>行。萬行因中最勝因也。何者父母。卽生身父母。以
<lb ed="X" n="0838b18"/><lb ed="R061" n="0133b18"/>此世身。繇本父母懷胎乳哺。移乾就濕。種種辛勤
<lb ed="X" n="0838b19"/><lb ed="R061" n="0134a01"/>撫育而成。師。卽本師和尙。乃法身父母。以我法身。
<lb ed="X" n="0838b20"/><lb ed="R061" n="0134a02"/>繇師誨戒之力而生。又卽師有三師。七師。皆有敎
<lb ed="X" n="0838b21"/><lb ed="R061" n="0134a03"/>誨之恩。僧。有同學。同見。同行。皆有成人之德。三寶。
<lb ed="X" n="0838b22"/><lb ed="R061" n="0134a04"/>卽佛法僧。乃慧命父母也。以我慧命。賴三寶熏修
<lb ed="X" n="0838b23"/><lb ed="R061" n="0134a05"/>之力而得。如是諦思。父母師僧三寶。俱有深恩重
<lb ed="X" n="0838b24"/><lb ed="R061" n="0134a06"/>德。實難酬報。當發孝心。而順事之。卽此戒中。便是
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0838c" n="0838c"/>
<lb ed="X" n="0838c01"/><lb ed="R061" n="0134a07"/>孝順。如不孝者。禽獸之不如也。故云。孝順父母師
<lb ed="X" n="0838c02"/><lb ed="R061" n="0134a08"/>僧三寶。孝順至道之法。此句承上。謂波羅提木义。
<lb ed="X" n="0838c03"/><lb ed="R061" n="0134a09"/>其義廣大。無量無邊。此孝順一法。何以能盡佛戒
<lb ed="X" n="0838c04"/><lb ed="R061" n="0134a10"/>之義。曰。此孝順深因。乃趣無上佛果至道之法。非
<lb ed="X" n="0838c05"/><lb ed="R061" n="0134a11"/>同世間孝道。秪得人天小果而<anchor xml:id="nkr_note_add_0838c0501" n="0838c0501"/><anchor xml:id="beg0838c0501" n="0838c0501"/>已<anchor xml:id="end0838c0501"/>。蘭盆疏云。稽首
<lb ed="X" n="0838c06"/><lb ed="R061" n="0134a12"/>三界主。大孝釋迦尊。累劫報親恩。積因成正覺。茲
<lb ed="X" n="0838c07"/><lb ed="R061" n="0134a13"/>繇報親深因。而成佛道極果。不孝。當致至極苦果。
<lb ed="X" n="0838c08"/><lb ed="R061" n="0134a14"/>所謂五刑之屬三千。而罪莫大於不孝也。是故世
<lb ed="X" n="0838c09"/><lb ed="R061" n="0134a15"/>出世間。善惡果報。皆在孝與不孝。儒典讚孝曰。至
<lb ed="X" n="0838c10"/><lb ed="R061" n="0134a16"/>德要道。又謂聖人之德。無以加於孝也。故曰。至道
<lb ed="X" n="0838c11"/><lb ed="R061" n="0134a17"/>之法。孝名爲戒。亦名制止。此二句者。明波羅提木
<lb ed="X" n="0838c12"/><lb ed="R061" n="0134a18"/>叉之名義也。上以波羅提木叉爲戒。今只言孝順
<lb ed="X" n="0838c13"/><lb ed="R061" n="0134b01"/>曰。至道之法。而不言戒品何耶。蓋孝順所在。自然
<lb ed="X" n="0838c14"/><lb ed="R061" n="0134b02"/>梵行具足。因得戒名。如法苑云。戒卽是孝。衆生皆
<lb ed="X" n="0838c15"/><lb ed="R061" n="0134b03"/>吾父母。是故不殺。不盜。卽守戒也。皆吾父母。卽行
<lb ed="X" n="0838c16"/><lb ed="R061" n="0134b04"/>孝也。又下經云。以常行放生業。觀一切男子是我
<lb ed="X" n="0838c17"/><lb ed="R061" n="0134b05"/>父。一切女人是我母。我生生無不從之受生。故六
<lb ed="X" n="0838c18"/><lb ed="R061" n="0134b06"/>道衆生。皆是我父母。而殺而食者。卽殺我父母。有
<lb ed="X" n="0838c19"/><lb ed="R061" n="0134b07"/>生無殺。卽孝卽戒也。故此經首尾貫徹。十重四十
<lb ed="X" n="0838c20"/><lb ed="R061" n="0134b08"/>八輕戒中。皆云孝順心。恭敬心。慈悲心。而恭敬心。
<lb ed="X" n="0838c21"/><lb ed="R061" n="0134b09"/>慈悲心者。悉從孝順心中流出。故云。孝名爲戒。亦
<lb ed="X" n="0838c22"/><lb ed="R061" n="0134b10"/>名制止者。此句再擧孝道名位。正以盡戒義。制者
<lb ed="X" n="0838c23"/><lb ed="R061" n="0134b11"/>法制。止者禁止。以諸戒心。修一切善。卽得阿耨菩
<lb ed="X" n="0838c24"/><lb ed="R061" n="0134b12"/>提。無善不修。便是孝順心中之法制也。以諸戒品
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0839a" n="0839a"/>
<lb ed="X" n="0839a01"/><lb ed="R061" n="0134b13"/>滅一切惡。便是孝順心中之禁止也。故云制止。所
<lb ed="X" n="0839a02"/><lb ed="R061" n="0134b14"/>謂諸惡莫作。衆善奉行。自淨其心。是諸佛戒。此一
<lb ed="X" n="0839a03"/><lb ed="R061" n="0134b15"/>法。三聚足。三身圓。以是離一切苦。得究竟樂。此吾
<lb ed="X" n="0839a04"/><lb ed="R061" n="0134b16"/>佛世尊。始結波羅提木叉正義也。括而言之。如來
<lb ed="X" n="0839a05"/><lb ed="R061" n="0134b17"/>出世。所說三藏十二部敎。所詮者。戒定慧。所修者。
<lb ed="X" n="0839a06"/><lb ed="R061" n="0134b18"/>六度行。所證者。無上道。是以始成無上正覺。初結
<lb ed="X" n="0839a07"/><lb ed="R061" n="0135a01"/>菩薩波羅提木叉戒。終至涅槃會上云。汝等諸比
<lb ed="X" n="0839a08"/><lb ed="R061" n="0135a02"/>丘。當尊重珍敬波羅提木叉。是汝大師。如佛在世。
<lb ed="X" n="0839a09"/><lb ed="R061" n="0135a03"/>無有異也。波羅提木叉。戒也。是汝大師。孝也。是故
<lb ed="X" n="0839a10"/><lb ed="R061" n="0135a04"/>始終所說。一以孝名爲戒。亦名制止。總括收盡而
<lb ed="X" n="0839a11"/><lb ed="R061" n="0135a05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0839a1101" n="0839a1101"/><anchor xml:id="beg0839a1101" n="0839a1101"/>已<anchor xml:id="end0839a1101"/>。佛卽口放無量光明者。標心地戒法瑞應也。此
<lb ed="X" n="0839a12"/><lb ed="R061" n="0135a06"/>經放光。共有六處。一者。釋迦身放慧光。卽果明因
<lb ed="X" n="0839a13"/><lb ed="R061" n="0135a07"/>故。二者。玄主身放金剛白雲色光。卽因顯果故。三
<lb ed="X" n="0839a14"/><lb ed="R061" n="0135a08"/>者。舍那身放虗空光明。因果不二故。四者。舍那付
<lb ed="X" n="0839a15"/><lb ed="R061" n="0135a09"/>授放光。光中召吿。卽明佛佛受持。皆此行故。五者。
<lb ed="X" n="0839a16"/><lb ed="R061" n="0135a10"/>佛佛放光。光光化佛。現花供佛。以明必修本因。方
<lb ed="X" n="0839a17"/><lb ed="R061" n="0135a11"/>得果故。今第六者。口放無量光明。說諸菩薩心地
<lb ed="X" n="0839a18"/><lb ed="R061" n="0135a12"/>戒品。正明佛佛親口宣傳。畢竟要依心地戒光。爲
<lb ed="X" n="0839a19"/><lb ed="R061" n="0135a13"/>修行勝因。然後得證心地戒光之勝果也。是時百
<lb ed="X" n="0839a20"/><lb ed="R061" n="0135a14"/>萬億大衆者。總標戒光所攝。人天凡聖。有緣衆也。
<lb ed="X" n="0839a21"/><lb ed="R061" n="0135a15"/>諸菩薩者。內凡。外凡。地上諸菩薩也。十八梵天。卽
<lb ed="X" n="0839a22"/><lb ed="R061" n="0135a16"/>色界中初禪三天。二禪三天。三禪三天。四禪九天。
<lb ed="X" n="0839a23"/><lb ed="R061" n="0135a17"/>共十八位。六欲天子。卽欲界中四王。忉利。夜摩。兜
<lb ed="X" n="0839a24"/><lb ed="R061" n="0135a18"/>率。化樂。他化之六天也。十六大國王者。西域大國。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0839b" n="0839b"/>
<lb ed="X" n="0839b01"/><lb ed="R061" n="0135b01"/>共有十六。旣大國<name role="" type="person">王秉</name>受戒法。其餘國王聽受戒
<lb ed="X" n="0839b02"/><lb ed="R061" n="0135b02"/>法。亦可知矣。合掌至心二句。明聽受戒法虔恭意。
<lb ed="X" n="0839b03"/><lb ed="R061" n="0135b03"/>合掌。卽身業誠。至心。卽意業誠。攝心諦聽。言不亂
<lb ed="X" n="0839b04"/><lb ed="R061" n="0135b04"/>發。卽口業誠。以是三業虔誠。於此心地戒光。豁然
<lb ed="X" n="0839b05"/><lb ed="R061" n="0135b05"/>通達。</p>
<lb ed="X" n="0839b06"/><lb ed="R061" n="0135b06"/><p xml:id="pX38p0839b0601">○二佛自叙說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b07"/><lb ed="R061" n="0135b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0839b0701">佛吿諸菩薩言。我今半月。半月。自誦諸佛法戒。汝等
<lb ed="X" n="0839b08"/><lb ed="R061" n="0135b08"/>一切發心菩薩亦誦。乃至十發趣。十長養。十金剛。十
<lb ed="X" n="0839b09"/><lb ed="R061" n="0135b09"/>地諸菩薩亦誦。是故戒光從口出。有緣。非無因。故光
<lb ed="X" n="0839b10"/><lb ed="R061" n="0135b10"/>光非靑黃赤白黑。非色非心。非有非無。非因果法。是
<lb ed="X" n="0839b11"/><lb ed="R061" n="0135b11"/>諸佛之本源。行菩薩道之根本。是大衆諸佛子之根
<lb ed="X" n="0839b12"/><lb ed="R061" n="0135b12"/>本。是故大衆諸佛子。應受持。應讀誦。應善學。諸佛子
<lb ed="X" n="0839b13"/><lb ed="R061" n="0135b13"/>諦聽。若受佛戒者。國王。王子。百官。宰相。比丘。比丘尼。
<lb ed="X" n="0839b14"/><lb ed="R061" n="0135b14"/>十八梵天。六欲天子。庶民。黃門。婬男。婬女。奴婢。八部
<lb ed="X" n="0839b15"/><lb ed="R061" n="0135b15"/>鬼神。金剛神。畜生。乃至變化人。但解法師語。盡受得
<lb ed="X" n="0839b16"/><lb ed="R061" n="0135b16"/>戒。皆名第一淸淨者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0839b17"/><lb ed="R061" n="0135b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0839b1701">此段正明世尊結戒誦持之緣因也。佛吿諸菩薩
<lb ed="X" n="0839b18"/><lb ed="R061" n="0135b18"/>言。至十地諸菩薩亦誦數句。乃以<anchor xml:id="nkr_note_add_0839b1801" n="0839b1801"/><anchor xml:id="beg0839b1801" n="0839b1801"/>己<anchor xml:id="end0839b1801"/>勵人也。謂我
<lb ed="X" n="0839b19"/><lb ed="R061" n="0136a01"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0839b1901" n="0839b1901"/><anchor xml:id="beg0839b1901" n="0839b1901"/>已<anchor xml:id="end0839b1901"/>成佛。今尙半月半月。自誦諸佛法戒。況汝等
<lb ed="X" n="0839b20"/><lb ed="R061" n="0136a02"/>初發心菩薩乎。半月半月者。每月二次誦戒。以十
<lb ed="X" n="0839b21"/><lb ed="R061" n="0136a03"/>六日至三十日。爲黑半月。初一日至十五日。爲白
<lb ed="X" n="0839b22"/><lb ed="R061" n="0136a04"/>半月。若逢月小。卽二十九日。爲黑半月。誦者。謂誦
<lb ed="X" n="0839b23"/><lb ed="R061" n="0136a05"/>十重四十八輕戒。然此戒。乃一切諸佛。菩薩。修證
<lb ed="X" n="0839b24"/><lb ed="R061" n="0136a06"/>菩提涅槃之根本正因。此是釋迦如來。半月半月
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0839c" n="0839c"/>
<lb ed="X" n="0839c01"/><lb ed="R061" n="0136a07"/>立誦諸佛所傳心地戒法。萬古弘規。誰敢違也。言
<lb ed="X" n="0839c02"/><lb ed="R061" n="0136a08"/>一切發心菩薩者。此卽圓該十信。乃是發大乘心
<lb ed="X" n="0839c03"/><lb ed="R061" n="0136a09"/>諸菩薩也。旣初發心。亦當如我誦也。謂不但汝等
<lb ed="X" n="0839c04"/><lb ed="R061" n="0136a10"/>初發心者當誦。卽入理證眞。十住。十行。十向。十地
<lb ed="X" n="0839c05"/><lb ed="R061" n="0136a11"/>位諸菩薩。此諸菩薩。戒心旣固。戒行<anchor xml:id="nkr_note_add_0839c0501" n="0839c0501"/><anchor xml:id="beg0839c0501" n="0839c0501"/>已<anchor xml:id="end0839c0501"/>圓。如是菩
<lb ed="X" n="0839c06"/><lb ed="R061" n="0136a12"/>薩。亦如是誦。其初心誦戒。尤可知也。是故戒光等
<lb ed="X" n="0839c07"/><lb ed="R061" n="0136a13"/>者。此擧勝緣。明勝因也。謂從舍那自誦。而卽千佛
<lb ed="X" n="0839c08"/><lb ed="R061" n="0136a14"/>隨誦。以千佛自誦故。乃至新學。舊學菩薩。亦如是
<lb ed="X" n="0839c09"/><lb ed="R061" n="0136a15"/>誦。是故戒光之緣。親從諸佛口中流出。旣言光從
<lb ed="X" n="0839c10"/><lb ed="R061" n="0136a16"/>口出。是有緣矣。旣有是緣。必有其因。以致此緣。故
<lb ed="X" n="0839c11"/><lb ed="R061" n="0136a17"/>云。有緣非無因。故光。光等者。破執情也。恐凡外小
<lb ed="X" n="0839c12"/><lb ed="R061" n="0136a18"/>乘。聞有緣有因。遂生執著。不達自家本有戒光。向
<lb ed="X" n="0839c13"/><lb ed="R061" n="0136b01"/>外馳求。故云。此光非屬靑黃赤白黑之色塵法。非
<lb ed="X" n="0839c14"/><lb ed="R061" n="0136b02"/>屬四大幻色之妄身法。非屬六塵緣影之妄心法
<lb ed="X" n="0839c15"/><lb ed="R061" n="0136b03"/>非屬外道爲有爲無之斷常邪見法。非屬二乘修
<lb ed="X" n="0839c16"/><lb ed="R061" n="0136b04"/>證因果等戲論法。此心地戒光者。乃超情塵。離有
<lb ed="X" n="0839c17"/><lb ed="R061" n="0136b05"/>無見。絕修證心。不可思議。是一切佛所證無上菩
<lb ed="X" n="0839c18"/><lb ed="R061" n="0136b06"/>提無餘涅槃。本源之法。是行菩薩道者之根本法。
<lb ed="X" n="0839c19"/><lb ed="R061" n="0136b07"/>旣此戒光。是一切根本法。是故大衆諸佛子等。應
<lb ed="X" n="0839c20"/><lb ed="R061" n="0136b08"/>當受持。應當讀誦。應當善學。善學者。謂當於此心
<lb ed="X" n="0839c21"/><lb ed="R061" n="0136b09"/>地戒光。必能受持通達其義。受而無受。無受而受。
<lb ed="X" n="0839c22"/><lb ed="R061" n="0136b10"/>善用之也。諸佛子諦聽者。誡聽辭也。謂此心地戒
<lb ed="X" n="0839c23"/><lb ed="R061" n="0136b11"/>光。實相大法。若不息慮忘言。默聽玄會。則亦不能
<lb ed="X" n="0839c24"/><lb ed="R061" n="0136b12"/>與之相應。是故勸諦聽也。若受佛戒等者。擧能受
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0840a" n="0840a"/>
<lb ed="X" n="0840a01"/><lb ed="R061" n="0136b13"/>之人也。謂若國王。王子。百官。宰相。比丘。比丘尼。十
<lb ed="X" n="0840a02"/><lb ed="R061" n="0136b14"/>八梵天。六欲天子。庶民。黃門。婬男。婬女。奴婢。八部
<lb ed="X" n="0840a03"/><lb ed="R061" n="0136b15"/>鬼神。畜生。乃至變化人。如是等衆。皆來受佛戒也。
<lb ed="X" n="0840a04"/><lb ed="R061" n="0136b16"/>國王等解見前。言八部者。卽天。龍。夜叉。乾闥婆。阿
<lb ed="X" n="0840a05"/><lb ed="R061" n="0136b17"/>修羅。迦樓羅。緊那羅。摩睺羅伽。之八部鬼神也。金
<lb ed="X" n="0840a06"/><lb ed="R061" n="0136b18"/>剛神者。卽護法大力士。畜生。卽六畜等。變化人者
<lb ed="X" n="0840a07"/><lb ed="R061" n="0137a01"/>是卽天龍鬼神。禽畜等類。有大神通力者。故能化
<lb ed="X" n="0840a08"/><lb ed="R061" n="0137a02"/>人形也。言<anchor xml:id="nkr_note_add_0840a0801" n="0840a0801"/><anchor xml:id="beg0840a0801" n="0840a0801"/>但<anchor xml:id="end0840a0801"/>解等者。此明戒師。不得揀擇義也。形
<lb ed="X" n="0840a09"/><lb ed="R061" n="0137a03"/>雖有別。性本無殊。無論貴賤人鬼。但能解得法師
<lb ed="X" n="0840a10"/><lb ed="R061" n="0137a04"/>說戒法語。卽不得揀擇。一一盡得與他傳授菩薩
<lb ed="X" n="0840a11"/><lb ed="R061" n="0137a05"/>心地戒法而去。莫作分別而留難也。皆名第一淸
<lb ed="X" n="0840a12"/><lb ed="R061" n="0137a06"/>淨者。者字牒定。謂諸衆生。於諸佛淨戒未受之先。
<lb ed="X" n="0840a13"/><lb ed="R061" n="0137a07"/>背覺合塵。染汚梵行。故不淸淨。今受戒時。一切懺
<lb ed="X" n="0840a14"/><lb ed="R061" n="0137a08"/>悔。洗滌淨器。返妄歸眞。梵行具足。非同聲聞次第
<lb ed="X" n="0840a15"/><lb ed="R061" n="0137a09"/>淸淨。故云。皆名第一淸淨者。</p>
<lb ed="X" n="0840a16"/><lb ed="R061" n="0137a10"/><p xml:id="pX38p0840a1601">○二說戒相貌<note place="inline">二</note>　初總說戒相　二別說戒相。</p>
<lb ed="X" n="0840a17"/><lb ed="R061" n="0137a11"/><p xml:id="pX38p0840a1701">○初總說戒相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a18"/><lb ed="R061" n="0137a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0840a1801">佛吿諸佛子言。有十重波羅提木叉。若受菩薩戒不
<lb ed="X" n="0840a19"/><lb ed="R061" n="0137a13"/>誦此戒者。非菩薩。非佛種子。我亦如是誦。一切菩薩
<lb ed="X" n="0840a20"/><lb ed="R061" n="0137a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0840a2001" n="0840a2001"/><anchor xml:id="beg0840a2001" n="0840a2001"/>已<anchor xml:id="end0840a2001"/>學。一切菩薩當學。一切菩薩今學。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0840a2002" n="0840a2002"/><anchor xml:id="beg0840a2002" n="0840a2002"/>已<anchor xml:id="end0840a2002"/>略說菩薩
<lb ed="X" n="0840a21"/><lb ed="R061" n="0137a15"/>波羅提木叉相貌。應當學。敬心奉持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840a22"/><lb ed="R061" n="0137a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0840a2201">此承上言。旣受佛戒。爲成佛因地心。當誦佛戒。明
<lb ed="X" n="0840a23"/><lb ed="R061" n="0137a17"/>佛戒行。爲成佛果也。佛吿諸佛子者。呼吿能受人
<lb ed="X" n="0840a24"/><lb ed="R061" n="0137a18"/>也。有十重波羅提木叉者。明所受戒本法也。若受
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0840b" n="0840b"/>
<lb ed="X" n="0840b01"/><lb ed="R061" n="0137b01"/>菩薩戒。不誦此戒者。二句。牒明違法之人。非菩薩。
<lb ed="X" n="0840b02"/><lb ed="R061" n="0137b02"/>非佛種子。二句。斷定違法之過。謂波羅提木叉。是
<lb ed="X" n="0840b03"/><lb ed="R061" n="0137b03"/>菩薩本業。今旣不誦。卽棄本業。本尙不得。云何利
<lb ed="X" n="0840b04"/><lb ed="R061" n="0137b04"/>益衆生。而名菩薩。故云。非菩薩也。此光明金剛寶
<lb ed="X" n="0840b05"/><lb ed="R061" n="0137b05"/>戒。是成佛之眞種。眞種旣失。卽佛果皆失矣。故云。
<lb ed="X" n="0840b06"/><lb ed="R061" n="0137b06"/>非佛種子。何以故。以不肯誦佛戒。不明戒性故也。
<lb ed="X" n="0840b07"/><lb ed="R061" n="0137b07"/>我亦如是誦者。擧自果人。以勸因人誦也。一切菩
<lb ed="X" n="0840b08"/><lb ed="R061" n="0137b08"/>薩等者。擧同因人以勸誦也。謂我乃果人。尙如是
<lb ed="X" n="0840b09"/><lb ed="R061" n="0137b09"/>誦。況因人乎。且過去一切菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b0901" n="0840b0901"/><anchor xml:id="beg0840b0901" n="0840b0901"/>已<anchor xml:id="end0840b0901"/>誦。未來當誦。現
<lb ed="X" n="0840b10"/><lb ed="R061" n="0137b10"/>在今誦。三世一切菩薩。同修因人。是<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b1001" n="0840b1001"/><anchor xml:id="beg0840b1001" n="0840b1001"/>已<anchor xml:id="end0840b1001"/>成熟菩薩。
<lb ed="X" n="0840b11"/><lb ed="R061" n="0137b11"/>亦如是誦。況汝等新學而不誦乎。是故勸汝亦當
<lb ed="X" n="0840b12"/><lb ed="R061" n="0137b12"/>誦也。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b1201" n="0840b1201"/><anchor xml:id="beg0840b1201" n="0840b1201"/>已<anchor xml:id="end0840b1201"/>略說菩薩波羅提木叉相貌者。謂聲聞
<lb ed="X" n="0840b13"/><lb ed="R061" n="0137b13"/>戒執身。以墮限量。而菩薩戒持心。離限量故。今於
<lb ed="X" n="0840b14"/><lb ed="R061" n="0137b14"/>無限量中。表擧一二。故云。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0840b1401" n="0840b1401"/><anchor xml:id="beg0840b1401" n="0840b1401"/>已<anchor xml:id="end0840b1401"/>略說。言相貌者。謂
<lb ed="X" n="0840b15"/><lb ed="R061" n="0137b15"/>波羅提木叉戒體。本無形相。不妨有持戒者。得持
<lb ed="X" n="0840b16"/><lb ed="R061" n="0137b16"/>戒之相貌。而毀戒者。獲毀戒之相貌。所謂心持呪
<lb ed="X" n="0840b17"/><lb ed="R061" n="0137b17"/>印。顧盻雄毅等是也。應當學者。勸習學也。謂上旣
<lb ed="X" n="0840b18"/><lb ed="R061" n="0137b18"/>知戒有持毀相貌。應當時時勤學不可怠也。敬心
<lb ed="X" n="0840b19"/><lb ed="R061" n="0138a01"/>奉持者。謂敬奉此戒。當要尊重。刻刻行持。切勿忘
<lb ed="X" n="0840b20"/><lb ed="R061" n="0138a02"/>失成佛種子。故云。敬心奉持。</p>
<lb ed="X" n="0840b21"/><lb ed="R061" n="0138a03"/><p xml:id="pX38p0840b2101">○二別說戒相<note place="inline">二</note>　初說重戒相　二說輕戒相。</p>
<lb ed="X" n="0840b22"/><lb ed="R061" n="0138a04"/><p xml:id="pX38p0840b2201">○初說重戒相<note place="inline">二</note>　初別說十重　二總結十重。</p>
<lb ed="X" n="0840b23"/><lb ed="R061" n="0138a05"/><p xml:id="pX38p0840b2301">○初別說十重<note place="inline">十</note>。</p>
<lb ed="X" n="0840b24"/><lb ed="R061" n="0138a06"/><p xml:id="pX38p0840b2401">○第一殺戒。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0840c" n="0840c"/>
<lb ed="X" n="0840c01"/><lb ed="R061" n="0138a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0840c0101">佛言佛子。若自殺。敎人殺。方便殺。讚歎殺。見作隨喜
<lb ed="X" n="0840c02"/><lb ed="R061" n="0138a08"/>乃至呪殺。殺因。殺緣。殺法。殺業。乃至一切有命者。不
<lb ed="X" n="0840c03"/><lb ed="R061" n="0138a09"/>得故殺。是菩薩。應起常住慈悲心。孝順心。方便救護
<lb ed="X" n="0840c04"/><lb ed="R061" n="0138a10"/>一切衆生。而反恣心快意殺生者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0840c05"/><lb ed="R061" n="0138a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0840c0501">此釋第一殺戒相也。聲聞四棄。婬戒爲首。聲聞志
<lb ed="X" n="0840c06"/><lb ed="R061" n="0138a12"/>出三界。無望成佛。唯斷續生。故以婬戒居首。菩薩
<lb ed="X" n="0840c07"/><lb ed="R061" n="0138a13"/>化利衆生。以慈爲本。是故一切衆生。皆知貪生畏
<lb ed="X" n="0840c08"/><lb ed="R061" n="0138a14"/>死。若斷彼命。便失本慈。且令生<g ref="#CB03340">啣</g>苦。怨恨不忘。累
<lb ed="X" n="0840c09"/><lb ed="R061" n="0138a15"/>生酬報無<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c0901" n="0840c0901"/><anchor xml:id="beg0840c0901" n="0840c0901"/>已<anchor xml:id="end0840c0901"/>。是以殺戒在先。故楞嚴經云。佛吿阿
<lb ed="X" n="0840c10"/><lb ed="R061" n="0138a16"/>難。又諸世界。六道衆生。其心不殺。則不隨其生死
<lb ed="X" n="0840c11"/><lb ed="R061" n="0138a17"/>相續。汝修三昧。本出塵勞。殺心不除。塵不可出。縱
<lb ed="X" n="0840c12"/><lb ed="R061" n="0138a18"/>有多智禪定現前。如不斷殺。必落神道。故戒之也。
<lb ed="X" n="0840c13"/><lb ed="R061" n="0138b01"/>佛言。佛子下。正明殺事。乃至一切下。以輕況重。例
<lb ed="X" n="0840c14"/><lb ed="R061" n="0138b02"/>明不當殺也。是菩薩下。正明佛子。戒所當持。而反
<lb ed="X" n="0840c15"/><lb ed="R061" n="0138b03"/>恣心下。擧不持之過。是菩薩下。結不持之罪也。佛
<lb ed="X" n="0840c16"/><lb ed="R061" n="0138b04"/>言佛子者。呼其人而吿之。言爲佛子。受持佛戒。常
<lb ed="X" n="0840c17"/><lb ed="R061" n="0138b05"/>依戒修。不可輕違佛制。以下倣此。言自殺者。是自
<lb ed="X" n="0840c18"/><lb ed="R061" n="0138b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0840c1801" n="0840c1801"/><anchor xml:id="beg0840c1801" n="0840c1801"/>己<anchor xml:id="end0840c1801"/>行殺。乃身心所造殺業也。敎人殺者。雖不自<anchor xml:id="nkr_note_add_0840c1802" n="0840c1802"/><anchor xml:id="beg0840c1802" n="0840c1802"/>己<anchor xml:id="end0840c1802"/>
<lb ed="X" n="0840c19"/><lb ed="R061" n="0138b07"/>行殺。而使他人行殺。乃心口所造殺業也。或不自
<lb ed="X" n="0840c20"/><lb ed="R061" n="0138b08"/>殺。亦不敎殺。假以巧設方便。令其致死。是名方便
<lb ed="X" n="0840c21"/><lb ed="R061" n="0138b09"/>殺。乃意地所造殺業也。讚歎殺者。謂以竦踊語。令
<lb ed="X" n="0840c22"/><lb ed="R061" n="0138b10"/>彼殺者。快意而行。亦屬心口所造。見作隨喜者。謂
<lb ed="X" n="0840c23"/><lb ed="R061" n="0138b11"/>見他行殺。雖亦不敎不讚。然其心念隨而喜之。此
<lb ed="X" n="0840c24"/><lb ed="R061" n="0138b12"/>屬意業。乃至呪殺者。謂殺法甚多。不悉繁擧。故超
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0841a" n="0841a"/>
<lb ed="X" n="0841a01"/><lb ed="R061" n="0138b13"/>略之。以西域有惡呪。呪之令死。亦屬心口所造。以
<lb ed="X" n="0841a02"/><lb ed="R061" n="0138b14"/>上所殺之相。或只有殺因。若殺緣不至。則不成殺。
<lb ed="X" n="0841a03"/><lb ed="R061" n="0138b15"/>或因緣會合。而前起殺念。不復相續。亦不成殺。必
<lb ed="X" n="0841a04"/><lb ed="R061" n="0138b16"/>因。緣。法。三事成就。方成殺業也。言殺因者。謂諸衆
<lb ed="X" n="0841a05"/><lb ed="R061" n="0138b17"/>生從無始來。具有貪等種子。十惡業因。初心菩薩。
<lb ed="X" n="0841a06"/><lb ed="R061" n="0138b18"/>見思等惑。諸煩惱障未空。殺等習氣不忘。忽起一
<lb ed="X" n="0841a07"/><lb ed="R061" n="0139a01"/>念現行。故名殺因。殺緣者。謂所殺人畜等。宿世怨
<lb ed="X" n="0841a08"/><lb ed="R061" n="0139a02"/>家聚會爲緣。殺法者。謂刀。杖。網。惡呪。方便等。斷彼
<lb ed="X" n="0841a09"/><lb ed="R061" n="0139a03"/>命根爲法。繇是三種和合。任運成殺爲業。以致當
<lb ed="X" n="0841a10"/><lb ed="R061" n="0139a04"/>來互相殺害也。菩薩紹隆佛種。上弘下化。求解脫
<lb ed="X" n="0841a11"/><lb ed="R061" n="0139a05"/>道。必以慈心爲六度本。是故戒殺爲第一事。又不
<lb ed="X" n="0841a12"/><lb ed="R061" n="0139a06"/>但人。與大身衆生。而不得殺。乃至一切凡有命者。
<lb ed="X" n="0841a13"/><lb ed="R061" n="0139a07"/>如草。如木。但有生長義者。俱不得無故而加折損。
<lb ed="X" n="0841a14"/><lb ed="R061" n="0139a08"/>況生靈耶。問。菩薩冤親普度。是殺皆遮。但戒故殺。
<lb ed="X" n="0841a15"/><lb ed="R061" n="0139a09"/>似非等慈。答。一切遮者。爲出家菩薩言也。如國王
<lb ed="X" n="0841a16"/><lb ed="R061" n="0139a10"/>宰官。殺一救多。興善滅惡。正權乘菩薩。大慈悲心。
<lb ed="X" n="0841a17"/><lb ed="R061" n="0139a11"/>故有遮有開。但戒不得無故爲名爲利以私心成
<lb ed="X" n="0841a18"/><lb ed="R061" n="0139a12"/>殺也。是菩薩等者。正明佛子所修之道。而勸其當
<lb ed="X" n="0841a19"/><lb ed="R061" n="0139a13"/>行也。慈悲心者。是菩薩根本心。乃於此心。應當常
<lb ed="X" n="0841a20"/><lb ed="R061" n="0139a14"/>恒安住而莫忘失。故云。是菩薩應起常住慈悲心。
<lb ed="X" n="0841a21"/><lb ed="R061" n="0139a15"/>常住二字。貫下孝順心也。以慈悲心。愛衆生如赤
<lb ed="X" n="0841a22"/><lb ed="R061" n="0139a16"/>子。恒與之樂而拔其苦。以孝順心。敬衆生如父母。
<lb ed="X" n="0841a23"/><lb ed="R061" n="0139a17"/>不敢違忤。而常恒奉事之。方便救護一切衆生者。
<lb ed="X" n="0841a24"/><lb ed="R061" n="0139a18"/>此方便救護四字。乃是慈悲心。孝順心中。救護衆
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0841b" n="0841b"/>
<lb ed="X" n="0841b01"/><lb ed="R061" n="0139b01"/>生善巧學處。使一切衆生安樂。永離刀砧等苦。而
<lb ed="X" n="0841b02"/><lb ed="R061" n="0139b02"/>返恣心快意殺生者。者字斷定非爲之詞。謂修菩
<lb ed="X" n="0841b03"/><lb ed="R061" n="0139b03"/>薩行者。若見衆生有苦。如不能救護者。尙缺慈悲。
<lb ed="X" n="0841b04"/><lb ed="R061" n="0139b04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0841b0401" n="0841b0401"/><anchor xml:id="beg0841b0401" n="0841b0401"/>已<anchor xml:id="end0841b0401"/>乖本行。況復恣縱其心。快逞其意。以殺衆生者
<lb ed="X" n="0841b05"/><lb ed="R061" n="0139b05"/>乎。其殘害<anchor xml:id="nkr_note_add_0841b0501" n="0841b0501"/><anchor xml:id="beg0841b0501" n="0841b0501"/>已<anchor xml:id="end0841b0501"/>甚。正所謂斷大慈悲心。故當結罪。是
<lb ed="X" n="0841b06"/><lb ed="R061" n="0139b06"/>菩薩波羅夷。波羅夷者。華言極惡。亦云棄罪。謂犯
<lb ed="X" n="0841b07"/><lb ed="R061" n="0139b07"/>此罪。永棄佛海之外。不得入於淸淨衆中。共同說
<lb ed="X" n="0841b08"/><lb ed="R061" n="0139b08"/>戒羯磨。一切僧事。皆無有分。故云棄罪。當墮惡道。
<lb ed="X" n="0841b09"/><lb ed="R061" n="0139b09"/>故云極惡。云是菩薩波羅夷罪者。表其分位當然。
<lb ed="X" n="0841b10"/><lb ed="R061" n="0139b10"/>是自失其分位。故曰。是菩薩波羅夷罪也。自從上
<lb ed="X" n="0841b11"/><lb ed="R061" n="0139b11"/>若自殺下。至不得故殺一節。此卽攝律儀戒。謂無
<lb ed="X" n="0841b12"/><lb ed="R061" n="0139b12"/>惡不止也。從是菩薩下。至救護一切衆生一節。此
<lb ed="X" n="0841b13"/><lb ed="R061" n="0139b13"/>卽攝善法戒。謂無善不修也。旣斷一切惡。自不令
<lb ed="X" n="0841b14"/><lb ed="R061" n="0139b14"/>其至於苦地。旣修一切善。自然令其得至樂處。是
<lb ed="X" n="0841b15"/><lb ed="R061" n="0139b15"/>爲饒益衆生戒。所謂無生不度也。繇滅一切惡。而
<lb ed="X" n="0841b16"/><lb ed="R061" n="0139b16"/>惑盡障除。以諸惡盡淨故。名爲斷德。因斷成功。當
<lb ed="X" n="0841b17"/><lb ed="R061" n="0139b17"/>來果上證法身佛。繇修一切善。而智顯慧開。以諸
<lb ed="X" n="0841b18"/><lb ed="R061" n="0139b18"/>善集聚故名爲智德。因智成功。當來果上證報身
<lb ed="X" n="0841b19"/><lb ed="R061" n="0140a01"/>佛。以斷惡修善。饒益衆生故。名爲恩德。以恩成功。
<lb ed="X" n="0841b20"/><lb ed="R061" n="0140a02"/>當來果上證應身佛。如是三德身相。總在三業。六
<lb ed="X" n="0841b21"/><lb ed="R061" n="0140a03"/>根。斷惡。修善。而得成就。是名菩薩波羅提木叉反
<lb ed="X" n="0841b22"/><lb ed="R061" n="0140a04"/>此卽波羅夷。餘皆倣此。</p>
<lb ed="X" n="0841b23"/><lb ed="R061" n="0140a05"/><p xml:id="pX38p0841b2301">○第二盜戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841b24"/><lb ed="R061" n="0140a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0841b2401">若佛子。自盜。敎人盜。方便盜。呪盜。盜因。盜緣。盜法。盜
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0841c" n="0841c"/>
<lb ed="X" n="0841c01"/><lb ed="R061" n="0140a07"/>業。乃至鬼神有主物。劫財物。一切財物。一針。一草。不
<lb ed="X" n="0841c02"/><lb ed="R061" n="0140a08"/>得故盜。而菩薩應生佛性孝順心。慈悲心。常助一切
<lb ed="X" n="0841c03"/><lb ed="R061" n="0140a09"/>人生福生樂。而反更盜人財物者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0841c04"/><lb ed="R061" n="0140a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0841c0401">此釋第二盜戒相也。盜者。謂不與者不得故取。若
<lb ed="X" n="0841c05"/><lb ed="R061" n="0140a11"/>強取者。皆名偷盜。所謂偷心不除。塵不可出。縱有
<lb ed="X" n="0841c06"/><lb ed="R061" n="0140a12"/>多智禪定現前。如不斷偷。必落邪道。故應戒也。若
<lb ed="X" n="0841c07"/><lb ed="R061" n="0140a13"/>佛子下。至一針一草。不得故盜一節。此名攝律儀
<lb ed="X" n="0841c08"/><lb ed="R061" n="0140a14"/>戒。而菩薩下。至生福生樂一節。名攝善法戒。以上
<lb ed="X" n="0841c09"/><lb ed="R061" n="0140a15"/>斷惡修善。卽饒益有情戒也。言自盜者。謂親手竊
<lb ed="X" n="0841c10"/><lb ed="R061" n="0140a16"/>取人之財物。名爲自盜。令他行竊。名敎人盜。假設
<lb ed="X" n="0841c11"/><lb ed="R061" n="0140a17"/>方便善巧而取。使彼自然而與。名方便盜。念誦邪
<lb ed="X" n="0841c12"/><lb ed="R061" n="0140a18"/>呪。以幻術力。令彼財物自然而來。是名呪盜。盜因
<lb ed="X" n="0841c13"/><lb ed="R061" n="0140b01"/>者。謂無始熏習賊貪種子爲因。或暫起盜念也。盜
<lb ed="X" n="0841c14"/><lb ed="R061" n="0140b02"/>緣者。謂金銀等寶現前助成盜心爲緣。盜法者。卽
<lb ed="X" n="0841c15"/><lb ed="R061" n="0140b03"/>設巧計盜人財物爲法。盜業者。謂因。緣。法。三事俱
<lb ed="X" n="0841c16"/><lb ed="R061" n="0140b04"/>備。任運成盜。以致當來爲畜爲奴。世世償還苦報。
<lb ed="X" n="0841c17"/><lb ed="R061" n="0140b05"/>不但人民財物。不得行盜。乃至鬼神之物。亦是有
<lb ed="X" n="0841c18"/><lb ed="R061" n="0140b06"/>主。如祠廟中供具等物。亦不得盜也。劫賊物者。謂
<lb ed="X" n="0841c19"/><lb ed="R061" n="0140b07"/>劫盜所得之物也。一切財物下。以輕例重。明決不
<lb ed="X" n="0841c20"/><lb ed="R061" n="0140b08"/>得盜也。謂毋論貴賤輕重。一切財物。而不得強取。
<lb ed="X" n="0841c21"/><lb ed="R061" n="0140b09"/>卽若至微至賤。一針一草。皆不得不與而取。若取
<lb ed="X" n="0841c22"/><lb ed="R061" n="0140b10"/>卽犯盜戒。故曰。不得故盜。而菩薩下。勸其當行也。
<lb ed="X" n="0841c23"/><lb ed="R061" n="0140b11"/>而爲菩薩者。應觀一切衆生。皆有佛性。亦如父母。
<lb ed="X" n="0841c24"/><lb ed="R061" n="0140b12"/>是故當生孝順心。供養如佛。如父。如母。若盜彼物。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0842a" n="0842a"/>
<lb ed="X" n="0842a01"/><lb ed="R061" n="0140b13"/>卽名盜佛物也。應生慈悲心者。卽菩薩本行心。此
<lb ed="X" n="0842a02"/><lb ed="R061" n="0140b14"/>心能與其樂。能拔其苦。當觀衆生。如子如女。不以
<lb ed="X" n="0842a03"/><lb ed="R061" n="0140b15"/>忍心令其饑凍。故云。應生佛性慈悲心也。常助一
<lb ed="X" n="0842a04"/><lb ed="R061" n="0140b16"/>切等者。承上。旣是恒具孝順慈悲之心。是故應當
<lb ed="X" n="0842a05"/><lb ed="R061" n="0140b17"/>常助一切人。生彼身中之福。生彼心中之樂可也。
<lb ed="X" n="0842a06"/><lb ed="R061" n="0140b18"/>而反更盜人財物者。有是理乎。是故結成不應之
<lb ed="X" n="0842a07"/><lb ed="R061" n="0141a01"/>過。是菩薩波羅夷罪。</p>
<lb ed="X" n="0842a08"/><lb ed="R061" n="0141a02"/><p xml:id="pX38p0842a0801">○第三婬戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842a09"/><lb ed="R061" n="0141a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0842a0901">若佛子。自婬。敎人婬。乃至一切女人。不得故婬。婬因。
<lb ed="X" n="0842a10"/><lb ed="R061" n="0141a04"/>婬緣。婬法。婬業。乃至畜生女。諸天鬼神女。及非道行
<lb ed="X" n="0842a11"/><lb ed="R061" n="0141a05"/>婬。而菩薩應生孝順心。救度一切衆生。淨法與人。而
<lb ed="X" n="0842a12"/><lb ed="R061" n="0141a06"/>反更起一切人婬。不擇畜生。乃至母女姊妹六親行
<lb ed="X" n="0842a13"/><lb ed="R061" n="0141a07"/>婬。無慈悲心者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842a14"/><lb ed="R061" n="0141a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0842a1401">此釋第三婬戒相也。婬者。謂與男女身心流逸。汚
<lb ed="X" n="0842a15"/><lb ed="R061" n="0141a09"/>淨行故。此卽三界。四生六道衆生。輪迴生死根本
<lb ed="X" n="0842a16"/><lb ed="R061" n="0141a10"/>法也。婬根不斷。永無得出生死輪迴。所謂婬心不
<lb ed="X" n="0842a17"/><lb ed="R061" n="0141a11"/>除。塵不可出。縱有多智禪定現前。如不斷婬。必落
<lb ed="X" n="0842a18"/><lb ed="R061" n="0141a12"/>魔道。故當戒也。自婬者。謂自身與男女作纏縛故。
<lb ed="X" n="0842a19"/><lb ed="R061" n="0141a13"/>敎人婬者。亦卽使彼不解脫故。乃至一切女人不
<lb ed="X" n="0842a20"/><lb ed="R061" n="0141a14"/>得故婬者。婬類甚多。指一例餘。示所戒也。婬因等
<lb ed="X" n="0842a21"/><lb ed="R061" n="0141a15"/>者。謂成婬事。單根不就。獨境不成。必具因。緣。法三。
<lb ed="X" n="0842a22"/><lb ed="R061" n="0141a16"/>故成婬也。言婬因者。無始貪婬習氣爲因。婬緣者。
<lb ed="X" n="0842a23"/><lb ed="R061" n="0141a17"/>男女合會助成爲緣。婬法者。撫摩憐愛情術爲法。
<lb ed="X" n="0842a24"/><lb ed="R061" n="0141a18"/>以是因緣法三和合。任運成婬爲業。而感六道輪
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0842b" n="0842b"/>
<lb ed="X" n="0842b01"/><lb ed="R061" n="0141b01"/>迴。不得解脫苦果等報也。乃至畜下。以異例常。謂
<lb ed="X" n="0842b02"/><lb ed="R061" n="0141b02"/>不但人女。不得生染。乃至畜生之女。諸天鬼神之
<lb ed="X" n="0842b03"/><lb ed="R061" n="0141b03"/>女。亦皆不得婬也。非道行婬者。謂於妻妾正婬中。
<lb ed="X" n="0842b04"/><lb ed="R061" n="0141b04"/>犯其非道之處。或非其時也。於出家者。一切全斷。
<lb ed="X" n="0842b05"/><lb ed="R061" n="0141b05"/>在家之人。惟制外婬。及與非道非時婬也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842b0501" n="0842b0501"/><anchor xml:id="beg0842b0501" n="0842b0501"/>已<anchor xml:id="end0842b0501"/>上所
<lb ed="X" n="0842b06"/><lb ed="R061" n="0141b06"/>戒。斷一切惡。向下所勸。修一切善。其中斷修。卽恩
<lb ed="X" n="0842b07"/><lb ed="R061" n="0141b07"/>及衆生也。而菩薩應生孝順心者。牒定爲菩薩者。
<lb ed="X" n="0842b08"/><lb ed="R061" n="0141b08"/>不同無智慧人。應當觀察一切男子卽是我父。一
<lb ed="X" n="0842b09"/><lb ed="R061" n="0141b09"/>切女人卽是我母。不敢犯之。故云。應生孝順心也。
<lb ed="X" n="0842b10"/><lb ed="R061" n="0141b10"/>救度一切衆生。淨法與人者。此是人<anchor xml:id="nkr_note_add_0842b1001" n="0842b1001"/><anchor xml:id="beg0842b1001" n="0842b1001"/>己<anchor xml:id="end0842b1001"/>兩利。謂以
<lb ed="X" n="0842b11"/><lb ed="R061" n="0141b11"/>一<anchor xml:id="nkr_note_add_0842b1101" n="0842b1101"/><anchor xml:id="beg0842b1101" n="0842b1101"/>己<anchor xml:id="end0842b1101"/>淸淨之法。而幷與所不犯之人。令斷愛欲根
<lb ed="X" n="0842b12"/><lb ed="R061" n="0141b12"/>本。救度一切衆生。脫離三界纏縛。方是菩薩慈悲
<lb ed="X" n="0842b13"/><lb ed="R061" n="0141b13"/>敎導。淨法與人。若不能生如是敎益之心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842b1301" n="0842b1301"/><anchor xml:id="beg0842b1301" n="0842b1301"/>已<anchor xml:id="end0842b1301"/>非菩
<lb ed="X" n="0842b14"/><lb ed="R061" n="0141b14"/>薩。而反更起一切人婬。不擇畜生。乃至母女姊妹
<lb ed="X" n="0842b15"/><lb ed="R061" n="0141b15"/>六親行婬。而使一切衆生。入愛見坑。無慈悲心者。
<lb ed="X" n="0842b16"/><lb ed="R061" n="0141b16"/>是菩薩波羅夷罪。</p>
<lb ed="X" n="0842b17"/><lb ed="R061" n="0141b17"/><p xml:id="pX38p0842b1701">○第四妄語戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b18"/><lb ed="R061" n="0141b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0842b1801">若佛子。自妄語。敎人妄語。方便妄語。妄語因。妄語緣。
<lb ed="X" n="0842b19"/><lb ed="R061" n="0142a01"/>妄語法。妄語業。乃至不見言見。見言不見。身心妄語。
<lb ed="X" n="0842b20"/><lb ed="R061" n="0142a02"/>而菩薩常生正語。亦生一切衆生正語正見。而反更
<lb ed="X" n="0842b21"/><lb ed="R061" n="0142a03"/>起一切衆生邪語。邪見。邪業者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0842b22"/><lb ed="R061" n="0142a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0842b2201">此釋第四妄語戒也。言妄語者。卽虗誑不實也。乃
<lb ed="X" n="0842b23"/><lb ed="R061" n="0142a05"/>卽未得言得。未證言證。自非聖人。而言我是聖人。
<lb ed="X" n="0842b24"/><lb ed="R061" n="0142a06"/>非實得上人法。而言我得上人法。欺誑愚夫。亦是
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0842c" n="0842c"/>
<lb ed="X" n="0842c01"/><lb ed="R061" n="0142a07"/>自欺。若究其情。是乃希求名聞。貪圖利養。此罪不
<lb ed="X" n="0842c02"/><lb ed="R061" n="0142a08"/>善。故戒之也。自妄語者。卽自<anchor xml:id="nkr_note_add_0842c0201" n="0842c0201"/><anchor xml:id="beg0842c0201" n="0842c0201"/>己<anchor xml:id="end0842c0201"/>說我是聖人。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0842c0202" n="0842c0202"/><anchor xml:id="beg0842c0202" n="0842c0202"/>已<anchor xml:id="end0842c0202"/>
<lb ed="X" n="0842c03"/><lb ed="R061" n="0142a09"/>悟了道。我是第幾祖。故云自妄語。敎人妄語者。或
<lb ed="X" n="0842c04"/><lb ed="R061" n="0142a10"/>命弟子。或使朋友互相傳言。亦如我說。故云敎人
<lb ed="X" n="0842c05"/><lb ed="R061" n="0142a11"/>妄語。方便妄語者。以巧語言。合彼機宜。自然而信。
<lb ed="X" n="0842c06"/><lb ed="R061" n="0142a12"/>故云方便妄語。妄語因者。謂無始誑貪種子。虗妄
<lb ed="X" n="0842c07"/><lb ed="R061" n="0142a13"/>習氣爲因。妄語緣者。謂有可欺之人現前。助成爲
<lb ed="X" n="0842c08"/><lb ed="R061" n="0142a14"/>緣。妄語法者。欲惑人心取信。必有架言之法則也。
<lb ed="X" n="0842c09"/><lb ed="R061" n="0142a15"/>妄語業者。以因。緣。法。三事和合。任運成妄爲業。以
<lb ed="X" n="0842c10"/><lb ed="R061" n="0142a16"/>致將來拔舌犁耕等苦果報也。所謂大妄語成。墮
<lb ed="X" n="0842c11"/><lb ed="R061" n="0142a17"/>無間獄者。此也。乃至不見言下。以輕明重。言妄語
<lb ed="X" n="0842c12"/><lb ed="R061" n="0142a18"/>者。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0842c1201" n="0842c1201"/><anchor xml:id="beg0842c1201" n="0842c1201"/>但<anchor xml:id="end0842c1201"/>重者。不得故犯。乃至最輕者。如不見言見。
<lb ed="X" n="0842c13"/><lb ed="R061" n="0142b01"/>見言不見。皆不得也。不見言見者。謂本不曾見他
<lb ed="X" n="0842c14"/><lb ed="R061" n="0142b02"/>作惡。以順人意而言見故。見言不見者。謂實見他
<lb ed="X" n="0842c15"/><lb ed="R061" n="0142b03"/>人行善。以嫉妒心而言未見其善也。身心妄語者。
<lb ed="X" n="0842c16"/><lb ed="R061" n="0142b04"/>謂上不見言見等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842c1601" n="0842c1601"/><anchor xml:id="beg0842c1601" n="0842c1601"/>已<anchor xml:id="end0842c1601"/>出於口。口本屬身。口不自言
<lb ed="X" n="0842c17"/><lb ed="R061" n="0142b05"/>因心而發。故云身心妄語。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842c1701" n="0842c1701"/><anchor xml:id="beg0842c1701" n="0842c1701"/>已<anchor xml:id="end0842c1701"/>上所戒。卽攝律儀戒。
<lb ed="X" n="0842c18"/><lb ed="R061" n="0142b06"/>向下勸其當修。卽攝善法戒。旣言出眞實。卽攝衆
<lb ed="X" n="0842c19"/><lb ed="R061" n="0142b07"/>生戒也。而菩薩常生下。正明饒益衆生語也。謂菩
<lb ed="X" n="0842c20"/><lb ed="R061" n="0142b08"/>薩者。凡所出言。常生正語。亦生一切衆生正語正
<lb ed="X" n="0842c21"/><lb ed="R061" n="0142b09"/>見可也。言正語者。卽語不偏邪故。正見。卽見不顚
<lb ed="X" n="0842c22"/><lb ed="R061" n="0142b10"/>倒故。謂語正者。而見自正。繇是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0842c2201" n="0842c2201"/><anchor xml:id="beg0842c2201" n="0842c2201"/>己<anchor xml:id="end0842c2201"/>說誠實語。方
<lb ed="X" n="0842c23"/><lb ed="R061" n="0142b11"/>能取信於人。是故亦使一切衆生。而得正語正見。
<lb ed="X" n="0842c24"/><lb ed="R061" n="0142b12"/>皈依佛敎。爲正人也。若爲菩薩自無正語正見。<anchor xml:id="nkr_note_add_0842c2401" n="0842c2401"/><anchor xml:id="beg0842c2401" n="0842c2401"/>已<anchor xml:id="end0842c2401"/>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0843a" n="0843a"/>
<lb ed="X" n="0843a01"/><lb ed="R061" n="0142b13"/>非菩薩智行。況反更起一切衆生。邪語邪見。造邪
<lb ed="X" n="0843a02"/><lb ed="R061" n="0142b14"/>業者。其罪何辭。是故菩薩得波羅夷罪。惟除救人
<lb ed="X" n="0843a03"/><lb ed="R061" n="0142b15"/>急難。方便權巧。凡有益者。不但無過。更有功德。</p>
<lb ed="X" n="0843a04"/><lb ed="R061" n="0142b16"/><p xml:id="pX38p0843a0401">○第五酤酒戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843a05"/><lb ed="R061" n="0142b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0843a0501">若佛子。自酤酒。敎人酤酒。酤酒因。酤酒緣。酤酒法。酤
<lb ed="X" n="0843a06"/><lb ed="R061" n="0142b18"/>酤業。一切酒。不得酤。是酒起罪因緣。而菩薩應生一
<lb ed="X" n="0843a07"/><lb ed="R061" n="0143a01"/>切衆生明達之慧。而反更生一切衆生顚倒之心者。
<lb ed="X" n="0843a08"/><lb ed="R061" n="0143a02"/>是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843a09"/><lb ed="R061" n="0143a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0843a0901">此釋第五酤酒戒也。言酤酒者。謂釀酒賣人也。以
<lb ed="X" n="0843a10"/><lb ed="R061" n="0143a04"/>酒與人。所害者廣。能使飮者。多起非心。敗國亡家。
<lb ed="X" n="0843a11"/><lb ed="R061" n="0143a05"/>喪身失命。種種過惡。無所不至。皆因飮酒。故戒之
<lb ed="X" n="0843a12"/><lb ed="R061" n="0143a06"/>也。自酤酒者。謂自貪利而貨賣也。敎人酷酒者。其
<lb ed="X" n="0843a13"/><lb ed="R061" n="0143a07"/>義有二。一謂敎人造作貿易之語。二謂以本與他
<lb ed="X" n="0843a14"/><lb ed="R061" n="0143a08"/>瓜分其利。酤酒因者。無始貪利之心爲因。酤酒緣
<lb ed="X" n="0843a15"/><lb ed="R061" n="0143a09"/>者。米麥工人等具。助成爲緣。酤酒法者。謂醞釀<g ref="#CB01186">麯</g>
<lb ed="X" n="0843a16"/><lb ed="R061" n="0143a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0843a1601" n="0843a1601"/><anchor xml:id="beg0843a1601" n="0843a1601"/>糱<anchor xml:id="end0843a1601"/>等爲法。酤酒業者。以上三事和合。營運成酤爲
<lb ed="X" n="0843a17"/><lb ed="R061" n="0143a11"/>業。致受當來癡熱無知果報等苦也。一切酒不得
<lb ed="X" n="0843a18"/><lb ed="R061" n="0143a12"/>酤者。謂不但米麥等酒不可造。乃至甘蔗。葡蔔。楊
<lb ed="X" n="0843a19"/><lb ed="R061" n="0143a13"/>梅。棗子等物。一切俱不可造。所以然者。以一切酒。
<lb ed="X" n="0843a20"/><lb ed="R061" n="0143a14"/>皆起一切罪業因緣故也。四分律云。酒有三十六
<lb ed="X" n="0843a21"/><lb ed="R061" n="0143a15"/>失。始於不孝父母。不敬三寶。終於落水凍死熱亡。
<lb ed="X" n="0843a22"/><lb ed="R061" n="0143a16"/>又智度論云。酒有三十五失。始於現生虗乏。終於
<lb ed="X" n="0843a23"/><lb ed="R061" n="0143a17"/>來世愚癡。眞乃世間狂藥。烈於砒鴆。古有優婆塞。
<lb ed="X" n="0843a24"/><lb ed="R061" n="0143a18"/>以一飮酒。諸戒俱破。故云。起罪因緣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0843a2401" n="0843a2401"/><anchor xml:id="beg0843a2401" n="0843a2401"/>已<anchor xml:id="end0843a2401"/>上所戒。斷
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0843b" n="0843b"/>
<lb ed="X" n="0843b01"/><lb ed="R061" n="0143b01"/>一切惡下。明佛子所行之正行。卽修一切善。其中
<lb ed="X" n="0843b02"/><lb ed="R061" n="0143b02"/>斷惡修善。卽饒益衆生戒也。而爲菩薩行者。應生
<lb ed="X" n="0843b03"/><lb ed="R061" n="0143b03"/>一切衆生明達之慧可也。明達。卽智慧照了義。菩
<lb ed="X" n="0843b04"/><lb ed="R061" n="0143b04"/>薩應依般若。以大智慧光明。自覺。覺他。曲盡方便。
<lb ed="X" n="0843b05"/><lb ed="R061" n="0143b05"/>開化衆生。必致發生各各本有大智慧明。於諸事
<lb ed="X" n="0843b06"/><lb ed="R061" n="0143b06"/>理。了然通達。如或不能。猶失菩薩方便之行。況反
<lb ed="X" n="0843b07"/><lb ed="R061" n="0143b07"/>以酒酤賣與人。發生一切衆生顚倒之心耶。故結
<lb ed="X" n="0843b08"/><lb ed="R061" n="0143b08"/>過云。是菩薩波羅夷罪。</p>
<lb ed="X" n="0843b09"/><lb ed="R061" n="0143b09"/><p xml:id="pX38p0843b0901">○第六說四衆過戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843b10"/><lb ed="R061" n="0143b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0843b1001">若佛子。口自說出家。在家菩薩。比丘。比丘尼罪過。敎
<lb ed="X" n="0843b11"/><lb ed="R061" n="0143b11"/>人說罪過。罪過因。罪過緣。罪過法。罪過業。而菩薩聞
<lb ed="X" n="0843b12"/><lb ed="R061" n="0143b12"/>外道惡人。及二乘惡人。說佛法中非法非律。常生慈
<lb ed="X" n="0843b13"/><lb ed="R061" n="0143b13"/>心。敎化是惡人輩。令生大乘善信。而菩薩反更自說
<lb ed="X" n="0843b14"/><lb ed="R061" n="0143b14"/>佛法中罪過者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843b15"/><lb ed="R061" n="0143b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0843b1501">此釋第六說四衆過戒也。說者。謂快心。談說。總有
<lb ed="X" n="0843b16"/><lb ed="R061" n="0143b16"/>二種。一者。正理立量。二者。非理論量。此是非理論
<lb ed="X" n="0843b17"/><lb ed="R061" n="0143b17"/>量也。說四衆過者。謂妄議出家二衆。在家二衆過
<lb ed="X" n="0843b18"/><lb ed="R061" n="0143b18"/>失。旣爲菩薩。於同行友。無過不可謗訕。設彼有過。
<lb ed="X" n="0843b19"/><lb ed="R061" n="0144a01"/>當以慈悲善言勸諭。令彼知過必改。懺悔爲門。胡
<lb ed="X" n="0843b20"/><lb ed="R061" n="0144a02"/>得向外人說。自辱法門。使聖道不行。此罪非細。故
<lb ed="X" n="0843b21"/><lb ed="R061" n="0144a03"/>戒之也。口自說者。謂謗出自口也。出家在家四衆。
<lb ed="X" n="0843b22"/><lb ed="R061" n="0144a04"/>乃是發大乘心。稟受大乘戒者。故云菩薩。比丘。比
<lb ed="X" n="0843b23"/><lb ed="R061" n="0144a05"/>丘尼者。別開出家二衆。乃是內祕外現。受聲聞戒
<lb ed="X" n="0843b24"/><lb ed="R061" n="0144a06"/>人也。敎人說罪過者。其義有二。一者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0843b2401" n="0843b2401"/><anchor xml:id="beg0843b2401" n="0843b2401"/>己<anchor xml:id="end0843b2401"/>有私忿。令
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0843c" n="0843c"/>
<lb ed="X" n="0843c01"/><lb ed="R061" n="0144a07"/>人宣說彼過。以快自心。二者。他人之忿。卽令彼所
<lb ed="X" n="0843c02"/><lb ed="R061" n="0144a08"/>忿者說之。乃就中取事也。言罪過者。罪。謂重垢輕
<lb ed="X" n="0843c03"/><lb ed="R061" n="0144a09"/>垢等罪。過。謂七逆十惡等過。以過定罪。故云罪過。
<lb ed="X" n="0843c04"/><lb ed="R061" n="0144a10"/>如是緇白四衆。俱是住持三寶。弘通佛法之人。爲
<lb ed="X" n="0843c05"/><lb ed="R061" n="0144a11"/>佛子者。不得口自宣說彼之罪過。亦不得敎他人
<lb ed="X" n="0843c06"/><lb ed="R061" n="0144a12"/>說彼罪過。應善護口。其福無量。罪過因者。無始以
<lb ed="X" n="0843c07"/><lb ed="R061" n="0144a13"/>來。惡口習氣爲因。罪過緣者。謂彼少有形迹。可以
<lb ed="X" n="0843c08"/><lb ed="R061" n="0144a14"/>藉口爲緣。罪過法者。粧點罪過。巧說方便。欲人取
<lb ed="X" n="0843c09"/><lb ed="R061" n="0144a15"/>信爲法。罪過業者。三事和合。巧運成說爲業。致使
<lb ed="X" n="0843c10"/><lb ed="R061" n="0144a16"/>當來。受截舌地獄苦果等報也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c1001" n="0843c1001"/><anchor xml:id="beg0843c1001" n="0843c1001"/>已<anchor xml:id="end0843c1001"/>上所戒。卽斷一
<lb ed="X" n="0843c11"/><lb ed="R061" n="0144a17"/>切惡。而菩薩下。卽修一切善。斷惡修善。卽攝衆生
<lb ed="X" n="0843c12"/><lb ed="R061" n="0144a18"/>戒也。聞外道惡人者。謂外道顚倒惡見。斷佛慧命。
<lb ed="X" n="0843c13"/><lb ed="R061" n="0144b01"/>使諸衆生。墮坑落塹。故名惡人。二乘亦名惡人者。
<lb ed="X" n="0843c14"/><lb ed="R061" n="0144b02"/>以不能續佛慧命。故亦名惡人也。說佛法中非法
<lb ed="X" n="0843c15"/><lb ed="R061" n="0144b03"/>非律者。謂外道小乘。不達大乘逆行順行境界。見
<lb ed="X" n="0843c16"/><lb ed="R061" n="0144b04"/>其所爲。說言非法非律。爲菩薩者。聞此惡說。應當
<lb ed="X" n="0843c17"/><lb ed="R061" n="0144b05"/>生慈愍心。敎化是惡人輩。使外道改惡從善。反邪
<lb ed="X" n="0843c18"/><lb ed="R061" n="0144b06"/>歸正。令二乘捨小知見。發起大乘善信可也。如或
<lb ed="X" n="0843c19"/><lb ed="R061" n="0144b07"/>不能如是開化。尙缺慈悲。豈有反更自說佛法中
<lb ed="X" n="0843c20"/><lb ed="R061" n="0144b08"/>罪過者耶。故結過云。是菩薩波羅夷罪。</p>
<lb ed="X" n="0843c21"/><lb ed="R061" n="0144b09"/><p xml:id="pX38p0843c2101">○第七自讚毀他戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0843c22"/><lb ed="R061" n="0144b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0843c2201">若佛子。口自讚毀他。亦敎人自讚毀他。毀他因。毀他
<lb ed="X" n="0843c23"/><lb ed="R061" n="0144b11"/>緣。毀他法。毀他業。而菩薩應代一切衆生。受加毀辱。
<lb ed="X" n="0843c24"/><lb ed="R061" n="0144b12"/>惡事自向<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c2401" n="0843c2401"/><anchor xml:id="beg0843c2401" n="0843c2401"/>己<anchor xml:id="end0843c2401"/>。好事與他人。若自揚<anchor xml:id="nkr_note_add_0843c2402" n="0843c2402"/><anchor xml:id="beg0843c2402" n="0843c2402"/>己<anchor xml:id="end0843c2402"/>德。隱他人好事。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0844a" n="0844a"/>
<lb ed="X" n="0844a01"/><lb ed="R061" n="0144b13"/>令他人受毀者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844a02"/><lb ed="R061" n="0144b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0844a0201">此釋第七自讚毀他戒也。口自讚毀他者。謂讚自
<lb ed="X" n="0844a03"/><lb ed="R061" n="0144b15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0844a0301" n="0844a0301"/><anchor xml:id="beg0844a0301" n="0844a0301"/>己<anchor xml:id="end0844a0301"/>能行六度。欲人恭敬供養。而常毀訾他人。令彼
<lb ed="X" n="0844a04"/><lb ed="R061" n="0144b16"/>道法不能流通。致使喪名失利。此非佛子所爲。故
<lb ed="X" n="0844a05"/><lb ed="R061" n="0144b17"/>戒之也。口自讚毀他者。謂自口讚自<anchor xml:id="nkr_note_add_0844a0501" n="0844a0501"/><anchor xml:id="beg0844a0501" n="0844a0501"/>己<anchor xml:id="end0844a0501"/>之長。而毀
<lb ed="X" n="0844a06"/><lb ed="R061" n="0144b18"/>他人之短。亦敎人自讚毀他者。謂敎他人亦讚我
<lb ed="X" n="0844a07"/><lb ed="R061" n="0145a01"/>有德。而毀他無德也。毀他因者。謂無始來。貪嫉習
<lb ed="X" n="0844a08"/><lb ed="R061" n="0145a02"/>氣。常懷自讚毀他之心。爲因。毀他緣者。謂欲毀人
<lb ed="X" n="0844a09"/><lb ed="R061" n="0145a03"/>境現前爲緣。毀他法者。謂毀人善德。令取信于人
<lb ed="X" n="0844a10"/><lb ed="R061" n="0145a04"/>爲法。毀他業者。以此三事和合。作運成毀爲業。以
<lb ed="X" n="0844a11"/><lb ed="R061" n="0145a05"/>致當來受苦果報也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0844a1101" n="0844a1101"/><anchor xml:id="beg0844a1101" n="0844a1101"/>已<anchor xml:id="end0844a1101"/>上所戒。卽斷一切惡。而菩
<lb ed="X" n="0844a12"/><lb ed="R061" n="0145a06"/>薩應代下。勸其當行。卽修一切善也。旣爲菩薩。倘
<lb ed="X" n="0844a13"/><lb ed="R061" n="0145a07"/>見他人有過。尙應自代一切衆生。受加毀辱。以惡
<lb ed="X" n="0844a14"/><lb ed="R061" n="0145a08"/>事自向<anchor xml:id="nkr_note_add_0844a1401" n="0844a1401"/><anchor xml:id="beg0844a1401" n="0844a1401"/>己<anchor xml:id="end0844a1401"/>。好事與他人。以如是心。行如是行。如來
<lb ed="X" n="0844a15"/><lb ed="R061" n="0145a09"/>方名此人。爲眞實菩薩。若自揚<anchor xml:id="nkr_note_add_0844a1501" n="0844a1501"/><anchor xml:id="beg0844a1501" n="0844a1501"/>己<anchor xml:id="end0844a1501"/>有德。隱覆他人
<lb ed="X" n="0844a16"/><lb ed="R061" n="0145a10"/>好事。而反令他人受毀辱者。此非佛子心行。故結
<lb ed="X" n="0844a17"/><lb ed="R061" n="0145a11"/>過云。是菩薩波羅夷罪。</p>
<lb ed="X" n="0844a18"/><lb ed="R061" n="0145a12"/><p xml:id="pX38p0844a1801">○第八慳惜加毀戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844a19"/><lb ed="R061" n="0145a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0844a1901">若佛子。自慳。敎人慳。慳因。慳緣。慳法。慳業。而菩薩見
<lb ed="X" n="0844a20"/><lb ed="R061" n="0145a14"/>一切貧窮人來乞者。隨前人所須。一切給與。而菩薩
<lb ed="X" n="0844a21"/><lb ed="R061" n="0145a15"/>以惡心瞋心。乃至不施一錢。一針。一草。有求法者。不
<lb ed="X" n="0844a22"/><lb ed="R061" n="0145a16"/>爲說一句。一偈。一微塵許法。而反更罵辱者。是菩薩
<lb ed="X" n="0844a23"/><lb ed="R061" n="0145a17"/>波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844a24"/><lb ed="R061" n="0145a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0844a2401">此釋第八慳惜加毀戒也。謂慳悋財法。見求不與。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0844b" n="0844b"/>
<lb ed="X" n="0844b01"/><lb ed="R061" n="0145b01"/>反加打罵也。慳惜屬貪分。加毀屬瞋分。貪瞋二法。
<lb ed="X" n="0844b02"/><lb ed="R061" n="0145b02"/>繇無智慧。卽癡分攝。性貪墮餓鬼。加毀墮地獄。愚
<lb ed="X" n="0844b03"/><lb ed="R061" n="0145b03"/>癡墮畜生。三毒不善。故戒之也。自慳。謂卽自<anchor xml:id="nkr_note_add_0844b0301" n="0844b0301"/><anchor xml:id="beg0844b0301" n="0844b0301"/>己<anchor xml:id="end0844b0301"/>悋
<lb ed="X" n="0844b04"/><lb ed="R061" n="0145b04"/>惜財法。不惠人也。敎他慳者。使他悋惜。以遮自<anchor xml:id="nkr_note_add_0844b0401" n="0844b0401"/><anchor xml:id="beg0844b0401" n="0844b0401"/>己<anchor xml:id="end0844b0401"/>
<lb ed="X" n="0844b05"/><lb ed="R061" n="0145b05"/>慳貪心也。慳因者。以無始來。常懷悋惜之心爲因。
<lb ed="X" n="0844b06"/><lb ed="R061" n="0145b06"/>慳緣者。見求財法之人。不相契合。遮護爲緣。慳法
<lb ed="X" n="0844b07"/><lb ed="R061" n="0145b07"/>者。以巧設種種遮護。不施爲法。三事和合。作意成
<lb ed="X" n="0844b08"/><lb ed="R061" n="0145b08"/>慳爲業。致受當來餓鬼果報等苦也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0844b0801" n="0844b0801"/><anchor xml:id="beg0844b0801" n="0844b0801"/>已<anchor xml:id="end0844b0801"/>上所戒。卽
<lb ed="X" n="0844b09"/><lb ed="R061" n="0145b09"/>斷一切惡。而菩薩下。勸其所行。卽修一切善也。言
<lb ed="X" n="0844b10"/><lb ed="R061" n="0145b10"/>爲菩薩者。若見一切貧窮之人。無論遠近親怨。來
<lb ed="X" n="0844b11"/><lb ed="R061" n="0145b11"/>乞求者。應當平等。隨其前人一切所須。悉給與之。
<lb ed="X" n="0844b12"/><lb ed="R061" n="0145b12"/>勿悋惜也。貧窮人者。有二種人。一身貧窮。謂乞衣
<lb ed="X" n="0844b13"/><lb ed="R061" n="0145b13"/>卽與之衣。乞食卽與之食。如乞安身之所。卽施安
<lb ed="X" n="0844b14"/><lb ed="R061" n="0145b14"/>身所也。二心貧窮。謂乞法卽與法。如大乘根。卽以
<lb ed="X" n="0844b15"/><lb ed="R061" n="0145b15"/>大乘法施。如小乘根。卽以小乘法施。隨其所須。一
<lb ed="X" n="0844b16"/><lb ed="R061" n="0145b16"/>切不悋。如是之施。是名菩薩慈悲道行。而爲菩薩。
<lb ed="X" n="0844b17"/><lb ed="R061" n="0145b17"/>若以惡心故。自私自利。以瞋心故。厭人乞求。不但
<lb ed="X" n="0844b18"/><lb ed="R061" n="0145b18"/>不肯多施。乃至一錢。一針。一草。總不施與。又或有
<lb ed="X" n="0844b19"/><lb ed="R061" n="0146a01"/>求法者。不爲說一句。一偈。一微塵許法。如是之心。
<lb ed="X" n="0844b20"/><lb ed="R061" n="0146a02"/>尙失菩薩慈悲之道。墮慳悋罪。何況反更加罵辱
<lb ed="X" n="0844b21"/><lb ed="R061" n="0146a03"/>乎。是菩薩波羅夷罪。律云。見乞不施。有二不犯。一
<lb ed="X" n="0844b22"/><lb ed="R061" n="0146a04"/>者。如乞財作惡。乃害人害生命。不施不犯。二者。如
<lb ed="X" n="0844b23"/><lb ed="R061" n="0146a05"/>乞法<anchor xml:id="nkr_note_add_0844b2301" n="0844b2301"/><anchor xml:id="beg0844b2301" n="0844b2301"/>已<anchor xml:id="end0844b2301"/>。還歸外道。助外道法。不說不犯。卽加訶責。
<lb ed="X" n="0844b24"/><lb ed="R061" n="0146a06"/>亦俱不犯。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0844c" n="0844c"/>
<lb ed="X" n="0844c01"/><lb ed="R061" n="0146a07"/><p xml:id="pX38p0844c0101">○第九瞋心不受悔戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844c02"/><lb ed="R061" n="0146a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0844c0201">若佛子。自瞋。敎人瞋。瞋因。瞋緣。瞋法。瞋業。而菩薩應
<lb ed="X" n="0844c03"/><lb ed="R061" n="0146a09"/>生一切衆生中善根無諍之事。常生慈悲心。孝順心。
<lb ed="X" n="0844c04"/><lb ed="R061" n="0146a10"/>而反更於一切衆生中。乃至於非衆生中。以惡口罵
<lb ed="X" n="0844c05"/><lb ed="R061" n="0146a11"/>辱。加以手打。及以刀杖。意猶不息。前人求悔。善言懺
<lb ed="X" n="0844c06"/><lb ed="R061" n="0146a12"/>謝。猶瞋不解者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0844c07"/><lb ed="R061" n="0146a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0844c0701">此釋第九瞋心不受悔戒也。瞋者。謂含毒在心。發
<lb ed="X" n="0844c08"/><lb ed="R061" n="0146a14"/>於面目。身心不甯之相。前人偶爾相觸。轉向求悔。
<lb ed="X" n="0844c09"/><lb ed="R061" n="0146a15"/>而不受其懺謝。卽上違佛敎。下乖接引。中失本心。
<lb ed="X" n="0844c10"/><lb ed="R061" n="0146a16"/>以是根本煩惱有六。後第六之惡見。乃斷衆生慧
<lb ed="X" n="0844c11"/><lb ed="R061" n="0146a17"/>命。比慢疑二尤重。前三中之瞋心。卽捨衆生悲仰。
<lb ed="X" n="0844c12"/><lb ed="R061" n="0146a18"/>比貪癡二尤重。所謂一念瞋心起。八萬障門開。障
<lb ed="X" n="0844c13"/><lb ed="R061" n="0146b01"/>菩提心。障菩提願。乃至一切障礙。無過於瞋。故戒
<lb ed="X" n="0844c14"/><lb ed="R061" n="0146b02"/>之也。若佛子下。明瞋事也。言自瞋者。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0844c1401" n="0844c1401"/><anchor xml:id="beg0844c1401" n="0844c1401"/>己<anchor xml:id="end0844c1401"/>之恨。發
<lb ed="X" n="0844c15"/><lb ed="R061" n="0146b03"/>爲瞋怒。敎人瞋者。有三義。一者。借他瞋彼。以雪<anchor xml:id="nkr_note_add_0844c1501" n="0844c1501"/><anchor xml:id="beg0844c1501" n="0844c1501"/>己<anchor xml:id="end0844c1501"/>
<lb ed="X" n="0844c16"/><lb ed="R061" n="0146b04"/>恨。二者。敎他瞋彼。於中取利。三者。是他人之所恨。
<lb ed="X" n="0844c17"/><lb ed="R061" n="0146b05"/>使其兩相瞋害。於中取樂。令二家不得解脫故也。
<lb ed="X" n="0844c18"/><lb ed="R061" n="0146b06"/>瞋因者。謂無始來含恨習氣爲因。瞋緣者。所瞋人
<lb ed="X" n="0844c19"/><lb ed="R061" n="0146b07"/>境現前爲緣。瞋法者。謂卽心起計較。令彼受辱爲
<lb ed="X" n="0844c20"/><lb ed="R061" n="0146b08"/>法。瞋業者。以此三事和合。造作成瞋爲業。致受當
<lb ed="X" n="0844c21"/><lb ed="R061" n="0146b09"/>來三塗果報等苦也。經云。不斷瞋心。縱有福德。多
<lb ed="X" n="0844c22"/><lb ed="R061" n="0146b10"/>智禪定。感修羅報。如無福德智定之人。卽感虎狼
<lb ed="X" n="0844c23"/><lb ed="R061" n="0146b11"/>蛇蝎等報。以上所戒。卽斷一切惡。而菩薩下。卽修
<lb ed="X" n="0844c24"/><lb ed="R061" n="0146b12"/>一切善也。而修菩薩行者。應生一切衆生心地之
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0845a" n="0845a"/>
<lb ed="X" n="0845a01"/><lb ed="R061" n="0146b13"/>中平等善根。無所諍鬬之事。常生一種慈悲之心。
<lb ed="X" n="0845a02"/><lb ed="R061" n="0146b14"/>視諸衆生如子女等。應撫育之。以是不忍瞋也。又
<lb ed="X" n="0845a03"/><lb ed="R061" n="0146b15"/>當常生一種孝順之心。亦觀衆生如父母等。應奉
<lb ed="X" n="0845a04"/><lb ed="R061" n="0146b16"/>事之。以故不敢瞋也。若具如是心者。是眞佛子平
<lb ed="X" n="0845a05"/><lb ed="R061" n="0146b17"/>等觀門。如或不能。<anchor xml:id="nkr_note_add_0845a0501" n="0845a0501"/><anchor xml:id="beg0845a0501" n="0845a0501"/>已<anchor xml:id="end0845a0501"/>非佛子平等方便。何況反更
<lb ed="X" n="0845a06"/><lb ed="R061" n="0146b18"/>於一切衆生中。乃至於非衆生中。以惡口罵辱。加
<lb ed="X" n="0845a07"/><lb ed="R061" n="0147a01"/>以手打。及以刀杖。意猶不息者耶。非衆生者。卽佛
<lb ed="X" n="0845a08"/><lb ed="R061" n="0147a02"/>乃至賢聖。或及變化人也。以惡口罵辱者。卽口業
<lb ed="X" n="0845a09"/><lb ed="R061" n="0147a03"/>不善也。加以手打。卽身業不善也。意猶不息。卽意
<lb ed="X" n="0845a10"/><lb ed="R061" n="0147a04"/>業不善也。以是三業齊犯罪爲自作。或所瞋之前
<lb ed="X" n="0845a11"/><lb ed="R061" n="0147a05"/>人來求悔過。又以善言懺謝。下氣解瞋。猶然揚眉
<lb ed="X" n="0845a12"/><lb ed="R061" n="0147a06"/>怒目。瞋恨不解。卽非菩薩心行。故當結過。是菩薩
<lb ed="X" n="0845a13"/><lb ed="R061" n="0147a07"/>波羅夷罪。如不犯者。類<name role="" type="person">無厭足王</name>等。具此三毒。乃
<lb ed="X" n="0845a14"/><lb ed="R061" n="0147a08"/>眞菩薩行也。</p>
<lb ed="X" n="0845a15"/><lb ed="R061" n="0147a09"/><p xml:id="pX38p0845a1501">○第十謗三寶戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a16"/><lb ed="R061" n="0147a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0845a1601">若佛子。自謗三寶。敎人謗三寶。謗因謗緣。謗法。謗業。
<lb ed="X" n="0845a17"/><lb ed="R061" n="0147a11"/>而菩薩見外道。及以惡人。一言謗佛音聲。如三百鉾
<lb ed="X" n="0845a18"/><lb ed="R061" n="0147a12"/>刺心。況口自謗。不生信心。孝順心。而反更助惡人。邪
<lb ed="X" n="0845a19"/><lb ed="R061" n="0147a13"/>見人謗者。是菩薩波羅夷罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845a20"/><lb ed="R061" n="0147a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0845a2001">此釋第十謗三寶戒也。謗者。謂於理不明。無有實
<lb ed="X" n="0845a21"/><lb ed="R061" n="0147a15"/>見。妄加非議也。三寶。乃是一切衆生良祐福田。謗
<lb ed="X" n="0845a22"/><lb ed="R061" n="0147a16"/>則自失菩薩善芽。亦失彼衆生善芽。其過非小。故
<lb ed="X" n="0845a23"/><lb ed="R061" n="0147a17"/>戒之也。自謗三寶者。謂自<anchor xml:id="nkr_note_add_0845a2301" n="0845a2301"/><anchor xml:id="beg0845a2301" n="0845a2301"/>己<anchor xml:id="end0845a2301"/>未具正見。未解深法。
<lb ed="X" n="0845a24"/><lb ed="R061" n="0147a18"/>或見外道典籍。或聞外道人言。或順有勢位人意。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0845b" n="0845b"/>
<lb ed="X" n="0845b01"/><lb ed="R061" n="0147b01"/>卽自口語。亦隨而非議也。敎人謗者。謂使他人謗
<lb ed="X" n="0845b02"/><lb ed="R061" n="0147b02"/>訕。欲同黨也。謗因者。謂無始來。好邪論議習氣爲
<lb ed="X" n="0845b03"/><lb ed="R061" n="0147b03"/>因。謗緣者。遇有空隙。湊合其語爲緣。謗法者。謂以
<lb ed="X" n="0845b04"/><lb ed="R061" n="0147b04"/>巧詞僞辯。俾愚癡邪見取信爲法。謗業者。卽此三
<lb ed="X" n="0845b05"/><lb ed="R061" n="0147b05"/>事和合。造作成謗爲業。致使當來三惡道中。不見
<lb ed="X" n="0845b06"/><lb ed="R061" n="0147b06"/>三寶不聞三寶。受惡苦果也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b0601" n="0845b0601"/><anchor xml:id="beg0845b0601" n="0845b0601"/>已<anchor xml:id="end0845b0601"/>上所戒。卽斷一切
<lb ed="X" n="0845b07"/><lb ed="R061" n="0147b07"/>惡。而菩薩下。勸其所行。卽修一切善也。而爲菩薩
<lb ed="X" n="0845b08"/><lb ed="R061" n="0147b08"/>道者。若見外道。及以惡人。以一惡言謗佛音聲。一
<lb ed="X" n="0845b09"/><lb ed="R061" n="0147b09"/>入其耳。卽如三百鉾鎗攢<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b0901" n="0845b0901"/><anchor xml:id="beg0845b0901" n="0845b0901"/>刺<anchor xml:id="end0845b0901"/>心中。其痛難忍。等無
<lb ed="X" n="0845b10"/><lb ed="R061" n="0147b10"/>有異。所以者何。以斷一切衆生佛種故。一言如此。
<lb ed="X" n="0845b11"/><lb ed="R061" n="0147b11"/>何況多言。耳聞如此。何況自口而出謗言。佛爲天
<lb ed="X" n="0845b12"/><lb ed="R061" n="0147b12"/>人大師。開我迷雲。導出三界。當生信敬。而不生信
<lb ed="X" n="0845b13"/><lb ed="R061" n="0147b13"/>敬心。佛爲大慈悲父。能拔我苦。而與我樂。正當孝
<lb ed="X" n="0845b14"/><lb ed="R061" n="0147b14"/>順。而不生孝順心。如此<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b1401" n="0845b1401"/><anchor xml:id="beg0845b1401" n="0845b1401"/>已<anchor xml:id="end0845b1401"/>非佛子。而反更助惡人。
<lb ed="X" n="0845b15"/><lb ed="R061" n="0147b15"/>邪見之人。謗毀三寶。以滋快議。此如獅子身中蟲。
<lb ed="X" n="0845b16"/><lb ed="R061" n="0147b16"/>自食獅子肉者。是菩薩波羅夷罪。</p>
<lb ed="X" n="0845b17"/><lb ed="R061" n="0147b17"/><p xml:id="pX38p0845b1701">○二總結十重。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845b18"/><lb ed="R061" n="0147b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0845b1801">善學諸仁者。是菩薩十波羅提木叉。應當學。於中不
<lb ed="X" n="0845b19"/><lb ed="R061" n="0148a01"/>應一一犯如微塵許。何況具足犯十戒。若有犯者。不
<lb ed="X" n="0845b20"/><lb ed="R061" n="0148a02"/>得現身發菩提心。亦失國王位。轉輪王位。亦失比丘。
<lb ed="X" n="0845b21"/><lb ed="R061" n="0148a03"/>比丘尼位。亦失十發趣。十長養。十金剛。十地。佛性常
<lb ed="X" n="0845b22"/><lb ed="R061" n="0148a04"/>住妙果。一切皆失。墮三惡道中。二劫。三劫。不聞父母
<lb ed="X" n="0845b23"/><lb ed="R061" n="0148a05"/>三寶名字。以是不應一一犯。汝等一切諸菩薩。今學。
<lb ed="X" n="0845b24"/><lb ed="R061" n="0148a06"/>當學。<anchor xml:id="nkr_note_add_0845b2401" n="0845b2401"/><anchor xml:id="beg0845b2401" n="0845b2401"/>已<anchor xml:id="end0845b2401"/>學。如是十戒應當學。敬心奉持。八萬威儀品
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0845c" n="0845c"/>
<lb ed="X" n="0845c01"/><lb ed="R061" n="0148a07"/>當廣明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0845c02"/><lb ed="R061" n="0148a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0845c0201">此段總結十戒得失之相。奉勸堅持此戒法也。善
<lb ed="X" n="0845c03"/><lb ed="R061" n="0148a09"/>學下。擧人讚德也。是菩薩下。擧法以明戒法當持。
<lb ed="X" n="0845c04"/><lb ed="R061" n="0148a10"/>不應毀也。若有犯下。明毀戒之過失。汝等下。勸生
<lb ed="X" n="0845c05"/><lb ed="R061" n="0148a11"/>生學持。不可忘也。八萬下。引廣以明略。言善學諸
<lb ed="X" n="0845c06"/><lb ed="R061" n="0148a12"/>仁者。是佛讚美詞也。謂於此戒善能受持。其人具
<lb ed="X" n="0845c07"/><lb ed="R061" n="0148a13"/>足慈悲孝順之德。故稱善學仁者。旣稱仁者。於此
<lb ed="X" n="0845c08"/><lb ed="R061" n="0148a14"/>十波羅提木叉。淸淨戒品。應當勤學。而於其中。自
<lb ed="X" n="0845c09"/><lb ed="R061" n="0148a15"/>不應一一犯如微塵許。以微塵許尙不得犯。何況
<lb ed="X" n="0845c10"/><lb ed="R061" n="0148a16"/>具足犯十戒乎。此決言不可犯也。若有犯下。假設
<lb ed="X" n="0845c11"/><lb ed="R061" n="0148a17"/>斷定犯戒得失之相。謂於十重戒中。微塵不犯。是
<lb ed="X" n="0845c12"/><lb ed="R061" n="0148a18"/>能發菩提心。可保固國王位。轉輪聖王寶位。比丘。
<lb ed="X" n="0845c13"/><lb ed="R061" n="0148b01"/>比丘尼位。亦可保許進入三十心。十地因位。可許
<lb ed="X" n="0845c14"/><lb ed="R061" n="0148b02"/>希冀佛性常住妙覺果位。如或不然。設若少有違
<lb ed="X" n="0845c15"/><lb ed="R061" n="0148b03"/>犯。是卽不得現身發菩提心。所以者何。菩提心者。
<lb ed="X" n="0845c16"/><lb ed="R061" n="0148b04"/>卽是淸淨光明金剛寶戒妙覺心也。今旣背覺合
<lb ed="X" n="0845c17"/><lb ed="R061" n="0148b05"/>塵。染汚梵行。卽失此心。故云。不得現身發菩提心。
<lb ed="X" n="0845c18"/><lb ed="R061" n="0148b06"/>此心乃是福慧二種根本。今根本已失。卽佛花果。
<lb ed="X" n="0845c19"/><lb ed="R061" n="0148b07"/>從何而生。故國王位。轉輪王位亦失。比丘。比丘尼
<lb ed="X" n="0845c20"/><lb ed="R061" n="0148b08"/>位亦失。以國王位。金輪王位。是爲世間最勝福位。
<lb ed="X" n="0845c21"/><lb ed="R061" n="0148b09"/>比丘僧位。比丘尼位。爲出世間賢聖慧位。今旣世
<lb ed="X" n="0845c22"/><lb ed="R061" n="0148b10"/>出世間福慧之位已失。則十發趣。十長養。十金剛。
<lb ed="X" n="0845c23"/><lb ed="R061" n="0148b11"/>十地因位亦失也。因位旣失。而於妙覺果位。豈可
<lb ed="X" n="0845c24"/><lb ed="R061" n="0148b12"/>得乎。是以佛性常住妙覺果位亦皆失也。戒如大
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0846a" n="0846a"/>
<lb ed="X" n="0846a01"/><lb ed="R061" n="0148b13"/>地。萬善從生。今無其地。則佛聖種。無可安處。佛種
<lb ed="X" n="0846a02"/><lb ed="R061" n="0148b14"/>未植。佛芽何生。故云。一切皆失。問。旣福慧因果。一
<lb ed="X" n="0846a03"/><lb ed="R061" n="0148b15"/>切寶位皆失。未審此人。復居何地。答墮三惡道中
<lb ed="X" n="0846a04"/><lb ed="R061" n="0148b16"/>極苦處也。言二劫三劫者。示極苦處長遠時分也。
<lb ed="X" n="0846a05"/><lb ed="R061" n="0148b17"/>不聞父母三寶名字者。此示地獄三途罪障深重。
<lb ed="X" n="0846a06"/><lb ed="R061" n="0148b18"/>不似人間受生福報。與得受佛法處。是故父母三
<lb ed="X" n="0846a07"/><lb ed="R061" n="0149a01"/>寶名字。皆不聞也。以是當知。不應一一犯此戒也。
<lb ed="X" n="0846a08"/><lb ed="R061" n="0149a02"/>向下結勸當持不當毀義。若毀戒者。失大利益。得
<lb ed="X" n="0846a09"/><lb ed="R061" n="0149a03"/>大苦趣。以知十重戒中。不應犯如微塵許法。是故
<lb ed="X" n="0846a10"/><lb ed="R061" n="0149a04"/>汝等一切三世菩薩。於是十戒。應當敬心奉持。乃
<lb ed="X" n="0846a11"/><lb ed="R061" n="0149a05"/>至終身不可忘也。此處略說。若廣明者。具大部八
<lb ed="X" n="0846a12"/><lb ed="R061" n="0149a06"/>萬威儀品中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0846a1201" n="0846a1201"/><anchor xml:id="beg0846a1201" n="0846a1201"/>已<anchor xml:id="end0846a1201"/>上十重戒中。隨犯一戒。卽依本罪
<lb ed="X" n="0846a13"/><lb ed="R061" n="0149a07"/>治之。若犯七逆極重罪者。報屬無間。若犯餘輕罪
<lb ed="X" n="0846a14"/><lb ed="R061" n="0149a08"/>者。攝後四十八戒。如是罪品。但在人人念頭起處。
<lb ed="X" n="0846a15"/><lb ed="R061" n="0149a09"/>入重入輕故耳。噫毫<g ref="#CB12530">𨤲</g>繫念。三塗業因。可不愼歟。</p>
<lb ed="X" n="0846a16"/><lb ed="R061" n="0149a10"/><p xml:id="pX38p0846a1601">○二說輕戒相<note place="inline">二</note>　初結前起後　二別釋文義。</p>
<lb ed="X" n="0846a17"/><lb ed="R061" n="0149a11"/><p xml:id="pX38p0846a1701">○初結前起後。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a18"/><lb ed="R061" n="0149a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0846a1801">佛吿諸菩薩言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0846a1801" n="0846a1801"/><anchor xml:id="beg0846a1801" n="0846a1801"/>已<anchor xml:id="end0846a1801"/>說十波羅提木义竟。四十八輕今
<lb ed="X" n="0846a19"/><lb ed="R061" n="0149a13"/>當說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846a20"/><lb ed="R061" n="0149a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0846a2001">此乃吾佛世尊。召吿現前在會三賢十聖等諸菩
<lb ed="X" n="0846a21"/><lb ed="R061" n="0149a15"/>薩言也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0846a2101" n="0846a2101"/><anchor xml:id="beg0846a2101" n="0846a2101"/>已<anchor xml:id="end0846a2101"/>說下。結前十重。<anchor xml:id="nkr_note_add_0846a2102" n="0846a2102"/><anchor xml:id="beg0846a2102" n="0846a2102"/>已<anchor xml:id="end0846a2102"/>說竟也。四十八輕。起
<lb ed="X" n="0846a22"/><lb ed="R061" n="0149a16"/>後輕戒。今當說也。</p>
<lb ed="X" n="0846a23"/><lb ed="R061" n="0149a17"/><p xml:id="pX38p0846a2301">○二別釋文義<note place="inline">四十八</note>。</p>
<lb ed="X" n="0846a24"/><lb ed="R061" n="0149a18"/><p xml:id="pX38p0846a2401">○第一不敬師友戒。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0846b" n="0846b"/>
<lb ed="X" n="0846b01"/><lb ed="R061" n="0149b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0846b0101">若佛子。欲受國王位時。受轉輪王位時。百官受位時。
<lb ed="X" n="0846b02"/><lb ed="R061" n="0149b02"/>應先受菩薩戒。一切鬼神。救護王身。百官之身。諸佛
<lb ed="X" n="0846b03"/><lb ed="R061" n="0149b03"/>歡喜。旣得戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0846b0301" n="0846b0301"/><anchor xml:id="beg0846b0301" n="0846b0301"/>已<anchor xml:id="end0846b0301"/>。生孝順心。恭敬心。見上座。和尙。阿闍
<lb ed="X" n="0846b04"/><lb ed="R061" n="0149b04"/>黎大德。同學。同見。同行者。應起承迎禮拜問訊。而菩
<lb ed="X" n="0846b05"/><lb ed="R061" n="0149b05"/>薩反生憍心。慢心。癡心。瞋心。不起承迎禮拜。一一不
<lb ed="X" n="0846b06"/><lb ed="R061" n="0149b06"/>如法供養。以自賣身。國城。男女。七寶。百物。而供給之。
<lb ed="X" n="0846b07"/><lb ed="R061" n="0149b07"/>若不爾者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0846b08"/><lb ed="R061" n="0149b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0846b0801">此釋第一不敬師友戒也。師以開導。友以切磋。世
<lb ed="X" n="0846b09"/><lb ed="R061" n="0149b09"/>出世間法器。全賴師友。所當敬重。倘存憍慢。一生
<lb ed="X" n="0846b10"/><lb ed="R061" n="0149b10"/>福慧消滅。故戒之也。若佛子下。擧人以明其位。應
<lb ed="X" n="0846b11"/><lb ed="R061" n="0149b11"/>先受下。乃明福慧二位基本。旣得戒下。明受戒者。
<lb ed="X" n="0846b12"/><lb ed="R061" n="0149b12"/>染法獲益。當酬恩也。而菩薩下。明背恩忘本者。以
<lb ed="X" n="0846b13"/><lb ed="R061" n="0149b13"/>結罪也。國王。乃各<g ref="#CB15131">邦</g>之仁君。輪王有四。金銀銅鐵。
<lb ed="X" n="0846b14"/><lb ed="R061" n="0149b14"/>四轉輪王。統攝四三二一天下主也。百官。是文武
<lb ed="X" n="0846b15"/><lb ed="R061" n="0149b15"/>大臣也。如是聖君賢臣。欲受王位官位之時。必應
<lb ed="X" n="0846b16"/><lb ed="R061" n="0149b16"/>先受菩薩戒何也。謂受菩薩戒人。必以慈悲利濟。
<lb ed="X" n="0846b17"/><lb ed="R061" n="0149b17"/>孝順爲懷。如爲君者受菩薩戒。卽爲仁德聖君。爲
<lb ed="X" n="0846b18"/><lb ed="R061" n="0149b18"/>臣者受菩薩戒。卽爲忠良賢臣。感一切鬼神。救護
<lb ed="X" n="0846b19"/><lb ed="R061" n="0150a01"/>王身。永保其位。救護百官之身。高進其爵。不但鬼
<lb ed="X" n="0846b20"/><lb ed="R061" n="0150a02"/>神救護而<anchor xml:id="nkr_note_add_0846b2001" n="0846b2001"/><anchor xml:id="beg0846b2001" n="0846b2001"/>已<anchor xml:id="end0846b2001"/>。亦感十方諸佛歡喜護念。何者。護法
<lb ed="X" n="0846b21"/><lb ed="R061" n="0150a03"/>金湯全賴之也。金光明云。若國王受菩薩戒。廣行
<lb ed="X" n="0846b22"/><lb ed="R061" n="0150a04"/>十善法。敎化衆生者。身心快樂。永無三災。遠離八
<lb ed="X" n="0846b23"/><lb ed="R061" n="0150a05"/>難。國界安甯。人民樂唱。云云。所以先受菩薩慧戒。
<lb ed="X" n="0846b24"/><lb ed="R061" n="0150a06"/>後受王臣福位。獲鬼神救護。諸佛歡喜。如此利益。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0846c" n="0846c"/>
<lb ed="X" n="0846c01"/><lb ed="R061" n="0150a07"/>若非師友敎誡。何繇能得。是故應當知恩報德。生
<lb ed="X" n="0846c02"/><lb ed="R061" n="0150a08"/>孝順心。敬重戒師。如敬父母。不敢少違。生恭敬心。
<lb ed="X" n="0846c03"/><lb ed="R061" n="0150a09"/>而敬善友。如敬兄長。不敢有慢。若具如是心者。方
<lb ed="X" n="0846c04"/><lb ed="R061" n="0150a10"/>名念戒入道人也。見上座下。正明孝順恭敬之義。
<lb ed="X" n="0846c05"/><lb ed="R061" n="0150a11"/>上座以對中下而言。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0846c0501" n="0846c0501"/><anchor xml:id="beg0846c0501" n="0846c0501"/>已<anchor xml:id="end0846c0501"/>上無人故。毗婆沙論云。
<lb ed="X" n="0846c06"/><lb ed="R061" n="0150a12"/>上座有三。一者。生年上座。卽尊長耆舊是。二者。世
<lb ed="X" n="0846c07"/><lb ed="R061" n="0150a13"/>俗上座。乃卽知法大財。大位。大族。大力。大眷屬是。
<lb ed="X" n="0846c08"/><lb ed="R061" n="0150a14"/>三者。法性上座。卽阿羅漢果位是也。和尙。唐言力
<lb ed="X" n="0846c09"/><lb ed="R061" n="0150a15"/>生。卽受戒本師也。阿闍黎者。唐言軌範師也。卽羯
<lb ed="X" n="0846c10"/><lb ed="R061" n="0150a16"/>摩。敎授。依止。尊證諸師是也。言大德者。謂此諸師。
<lb ed="X" n="0846c11"/><lb ed="R061" n="0150a17"/>居臘長德勝故。亦貫下義。同學。同一師所學出世
<lb ed="X" n="0846c12"/><lb ed="R061" n="0150a18"/>道故。同見。同一見。又解中道理故。同行。同一淸白
<lb ed="X" n="0846c13"/><lb ed="R061" n="0150b01"/>梵行門故。如是師友若來。毋論遠近。應起承迎。致
<lb ed="X" n="0846c14"/><lb ed="R061" n="0150b02"/>敬禮拜。復應問訊起居。此謂孝順恭敬心也。爲菩
<lb ed="X" n="0846c15"/><lb ed="R061" n="0150b03"/>薩者。應當起孝順心。而反起瞋嫉心。應當起恭敬
<lb ed="X" n="0846c16"/><lb ed="R061" n="0150b04"/>心。而反起褻越心。憍心。亢<anchor xml:id="nkr_note_add_0846c1601" n="0846c1601"/><anchor xml:id="beg0846c1601" n="0846c1601"/>己<anchor xml:id="end0846c1601"/>名位。憍倨自尊。故名
<lb ed="X" n="0846c17"/><lb ed="R061" n="0150b05"/>憍心。慢心。藐視前人。慢彼有德。故名慢心。癡心。見
<lb ed="X" n="0846c18"/><lb ed="R061" n="0150b06"/>賢不親。見聖不敬。而無智慧。故名癡心。瞋心。恨彼
<lb ed="X" n="0846c19"/><lb ed="R061" n="0150b07"/>師友嚴訓。故名瞋心。有此四種之心。故見師友來
<lb ed="X" n="0846c20"/><lb ed="R061" n="0150b08"/>而不迎。至而不禮。亦不問訊起居也。憍心等四。屬
<lb ed="X" n="0846c21"/><lb ed="R061" n="0150b09"/>意業也。不起承迎禮拜。屬身業也。亦不問訊起居。
<lb ed="X" n="0846c22"/><lb ed="R061" n="0150b10"/>屬口業也。以是三業不善。乃至飮食。衣服。臥具。湯
<lb ed="X" n="0846c23"/><lb ed="R061" n="0150b11"/>藥等物。一一皆不如法供養也。以自賣下。緊承如
<lb ed="X" n="0846c24"/><lb ed="R061" n="0150b12"/>法說來。言旣爲佛子。應當重法。輕身命財。求出世
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0847a" n="0847a"/>
<lb ed="X" n="0847a01"/><lb ed="R061" n="0150b13"/>道。內而<anchor xml:id="nkr_note_add_0847a0101" n="0847a0101"/><anchor xml:id="beg0847a0101" n="0847a0101"/>己<anchor xml:id="end0847a0101"/>身。外而國城。親切男女。貴重七寶。以及
<lb ed="X" n="0847a02"/><lb ed="R061" n="0150b14"/>衆多百物。一切可賣。應如此供養也。言賣身者。如
<lb ed="X" n="0847a03"/><lb ed="R061" n="0150b15"/>常啼。賣心肝而學般若。如世尊因地中。爲半偈捨
<lb ed="X" n="0847a04"/><lb ed="R061" n="0150b16"/>全身。乃至身然千燈。此亡身。爲法樣子。略引一二。
<lb ed="X" n="0847a05"/><lb ed="R061" n="0150b17"/>乃爲有名位者。報恩之盛節也。不如是承迎禮拜。
<lb ed="X" n="0847a06"/><lb ed="R061" n="0150b18"/>供養諸師友者。是菩薩犯輕垢罪。此罪比前十重。
<lb ed="X" n="0847a07"/><lb ed="R061" n="0151a01"/>僅減一等。非輕細之謂也。</p>
<lb ed="X" n="0847a08"/><lb ed="R061" n="0151a02"/><p xml:id="pX38p0847a0801">○第二飮酒戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a09"/><lb ed="R061" n="0151a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0847a0901">若佛子。故飮酒。而酒生過失無量。若自身手過酒器。
<lb ed="X" n="0847a10"/><lb ed="R061" n="0151a04"/>與人飮酒者。五百世無手。何況自飮。亦不得敎一切
<lb ed="X" n="0847a11"/><lb ed="R061" n="0151a05"/>人飮。及一切衆生飮酒。況自飮酒。一切酒不得飮。若
<lb ed="X" n="0847a12"/><lb ed="R061" n="0151a06"/>故自飮。敎人飮者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847a13"/><lb ed="R061" n="0151a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0847a1301">此釋第二飮酒戒也。言飮酒者。非造酒也。造酒賣
<lb ed="X" n="0847a14"/><lb ed="R061" n="0151a08"/>者。所害甚廣而飮酒者。惟害<anchor xml:id="nkr_note_add_0847a1401" n="0847a1401"/><anchor xml:id="beg0847a1401" n="0847a1401"/>己<anchor xml:id="end0847a1401"/>身。故微分重輕耳。
<lb ed="X" n="0847a15"/><lb ed="R061" n="0151a09"/>律云。飮酒之人。墮燒煑地獄中五五百世。初五百
<lb ed="X" n="0847a16"/><lb ed="R061" n="0151a10"/>世。在鹹糟地獄中。二五百世。在沸屎地獄中。三五
<lb ed="X" n="0847a17"/><lb ed="R061" n="0151a11"/>百世。在曲蛆地獄中。四五百世。在蠅蚋地獄中。五
<lb ed="X" n="0847a18"/><lb ed="R061" n="0151a12"/>五百世。墮在癡熱無知地獄中。業報如此。故戒之
<lb ed="X" n="0847a19"/><lb ed="R061" n="0151a13"/>也。故飮酒者。律中開有重患。醫師言瘥。以酒引藥。
<lb ed="X" n="0847a20"/><lb ed="R061" n="0151a14"/>權用不犯。無故而飮。或借病而飮者。是爲故飮。而
<lb ed="X" n="0847a21"/><lb ed="R061" n="0151a15"/>酒生過失無量者。辯明不得飮酒之義。意謂酒乃
<lb ed="X" n="0847a22"/><lb ed="R061" n="0151a16"/>米汁。何故不得飮耶。以飮酒者。迷心亂性。無量過
<lb ed="X" n="0847a23"/><lb ed="R061" n="0151a17"/>失。從飮酒故而生。是以不得飮也。不但自飮酒者。
<lb ed="X" n="0847a24"/><lb ed="R061" n="0151a18"/>得無量過失也。且若自身手過酒器。與他人飮酒
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0847b" n="0847b"/>
<lb ed="X" n="0847b01"/><lb ed="R061" n="0151b01"/>者。亦招感五百世中無手足報。何況無故自飮。自
<lb ed="X" n="0847b02"/><lb ed="R061" n="0151b02"/>飮尙且不得。豈得敎人飮耶。是故不得敎一切人
<lb ed="X" n="0847b03"/><lb ed="R061" n="0151b03"/>飮酒。及敎一切衆生飮酒。敎尙不得。何況自飮。是
<lb ed="X" n="0847b04"/><lb ed="R061" n="0151b04"/>故凡一切酒不得飮也。言一切酒者。酒有多種。楊
<lb ed="X" n="0847b05"/><lb ed="R061" n="0151b05"/>梅。棗子。甘蔗。葡萄等酒。但能醉人。幷有酒氣酒味。
<lb ed="X" n="0847b06"/><lb ed="R061" n="0151b06"/>一切皆不得飮也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b0601" n="0847b0601"/><anchor xml:id="beg0847b0601" n="0847b0601"/>已<anchor xml:id="end0847b0601"/>上明戒。向下結罪。若故自飮。
<lb ed="X" n="0847b07"/><lb ed="R061" n="0151b07"/>敎人飮者。是菩薩犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0847b08"/><lb ed="R061" n="0151b08"/><p xml:id="pX38p0847b0801">○第三食肉戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b09"/><lb ed="R061" n="0151b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0847b0901">若佛子。故食肉。一切肉不得食。夫食肉者。斷大慈悲
<lb ed="X" n="0847b10"/><lb ed="R061" n="0151b10"/>佛性種子。一切衆生。見而捨去。是故一切菩薩。不得
<lb ed="X" n="0847b11"/><lb ed="R061" n="0151b11"/>食一切衆生肉。食肉得無量罪。若故食者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0847b12"/><lb ed="R061" n="0151b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0847b1201">此釋第三食肉戒也。一切衆生。皆有靈覺之性。俱
<lb ed="X" n="0847b13"/><lb ed="R061" n="0151b13"/>有貪生畏死之心。皆有恩愛情識之念。與我不異。
<lb ed="X" n="0847b14"/><lb ed="R061" n="0151b14"/>所謂血氣之屬必有知。凡有知者必同體。柰何有
<lb ed="X" n="0847b15"/><lb ed="R061" n="0151b15"/>一類人。邪見覆心。爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1501" n="0847b1501"/><anchor xml:id="beg0847b1501" n="0847b1501"/>己<anchor xml:id="end0847b1501"/>口腹。食彼衆生身肉。強言。
<lb ed="X" n="0847b16"/><lb ed="R061" n="0151b16"/>只要明得大事因緣。食肉無礙。若大事<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1601" n="0847b1601"/><anchor xml:id="beg0847b1601" n="0847b1601"/>已<anchor xml:id="end0847b1601"/>明。則逈
<lb ed="X" n="0847b17"/><lb ed="R061" n="0151b17"/>脫舌根味塵。得言食肉無礙。若其未明。豈食肉無
<lb ed="X" n="0847b18"/><lb ed="R061" n="0151b18"/>礙耶。予乃晒之曰。如果大事<anchor xml:id="nkr_note_add_0847b1801" n="0847b1801"/><anchor xml:id="beg0847b1801" n="0847b1801"/>已<anchor xml:id="end0847b1801"/>明。食肉無礙。則於
<lb ed="X" n="0847b19"/><lb ed="R061" n="0152a01"/>鎔銅。熱鐵。亦當無礙。能吞鎔銅熱鐵者。自可食肉
<lb ed="X" n="0847b20"/><lb ed="R061" n="0152a02"/>矣。如宋濟顚募裝佛金。盡以其貲食酒食肉。向後
<lb ed="X" n="0847b21"/><lb ed="R061" n="0152a03"/>從口吐金得裝佛相。是眞無閡。誌公食鴿。一日從
<lb ed="X" n="0847b22"/><lb ed="R061" n="0152a04"/>口盡吐活鴿。齊飛而去。是眞無礙。若此未能。則所
<lb ed="X" n="0847b23"/><lb ed="R061" n="0152a05"/>謂明大事者。何獨親於肉。而喜近於口。疎於鎔銅
<lb ed="X" n="0847b24"/><lb ed="R061" n="0152a06"/>熱鐵。而畏近於身也。又豈得復云無礙耶。楞嚴經
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0847c" n="0847c"/>
<lb ed="X" n="0847c01"/><lb ed="R061" n="0152a07"/>云。羊死爲人。人死爲羊。汝負我命。我還汝債。以是
<lb ed="X" n="0847c02"/><lb ed="R061" n="0152a08"/>互相食噉不<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c0201" n="0847c0201"/><anchor xml:id="beg0847c0201" n="0847c0201"/>已<anchor xml:id="end0847c0201"/>。故戒之也。言若佛子故食肉者。故
<lb ed="X" n="0847c03"/><lb ed="R061" n="0152a09"/>字對權設而言。昔佛在世時。年逢饑饉。草菜不生。
<lb ed="X" n="0847c04"/><lb ed="R061" n="0152a10"/>佛神力故。以五指端。化五淨肉。實非生血。一時權
<lb ed="X" n="0847c05"/><lb ed="R061" n="0152a11"/>現。安有實是衆生身肉者。爲佛子而故食乎。是故
<lb ed="X" n="0847c06"/><lb ed="R061" n="0152a12"/>一切衆生身肉不得食也。夫食肉者。斷大慈悲佛
<lb ed="X" n="0847c07"/><lb ed="R061" n="0152a13"/>性種子。斷大慈悲佛性種子者。其義有二。一者是
<lb ed="X" n="0847c08"/><lb ed="R061" n="0152a14"/>斷菩薩大慈悲心佛性種子。所以者何。菩薩發菩
<lb ed="X" n="0847c09"/><lb ed="R061" n="0152a15"/>提心。願爲令諸衆生。離苦得樂。是爲成佛等一因
<lb ed="X" n="0847c10"/><lb ed="R061" n="0152a16"/>行。今無慈心食衆生肉。是斷自<anchor xml:id="nkr_note_add_0847c1001" n="0847c1001"/><anchor xml:id="beg0847c1001" n="0847c1001"/>己<anchor xml:id="end0847c1001"/>成佛因種。因種
<lb ed="X" n="0847c11"/><lb ed="R061" n="0152a17"/>旣斷。無上佛果。安可希冀。二者。是斷衆生佛性種
<lb ed="X" n="0847c12"/><lb ed="R061" n="0152a18"/>子。謂諸衆生。從無始來。輪迴六道。雖然改頭換面。
<lb ed="X" n="0847c13"/><lb ed="R061" n="0152b01"/>而彼貪生畏死之性。卽我所發慈悲佛性。今欲食
<lb ed="X" n="0847c14"/><lb ed="R061" n="0152b02"/>彼身肉。令生恐怖。見而捨去。失彼受化緣因。是斷
<lb ed="X" n="0847c15"/><lb ed="R061" n="0152b03"/>大慈悲佛性種子也。行願品云。一切衆生。而爲樹
<lb ed="X" n="0847c16"/><lb ed="R061" n="0152b04"/>根。諸佛菩薩。而爲花果。以大悲水。饒益衆生。則能
<lb ed="X" n="0847c17"/><lb ed="R061" n="0152b05"/>成就諸佛菩薩智慧花果。今佛樹根旣失。則佛花
<lb ed="X" n="0847c18"/><lb ed="R061" n="0152b06"/>果又從何處生耶。一切衆生見而捨去者。殺氣相
<lb ed="X" n="0847c19"/><lb ed="R061" n="0152b07"/>迎。毒於戎狄。如鷗去海翁機。鴿搖羅漢影也。是故
<lb ed="X" n="0847c20"/><lb ed="R061" n="0152b08"/>一切菩薩。不得食一切衆生身肉。若故食者。得無
<lb ed="X" n="0847c21"/><lb ed="R061" n="0152b09"/>量罪。楞伽經云。有無量因緣故。不應食肉。爲一切
<lb ed="X" n="0847c22"/><lb ed="R061" n="0152b10"/>衆生。從本以來。常爲六親故。不淨氣分所生長故。
<lb ed="X" n="0847c23"/><lb ed="R061" n="0152b11"/>衆生聞香。悉生恐怖。如栴陀羅。及譚婆等。狗見驚
<lb ed="X" n="0847c24"/><lb ed="R061" n="0152b12"/>吠故。今修行者。發悲不生故。臭穢不淨。無善名稱
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0848a" n="0848a"/>
<lb ed="X" n="0848a01"/><lb ed="R061" n="0152b13"/>故。令諸呪術不成就故。諸天所棄故。令口氣臭故。
<lb ed="X" n="0848a02"/><lb ed="R061" n="0152b14"/>夜多惡夢故。乃至空閑林中。虎狼聞香。是故不應
<lb ed="X" n="0848a03"/><lb ed="R061" n="0152b15"/>食衆生肉。若故食者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0848a04"/><lb ed="R061" n="0152b16"/><p xml:id="pX38p0848a0401">○第四食五辛戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a05"/><lb ed="R061" n="0152b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0848a0501">若佛子。不得食五辛。大蒜。茖葱。慈葱。蘭葱。興渠。是五
<lb ed="X" n="0848a06"/><lb ed="R061" n="0152b18"/>種。一切食中不得食。若故食者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a07"/><lb ed="R061" n="0153a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0848a0701">此釋第四食五辛戒也。五辛者。卽五葷。非五腥也。
<lb ed="X" n="0848a08"/><lb ed="R061" n="0153a02"/>言五辛者。一大蒜。亦名葫。卽葫葱是。二茖葱。卽他
<lb ed="X" n="0848a09"/><lb ed="R061" n="0153a03"/>經云革葱。乃薤菜是。三慈葱。卽葱是。四蘭葱。卽小
<lb ed="X" n="0848a10"/><lb ed="R061" n="0153a04"/>蒜。五興渠。卽蒠蒺。所言不得食者。以是五種。熟食
<lb ed="X" n="0848a11"/><lb ed="R061" n="0153a05"/>發婬。生噉增恚。更有五不應食。一生過。二天遠。三
<lb ed="X" n="0848a12"/><lb ed="R061" n="0153a06"/>鬼近。四福消。五魔集。西域記云。家有養辛之人。驅
<lb ed="X" n="0848a13"/><lb ed="R061" n="0153a07"/>令出郭。是故不獨單食不可。大凡一切食中。相雜
<lb ed="X" n="0848a14"/><lb ed="R061" n="0153a08"/>佐用亦不得食。若謂無所殺害。而故食五辛者。犯
<lb ed="X" n="0848a15"/><lb ed="R061" n="0153a09"/>輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0848a16"/><lb ed="R061" n="0153a10"/><p xml:id="pX38p0848a1601">○第五不敎悔罪戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a17"/><lb ed="R061" n="0153a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0848a1701">若佛子。見一切衆生犯八戒。五戒。十戒。毀禁七逆八
<lb ed="X" n="0848a18"/><lb ed="R061" n="0153a12"/>難。一切犯戒罪。應敎懺悔。而菩薩不敎懺悔。同住。同
<lb ed="X" n="0848a19"/><lb ed="R061" n="0153a13"/>僧利養。而共布薩。同一衆住說戒。而不擧其罪。不敎
<lb ed="X" n="0848a20"/><lb ed="R061" n="0153a14"/>悔過者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848a21"/><lb ed="R061" n="0153a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0848a2101">此釋第五不敎悔罪戒也。敎。卽敎誡。悔。卽悔過。罪。
<lb ed="X" n="0848a22"/><lb ed="R061" n="0153a16"/>卽罪咎。謂爲菩薩師者。凡見人設有過。得敎令懺。
<lb ed="X" n="0848a23"/><lb ed="R061" n="0153a17"/>不敎。則得罪。所以者何。昔迦葉佛世時。有一比丘。
<lb ed="X" n="0848a24"/><lb ed="R061" n="0153a18"/>多作三師。多度弟子。而不敎誡。其弟子者。因不持
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0848b" n="0848b"/>
<lb ed="X" n="0848b01"/><lb ed="R061" n="0153b01"/>戒。死墮龍中。龍法受罪。七日一受。時對火燒。肉盡
<lb ed="X" n="0848b02"/><lb ed="R061" n="0153b02"/>骨在。尋後還復則復燒之。不能堪苦。龍具五通。自
<lb ed="X" n="0848b03"/><lb ed="R061" n="0153b03"/>思何罪所致。觀知因本師不敎。多作非法。遂恨其
<lb ed="X" n="0848b04"/><lb ed="R061" n="0153b04"/>師。欲加毒害。後時有五百。賈客入海採寶。其師在
<lb ed="X" n="0848b05"/><lb ed="R061" n="0153b05"/>內。龍便出水捉船。衆人大怖。詰問龍故。何以捉船
<lb ed="X" n="0848b06"/><lb ed="R061" n="0153b06"/>龍曰。今此船內比丘。是我本師。因不敎誡於我。今
<lb ed="X" n="0848b07"/><lb ed="R061" n="0153b07"/>受苦痛。故爾捉之。汝等若將比丘下水。便放其船。
<lb ed="X" n="0848b08"/><lb ed="R061" n="0153b08"/>衆人見事不止。欲捉比丘。而比丘便自投水身亡。
<lb ed="X" n="0848b09"/><lb ed="R061" n="0153b09"/>佛言。以此驗之。凡度弟子。不可不敎誡也。若佛子
<lb ed="X" n="0848b10"/><lb ed="R061" n="0153b10"/>下。擧人以明犯相。見一切衆生者。總指在家。出家。
<lb ed="X" n="0848b11"/><lb ed="R061" n="0153b11"/>大小七衆。乃受持戒法之人。犯。謂干犯也。八戒。五
<lb ed="X" n="0848b12"/><lb ed="R061" n="0153b12"/>戒。卽優婆塞。優婆夷。二衆之戒相也。八戒但受一
<lb ed="X" n="0848b13"/><lb ed="R061" n="0153b13"/>日一夜。不同五戒終身守持。十戒有二。一沙彌沙
<lb ed="X" n="0848b14"/><lb ed="R061" n="0153b14"/>彌尼十戒。二菩薩十重戒。毀者。破壞也。禁者。止滅
<lb ed="X" n="0848b15"/><lb ed="R061" n="0153b15"/>也。如來所制。比丘二百五十戒。比丘尼三百四十
<lb ed="X" n="0848b16"/><lb ed="R061" n="0153b16"/>八戒。名爲禁戒。如若受而不持。持而不誦。違背聖
<lb ed="X" n="0848b17"/><lb ed="R061" n="0153b17"/>言。越其所制。故云毀禁。七逆者。弑父。殺母。弑和尙。
<lb ed="X" n="0848b18"/><lb ed="R061" n="0153b18"/>弑阿闍黎。破羯磨轉法輪僧。惡心出佛身血。弑阿
<lb ed="X" n="0848b19"/><lb ed="R061" n="0154a01"/>羅漢是也。佛在世時。出佛身血。佛滅度後。賣佛菩
<lb ed="X" n="0848b20"/><lb ed="R061" n="0154a02"/>薩形像。及賣佛經律。名爲出佛身血。弑比丘僧。卽
<lb ed="X" n="0848b21"/><lb ed="R061" n="0154a03"/>名弑阿羅漢。八難。卽下冐難遊行之八難也。菩薩
<lb ed="X" n="0848b22"/><lb ed="R061" n="0154a04"/>見此一切犯戒之人。當生慈悲心。敎其懺前愆尤。
<lb ed="X" n="0848b23"/><lb ed="R061" n="0154a05"/>悔後莫作。是爲自利利人。如不敎懺悔者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0848b2301" n="0848b2301"/><anchor xml:id="beg0848b2301" n="0848b2301"/>已<anchor xml:id="end0848b2301"/>得不
<lb ed="X" n="0848b24"/><lb ed="R061" n="0154a06"/>敎悔罪。何況同住一處。同僧利養。而又同共布薩。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0848c" n="0848c"/>
<lb ed="X" n="0848c01"/><lb ed="R061" n="0154a07"/>同一淸淨和合僧衆安住其中。而說佛戒。竟不擧
<lb ed="X" n="0848c02"/><lb ed="R061" n="0154a08"/>其犯戒罪過。使其懺悔。如是不敎彼悔過者。是菩
<lb ed="X" n="0848c03"/><lb ed="R061" n="0154a09"/>薩師。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0848c04"/><lb ed="R061" n="0154a10"/><p xml:id="pX38p0848c0401">○第六供給請法戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c05"/><lb ed="R061" n="0154a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0848c0501">若佛子。見大乘法師。大乘同學。同見。同行。來入僧坊。
<lb ed="X" n="0848c06"/><lb ed="R061" n="0154a12"/>舍宅。城邑。若百里千里來者。卽起迎來送去。禮拜供
<lb ed="X" n="0848c07"/><lb ed="R061" n="0154a13"/>養。日日三時供養。日食三兩金。百味飮食。牀座醫藥。
<lb ed="X" n="0848c08"/><lb ed="R061" n="0154a14"/>供事法師。一切所須。盡給與之。常請法師三時說法。
<lb ed="X" n="0848c09"/><lb ed="R061" n="0154a15"/>日日三時禮拜。不生瞋心患惱之心。爲法滅身。請法
<lb ed="X" n="0848c10"/><lb ed="R061" n="0154a16"/>不懈。若不爾者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0848c11"/><lb ed="R061" n="0154a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0848c1101">此釋第六不供給請法戒也。修菩薩行者。凡見大
<lb ed="X" n="0848c12"/><lb ed="R061" n="0154a18"/>乘法師。應備香花諸供養具。如供諸佛等無有異。
<lb ed="X" n="0848c13"/><lb ed="R061" n="0154b01"/>請轉法輪。使其道法流通。慧命不絕。若不供給請
<lb ed="X" n="0848c14"/><lb ed="R061" n="0154b02"/>說法者。是菩薩人。則墮慳貪。我慢。焦芽。敗種等流。
<lb ed="X" n="0848c15"/><lb ed="R061" n="0154b03"/>有失大利。故戒之也。若佛子下。標明可供之師友
<lb ed="X" n="0848c16"/><lb ed="R061" n="0154b04"/>也。言大乘法師者。揀非小乘獨善。乃是具大信解。
<lb ed="X" n="0848c17"/><lb ed="R061" n="0154b05"/>發大道心。趨大道果。智悲雙運。自利利人之師。故
<lb ed="X" n="0848c18"/><lb ed="R061" n="0154b06"/>名大乘法師。大乘同學下。此擧友人亦大乘也。同
<lb ed="X" n="0848c19"/><lb ed="R061" n="0154b07"/>學。謂同一師稟受大乘心地戒學。同見。同一見解。
<lb ed="X" n="0848c20"/><lb ed="R061" n="0154b08"/>究竟實相心地戒見。同行。同一菩薩心地戒法。淸
<lb ed="X" n="0848c21"/><lb ed="R061" n="0154b09"/>白梵行。若見如是師友。行無緣慈。來入僧坊。舍宅。
<lb ed="X" n="0848c22"/><lb ed="R061" n="0154b10"/>城邑等處。無論遠近。若乃百里千里來者。爲主菩
<lb ed="X" n="0848c23"/><lb ed="R061" n="0154b11"/>薩。應起致敬。來。卽迎來。去。卽送去。其中禮拜供養
<lb ed="X" n="0848c24"/><lb ed="R061" n="0154b12"/>之事。俱必一一如法周旋。勿生懈怠。如供養者。應
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0849a" n="0849a"/>
<lb ed="X" n="0849a01"/><lb ed="R061" n="0154b13"/>當日日三時不乏。言三時者。卽初中後。三時也。何
<lb ed="X" n="0849a02"/><lb ed="R061" n="0154b14"/>等供養。每日所食。用三兩金。以作百味飮食供養。
<lb ed="X" n="0849a03"/><lb ed="R061" n="0154b15"/>又不止此。更敷牀座。而爲安止。廣備醫藥而爲調
<lb ed="X" n="0849a04"/><lb ed="R061" n="0154b16"/>理將此四事。以供法師。凡此法師一切所須。盡給
<lb ed="X" n="0849a05"/><lb ed="R061" n="0154b17"/>與之。當盡心如禮供養。不應恡惜。以上修福。是滿
<lb ed="X" n="0849a06"/><lb ed="R061" n="0154b18"/>檀波羅蜜。常請等下。乃卽修慧。是般若波羅蜜也。
<lb ed="X" n="0849a07"/><lb ed="R061" n="0155a01"/>常請等者。承上所言。日日三時恭敬禮拜供養之
<lb ed="X" n="0849a08"/><lb ed="R061" n="0155a02"/>者。非爲求人天小果福報而<anchor xml:id="nkr_note_add_0849a0801" n="0849a0801"/><anchor xml:id="beg0849a0801" n="0849a0801"/>已<anchor xml:id="end0849a0801"/>。正爲常請法師。日
<lb ed="X" n="0849a09"/><lb ed="R061" n="0155a03"/>日三時演說妙法。以續一切衆生慧命故也。此表
<lb ed="X" n="0849a10"/><lb ed="R061" n="0155a04"/>能供請者。口業虔誠義也。日日三時禮拜者。申請
<lb ed="X" n="0849a11"/><lb ed="R061" n="0155a05"/>法威儀。以表身業虔誠義也。言不生瞋心者。釋請
<lb ed="X" n="0849a12"/><lb ed="R061" n="0155a06"/>法開示中。不瞋師友規矩嚴訓尊高。言不生患惱
<lb ed="X" n="0849a13"/><lb ed="R061" n="0155a07"/>之心者。釋供養中。不患我供養繁費。此之二心。總
<lb ed="X" n="0849a14"/><lb ed="R061" n="0155a08"/>表意業虔誠義也。爲法滅下。總申上義。以勸爲菩
<lb ed="X" n="0849a15"/><lb ed="R061" n="0155a09"/>薩者。應當如是爲法滅身。其義有二。一果眞爲法
<lb ed="X" n="0849a16"/><lb ed="R061" n="0155a10"/>者。尙不惜此身命。何況資具而不供養。二果眞爲
<lb ed="X" n="0849a17"/><lb ed="R061" n="0155a11"/>求解脫道。當捨不堅固身。易金剛不壞身。捨不眞
<lb ed="X" n="0849a18"/><lb ed="R061" n="0155a12"/>實世命。易法身智慧命。如佛因中爲求大法。身爲
<lb ed="X" n="0849a19"/><lb ed="R061" n="0155a13"/>牀座。布髮掩泥。半偈然燈。種種苦行。皆是爲法滅
<lb ed="X" n="0849a20"/><lb ed="R061" n="0155a14"/>身榜樣。修菩薩行者。亦應如是請法。而勿懈怠可
<lb ed="X" n="0849a21"/><lb ed="R061" n="0155a15"/>也。若不爾者。少有怠惰。此句斷定。若不如是供養
<lb ed="X" n="0849a22"/><lb ed="R061" n="0155a16"/>心者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0849a23"/><lb ed="R061" n="0155a17"/><p xml:id="pX38p0849a2301">○第七懈怠不聽法戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849a24"/><lb ed="R061" n="0155a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0849a2401">若佛子。一切處。有講法毗尼經律。大宅舍中講法處。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0849b" n="0849b"/>
<lb ed="X" n="0849b01"/><lb ed="R061" n="0155b01"/>是新學菩薩。應持經律卷。至法師所。聽受諮問。若山
<lb ed="X" n="0849b02"/><lb ed="R061" n="0155b02"/>林樹下。僧地房中。一切說法處。悉至聽受。若不至彼
<lb ed="X" n="0849b03"/><lb ed="R061" n="0155b03"/>聽受者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849b04"/><lb ed="R061" n="0155b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0849b0401">此釋第七懈怠不聽法戒也。此戒承前所言。不但
<lb ed="X" n="0849b05"/><lb ed="R061" n="0155b05"/>師來我所。乃供養聽法。但有說法處。應當至彼聽
<lb ed="X" n="0849b06"/><lb ed="R061" n="0155b06"/>受。不可懈怠而不聽也。懈怠卽八大隨之一。繇此
<lb ed="X" n="0849b07"/><lb ed="R061" n="0155b07"/>懈怠。卽生放逸。放逸。卽失念。失念。則多散亂。散亂。
<lb ed="X" n="0849b08"/><lb ed="R061" n="0155b08"/>卽不正知。不正知。則生愚癡。造諸惡業。所以始繇
<lb ed="X" n="0849b09"/><lb ed="R061" n="0155b09"/>懈怠不聽。終則無惡不造。是故凡有講法之處。宜
<lb ed="X" n="0849b10"/><lb ed="R061" n="0155b10"/>應往彼聽受。如不往聽。卽是慢法。以慢法故。福慧
<lb ed="X" n="0849b11"/><lb ed="R061" n="0155b11"/>消滅。罪惡增長。所謂若非法味滋神。終無解脫。故
<lb ed="X" n="0849b12"/><lb ed="R061" n="0155b12"/>戒之也。言爲佛子。必上求下化。爲本因心。廣學多
<lb ed="X" n="0849b13"/><lb ed="R061" n="0155b13"/>聞。爲勝方便。若非廣學多聞。豈堪住持三寶。是故
<lb ed="X" n="0849b14"/><lb ed="R061" n="0155b14"/>凡有一切講法處。應往聽受。言毗尼經律者。正明
<lb ed="X" n="0849b15"/><lb ed="R061" n="0155b15"/>滅惡生善之法寶也。梵語毗尼。此云調伏。謂調三
<lb ed="X" n="0849b16"/><lb ed="R061" n="0155b16"/>業。治伏六根。滅一切惡。生一切善也。亦云善壽。謂
<lb ed="X" n="0849b17"/><lb ed="R061" n="0155b17"/>此毗尼住世。卽佛法住世。毗尼若滅。佛法卽滅故
<lb ed="X" n="0849b18"/><lb ed="R061" n="0155b18"/>也。又以經中攝律。律中攝經。又經詮性相理。律止
<lb ed="X" n="0849b19"/><lb ed="R061" n="0156a01"/>性業遮業。二義俱含。故云毗尼經律。大宅舍中等
<lb ed="X" n="0849b20"/><lb ed="R061" n="0156a02"/>者。別明講法處也。佛在世時。諸比丘等。常受王臣
<lb ed="X" n="0849b21"/><lb ed="R061" n="0156a03"/>諸大檀越請在家中安居說法。是爲大宅舍中講
<lb ed="X" n="0849b22"/><lb ed="R061" n="0156a04"/>法處也。是新學下。誡應聽也。謂凡所有一切講法
<lb ed="X" n="0849b23"/><lb ed="R061" n="0156a05"/>毗尼經律處。凡新學菩薩戒者。應手持經律卷。至
<lb ed="X" n="0849b24"/><lb ed="R061" n="0156a06"/>法師所。至心聽受。如不解義。須一一咨詢請問。而
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0849c" n="0849c"/>
<lb ed="X" n="0849c01"/><lb ed="R061" n="0156a07"/>決疑也。若山林等者。以遠況近。言不但在居士家
<lb ed="X" n="0849c02"/><lb ed="R061" n="0156a08"/>而常隨聽。卽若在山林下。僧地房中。乃至一切說
<lb ed="X" n="0849c03"/><lb ed="R061" n="0156a09"/>法遠處。悉應至彼而聽受也。昔者童子南詢百郡。
<lb ed="X" n="0849c04"/><lb ed="R061" n="0156a10"/>衲僧徧歷千山。乃至投子三登。洞山九上。皆爲大
<lb ed="X" n="0849c05"/><lb ed="R061" n="0156a11"/>事不憚劬勞。安得不往聽法。律開有病年老。足力
<lb ed="X" n="0849c06"/><lb ed="R061" n="0156a12"/>難行。或所說者。是常所聞。或自具大智慧。具大辯
<lb ed="X" n="0849c07"/><lb ed="R061" n="0156a13"/>才。或修深禪大定。或知彼所說者是外道法。此不
<lb ed="X" n="0849c08"/><lb ed="R061" n="0156a14"/>往聽。俱爲不犯。除此卽於四十里內。若不至彼聽
<lb ed="X" n="0849c09"/><lb ed="R061" n="0156a15"/>受法者。是新學菩薩。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0849c10"/><lb ed="R061" n="0156a16"/><p xml:id="pX38p0849c1001">○第八背大向小戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849c11"/><lb ed="R061" n="0156a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0849c1101">若佛子。心背大乘常住經律。言非佛說。而受持二乘
<lb ed="X" n="0849c12"/><lb ed="R061" n="0156a18"/>聲聞。外道惡見。一切禁戒邪見經律者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0849c13"/><lb ed="R061" n="0156b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0849c1301">此釋第八背大向小戒也。上謂凡一切處悉至聽
<lb ed="X" n="0849c14"/><lb ed="R061" n="0156b02"/>受。惟恐心背中道大乘之理。而向偏小邪外之道。
<lb ed="X" n="0849c15"/><lb ed="R061" n="0156b03"/>此道乃是斷佛種性。障菩提道因緣。故戒之也。若
<lb ed="X" n="0849c16"/><lb ed="R061" n="0156b04"/>佛子下。明背大義。言非佛下。明向小義。所言心背
<lb ed="X" n="0849c17"/><lb ed="R061" n="0156b05"/>大乘常住經律等者。謂佛所說大乘道法。其中所
<lb ed="X" n="0849c18"/><lb ed="R061" n="0156b06"/>詮不生不滅常住實相心地。法身體相之戒。乃是
<lb ed="X" n="0849c19"/><lb ed="R061" n="0156b07"/>諸佛所師。菩薩之母。故云常住經律。於此心懷狐
<lb ed="X" n="0849c20"/><lb ed="R061" n="0156b08"/>疑。反言非佛所說。而受持二乘聲聞權小之法。反
<lb ed="X" n="0849c21"/><lb ed="R061" n="0156b09"/>受外道惡見。一切禁戒邪見經律。故云向小。以是
<lb ed="X" n="0849c22"/><lb ed="R061" n="0156b10"/>背大向小之故。犯輕垢罪。昔天親菩薩造五百論。
<lb ed="X" n="0849c23"/><lb ed="R061" n="0156b11"/>讚小斥大。後遇無著悔悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0849c2301" n="0849c2301"/><anchor xml:id="beg0849c2301" n="0849c2301"/>己<anchor xml:id="end0849c2301"/>過。欲自截舌。無著菩
<lb ed="X" n="0849c24"/><lb ed="R061" n="0156b12"/>薩敎令以舌還讚大乘。天親受敎。尅心向大。弘傳
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0850a" n="0850a"/>
<lb ed="X" n="0850a01"/><lb ed="R061" n="0156b13"/>廣演。卒成聖果。改過不吝。是爲菩薩。</p>
<lb ed="X" n="0850a02"/><lb ed="R061" n="0156b14"/><p xml:id="pX38p0850a0201">○第九不看病戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a03"/><lb ed="R061" n="0156b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0850a0301">若佛子。見一切疾病人。常應供養。如佛無異。八福田
<lb ed="X" n="0850a04"/><lb ed="R061" n="0156b16"/>中。看病福田。第一福田。若父母。師僧。弟子病。諸根不
<lb ed="X" n="0850a05"/><lb ed="R061" n="0156b17"/>具。百種病苦惱。皆供養令差。而菩薩以瞋恨心不看。
<lb ed="X" n="0850a06"/><lb ed="R061" n="0156b18"/>乃至僧房中。城邑。曠野。山林。道路中見病不救濟者
<lb ed="X" n="0850a07"/><lb ed="R061" n="0157a01"/>犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850a08"/><lb ed="R061" n="0157a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0850a0801">此釋第九不看病戒也。衆生五蘊身命。皆屬四緣。
<lb ed="X" n="0850a09"/><lb ed="R061" n="0157a03"/>六塵。妄想假合。難免生老病死等患。如來三界醫
<lb ed="X" n="0850a10"/><lb ed="R061" n="0157a04"/>王。四生慈父。恒以大慈悲心。善調衆生身心病惱。
<lb ed="X" n="0850a11"/><lb ed="R061" n="0157a05"/>旣爲菩薩。若見一切疾病之人。不興大慈大悲心
<lb ed="X" n="0850a12"/><lb ed="R061" n="0157a06"/>念。緣念苦衆生者。卽是自失成佛根本。故戒之也。
<lb ed="X" n="0850a13"/><lb ed="R061" n="0157a07"/>言見一切疾病人者。上自父母師長。下至子女徒
<lb ed="X" n="0850a14"/><lb ed="R061" n="0157a08"/>衆。中至兄弟六親。外至冤家。毋論一切。常應供養
<lb ed="X" n="0850a15"/><lb ed="R061" n="0157a09"/>也。問。不作救濟。而言供養者何。答。具此供養心念。
<lb ed="X" n="0850a16"/><lb ed="R061" n="0157a10"/>自然看病心田。得恒久也。言如佛無異者。申明供
<lb ed="X" n="0850a17"/><lb ed="R061" n="0157a11"/>養義。謂佛以衆生身爲身。以衆生病爲病。故凡見
<lb ed="X" n="0850a18"/><lb ed="R061" n="0157a12"/>諸病人。當視如佛也。昔嚴老躬處癘坊。吮洗無忌。
<lb ed="X" n="0850a19"/><lb ed="R061" n="0157a13"/>寬公輿歸病者。僧俗不分。可謂供養如佛。又供養
<lb ed="X" n="0850a20"/><lb ed="R061" n="0157a14"/>如佛者。蓋以八福田中。看病福田爲第一也。八福
<lb ed="X" n="0850a21"/><lb ed="R061" n="0157a15"/>田者。一諸佛。二聖人。三父。四母。五和尙。六阿闍黎。
<lb ed="X" n="0850a22"/><lb ed="R061" n="0157a16"/>七衆僧。八病人。此八者中。惟病爲患。能救苦患之
<lb ed="X" n="0850a23"/><lb ed="R061" n="0157a17"/>因。自受安樂之果。故看病者。爲第一福田也。若父
<lb ed="X" n="0850a24"/><lb ed="R061" n="0157a18"/>母師僧。及弟子病者。槩及上下。俱以平等心看。言
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0850b" n="0850b"/>
<lb ed="X" n="0850b01"/><lb ed="R061" n="0157b01"/>諸根不具者。卽六根殘缺也。百種病苦惱者。卽風
<lb ed="X" n="0850b02"/><lb ed="R061" n="0157b02"/>寒暑濕。四百四病。擧略以該廣也。如是殘苦。皆應
<lb ed="X" n="0850b03"/><lb ed="R061" n="0157b03"/>慈悲供養令瘥。豈有爲菩薩者。瞋恨不看之理。言
<lb ed="X" n="0850b04"/><lb ed="R061" n="0157b04"/>嗔恨不看者。或若父母師長。平時督誨。或爲弟子。
<lb ed="X" n="0850b05"/><lb ed="R061" n="0157b05"/>平時忤慢。或病中時煩瑣求等。遂有瞋恨在心而
<lb ed="X" n="0850b06"/><lb ed="R061" n="0157b06"/>不肯看。乃至等者。此卽從疎況親。不但父母。師長。
<lb ed="X" n="0850b07"/><lb ed="R061" n="0157b07"/>弟子等病而不看也。乃至僧地房中。城邑。曠野。山
<lb ed="X" n="0850b08"/><lb ed="R061" n="0157b08"/>林。道路之中。一切病人。應當盡心救濟。何況父母。
<lb ed="X" n="0850b09"/><lb ed="R061" n="0157b09"/>師僧。弟子等病而不看乎。五百問云。如行路時。若
<lb ed="X" n="0850b10"/><lb ed="R061" n="0157b10"/>見病人。不往瞻視。不作方便付囑所在。而捨去者
<lb ed="X" n="0850b11"/><lb ed="R061" n="0157b11"/>得罪。是故若見病人。不救濟而去者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0850b12"/><lb ed="R061" n="0157b12"/><p xml:id="pX38p0850b1201">○第十畜殺具戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850b13"/><lb ed="R061" n="0157b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0850b1301">若佛子。不得畜一切刀杖。弓箭。鉾斧。鬬戰之具。及惡
<lb ed="X" n="0850b14"/><lb ed="R061" n="0157b14"/>羅網殺生之器。一切不得畜。而菩薩。乃至殺父母。尙
<lb ed="X" n="0850b15"/><lb ed="R061" n="0157b15"/>不加報。況殺一切衆生。不得畜殺衆生具。若故畜者。
<lb ed="X" n="0850b16"/><lb ed="R061" n="0157b16"/>犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850b17"/><lb ed="R061" n="0157b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0850b1701">此釋第十畜殺具戒也。殺具有二種。一鬬戰具。二
<lb ed="X" n="0850b18"/><lb ed="R061" n="0157b18"/>取殺諸物具。皆是害命傷慈。殺心易起。故戒之也。
<lb ed="X" n="0850b19"/><lb ed="R061" n="0158a01"/>爲佛弟子。應行佛行。應畜截魔斬愛大智慧刀。勇
<lb ed="X" n="0850b20"/><lb ed="R061" n="0158a02"/>猛杖。大勢弓。精進箭。忍辱甲。定力斧。及張大法羅
<lb ed="X" n="0850b21"/><lb ed="R061" n="0158a03"/>網。以羅三界衆生。拔出愛河。如是具者可也。又德
<lb ed="X" n="0850b22"/><lb ed="R061" n="0158a04"/>山護生棒。石鞏救死弓者。正當畜也。而不應畜一
<lb ed="X" n="0850b23"/><lb ed="R061" n="0158a05"/>切刀杖。弓箭。鉾斧。鬬戰兇殺之具。不但此具不得
<lb ed="X" n="0850b24"/><lb ed="R061" n="0158a06"/>畜也。及惡羅網殺生器者。以皆兇物。易動殺機。非
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0850c" n="0850c"/>
<lb ed="X" n="0850c01"/><lb ed="R061" n="0158a07"/>佛子所宜有。是故一切不得畜也。而菩薩下。申明
<lb ed="X" n="0850c02"/><lb ed="R061" n="0158a08"/>不得畜義。謂旣爲菩薩。雖或弑我父母尙不得加
<lb ed="X" n="0850c03"/><lb ed="R061" n="0158a09"/>報。此乃極言殺具。決不可畜。如甯有盜臣意。又或
<lb ed="X" n="0850c04"/><lb ed="R061" n="0158a10"/>不報此仇。衆生承其攝受。回心向化。遂以得度。正
<lb ed="X" n="0850c05"/><lb ed="R061" n="0158a11"/>爲菩薩偶現之大權也。此見必當殺者。尙有不殺
<lb ed="X" n="0850c06"/><lb ed="R061" n="0158a12"/>之時。況無故而殺一切同生同命。無仇無罪之衆
<lb ed="X" n="0850c07"/><lb ed="R061" n="0158a13"/>生乎。菩薩若故畜此鬬害衆生具者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850c08"/><lb ed="R061" n="0158a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0850c0801">如是十戒。應當學。敬心奉持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850c09"/><lb ed="R061" n="0158a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0850c0901">如是一句。總結前十戒也。應當二句。總勸修學此
<lb ed="X" n="0850c10"/><lb ed="R061" n="0158a16"/>戒。應當頂戴敬心奉持。勿忘失也。</p>
<lb ed="X" n="0850c11"/><lb ed="R061" n="0158a17"/><p xml:id="pX38p0850c1101">○第十一國使戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850c12"/><lb ed="R061" n="0158a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0850c1201">佛言。佛子不得爲利養惡心故。通國使命。軍陣合會。
<lb ed="X" n="0850c13"/><lb ed="R061" n="0158b01"/>興師相伐。殺無量衆生。而菩薩尙不得入軍中往來。
<lb ed="X" n="0850c14"/><lb ed="R061" n="0158b02"/>況故作國賊。若故作者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0850c15"/><lb ed="R061" n="0158b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0850c1501">此釋第十一國使戒也。上言不應畜殺生具。此言
<lb ed="X" n="0850c16"/><lb ed="R061" n="0158b04"/>不得軍中往來。總爲初心菩薩防難故耳。言國使
<lb ed="X" n="0850c17"/><lb ed="R061" n="0158b05"/>者。謂於兩敵國中。作其命使人也。言爲佛子。應作
<lb ed="X" n="0850c18"/><lb ed="R061" n="0158b06"/>佛使。傳佛心印。興智慧師。帥勇猛將。殺煩惱賊。當
<lb ed="X" n="0850c19"/><lb ed="R061" n="0158b07"/>與諸魔共戰。如<name role="" type="person">鄧隱峯</name>。飛錫解鬬。又陳尊者。擲鞋
<lb ed="X" n="0850c20"/><lb ed="R061" n="0158b08"/>解圍。若果如此。能爲衆生却冤敵。止鬬諍。息兵戈。
<lb ed="X" n="0850c21"/><lb ed="R061" n="0158b09"/>弘聖道。正是菩薩應世。大慈悲心所行。若爲利名。
<lb ed="X" n="0850c22"/><lb ed="R061" n="0158b10"/>兩國作使。賊害衆生。故戒之也。佛言。佛子不得作
<lb ed="X" n="0850c23"/><lb ed="R061" n="0158b11"/>者。正明圖功受賞。非爲傳法化導故。言惡心者。揀
<lb ed="X" n="0850c24"/><lb ed="R061" n="0158b12"/>非善心解鬬。卽是主於興兵以殺人故。通國等者。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0851a" n="0851a"/>
<lb ed="X" n="0851a01"/><lb ed="R061" n="0158b13"/>釋明爲利養意。通者。傳事致彼此也。言使命者。謂
<lb ed="X" n="0851a02"/><lb ed="R061" n="0158b14"/>作報戰日期。及約結與國也軍陣等者。軍。約萬二
<lb ed="X" n="0851a03"/><lb ed="R061" n="0158b15"/>千人爲軍。師旅成列爲陣。合者。合其戰也。會者。會
<lb ed="X" n="0851a04"/><lb ed="R061" n="0158b16"/>其兵也。興師相伐等者。申明惡心之意。興者擧也。
<lb ed="X" n="0851a05"/><lb ed="R061" n="0158b17"/>師者衆也。二千五百人爲師。彼此征討。名相伐也。
<lb ed="X" n="0851a06"/><lb ed="R061" n="0158b18"/>殺無量衆生者。謂此兩國相爭。殺戮多故。爲菩薩。
<lb ed="X" n="0851a07"/><lb ed="R061" n="0159a01"/>尙不得入軍中往來。豈容作國使耶。所言不得者。
<lb ed="X" n="0851a08"/><lb ed="R061" n="0159a02"/>正乃以迹況心。謂此凶殺事處。非佛弟子所宜身
<lb ed="X" n="0851a09"/><lb ed="R061" n="0159a03"/>親。何況故爲利養。身作國賊。殺害衆生。是故不得
<lb ed="X" n="0851a10"/><lb ed="R061" n="0159a04"/>作也。若故作者。犯輕垢罪。問。作而不殺何犯。答。雖
<lb ed="X" n="0851a11"/><lb ed="R061" n="0159a05"/>非自手殺人。人皆繇我興擧而殺。故獲罪也。</p>
<lb ed="X" n="0851a12"/><lb ed="R061" n="0159a06"/><p xml:id="pX38p0851a1201">○第十二販賣戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851a13"/><lb ed="R061" n="0159a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0851a1301">若佛子。故販賣良人。奴婢。六畜。市易棺材板木盛死
<lb ed="X" n="0851a14"/><lb ed="R061" n="0159a08"/>之具。尙不應自作。況敎人作。若故自作。敎人作者。犯
<lb ed="X" n="0851a15"/><lb ed="R061" n="0159a09"/>輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851a16"/><lb ed="R061" n="0159a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0851a1601">此釋第十二販賣戒也。販賣。非佛子職業也。言旣
<lb ed="X" n="0851a17"/><lb ed="R061" n="0159a11"/>爲佛子。當以慈悲而爲生涯。孝順乃爲德業。應觀
<lb ed="X" n="0851a18"/><lb ed="R061" n="0159a12"/>一切衆生。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0851a1801" n="0851a1801"/><anchor xml:id="beg0851a1801" n="0851a1801"/>己<anchor xml:id="end0851a1801"/>父母子女等親。豈得無慈悲心。販
<lb ed="X" n="0851a19"/><lb ed="R061" n="0159a13"/>賣人畜。使他分離受苦。故戒之也。若佛子下。釋販
<lb ed="X" n="0851a20"/><lb ed="R061" n="0159a14"/>賣之事也。以賤爲貴。曰販。出物得財。曰賣。良人。好
<lb ed="X" n="0851a21"/><lb ed="R061" n="0159a15"/>人家子女也。六畜。卽牛馬猪羊雞犬也。棺材板木
<lb ed="X" n="0851a22"/><lb ed="R061" n="0159a16"/>盛死具也。如販賣者。亦是不仁之心。其於慈悲心
<lb ed="X" n="0851a23"/><lb ed="R061" n="0159a17"/>念。有大乖損。所以不得賣也。尙不應等者。防轉計
<lb ed="X" n="0851a24"/><lb ed="R061" n="0159a18"/>也。倘云自家不得。敎人市賣者。或亦無妨。不知自
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0851b" n="0851b"/>
<lb ed="X" n="0851b01"/><lb ed="R061" n="0159b01"/>作乖乎一<anchor xml:id="nkr_note_add_0851b0101" n="0851b0101"/><anchor xml:id="beg0851b0101" n="0851b0101"/>己<anchor xml:id="end0851b0101"/>。敎人作。損及他人。所以若故自作。敎
<lb ed="X" n="0851b02"/><lb ed="R061" n="0159b02"/>人作者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0851b03"/><lb ed="R061" n="0159b03"/><p xml:id="pX38p0851b0301">○第十三謗毀戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851b04"/><lb ed="R061" n="0159b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0851b0401">若佛子。以惡心故。無事謗他良人。善人。法師。師僧。國
<lb ed="X" n="0851b05"/><lb ed="R061" n="0159b05"/>王。貴人。言犯七逆十重。父母兄弟六親中。應生孝順
<lb ed="X" n="0851b06"/><lb ed="R061" n="0159b06"/>心。慈悲心。而返更加於逆害。墮不如意處者。犯輕垢
<lb ed="X" n="0851b07"/><lb ed="R061" n="0159b07"/>罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851b08"/><lb ed="R061" n="0159b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0851b0801">此釋第十三謗毀戒也。無根訕說。曰謗。壞人名德。
<lb ed="X" n="0851b09"/><lb ed="R061" n="0159b09"/>曰毀。其謗毀人罪過。獲報不善。故戒之也。若佛子
<lb ed="X" n="0851b10"/><lb ed="R061" n="0159b10"/>者。標定其人。以惡心故。明謗根也。謂謗雖出於口。
<lb ed="X" n="0851b11"/><lb ed="R061" n="0159b11"/>乃意地使然。所以或忌。或貪。或嗔。皆名惡心也。無
<lb ed="X" n="0851b12"/><lb ed="R061" n="0159b12"/>事謗下。正見惡心。旣彼無事。卽使耳有妄聞。以口
<lb ed="X" n="0851b13"/><lb ed="R061" n="0159b13"/>妄言。悉名爲謗。故名無事。良人等者。此明不當謗。
<lb ed="X" n="0851b14"/><lb ed="R061" n="0159b14"/>宜當敬重之人也。良人。卽溫良人。善人。卽善柔人。
<lb ed="X" n="0851b15"/><lb ed="R061" n="0159b15"/>法師。卽依敎法自師。爲人之師也。師。有三師七師。
<lb ed="X" n="0851b16"/><lb ed="R061" n="0159b16"/>僧者。五德六和之僧。國王。貴人。卽是有名有位之
<lb ed="X" n="0851b17"/><lb ed="R061" n="0159b17"/>人。如是聖主賢臣。好師好友。不惟世人之所敬仰。
<lb ed="X" n="0851b18"/><lb ed="R061" n="0159b18"/>亦乃三寶藉以金湯。而反無事作是謗言。說犯七
<lb ed="X" n="0851b19"/><lb ed="R061" n="0160a01"/>逆。十重。且夫師僧。國王。有父母義。良人。善人。有兄
<lb ed="X" n="0851b20"/><lb ed="R061" n="0160a02"/>弟義。貴人。有六親義。如在上者。應生孝順之心。如
<lb ed="X" n="0851b21"/><lb ed="R061" n="0160a03"/>在下者。應生慈悲之心。孝順慈悲。必當成彼名德。
<lb ed="X" n="0851b22"/><lb ed="R061" n="0160a04"/>且亦自成現生名德。及致當來受用無盡。彼此一
<lb ed="X" n="0851b23"/><lb ed="R061" n="0160a05"/>一如意。而反逆情害意。使彼壞名敗德。墮不如意
<lb ed="X" n="0851b24"/><lb ed="R061" n="0160a06"/>處者。是故結過。犯輕垢罪。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0851c" n="0851c"/>
<lb ed="X" n="0851c01"/><lb ed="R061" n="0160a07"/><p xml:id="pX38p0851c0101">○第十四放火焚燒戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851c02"/><lb ed="R061" n="0160a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0851c0201">若佛子。以惡心故。放大火燒山林曠野。四月。乃至九
<lb ed="X" n="0851c03"/><lb ed="R061" n="0160a09"/>月放火。若燒他人家屋宅。城邑。僧房。田木。及鬼神官
<lb ed="X" n="0851c04"/><lb ed="R061" n="0160a10"/>物。一切有主物。不得故燒。若故燒者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851c05"/><lb ed="R061" n="0160a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0851c0501">此釋第十四放火焚燒戒也。放火因緣不一。罪同
<lb ed="X" n="0851c06"/><lb ed="R061" n="0160a12"/>歸於損人害物。故戒之也。以惡心故等者。正明放
<lb ed="X" n="0851c07"/><lb ed="R061" n="0160a13"/>火念頭。或屬忌瞋。或逞情見。不興仁慈愍物之心。
<lb ed="X" n="0851c08"/><lb ed="R061" n="0160a14"/>故名惡心。放大火者。以燒山林曠野。故名大火。以
<lb ed="X" n="0851c09"/><lb ed="R061" n="0160a15"/>大火故。多傷蟲類。所以四月。乃至九月。不得故燒。
<lb ed="X" n="0851c10"/><lb ed="R061" n="0160a16"/>唯言此時不得燒者。謂夏秋月間。多諸蟲類。故不
<lb ed="X" n="0851c11"/><lb ed="R061" n="0160a17"/>得燒。內開九月後或可燒者。佛制臘月放火。必率
<lb ed="X" n="0851c12"/><lb ed="R061" n="0160a18"/>衆持呪遶山吿報。令蟲遠避。然後縱火。若不吿報。
<lb ed="X" n="0851c13"/><lb ed="R061" n="0160b01"/>恐損蟲類故也。若燒他人等者。以近況遠。謂因放
<lb ed="X" n="0851c14"/><lb ed="R061" n="0160b02"/>火以防惡獸。不意延及城邑。雖不損命。尙不可爲。
<lb ed="X" n="0851c15"/><lb ed="R061" n="0160b03"/>何況損命。是以屋宅。城邑。僧房。田木。鬼神官物。凡
<lb ed="X" n="0851c16"/><lb ed="R061" n="0160b04"/>一切有主物。無論物命有損無損。皆不得燒。若故
<lb ed="X" n="0851c17"/><lb ed="R061" n="0160b05"/>燒者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0851c18"/><lb ed="R061" n="0160b06"/><p xml:id="pX38p0851c1801">○第十五僻敎戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851c19"/><lb ed="R061" n="0160b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0851c1901">若佛子。自佛弟子。及外道惡人六親。一切善知識。應
<lb ed="X" n="0851c20"/><lb ed="R061" n="0160b08"/>一一敎受持大乘經律。敎解義理。使發菩提心。十發
<lb ed="X" n="0851c21"/><lb ed="R061" n="0160b09"/>趣心。十長養心。十金剛心。於三十心中。一一解其次
<lb ed="X" n="0851c22"/><lb ed="R061" n="0160b10"/>第法用。而菩薩以惡心瞋心。橫敎二乘聲聞經律。外
<lb ed="X" n="0851c23"/><lb ed="R061" n="0160b11"/>道邪見論等。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0851c24"/><lb ed="R061" n="0160b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0851c2401">此釋第十五僻敎戒也。僻者。偏也。謂不以大乘圓
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0852a" n="0852a"/>
<lb ed="X" n="0852a01"/><lb ed="R061" n="0160b13"/>頓正法敎人。失彼大乘根性。其過非細。故戒之也。
<lb ed="X" n="0852a02"/><lb ed="R061" n="0160b14"/>自佛弟子。是三寶內衆也。及外道惡人者。乃是心
<lb ed="X" n="0852a03"/><lb ed="R061" n="0160b15"/>遊道外之邪見人。此輩能令衆生入斷常坑。故名
<lb ed="X" n="0852a04"/><lb ed="R061" n="0160b16"/>惡人也。六親。卽父母兄弟子女也。一切善知識者。
<lb ed="X" n="0852a05"/><lb ed="R061" n="0160b17"/>是相知相識中。有大乘根性之好友也。如是若內
<lb ed="X" n="0852a06"/><lb ed="R061" n="0160b18"/>若外一切親友。應當一一皆以大乘經律。敎彼受
<lb ed="X" n="0852a07"/><lb ed="R061" n="0161a01"/>持。不但敎之受持而<anchor xml:id="nkr_note_add_0852a0701" n="0852a0701"/><anchor xml:id="beg0852a0701" n="0852a0701"/>已<anchor xml:id="end0852a0701"/>。更令解其義趣甚深道理。
<lb ed="X" n="0852a08"/><lb ed="R061" n="0161a02"/>不但令彼知解而<anchor xml:id="nkr_note_add_0852a0801" n="0852a0801"/><anchor xml:id="beg0852a0801" n="0852a0801"/>已<anchor xml:id="end0852a0801"/>。又使從所敎中發菩提心。從
<lb ed="X" n="0852a09"/><lb ed="R061" n="0161a03"/>菩提心中。趣十發趣心。起行修行。入十長養心。迴
<lb ed="X" n="0852a10"/><lb ed="R061" n="0161a04"/>向十金剛心。於此三十心中。一一解其先後次第。
<lb ed="X" n="0852a11"/><lb ed="R061" n="0161a05"/>觀行法用。如先修十信心。以信決定。於理無違。次
<lb ed="X" n="0852a12"/><lb ed="R061" n="0161a06"/>修十住眞解。信解成就。於摩訶衍堪任不退故。又
<lb ed="X" n="0852a13"/><lb ed="R061" n="0161a07"/>次修十種玅行。迴向中道。以信解行三賢位滿。萬
<lb ed="X" n="0852a14"/><lb ed="R061" n="0161a08"/>行周圓。卽登十地。證佛道果。故名次第法用。如是
<lb ed="X" n="0852a15"/><lb ed="R061" n="0161a09"/>敎誡。是名菩薩正敎。利<anchor xml:id="nkr_note_add_0852a1501" n="0852a1501"/><anchor xml:id="beg0852a1501" n="0852a1501"/>己<anchor xml:id="end0852a1501"/>利人。同歸至道。是爲菩
<lb ed="X" n="0852a16"/><lb ed="R061" n="0161a10"/>薩。若以惡心嫉妬。藐視他人。不以大乘道法期許。
<lb ed="X" n="0852a17"/><lb ed="R061" n="0161a11"/>或以瞋心懷恨。或以敎之未從而生棄捨。或以橫
<lb ed="X" n="0852a18"/><lb ed="R061" n="0161a12"/>敎二乘聲聞經律。一切外道邪見論等。宛轉率意。
<lb ed="X" n="0852a19"/><lb ed="R061" n="0161a13"/>不用條理。是以不當敎小而敎以小。不當敎邪而
<lb ed="X" n="0852a20"/><lb ed="R061" n="0161a14"/>敎以邪。所謂良材匪匠。美器惡用。遺誤學人。斷佛
<lb ed="X" n="0852a21"/><lb ed="R061" n="0161a15"/>慧命。如是橫敎。實非大乘心行。因斬結過。犯輕垢
<lb ed="X" n="0852a22"/><lb ed="R061" n="0161a16"/>罪。</p>
<lb ed="X" n="0852a23"/><lb ed="R061" n="0161a17"/><p xml:id="pX38p0852a2301">○第十六爲利倒說戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852a24"/><lb ed="R061" n="0161a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0852a2401">若佛子。應好心先學大乘威儀經律。廣開解義味。見
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0852b" n="0852b"/>
<lb ed="X" n="0852b01"/><lb ed="R061" n="0161b01"/>後新學菩薩。有從百里千里來求大乘經律。應如法
<lb ed="X" n="0852b02"/><lb ed="R061" n="0161b02"/>爲說一切苦行。若燒身。燒臂。燒指。若不燒身臂指供
<lb ed="X" n="0852b03"/><lb ed="R061" n="0161b03"/>養諸佛。非出家菩薩。乃至餓虎狼獅子。一切餓鬼。悉
<lb ed="X" n="0852b04"/><lb ed="R061" n="0161b04"/>應捨身肉手足而供養之。然後一一次第爲說正法。
<lb ed="X" n="0852b05"/><lb ed="R061" n="0161b05"/>使心開意解。而菩薩爲利養故。爲名聞故。應答不答。
<lb ed="X" n="0852b06"/><lb ed="R061" n="0161b06"/>倒說經律文字。無前無後。謗三寶說者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852b07"/><lb ed="R061" n="0161b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0852b0701">此釋第十六爲利倒說戒也。爲利說法。如來不聽。
<lb ed="X" n="0852b08"/><lb ed="R061" n="0161b08"/>何況倒說。佛藏經云。佛言。我則不聽爲利說法。我
<lb ed="X" n="0852b09"/><lb ed="R061" n="0161b09"/>聽淸淨持戒比丘。高座說法。是故凡對新學菩薩
<lb ed="X" n="0852b10"/><lb ed="R061" n="0161b10"/>說法時。必先堅其志願。然後盡其宗旨。此乃前後
<lb ed="X" n="0852b11"/><lb ed="R061" n="0161b11"/>次第。如法盡敎之說。如或不然。則爲倒說。謗說。爲
<lb ed="X" n="0852b12"/><lb ed="R061" n="0161b12"/>利養說。得罪非細。故戒之也。言好心者。謂以大乘
<lb ed="X" n="0852b13"/><lb ed="R061" n="0161b13"/>正敎。淸淨法行。自利利人爲心。故名爲好心也。先
<lb ed="X" n="0852b14"/><lb ed="R061" n="0161b14"/>學等者。明先自利。堪利人也。大乘威儀經律。揀非
<lb ed="X" n="0852b15"/><lb ed="R061" n="0161b15"/>小乘毗尼敎法。乃是大乘菩薩戒藏。嚴範身心之
<lb ed="X" n="0852b16"/><lb ed="R061" n="0161b16"/>法。故於此法應先學也。先學者行也。廣開者。解也。
<lb ed="X" n="0852b17"/><lb ed="R061" n="0161b17"/>行解雙備。堪爲後昆師範。此乃好心自利。見後新
<lb ed="X" n="0852b18"/><lb ed="R061" n="0161b18"/>學等者。明利他也。言我旣爲先學。當知後昆。若遠
<lb ed="X" n="0852b19"/><lb ed="R061" n="0162a01"/>若近。百里千里。爲求大乘經律而來。我應如法先
<lb ed="X" n="0852b20"/><lb ed="R061" n="0162a02"/>爲其人說大乘菩薩一切苦行。其苦行者。或若燒
<lb ed="X" n="0852b21"/><lb ed="R061" n="0162a03"/>身。燒臂。燒指。供養諸佛。卽如喜見菩薩然身。藥王
<lb ed="X" n="0852b22"/><lb ed="R061" n="0162a04"/>菩薩然臂。乃至世尊然燈求偈。悉皆可證。若不燒
<lb ed="X" n="0852b23"/><lb ed="R061" n="0162a05"/>身臂指以供養諸佛者。卽爲墮業著相凡夫。身相
<lb ed="X" n="0852b24"/><lb ed="R061" n="0162a06"/>未空。人我宛然。非出家菩薩解脫道行。且不但燒
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0852c" n="0852c"/>
<lb ed="X" n="0852c01"/><lb ed="R061" n="0162a07"/>身等。供養諸佛。所應力爲。乃至見餓虎狼獅子。一
<lb ed="X" n="0852c02"/><lb ed="R061" n="0162a08"/>切餓鬼。悉應捨此身肉手足。而供養之。何況供養
<lb ed="X" n="0852c03"/><lb ed="R061" n="0162a09"/>諸佛。又存我身相乎。以此勘驗求法者心。切與不
<lb ed="X" n="0852c04"/><lb ed="R061" n="0162a10"/>切。必其能依敎受。乃可傳道。然後一一次第爲說
<lb ed="X" n="0852c05"/><lb ed="R061" n="0162a11"/>大乘正法。甚深理趣。使彼心開而無所拘。意解而
<lb ed="X" n="0852c06"/><lb ed="R061" n="0162a12"/>無所縛。如是爲說。是名正說。是名好心次第而說。
<lb ed="X" n="0852c07"/><lb ed="R061" n="0162a13"/>乃不負先學初心。而菩薩若爲利養故。爲名聞故。
<lb ed="X" n="0852c08"/><lb ed="R061" n="0162a14"/>或於名利無所得故。於彼所求應答不答。設或答
<lb ed="X" n="0852c09"/><lb ed="R061" n="0162a15"/>之。當順理說。而反倒說經律文字。或敎以大乘。而
<lb ed="X" n="0852c10"/><lb ed="R061" n="0162a16"/>又不說苦行。是爲無前。又倒說經律文字。而令義
<lb ed="X" n="0852c11"/><lb ed="R061" n="0162a17"/>無所歸。是爲無後。如是說者。上違佛慈。下失悲仰。
<lb ed="X" n="0852c12"/><lb ed="R061" n="0162a18"/>中覆好心。是卽與佛共諍。與法共諍。與僧共諍。此
<lb ed="X" n="0852c13"/><lb ed="R061" n="0162b01"/>卽名爲謗三寶說者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0852c14"/><lb ed="R061" n="0162b02"/><p xml:id="pX38p0852c1401">○第十七恃勢乞求戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852c15"/><lb ed="R061" n="0162b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0852c1501">若佛子。自爲飮食錢財利養名譽故。親近國王王子。
<lb ed="X" n="0852c16"/><lb ed="R061" n="0162b04"/>大臣。百官。恃作形勢。乞索打拍牽挽。橫取錢財。一切
<lb ed="X" n="0852c17"/><lb ed="R061" n="0162b05"/>求利。名爲惡求。多求。敎化人求。都無慈愍心。無孝順
<lb ed="X" n="0852c18"/><lb ed="R061" n="0162b06"/>心者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0852c19"/><lb ed="R061" n="0162b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0852c1901">此釋第十七恃勢乞求戒也。自爲等者。有二義。一
<lb ed="X" n="0852c20"/><lb ed="R061" n="0162b08"/>者。揀非爲衆。故云。自爲飮食錢財利養也。二者。揀
<lb ed="X" n="0852c21"/><lb ed="R061" n="0162b09"/>非爲求護法。故云。自爲名譽也。親近等者。謂於國
<lb ed="X" n="0852c22"/><lb ed="R061" n="0162b10"/>王。王子。大臣。百官。以爲親厚。恃作形勢。仗彼有力
<lb ed="X" n="0852c23"/><lb ed="R061" n="0162b11"/>之勢。以形無力之人。所須財帛。亦得容易。或若乞
<lb ed="X" n="0852c24"/><lb ed="R061" n="0162b12"/>索不得。則行打拍捶<g ref="#CB18189">𰔪</g>。打拍不得。則乃牽引挽轉。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0853a" n="0853a"/>
<lb ed="X" n="0853a01"/><lb ed="R061" n="0162b13"/>以相橫逼取人錢財。如是一切所求。俱名不善。是
<lb ed="X" n="0853a02"/><lb ed="R061" n="0162b14"/>爲惡法求。是爲多貪求。不但自<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0201" n="0853a0201"/><anchor xml:id="beg0853a0201" n="0853a0201"/>己<anchor xml:id="end0853a0201"/>不得。若敎他求。
<lb ed="X" n="0853a03"/><lb ed="R061" n="0162b15"/>亦都無慈愍心。都無孝順心也。都無慈愍心者。謂
<lb ed="X" n="0853a04"/><lb ed="R061" n="0162b16"/>爲菩薩者。當一心觀衆生。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0401" n="0853a0401"/><anchor xml:id="beg0853a0401" n="0853a0401"/>己<anchor xml:id="end0853a0401"/>兄弟六親眷屬。一
<lb ed="X" n="0853a05"/><lb ed="R061" n="0162b17"/>一使其衣食饒足。安隱無畏。而反以勢乞求。以名
<lb ed="X" n="0853a06"/><lb ed="R061" n="0162b18"/>利歸<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0601" n="0853a0601"/><anchor xml:id="beg0853a0601" n="0853a0601"/>己<anchor xml:id="end0853a0601"/>。缺少卑微歸人。故云。都無慈愍心也。都無
<lb ed="X" n="0853a07"/><lb ed="R061" n="0163a01"/>孝順心者。應觀衆生如<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0701" n="0853a0701"/><anchor xml:id="beg0853a0701" n="0853a0701"/>己<anchor xml:id="end0853a0701"/>父母。一切師長。應奉侍
<lb ed="X" n="0853a08"/><lb ed="R061" n="0163a02"/>供養之。而反以勢乞求。使其窮苦怨恨不<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a0801" n="0853a0801"/><anchor xml:id="beg0853a0801" n="0853a0801"/>已<anchor xml:id="end0853a0801"/>。故云。
<lb ed="X" n="0853a09"/><lb ed="R061" n="0163a03"/>都無孝順心也。者字斷定。無慈缺孝。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0853a10"/><lb ed="R061" n="0163a04"/><p xml:id="pX38p0853a1001">○第十八無解作師戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853a11"/><lb ed="R061" n="0163a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0853a1101">若佛子。應學十二部經誦戒。日日六時持菩薩戒。解
<lb ed="X" n="0853a12"/><lb ed="R061" n="0163a06"/>其義理佛性之性。而菩薩不解一句一偈。及戒律因
<lb ed="X" n="0853a13"/><lb ed="R061" n="0163a07"/>緣。詐言能解者。卽爲自欺誑。亦欺誑他人。一一不解。
<lb ed="X" n="0853a14"/><lb ed="R061" n="0163a08"/>一切法不知。而爲他人。作師授戒者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853a15"/><lb ed="R061" n="0163a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0853a1501">此釋第十八無解作師戒也。謂凡能作師者。必自
<lb ed="X" n="0853a16"/><lb ed="R061" n="0163a10"/>有智慧。處世無礙。方堪爲人師範。豈有以<anchor xml:id="nkr_note_add_0853a1601" n="0853a1601"/><anchor xml:id="beg0853a1601" n="0853a1601"/>己<anchor xml:id="end0853a1601"/>昏昏。
<lb ed="X" n="0853a17"/><lb ed="R061" n="0163a11"/>而能使人昭昭者乎。如庸醫不識病原。不諳方脈。
<lb ed="X" n="0853a18"/><lb ed="R061" n="0163a12"/>妄醫人病。亦如盲人引路。俱有墮溺之患。故戒之
<lb ed="X" n="0853a19"/><lb ed="R061" n="0163a13"/>也。旣爲佛子。上弘下化。必須先藉般若學解。內具
<lb ed="X" n="0853a20"/><lb ed="R061" n="0163a14"/>慧心。外識機緣。如是師者。如來方許爲後昆模範
<lb ed="X" n="0853a21"/><lb ed="R061" n="0163a15"/>也。習學般若有三。一者文字般若。卽十二部經是。
<lb ed="X" n="0853a22"/><lb ed="R061" n="0163a16"/>二者。觀照般若。卽持菩薩戒是。三者。實相般若。卽
<lb ed="X" n="0853a23"/><lb ed="R061" n="0163a17"/>解佛性之性是也。此數句中。攝盡如來所說大藏
<lb ed="X" n="0853a24"/><lb ed="R061" n="0163a18"/>敎義。以諸聖師。判門有四。一敎。二理。三行。四果。此
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0853b" n="0853b"/>
<lb ed="X" n="0853b01"/><lb ed="R061" n="0163b01"/>中十二部經。卽敎。持菩薩戒。卽行。佛性之性。卽理。
<lb ed="X" n="0853b02"/><lb ed="R061" n="0163b02"/>所以依實相理。而建文字之敎。由文字敎。而起觀
<lb ed="X" n="0853b03"/><lb ed="R061" n="0163b03"/>照行門。因觀照行。而入實相理果。是故若非明了
<lb ed="X" n="0853b04"/><lb ed="R061" n="0163b04"/>文字般若聖敎。云何能得觀照行解相應。若非大
<lb ed="X" n="0853b05"/><lb ed="R061" n="0163b05"/>乘行解相應。何以得入實相理果。是故初學般若
<lb ed="X" n="0853b06"/><lb ed="R061" n="0163b06"/>菩薩。必當先學十二部經。而起解慧。解慧雖起。若
<lb ed="X" n="0853b07"/><lb ed="R061" n="0163b07"/>無行資。徒成狂解。如拾他<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b0701" n="0853b0701"/><anchor xml:id="beg0853b0701" n="0853b0701"/>券<anchor xml:id="end0853b0701"/>。於<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b0702" n="0853b0702"/><anchor xml:id="beg0853b0702" n="0853b0702"/>己<anchor xml:id="end0853b0702"/>何有。是故應當
<lb ed="X" n="0853b08"/><lb ed="R061" n="0163b08"/>誦戒。以固定慧基本。而其所誦之戒。勿誦小乘。必
<lb ed="X" n="0853b09"/><lb ed="R061" n="0163b09"/>須日日六時持誦菩薩大戒。修行菩薩行也。言日
<lb ed="X" n="0853b10"/><lb ed="R061" n="0163b10"/>日六時者。恐持戒人。少有怠惰。卽失菩提心也。言
<lb ed="X" n="0853b11"/><lb ed="R061" n="0163b11"/>解其義理佛性之性者。謂受戒人。雖然持誦大乘
<lb ed="X" n="0853b12"/><lb ed="R061" n="0163b12"/>戒律。若不明戒歸指。亦不能究竟無上佛果。故當
<lb ed="X" n="0853b13"/><lb ed="R061" n="0163b13"/>解其義理。解其義者。卽解佛性之性。言佛性者。卽
<lb ed="X" n="0853b14"/><lb ed="R061" n="0163b14"/>覺性也。卽是一切衆生本覺自性。此性。在聖不增。
<lb ed="X" n="0853b15"/><lb ed="R061" n="0163b15"/>處凡不滅。在聖不淨。居凡不垢。明得此性。本無垢
<lb ed="X" n="0853b16"/><lb ed="R061" n="0163b16"/>淨增減。卽終日看經。無經可看。終日持戒。無戒可
<lb ed="X" n="0853b17"/><lb ed="R061" n="0163b17"/>持。終日參禪究心。無心可究。如是看經。如是持戒。
<lb ed="X" n="0853b18"/><lb ed="R061" n="0163b18"/>如是參禪。其人方可爲人天師範也。而菩薩以下。
<lb ed="X" n="0853b19"/><lb ed="R061" n="0164a01"/>釋明無解。不堪爲師範也。言不解一句一偈者。卽
<lb ed="X" n="0853b20"/><lb ed="R061" n="0164a02"/>不知十二部經中之義。及戒因緣者。是不知持菩
<lb ed="X" n="0853b21"/><lb ed="R061" n="0164a03"/>薩心地戒中之義。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2101" n="0853b2101"/><anchor xml:id="beg0853b2101" n="0853b2101"/>已<anchor xml:id="end0853b2101"/>經義不通。戒義不明。性理
<lb ed="X" n="0853b22"/><lb ed="R061" n="0164a04"/>不徹。如是則自利未能。應生慚愧。況乃無知。詐言
<lb ed="X" n="0853b23"/><lb ed="R061" n="0164a05"/>能解。豈不卽是以<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2301" n="0853b2301"/><anchor xml:id="beg0853b2301" n="0853b2301"/>己<anchor xml:id="end0853b2301"/>詐<anchor xml:id="nkr_note_add_0853b2302" n="0853b2302"/><anchor xml:id="beg0853b2302" n="0853b2302"/>己<anchor xml:id="end0853b2302"/>者乎。旣自欺自誑。復欺
<lb ed="X" n="0853b24"/><lb ed="R061" n="0164a06"/>誑他人。可謂冐昧無恥者也。一一不解。此卽結上
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0853c" n="0853c"/>
<lb ed="X" n="0853c01"/><lb ed="R061" n="0164a07"/>不解佛性二句。一切法不知者。結上不知十二部
<lb ed="X" n="0853c02"/><lb ed="R061" n="0164a08"/>經二句。以是不解不知。妄爲他人作師授戒者。犯
<lb ed="X" n="0853c03"/><lb ed="R061" n="0164a09"/>輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0853c04"/><lb ed="R061" n="0164a10"/><p xml:id="pX38p0853c0401">○第十九兩舌戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853c05"/><lb ed="R061" n="0164a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0853c0501">若佛子。以惡心故。見持戒比丘。手捉香爐。行菩薩行。
<lb ed="X" n="0853c06"/><lb ed="R061" n="0164a12"/>而鬪搆兩頭。謗欺賢人。無惡不造者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0853c07"/><lb ed="R061" n="0164a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0853c0701">此釋第十九兩舌戒也。言兩舌者。謂向彼說此。向
<lb ed="X" n="0853c08"/><lb ed="R061" n="0164a14"/>此說彼。翻覆兩頭。於中起事。所以如來因地說誠
<lb ed="X" n="0853c09"/><lb ed="R061" n="0164a15"/>實言。乃感廣長舌相。此之兩舌不善。必招將來拔
<lb ed="X" n="0853c10"/><lb ed="R061" n="0164a16"/>舌等報。故戒之也。以惡心故有二。一者。嫉忌心故。
<lb ed="X" n="0853c11"/><lb ed="R061" n="0164a17"/>見持戒者。或與<anchor xml:id="nkr_note_add_0853c1101" n="0853c1101"/><anchor xml:id="beg0853c1101" n="0853c1101"/>己<anchor xml:id="end0853c1101"/>異。二者。障礙心故。或見他人稱
<lb ed="X" n="0853c12"/><lb ed="R061" n="0164a18"/>讚供養。故見持戒比丘。鬬搆兩頭。使彼此不安也。
<lb ed="X" n="0853c13"/><lb ed="R061" n="0164b01"/>持戒比丘揀非名字沙門。乃是有德有行賢聖僧
<lb ed="X" n="0853c14"/><lb ed="R061" n="0164b02"/>寶。手捉香爐行菩薩行者。正明賢聖僧也。香爐乃
<lb ed="X" n="0853c15"/><lb ed="R061" n="0164b03"/>十八種法器中一。其義有二。一者。以表信根。深入
<lb ed="X" n="0853c16"/><lb ed="R061" n="0164b04"/>法界。信爲首故二者以表淨行。圓五分身。皆繇行
<lb ed="X" n="0853c17"/><lb ed="R061" n="0164b05"/>故。言行菩薩行者。揀非小乘之行。旣是行菩薩行。
<lb ed="X" n="0853c18"/><lb ed="R061" n="0164b06"/>卽與<anchor xml:id="nkr_note_add_0853c1801" n="0853c1801"/><anchor xml:id="beg0853c1801" n="0853c1801"/>己<anchor xml:id="end0853c1801"/>行合同而爲菩薩者。正當成人之美。共轉
<lb ed="X" n="0853c19"/><lb ed="R061" n="0164b07"/>法化可也。豈得鬬搆兩頭。於中取樂。或復取利。是
<lb ed="X" n="0853c20"/><lb ed="R061" n="0164b08"/>乃自家壞法門也。鬬者。交興惡也。搆者。引是非也。
<lb ed="X" n="0853c21"/><lb ed="R061" n="0164b09"/>兩頭。卽兩邊語。以此鬬彼。以彼鬬此。搆使兩家成
<lb ed="X" n="0853c22"/><lb ed="R061" n="0164b10"/>惡故也。言謗欺賢人者。正出兩頭語義謂比丘本
<lb ed="X" n="0853c23"/><lb ed="R061" n="0164b11"/>皆賢聖。乃以妒忌之心。而起無根之謗。反說無惡
<lb ed="X" n="0853c24"/><lb ed="R061" n="0164b12"/>不造。以使彼此不安。如是毀謗賢人。犯輕垢罪。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0854a" n="0854a"/>
<lb ed="X" n="0854a01"/><lb ed="R061" n="0164b13"/><p xml:id="pX38p0854a0101">○第二十不行放救戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854a02"/><lb ed="R061" n="0164b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0854a0201">若佛子。以慈心故。行放生業應作是念。一切男子是
<lb ed="X" n="0854a03"/><lb ed="R061" n="0164b15"/>我父。一切女人是我母。我生生無不從之受生。故六
<lb ed="X" n="0854a04"/><lb ed="R061" n="0164b16"/>道衆生。皆是我父母。而殺而食者。卽殺我父母。亦殺
<lb ed="X" n="0854a05"/><lb ed="R061" n="0164b17"/>我故身。一切地水。是我先身。一切火風。是我本體。故
<lb ed="X" n="0854a06"/><lb ed="R061" n="0164b18"/>當行放生業。生生受生。若見世人殺畜生時。應方便
<lb ed="X" n="0854a07"/><lb ed="R061" n="0165a01"/>救護。解其苦難。常敎化講說菩薩戒。救度衆生。若父
<lb ed="X" n="0854a08"/><lb ed="R061" n="0165a02"/>母兄弟死亡之日。應請法師講菩薩戒經律。福資亡
<lb ed="X" n="0854a09"/><lb ed="R061" n="0165a03"/>者。得見諸佛。生人天上。若不爾者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854a10"/><lb ed="R061" n="0165a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0854a1001">此釋。第二十不行放救戒也。放者釋放。救者護救。
<lb ed="X" n="0854a11"/><lb ed="R061" n="0165a05"/>不行放救。則失菩薩慈悲心行。故戒之也。以慈心
<lb ed="X" n="0854a12"/><lb ed="R061" n="0165a06"/>故者。謂修菩薩萬行以慈心爲根本。所以恒用此
<lb ed="X" n="0854a13"/><lb ed="R061" n="0165a07"/>心。與衆生樂。欲與其樂。先拔其苦。以離苦故。方能
<lb ed="X" n="0854a14"/><lb ed="R061" n="0165a08"/>受樂。是故常行放生而爲業也。應作是念等者。承
<lb ed="X" n="0854a15"/><lb ed="R061" n="0165a09"/>上所云。旣行放生爲業。應當作觀。堅其放生念頭。
<lb ed="X" n="0854a16"/><lb ed="R061" n="0165a10"/>作何等念。應觀一切男子。卽是我父。一切女人。卽
<lb ed="X" n="0854a17"/><lb ed="R061" n="0165a11"/>是我母。何以知然。以我生生無不從之而受生故。
<lb ed="X" n="0854a18"/><lb ed="R061" n="0165a12"/>旣生生從之受生。一切男子女人。豈不是我多生
<lb ed="X" n="0854a19"/><lb ed="R061" n="0165a13"/>多劫之父母乎。若推而廣之。卽六道衆生。皆是我
<lb ed="X" n="0854a20"/><lb ed="R061" n="0165a14"/>之父母。今若殺而食者。非卽殺我多劫多生之父
<lb ed="X" n="0854a21"/><lb ed="R061" n="0165a15"/>母乎。言殺我故身者。上卽從疎至親。此卽從親至
<lb ed="X" n="0854a22"/><lb ed="R061" n="0165a16"/>切。而切不過<anchor xml:id="nkr_note_add_0854a2201" n="0854a2201"/><anchor xml:id="beg0854a2201" n="0854a2201"/>己<anchor xml:id="end0854a2201"/>身。亦是殺我故身。益以見放救之
<lb ed="X" n="0854a23"/><lb ed="R061" n="0165a17"/>心當急急耳。亦乃可見我與衆生。同此一身無差
<lb ed="X" n="0854a24"/><lb ed="R061" n="0165a18"/>別也。一切地水是我先身者。釋上殺我故身義。謂
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0854b" n="0854b"/>
<lb ed="X" n="0854b01"/><lb ed="R061" n="0165b01"/>昔投胎之始。先以父母赤白二種水土。和合凝結
<lb ed="X" n="0854b02"/><lb ed="R061" n="0165b02"/>爲一。以是妄識。而生妄見。觀見父母。情愛不<anchor xml:id="nkr_note_add_0854b0201" n="0854b0201"/><anchor xml:id="beg0854b0201" n="0854b0201"/>已<anchor xml:id="end0854b0201"/>。卽
<lb ed="X" n="0854b03"/><lb ed="R061" n="0165b03"/>投其中。故云先身。一切火風。是我本體者。火。卽煖。
<lb ed="X" n="0854b04"/><lb ed="R061" n="0165b04"/>風。卽息。以是識息煖三。而爲其體。若非識息煖三。
<lb ed="X" n="0854b05"/><lb ed="R061" n="0165b05"/>連持赤白。而此色身。卽時敗壞。所以云本體也。旣
<lb ed="X" n="0854b06"/><lb ed="R061" n="0165b06"/>是先身本體。猶是切於父母。所以作念。常行放生
<lb ed="X" n="0854b07"/><lb ed="R061" n="0165b07"/>爲業。不但此生行放生業。卽生生受生。若見世人
<lb ed="X" n="0854b08"/><lb ed="R061" n="0165b08"/>殺畜生時。皆應方便善巧救護。解其苦難。或假財
<lb ed="X" n="0854b09"/><lb ed="R061" n="0165b09"/>寶。或以好言。種種轉彼行殺者意。以解受殺者之
<lb ed="X" n="0854b10"/><lb ed="R061" n="0165b10"/>苦也。常敎等者。上明以財方便救度衆生。此明以
<lb ed="X" n="0854b11"/><lb ed="R061" n="0165b11"/>法方便救度衆生。財之方便有限。止救現前一生
<lb ed="X" n="0854b12"/><lb ed="R061" n="0165b12"/>之苦。法之方便無窮。能救生者。死者。生生世世。永
<lb ed="X" n="0854b13"/><lb ed="R061" n="0165b13"/>脫輪迴多生之苦故也。若父母下。正明救度死後
<lb ed="X" n="0854b14"/><lb ed="R061" n="0165b14"/>衆生苦也氣絕魂逝曰死。于世無干曰亡。謂於父
<lb ed="X" n="0854b15"/><lb ed="R061" n="0165b15"/>母兄弟死亡日時。果爲孝子賢弟。應請大戒法師。
<lb ed="X" n="0854b16"/><lb ed="R061" n="0165b16"/>講菩薩戒經律。以此福資亡者。得見諸佛。生人天
<lb ed="X" n="0854b17"/><lb ed="R061" n="0165b17"/>上。云何知之。以大乘毗尼法。有生善滅惡之功。除
<lb ed="X" n="0854b18"/><lb ed="R061" n="0165b18"/>罪獲福之德。以此資亡。使彼障開慧發。得見諸佛。
<lb ed="X" n="0854b19"/><lb ed="R061" n="0166a01"/>罪滅福生。脫三惡趣。得生天上人間故也。如是救
<lb ed="X" n="0854b20"/><lb ed="R061" n="0166a02"/>護衆生。是名菩薩報諸佛恩。若不爾者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854b21"/><lb ed="R061" n="0166a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0854b2101">如是十戒。應當學。敬心奉持。如滅罪品中。廣明一一
<lb ed="X" n="0854b22"/><lb ed="R061" n="0166a04"/>戒相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854b23"/><lb ed="R061" n="0166a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0854b2301">此總結勸之大略也。如是下。結法也。應當下。勸修
<lb ed="X" n="0854b24"/><lb ed="R061" n="0166a06"/>也。如滅下。引廣也。謂諸佛子。如是十戒。應當於此
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0854c" n="0854c"/>
<lb ed="X" n="0854c01"/><lb ed="R061" n="0166a07"/>一一修學。敬心奉持。刻刻珍重。勿使忘失懈怠。始
<lb ed="X" n="0854c02"/><lb ed="R061" n="0166a08"/>爲善戒法門中眞子也。以上十重二十輕戒。乃出
<lb ed="X" n="0854c03"/><lb ed="R061" n="0166a09"/>家菩薩全遮。在家菩薩有開有遮。凡爲師者。當深
<lb ed="X" n="0854c04"/><lb ed="R061" n="0166a10"/>研之。以下二十八輕。亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854c05"/><lb ed="R061" n="0166a11"/>
<lb ed="X" n="0854c06"/><lb ed="R061" n="0166a12"/><cb:juan fun="close" n="2a"><cb:jhead>佛說梵網經直解卷下之一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0854c07"/>
<lb ed="X" n="0854c08"/>
<lb ed="X" n="0854c09"/><lb ed="R061" n="0166a14"/><cb:juan fun="open" n="2b"><cb:mulu type="卷" n="2b">卷下之二</cb:mulu><cb:jhead>佛說梵網經直解卷下之二</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0854c10"/>
<lb ed="X" n="0854c11"/><lb ed="R061" n="0166a15"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法師　鳩摩羅什奉　詔譯</byline>
<lb ed="X" n="0854c12"/><lb ed="R061" n="0166a16"/><byline cb:type="author">明廣陵傳戒後學沙門　寂光　直解</byline>
<lb ed="X" n="0854c13"/><lb ed="R061" n="0166a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0854c1301">菩薩心地品之下</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854c14"/><lb ed="R061" n="0166a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0854c1401">○第二十一瞋打報仇戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854c15"/><lb ed="R061" n="0166b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0854c1501">佛言。佛子。不得以瞋報瞋。以打報打。若殺父母兄弟
<lb ed="X" n="0854c16"/><lb ed="R061" n="0166b02"/>六親。不得加報。若國主爲他人殺者。亦不得加報。殺
<lb ed="X" n="0854c17"/><lb ed="R061" n="0166b03"/>生報生。不順孝道。尙不畜奴婢打拍罵辱。日日起三
<lb ed="X" n="0854c18"/><lb ed="R061" n="0166b04"/>業。口罪無量。況故作七逆之罪。而出家菩薩。無慈心
<lb ed="X" n="0854c19"/><lb ed="R061" n="0166b05"/>報仇。乃至六親中。故作報者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0854c20"/><lb ed="R061" n="0166b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0854c2001">此釋瞋打報仇戒也。此戒繇上以慈心故行放生
<lb ed="X" n="0854c21"/><lb ed="R061" n="0166b07"/>業而來。以彼文中觀一切男子是我父。一切女人
<lb ed="X" n="0854c22"/><lb ed="R061" n="0166b08"/>是我母。卽今瞋打我者。亦皆是我父母。旣作是觀。
<lb ed="X" n="0854c23"/><lb ed="R061" n="0166b09"/>寧有其子。以瞋打報父母者乎。且瞋乃根本煩惱
<lb ed="X" n="0854c24"/><lb ed="R061" n="0166b10"/>中最重之一。此法增恚爲性。長惡爲業。于慈愍中。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0855a" n="0855a"/>
<lb ed="X" n="0855a01"/><lb ed="R061" n="0166b11"/>乖菩提道。而修菩薩行者。發弘誓願以度衆生。故
<lb ed="X" n="0855a02"/><lb ed="R061" n="0166b12"/>當以慈心爲本。若乃起一瞋心。則違本願。卽捨衆
<lb ed="X" n="0855a03"/><lb ed="R061" n="0166b13"/>生而失本慈。故戒之也。佛言。佛子者。標名以勸。不
<lb ed="X" n="0855a04"/><lb ed="R061" n="0166b14"/>得以瞋報瞋。以打報打。正欲菩薩心空境寂。人我
<lb ed="X" n="0855a05"/><lb ed="R061" n="0166b15"/>雙忘。不得懷不仁心。以瞋打報仇也。若殺父母等
<lb ed="X" n="0855a06"/><lb ed="R061" n="0166b16"/>者。以重況輕之意。謂不但彼瞋打<anchor xml:id="nkr_note_add_0855a0601" n="0855a0601"/><anchor xml:id="beg0855a0601" n="0855a0601"/>己<anchor xml:id="end0855a0601"/>身。不得懷報。
<lb ed="X" n="0855a07"/><lb ed="R061" n="0166b17"/>卽若殺我父母兄弟六親之親。亦不得加報。又國
<lb ed="X" n="0855a08"/><lb ed="R061" n="0166b18"/>主設爲他人殺者。卽亦不得加報。夫以不共戴天
<lb ed="X" n="0855a09"/><lb ed="R061" n="0167a01"/>之仇。義當反報。而諸佛皆戒不得加報。是爲何義。
<lb ed="X" n="0855a10"/><lb ed="R061" n="0167a02"/>蓋爲菩薩化導衆生。斷除煩惱結縛。出離三界輪
<lb ed="X" n="0855a11"/><lb ed="R061" n="0167a03"/>迴。令其永絕生死。得大解脫。何得殺一生。而報一
<lb ed="X" n="0855a12"/><lb ed="R061" n="0167a04"/>生。使諸衆生。生生世世。互殺不<anchor xml:id="nkr_note_add_0855a1201" n="0855a1201"/><anchor xml:id="beg0855a1201" n="0855a1201"/>已<anchor xml:id="end0855a1201"/>。上云。一切男子
<lb ed="X" n="0855a13"/><lb ed="R061" n="0167a05"/>女人。是我父母。今若殺生報生。是殺多生父母。以
<lb ed="X" n="0855a14"/><lb ed="R061" n="0167a06"/>報今生父母。豈孝順之道耶。是故殺生報生。不順
<lb ed="X" n="0855a15"/><lb ed="R061" n="0167a07"/>孝道也。又不特此。且修道人。尙不得畜奴婢打拍
<lb ed="X" n="0855a16"/><lb ed="R061" n="0167a08"/>罵辱。日日所起。打拍身業。罵辱口業。瞋怒意業。此
<lb ed="X" n="0855a17"/><lb ed="R061" n="0167a09"/>三業中。口業罪過。尙得無量。何況故作殺父母以
<lb ed="X" n="0855a18"/><lb ed="R061" n="0167a10"/>報父母。不順孝道之七逆罪耶。是故不得瞋打報
<lb ed="X" n="0855a19"/><lb ed="R061" n="0167a11"/>仇也。而出家下。辯明不得報仇意。所言不得報者。
<lb ed="X" n="0855a20"/><lb ed="R061" n="0167a12"/>唯謂出家菩薩。正當冤親平等。人我兩忘。何得懷
<lb ed="X" n="0855a21"/><lb ed="R061" n="0167a13"/>報。似俗人之怨害相尋者乎。問。設我不報。豈不縱
<lb ed="X" n="0855a22"/><lb ed="R061" n="0167a14"/>彼行殺耶。答。我念旣不加報。人亦不起害心。故此
<lb ed="X" n="0855a23"/><lb ed="R061" n="0167a15"/>兩得解脫。若在家菩薩。有位行權。或報可也。而出
<lb ed="X" n="0855a24"/><lb ed="R061" n="0167a16"/>家菩薩。無有慈心。爲<anchor xml:id="nkr_note_add_0855a2401" n="0855a2401"/><anchor xml:id="beg0855a2401" n="0855a2401"/>己<anchor xml:id="end0855a2401"/>瞋打報仇。乃至爲六親中。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0855b" n="0855b"/>
<lb ed="X" n="0855b01"/><lb ed="R061" n="0167a17"/>故爾報仇者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0855b02"/><lb ed="R061" n="0167a18"/><p xml:id="pX38p0855b0201">○第二十二憍慢不請法戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0855b03"/><lb ed="R061" n="0167b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0855b0301">若佛子。初始出家。未有所解。而自恃聦明有智。或恃
<lb ed="X" n="0855b04"/><lb ed="R061" n="0167b02"/>高貴年宿。或恃大姓高門。大解大富。饒財七寶。以此
<lb ed="X" n="0855b05"/><lb ed="R061" n="0167b03"/>憍慢。而不諮受先學法師經律。其法師者。或小姓年
<lb ed="X" n="0855b06"/><lb ed="R061" n="0167b04"/>少卑門。貧窮下賤。諸根不具。而實有德。一切經律盡
<lb ed="X" n="0855b07"/><lb ed="R061" n="0167b05"/>解。而新學菩薩。不得觀法師種姓。而不來諮受法師
<lb ed="X" n="0855b08"/><lb ed="R061" n="0167b06"/>第一義諦者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0855b09"/><lb ed="R061" n="0167b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0855b0901">此釋憍慢不請法戒也。憍者。謂於<anchor xml:id="nkr_note_add_0855b0901" n="0855b0901"/><anchor xml:id="beg0855b0901" n="0855b0901"/>己<anchor xml:id="end0855b0901"/>盛事。深生染
<lb ed="X" n="0855b10"/><lb ed="R061" n="0167b08"/>著。醉傲爲性。能障不憍。染依爲業。蓋憍醉者。生長
<lb ed="X" n="0855b11"/><lb ed="R061" n="0167b09"/>一切襍染法故。此貪分攝。謂不憍者。卽無貪也。卽
<lb ed="X" n="0855b12"/><lb ed="R061" n="0167b10"/>二十隨煩惱中之一。憍者。謂恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0855b1201" n="0855b1201"/><anchor xml:id="beg0855b1201" n="0855b1201"/>己<anchor xml:id="end0855b1201"/>於他。高擧爲性。
<lb ed="X" n="0855b13"/><lb ed="R061" n="0167b11"/>能障不慢。生苦爲業。蓋爲慢於有德。心不謙下。繇
<lb ed="X" n="0855b14"/><lb ed="R061" n="0167b12"/>此生死輪轉無窮。受諸苦故。卽六根本煩惱中之
<lb ed="X" n="0855b15"/><lb ed="R061" n="0167b13"/>一。此二煩惱。能障諸修行人。一切功德不得成就。
<lb ed="X" n="0855b16"/><lb ed="R061" n="0167b14"/>故戒之也。若佛子下。標明憍慢根本。言此佛子。自
<lb ed="X" n="0855b17"/><lb ed="R061" n="0167b15"/>初發心出家。離塵脫俗之時。始而見識未廣。學力
<lb ed="X" n="0855b18"/><lb ed="R061" n="0167b16"/>未深。於第一義諦。無我法中。甚深理趣。毫未有所
<lb ed="X" n="0855b19"/><lb ed="R061" n="0167b17"/>得解。而自恃聰明有智。不知此等聰明。乃世諦中
<lb ed="X" n="0855b20"/><lb ed="R061" n="0167b18"/>能所知見。非出世法中正知見也。或恃名位高貴。
<lb ed="X" n="0855b21"/><lb ed="R061" n="0168a01"/>或恃身當年宿。或恃其家大姓高門。與夫學問大
<lb ed="X" n="0855b22"/><lb ed="R061" n="0168a02"/>解。資產大富。饒財七寶。如是所有。皆世俗中所最
<lb ed="X" n="0855b23"/><lb ed="R061" n="0168a03"/>尙者。俱非出世尊重之道。而初出家佛子。以恃此
<lb ed="X" n="0855b24"/><lb ed="R061" n="0168a04"/>憍慢故。而不虗心諮問。領受先學法師所說經律。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0855c" n="0855c"/>
<lb ed="X" n="0855c01"/><lb ed="R061" n="0168a05"/>所謂旣飮毒藥。眞藥現前。則不能下此也。此上皆
<lb ed="X" n="0855c02"/><lb ed="R061" n="0168a06"/>能恃憍慢之心。其法師下。明所恃憍慢之境。其法
<lb ed="X" n="0855c03"/><lb ed="R061" n="0168a07"/>師者。或小姓年少者。對上自恃大姓年宿。或卑門
<lb ed="X" n="0855c04"/><lb ed="R061" n="0168a08"/>貧窮下賤者。對上自恃高門高貴大富。或諸根不
<lb ed="X" n="0855c05"/><lb ed="R061" n="0168a09"/>具者。對上自恃聰明有智。而實有下。正明不得以
<lb ed="X" n="0855c06"/><lb ed="R061" n="0168a10"/>迹取人。所謂依德不依人也。如是法師。雖然對世
<lb ed="X" n="0855c07"/><lb ed="R061" n="0168a11"/>間法。一一不如。而於出世品位。實爲有德。又彼學
<lb ed="X" n="0855c08"/><lb ed="R061" n="0168a12"/>識廣大。一切經律。盡能通解。堪爲後昆模範。而諸
<lb ed="X" n="0855c09"/><lb ed="R061" n="0168a13"/>新學菩薩。不得觀法師種姓優劣。妄生憍慢。應當
<lb ed="X" n="0855c10"/><lb ed="R061" n="0168a14"/>未聞求聞。未解請解。如以出處。自相高下。恃慢於
<lb ed="X" n="0855c11"/><lb ed="R061" n="0168a15"/>心。而竟不來諮受法師所演第一義諦者。犯輕垢
<lb ed="X" n="0855c12"/><lb ed="R061" n="0168a16"/>罪。</p>
<lb ed="X" n="0855c13"/><lb ed="R061" n="0168a17"/><p xml:id="pX38p0855c1301">○第二十三憍慢僻說戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0855c14"/><lb ed="R061" n="0168a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0855c1401">若佛子。佛滅度後。欲以好心受菩薩戒時。於佛菩薩
<lb ed="X" n="0855c15"/><lb ed="R061" n="0168b01"/>形像前。自誓受戒。當七日佛前懺悔。得見好相。便得
<lb ed="X" n="0855c16"/><lb ed="R061" n="0168b02"/>戒。若不得好相時。應二七三七。乃至一年。要得好相。
<lb ed="X" n="0855c17"/><lb ed="R061" n="0168b03"/>得好相<anchor xml:id="nkr_note_add_0855c1701" n="0855c1701"/><anchor xml:id="beg0855c1701" n="0855c1701"/>已<anchor xml:id="end0855c1701"/>。便得佛菩薩形像前受戒。若不得好相。雖
<lb ed="X" n="0855c18"/><lb ed="R061" n="0168b04"/>佛像前受戒。不得戒。若現前先受菩薩戒法師前受
<lb ed="X" n="0855c19"/><lb ed="R061" n="0168b05"/>戒時。不須要見好相。何以故。是法師。師師相授。故不
<lb ed="X" n="0855c20"/><lb ed="R061" n="0168b06"/>須好相。是以法師前受戒。卽得戒。以生至重心故。便
<lb ed="X" n="0855c21"/><lb ed="R061" n="0168b07"/>得戒。若千里內無能授戒師。得佛菩薩形像前。自誓
<lb ed="X" n="0855c22"/><lb ed="R061" n="0168b08"/>受戒。而要見好相。若法師自倚解經律。大乘學戒。與
<lb ed="X" n="0855c23"/><lb ed="R061" n="0168b09"/>國王。太子。百官。以爲善友。而新學菩薩來問。若經義
<lb ed="X" n="0855c24"/><lb ed="R061" n="0168b10"/>律義。輕心惡心慢心。不一一好答問者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0856a" n="0856a"/>
<lb ed="X" n="0856a01"/><lb ed="R061" n="0168b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0856a0101">此釋憍慢僻說戒也。憍慢之義解前。僻者。偏卽見
<lb ed="X" n="0856a02"/><lb ed="R061" n="0168b12"/>也。以見不正。必墮外道邪魔。故戒之也。詳此文勢。
<lb ed="X" n="0856a03"/><lb ed="R061" n="0168b13"/>其義有二。一若佛子下。至便得戒一節。明弟子心
<lb ed="X" n="0856a04"/><lb ed="R061" n="0168b14"/>無憍慢僻受。師長心無憍慢僻說之義。二若法師
<lb ed="X" n="0856a05"/><lb ed="R061" n="0168b15"/>下。至不一一好答問者一節。正明師恃憍慢僻說。
<lb ed="X" n="0856a06"/><lb ed="R061" n="0168b16"/>弟子無憍慢僻受之義。受戒法儀有三。一者。佛在
<lb ed="X" n="0856a07"/><lb ed="R061" n="0168b17"/>世時。親從佛前而授受者。得上品戒。二者。佛滅度
<lb ed="X" n="0856a08"/><lb ed="R061" n="0168b18"/>後。於先受菩薩戒法師前如法受者。得中品戒。三
<lb ed="X" n="0856a09"/><lb ed="R061" n="0169a01"/>者。若千里內。無能授戒法師。於佛菩薩形像前自
<lb ed="X" n="0856a10"/><lb ed="R061" n="0169a02"/>立誓願。而稟受佛戒者。必定要見好相。若見好相。
<lb ed="X" n="0856a11"/><lb ed="R061" n="0169a03"/>得下品戒。所言佛滅度者。揀佛在世。以佛爲師。今
<lb ed="X" n="0856a12"/><lb ed="R061" n="0169a04"/>乃佛滅度後。卽以戒法爲師。以戒師爲佛也。欲以
<lb ed="X" n="0856a13"/><lb ed="R061" n="0169a05"/>好心等者。此正明無憍慢僻受之義。於佛菩薩形
<lb ed="X" n="0856a14"/><lb ed="R061" n="0169a06"/>像前者。正謂佛不在世。現前無師。欲以好心秉受
<lb ed="X" n="0856a15"/><lb ed="R061" n="0169a07"/>菩薩戒時。只得於佛菩薩形像之前。而自立諸誓
<lb ed="X" n="0856a16"/><lb ed="R061" n="0169a08"/>願受戒。願云。我某甲等。發十四種大願。復立十三
<lb ed="X" n="0856a17"/><lb ed="R061" n="0169a09"/>種誓。發誓願<anchor xml:id="nkr_note_add_0856a1701" n="0856a1701"/><anchor xml:id="beg0856a1701" n="0856a1701"/>已<anchor xml:id="end0856a1701"/>。更當七日佛前慇懃懺悔一切罪
<lb ed="X" n="0856a18"/><lb ed="R061" n="0169a10"/>障。罪障消滅。得見好相。卽便自知<anchor xml:id="nkr_note_add_0856a1801" n="0856a1801"/><anchor xml:id="beg0856a1801" n="0856a1801"/>已<anchor xml:id="end0856a1801"/>得戒矣。設若
<lb ed="X" n="0856a19"/><lb ed="R061" n="0169a11"/>一七日中。不得好相者。應當二七三七。乃至一年
<lb ed="X" n="0856a20"/><lb ed="R061" n="0169a12"/>之久。而必要得好相。若果得好相<anchor xml:id="nkr_note_add_0856a2001" n="0856a2001"/><anchor xml:id="beg0856a2001" n="0856a2001"/>已<anchor xml:id="end0856a2001"/>。便許此人向
<lb ed="X" n="0856a21"/><lb ed="R061" n="0169a13"/>佛菩薩形像位前。自誓受戒。方證得戒勝緣。若不
<lb ed="X" n="0856a22"/><lb ed="R061" n="0169a14"/>得好相。雖佛像前受戒。不名得戒。徒有受戒之名。
<lb ed="X" n="0856a23"/><lb ed="R061" n="0169a15"/>而無其實。一生虗妄。體是白衣。若是佛滅度後。現
<lb ed="X" n="0856a24"/><lb ed="R061" n="0169a16"/>前有先受菩薩戒法師者。當卽於是師前精誠求
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0856b" n="0856b"/>
<lb ed="X" n="0856b01"/><lb ed="R061" n="0169a17"/>戒。不須要見好相。所以者何。以是說者受者。二俱
<lb ed="X" n="0856b02"/><lb ed="R061" n="0169a18"/>現前。則非遙受代受。及於像前求受故也。言先受
<lb ed="X" n="0856b03"/><lb ed="R061" n="0169b01"/>者。揀非新戒無德臘者。可能師也。而曰菩薩戒法
<lb ed="X" n="0856b04"/><lb ed="R061" n="0169b02"/>師者。則是智行雙運之師。此師堪爲師範。如是師
<lb ed="X" n="0856b05"/><lb ed="R061" n="0169b03"/>前。秉受戒時。是故不須要見好相。所以者何。此有
<lb ed="X" n="0856b06"/><lb ed="R061" n="0169b04"/>二義。一者。法師得戒。本從師師相授而來。此具戒
<lb ed="X" n="0856b07"/><lb ed="R061" n="0169b05"/>師。卽是過去諸佛住世一般。是以法師前受戒時。
<lb ed="X" n="0856b08"/><lb ed="R061" n="0169b06"/>卽得具戒故也。二者。求戒弟子。於本說戒師前。生
<lb ed="X" n="0856b09"/><lb ed="R061" n="0169b07"/>至重心。觀戒師爲諸佛。是故從是師前受戒。卽便
<lb ed="X" n="0856b10"/><lb ed="R061" n="0169b08"/>得戒。所以自無憍慢僻受。師無憍慢僻說。一一皆
<lb ed="X" n="0856b11"/><lb ed="R061" n="0169b09"/>如法也。然師前求受甚易。像前求受甚難。何故不
<lb ed="X" n="0856b12"/><lb ed="R061" n="0169b10"/>從師。而從像前受也。若千里之內。無能授戒師者。
<lb ed="X" n="0856b13"/><lb ed="R061" n="0169b11"/>始得於佛菩薩形像座前。自誓受戒。若於像前求
<lb ed="X" n="0856b14"/><lb ed="R061" n="0169b12"/>戒。必定要見好相。方成得戒之信。若是千里之內。
<lb ed="X" n="0856b15"/><lb ed="R061" n="0169b13"/>有能授戒師。而不從是師前秉受。必於像前而受
<lb ed="X" n="0856b16"/><lb ed="R061" n="0169b14"/>戒者。此人不但不得戒。而且反招憍慢僻受罪也。
<lb ed="X" n="0856b17"/><lb ed="R061" n="0169b15"/>若法師者。內自倚恃能解經律。秉受大乘學戒。外
<lb ed="X" n="0856b18"/><lb ed="R061" n="0169b16"/>又倚恃所交國王。太子。百官。以爲善好之友。而見
<lb ed="X" n="0856b19"/><lb ed="R061" n="0169b17"/>新學菩薩遠來請問經義律義時。乃以所交自恃
<lb ed="X" n="0856b20"/><lb ed="R061" n="0169b18"/>倚者。而生輕心藐視。惡心嫉妒。慢心忽略。不一一
<lb ed="X" n="0856b21"/><lb ed="R061" n="0170a01"/>好答來求問法之人。是法師得憍慢僻說之過。犯
<lb ed="X" n="0856b22"/><lb ed="R061" n="0170a02"/>輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0856b23"/><lb ed="R061" n="0170a03"/><p xml:id="pX38p0856b2301">○第二十四不習學佛戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856b24"/><lb ed="R061" n="0170a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0856b2401">若佛子。有佛經律大乘法。正見。正性。正法身。而不能
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0856c" n="0856c"/>
<lb ed="X" n="0856c01"/><lb ed="R061" n="0170a05"/>勤學修習。而捨七寶。反學邪見二乘。外道俗典。阿毗
<lb ed="X" n="0856c02"/><lb ed="R061" n="0170a06"/>曇襍論。一切書記。是斷佛性。障道因緣。非行菩薩道
<lb ed="X" n="0856c03"/><lb ed="R061" n="0170a07"/>者。若故作者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0856c04"/><lb ed="R061" n="0170a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0856c0401">此釋不習學佛戒也。謂諸佛經律藏。乃是超生死。
<lb ed="X" n="0856c05"/><lb ed="R061" n="0170a09"/>越苦海之寶筏。若無此筏。永無得出三界愛河。茲
<lb ed="X" n="0856c06"/><lb ed="R061" n="0170a10"/>有佛法而不習學。自甘沈溺。故戒之也。言有佛經
<lb ed="X" n="0856c07"/><lb ed="R061" n="0170a11"/>律者。旣爲佛子。有佛可歸。是吾本師。有法可崇。是
<lb ed="X" n="0856c08"/><lb ed="R061" n="0170a12"/>吾本法。旣是本師本法。應當時時親近而習學也。
<lb ed="X" n="0856c09"/><lb ed="R061" n="0170a13"/>經。卽修多羅。律。卽毗奈耶。經律所云大乘法者。謂
<lb ed="X" n="0856c10"/><lb ed="R061" n="0170a14"/>佛所說經律。有菩薩藏。有聲聞藏。此是菩薩藏。故
<lb ed="X" n="0856c11"/><lb ed="R061" n="0170a15"/>云大乘法也。旣本大乘法藏。則所詮理趣。乃是正
<lb ed="X" n="0856c12"/><lb ed="R061" n="0170a16"/>知。正見。正性。正法身也。不偏不邪。曰正。繇是正知。
<lb ed="X" n="0856c13"/><lb ed="R061" n="0170a17"/>正見。明了不生。不滅。不遷。不變。正因佛性。爲因地
<lb ed="X" n="0856c14"/><lb ed="R061" n="0170a18"/>心。卽證本有不生。不滅。不遷。不變。正法有果。夫有
<lb ed="X" n="0856c15"/><lb ed="R061" n="0170b01"/>佛可皈。有法可崇。不能一意皈崇。敏勤習學。捨諸
<lb ed="X" n="0856c16"/><lb ed="R061" n="0170b02"/>佛覺道。七種最上至極之寶。反學邪見。二乘。外道
<lb ed="X" n="0856c17"/><lb ed="R061" n="0170b03"/>俗典。及阿毗曇雜論。一切書記。是斷佛性。障道因
<lb ed="X" n="0856c18"/><lb ed="R061" n="0170b04"/>緣。非行菩薩道者。旣非菩薩之道。豈當學耶。邪見
<lb ed="X" n="0856c19"/><lb ed="R061" n="0170b05"/>等者。解見上文。言俗典者。四韋陀典。外道書也。阿
<lb ed="X" n="0856c20"/><lb ed="R061" n="0170b06"/>毗曇者。此云無畏。又名曰分別慧。襍論。卽凡論有。
<lb ed="X" n="0856c21"/><lb ed="R061" n="0170b07"/>論無。小乘外道等論。一切書記。乃詩詞歌賦。醫卜。
<lb ed="X" n="0856c22"/><lb ed="R061" n="0170b08"/>陰陽。術數等也。是斷佛性等者。出所習之過也。承
<lb ed="X" n="0856c23"/><lb ed="R061" n="0170b09"/>上如是邪見。二乘等人。俱不當親。而反親之。外道
<lb ed="X" n="0856c24"/><lb ed="R061" n="0170b10"/>俗典等敎。俱不當習。而反習之。自迷迷人。所謂二
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0857a" n="0857a"/>
<lb ed="X" n="0857a01"/><lb ed="R061" n="0170b11"/>乘枯寂。焦菩提芽。外道斷常。刳正覺種。是斷佛性
<lb ed="X" n="0857a02"/><lb ed="R061" n="0170b12"/>也。又此邪見等法。內惑正解知見。外亂正修行門。
<lb ed="X" n="0857a03"/><lb ed="R061" n="0170b13"/>實障菩提道因緣惡法。非行菩薩大乘之正法也。
<lb ed="X" n="0857a04"/><lb ed="R061" n="0170b14"/>若故背其當學。而習不當學者。犯輕垢罪。問。治世
<lb ed="X" n="0857a05"/><lb ed="R061" n="0170b15"/>語言。資生業等。皆順正法。何故於俗典等。學而犯
<lb ed="X" n="0857a06"/><lb ed="R061" n="0170b16"/>罪。答。以新學者。智弱識強。恐棄本逐末故。若地上
<lb ed="X" n="0857a07"/><lb ed="R061" n="0170b17"/>大菩薩。爲利生故。習學無礙。</p>
<lb ed="X" n="0857a08"/><lb ed="R061" n="0170b18"/><p xml:id="pX38p0857a0801">○第二十五不善知衆戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0857a09"/><lb ed="R061" n="0171a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0857a0901">若佛子。佛滅度後。爲說法主。爲僧房主。爲敎化主。坐
<lb ed="X" n="0857a10"/><lb ed="R061" n="0171a02"/>禪主。行來主。應生慈心。善和鬪諍。善守三寶物。莫無
<lb ed="X" n="0857a11"/><lb ed="R061" n="0171a03"/>度用。如自<anchor xml:id="nkr_note_add_0857a1101" n="0857a1101"/><anchor xml:id="beg0857a1101" n="0857a1101"/>己<anchor xml:id="end0857a1101"/>有。而反亂衆鬪諍。恣心用三寶物者。犯
<lb ed="X" n="0857a12"/><lb ed="R061" n="0171a04"/>輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0857a13"/><lb ed="R061" n="0171a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0857a1301">此釋不善知衆戒也。謂佛弟子。乃是住持三寶。弘
<lb ed="X" n="0857a14"/><lb ed="R061" n="0171a06"/>通法人。應知<anchor xml:id="nkr_note_add_0857a1401" n="0857a1401"/><anchor xml:id="beg0857a1401" n="0857a1401"/>己<anchor xml:id="end0857a1401"/>識人。設或亂衆鬪諍。乃至三寶財
<lb ed="X" n="0857a15"/><lb ed="R061" n="0171a07"/>物。不善守護。卽非佛子。故戒之也。言佛滅度後者。
<lb ed="X" n="0857a16"/><lb ed="R061" n="0171a08"/>擧末世而言也。佛在世時。佛爲一切大衆主中之
<lb ed="X" n="0857a17"/><lb ed="R061" n="0171a09"/>主。諸弟子中。自無恣亂。今佛滅度後。則諸弟子各
<lb ed="X" n="0857a18"/><lb ed="R061" n="0171a10"/>爲其主。故云佛滅後也。言爲說法主者。於佛所說
<lb ed="X" n="0857a19"/><lb ed="R061" n="0171a11"/>三藏敎法。善能主持。使其流通。不致斷絕。爲僧房
<lb ed="X" n="0857a20"/><lb ed="R061" n="0171a12"/>主者。謂善主持上中下座。僧衆安居犍度等事。有
<lb ed="X" n="0857a21"/><lb ed="R061" n="0171a13"/>調理故。敎化主者。謂能主持方便化導因緣次第
<lb ed="X" n="0857a22"/><lb ed="R061" n="0171a14"/>等事。不使錯謬故。坐禪主者。謂能主持修禪定中
<lb ed="X" n="0857a23"/><lb ed="R061" n="0171a15"/>魔境現前等事。方便制伏故。行來主者。謂善主持
<lb ed="X" n="0857a24"/><lb ed="R061" n="0171a16"/>遠近賓客迎送禮節等事。不致疏慢故。旣爲如是
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0857b" n="0857b"/>
<lb ed="X" n="0857b01"/><lb ed="R061" n="0171a17"/>衆中之主。應生慈心。善和鬪諍。善守三寶財物。莫
<lb ed="X" n="0857b02"/><lb ed="R061" n="0171a18"/>無度用也。言應生慈心者。訓勉之詞也。謂生慈心。
<lb ed="X" n="0857b03"/><lb ed="R061" n="0171b01"/>能與一切衆生安樂故。善和鬪諍者。謂諍事如未
<lb ed="X" n="0857b04"/><lb ed="R061" n="0171b02"/>起時。卽令不起。<anchor xml:id="nkr_note_add_0857b0401" n="0857b0401"/><anchor xml:id="beg0857b0401" n="0857b0401"/>已<anchor xml:id="end0857b0401"/>起卽令息滅故。善守三寶物者。
<lb ed="X" n="0857b05"/><lb ed="R061" n="0171b03"/>謂於三寶常住財物。不使交互侵損漏失故。莫無
<lb ed="X" n="0857b06"/><lb ed="R061" n="0171b04"/>度用。正明善守義。所言三寶財物。使用有節。其義
<lb ed="X" n="0857b07"/><lb ed="R061" n="0171b05"/>有三。一者。係佛物。元卽佛事中用。法物。法事中用。
<lb ed="X" n="0857b08"/><lb ed="R061" n="0171b06"/>僧物。僧事中用。當用則用。不可無度放意而用。二
<lb ed="X" n="0857b09"/><lb ed="R061" n="0171b07"/>者。此是三寶財物。應善守護。莫作自<anchor xml:id="nkr_note_add_0857b0901" n="0857b0901"/><anchor xml:id="beg0857b0901" n="0857b0901"/>己<anchor xml:id="end0857b0901"/>所有。任意
<lb ed="X" n="0857b10"/><lb ed="R061" n="0171b08"/>而用。三者。謂守三寶物者。卽如守護自<anchor xml:id="nkr_note_add_0857b1001" n="0857b1001"/><anchor xml:id="beg0857b1001" n="0857b1001"/>己<anchor xml:id="end0857b1001"/>法財。莫
<lb ed="X" n="0857b11"/><lb ed="R061" n="0171b09"/>使惑業侵毀破壞。故云莫無度用。如是慈心和衆
<lb ed="X" n="0857b12"/><lb ed="R061" n="0171b10"/>善守。方是佛子行門。若乃不能善和。而反亂衆鬪
<lb ed="X" n="0857b13"/><lb ed="R061" n="0171b11"/>諍。應善守護。而反恣心雜用三寶物者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0857b14"/><lb ed="R061" n="0171b12"/><p xml:id="pX38p0857b1401">○第二十六獨受利養戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0857b15"/><lb ed="R061" n="0171b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0857b1501">若佛子。先在僧坊中住。若見客菩薩比丘。來入僧坊。
<lb ed="X" n="0857b16"/><lb ed="R061" n="0171b14"/>舍宅。城邑。若國王宅舍中。乃至夏坐安居處。及大會
<lb ed="X" n="0857b17"/><lb ed="R061" n="0171b15"/>中。先住僧。應迎來送去。飮食供養。房舍。臥具。繩牀。木
<lb ed="X" n="0857b18"/><lb ed="R061" n="0171b16"/>牀。事事給與。若無物。應賣自身。及男女身。應割自身
<lb ed="X" n="0857b19"/><lb ed="R061" n="0171b17"/>肉賣。供給所需。悉以與之。若有檀越來請衆僧。客僧
<lb ed="X" n="0857b20"/><lb ed="R061" n="0171b18"/>有利養分。僧坊主。應次第差客僧受請。而先住僧獨
<lb ed="X" n="0857b21"/><lb ed="R061" n="0172a01"/>受請。而不差客僧者。僧坊主。得無量罪。畜生無異。非
<lb ed="X" n="0857b22"/><lb ed="R061" n="0172a02"/>沙門。非釋種姓。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0857b23"/><lb ed="R061" n="0172a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0857b2301">此釋獨受利養戒也。僧具六和之德。謂戒和同修。
<lb ed="X" n="0857b24"/><lb ed="R061" n="0172a04"/>見和同解。身和同居。言和無諍。意和無瞋。利和同
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0857c" n="0857c"/>
<lb ed="X" n="0857c01"/><lb ed="R061" n="0172a05"/>均。若內一和有虧。六和全費。故戒之也。言先在僧
<lb ed="X" n="0857c02"/><lb ed="R061" n="0172a06"/>坊中住者。自然是主。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0857c0201" n="0857c0201"/><anchor xml:id="beg0857c0201" n="0857c0201"/>已<anchor xml:id="end0857c0201"/>爲主。必盡主道。若見客
<lb ed="X" n="0857c03"/><lb ed="R061" n="0172a07"/>菩薩比丘來入僧坊住處。或入居士宅舍住處。或
<lb ed="X" n="0857c04"/><lb ed="R061" n="0172a08"/>入城邑住處。或入國王舍宅之中。乃至夏坐安居
<lb ed="X" n="0857c05"/><lb ed="R061" n="0172a09"/>之處。及大會中。如是住處。凡先住僧。所盡主道。當
<lb ed="X" n="0857c06"/><lb ed="R061" n="0172a10"/>異尋常。見來。則盡迎來之禮。臨去。則盡送往之禮。
<lb ed="X" n="0857c07"/><lb ed="R061" n="0172a11"/>終始如一。不可失節。其中供養。如以飮食。房舍。臥
<lb ed="X" n="0857c08"/><lb ed="R061" n="0172a12"/>具。繩牀。木牀。凡諸物類。事事給與。不得悋惜一物。
<lb ed="X" n="0857c09"/><lb ed="R061" n="0172a13"/>俱如法供養何也。始爲尊重法門。克盡爲主之道。
<lb ed="X" n="0857c10"/><lb ed="R061" n="0172a14"/>問。設若我自無物。云何供養。答。若果爲求菩薩道
<lb ed="X" n="0857c11"/><lb ed="R061" n="0172a15"/>者。應賣自身。及賣男女身。而爲供養。且又不獨賣
<lb ed="X" n="0857c12"/><lb ed="R061" n="0172a16"/>身而<anchor xml:id="nkr_note_add_0857c1201" n="0857c1201"/><anchor xml:id="beg0857c1201" n="0857c1201"/>已<anchor xml:id="end0857c1201"/>。應割自身肉賣。供給所須。悉以與之。如是
<lb ed="X" n="0857c13"/><lb ed="R061" n="0172a17"/>推之。何況所有身外之物。而反慳悋不供給耶。若
<lb ed="X" n="0857c14"/><lb ed="R061" n="0172a18"/>有檀越下。申明不得獨受請義。旣言主人無物。尙
<lb ed="X" n="0857c15"/><lb ed="R061" n="0172b01"/>自賣身割肉而爲供養。豈有檀越請齋。而不次第
<lb ed="X" n="0857c16"/><lb ed="R061" n="0172b02"/>差客僧受請者。無是理也。是故若有檀越來請衆
<lb ed="X" n="0857c17"/><lb ed="R061" n="0172b03"/>僧齋者。客僧俱當有利養分。而僧坊主。應當一一
<lb ed="X" n="0857c18"/><lb ed="R061" n="0172b04"/>次第差客僧受請。方具沙門六和之德。若先住僧
<lb ed="X" n="0857c19"/><lb ed="R061" n="0172b05"/>獨自受請。不讓客僧受請。僧坊主得無量罪。五百
<lb ed="X" n="0857c20"/><lb ed="R061" n="0172b06"/>問云。衆僧食<anchor xml:id="nkr_note_add_0857c2001" n="0857c2001"/><anchor xml:id="beg0857c2001" n="0857c2001"/>已<anchor xml:id="end0857c2001"/>分盡。食他分一飽者。犯波羅夷。不
<lb ed="X" n="0857c21"/><lb ed="R061" n="0172b07"/>飽犯墮。得無量罪。準例可知。如是比丘下。不合人
<lb ed="X" n="0857c22"/><lb ed="R061" n="0172b08"/>情。便非人類。與畜生無異。中不合僧禮。全無六和。
<lb ed="X" n="0857c23"/><lb ed="R061" n="0172b09"/>故非沙門。上不合佛心。不知重道。則非釋迦種姓。
<lb ed="X" n="0857c24"/><lb ed="R061" n="0172b10"/>應當同受。而反獨入<anchor xml:id="nkr_note_add_0857c2401" n="0857c2401"/><anchor xml:id="beg0857c2401" n="0857c2401"/>己<anchor xml:id="end0857c2401"/>者。犯輕垢罪。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0858a" n="0858a"/>
<lb ed="X" n="0858a01"/><lb ed="R061" n="0172b11"/><p xml:id="pX38p0858a0101">○第二十七受別請戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858a02"/><lb ed="R061" n="0172b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0858a0201">若佛子。一切不得受別請利養入<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a0201" n="0858a0201"/><anchor xml:id="beg0858a0201" n="0858a0201"/>己<anchor xml:id="end0858a0201"/>。而此利養屬十
<lb ed="X" n="0858a03"/><lb ed="R061" n="0172b13"/>方僧。而別受請。卽取十方僧物入<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a0301" n="0858a0301"/><anchor xml:id="beg0858a0301" n="0858a0301"/>己<anchor xml:id="end0858a0301"/>。八福田中。諸佛。
<lb ed="X" n="0858a04"/><lb ed="R061" n="0172b14"/>聖人。一一師僧。父母。病人物。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a0401" n="0858a0401"/><anchor xml:id="beg0858a0401" n="0858a0401"/>己<anchor xml:id="end0858a0401"/>用故。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858a05"/><lb ed="R061" n="0172b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0858a0501">此釋受別請戒也。此戒承前。爲佛弟子。不但不得
<lb ed="X" n="0858a06"/><lb ed="R061" n="0172b16"/>獨受利養而<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a0601" n="0858a0601"/><anchor xml:id="beg0858a0601" n="0858a0601"/>已<anchor xml:id="end0858a0601"/>。乃更一切不得受人別請利養入
<lb ed="X" n="0858a07"/><lb ed="R061" n="0172b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0858a0701" n="0858a0701"/><anchor xml:id="beg0858a0701" n="0858a0701"/>己<anchor xml:id="end0858a0701"/>。若別受請利養。而不分與衆者。亦非沙門。非佛
<lb ed="X" n="0858a08"/><lb ed="R061" n="0172b18"/>種子。故戒之也。一切不得受別請利養入<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a0801" n="0858a0801"/><anchor xml:id="beg0858a0801" n="0858a0801"/>己<anchor xml:id="end0858a0801"/>者。謂
<lb ed="X" n="0858a09"/><lb ed="R061" n="0173a01"/>凡道俗。一切諸檀越等。請僧齋者。應與衆同受請。
<lb ed="X" n="0858a10"/><lb ed="R061" n="0173a02"/>不得私受人請。應衆中同利養故。而此利下。釋上
<lb ed="X" n="0858a11"/><lb ed="R061" n="0173a03"/>不得受別請義。問。別請供物。應受入<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a1101" n="0858a1101"/><anchor xml:id="beg0858a1101" n="0858a1101"/>己<anchor xml:id="end0858a1101"/>。何故不得。
<lb ed="X" n="0858a12"/><lb ed="R061" n="0173a04"/>答。謂此利養屬十方僧。一切有分。而若別受請者。
<lb ed="X" n="0858a13"/><lb ed="R061" n="0173a05"/>卽取十方僧物。私入一<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a1301" n="0858a1301"/><anchor xml:id="beg0858a1301" n="0858a1301"/>己<anchor xml:id="end0858a1301"/>。是故不得受別請也。八
<lb ed="X" n="0858a14"/><lb ed="R061" n="0173a06"/>福等者。釋上義。謂不但不得私取十方僧物入<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a1401" n="0858a1401"/><anchor xml:id="beg0858a1401" n="0858a1401"/>己<anchor xml:id="end0858a1401"/>。
<lb ed="X" n="0858a15"/><lb ed="R061" n="0173a07"/>乃至八福田中一切財物。亦不得私用入<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a1501" n="0858a1501"/><anchor xml:id="beg0858a1501" n="0858a1501"/>己<anchor xml:id="end0858a1501"/>。若取
<lb ed="X" n="0858a16"/><lb ed="R061" n="0173a08"/>私用。亦是取十方僧公物入<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a1601" n="0858a1601"/><anchor xml:id="beg0858a1601" n="0858a1601"/>己<anchor xml:id="end0858a1601"/>故也。八福田者。一
<lb ed="X" n="0858a17"/><lb ed="R061" n="0173a09"/>諸佛。二聖人。三和尙。四闍黎。五衆僧。六父。七母。八
<lb ed="X" n="0858a18"/><lb ed="R061" n="0173a10"/>病人也。言諸佛者。卽果人也。言聖人者。卽因人也。
<lb ed="X" n="0858a19"/><lb ed="R061" n="0173a11"/>一一師者。卽本和尙。闍黎。尊證之十師也。僧者。卽
<lb ed="X" n="0858a20"/><lb ed="R061" n="0173a12"/>大衆也。父母。卽生身二親也。病人者。但凡一切親
<lb ed="X" n="0858a21"/><lb ed="R061" n="0173a13"/>怨眷屬之中。有苦患人也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0858a2101" n="0858a2101"/><anchor xml:id="beg0858a2101" n="0858a2101"/>已<anchor xml:id="end0858a2101"/>上自諸佛菩薩。乃至
<lb ed="X" n="0858a22"/><lb ed="R061" n="0173a14"/>父母七位。名爲敬田。病人一種。名爲悲田。此八總
<lb ed="X" n="0858a23"/><lb ed="R061" n="0173a15"/>皆植福修慧良勝田也。此一切物。若公用卽獲福。
<lb ed="X" n="0858a24"/><lb ed="R061" n="0173a16"/>私用卽得罪。今別受請。卽取八福田中物。直爲自
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0858b" n="0858b"/>
<lb ed="X" n="0858b01"/><lb ed="R061" n="0173a17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0858b0101" n="0858b0101"/><anchor xml:id="beg0858b0101" n="0858b0101"/>己<anchor xml:id="end0858b0101"/>用故。而不給與衆者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0858b02"/><lb ed="R061" n="0173a18"/><p xml:id="pX38p0858b0201">○第二十八別請僧戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858b03"/><lb ed="R061" n="0173b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0858b0301">若佛子。有出家菩薩。在家菩薩。及一切檀越。請僧福
<lb ed="X" n="0858b04"/><lb ed="R061" n="0173b02"/>田求願之時。應入僧坊。問知事人。今欲請僧求願。知
<lb ed="X" n="0858b05"/><lb ed="R061" n="0173b03"/>事報言。次第請者。卽得十方賢聖僧。而世人別請五
<lb ed="X" n="0858b06"/><lb ed="R061" n="0173b04"/>百羅漢菩薩僧。不如僧次一凡夫僧。若別請僧者。是
<lb ed="X" n="0858b07"/><lb ed="R061" n="0173b05"/>外道法。七佛無別請法。不順孝道。若故別請僧者。犯
<lb ed="X" n="0858b08"/><lb ed="R061" n="0173b06"/>輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858b09"/><lb ed="R061" n="0173b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0858b0901">此釋別請僧戒也。此戒亦從上受別請而來。謂受
<lb ed="X" n="0858b10"/><lb ed="R061" n="0173b08"/>請者。旣不別受。則請僧者。亦不應別請也。般若經
<lb ed="X" n="0858b11"/><lb ed="R061" n="0173b09"/>云。不住相布施。其福德等於虗空。住相布施。則獲
<lb ed="X" n="0858b12"/><lb ed="R061" n="0173b10"/>福有限。故戒之也。若佛子下。標明求願種福之人。
<lb ed="X" n="0858b13"/><lb ed="R061" n="0173b11"/>出家菩薩。剃髮染衣受大戒人。在家菩薩。是受六
<lb ed="X" n="0858b14"/><lb ed="R061" n="0173b12"/>重二十八輕之優婆塞戒人也。及一切檀越者。承
<lb ed="X" n="0858b15"/><lb ed="R061" n="0173b13"/>上。謂不止此二種菩薩。幷凡作福一切檀越。梵語
<lb ed="X" n="0858b16"/><lb ed="R061" n="0173b14"/>檀那。此云好施。以好行檀波羅蜜法。是則超越世
<lb ed="X" n="0858b17"/><lb ed="R061" n="0173b15"/>間貪悋之士。故得美稱也。如是正信檀衆。請僧福
<lb ed="X" n="0858b18"/><lb ed="R061" n="0173b16"/>田求願之時。或有發願度生。或有祈禱常情。或爲
<lb ed="X" n="0858b19"/><lb ed="R061" n="0173b17"/>聽聞道法。或願生天生人。乃至願生西方。如來所
<lb ed="X" n="0858b20"/><lb ed="R061" n="0173b18"/>求所願。必當於三寶中求。三寶。卽一切衆生植福
<lb ed="X" n="0858b21"/><lb ed="R061" n="0174a01"/>良田也。三寶住世。全賴衆僧。是故請僧福田求願
<lb ed="X" n="0858b22"/><lb ed="R061" n="0174a02"/>之時。應入僧坊。問知事人曰。我某甲。今欲請僧求
<lb ed="X" n="0858b23"/><lb ed="R061" n="0174a03"/>願。彼知事人。應當報言。汝欲請僧。合遵次第請儀。
<lb ed="X" n="0858b24"/><lb ed="R061" n="0174a04"/>所以者何。以聖凡難辯。不可擇故。所以次第請者。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0858c" n="0858c"/>
<lb ed="X" n="0858c01"/><lb ed="R061" n="0174a05"/>卽得十方賢聖僧也。若以分別心。必請五百羅漢
<lb ed="X" n="0858c02"/><lb ed="R061" n="0174a06"/>菩薩聖僧。如是揀名別請。不如隨於衆僧中次第
<lb ed="X" n="0858c03"/><lb ed="R061" n="0174a07"/>所請一凡夫僧功德。所以者何。以有住相心故。若
<lb ed="X" n="0858c04"/><lb ed="R061" n="0174a08"/>是別請僧者。且是外道之法。我佛法中。無揀擇心。
<lb ed="X" n="0858c05"/><lb ed="R061" n="0174a09"/>以不著相求故。又卽上推七佛以來。亦無別請之
<lb ed="X" n="0858c06"/><lb ed="R061" n="0174a10"/>法。七佛者。毗婆尸佛。<name role="" type="person">尸棄佛</name>。<name role="" type="person">毗舍浮佛</name>。此三如來。
<lb ed="X" n="0858c07"/><lb ed="R061" n="0174a11"/>是過去莊嚴劫中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0858c0701" n="0858c0701"/><anchor xml:id="beg0858c0701" n="0858c0701"/>已<anchor xml:id="end0858c0701"/>成正覺者。<name role="" type="person">拘留孫佛</name>。拘那含
<lb ed="X" n="0858c08"/><lb ed="R061" n="0174a12"/>牟尼佛。迦葉佛。釋迦牟尼佛。此四如來。是現在賢
<lb ed="X" n="0858c09"/><lb ed="R061" n="0174a13"/>劫中。今成正覺者。以是七佛作證。不應別請僧明
<lb ed="X" n="0858c10"/><lb ed="R061" n="0174a14"/>矣。蓋別請求願者。卽是不行孝道。何者。謂上違七
<lb ed="X" n="0858c11"/><lb ed="R061" n="0174a15"/>佛敎誡之道。中乖菩薩平等之心。下失衆生利益
<lb ed="X" n="0858c12"/><lb ed="R061" n="0174a16"/>之德。所以若故別請僧者。結過犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0858c13"/><lb ed="R061" n="0174a17"/><p xml:id="pX38p0858c1301">○第二十九邪命自活戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858c14"/><lb ed="R061" n="0174a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0858c1401">若佛子。以惡心故。爲利養。販賣男女色。自手作食。自
<lb ed="X" n="0858c15"/><lb ed="R061" n="0174b01"/>磨自舂。占相男女。解夢吉凶。是男是女。呪術工巧。調
<lb ed="X" n="0858c16"/><lb ed="R061" n="0174b02"/>鷹方法。和合百種毒藥。千種毒藥。蛇毒。生金銀毒。蠱
<lb ed="X" n="0858c17"/><lb ed="R061" n="0174b03"/>毒。都無慈愍心。無孝順心。若故作者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0858c18"/><lb ed="R061" n="0174b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0858c1801">此釋邪命自活戒也。邪命。揀非正命。自活。揀非爲
<lb ed="X" n="0858c19"/><lb ed="R061" n="0174b05"/>人。旣爲佛子。菩薩比丘。當以乞法乞食而爲生活。
<lb ed="X" n="0858c20"/><lb ed="R061" n="0174b06"/>乞法。謂乞實相一乘之法。珍重守護。以證法身。乞
<lb ed="X" n="0858c21"/><lb ed="R061" n="0174b07"/>食。謂乞檀越一餐之供。淸淨自活。以資色身。如是
<lb ed="X" n="0858c22"/><lb ed="R061" n="0174b08"/>利<anchor xml:id="nkr_note_add_0858c2201" n="0858c2201"/><anchor xml:id="beg0858c2201" n="0858c2201"/>己<anchor xml:id="end0858c2201"/>利人以爲德業。利<anchor xml:id="nkr_note_add_0858c2202" n="0858c2202"/><anchor xml:id="beg0858c2202" n="0858c2202"/>己<anchor xml:id="end0858c2202"/>者。不墮非佛子故。利人。
<lb ed="X" n="0858c23"/><lb ed="R061" n="0174b09"/>以續彼善根故。若以邪命邪求。不但釋子不得作
<lb ed="X" n="0858c24"/><lb ed="R061" n="0174b10"/>爲。亦非淸淨信士所宜。故戒之也。以惡心故者。揀
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0859a" n="0859a"/>
<lb ed="X" n="0859a01"/><lb ed="R061" n="0174b11"/>非善心爲道故。爲利養者。亦非爲求救濟衆生苦
<lb ed="X" n="0859a02"/><lb ed="R061" n="0174b12"/>故。邪命事。別開無量。總則八種法。一者。販賣男女
<lb ed="X" n="0859a03"/><lb ed="R061" n="0174b13"/>色。此事離他骨肉。玷人門風。不顧<anchor xml:id="nkr_note_add_0859a0301" n="0859a0301"/><anchor xml:id="beg0859a0301" n="0859a0301"/>羞<anchor xml:id="end0859a0301"/>恥。道俗共制。
<lb ed="X" n="0859a04"/><lb ed="R061" n="0174b14"/>二者。自手作食。自磨自舂。佛制比丘食法。尙以淨
<lb ed="X" n="0859a05"/><lb ed="R061" n="0174b15"/>人授受方食。豈聽沙門作生活計。旣失威儀。亦長
<lb ed="X" n="0859a06"/><lb ed="R061" n="0174b16"/>貪心。此事惟制出家。三者。占相男女。占。則斷人禍
<lb ed="X" n="0859a07"/><lb ed="R061" n="0174b17"/>福。相。則判人窮通。亦非沙門所爲。四者。解夢吉凶。
<lb ed="X" n="0859a08"/><lb ed="R061" n="0174b18"/>解人夢中所見夢事。斷其吉凶也。五者。是男是女。
<lb ed="X" n="0859a09"/><lb ed="R061" n="0175a01"/>此卽妄定六甲所生是男是女。六者。呪術工巧。呪。
<lb ed="X" n="0859a10"/><lb ed="R061" n="0175a02"/>爲諸呪。呪以驅神遣將。攝人魂魄。術。爲幻術。種種
<lb ed="X" n="0859a11"/><lb ed="R061" n="0175a03"/>幻事。以幻惑人。工。爲精工。巧。爲巧匠。皆世人所作。
<lb ed="X" n="0859a12"/><lb ed="R061" n="0175a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0859a1201" n="0859a1201"/><anchor xml:id="beg0859a1201" n="0859a1201"/>已<anchor xml:id="end0859a1201"/>上俱非釋子所宜爲也。七者。調鷹方法。調。謂善
<lb ed="X" n="0859a13"/><lb ed="R061" n="0175a05"/>調鷹犬。能使疾便。以取物命。道俗共戒。八者。和合
<lb ed="X" n="0859a14"/><lb ed="R061" n="0175a06"/>百種毒藥。千種毒藥。毒藥有百千種。略出一二。一
<lb ed="X" n="0859a15"/><lb ed="R061" n="0175a07"/>者。和合蛇毒。害人。幷害生命故。二者。和合生金銀
<lb ed="X" n="0859a16"/><lb ed="R061" n="0175a08"/>毒。謂生金。生銀。性最毒。以此毒人害物。和合諸蟲
<lb ed="X" n="0859a17"/><lb ed="R061" n="0175a09"/>蠱毒。毒人。及毒生靈故。以上道俗共制。違而作者。
<lb ed="X" n="0859a18"/><lb ed="R061" n="0175a10"/>都無慈愍心。都無孝順心也。都無慈愍心者。全無
<lb ed="X" n="0859a19"/><lb ed="R061" n="0175a11"/>一念視人如子女故。都無孝順心者。全無一念視
<lb ed="X" n="0859a20"/><lb ed="R061" n="0175a12"/>人如父母故。如是邪命。爲利而故作者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0859a21"/><lb ed="R061" n="0175a13"/><p xml:id="pX38p0859a2101">○第三十不敬好時戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0859a22"/><lb ed="R061" n="0175a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0859a2201">若佛子。以惡心故。自身謗三寶。詐現親附。口便說空。
<lb ed="X" n="0859a23"/><lb ed="R061" n="0175a15"/>行在有中。爲白衣通致男女交會婬色。作諸縛著。於
<lb ed="X" n="0859a24"/><lb ed="R061" n="0175a16"/>六齋日。年三長齋月。作殺生。劫盜。破齋。犯戒者。犯輕
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0859b" n="0859b"/>
<lb ed="X" n="0859b01"/><lb ed="R061" n="0175a17"/>垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0859b02"/><lb ed="R061" n="0175a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0859b0201">此釋不敬好時戒也。言不敬好時者。謂於天王巡
<lb ed="X" n="0859b03"/><lb ed="R061" n="0175b01"/>狩年月日期。不修福慧。無敬畏心。有失大利。故戒
<lb ed="X" n="0859b04"/><lb ed="R061" n="0175b02"/>之也。若佛子下。至親附四句。明不敬好時之心。口
<lb ed="X" n="0859b05"/><lb ed="R061" n="0175b03"/>便說空。至犯戒者一節。詳不敬好時之事。言以惡
<lb ed="X" n="0859b06"/><lb ed="R061" n="0175b04"/>心故者。揀非修出世善心故。自身謗三寶者。揀非
<lb ed="X" n="0859b07"/><lb ed="R061" n="0175b05"/>但以口謗三寶故。謂心若不正。則身自不端。身不
<lb ed="X" n="0859b08"/><lb ed="R061" n="0175b06"/>端。則百事皆不實故。詐現親附者。釋不實義。謂本
<lb ed="X" n="0859b09"/><lb ed="R061" n="0175b07"/>非與人親厚。而現親厚之相。以圖依附。口便說空
<lb ed="X" n="0859b10"/><lb ed="R061" n="0175b08"/>者。見其心詐。行在有中者。見其身謗。爲白衣等者。
<lb ed="X" n="0859b11"/><lb ed="R061" n="0175b09"/>申明自身謗三寶。行在有中之義。爲白衣者。乃爲
<lb ed="X" n="0859b12"/><lb ed="R061" n="0175b10"/>世諦中人經理也。通致男女者。通。謂通達。致。謂致
<lb ed="X" n="0859b13"/><lb ed="R061" n="0175b11"/>意。以女意達於男。以男意達於女。凡私通婚嫁之
<lb ed="X" n="0859b14"/><lb ed="R061" n="0175b12"/>事。作諸縛著。全不解脫。今擧一事。以戒餘耳。於六
<lb ed="X" n="0859b15"/><lb ed="R061" n="0175b13"/>齋日等者。此句正明不敬好時戒也。月六齋日。年
<lb ed="X" n="0859b16"/><lb ed="R061" n="0175b14"/>三齋月。俱是鬼神得力善月日也。亦乃天神巡狩
<lb ed="X" n="0859b17"/><lb ed="R061" n="0175b15"/>人間。考較善惡之期。於此月日。持戒作福。福勝餘
<lb ed="X" n="0859b18"/><lb ed="R061" n="0175b16"/>時。月六齋者。初八。二十三。乃是<name role="" type="person">毗沙門天王</name>分鎭
<lb ed="X" n="0859b19"/><lb ed="R061" n="0175b17"/>南洲之日。十四。二十九。如月小二十八。乃是天王
<lb ed="X" n="0859b20"/><lb ed="R061" n="0175b18"/>太子。十五。與三十。乃天王自身也。年三長齋月者。
<lb ed="X" n="0859b21"/><lb ed="R061" n="0176a01"/>每年正。五。九。此三月者。名三善月。是<name role="" type="person">帝釋天</name>巡狩
<lb ed="X" n="0859b22"/><lb ed="R061" n="0176a02"/>之月。此天殿中有大寶鏡。從年正月。則照南贍部
<lb ed="X" n="0859b23"/><lb ed="R061" n="0176a03"/>洲。二月。則照西牛賀洲。三月。則照北具盧洲。四月。
<lb ed="X" n="0859b24"/><lb ed="R061" n="0176a04"/>則照東勝神洲。五月。復照<name role="" type="person">南贍部洲</name>。如是三番。照
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0859c" n="0859c"/>
<lb ed="X" n="0859c01"/><lb ed="R061" n="0176a05"/>察人間善惡。凡人擧心動念。自然鏡中顯現分明。
<lb ed="X" n="0859c02"/><lb ed="R061" n="0176a06"/>是故爲佛弟子。於此月日。宜當勸人齋戒放生。作
<lb ed="X" n="0859c03"/><lb ed="R061" n="0176a07"/>諸福德。而反於此時中。反作殺生。劫盜。破齋。犯戒。
<lb ed="X" n="0859c04"/><lb ed="R061" n="0176a08"/>損人功德。滅人法財。自害害人。結過犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0859c05"/><lb ed="R061" n="0176a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0859c0501">如是十戒。應當學。敬心奉持。制戒品中廣明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0859c06"/><lb ed="R061" n="0176a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0859c0601">如是一句。總結前十戒之文。應當下二句。以勸修
<lb ed="X" n="0859c07"/><lb ed="R061" n="0176a11"/>行。時時刻刻。心心念念。修學此戒。不可忘失意也。
<lb ed="X" n="0859c08"/><lb ed="R061" n="0176a12"/>制戒品一句。引大部中別品。廣明此義。</p>
<lb ed="X" n="0859c09"/><lb ed="R061" n="0176a13"/><p xml:id="pX38p0859c0901">○第三十一不行救贖戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0859c10"/><lb ed="R061" n="0176a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0859c1001">佛言。佛子。佛滅度後。於惡世中。若見外道。一切惡人。
<lb ed="X" n="0859c11"/><lb ed="R061" n="0176a15"/>劫賊。賣佛菩薩父母形像。及賣經律。販賣比丘比丘
<lb ed="X" n="0859c12"/><lb ed="R061" n="0176a16"/>尼。亦賣發心菩薩道人。或爲官使。與一切人作奴婢
<lb ed="X" n="0859c13"/><lb ed="R061" n="0176a17"/>者。而菩薩見是事<anchor xml:id="nkr_note_add_0859c1301" n="0859c1301"/><anchor xml:id="beg0859c1301" n="0859c1301"/>已<anchor xml:id="end0859c1301"/>。應生慈悲心。方便救護。處處敎
<lb ed="X" n="0859c14"/><lb ed="R061" n="0176a18"/>化取物贖佛菩薩形像。及比丘。比丘尼。一切經律。若
<lb ed="X" n="0859c15"/><lb ed="R061" n="0176b01"/>不贖者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0859c16"/><lb ed="R061" n="0176b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0859c1601">此釋不行救贖戒也。救。卽救護。贖。卽取贖。菩薩護
<lb ed="X" n="0859c17"/><lb ed="R061" n="0176b03"/>持三寶。有理有事。以理持事。以事持理。互相顯發。
<lb ed="X" n="0859c18"/><lb ed="R061" n="0176b04"/>若見三寶破壞。不急救贖。三寶從此斷滅。人間慧
<lb ed="X" n="0859c19"/><lb ed="R061" n="0176b05"/>命福田亦無地矣。故戒之也。佛言。佛子下。擧時分
<lb ed="X" n="0859c20"/><lb ed="R061" n="0176b06"/>也。意謂佛在世時。無此等事。佛滅度後。於惡世中。
<lb ed="X" n="0859c21"/><lb ed="R061" n="0176b07"/>或有此事耳。惡世。卽五濁惡世時也。於此時中。多
<lb ed="X" n="0859c22"/><lb ed="R061" n="0176b08"/>諸外道惡人。言外道者。不達自心。多執異見。外于
<lb ed="X" n="0859c23"/><lb ed="R061" n="0176b09"/>正道。故名外道。斷佛慧命。故名惡人。如是之人。常
<lb ed="X" n="0859c24"/><lb ed="R061" n="0176b10"/>與佛法共諍。與僧共諍。劫三寶財。盜賣佛菩薩像。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0860a" n="0860a"/>
<lb ed="X" n="0860a01"/><lb ed="R061" n="0176b11"/>或賣父母形容。且佛爲大慈父。菩薩爲大悲母。能
<lb ed="X" n="0860a02"/><lb ed="R061" n="0176b12"/>與衆生樂。能拔衆生苦。皈敬供養。得福無量。豈可
<lb ed="X" n="0860a03"/><lb ed="R061" n="0176b13"/>賣乎。賣則破滅佛寶。獲罪無量也。及賣經律者。經
<lb ed="X" n="0860a04"/><lb ed="R061" n="0176b14"/>以開心見性。而證眞常。律制三業。六根。淸淨解脫。
<lb ed="X" n="0860a05"/><lb ed="R061" n="0176b15"/>豈可賣乎。賣則破滅法寶。販賣比丘比丘尼者。謂
<lb ed="X" n="0860a06"/><lb ed="R061" n="0176b16"/>比丘僧尼。是人間福田。住世僧寶。賣則破滅僧寶。
<lb ed="X" n="0860a07"/><lb ed="R061" n="0176b17"/>于三寶中。罪皆無量。亦賣發心菩薩道人者。此廣
<lb ed="X" n="0860a08"/><lb ed="R061" n="0176b18"/>兼道俗四衆。謂凡發大乘心。修大乘行者。俱是有
<lb ed="X" n="0860a09"/><lb ed="R061" n="0177a01"/>道之士。故稱道人。如是比丘道人等。或被劫擄盜
<lb ed="X" n="0860a10"/><lb ed="R061" n="0177a02"/>去。賣爲官使。與一切人作奴婢者。菩薩見有如是
<lb ed="X" n="0860a11"/><lb ed="R061" n="0177a03"/>苦難事<anchor xml:id="nkr_note_add_0860a1101" n="0860a1101"/><anchor xml:id="beg0860a1101" n="0860a1101"/>已<anchor xml:id="end0860a1101"/>。應生拔苦與樂之心。假諸善巧。設多種
<lb ed="X" n="0860a12"/><lb ed="R061" n="0177a04"/>方便門。急急救護。處處敎化檀越。取彼財物。贖佛
<lb ed="X" n="0860a13"/><lb ed="R061" n="0177a05"/>菩薩形像。如法供養。俾見相皈依。獲福滅罪。及贖
<lb ed="X" n="0860a14"/><lb ed="R061" n="0177a06"/>比丘比丘尼。令離苦難。安隱修道。幷贖一切經律。
<lb ed="X" n="0860a15"/><lb ed="R061" n="0177a07"/>使法輪常轉。用開迷途。是名佛子住持三寶。行菩
<lb ed="X" n="0860a16"/><lb ed="R061" n="0177a08"/>薩道。倘見此事。不救贖而坐視者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0860a17"/><lb ed="R061" n="0177a09"/><p xml:id="pX38p0860a1701">○第三十二損害衆生戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0860a18"/><lb ed="R061" n="0177a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0860a1801">若佛子。不得畜刀杖弓箭。販賣輕秤小斗。因官形勢。
<lb ed="X" n="0860a19"/><lb ed="R061" n="0177a11"/>取人財物。害心繫縛破壞成功。長養猫狸猪狗。若故
<lb ed="X" n="0860a20"/><lb ed="R061" n="0177a12"/>養者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0860a21"/><lb ed="R061" n="0177a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0860a2101">此釋損害衆生戒也。爲菩薩者。當以慈悲喜捨。爲
<lb ed="X" n="0860a22"/><lb ed="R061" n="0177a14"/>根本心。六度萬行。爲方便門。若害物傷慈。非是大
<lb ed="X" n="0860a23"/><lb ed="R061" n="0177a15"/>士心行。故戒之也。若佛子下。總標損害衆生事。言
<lb ed="X" n="0860a24"/><lb ed="R061" n="0177a16"/>不得畜刀杖弓箭者。謂此惡器損害衆生身命。惡
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0860b" n="0860b"/>
<lb ed="X" n="0860b01"/><lb ed="R061" n="0177a17"/>心易起。是故不得畜也。不得二字貫下。不得販賣
<lb ed="X" n="0860b02"/><lb ed="R061" n="0177a18"/>輕秤小斗。明瞞暗騙。損害衆生交易。不得因官形
<lb ed="X" n="0860b03"/><lb ed="R061" n="0177b01"/>勢。取人財物。倚威挾勢。非善法求。損害衆生。名利
<lb ed="X" n="0860b04"/><lb ed="R061" n="0177b02"/>不得。所求不遂。復假官威。害心繫縛損彼衆生形
<lb ed="X" n="0860b05"/><lb ed="R061" n="0177b03"/>體。不得求財不遂。勒彼變賣兒女產業。破壞成功
<lb ed="X" n="0860b06"/><lb ed="R061" n="0177b04"/>骨肉。不得長養猫狸猪狗。捕鼠害物。爲利販賣。以
<lb ed="X" n="0860b07"/><lb ed="R061" n="0177b05"/>恩結仇。<anchor xml:id="nkr_note_add_0860b0701" n="0860b0701"/><anchor xml:id="beg0860b0701" n="0860b0701"/>已<anchor xml:id="end0860b0701"/>上諸戒。不得有作。向下結過。若故養者。
<lb ed="X" n="0860b08"/><lb ed="R061" n="0177b06"/>犯輕垢罪。問。文中所言。不得畜。賣。害心。長養。有多
<lb ed="X" n="0860b09"/><lb ed="R061" n="0177b07"/>種事。結文只言。若故養者犯罪何也。答。養尙不得。
<lb ed="X" n="0860b10"/><lb ed="R061" n="0177b08"/>豈許畜賣。故一戒一切戒也。</p>
<lb ed="X" n="0860b11"/><lb ed="R061" n="0177b09"/><p xml:id="pX38p0860b1101">○第三十三邪業覺觀戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0860b12"/><lb ed="R061" n="0177b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0860b1201">若佛子。以惡心故。觀一切男女等鬬。軍陣兵將。劫賊
<lb ed="X" n="0860b13"/><lb ed="R061" n="0177b11"/>等鬬。亦不得聽吹貝。鼓。角。琴。瑟。箏。笛。箜篌。歌叫妓樂
<lb ed="X" n="0860b14"/><lb ed="R061" n="0177b12"/>之聲。不得摴蒱圍棋。波羅塞戲。彈棋。六博。拍毱。擲石
<lb ed="X" n="0860b15"/><lb ed="R061" n="0177b13"/>投壺。牽道八道行城爪鏡。蓍草。楊枝。鉢盂。髑髏。而作
<lb ed="X" n="0860b16"/><lb ed="R061" n="0177b14"/>卜筮。不得作盜賊使命。一一不得作。若故作者。犯輕
<lb ed="X" n="0860b17"/><lb ed="R061" n="0177b15"/>垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0860b18"/><lb ed="R061" n="0177b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0860b1801">此釋邪業覺觀戒也。邪業。揀非正業。覺。卽覺照。觀。
<lb ed="X" n="0860b19"/><lb ed="R061" n="0177b17"/>卽觀察。覺體本無邪正。全在照察。若被物轉。卽名
<lb ed="X" n="0860b20"/><lb ed="R061" n="0177b18"/>邪業覺觀。若能轉物。卽名正業覺觀。此恐初心菩
<lb ed="X" n="0860b21"/><lb ed="R061" n="0178a01"/>薩。心念不結。觀照不熟。故戒之也。若佛子下。總標
<lb ed="X" n="0860b22"/><lb ed="R061" n="0178a02"/>邪業覺觀根本之義。言以惡心故者。揀非屬行道
<lb ed="X" n="0860b23"/><lb ed="R061" n="0178a03"/>中隱顯攝化遊戲善念。明是逐情流轉。故名惡心。
<lb ed="X" n="0860b24"/><lb ed="R061" n="0178a04"/>觀一切男女等鬬者。正明邪業覺觀之事相也。觀
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0860c" n="0860c"/>
<lb ed="X" n="0860c01"/><lb ed="R061" n="0178a05"/>卽能觀之心。一切等者。卽所觀之境也。此有二事。
<lb ed="X" n="0860c02"/><lb ed="R061" n="0178a06"/>一者。謂卽一切男女戲舞之事。二者。或乃因忿相
<lb ed="X" n="0860c03"/><lb ed="R061" n="0178a07"/>諍鬬毆之事。故云一切男女等鬬。軍陣兵將等鬬
<lb ed="X" n="0860c04"/><lb ed="R061" n="0178a08"/>者。卽兩國敵殺。以各圖封蔭故。劫賊等鬬者。此卽
<lb ed="X" n="0860c05"/><lb ed="R061" n="0178a09"/>盜賊劫掠鬬殺之事。以上鬬事不一。俱係眼觀使
<lb ed="X" n="0860c06"/><lb ed="R061" n="0178a10"/>心流逸。此戒眼觀。卽是戒心。切勿被爭鬬境所轉。
<lb ed="X" n="0860c07"/><lb ed="R061" n="0178a11"/>欲令眼根得其淸淨。心亦淸淨。所謂一根淸淨。而
<lb ed="X" n="0860c08"/><lb ed="R061" n="0178a12"/>多根淸淨也。是故應效諸大菩薩。常與五陰等魔
<lb ed="X" n="0860c09"/><lb ed="R061" n="0178a13"/>共戰可也。亦不得聽吹等者。承上不<anchor xml:id="nkr_note_add_0860c0901" n="0860c0901"/><anchor xml:id="beg0860c0901" n="0860c0901"/>但<anchor xml:id="end0860c0901"/>眼家不得
<lb ed="X" n="0860c10"/><lb ed="R061" n="0178a14"/>邪觀。耳家亦不得邪聽。是則淸淨耳根。不被物奪。
<lb ed="X" n="0860c11"/><lb ed="R061" n="0178a15"/>卽旋轉聞機故。貝。卽螺貝。南蠻國人。吹以節樂。鼓。
<lb ed="X" n="0860c12"/><lb ed="R061" n="0178a16"/>卽杖鼓。斫木爲匡。以革蒙兩面可擊者也。角。卽犀
<lb ed="X" n="0860c13"/><lb ed="R061" n="0178a17"/>角。羌胡吹之。以驚中國之馬。琴。卽雅琴。古制五絃。
<lb ed="X" n="0860c14"/><lb ed="R061" n="0178a18"/>今制七絃。瑟者。有五十絃。庖犧所作。虞舜改爲二
<lb ed="X" n="0860c15"/><lb ed="R061" n="0178b01"/>十五絃。箏。十三絃。蒙恬所作。笛。有七也。以竹爲之。
<lb ed="X" n="0860c16"/><lb ed="R061" n="0178b02"/>箜篌者。有二十四絃。師延所作。<anchor xml:id="nkr_note_add_0860c1601" n="0860c1601"/><anchor xml:id="beg0860c1601" n="0860c1601"/>已<anchor xml:id="end0860c1601"/>上皆是樂器之
<lb ed="X" n="0860c17"/><lb ed="R061" n="0178b03"/>類。歌叫妓樂之聲者。卽人樂之聲也。雖則人樂有
<lb ed="X" n="0860c18"/><lb ed="R061" n="0178b04"/>異。一入耳根。使心流蕩。以不得聽也。不得摴蒱等
<lb ed="X" n="0860c19"/><lb ed="R061" n="0178b05"/>者。亦令身根淸淨。摴蒱卽賭博是。圍棋。卽奕碁是。
<lb ed="X" n="0860c20"/><lb ed="R061" n="0178b06"/>波羅塞戲。卽象是碁。彈棊。卽漢時糚匳戲。六博。卽
<lb ed="X" n="0860c21"/><lb ed="R061" n="0178b07"/>雙陸是。拍毱。卽蹴圓是。擲石。卽今投壺。古以石投。
<lb ed="X" n="0860c22"/><lb ed="R061" n="0178b08"/>今以矢投。牽道。卽走馬賣械之類。行城。卽城<g ref="#CB01819">𣐟</g>上
<lb ed="X" n="0860c23"/><lb ed="R061" n="0178b09"/>行走。或牽道八道行城棊是。雖則事有各別。皆賭
<lb ed="X" n="0860c24"/><lb ed="R061" n="0178b10"/>博之類也。爪鏡。用藥塗指上。呪之則有光明。如鏡
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0861a" n="0861a"/>
<lb ed="X" n="0861a01"/><lb ed="R061" n="0178b11"/>炤人。斷人吉凶。蓍草。出文王墓。百莖一叢。上有靑
<lb ed="X" n="0861a02"/><lb ed="R061" n="0178b12"/>雲覆蓋。下有靈龜伏氣。長大截取以筮。斷人休咎。
<lb ed="X" n="0861a03"/><lb ed="R061" n="0178b13"/>楊枝。卽樟柳神。附人耳邊。報人禍福者是。鉢盂。卽
<lb ed="X" n="0861a04"/><lb ed="R061" n="0178b14"/>今炤水盌是。以水注盂。用以刀呪攪之令定。以斷
<lb ed="X" n="0861a05"/><lb ed="R061" n="0178b15"/>人是非故。髑髏。取新屍首呪之自靈。能說人禍福
<lb ed="X" n="0861a06"/><lb ed="R061" n="0178b16"/>故。而作卜筮者。此總收上幾種而言。不得作盜賊
<lb ed="X" n="0861a07"/><lb ed="R061" n="0178b17"/>使命者。意謂設遇盜賊擄去。乃至畢命。必不可爲
<lb ed="X" n="0861a08"/><lb ed="R061" n="0178b18"/>彼作使命也。一一不得作者。此句總結。是佛叮嚀
<lb ed="X" n="0861a09"/><lb ed="R061" n="0179a01"/>勸誡之言。謂上諸邪事業。俱非佛子所爲。故一一
<lb ed="X" n="0861a10"/><lb ed="R061" n="0179a02"/>不得作。若故作者。犯輕垢罪。經中音樂博筮之具。
<lb ed="X" n="0861a11"/><lb ed="R061" n="0179a03"/>多同此方。故引釋之<note place="inline">上文波羅塞戲彈棊二解。疑書刻之訛耶。恐波羅塞戲。卽
<lb ed="X" n="0861a12"/><lb ed="R061" n="0179a04"/>糚匳戲彈棊。卽象碁是也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0861a13"/><lb ed="R061" n="0179a05"/><p xml:id="pX38p0861a1301">○第三十四蹔念小乘戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861a14"/><lb ed="R061" n="0179a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0861a1401">若佛子。護持禁戒。行住坐臥。日夜六時。讀誦是戒。猶
<lb ed="X" n="0861a15"/><lb ed="R061" n="0179a07"/>如金剛。如帶持浮囊。欲渡大海。如草繫比丘。常生大
<lb ed="X" n="0861a16"/><lb ed="R061" n="0179a08"/>乘善信。自知我是未成之佛。諸佛是<anchor xml:id="nkr_note_add_0861a1601" n="0861a1601"/><anchor xml:id="beg0861a1601" n="0861a1601"/>已<anchor xml:id="end0861a1601"/>成之佛。發菩
<lb ed="X" n="0861a17"/><lb ed="R061" n="0179a09"/>提心。念念不去心。若起一念二乘外道心者。犯輕垢
<lb ed="X" n="0861a18"/><lb ed="R061" n="0179a10"/>罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861a19"/><lb ed="R061" n="0179a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0861a1901">此釋蹔念小乘戒也。蹔卽頃刻也。念卽作意也。言
<lb ed="X" n="0861a20"/><lb ed="R061" n="0179a12"/>小乘戒。揀非大乘。昔舍利弗行菩薩行。遇婆羅門
<lb ed="X" n="0861a21"/><lb ed="R061" n="0179a13"/>乞眼。舍利弗言。眼在我身有用。爾用何爲。婆羅門
<lb ed="X" n="0861a22"/><lb ed="R061" n="0179a14"/>言。汝修菩薩行者。隨乞卽與。莫管有用無用。時舍
<lb ed="X" n="0861a23"/><lb ed="R061" n="0179a15"/>利弗卽取眼與。彼得在手。以鼻嗅之曰。腥臊臭物。
<lb ed="X" n="0861a24"/><lb ed="R061" n="0179a16"/>用他作麼。唾踏而去。舍利弗言。菩薩行難。只一念
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0861b" n="0861b"/>
<lb ed="X" n="0861b01"/><lb ed="R061" n="0179a17"/>中捨戒。退墮聲聞二十小劫。故戒之也。若佛子下。
<lb ed="X" n="0861b02"/><lb ed="R061" n="0179a18"/>此總標明行菩薩行時分。言護持禁戒者。護。卽防
<lb ed="X" n="0861b03"/><lb ed="R061" n="0179b01"/>護。使魔無能侵故。持。謂堅持。使心無有退故。禁。卽
<lb ed="X" n="0861b04"/><lb ed="R061" n="0179b02"/>約束五根不動。戒。卽止滅意地不起。所謂精進持
<lb ed="X" n="0861b05"/><lb ed="R061" n="0179b03"/>淨戒。猶如護明珠也。行住坐臥。卽四儀處。日夜六
<lb ed="X" n="0861b06"/><lb ed="R061" n="0179b04"/>時。晝六夜六之十二時也。於此時分。護持佛戒。不
<lb ed="X" n="0861b07"/><lb ed="R061" n="0179b05"/>被境風耗蕩。是則戒堅得定。定澄發慧。三學具足。
<lb ed="X" n="0861b08"/><lb ed="R061" n="0179b06"/>三身圓滿也。讀誦是戒。申明護持方便。言護持是
<lb ed="X" n="0861b09"/><lb ed="R061" n="0179b07"/>戒者。云何護持。卽當熟讀是戒。對本尋文。知戒輕
<lb ed="X" n="0861b10"/><lb ed="R061" n="0179b08"/>重開遮。誦以離本究心。明其指歸。保持是戒。猶如
<lb ed="X" n="0861b11"/><lb ed="R061" n="0179b09"/>金剛。以金剛智。能碎一切妄想顚倒。嚴護戒品。亦
<lb ed="X" n="0861b12"/><lb ed="R061" n="0179b10"/>如帶持浮囊。得渡苦海。浮囊。渡海器也。昔有商人
<lb ed="X" n="0861b13"/><lb ed="R061" n="0179b11"/>持囊渡海。海中羅刹。從乞浮囊。其人不與。乃乞一
<lb ed="X" n="0861b14"/><lb ed="R061" n="0179b12"/>半。亦不聽許。至乞一絲。亦不從願。何故。命在囊故。
<lb ed="X" n="0861b15"/><lb ed="R061" n="0179b13"/>浮囊若破。則於海岸終不能到。以喩持戒之人。欲
<lb ed="X" n="0861b16"/><lb ed="R061" n="0179b14"/>渡生死苦海。設遇愛染羅刹。假求一願。亦終不從。
<lb ed="X" n="0861b17"/><lb ed="R061" n="0179b15"/>何故。命在戒故。戒若有破。則溺生死苦海。永無出
<lb ed="X" n="0861b18"/><lb ed="R061" n="0179b16"/>期。是故護戒若此。如草繫比丘者。此喩持戒悲心。
<lb ed="X" n="0861b19"/><lb ed="R061" n="0179b17"/>不傷物故。昔有比丘。被賊所抄。恐追趕至。故將比
<lb ed="X" n="0861b20"/><lb ed="R061" n="0179b18"/>丘以草繫縛。比丘奉佛禁戒。不拔生草。不敢動移。
<lb ed="X" n="0861b21"/><lb ed="R061" n="0180a01"/>時遇王過。得以釋脫。此小乘法。何以引喩大乘。意
<lb ed="X" n="0861b22"/><lb ed="R061" n="0180a02"/>謂小乘無望成佛。尙於此戒如是堅持。況大乘人。
<lb ed="X" n="0861b23"/><lb ed="R061" n="0180a03"/>兼利自他。豈可於是戒中而生放逸。是故菩薩持
<lb ed="X" n="0861b24"/><lb ed="R061" n="0180a04"/>戒。亦當如此。常生大乘善信者。正謂小乘之人。不
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0861c" n="0861c"/>
<lb ed="X" n="0861c01"/><lb ed="R061" n="0180a05"/>信自心是佛。茲者大乘新學。雖生是信。恐遇二境
<lb ed="X" n="0861c02"/><lb ed="R061" n="0180a06"/>則退。故勉於此。大乘常生善信。恒無間斷。應信自
<lb ed="X" n="0861c03"/><lb ed="R061" n="0180a07"/>心是佛。自心作佛。以決定信。信得我是因中一尊
<lb ed="X" n="0861c04"/><lb ed="R061" n="0180a08"/>未成之佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0861c0401" n="0861c0401"/><anchor xml:id="beg0861c0401" n="0861c0401"/>但<anchor xml:id="end0861c0401"/>未卽得果地莊嚴。以我行願未圓。惑
<lb ed="X" n="0861c05"/><lb ed="R061" n="0180a09"/>障未空故也。諸佛是<anchor xml:id="nkr_note_add_0861c0501" n="0861c0501"/><anchor xml:id="beg0861c0501" n="0861c0501"/>已<anchor xml:id="end0861c0501"/>成之佛者。意謂諸佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0861c0502" n="0861c0502"/><anchor xml:id="beg0861c0502" n="0861c0502"/>已<anchor xml:id="end0861c0502"/>得
<lb ed="X" n="0861c06"/><lb ed="R061" n="0180a10"/>三身圓滿。萬德具足。五住究竟。二死永亡。是故我
<lb ed="X" n="0861c07"/><lb ed="R061" n="0180a11"/>能如是修因。必然如是證果。若少有怠惰。卽失當
<lb ed="X" n="0861c08"/><lb ed="R061" n="0180a12"/>來莊嚴之果佛也。上護持禁戒者。行也。常生善信
<lb ed="X" n="0861c09"/><lb ed="R061" n="0180a13"/>者。信也。自知我是未成之佛。諸佛是<anchor xml:id="nkr_note_add_0861c0901" n="0861c0901"/><anchor xml:id="beg0861c0901" n="0861c0901"/>已<anchor xml:id="end0861c0901"/>成者。解也。
<lb ed="X" n="0861c10"/><lb ed="R061" n="0180a14"/>發菩提心者。此心乃是信解行中本覺智體。信解
<lb ed="X" n="0861c11"/><lb ed="R061" n="0180a15"/>行三雖具。若證佛果。必於所發大乘菩提正心。念
<lb ed="X" n="0861c12"/><lb ed="R061" n="0180a16"/>茲在茲。永無忘失。以是念念不去于心。乃是菩薩
<lb ed="X" n="0861c13"/><lb ed="R061" n="0180a17"/>純熟戒行。佛果可期。若於所信。所解。所行。所發之
<lb ed="X" n="0861c14"/><lb ed="R061" n="0180a18"/>中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0861c1401" n="0861c1401"/><anchor xml:id="beg0861c1401" n="0861c1401"/>但<anchor xml:id="end0861c1401"/>起一念二乘外道心者。犯輕垢罪。問。只此一
<lb ed="X" n="0861c15"/><lb ed="R061" n="0180b01"/>念。何云犯罪。答。雖云蹔念。佛種有傷。失菩提心。卽
<lb ed="X" n="0861c16"/><lb ed="R061" n="0180b02"/>爲魔業。豈不致退墮二十小劫乎。故此得罪。</p>
<lb ed="X" n="0861c17"/><lb ed="R061" n="0180b03"/><p xml:id="pX38p0861c1701">○第三十五不發願戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861c18"/><lb ed="R061" n="0180b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0861c1801">若佛子。常應發一切願。孝順父母師僧。願得好師。同
<lb ed="X" n="0861c19"/><lb ed="R061" n="0180b05"/>學善知識。常敎我大乘經律。十發趣。十長養。十金剛。
<lb ed="X" n="0861c20"/><lb ed="R061" n="0180b06"/>十地。使我開解。如法修行。堅持佛戒。寧捨身命。念念
<lb ed="X" n="0861c21"/><lb ed="R061" n="0180b07"/>不去心。若一切菩薩。不發是願者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0861c22"/><lb ed="R061" n="0180b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0861c2201">此釋不發願戒也。承上護戒發心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0861c2201" n="0861c2201"/><anchor xml:id="beg0861c2201" n="0861c2201"/>已<anchor xml:id="end0861c2201"/>起大乘信解。
<lb ed="X" n="0861c23"/><lb ed="R061" n="0180b09"/>又必發願勤求師友。發明理趣。於理不明。猶恐錯
<lb ed="X" n="0861c24"/><lb ed="R061" n="0180b10"/>念。濫同小乘外道。故戒之也。若佛子下。總標明發
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0862a" n="0862a"/>
<lb ed="X" n="0862a01"/><lb ed="R061" n="0180b11"/>諸大願也。言常應者。謂發願不難。惟恐不恒。所以
<lb ed="X" n="0862a02"/><lb ed="R061" n="0180b12"/>常應發願。以是大願無盡。一切皆發。衆生無盡。而
<lb ed="X" n="0862a03"/><lb ed="R061" n="0180b13"/>煩惱障。業障。報障。一切無盡。故菩薩之願心。亦無
<lb ed="X" n="0862a04"/><lb ed="R061" n="0180b14"/>有盡。故云。常應發一切願也。孝順父母師僧等者。
<lb ed="X" n="0862a05"/><lb ed="R061" n="0180b15"/>此別開願心也。願雖無量。十願總攝。一願孝順父
<lb ed="X" n="0862a06"/><lb ed="R061" n="0180b16"/>母。二願求好師。三願求同學。四願求大法。五願求
<lb ed="X" n="0862a07"/><lb ed="R061" n="0180b17"/>十發趣。六願求十長養。七願求十金剛。八願求十
<lb ed="X" n="0862a08"/><lb ed="R061" n="0180b18"/>地。九願求開解佛乘。十願堅持佛戒也。一願孝順
<lb ed="X" n="0862a09"/><lb ed="R061" n="0181a01"/>父母。問曰。父母有生育之恩。師僧有敎誨之德。自
<lb ed="X" n="0862a10"/><lb ed="R061" n="0181a02"/>然不敢忤違。何假發願孝順。謂小乘戒中。比丘爲
<lb ed="X" n="0862a11"/><lb ed="R061" n="0181a03"/>道。若父母不能繩線。比丘乞食與半。雖孝不大。今
<lb ed="X" n="0862a12"/><lb ed="R061" n="0181a04"/>於大乘戒中。以觀一切衆生。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0862a1201" n="0862a1201"/><anchor xml:id="beg0862a1201" n="0862a1201"/>己<anchor xml:id="end0862a1201"/>父母。若不發願
<lb ed="X" n="0862a13"/><lb ed="R061" n="0181a05"/>孝順。恐同小乘見解。其心不普不恒。故當發願如
<lb ed="X" n="0862a14"/><lb ed="R061" n="0181a06"/>此。二願得好師者。謂師有大乘小乘。正見邪見。有
<lb ed="X" n="0862a15"/><lb ed="R061" n="0181a07"/>解無行。有行無解之別。今所求者。願求正知正見。
<lb ed="X" n="0862a16"/><lb ed="R061" n="0181a08"/>解行具足之師。問。上云發願孝順師僧。此又揀擇。
<lb ed="X" n="0862a17"/><lb ed="R061" n="0181a09"/>願得好師者。何也。上在供養承事邊說。此在求道
<lb ed="X" n="0862a18"/><lb ed="R061" n="0181a10"/>邊說。故當願求好師。非同我慢之心也。三願同學
<lb ed="X" n="0862a19"/><lb ed="R061" n="0181a11"/>善知識者。雖逢聖師指點。更須賢朋資輔。卽如臨
<lb ed="X" n="0862a20"/><lb ed="R061" n="0181a12"/>濟激發於首座。昌黎發悟於三平。所以求師爲最。
<lb ed="X" n="0862a21"/><lb ed="R061" n="0181a13"/>訪友第一。是故求同學者。必眞善知識也。四願常
<lb ed="X" n="0862a22"/><lb ed="R061" n="0181a14"/>敎我大乘經律者。擇非小乘法也。承上求師擇友
<lb ed="X" n="0862a23"/><lb ed="R061" n="0181a15"/>爲欲常常敎我大乘經律。使我頓圓佛慧故也。所
<lb ed="X" n="0862a24"/><lb ed="R061" n="0181a16"/>以圓覺五性差別。乃在遇師遇敎。是故願求大乘
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0862b" n="0862b"/>
<lb ed="X" n="0862b01"/><lb ed="R061" n="0181a17"/>法也。五願修十發趣者。卽十住位。以發眞源。修空
<lb ed="X" n="0862b02"/><lb ed="R061" n="0181a18"/>觀理故。六願修十長養者。卽十行位。長養菩提。脩
<lb ed="X" n="0862b03"/><lb ed="R061" n="0181b01"/>假觀行故。七願修十金剛者。卽十向位。智悲雙運。
<lb ed="X" n="0862b04"/><lb ed="R061" n="0181b02"/>修中道觀故。八願修十地者。卽十聖位。以圓修三
<lb ed="X" n="0862b05"/><lb ed="R061" n="0181b03"/>觀。圓證三身故。九願使我開解者。謂上敎以大乘
<lb ed="X" n="0862b06"/><lb ed="R061" n="0181b04"/>經律。非但只敎熟讀而<anchor xml:id="nkr_note_add_0862b0601" n="0862b0601"/><anchor xml:id="beg0862b0601" n="0862b0601"/>已<anchor xml:id="end0862b0601"/>。更欲於大乘經律中。所
<lb ed="X" n="0862b07"/><lb ed="R061" n="0181b05"/>詮三賢十聖。修證菩提道法。一切行門。使我一一
<lb ed="X" n="0862b08"/><lb ed="R061" n="0181b06"/>開解。得以如法修行。而速證佛果也。十願堅持佛
<lb ed="X" n="0862b09"/><lb ed="R061" n="0181b07"/>戒者。謂雖求大乘。智悲雙運。若不堅持佛戒。聖賢
<lb ed="X" n="0862b10"/><lb ed="R061" n="0181b08"/>道果。一切皆失。所謂若犯如微塵許。現身不得發
<lb ed="X" n="0862b11"/><lb ed="R061" n="0181b09"/>菩提心。乃至佛性常住妙果。一切皆失。云云。是故
<lb ed="X" n="0862b12"/><lb ed="R061" n="0181b10"/>發願堅持佛戒。設遇惡緣。寧捨身命。念念不敢捨
<lb ed="X" n="0862b13"/><lb ed="R061" n="0181b11"/>去堅持佛戒之心。如是發願。如是持戒。是眞佛子。
<lb ed="X" n="0862b14"/><lb ed="R061" n="0181b12"/>決定成佛而無疑也。若一切菩薩不發是願者。犯
<lb ed="X" n="0862b15"/><lb ed="R061" n="0181b13"/>輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0862b16"/><lb ed="R061" n="0181b14"/><p xml:id="pX38p0862b1601">○第三十六不發誓戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862b17"/><lb ed="R061" n="0181b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0862b1701">若佛子。發十大願<anchor xml:id="nkr_note_add_0862b1701" n="0862b1701"/><anchor xml:id="beg0862b1701" n="0862b1701"/>已<anchor xml:id="end0862b1701"/>。持佛禁戒。作是願言。寧以此身。
<lb ed="X" n="0862b18"/><lb ed="R061" n="0181b16"/>投熾然猛火大坑刀山。終不毀犯三世諸佛經律。與
<lb ed="X" n="0862b19"/><lb ed="R061" n="0181b17"/>一切女人作不淨行。復作是願。寧以熱鐵羅網千重。
<lb ed="X" n="0862b20"/><lb ed="R061" n="0181b18"/>周帀纏身。終不以此破戒之身。受於信心檀越一切
<lb ed="X" n="0862b21"/><lb ed="R061" n="0182a01"/>衣服。復作是願。寧以此口吞熱鐵丸。及大流猛火。經
<lb ed="X" n="0862b22"/><lb ed="R061" n="0182a02"/>百千劫。終不以此破戒之口。食於信心檀越百味飮
<lb ed="X" n="0862b23"/><lb ed="R061" n="0182a03"/>食。復作是願。寧以此身臥大猛火羅網熱鐵地上。終
<lb ed="X" n="0862b24"/><lb ed="R061" n="0182a04"/>不以此破戒之身。受於信心檀越百種床座。復作是
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0862c" n="0862c"/>
<lb ed="X" n="0862c01"/><lb ed="R061" n="0182a05"/>願。寧以此身受三百鉾刺身。經一劫二劫。終不以此
<lb ed="X" n="0862c02"/><lb ed="R061" n="0182a06"/>破戒之身。受於信心檀越百味醫藥。復作是願。寧以
<lb ed="X" n="0862c03"/><lb ed="R061" n="0182a07"/>此身投熱鐵鑊。經百千劫。終不以此破戒之身。受於
<lb ed="X" n="0862c04"/><lb ed="R061" n="0182a08"/>信心檀越千種房舍。屋宅。園林。田地。復作是願。寧以
<lb ed="X" n="0862c05"/><lb ed="R061" n="0182a09"/>鐵鎚打碎此身。從頭至足。令如微塵。終不以此破戒
<lb ed="X" n="0862c06"/><lb ed="R061" n="0182a10"/>之身。受於信心檀越恭敬禮拜。復作是願。寧以百千
<lb ed="X" n="0862c07"/><lb ed="R061" n="0182a11"/>熱鐵刀鉾挑其兩目。終不以此破戒之心。視他好色。
<lb ed="X" n="0862c08"/><lb ed="R061" n="0182a12"/>復作是願。寧以百千鐵錐。劖刺耳根。經一劫二劫。終
<lb ed="X" n="0862c09"/><lb ed="R061" n="0182a13"/>不以此破戒之心。聽好音聲。復作是願。寧以百千刃
<lb ed="X" n="0862c10"/><lb ed="R061" n="0182a14"/>刀割去其鼻。終不以此破戒之心。貪齅諸香。復作是
<lb ed="X" n="0862c11"/><lb ed="R061" n="0182a15"/>願。寧以百千刃刀割斷其舌。終不以此破戒之心。食
<lb ed="X" n="0862c12"/><lb ed="R061" n="0182a16"/>人百味淨食。復作是願。寧以利斧斬斫其身。終不以
<lb ed="X" n="0862c13"/><lb ed="R061" n="0182a17"/>此破戒之心。貪著好觸。復作是願。願一切衆生成佛。
<lb ed="X" n="0862c14"/><lb ed="R061" n="0182a18"/>菩薩若不發是願者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0862c15"/><lb ed="R061" n="0182b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0862c1501">此釋不發誓戒也。前爲發願。此乃發誓。以先願後
<lb ed="X" n="0862c16"/><lb ed="R061" n="0182b02"/>誓者。猶馬雖有轡勒。更加鞭<g ref="#CB15081">䇿</g>。期其必至。欲期大
<lb ed="X" n="0862c17"/><lb ed="R061" n="0182b03"/>果。若無決定大誓願力。恐遇順境不能打過。則所
<lb ed="X" n="0862c18"/><lb ed="R061" n="0182b04"/>願必虗。故戒之也。發十大願<anchor xml:id="nkr_note_add_0862c1801" n="0862c1801"/><anchor xml:id="beg0862c1801" n="0862c1801"/>已<anchor xml:id="end0862c1801"/>者牒前。持佛禁戒
<lb ed="X" n="0862c19"/><lb ed="R061" n="0182b05"/>起後。言堅持佛戒者。上云寧捨身命。念念不去于
<lb ed="X" n="0862c20"/><lb ed="R061" n="0182b06"/>心。我發願<anchor xml:id="nkr_note_add_0862c2001" n="0862c2001"/><anchor xml:id="beg0862c2001" n="0862c2001"/>已<anchor xml:id="end0862c2001"/>。更立誓以堅之也。立誓總有四段。一
<lb ed="X" n="0862c21"/><lb ed="R061" n="0182b07"/>者。不作非梵行誓。二者。不虗受供養誓。三者。不染
<lb ed="X" n="0862c22"/><lb ed="R061" n="0182b08"/>汚六根誓。四者。本爲化衆生誓。初明不作非梵行
<lb ed="X" n="0862c23"/><lb ed="R061" n="0182b09"/>者。設若吾人欲念起時。誓曰。寧將此身投熾然猛
<lb ed="X" n="0862c24"/><lb ed="R061" n="0182b10"/>火中。受焦爛苦。墮大坑壍。受陷墜苦。入刀山上。受
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0863a" n="0863a"/>
<lb ed="X" n="0863a01"/><lb ed="R061" n="0182b11"/>割截苦。如是諸極苦處。寧當現世一生忍受。不以
<lb ed="X" n="0863a02"/><lb ed="R061" n="0182b12"/>爲患。終決不敢毀犯三世諸佛所說。淸淨決定禁
<lb ed="X" n="0863a03"/><lb ed="R061" n="0182b13"/>戒經律。與一切女人作不淨行也。二明不虗受供
<lb ed="X" n="0863a04"/><lb ed="R061" n="0182b14"/>養誓。此言復開六種。一者。不虗受衣服誓。復作誓
<lb ed="X" n="0863a05"/><lb ed="R061" n="0182b15"/>願。如遇寒時。寧以熱鐵羅網千重。周帀纏身。皮焦
<lb ed="X" n="0863a06"/><lb ed="R061" n="0182b16"/>肉潰。不以爲苦。而終不敢以此破戒之身。受於信
<lb ed="X" n="0863a07"/><lb ed="R061" n="0182b17"/>心檀越一切衣服。二者。不虗受飮食誓。復作誓願。
<lb ed="X" n="0863a08"/><lb ed="R061" n="0182b18"/>如遇饑時。寧以此口吞熱鐵丸。渴時。及飮大流猛
<lb ed="X" n="0863a09"/><lb ed="R061" n="0183a01"/>火。以受焦腸爛肺之苦。終不以此破戒之口。食於
<lb ed="X" n="0863a10"/><lb ed="R061" n="0183a02"/>信心檀越百味飮食。三者。不虗受臥具誓。復作誓
<lb ed="X" n="0863a11"/><lb ed="R061" n="0183a03"/>願。如身體疲倦時。寧以此身臥大猛火羅網熱鐵
<lb ed="X" n="0863a12"/><lb ed="R061" n="0183a04"/>地上。以受肉盡骨燋之苦。終不以此破戒之身。受
<lb ed="X" n="0863a13"/><lb ed="R061" n="0183a05"/>於信心檀越百種床座。四者。不虗受醫藥誓。復作
<lb ed="X" n="0863a14"/><lb ed="R061" n="0183a06"/>誓願。如患病時。寧以此身。受三百鉾刺身。縱經一
<lb ed="X" n="0863a15"/><lb ed="R061" n="0183a07"/>劫二劫鉾刺之苦。終不以此破戒之身。受於信心
<lb ed="X" n="0863a16"/><lb ed="R061" n="0183a08"/>檀越百味醫藥。五者。不虗受田舍誓。復作誓願。如
<lb ed="X" n="0863a17"/><lb ed="R061" n="0183a09"/>居止時。寧以此身。投熱鐵鑊。經百千劫。誓當忍受。
<lb ed="X" n="0863a18"/><lb ed="R061" n="0183a10"/>終不以此破戒之身。受於信心檀越千種房舍。屋
<lb ed="X" n="0863a19"/><lb ed="R061" n="0183a11"/>宅。園林。田地。六者。不虗受禮拜誓。復作誓願。如自
<lb ed="X" n="0863a20"/><lb ed="R061" n="0183a12"/>尊自重時。寧以鐵鎚打碎此身。從頭至足。令如微
<lb ed="X" n="0863a21"/><lb ed="R061" n="0183a13"/>塵。終不以此破戒之身。受於信心檀越恭敬禮拜。
<lb ed="X" n="0863a22"/><lb ed="R061" n="0183a14"/>三者。不染汚六根誓。此誓復開五種。初淨眼根之
<lb ed="X" n="0863a23"/><lb ed="R061" n="0183a15"/>誓。復作誓願。如眼對色之時。寧以熱鐵刀鉾挑其
<lb ed="X" n="0863a24"/><lb ed="R061" n="0183a16"/>兩目。壞此肉眼。終不以此破戒之心。視他好色。以
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0863b" n="0863b"/>
<lb ed="X" n="0863b01"/><lb ed="R061" n="0183a17"/>壞淸淨法眼。問。淸淨眼根。豈能壞乎。所言壞者。非
<lb ed="X" n="0863b02"/><lb ed="R061" n="0183a18"/>是爛壞之壞。是令淸淨眼根。不得通徹無礙故耳。
<lb ed="X" n="0863b03"/><lb ed="R061" n="0183b01"/>二者。淨耳根誓。復作誓願。如耳對音聲時。寧以百
<lb ed="X" n="0863b04"/><lb ed="R061" n="0183b02"/>千鐵錐劖刺耳根。縱經一劫二劫。如是至常至極
<lb ed="X" n="0863b05"/><lb ed="R061" n="0183b03"/>之苦。寧當忍受。終不以此破戒之心。聽好音聲。以
<lb ed="X" n="0863b06"/><lb ed="R061" n="0183b04"/>壞淸淨法耳。三者。淨鼻根誓。復作誓願。如鼻對諸
<lb ed="X" n="0863b07"/><lb ed="R061" n="0183b05"/>香時。寧以百千刃刀割去其鼻。亦可忍受。終不以
<lb ed="X" n="0863b08"/><lb ed="R061" n="0183b06"/>此破戒之心。貪齅諸香。以壞淸淨鼻根。四者。淨舌
<lb ed="X" n="0863b09"/><lb ed="R061" n="0183b07"/>根誓。復作誓願。如舌取飮食時。寧以百千刃刀割
<lb ed="X" n="0863b10"/><lb ed="R061" n="0183b08"/>斷其舌。亦當受之。終不以此破戒之心。食人百味
<lb ed="X" n="0863b11"/><lb ed="R061" n="0183b09"/>飮食。以壞淸淨舌根。五者。淨身根誓。復作誓願。如
<lb ed="X" n="0863b12"/><lb ed="R061" n="0183b10"/>身對好觸時。寧以利斧斬斫其身。當忍受之。終不
<lb ed="X" n="0863b13"/><lb ed="R061" n="0183b11"/>以此破戒之心。貪著好觸。以壞淸淨法身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0863b1301" n="0863b1301"/><anchor xml:id="beg0863b1301" n="0863b1301"/>已<anchor xml:id="end0863b1301"/>上三
<lb ed="X" n="0863b14"/><lb ed="R061" n="0183b12"/>科十二誓願。是自利行。下一誓願。乃利他行。四者。
<lb ed="X" n="0863b15"/><lb ed="R061" n="0183b13"/>本爲化衆生誓。復作願云。我今發願立誓。非獨自
<lb ed="X" n="0863b16"/><lb ed="R061" n="0183b14"/>爲一<anchor xml:id="nkr_note_add_0863b1601" n="0863b1601"/><anchor xml:id="beg0863b1601" n="0863b1601"/>己<anchor xml:id="end0863b1601"/>淸淨解脫而<anchor xml:id="nkr_note_add_0863b1602" n="0863b1602"/><anchor xml:id="beg0863b1602" n="0863b1602"/>已<anchor xml:id="end0863b1602"/>。本爲普化法界一切衆生。
<lb ed="X" n="0863b17"/><lb ed="R061" n="0183b15"/>悉皆成佛故也。如是立誓發願。是名菩薩。若不發
<lb ed="X" n="0863b18"/><lb ed="R061" n="0183b16"/>此四科十三種誓願者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0863b19"/><lb ed="R061" n="0183b17"/><p xml:id="pX38p0863b1901">○第三十七冐難遊行戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863b20"/><lb ed="R061" n="0183b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0863b2001">若佛子。常應二時頭陀。冬夏坐禪。結夏安居。常用楊
<lb ed="X" n="0863b21"/><lb ed="R061" n="0184a01"/>枝。澡豆。三衣。缾。鉢。坐具。錫杖香爐。灑水囊。手巾。刀子。
<lb ed="X" n="0863b22"/><lb ed="R061" n="0184a02"/>火燧。鑷子。繩牀。經。律。佛像。菩薩形像。而菩薩行頭陀
<lb ed="X" n="0863b23"/><lb ed="R061" n="0184a03"/>時。及遊方時。行來百里千里。此十八種物。常隨其身。
<lb ed="X" n="0863b24"/><lb ed="R061" n="0184a04"/>頭陀者。從正月十五日。至三月十五日。八月十五日。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0863c" n="0863c"/>
<lb ed="X" n="0863c01"/><lb ed="R061" n="0184a05"/>至十月十五日。是二時中。十八種物。常隨其身。如鳥
<lb ed="X" n="0863c02"/><lb ed="R061" n="0184a06"/>二翼。若布薩日。新學菩薩。半月半月布薩。誦十重。四
<lb ed="X" n="0863c03"/><lb ed="R061" n="0184a07"/>十八輕。若誦戒時。於諸佛菩薩形像前誦。一人布薩。
<lb ed="X" n="0863c04"/><lb ed="R061" n="0184a08"/>卽一人誦。若二。及三人。至百千人。亦一人誦。誦者高
<lb ed="X" n="0863c05"/><lb ed="R061" n="0184a09"/>座。聽者下座。各各披九條。七條。五條袈裟。結夏安居。
<lb ed="X" n="0863c06"/><lb ed="R061" n="0184a10"/>一一如法。若頭陀時。莫入難處。若國難惡王。土地高
<lb ed="X" n="0863c07"/><lb ed="R061" n="0184a11"/>下。草木深<g ref="#CB15035">䆳</g>。獅子虎狼。水火風。劫賊。道路。毒蛇。一切
<lb ed="X" n="0863c08"/><lb ed="R061" n="0184a12"/>難處。悉不得入。若頭陀行道。乃至夏坐安居。是諸難
<lb ed="X" n="0863c09"/><lb ed="R061" n="0184a13"/>處。亦不得入。若故入者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0863c10"/><lb ed="R061" n="0184a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0863c1001">此釋冐難遊行戒也。前言發誓度生。雖慈悲廣大。
<lb ed="X" n="0863c11"/><lb ed="R061" n="0184a15"/>恐初心菩薩。道力未充。不能一切無礙。凡遇難處。
<lb ed="X" n="0863c12"/><lb ed="R061" n="0184a16"/>不可輕遊。故戒之也。若佛子下。標明菩薩遊行時
<lb ed="X" n="0863c13"/><lb ed="R061" n="0184a17"/>也。常應二時者。每年春秋二時也。是時溫和氣象。
<lb ed="X" n="0863c14"/><lb ed="R061" n="0184a18"/>萬物方長成熟時分。堪當遊行。是故常應此時化
<lb ed="X" n="0863c15"/><lb ed="R061" n="0184b01"/>衆生也。頭陀者。此云抖擻。抖去客塵煩惱。以求無
<lb ed="X" n="0863c16"/><lb ed="R061" n="0184b02"/>上道法故。冬夏坐禪。結夏安居者。謂冬時隆寒。夏
<lb ed="X" n="0863c17"/><lb ed="R061" n="0184b03"/>時酷暑。當習靜坐禪。離昏散心。淸寒暑患。是故結
<lb ed="X" n="0863c18"/><lb ed="R061" n="0184b04"/>冬休夏。而精勤佛道也。常用楊枝等者。釋安居事。
<lb ed="X" n="0863c19"/><lb ed="R061" n="0184b05"/>謂凡結冬休夏之時。須常用楊枝等。十八種物爲
<lb ed="X" n="0863c20"/><lb ed="R061" n="0184b06"/>法器也。楊枝常用。有五種利益。一固齒。二明目。三
<lb ed="X" n="0863c21"/><lb ed="R061" n="0184b07"/>淸心。四消風。五除垢。是故凡受食後。宜用楊枝。如
<lb ed="X" n="0863c22"/><lb ed="R061" n="0184b08"/>或不用。五百問云。犯墮罪。澡豆卽皂角。凡出廁畢。
<lb ed="X" n="0863c23"/><lb ed="R061" n="0184b09"/>以淨身手。便可禮佛。持呪。誦經。三衣卽五衣。七衣。
<lb ed="X" n="0863c24"/><lb ed="R061" n="0184b10"/>大衣也。其大衣中。亦有上中下三品。三三共九品。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0864a" n="0864a"/>
<lb ed="X" n="0864a01"/><lb ed="R061" n="0184b11"/>俱以蔽形除貪。超俗服故。鉢者。梵語鉢多羅。此云
<lb ed="X" n="0864a02"/><lb ed="R061" n="0184b12"/>應量器。大者斗五。中者七升。小者隨量。比丘食法。
<lb ed="X" n="0864a03"/><lb ed="R061" n="0184b13"/>以一鉢資身。斷邪命邪求故。缾卽軍持。以注法水。
<lb ed="X" n="0864a04"/><lb ed="R061" n="0184b14"/>滋益衆生。滌除塵垢故。臥具。梵語尼師壇。此云敷
<lb ed="X" n="0864a05"/><lb ed="R061" n="0184b15"/>具。亦名隨足衣。敷之坐禪。以建五分法身。如塔之
<lb ed="X" n="0864a06"/><lb ed="R061" n="0184b16"/>有基故。錫杖。梵語隙棄羅。此云錫杖。亦名智杖。亦
<lb ed="X" n="0864a07"/><lb ed="R061" n="0184b17"/>名德杖。表樹法幢。顯聖人智故。香爐表信。斷法界
<lb ed="X" n="0864a08"/><lb ed="R061" n="0184b18"/>疑。入佛道故。漉水囊者。用密絹成。漉水護生。顯慈
<lb ed="X" n="0864a09"/><lb ed="R061" n="0185a01"/>心故。手巾。拭面便浴。以潔垢故。刀子。古以戒刀降
<lb ed="X" n="0864a10"/><lb ed="R061" n="0185a02"/>魔。今用剃除鬚髮。以斷愛根。別俗相故。火燧。卽取
<lb ed="X" n="0864a11"/><lb ed="R061" n="0185a03"/>火以資明破暗。表有慧故。鑷子。古頭陀跣足行。恐
<lb ed="X" n="0864a12"/><lb ed="R061" n="0185a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0864a1201" n="0864a1201"/><anchor xml:id="beg0864a1201" n="0864a1201"/>刺<anchor xml:id="end0864a1201"/>傷足。用以拔之。表盡煩惱諸毒刺故。繩牀。用繩
<lb ed="X" n="0864a13"/><lb ed="R061" n="0185a05"/>串成。表脫貢高。不生放逸故。亦不受地濕故。言經
<lb ed="X" n="0864a14"/><lb ed="R061" n="0185a06"/>律者。經。以開心見性。成佛果故。律。乃嚴護身口意。
<lb ed="X" n="0864a15"/><lb ed="R061" n="0185a07"/>令解脫故。佛菩薩形像者。佛。是本師良導。菩薩。乃
<lb ed="X" n="0864a16"/><lb ed="R061" n="0185a08"/>同學善友。所謂生我者父母。成我者師友。何敢時
<lb ed="X" n="0864a17"/><lb ed="R061" n="0185a09"/>刻忘之。又佛是果人。菩薩是因人。未成佛者。觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0864a1701" n="0864a1701"/><anchor xml:id="beg0864a1701" n="0864a1701"/>已<anchor xml:id="end0864a1701"/>
<lb ed="X" n="0864a18"/><lb ed="R061" n="0185a10"/>成佛。我必如是證。觀未成佛。我必如是修。正爲安
<lb ed="X" n="0864a19"/><lb ed="R061" n="0185a11"/>居行道榜樣。所以當供其妙像也。而菩薩行頭陀
<lb ed="X" n="0864a20"/><lb ed="R061" n="0185a12"/>等者。釋上常應二時頭陀遊行事。毋暫離也。謂不
<lb ed="X" n="0864a21"/><lb ed="R061" n="0185a13"/>但冬夏安居用之。卽菩薩行頭陀時。及遊方時。無
<lb ed="X" n="0864a22"/><lb ed="R061" n="0185a14"/>論行來百里千里。若遠若近。此十八種物。亦常隨
<lb ed="X" n="0864a23"/><lb ed="R061" n="0185a15"/>身。皆不可離也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0864a2301" n="0864a2301"/><anchor xml:id="beg0864a2301" n="0864a2301"/>已<anchor xml:id="end0864a2301"/>上總明安居遊行。常用法器事
<lb ed="X" n="0864a24"/><lb ed="R061" n="0185a16"/>竟。向下申釋遊行時分。及常用法器之義。言二時
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0864b" n="0864b"/>
<lb ed="X" n="0864b01"/><lb ed="R061" n="0185a17"/>頭陀者。在於何時。謂從正月十五日。至三月十五
<lb ed="X" n="0864b02"/><lb ed="R061" n="0185a18"/>日。是春分之時。從八月十五日。至十月十五日。是
<lb ed="X" n="0864b03"/><lb ed="R061" n="0185b01"/>秋分之時。是二時中。此十八種物常隨其身何也。
<lb ed="X" n="0864b04"/><lb ed="R061" n="0185b02"/>如鳥之二翼。翼若有失。則鳥難飛騰。法器若缺。則
<lb ed="X" n="0864b05"/><lb ed="R061" n="0185b03"/>僧難遊行。所以常隨身也。若布薩日等者。此明遊
<lb ed="X" n="0864b06"/><lb ed="R061" n="0185b04"/>行懺悔之法。梵語布薩。此云作法辦事。亦云我對
<lb ed="X" n="0864b07"/><lb ed="R061" n="0185b05"/>說。又名相向說罪。以有過失。相向對佛像前說悔
<lb ed="X" n="0864b08"/><lb ed="R061" n="0185b06"/>罪過也。新學菩薩等者。揀非久修性地位也。新學
<lb ed="X" n="0864b09"/><lb ed="R061" n="0185b07"/>智劣識強。於戒品中。勉力堅持。若不謹束身心。恐
<lb ed="X" n="0864b10"/><lb ed="R061" n="0185b08"/>墮放逸。故半月半月作布薩法。從此十重四十八
<lb ed="X" n="0864b11"/><lb ed="R061" n="0185b09"/>輕之戒相。諦審有犯無犯。各爲懺悔也。於諸佛菩
<lb ed="X" n="0864b12"/><lb ed="R061" n="0185b10"/>薩形像前誦者。佛在世時。對佛親誦。佛滅度後。得
<lb ed="X" n="0864b13"/><lb ed="R061" n="0185b11"/>于像前爲作證明而誦。非敢自專。此十八種物中。
<lb ed="X" n="0864b14"/><lb ed="R061" n="0185b12"/>所以有經律。及佛菩薩形像故也。一人布薩下等
<lb ed="X" n="0864b15"/><lb ed="R061" n="0185b13"/>者。明誦戒儀式。若誦戒時。一人布薩。卽一人誦。若
<lb ed="X" n="0864b16"/><lb ed="R061" n="0185b14"/>二。及三人。至百千人布薩。亦是一人誦戒。不可普
<lb ed="X" n="0864b17"/><lb ed="R061" n="0185b15"/>誦。以致淆訛。其誦戒儀。誦者高座。聽者下座。而此
<lb ed="X" n="0864b18"/><lb ed="R061" n="0185b16"/>誦者聽者。各各披九條。七條。五條袈裟。毋得著俗
<lb ed="X" n="0864b19"/><lb ed="R061" n="0185b17"/>服。以乖僧體。此之布薩法儀。不但頭陀行道時爲
<lb ed="X" n="0864b20"/><lb ed="R061" n="0185b18"/>然。凡結夏安居時。一一如此法則。不可違也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0864b2001" n="0864b2001"/><anchor xml:id="beg0864b2001" n="0864b2001"/>已<anchor xml:id="end0864b2001"/>上
<lb ed="X" n="0864b21"/><lb ed="R061" n="0186a01"/>總明安居遊行法事竟。下明一切難處。不可安居
<lb ed="X" n="0864b22"/><lb ed="R061" n="0186a02"/>遊行也。先明頭陀遊行時。莫入難處。何等難處。謂
<lb ed="X" n="0864b23"/><lb ed="R061" n="0186a03"/>若國難。別本云惡國界。以此國中廣行殺法。及饑
<lb ed="X" n="0864b24"/><lb ed="R061" n="0186a04"/>饉等時難。非宜遊行。故不可往也。言惡王者。謂國
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0864c" n="0864c"/>
<lb ed="X" n="0864c01"/><lb ed="R061" n="0186a05"/>中主。不信三寶。不修福慧。是爲惡王。土地高下。高
<lb ed="X" n="0864c02"/><lb ed="R061" n="0186a06"/>則坑。下則濕。遊行險隘之難。草木深邃多諸惡獸。
<lb ed="X" n="0864c03"/><lb ed="R061" n="0186a07"/>出入往返驚怖之難。水火風災。俱不可往。恐有漂
<lb ed="X" n="0864c04"/><lb ed="R061" n="0186a08"/>焚鼓折驚恐之難。劫賊道路處所。恐有遺悞罔害
<lb ed="X" n="0864c05"/><lb ed="R061" n="0186a09"/>之難。道路貫下毒蛇橫道處所。恐有途路螫害之
<lb ed="X" n="0864c06"/><lb ed="R061" n="0186a10"/>難。有如是難。皆不得往也。一切難處等者。謂不止
<lb ed="X" n="0864c07"/><lb ed="R061" n="0186a11"/>此難處而<anchor xml:id="nkr_note_add_0864c0701" n="0864c0701"/><anchor xml:id="beg0864c0701" n="0864c0701"/>已<anchor xml:id="end0864c0701"/>。凡一切難處。悉不得入也。若頭陀行
<lb ed="X" n="0864c08"/><lb ed="R061" n="0186a12"/>道等者。莫入難處。不但頭陀遊行。難處不可得入。
<lb ed="X" n="0864c09"/><lb ed="R061" n="0186a13"/>乃至夏坐安居。是諸難處亦不得入。此總誡安居
<lb ed="X" n="0864c10"/><lb ed="R061" n="0186a14"/>遊行之當愼也。若乃自恃有德。無妨諸怖。違佛言
<lb ed="X" n="0864c11"/><lb ed="R061" n="0186a15"/>敎。強入險處遊行者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0864c12"/><lb ed="R061" n="0186a16"/><p xml:id="pX38p0864c1201">○第三十八乖尊卑次序戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0864c13"/><lb ed="R061" n="0186a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0864c1301">若佛子。應如法次第坐。先受戒者在前坐。後受戒者
<lb ed="X" n="0864c14"/><lb ed="R061" n="0186a18"/>在後坐。不問老少。比丘。比丘尼。貴人。國王。王子。乃至
<lb ed="X" n="0864c15"/><lb ed="R061" n="0186b01"/>黃門。奴婢。皆應先受戒者在前坐。後受戒者次第而
<lb ed="X" n="0864c16"/><lb ed="R061" n="0186b02"/>坐。莫如外道癡人。若老若少。無前無後。坐無次第。如
<lb ed="X" n="0864c17"/><lb ed="R061" n="0186b03"/>兵奴之法。我佛法中。先者先坐。後者後坐。而菩薩一
<lb ed="X" n="0864c18"/><lb ed="R061" n="0186b04"/>一不如法次第坐者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0864c19"/><lb ed="R061" n="0186b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0864c1901">此釋乖尊卑次序戒也。此戒繇上布薩誦戒而來。
<lb ed="X" n="0864c20"/><lb ed="R061" n="0186b06"/>謂誦戒者高座。聽者下座。以下聽衆。亦有高下次
<lb ed="X" n="0864c21"/><lb ed="R061" n="0186b07"/>序。以凡一切坐衆。不可紊亂。有乖佛制。故戒之也。
<lb ed="X" n="0864c22"/><lb ed="R061" n="0186b08"/>若佛子下。此總標明坐序法也。先受下別釋也。謂
<lb ed="X" n="0864c23"/><lb ed="R061" n="0186b09"/>若佛子坐法。應如法次第坐。言如法者。謂依佛訓
<lb ed="X" n="0864c24"/><lb ed="R061" n="0186b10"/>而坐也。謂先受戒者應在前坐。後受戒者應在後
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0865a" n="0865a"/>
<lb ed="X" n="0865a01"/><lb ed="R061" n="0186b11"/>坐。不問老少生年。但依受戒次第而坐。如比丘。比
<lb ed="X" n="0865a02"/><lb ed="R061" n="0186b12"/>丘一類。比丘尼。比丘尼一類。貴人。貴人一類。國王。
<lb ed="X" n="0865a03"/><lb ed="R061" n="0186b13"/>國王一類。王子。王子一類。乃至黃門。奴婢。各自一
<lb ed="X" n="0865a04"/><lb ed="R061" n="0186b14"/>類。而分先後。非是無問僧俗貴賤。而混然論先後
<lb ed="X" n="0865a05"/><lb ed="R061" n="0186b15"/>次序坐也。若是。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0865a0501" n="0865a0501"/><anchor xml:id="beg0865a0501" n="0865a0501"/>但<anchor xml:id="end0865a0501"/>不順世法。且亦不通佛法。以
<lb ed="X" n="0865a06"/><lb ed="R061" n="0186b16"/>佛法中。卽百歲比丘尼。禮三歲沙彌足。百歲。三歲。
<lb ed="X" n="0865a07"/><lb ed="R061" n="0186b17"/>乃是受戒三年百年。非世諦生年也。以百年者。戒
<lb ed="X" n="0865a08"/><lb ed="R061" n="0186b18"/>長臘深。三年。戒晚臘淺。若一槩而論受戒先後。應
<lb ed="X" n="0865a09"/><lb ed="R061" n="0187a01"/>三歲沙彌。禮百歲尼足。何百歲尼。而禮三歲足乎。
<lb ed="X" n="0865a10"/><lb ed="R061" n="0187a02"/>是知論戒各自爲一類。以序先後。且又以比丘爲
<lb ed="X" n="0865a11"/><lb ed="R061" n="0187a03"/>宗主也。莫如外道等者。外道無有智慧。無論若老
<lb ed="X" n="0865a12"/><lb ed="R061" n="0187a04"/>若少。無前無後。坐無次第。乃如兵奴之法一般。而
<lb ed="X" n="0865a13"/><lb ed="R061" n="0187a05"/>我佛正法中。必以先者先坐。後者後坐。是名行菩
<lb ed="X" n="0865a14"/><lb ed="R061" n="0187a06"/>薩道。建立法門。謙恭遜讓之義也。而菩薩下。結成
<lb ed="X" n="0865a15"/><lb ed="R061" n="0187a07"/>違戒得罪。所言爲菩薩者。若不一一如法次第坐
<lb ed="X" n="0865a16"/><lb ed="R061" n="0187a08"/>者。犯輕垢罪。此罪。若不犯者。如普照三昧云。阿闍
<lb ed="X" n="0865a17"/><lb ed="R061" n="0187a09"/>世王。請文殊齋。文殊。尊讓迦葉前行。曰。大迦葉久
<lb ed="X" n="0865a18"/><lb ed="R061" n="0187a10"/>爲沙門。世間所有羅漢。皆從仁後。仁當前行。迦葉
<lb ed="X" n="0865a19"/><lb ed="R061" n="0187a11"/>答云。計於法律。不以年歲爲尊。法律所載。智慧爲
<lb ed="X" n="0865a20"/><lb ed="R061" n="0187a12"/>尊。神智聖達。乃爲可尊。博聞辯才。乃爲可尊。諸根
<lb ed="X" n="0865a21"/><lb ed="R061" n="0187a13"/>明徹。乃爲可尊。文殊乃前行也。問。據此豈不乖尊
<lb ed="X" n="0865a22"/><lb ed="R061" n="0187a14"/>卑次第耶。答。闍王之請。意在文殊。不在迦葉。如天
<lb ed="X" n="0865a23"/><lb ed="R061" n="0187a15"/>帝釋。請華嚴師。置座五百應眞之上。卽其類也。文
<lb ed="X" n="0865a24"/><lb ed="R061" n="0187a16"/>殊。始讓迦葉。不敢違古佛之恒規。迦葉。終遜文殊。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0865b" n="0865b"/>
<lb ed="X" n="0865b01"/><lb ed="R061" n="0187a17"/>所以順請主之本意。此二大士。正破我慢貢高之
<lb ed="X" n="0865b02"/><lb ed="R061" n="0187a18"/>弊。</p>
<lb ed="X" n="0865b03"/><lb ed="R061" n="0187b01"/><p xml:id="pX38p0865b0301">○第三十九不修福慧戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0865b04"/><lb ed="R061" n="0187b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0865b0401">若佛子。常應敎化一切衆生。建立僧房。山林園田。立
<lb ed="X" n="0865b05"/><lb ed="R061" n="0187b03"/>作佛塔。冬夏安居坐禪處所。一切行道處。皆應立之。
<lb ed="X" n="0865b06"/><lb ed="R061" n="0187b04"/>而菩薩應爲一切衆生。講說大乘經律。若疾病。國難。
<lb ed="X" n="0865b07"/><lb ed="R061" n="0187b05"/>賊難。父母。兄弟。和尙。阿闍黎亡滅之日。及三七日。四
<lb ed="X" n="0865b08"/><lb ed="R061" n="0187b06"/>五七日。乃至七七日。亦應講大乘經律。一切齋會求
<lb ed="X" n="0865b09"/><lb ed="R061" n="0187b07"/>福。行來治生。大火。大水。焚漂。黑風所吹船舫。江河大
<lb ed="X" n="0865b10"/><lb ed="R061" n="0187b08"/>海羅刹之難。亦讀誦講說此經律。乃至一切罪報。三
<lb ed="X" n="0865b11"/><lb ed="R061" n="0187b09"/>惡。八難。七逆。杻械枷鎖。繫縛其身。多淫。多瞋。多愚癡。
<lb ed="X" n="0865b12"/><lb ed="R061" n="0187b10"/>多疾病。皆應講此經律。而新學菩薩若不爾者。犯輕
<lb ed="X" n="0865b13"/><lb ed="R061" n="0187b11"/>垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0865b14"/><lb ed="R061" n="0187b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0865b1401">此釋不修福慧戒也。此戒要令一切衆生。植福植
<lb ed="X" n="0865b15"/><lb ed="R061" n="0187b13"/>慧。以成佛故。若無福慧二種莊嚴。則佛果菩提。安
<lb ed="X" n="0865b16"/><lb ed="R061" n="0187b14"/>可希冀。故戒之也。若佛子下。標顯常心。廣大心也。
<lb ed="X" n="0865b17"/><lb ed="R061" n="0187b15"/>謂能敎者。應常敎化一切衆生建立三寶。而亦常
<lb ed="X" n="0865b18"/><lb ed="R061" n="0187b16"/>自修福修慧也。建立等下。正明勸修福慧之事。建
<lb ed="X" n="0865b19"/><lb ed="R061" n="0187b17"/>立僧房。山林園田二句。卽是興隆僧寶以修福也。
<lb ed="X" n="0865b20"/><lb ed="R061" n="0187b18"/>立作佛塔者。卽興隆佛寶以修福也。冬夏坐禪。至
<lb ed="X" n="0865b21"/><lb ed="R061" n="0188a01"/>皆應立之者。卽興隆法寶以修福也。天台疏中。修
<lb ed="X" n="0865b22"/><lb ed="R061" n="0188a02"/>福總有七事。一建僧坊。以爲衆僧棲息修道處故。
<lb ed="X" n="0865b23"/><lb ed="R061" n="0188a03"/>二治山林。便衆經行。兼以足材薪故。三治園圃。園
<lb ed="X" n="0865b24"/><lb ed="R061" n="0188a04"/>以種植果蔬。供佛僧故。四治田地。田以插穀。地以
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0865c" n="0865c"/>
<lb ed="X" n="0865c01"/><lb ed="R061" n="0188a05"/>種粟。而備久遠資糧。使得僧衆安心以辦道故。五
<lb ed="X" n="0865c02"/><lb ed="R061" n="0188a06"/>建佛塔。莊佛相好。嚴淨國界。遠近瞻依。增福慧故。
<lb ed="X" n="0865c03"/><lb ed="R061" n="0188a07"/>六治安居坐禪處。所以爲息定有所歸止。易得定
<lb ed="X" n="0865c04"/><lb ed="R061" n="0188a08"/>故。七治一切所行道處皆應立者。如行準提呪者。
<lb ed="X" n="0865c05"/><lb ed="R061" n="0188a09"/>應爲立準提堂。乃至觀音。勢至。文殊。普賢。藥師。彌
<lb ed="X" n="0865c06"/><lb ed="R061" n="0188a10"/>陀等行。隨一切行人。所行一切行門。皆應爲立一
<lb ed="X" n="0865c07"/><lb ed="R061" n="0188a11"/>切處所。令彼道人。處處得以安隱而行道故。上爲
<lb ed="X" n="0865c08"/><lb ed="R061" n="0188a12"/>修福。若乃非理募化。自附營修。以公濟私。誤因昧
<lb ed="X" n="0865c09"/><lb ed="R061" n="0188a13"/>果。所謂天堂未就。地獄先成。如是修福。不如避罪。
<lb ed="X" n="0865c10"/><lb ed="R061" n="0188a14"/>若果眞爲興隆三寶。因果分明。纖毫無差。復能無
<lb ed="X" n="0865c11"/><lb ed="R061" n="0188a15"/>我人相。了達三輪體空。如是修福。是爲眞行菩薩
<lb ed="X" n="0865c12"/><lb ed="R061" n="0188a16"/>道者。上修福德。以滿自他檀波羅蜜。下修慧德。以
<lb ed="X" n="0865c13"/><lb ed="R061" n="0188a17"/>圓自他般若波羅蜜故。其慧有聲聞慧。有菩薩慧。
<lb ed="X" n="0865c14"/><lb ed="R061" n="0188a18"/>菩薩智慧。應爲一切衆生講說大乘經律。以大乘
<lb ed="X" n="0865c15"/><lb ed="R061" n="0188b01"/>經律者。乃有滅惡生善之功。除罪獲福之益。是故
<lb ed="X" n="0865c16"/><lb ed="R061" n="0188b02"/>令修大乘之智慧也。若疾病下。正明令修菩薩智
<lb ed="X" n="0865c17"/><lb ed="R061" n="0188b03"/>慧之德相也。若疾病時。應講此經律也。以得除滅
<lb ed="X" n="0865c18"/><lb ed="R061" n="0188b04"/>一切諸苦。令安樂故。若國有難。而講此經律者。以
<lb ed="X" n="0865c19"/><lb ed="R061" n="0188b05"/>得滅除刀兵饑饉。令諸國土得豐泰故。若遇賊難。
<lb ed="X" n="0865c20"/><lb ed="R061" n="0188b06"/>而講此經律者。以得解脫一切劫殺。得無擾故。若
<lb ed="X" n="0865c21"/><lb ed="R061" n="0188b07"/>父母。兄弟。和尙。阿闍黎亡滅之日。及三七日。四五
<lb ed="X" n="0865c22"/><lb ed="R061" n="0188b08"/>七日。乃至七七日。亦應講此大乘經律者。以得解
<lb ed="X" n="0865c23"/><lb ed="R061" n="0188b09"/>脫一切幽冥之苦。得見佛聞妙法故。若是一切齋
<lb ed="X" n="0865c24"/><lb ed="R061" n="0188b10"/>會求福。亦應誦此經律者。以得圓滿一切衆生所
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0866a" n="0866a"/>
<lb ed="X" n="0866a01"/><lb ed="R061" n="0188b11"/>有心願。令成就故。行來治生。講誦此經律者。以具
<lb ed="X" n="0866a02"/><lb ed="R061" n="0188b12"/>足一切如意法財。周濟世間無乏少故。若爲大火
<lb ed="X" n="0866a03"/><lb ed="R061" n="0188b13"/>所燒。而誦此經律者。以能使解脫一切熱惱。令淸
<lb ed="X" n="0866a04"/><lb ed="R061" n="0188b14"/>涼故。若爲大水所漂。而誦此經律者。以能令超脫
<lb ed="X" n="0866a05"/><lb ed="R061" n="0188b15"/>一切愛河。到彼岸故。若遇黑風所吹船舫。而誦此
<lb ed="X" n="0866a06"/><lb ed="R061" n="0188b16"/>經律者。以得解脫一切無明。穩駕法船。度衆生故。
<lb ed="X" n="0866a07"/><lb ed="R061" n="0188b17"/>若遇江河大海羅刹之難。而誦此經律者。以能令
<lb ed="X" n="0866a08"/><lb ed="R061" n="0188b18"/>害心頓歇。鬼氣潛消。俱解脫故。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0866a0801" n="0866a0801"/><anchor xml:id="beg0866a0801" n="0866a0801"/>但<anchor xml:id="end0866a0801"/>此也。乃至一
<lb ed="X" n="0866a09"/><lb ed="R061" n="0189a01"/>切罪報。三惡。八難。七逆。杻械枷鎖。繫縛其身。若講
<lb ed="X" n="0866a10"/><lb ed="R061" n="0189a02"/>此經律者。謂此經律爲大赦書。俱令身心速解脫
<lb ed="X" n="0866a11"/><lb ed="R061" n="0189a03"/>故。多淫。多瞋。多愚癡。多疾病。如是等報。皆應講此
<lb ed="X" n="0866a12"/><lb ed="R061" n="0189a04"/>經律者。謂此經律。具足一切戒定慧樂。能滅一切
<lb ed="X" n="0866a13"/><lb ed="R061" n="0189a05"/>貪瞋癡苦。能除身心病患。令證五分法身故也。如
<lb ed="X" n="0866a14"/><lb ed="R061" n="0189a06"/>是若依修福修慧。方名自利利他。而諸新學菩薩。
<lb ed="X" n="0866a15"/><lb ed="R061" n="0189a07"/>若不如是修福慧者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0866a16"/><lb ed="R061" n="0189a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0866a1601">如是九戒。應當學。敬心奉持。梵壇品當說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0866a17"/><lb ed="R061" n="0189a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0866a1701">如是一句。總結前九戒也。應當一句。結勸自利。應
<lb ed="X" n="0866a18"/><lb ed="R061" n="0189a10"/>當學也。敬心一句。結勸奉持當流通也。梵壇一句。
<lb ed="X" n="0866a19"/><lb ed="R061" n="0189a11"/>乃引大部別品廣明其義。顯此處所說者。尙爲略
<lb ed="X" n="0866a20"/><lb ed="R061" n="0189a12"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0866a21"/><lb ed="R061" n="0189a13"/><p xml:id="pX38p0866a2101">○第四十揀擇授戒戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0866a22"/><lb ed="R061" n="0189a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0866a2201">佛言。佛子。與人授戒時。不得揀擇。一切國王。王子。大
<lb ed="X" n="0866a23"/><lb ed="R061" n="0189a15"/>臣。百官。比丘。比丘尼。信男。信女。婬男。婬女。十八梵天。
<lb ed="X" n="0866a24"/><lb ed="R061" n="0189a16"/>六欲天子。無根。二根。黃門。奴婢。一切鬼神。盡得受戒。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0866b" n="0866b"/>
<lb ed="X" n="0866b01"/><lb ed="R061" n="0189a17"/>應敎身所著袈裟。皆使壞色。與道相應。皆染使靑黃
<lb ed="X" n="0866b02"/><lb ed="R061" n="0189a18"/>赤黑紫色。一切染衣。乃至臥具。盡以壞色。身所著衣。
<lb ed="X" n="0866b03"/><lb ed="R061" n="0189b01"/>一切染色。若一切國土中。國人所著衣服。比丘皆應
<lb ed="X" n="0866b04"/><lb ed="R061" n="0189b02"/>與其俗服有異。若欲受戒時。應問言。現身不作七逆
<lb ed="X" n="0866b05"/><lb ed="R061" n="0189b03"/>罪耶。菩薩法師。不得與七逆人現身受戒。七逆者。出
<lb ed="X" n="0866b06"/><lb ed="R061" n="0189b04"/>佛身血。殺父。殺母。殺和尙。殺阿闍黎。破羯磨轉法輪
<lb ed="X" n="0866b07"/><lb ed="R061" n="0189b05"/>僧。殺聖人。若具七逆。卽現身不得戒。餘一切人。盡得
<lb ed="X" n="0866b08"/><lb ed="R061" n="0189b06"/>受戒。出家人法。不向國王禮拜。不向父母禮拜。六親
<lb ed="X" n="0866b09"/><lb ed="R061" n="0189b07"/>不敬。鬼神不禮。但解法師語。有百里千里來求法者。
<lb ed="X" n="0866b10"/><lb ed="R061" n="0189b08"/>而菩薩法師。以惡心瞋心。而不卽與授一切衆生戒
<lb ed="X" n="0866b11"/><lb ed="R061" n="0189b09"/>者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0866b12"/><lb ed="R061" n="0189b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0866b1201">此釋揀擇授戒戒也。謂佛戒法平等。一切皆應得
<lb ed="X" n="0866b13"/><lb ed="R061" n="0189b11"/>受。若分貴賤高下。應受不授。不應受而授者。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0866b1301" n="0866b1301"/><anchor xml:id="beg0866b1301" n="0866b1301"/>已<anchor xml:id="end0866b1301"/>
<lb ed="X" n="0866b14"/><lb ed="R061" n="0189b12"/>得罪。豈可爲師。故戒之也。佛言。佛子者。呼名而吿。
<lb ed="X" n="0866b15"/><lb ed="R061" n="0189b13"/>旣爲佛子。必當上弘下化。爲授戒師。凡與人授戒
<lb ed="X" n="0866b16"/><lb ed="R061" n="0189b14"/>時。應當平等施與不得揀擇也。不揀有二。一授戒
<lb ed="X" n="0866b17"/><lb ed="R061" n="0189b15"/>法不揀。二授衣法不揀。先明不揀授戒。無論一切
<lb ed="X" n="0866b18"/><lb ed="R061" n="0189b16"/>國王。王子。大臣。百官。比丘。比丘尼。信男。信女。婬男。
<lb ed="X" n="0866b19"/><lb ed="R061" n="0189b17"/>婬女。十八梵天。六欲天子。無根。二根。黃門。奴婢。一
<lb ed="X" n="0866b20"/><lb ed="R061" n="0189b18"/>切鬼神。盡得受戒。不應揀也。何以故。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0866b2001" n="0866b2001"/><anchor xml:id="beg0866b2001" n="0866b2001"/>但<anchor xml:id="end0866b2001"/>凡有心
<lb ed="X" n="0866b21"/><lb ed="R061" n="0190a01"/>者。皆當作佛。豈不盡得受戒。是故不應擇也。應敎
<lb ed="X" n="0866b22"/><lb ed="R061" n="0190a02"/>身下。次明授衣。亦不揀也。言應敎身所著袈裟等
<lb ed="X" n="0866b23"/><lb ed="R061" n="0190a03"/>者。上與授戒。是令心體如法。此與授衣。乃令身相
<lb ed="X" n="0866b24"/><lb ed="R061" n="0190a04"/>亦如法也。謂但受戒者。若心體如法。凡身相不如
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0866c" n="0866c"/>
<lb ed="X" n="0866c01"/><lb ed="R061" n="0190a05"/>法者。不能令人深起敬信。若是身相如法。心體不
<lb ed="X" n="0866c02"/><lb ed="R061" n="0190a06"/>淸淨者。諸天神明。未必歡喜。必也內具戒心。外具
<lb ed="X" n="0866c03"/><lb ed="R061" n="0190a07"/>法服。表裏如一。卽獲天龍恭敬。戒神護持。所以凡
<lb ed="X" n="0866c04"/><lb ed="R061" n="0190a08"/>授衣者亦不揀也。袈裟解前。言皆使壞色者。謂離
<lb ed="X" n="0866c05"/><lb ed="R061" n="0190a09"/>外染心故。與道相應者。謂於內受道法正相應故。
<lb ed="X" n="0866c06"/><lb ed="R061" n="0190a10"/>皆染使下。申明壞色也。謂皆一一染之。而似靑黃
<lb ed="X" n="0866c07"/><lb ed="R061" n="0190a11"/>赤黑紫色故也。彌沙塞云。思入玄玅。究暢幽密。應
<lb ed="X" n="0866c08"/><lb ed="R061" n="0190a12"/>著靑色。摩訶僧祇律云。勤學衆經。宣說眞義。應著
<lb ed="X" n="0866c09"/><lb ed="R061" n="0190a13"/>黃色。曇無德云。通達理味。開導利益。應著赤色。薩
<lb ed="X" n="0866c10"/><lb ed="R061" n="0190a14"/>婆多云。博通敏達。導以法化。應著黑色。迦葉遺云。
<lb ed="X" n="0866c11"/><lb ed="R061" n="0190a15"/>精勤勇猛。快攝衆生。應著木蘭色也。此五部中。皆
<lb ed="X" n="0866c12"/><lb ed="R061" n="0190a16"/>用五種壞色。非正五色。言應著木蘭者。如木蘭葉
<lb ed="X" n="0866c13"/><lb ed="R061" n="0190a17"/>之背。似紫而非紫故。又律部中所言靑色之下。有
<lb ed="X" n="0866c14"/><lb ed="R061" n="0190a18"/>非靑等二字。可證五色非五正色。一切染衣等者。
<lb ed="X" n="0866c15"/><lb ed="R061" n="0190b01"/>謂不但袈裟者。皆以染壞。<anchor xml:id="nkr_note_add_0866c1501" n="0866c1501"/><anchor xml:id="beg0866c1501" n="0866c1501"/>但<anchor xml:id="end0866c1501"/>凡一切染衣。乃至臥
<lb ed="X" n="0866c16"/><lb ed="R061" n="0190b02"/>具。盡皆以壞色也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0866c1601" n="0866c1601"/><anchor xml:id="beg0866c1601" n="0866c1601"/>已<anchor xml:id="end0866c1601"/>上二種。應不揀竟。向下應揀。
<lb ed="X" n="0866c17"/><lb ed="R061" n="0190b03"/>亦有二法。先明衣中有揀。謂凡比丘。身所著衣。一
<lb ed="X" n="0866c18"/><lb ed="R061" n="0190b04"/>切皆以染色。雖云不揀。平等與之。內有不當同者。
<lb ed="X" n="0866c19"/><lb ed="R061" n="0190b05"/>應別之也。何者。如若一切國土之中。國人所著衣
<lb ed="X" n="0866c20"/><lb ed="R061" n="0190b06"/>服。爲比丘者。皆當與其俗服有異。故不同耳。次明
<lb ed="X" n="0866c21"/><lb ed="R061" n="0190b07"/>戒中有揀。謂若欲受戒時。戒師應于求受戒者。問
<lb ed="X" n="0866c22"/><lb ed="R061" n="0190b08"/>言。汝今現身不作七逆罪耶。問定有無。無則應與
<lb ed="X" n="0866c23"/><lb ed="R061" n="0190b09"/>授戒。有則不應與授。何故。謂七逆罪障深重故。是
<lb ed="X" n="0866c24"/><lb ed="R061" n="0190b10"/>以菩薩法師。不得與七逆人現身授戒。何名七逆。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0867a" n="0867a"/>
<lb ed="X" n="0867a01"/><lb ed="R061" n="0190b11"/>一出佛身血。二殺父。三殺母。四殺和尙。五殺阿闍
<lb ed="X" n="0867a02"/><lb ed="R061" n="0190b12"/>黎。六破羯磨轉法輪僧。七殺聖人。若具此七逆者。
<lb ed="X" n="0867a03"/><lb ed="R061" n="0190b13"/>卽現身不得戒。所以應揀。餘一切人盡得受戒。所
<lb ed="X" n="0867a04"/><lb ed="R061" n="0190b14"/>以不得揀也。出家人法等者。此明僧俗受戒禮義
<lb ed="X" n="0867a05"/><lb ed="R061" n="0190b15"/>之不同也。優婆塞戒經云。若優婆塞優婆夷等。欲
<lb ed="X" n="0867a06"/><lb ed="R061" n="0190b16"/>受三皈五戒之法。必先稟禮君親眷屬。家廟祖先。
<lb ed="X" n="0867a07"/><lb ed="R061" n="0190b17"/>然後方可求受戒法。若出家人受戒之法。不同優
<lb ed="X" n="0867a08"/><lb ed="R061" n="0190b18"/>婆塞等受戒之法。謂始出家之時。先曾禮禮君親
<lb ed="X" n="0867a09"/><lb ed="R061" n="0191a01"/>過<anchor xml:id="nkr_note_add_0867a0901" n="0867a0901"/><anchor xml:id="beg0867a0901" n="0867a0901"/>已<anchor xml:id="end0867a0901"/>。故出家後。以道自重。不務世禮。所以不向國
<lb ed="X" n="0867a10"/><lb ed="R061" n="0191a02"/>王禮拜。不向父母禮拜。六親不敬。離愛念故。鬼神
<lb ed="X" n="0867a11"/><lb ed="R061" n="0191a03"/>不禮。離諂媚故。如是一切放下。但只解得法師說
<lb ed="X" n="0867a12"/><lb ed="R061" n="0191a04"/>戒之語。便得受菩薩戒故也。有百里下。正明惡心
<lb ed="X" n="0867a13"/><lb ed="R061" n="0191a05"/>揀擇之義。上云。但能解法師語。盡得與他授戒。設
<lb ed="X" n="0867a14"/><lb ed="R061" n="0191a06"/>若百里千里。以至誠心而來法師座前。求授戒者。
<lb ed="X" n="0867a15"/><lb ed="R061" n="0191a07"/>而爲菩薩法師。卽當以慈悲心平等與之授戒。是
<lb ed="X" n="0867a16"/><lb ed="R061" n="0191a08"/>名菩薩。設若反以惡心嫉妒。瞋心惱恨。而不卽與
<lb ed="X" n="0867a17"/><lb ed="R061" n="0191a09"/>授一切衆生戒者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0867a18"/><lb ed="R061" n="0191a10"/><p xml:id="pX38p0867a1801">○第四十一爲利作師戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0867a19"/><lb ed="R061" n="0191a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0867a1901">若佛子。敎化人起信心時。菩薩與他人作敎誡法師
<lb ed="X" n="0867a20"/><lb ed="R061" n="0191a12"/>者。見欲受戒人。應敎請二師。和尙。阿闍黎。二師應問
<lb ed="X" n="0867a21"/><lb ed="R061" n="0191a13"/>言。汝有七遮罪否。若現身有七遮罪者。師不應與授
<lb ed="X" n="0867a22"/><lb ed="R061" n="0191a14"/>戒。若無七遮者。得與授戒。若有犯十重戒者。敎懺悔。
<lb ed="X" n="0867a23"/><lb ed="R061" n="0191a15"/>在佛菩薩形像前。日夜六時。誦十重四十八輕戒。苦
<lb ed="X" n="0867a24"/><lb ed="R061" n="0191a16"/>到禮三世千佛。得見好相者。若一七日。二三七日。乃
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0867b" n="0867b"/>
<lb ed="X" n="0867b01"/><lb ed="R061" n="0191a17"/>至一年。要見好相。好相者。佛來摩頂。見光華種種異
<lb ed="X" n="0867b02"/><lb ed="R061" n="0191a18"/>相。便得滅罪。若無好相。雖懺無益。是人現身亦不得
<lb ed="X" n="0867b03"/><lb ed="R061" n="0191b01"/>戒。而得增長受戒益。若犯四十八輕戒者。對首懺悔。
<lb ed="X" n="0867b04"/><lb ed="R061" n="0191b02"/>罪便得滅。不同七遮。而敎誡師。於是法中。一一好解。
<lb ed="X" n="0867b05"/><lb ed="R061" n="0191b03"/>若不解大乘經律。若輕若重。是非之相。不解第一義
<lb ed="X" n="0867b06"/><lb ed="R061" n="0191b04"/>諦。習種性。長養性。性種性。不可壞性。道種性。正覺此。
<lb ed="X" n="0867b07"/><lb ed="R061" n="0191b05"/>其中多少觀行出入。十禪支。一切行法。一一不得性
<lb ed="X" n="0867b08"/><lb ed="R061" n="0191b06"/>法中意。而菩薩爲利養。爲名聞故。惡求多求。貪利弟
<lb ed="X" n="0867b09"/><lb ed="R061" n="0191b07"/>子。而詐現解一切經律。爲供養故。是自欺詐。亦欺詐
<lb ed="X" n="0867b10"/><lb ed="R061" n="0191b08"/>他人。故與人授戒者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0867b11"/><lb ed="R061" n="0191b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0867b1101">此釋爲利作師戒也。此戒承前所云。不犯七逆罪
<lb ed="X" n="0867b12"/><lb ed="R061" n="0191b10"/>者。盡與受戒。如受戒後。設有犯戒。其爲師者。云何
<lb ed="X" n="0867b13"/><lb ed="R061" n="0191b11"/>敎令懺悔。設於懺悔之法不解。而爲利作師者。得
<lb ed="X" n="0867b14"/><lb ed="R061" n="0191b12"/>何等罪。故戒之也。若佛子下。擧能敎顯所敎。有根
<lb ed="X" n="0867b15"/><lb ed="R061" n="0191b13"/>性義。菩薩與他人下。明敎誡師。不得自專。以授戒
<lb ed="X" n="0867b16"/><lb ed="R061" n="0191b14"/>時。必同二師授也。二師應問言下。審明無遮難者。
<lb ed="X" n="0867b17"/><lb ed="R061" n="0191b15"/>方堪與授戒也。若有犯下。明受戒後懺悔之法。若
<lb ed="X" n="0867b18"/><lb ed="R061" n="0191b16"/>不解下。明不解者。不堪爲師。而菩薩下。明無解作
<lb ed="X" n="0867b19"/><lb ed="R061" n="0191b17"/>師之罪也。敎化人起信心時者。謂此菩薩。善爲人
<lb ed="X" n="0867b20"/><lb ed="R061" n="0191b18"/>作敎誡法師。敎人發起大乘信心。授戒之時不得
<lb ed="X" n="0867b21"/><lb ed="R061" n="0192a01"/>專自一<anchor xml:id="nkr_note_add_0867b2101" n="0867b2101"/><anchor xml:id="beg0867b2101" n="0867b2101"/>己<anchor xml:id="end0867b2101"/>爲人授戒。應敎受戒之人。請和尙闍黎
<lb ed="X" n="0867b22"/><lb ed="R061" n="0192a02"/>二師。二師應問。受戒者言。汝有七遮罪否。否者。問
<lb ed="X" n="0867b23"/><lb ed="R061" n="0192a03"/>定。有無之詞。若現身有七遮罪者。師不應與授戒。
<lb ed="X" n="0867b24"/><lb ed="R061" n="0192a04"/>若無七遮者。得與授戒。是故二師。應先審問遮難。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0867c" n="0867c"/>
<lb ed="X" n="0867c01"/><lb ed="R061" n="0192a05"/>遮難若無。方許授戒。若有犯下。此是世尊。大慈大
<lb ed="X" n="0867c02"/><lb ed="R061" n="0192a06"/>悲之心。爲後末世一種癡迷衆生。恐遇逆順境緣。
<lb ed="X" n="0867c03"/><lb ed="R061" n="0192a07"/>不能排遣。犯此十重戒者。開此一種懺悔法門。方
<lb ed="X" n="0867c04"/><lb ed="R061" n="0192a08"/>便濟拔。若不勤求懺悔。必陷三塗。永無出期。是故
<lb ed="X" n="0867c05"/><lb ed="R061" n="0192a09"/>若有犯此十重戒者。應敎急急懺悔。其懺悔法。應
<lb ed="X" n="0867c06"/><lb ed="R061" n="0192a10"/>敎在佛菩薩形像前。日夜六時。以至誠心。誦此十
<lb ed="X" n="0867c07"/><lb ed="R061" n="0192a11"/>重四十八輕戒相。知所犯戒。深生慚愧。觀罪性空。
<lb ed="X" n="0867c08"/><lb ed="R061" n="0192a12"/>慇懃悔過。苦到稱禮三世千佛。言苦到者。如苦到
<lb ed="X" n="0867c09"/><lb ed="R061" n="0192a13"/>來時節。如救頭然之急相也。是故禮拜。穪揚過去。
<lb ed="X" n="0867c10"/><lb ed="R061" n="0192a14"/>未來現在。三千諸佛。萬德洪名。如是禮拜哀求。得
<lb ed="X" n="0867c11"/><lb ed="R061" n="0192a15"/>見好相。罪便得滅。若無好相。立一七日。二三七日。
<lb ed="X" n="0867c12"/><lb ed="R061" n="0192a16"/>乃至一年。必竟要見好相。言好相者。或坐禪中。或
<lb ed="X" n="0867c13"/><lb ed="R061" n="0192a17"/>禮拜中。或睡臥中。或經行中。或見佛來摩頂。或見
<lb ed="X" n="0867c14"/><lb ed="R061" n="0192a18"/>光見華。見種種異相。以此證知。便得滅罪。許可復
<lb ed="X" n="0867c15"/><lb ed="R061" n="0192b01"/>戒。若無此好相。罪不得滅。如悔心未切。雖懺無益。
<lb ed="X" n="0867c16"/><lb ed="R061" n="0192b02"/>是人現身。亦不能得復戒。但得增長未來受戒益
<lb ed="X" n="0867c17"/><lb ed="R061" n="0192b03"/>耳。犯十重罪。必要好相。若犯四十八輕戒者。對首
<lb ed="X" n="0867c18"/><lb ed="R061" n="0192b04"/>懺悔。罪便得滅。准地持經第四卷。方便處品羯磨
<lb ed="X" n="0867c19"/><lb ed="R061" n="0192b05"/>文云。菩薩一切所犯。突吉羅攝。當向大小乘人。有
<lb ed="X" n="0867c20"/><lb ed="R061" n="0192b06"/>力解語能受懺者。如法懺悔。如比丘犯突吉羅罪
<lb ed="X" n="0867c21"/><lb ed="R061" n="0192b07"/>懺悔法說。以其不同七遮十重戒故。而敎誡下。正
<lb ed="X" n="0867c22"/><lb ed="R061" n="0192b08"/>爲作敎誡師者勉之。於是懺悔法中。一一好解。不
<lb ed="X" n="0867c23"/><lb ed="R061" n="0192b09"/>可忽略也。言好解者。乃善解也。謂於大乘經律。輕
<lb ed="X" n="0867c24"/><lb ed="R061" n="0192b10"/>重開遮是非之相。一一明徹。不得以輕作重。以重
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0868a" n="0868a"/>
<lb ed="X" n="0868a01"/><lb ed="R061" n="0192b11"/>作輕。應當懺者。敎令懺悔。應復戒者。卽與復戒。毋
<lb ed="X" n="0868a02"/><lb ed="R061" n="0192b12"/>得以是爲非。以非爲是。有悞人也。若乃不解大乘
<lb ed="X" n="0868a03"/><lb ed="R061" n="0192b13"/>經律。於中若輕若重。是罪非罪之相。不解第一義
<lb ed="X" n="0868a04"/><lb ed="R061" n="0192b14"/>諦實相之理。不解習種性。長養性。性種性。不可壞
<lb ed="X" n="0868a05"/><lb ed="R061" n="0192b15"/>性。道種性。正覺性。於是三賢。十聖法門。其中多少
<lb ed="X" n="0868a06"/><lb ed="R061" n="0192b16"/>觀行出入。乃至十禪支。一切行法。一一不得此法
<lb ed="X" n="0868a07"/><lb ed="R061" n="0192b17"/>中意。是卽不堪爲人師範。應生慚愧也。習種性等。
<lb ed="X" n="0868a08"/><lb ed="R061" n="0192b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0868a0801" n="0868a0801"/><anchor xml:id="beg0868a0801" n="0868a0801"/>已<anchor xml:id="end0868a0801"/>解上卷文中。言其中多少觀行者。如十住中。空
<lb ed="X" n="0868a09"/><lb ed="R061" n="0193a01"/>觀多。假觀少。十行位中。假觀多。空觀少。十向位中。
<lb ed="X" n="0868a10"/><lb ed="R061" n="0193a02"/>中道觀多。空假觀少。十地菩薩位中。自初地後至
<lb ed="X" n="0868a11"/><lb ed="R061" n="0193a03"/>六地前。無相觀少。有相觀多。五地<anchor xml:id="nkr_note_add_0868a1101" n="0868a1101"/><anchor xml:id="beg0868a1101" n="0868a1101"/>已<anchor xml:id="end0868a1101"/>後。七地<anchor xml:id="nkr_note_add_0868a1102" n="0868a1102"/><anchor xml:id="beg0868a1102" n="0868a1102"/>已<anchor xml:id="end0868a1102"/>前。
<lb ed="X" n="0868a12"/><lb ed="R061" n="0193a04"/>有相觀少。無相觀多。至七地後。純無相觀。故云多
<lb ed="X" n="0868a13"/><lb ed="R061" n="0193a05"/>少觀行。言出入者。卽三昧中出定入定之方便法。
<lb ed="X" n="0868a14"/><lb ed="R061" n="0193a06"/>十禪支者。解前。卽四禪中所修觀法。一切行法。結
<lb ed="X" n="0868a15"/><lb ed="R061" n="0193a07"/>上觀行法門。一一不得此法中意。總結上文而言。
<lb ed="X" n="0868a16"/><lb ed="R061" n="0193a08"/>謂此大乘。一切修斷觀行法門。甚深微妙。若是一
<lb ed="X" n="0868a17"/><lb ed="R061" n="0193a09"/>一不得此法中意。自利尙難。況利人乎。如盲人引
<lb ed="X" n="0868a18"/><lb ed="R061" n="0193a10"/>路。彼此俱有陷墜之患。可不愼哉。而菩薩爲利養
<lb ed="X" n="0868a19"/><lb ed="R061" n="0193a11"/>等者。謂自無所解。<anchor xml:id="nkr_note_add_0868a1901" n="0868a1901"/><anchor xml:id="beg0868a1901" n="0868a1901"/>但<anchor xml:id="end0868a1901"/>貪利名故。而強爲人師也。矯
<lb ed="X" n="0868a20"/><lb ed="R061" n="0193a12"/>飾威儀。廣陳因果。取信愚夫。於中獲利。如斯求名
<lb ed="X" n="0868a21"/><lb ed="R061" n="0193a13"/>爲利。俱非是善。故名惡求多求也。貪利弟子等者。
<lb ed="X" n="0868a22"/><lb ed="R061" n="0193a14"/>因師貪利名於前。弟子亦效行之於後。互相讚嘆。
<lb ed="X" n="0868a23"/><lb ed="R061" n="0193a15"/>誑妄欺人。本自不解一切經律。而詐現能解一切
<lb ed="X" n="0868a24"/><lb ed="R061" n="0193a16"/>經律。究其所以。實爲求供養故。如是之人。是名自
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0868b" n="0868b"/>
<lb ed="X" n="0868b01"/><lb ed="R061" n="0193a17"/>欺自詐。亦欺詐他人。是故與人作師授戒者。犯輕
<lb ed="X" n="0868b02"/><lb ed="R061" n="0193a18"/>垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0868b03"/><lb ed="R061" n="0193b01"/><p xml:id="pX38p0868b0301">○第四十二爲惡人說戒戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0868b04"/><lb ed="R061" n="0193b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0868b0401">若佛子。不得爲利養故。於未受菩薩戒者前。若外道
<lb ed="X" n="0868b05"/><lb ed="R061" n="0193b03"/>惡人前。說此千佛大戒。邪見人前。亦不得說。除國王。
<lb ed="X" n="0868b06"/><lb ed="R061" n="0193b04"/>餘一切不得說。是惡人輩。不受佛戒。名爲畜生。生生
<lb ed="X" n="0868b07"/><lb ed="R061" n="0193b05"/>不見三寶。如木石無心。名爲外道邪見人輩。木頭無
<lb ed="X" n="0868b08"/><lb ed="R061" n="0193b06"/>異。而菩薩於是惡人前。說七佛敎戒者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0868b09"/><lb ed="R061" n="0193b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0868b0901">此釋爲惡人說戒戒也。惡人有多種但不受菩薩
<lb ed="X" n="0868b10"/><lb ed="R061" n="0193b08"/>戒。及不信敬三寶。毀謗戒者。俱名惡人。倘與彼前
<lb ed="X" n="0868b11"/><lb ed="R061" n="0193b09"/>稱說。而反增彼毀謗罪過。故戒之也。言不得爲利
<lb ed="X" n="0868b12"/><lb ed="R061" n="0193b10"/>養故者。前云不解經律。不得爲利妄說是戒。此言
<lb ed="X" n="0868b13"/><lb ed="R061" n="0193b11"/>能解法者。卽亦不得貪利而濫說也。渴而與飮。則
<lb ed="X" n="0868b14"/><lb ed="R061" n="0193b12"/>水之味甘。暗而思明。則燈之用大也。是以未受大
<lb ed="X" n="0868b15"/><lb ed="R061" n="0193b13"/>戒人前。及外道惡人前。皆不得說此千佛大戒。不
<lb ed="X" n="0868b16"/><lb ed="R061" n="0193b14"/>但未受大戒人前。及外道惡人前不可說。卽邪見
<lb ed="X" n="0868b17"/><lb ed="R061" n="0193b15"/>人前亦不可說也。邪見人者。乃隨外道唱和易生
<lb ed="X" n="0868b18"/><lb ed="R061" n="0193b16"/>反復人也。除國王者。謂諸國王。乃域中之主故。如
<lb ed="X" n="0868b19"/><lb ed="R061" n="0193b17"/>來滅度之時。以佛法僧。付囑國王宰臣掌護。俾令
<lb ed="X" n="0868b20"/><lb ed="R061" n="0193b18"/>三寶得以住世。又大國王。卽人中天。願人改過遷
<lb ed="X" n="0868b21"/><lb ed="R061" n="0194a01"/>善。自不宣人長短。故凡所行佛事。不宜隱諱。況興
<lb ed="X" n="0868b22"/><lb ed="R061" n="0194a02"/>滅亦係焉。是故唯除國王。餘一切人不得說也。言
<lb ed="X" n="0868b23"/><lb ed="R061" n="0194a03"/>餘不得說者。是惡人輩。貪瞋障心。婬殺覆體。而好
<lb ed="X" n="0868b24"/><lb ed="R061" n="0194a04"/>宣人長短過失。於是佛性戒中。有耳不聞。有鼻不
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0868c" n="0868c"/>
<lb ed="X" n="0868c01"/><lb ed="R061" n="0194a05"/>齅。有舌不<g ref="#CB04432">䬸</g>。有身不觸。有心不知。雖在人類。名爲
<lb ed="X" n="0868c02"/><lb ed="R061" n="0194a06"/>人中畜生。縱三寶在前。彼若罔見。以是生生不見
<lb ed="X" n="0868c03"/><lb ed="R061" n="0194a07"/>三寶。且畜生中。尙有報障輕者。或時一聞佛言。卽
<lb ed="X" n="0868c04"/><lb ed="R061" n="0194a08"/>得解脫。如龍聽法。而卽悟道。蟒聞懺法。而卽生天。
<lb ed="X" n="0868c05"/><lb ed="R061" n="0194a09"/>今人不受佛戒。尙不如畜生乎。然而形雖若人。實
<lb ed="X" n="0868c06"/><lb ed="R061" n="0194a10"/>同木石無心。況木石之爲物。亦有感應道交之時。
<lb ed="X" n="0868c07"/><lb ed="R061" n="0194a11"/>生公說法。頑石點頭。今人不受佛戒。頑石之不若
<lb ed="X" n="0868c08"/><lb ed="R061" n="0194a12"/>矣。如是之人。名爲外道。名爲邪見人輩。雖曰有情。
<lb ed="X" n="0868c09"/><lb ed="R061" n="0194a13"/>實與木頭無異。木頭本無知覺。焉知有佛戒耶。所
<lb ed="X" n="0868c10"/><lb ed="R061" n="0194a14"/>以不得向彼說也。而此菩薩。若乃爲利養故。於是
<lb ed="X" n="0868c11"/><lb ed="R061" n="0194a15"/>惡人之前。說此七佛敎誡法者。是爲裨販之流。是
<lb ed="X" n="0868c12"/><lb ed="R061" n="0194a16"/>故結過。犯輕垢罪。言七佛敎誡。今擧七佛。以該三
<lb ed="X" n="0868c13"/><lb ed="R061" n="0194a17"/>千。謂此戒者。乃是三千諸佛共護。故不可褻說也。</p>
<lb ed="X" n="0868c14"/><lb ed="R061" n="0194a18"/><p xml:id="pX38p0868c1401">○第四十三無慚受施戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0868c15"/><lb ed="R061" n="0194b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0868c1501">若佛子。信心出家。受佛正戒。故起心毀犯聖戒者。不
<lb ed="X" n="0868c16"/><lb ed="R061" n="0194b02"/>得受一切檀越供養。亦不得國王地上行。不得飮國
<lb ed="X" n="0868c17"/><lb ed="R061" n="0194b03"/>王水。五千大鬼常遮其前。鬼言大賊。入房舍城邑宅
<lb ed="X" n="0868c18"/><lb ed="R061" n="0194b04"/>中。鬼復常掃其脚跡。一切世人皆罵言。佛法中賊。一
<lb ed="X" n="0868c19"/><lb ed="R061" n="0194b05"/>切衆生。眼不欲見。犯戒之人。畜生無異。木頭無異。若
<lb ed="X" n="0868c20"/><lb ed="R061" n="0194b06"/>故毀正戒者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0868c21"/><lb ed="R061" n="0194b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0868c2101">此釋無慚受施戒也。慚愧之水。能滌罪垢。若無慚
<lb ed="X" n="0868c22"/><lb ed="R061" n="0194b08"/>愧。則其罪垢。日日深厚。以是帶罪受供。眞可憐愍。
<lb ed="X" n="0868c23"/><lb ed="R061" n="0194b09"/>故戒之也。若佛子下。總明先後二心。初明先心。謂
<lb ed="X" n="0868c24"/><lb ed="R061" n="0194b10"/>此佛子。初發信心出家。而受佛正戒者。是名好心
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0869a" n="0869a"/>
<lb ed="X" n="0869a01"/><lb ed="R061" n="0194b11"/>爲道。堪爲福田。應當受供養故。下明後心。上言好
<lb ed="X" n="0869a02"/><lb ed="R061" n="0194b12"/>心受戒。堪當受供。若乃故變所信之心。反起不信
<lb ed="X" n="0869a03"/><lb ed="R061" n="0194b13"/>之心。而毀犯聖戒者。卽失福田。不堪受供。問。前云
<lb ed="X" n="0869a04"/><lb ed="R061" n="0194b14"/>正戒。後云聖戒。何也。正。謂此戒離偏邪故。聖。謂此
<lb ed="X" n="0869a05"/><lb ed="R061" n="0194b15"/>戒諸佛共證說故。故毀此戒。卽不得受一切信心
<lb ed="X" n="0869a06"/><lb ed="R061" n="0194b16"/>檀越供養。不但不得受供而<anchor xml:id="nkr_note_add_0869a0601" n="0869a0601"/><anchor xml:id="beg0869a0601" n="0869a0601"/>已<anchor xml:id="end0869a0601"/>。卽亦不得於國王
<lb ed="X" n="0869a07"/><lb ed="R061" n="0194b17"/>地上行。不得飮國王水。所以者何。以是水土。皆屬
<lb ed="X" n="0869a08"/><lb ed="R061" n="0194b18"/>國王。惟有道行者。可以飮履。無戒德者。於四事中。
<lb ed="X" n="0869a09"/><lb ed="R061" n="0195a01"/>俱爲無分。故佛藏云。佛言。我聽持戒比丘。而受供
<lb ed="X" n="0869a10"/><lb ed="R061" n="0195a02"/>養。破戒比丘。我則不聽受一飮水。又俱舍云。犯根
<lb ed="X" n="0869a11"/><lb ed="R061" n="0195a03"/>本戒。於大衆食。及僧住處。佛不許此噉一段食。踐
<lb ed="X" n="0869a12"/><lb ed="R061" n="0195a04"/>一脚跟之地。卽此義也。五千大鬼等者。謂持戒者。
<lb ed="X" n="0869a13"/><lb ed="R061" n="0195a05"/>天龍八部。諸戒神王。恒相衛護。毀戒之輩。五千大
<lb ed="X" n="0869a14"/><lb ed="R061" n="0195a06"/>鬼。常遮其前。善惡分感。理應然也。鬼言大賊者。世
<lb ed="X" n="0869a15"/><lb ed="R061" n="0195a07"/>間劫盜。於佛法中尙有所畏敬。今此破戒之人。不
<lb ed="X" n="0869a16"/><lb ed="R061" n="0195a08"/>敬佛法。不畏因果。凡受檀越所施。皆爲竊用。內無
<lb ed="X" n="0869a17"/><lb ed="R061" n="0195a09"/>慚愧。外無怕怖。非賊之大者乎。如是之賊。凡入房
<lb ed="X" n="0869a18"/><lb ed="R061" n="0195a10"/>舍城邑宅中。護戒鬼神。不惟呵罵大賊而<anchor xml:id="nkr_note_add_0869a1801" n="0869a1801"/><anchor xml:id="beg0869a1801" n="0869a1801"/>已<anchor xml:id="end0869a1801"/>。復常
<lb ed="X" n="0869a19"/><lb ed="R061" n="0195a11"/>掃其脚跡。何者。蓋以如來行處。皆有足輪。人天供
<lb ed="X" n="0869a20"/><lb ed="R061" n="0195a12"/>養。增益福慧。今此破戒比丘遊行脚跡。有穢淸淨
<lb ed="X" n="0869a21"/><lb ed="R061" n="0195a13"/>伽藍。是故鬼復常掃其脚跡也。一切世人皆罵言
<lb ed="X" n="0869a22"/><lb ed="R061" n="0195a14"/>者。兼未發心童稚之流。謂不<anchor xml:id="nkr_note_add_0869a2201" n="0869a2201"/><anchor xml:id="beg0869a2201" n="0869a2201"/>但<anchor xml:id="end0869a2201"/>鬼神瞋責。卽一切
<lb ed="X" n="0869a23"/><lb ed="R061" n="0195a15"/>世間人。見破戒者。咸皆罵言。此破戒比丘者。乃是
<lb ed="X" n="0869a24"/><lb ed="R061" n="0195a16"/>佛法中賊。佛藏經云。破戒比丘。竊入我法。此人著
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0869b" n="0869b"/>
<lb ed="X" n="0869b01"/><lb ed="R061" n="0195a17"/>衣食飯。皆是盜得。又佛所言。我滅度後。持戒比丘。
<lb ed="X" n="0869b02"/><lb ed="R061" n="0195a18"/>能令佛法久住。破戒比丘。能令佛法速滅。是知破
<lb ed="X" n="0869b03"/><lb ed="R061" n="0195b01"/>戒者。乃佛法中賊也。又且靡獨世人罵言而<anchor xml:id="nkr_note_add_0869b0301" n="0869b0301"/><anchor xml:id="beg0869b0301" n="0869b0301"/>已<anchor xml:id="end0869b0301"/>。凡
<lb ed="X" n="0869b04"/><lb ed="R061" n="0195b02"/>若一切有眼衆生。皆不欲見。何故。謂是犯戒之人。
<lb ed="X" n="0869b05"/><lb ed="R061" n="0195b03"/>乃非人類。與畜生無識者無異。與木頭無知者無
<lb ed="X" n="0869b06"/><lb ed="R061" n="0195b04"/>異故。如是觀之。諸佛聖戒。不可毀犯明矣。若故毀
<lb ed="X" n="0869b07"/><lb ed="R061" n="0195b05"/>佛正戒。無慚受施者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0869b08"/><lb ed="R061" n="0195b06"/><p xml:id="pX38p0869b0801">○第四十四不供養經典戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0869b09"/><lb ed="R061" n="0195b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0869b0901">若佛子。常應一心受持讀誦大乘經律剝皮爲紙。<anchor xml:id="nkr_note_add_0869b0901" n="0869b0901"/><anchor xml:id="beg0869b0901" n="0869b0901"/>刺<anchor xml:id="end0869b0901"/>
<lb ed="X" n="0869b10"/><lb ed="R061" n="0195b08"/>血爲墨。以髓爲水。析骨爲筆。書寫佛戒。木皮<anchor xml:id="nkr_note_add_0869b1001" n="0869b1001"/><anchor xml:id="beg0869b1001" n="0869b1001"/>榖<anchor xml:id="end0869b1001"/>紙。絹
<lb ed="X" n="0869b11"/><lb ed="R061" n="0195b09"/>素竹帛。亦應悉書持。常以七寶無價香華。一切雜寶
<lb ed="X" n="0869b12"/><lb ed="R061" n="0195b10"/>爲箱囊。盛經律卷。若不如法供養者。犯經垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0869b13"/><lb ed="R061" n="0195b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0869b1301">此釋不供養經典戒也。承上言毀戒者。人鬼俱呵。
<lb ed="X" n="0869b14"/><lb ed="R061" n="0195b12"/>持戒者。天龍悉護。如是皆繇受戒功德之力。是故
<lb ed="X" n="0869b15"/><lb ed="R061" n="0195b13"/>應當供養流通戒法。不然。使佛慧命不復相續。卽
<lb ed="X" n="0869b16"/><lb ed="R061" n="0195b14"/>爲背恩。又爲自棄。故戒之也。若佛子下。擧能信之
<lb ed="X" n="0869b17"/><lb ed="R061" n="0195b15"/>心。所信之法。言常應一心者。卽是一念無間之心。
<lb ed="X" n="0869b18"/><lb ed="R061" n="0195b16"/>向何法上用心。惟有受持讀誦大乘經律。甚深微
<lb ed="X" n="0869b19"/><lb ed="R061" n="0195b17"/>妙法也。剝皮爲下。乃明尊重供養流通之義。流通
<lb ed="X" n="0869b20"/><lb ed="R061" n="0195b18"/>佛法法師。有六種。一受持。二讀誦。三書寫。四禮拜
<lb ed="X" n="0869b21"/><lb ed="R061" n="0196a01"/>五講演。六供養。此中有五。以供養中。具禮拜也。又
<lb ed="X" n="0869b22"/><lb ed="R061" n="0196a02"/>流通佛法。有事有理。以事雖多。不出二種。一捨身
<lb ed="X" n="0869b23"/><lb ed="R061" n="0196a03"/>命。二捨財寶。捨身命者。卽剝皮爲紙。刺血爲墨。以
<lb ed="X" n="0869b24"/><lb ed="R061" n="0196a04"/>髓爲水。析骨爲筆。如是捨不堅固世間身命。書寫
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0869c" n="0869c"/>
<lb ed="X" n="0869c01"/><lb ed="R061" n="0196a05"/>佛戒。流通常住法寶。智慧身命。二捨財寶者有二。
<lb ed="X" n="0869c02"/><lb ed="R061" n="0196a06"/>一捨輕財。卽以木皮<anchor xml:id="nkr_note_add_0869c0201" n="0869c0201"/><anchor xml:id="beg0869c0201" n="0869c0201"/>榖<anchor xml:id="end0869c0201"/>紙。絹素竹帛。亦應悉書持
<lb ed="X" n="0869c03"/><lb ed="R061" n="0196a07"/>故。二捨重財。常以七寶無價香花。一切雜寶爲箱
<lb ed="X" n="0869c04"/><lb ed="R061" n="0196a08"/>爲囊。盛經律卷。以捨此不堅固之世寶財。流通常
<lb ed="X" n="0869c05"/><lb ed="R061" n="0196a09"/>住出世之法寶財。如是供養。是名佛子。一心受持。
<lb ed="X" n="0869c06"/><lb ed="R061" n="0196a10"/>行菩薩道。弘護三寶之功德也。若不如法供養。惜
<lb ed="X" n="0869c07"/><lb ed="R061" n="0196a11"/>其世財。而捨法身慧命財者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0869c08"/><lb ed="R061" n="0196a12"/><p xml:id="pX38p0869c0801">○第四十五不化衆生戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0869c09"/><lb ed="R061" n="0196a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0869c0901">若佛子。常起大悲心。若入一切城邑舍宅。見一切衆
<lb ed="X" n="0869c10"/><lb ed="R061" n="0196a14"/>生應唱言。汝等衆生。盡應受三皈十戒。若見牛馬猪
<lb ed="X" n="0869c11"/><lb ed="R061" n="0196a15"/>羊。一切畜生。應心念口言。汝是畜生。發菩提心。而菩
<lb ed="X" n="0869c12"/><lb ed="R061" n="0196a16"/>薩入一切處。山林川野。皆使一切衆生發菩提心。是
<lb ed="X" n="0869c13"/><lb ed="R061" n="0196a17"/>菩薩。若不敎化衆生者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0869c14"/><lb ed="R061" n="0196a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0869c1401">此釋不化衆生戒也。此戒繇前捨身命財。流通戒
<lb ed="X" n="0869c15"/><lb ed="R061" n="0196b01"/>法。若不廣化衆生。受持佛戒。仍是法敎之不普耳。
<lb ed="X" n="0869c16"/><lb ed="R061" n="0196b02"/>故戒之也。若佛子下。標明行菩薩道本因心也。常
<lb ed="X" n="0869c17"/><lb ed="R061" n="0196b03"/>起大悲心者。菩薩以度盡衆生爲願。故見衆生在
<lb ed="X" n="0869c18"/><lb ed="R061" n="0196b04"/>世。苦不能離。如切膚痛。故發拔苦之大悲心。所以
<lb ed="X" n="0869c19"/><lb ed="R061" n="0196b05"/>恒常起也。若入一切等者。正明大悲心。行所入之
<lb ed="X" n="0869c20"/><lb ed="R061" n="0196b06"/>處。謂諸衆生無盡。世界無盡。故菩薩大悲心亦無
<lb ed="X" n="0869c21"/><lb ed="R061" n="0196b07"/>有盡。是以凡入一切城邑舍宅之處。見諸衆生。應
<lb ed="X" n="0869c22"/><lb ed="R061" n="0196b08"/>當唱言。汝等衆生。各各俱有佛戒之性。繇汝無始
<lb ed="X" n="0869c23"/><lb ed="R061" n="0196b09"/>至於今生。背覺合塵。而以五戒不持。人天路絕。今
<lb ed="X" n="0869c24"/><lb ed="R061" n="0196b10"/>當覺知。前念起惡。捨此惡心。盡應受持三皈十戒。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0870a" n="0870a"/>
<lb ed="X" n="0870a01"/><lb ed="R061" n="0196b11"/>能止後念令其不起。此之三皈十戒。乃是一切衆
<lb ed="X" n="0870a02"/><lb ed="R061" n="0196b12"/>生所歸覺路。成佛之正因心。所謂衆生受佛戒。卽
<lb ed="X" n="0870a03"/><lb ed="R061" n="0196b13"/>入諸佛位也。菩薩戒本經云。若人聞三寶名。則不
<lb ed="X" n="0870a04"/><lb ed="R061" n="0196b14"/>墮三惡道。何況至心皈依三寶。又戒壇云。皈依佛
<lb ed="X" n="0870a05"/><lb ed="R061" n="0196b15"/>者。永離地獄。皈依法者。永離餓鬼。皈依僧者。永離
<lb ed="X" n="0870a06"/><lb ed="R061" n="0196b16"/>傍牛。所以三寶爲大舟航。爲大慈父。能保衆生。不
<lb ed="X" n="0870a07"/><lb ed="R061" n="0196b17"/>墮苦處。出生死之苦海。到菩提之覺岸者也。十戒。
<lb ed="X" n="0870a08"/><lb ed="R061" n="0196b18"/>卽菩薩十無盡波羅提木叉戒。非沙彌之十戒。若
<lb ed="X" n="0870a09"/><lb ed="R061" n="0197a01"/>見牛馬等者。推廣以明度生之普。上言入城見生。
<lb ed="X" n="0870a10"/><lb ed="R061" n="0197a02"/>乃指人類而言。此下見生。卽指畜類而言。設見牛
<lb ed="X" n="0870a11"/><lb ed="R061" n="0197a03"/>馬豬羊。一切畜生。云何敎化。應當心中作念。口中
<lb ed="X" n="0870a12"/><lb ed="R061" n="0197a04"/>發言。汝是畜生。亦具有知覺者。卽是戒性本覺之
<lb ed="X" n="0870a13"/><lb ed="R061" n="0197a05"/>心。因爾衆生。迷此本覺眞心。而爲無明之妄心也。
<lb ed="X" n="0870a14"/><lb ed="R061" n="0197a06"/>只今返妄。便可皈眞。是故敎令發菩提始覺心。翻
<lb ed="X" n="0870a15"/><lb ed="R061" n="0197a07"/>破無明之不覺心。永離畜生道苦。毋使再迷此心
<lb ed="X" n="0870a16"/><lb ed="R061" n="0197a08"/>可也。而菩薩入一切等者。言不但城邑舍宅人類。
<lb ed="X" n="0870a17"/><lb ed="R061" n="0197a09"/>畜生。二種衆生。當施敎化乃至一切所至山林川
<lb ed="X" n="0870a18"/><lb ed="R061" n="0197a10"/>野。凡見一切禽獸衆生。亦皆如是使發菩提心也。
<lb ed="X" n="0870a19"/><lb ed="R061" n="0197a11"/>如是方便。如是敎化。名爲菩薩大悲之心。若不如
<lb ed="X" n="0870a20"/><lb ed="R061" n="0197a12"/>是敎化諸衆生者。犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0870a21"/><lb ed="R061" n="0197a13"/><p xml:id="pX38p0870a2101">○第四十六說法不如法戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870a22"/><lb ed="R061" n="0197a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0870a2201">若佛子。常行敎化。起大悲心。入檀越貴人家。一切衆
<lb ed="X" n="0870a23"/><lb ed="R061" n="0197a15"/>中。不得立爲白衣說法。應在白衣衆前。高座上坐。法
<lb ed="X" n="0870a24"/><lb ed="R061" n="0197a16"/>師比丘。不得地立爲四衆白衣說法。若說法時。法師
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0870b" n="0870b"/>
<lb ed="X" n="0870b01"/><lb ed="R061" n="0197a17"/>高座。香華供養。四衆聽者下座。如孝順父母。敬順師
<lb ed="X" n="0870b02"/><lb ed="R061" n="0197a18"/>敎。如事火婆羅門。其說法者。若不如法說。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870b03"/><lb ed="R061" n="0197b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0870b0301">此釋說法不如法戒也。上文所云。若入城邑曠野。
<lb ed="X" n="0870b04"/><lb ed="R061" n="0197b02"/>凡見一切衆生。皆普敎化。使發菩提之心。然此不
<lb ed="X" n="0870b05"/><lb ed="R061" n="0197b03"/>過一兩言句。以故隨便爲說。若爲人衆分析說法
<lb ed="X" n="0870b06"/><lb ed="R061" n="0197b04"/>之時。又卽不可輕褻而說。褻則得罪故戒之也。若
<lb ed="X" n="0870b07"/><lb ed="R061" n="0197b05"/>佛子下。標明菩薩本行心也。言常行敎化者。謂諸
<lb ed="X" n="0870b08"/><lb ed="R061" n="0197b06"/>菩薩行門無量。無非以敎化衆生爲事。又則所貴
<lb ed="X" n="0870b09"/><lb ed="R061" n="0197b07"/>惟在恒心。故言常行敎化。所謂無間歇也。又起心
<lb ed="X" n="0870b10"/><lb ed="R061" n="0197b08"/>度生者有二。此所起者。卽大悲心。此心。乃卽一切
<lb ed="X" n="0870b11"/><lb ed="R061" n="0197b09"/>衆生離苦得樂之最勝心。故起此悲心也。入檀越
<lb ed="X" n="0870b12"/><lb ed="R061" n="0197b10"/>下。正明所用悲心之處。檀越卽好施之美稱。貴人
<lb ed="X" n="0870b13"/><lb ed="R061" n="0197b11"/>家者。卽是國王。太子。宰官。爲人中尊。故云貴人家
<lb ed="X" n="0870b14"/><lb ed="R061" n="0197b12"/>也。一切衆中。卽該四衆八部等衆。不得立爲白衣
<lb ed="X" n="0870b15"/><lb ed="R061" n="0197b13"/>說法。云何而說。應在白衣衆前。高座上坐而說。此
<lb ed="X" n="0870b16"/><lb ed="R061" n="0197b14"/>乃尊人以尊法也。是故法師比丘。不得地立而爲
<lb ed="X" n="0870b17"/><lb ed="R061" n="0197b15"/>四衆白衣說法。四衆。卽比丘等。白衣。乃未受戒人
<lb ed="X" n="0870b18"/><lb ed="R061" n="0197b16"/>等。若爲說法之時。爲法師者。理宜高座而坐。座前
<lb ed="X" n="0870b19"/><lb ed="R061" n="0197b17"/>當以香華供養。以展請法至誠。法師乃可代佛應
<lb ed="X" n="0870b20"/><lb ed="R061" n="0197b18"/>機而說法也。四衆聽者。各各其類。次第下坐。以受
<lb ed="X" n="0870b21"/><lb ed="R061" n="0198a01"/>法者。當如是也。上明說法如法。下明聽法如法。如
<lb ed="X" n="0870b22"/><lb ed="R061" n="0198a02"/>孝順父母等者。謂聽法者。敬師如孝順父母。不敢
<lb ed="X" n="0870b23"/><lb ed="R061" n="0198a03"/>少怠慢故。如是說者。聽者。人<anchor xml:id="nkr_note_add_0870b2301" n="0870b2301"/><anchor xml:id="beg0870b2301" n="0870b2301"/>己<anchor xml:id="end0870b2301"/>兩利。功德不可思
<lb ed="X" n="0870b24"/><lb ed="R061" n="0198a04"/>議。其說法師。若不如法高座香花供養而爲說者。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0870c" n="0870c"/>
<lb ed="X" n="0870c01"/><lb ed="R061" n="0198a05"/>犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0870c02"/><lb ed="R061" n="0198a06"/><p xml:id="pX38p0870c0201">○第四十七非法制限戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870c03"/><lb ed="R061" n="0198a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0870c0301">若佛子。皆以信心受戒者。若國王。太子。百官。四部弟
<lb ed="X" n="0870c04"/><lb ed="R061" n="0198a08"/>子。自恃高貴。破滅佛法戒律。明作制法。制我四部。弟
<lb ed="X" n="0870c05"/><lb ed="R061" n="0198a09"/>子。不聽出家行道。亦復不聽造立形像。佛塔經律。立
<lb ed="X" n="0870c06"/><lb ed="R061" n="0198a10"/>統制衆。安藉記僧。菩薩比丘地立。白衣高座。廣行非
<lb ed="X" n="0870c07"/><lb ed="R061" n="0198a11"/>法。如兵奴事主。而菩薩應受一切人供養。而反爲官
<lb ed="X" n="0870c08"/><lb ed="R061" n="0198a12"/>走使。非法非律。若國王百官。好心受佛戒者。莫作是
<lb ed="X" n="0870c09"/><lb ed="R061" n="0198a13"/>破三寶之罪。而故作破法者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0870c10"/><lb ed="R061" n="0198a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0870c1001">此釋非法制限戒也。上言必應高座上坐。如法爲
<lb ed="X" n="0870c11"/><lb ed="R061" n="0198a15"/>說。惟恐聽受法者。自恃尊位。必不如法從聽。反起
<lb ed="X" n="0870c12"/><lb ed="R061" n="0198a16"/>傲慢惡心。而作破法罪業。故戒之也。若佛子下。標
<lb ed="X" n="0870c13"/><lb ed="R061" n="0198a17"/>明道俗尊卑。一切佛子。皆以信心受持佛戒。同立
<lb ed="X" n="0870c14"/><lb ed="R061" n="0198a18"/>護法之心。爲佛四衆弟子。非局外之人也。若國王
<lb ed="X" n="0870c15"/><lb ed="R061" n="0198b01"/>下。別開非法制限之人。四部弟子。乃卽在家出家
<lb ed="X" n="0870c16"/><lb ed="R061" n="0198b02"/>四衆。問。其中亦有無位。云何能破法耶。謂假他人
<lb ed="X" n="0870c17"/><lb ed="R061" n="0198b03"/>威勢。亦作破法事耳。故統論之。自恃高貴。破滅佛
<lb ed="X" n="0870c18"/><lb ed="R061" n="0198b04"/>法。戒律者。有三義。或者。身雖受戒。高心未除。見僧
<lb ed="X" n="0870c19"/><lb ed="R061" n="0198b05"/>高座上坐。輒生我慢。故起破法之心。或見師友說
<lb ed="X" n="0870c20"/><lb ed="R061" n="0198b06"/>過擧罪。不肯降心受誨。而欲掩恥。故起破法之心。
<lb ed="X" n="0870c21"/><lb ed="R061" n="0198b07"/>或初本是信心。身在法中。後來見有壞法不肖之
<lb ed="X" n="0870c22"/><lb ed="R061" n="0198b08"/>流。遂於三寶不生信敬。故起破法之心。故云自恃
<lb ed="X" n="0870c23"/><lb ed="R061" n="0198b09"/>高貴。破滅佛法戒律。明作制等四句。申明破法之
<lb ed="X" n="0870c24"/><lb ed="R061" n="0198b10"/>事。明。謂彰明。作。謂作用。制。謂制限。法。謂法度。以此
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0871a" n="0871a"/>
<lb ed="X" n="0871a01"/><lb ed="R061" n="0198b11"/>法度曉諭該管。制我四部弟子。云何而制。不聽出
<lb ed="X" n="0871a02"/><lb ed="R061" n="0198b12"/>家行道。言不聽出家者。不許新增。卽破僧寶。亦復
<lb ed="X" n="0871a03"/><lb ed="R061" n="0198b13"/>不聽造立形像佛塔者。卽破佛寶。不聽貫下。不聽
<lb ed="X" n="0871a04"/><lb ed="R061" n="0198b14"/>造印經律。卽破法寶。如是皆明破滅三寶之事。故
<lb ed="X" n="0871a05"/><lb ed="R061" n="0198b15"/>云。明作制法等也。立統制衆二句。申明制限之事。
<lb ed="X" n="0871a06"/><lb ed="R061" n="0198b16"/>旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0871a0601" n="0871a0601"/><anchor xml:id="beg0871a0601" n="0871a0601"/>已<anchor xml:id="end0871a0601"/>不許新增出家。於舊出家僧人。又乃別立統
<lb ed="X" n="0871a07"/><lb ed="R061" n="0198b17"/>屬。禁止於衆。安其簿籍。記僧名字。以令照世應役。
<lb ed="X" n="0871a08"/><lb ed="R061" n="0198b18"/>與民無異。故云。立統制衆。安藉記僧也。制限如此。
<lb ed="X" n="0871a09"/><lb ed="R061" n="0199a01"/>尙何敬重三寶之有哉。寶積第四卷云。爲子出家。
<lb ed="X" n="0871a10"/><lb ed="R061" n="0199a02"/>父母障止。卽其父母。乃感七世貧婆之報。況壞佛
<lb ed="X" n="0871a11"/><lb ed="R061" n="0199a03"/>法之報應乎。菩薩等下。申明非法之法。謂此菩薩
<lb ed="X" n="0871a12"/><lb ed="R061" n="0199a04"/>比丘。乃修道人。是爲僧寶。如來佛法流通於世。衆
<lb ed="X" n="0871a13"/><lb ed="R061" n="0199a05"/>生慧命。不致斷絕。全賴是人。宣當尊重。敬以高座。
<lb ed="X" n="0871a14"/><lb ed="R061" n="0199a06"/>而反令之地立。白衣未受戒人。求解脫道。敬事三
<lb ed="X" n="0871a15"/><lb ed="R061" n="0199a07"/>寶。當宜地立。而反高座。廣行非法。使諸菩薩比丘。
<lb ed="X" n="0871a16"/><lb ed="R061" n="0199a08"/>如兵奴之事主。而菩薩下。勸明不可破義。然而爲
<lb ed="X" n="0871a17"/><lb ed="R061" n="0199a09"/>菩薩者。應受一切天人供養。乃名福田之身。而反
<lb ed="X" n="0871a18"/><lb ed="R061" n="0199a10"/>爲官家之走使。如此非法而制。非律而限。豈是靈
<lb ed="X" n="0871a19"/><lb ed="R061" n="0199a11"/>山付囑而來者哉。亦非初以信心受佛戒者之所
<lb ed="X" n="0871a20"/><lb ed="R061" n="0199a12"/>爲也。若國王百官等。旣是初心好心受佛戒者。原
<lb ed="X" n="0871a21"/><lb ed="R061" n="0199a13"/>爲求出離道。卽當體佛深慈。莫以高貴自恃。作是
<lb ed="X" n="0871a22"/><lb ed="R061" n="0199a14"/>破滅三寶之罪。又藏經云。國王長者。從體事三寶
<lb ed="X" n="0871a23"/><lb ed="R061" n="0199a15"/>中來。豈可昧其來因。而不爲善。反爲惡乎。是乃自
<lb ed="X" n="0871a24"/><lb ed="R061" n="0199a16"/>失將來福慧之因。反招惡業之果。若故作破法者。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0871b" n="0871b"/>
<lb ed="X" n="0871b01"/><lb ed="R061" n="0199a17"/>犯輕垢罪。</p>
<lb ed="X" n="0871b02"/><lb ed="R061" n="0199a18"/><p xml:id="pX38p0871b0201">○第四十八破法戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b03"/><lb ed="R061" n="0199b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0871b0301">若佛子。以好心出家。而爲名聞利養。於國王百官前
<lb ed="X" n="0871b04"/><lb ed="R061" n="0199b02"/>說佛戒者。橫與比丘。比丘尼。菩薩戒弟子。作繫縛事。
<lb ed="X" n="0871b05"/><lb ed="R061" n="0199b03"/>如獄囚法。兵奴之法。如獅子身中蟲。自食獅子肉。非
<lb ed="X" n="0871b06"/><lb ed="R061" n="0199b04"/>餘外蟲。如是佛子。自破佛法。非外道天魔能破。若受
<lb ed="X" n="0871b07"/><lb ed="R061" n="0199b05"/>佛戒者。應護佛戒。如念一子。如事父母。不可毀破。而
<lb ed="X" n="0871b08"/><lb ed="R061" n="0199b06"/>菩薩聞外道惡人。以惡言謗佛戒之聲。如三百鉾<anchor xml:id="nkr_note_add_0871b0801" n="0871b0801"/><anchor xml:id="beg0871b0801" n="0871b0801"/>刺<anchor xml:id="end0871b0801"/>
<lb ed="X" n="0871b09"/><lb ed="R061" n="0199b07"/>心。千刀萬杖打拍其身。等無有異。寧自入地獄。經於
<lb ed="X" n="0871b10"/><lb ed="R061" n="0199b08"/>百劫。而不聞一惡言。破佛戒之聲。況自破佛戒。敎人
<lb ed="X" n="0871b11"/><lb ed="R061" n="0199b09"/>破法因緣。亦無孝順之心。若故作者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0871b12"/><lb ed="R061" n="0199b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0871b1201">此釋破法戒也。上爲在家菩薩破佛法戒。此乃出
<lb ed="X" n="0871b13"/><lb ed="R061" n="0199b11"/>家菩薩自破法戒。以破法罪不善。故戒之也。若佛
<lb ed="X" n="0871b14"/><lb ed="R061" n="0199b12"/>子下。標明出家之因心也。以好心出家者。謂出家
<lb ed="X" n="0871b15"/><lb ed="R061" n="0199b13"/>之因緣。有多種不同。或因恐怖。或因逼迫。或因氣
<lb ed="X" n="0871b16"/><lb ed="R061" n="0199b14"/>惱。或爲名聞。或爲利養。或爲生死。言好心者。正明
<lb ed="X" n="0871b17"/><lb ed="R061" n="0199b15"/>爲生死發心出家者也。而爲名下。此明道心之不
<lb ed="X" n="0871b18"/><lb ed="R061" n="0199b16"/>恒也。謂始發心出家。原爲生死。後來或與貪名好
<lb ed="X" n="0871b19"/><lb ed="R061" n="0199b17"/>利者同事。漸相染習。故亦轉成爲名爲利人也。別
<lb ed="X" n="0871b20"/><lb ed="R061" n="0199b18"/>本所云。不以好心出家亦可。何也。爲名聞利養故
<lb ed="X" n="0871b21"/><lb ed="R061" n="0200a01"/>也。佛藏經云。佛吿舍利弗。昔迦葉佛。預記我言。釋
<lb ed="X" n="0871b22"/><lb ed="R061" n="0200a02"/>迦牟尼佛法中。多受供養故。法當疾滅。舍利弗。我
<lb ed="X" n="0871b23"/><lb ed="R061" n="0200a03"/>法實。以多受供養故。法當疾滅。是故貪名好利而
<lb ed="X" n="0871b24"/><lb ed="R061" n="0200a04"/>出家者。俱非好心。而反破滅佛法故耳。於國王下。
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0871c" n="0871c"/>
<lb ed="X" n="0871c01"/><lb ed="R061" n="0200a05"/>此申明爲名利之事。言爲名利故者。揀非爲求護
<lb ed="X" n="0871c02"/><lb ed="R061" n="0200a06"/>法故也。是言爲成名利。若乃不與國王。太子。百官
<lb ed="X" n="0871c03"/><lb ed="R061" n="0200a07"/>交友。則名不弘。其利不大。故與國王。太子。百官交
<lb ed="X" n="0871c04"/><lb ed="R061" n="0200a08"/>友。便於彼前說佛戒者。其義有三。一者。尊貴之人。
<lb ed="X" n="0871c05"/><lb ed="R061" n="0200a09"/>素所崇敬。故在彼前而說佛戒。令彼信受。增長善
<lb ed="X" n="0871c06"/><lb ed="R061" n="0200a10"/>根。得以護法注念三寶故。二者。尊貴之人。威力自
<lb ed="X" n="0871c07"/><lb ed="R061" n="0200a11"/>在。仗彼威力。壓<anchor xml:id="nkr_note_add_0871c0701" n="0871c0701"/><anchor xml:id="beg0871c0701" n="0871c0701"/>己<anchor xml:id="end0871c0701"/>同行。橫與比丘。比丘尼。及菩薩
<lb ed="X" n="0871c08"/><lb ed="R061" n="0200a12"/>戒弟子。作繫縛事。如獄囚法。令不出離。如兵奴法。
<lb ed="X" n="0871c09"/><lb ed="R061" n="0200a13"/>使聽其命。以辱同類故。三者。因自不能守戒。見持
<lb ed="X" n="0871c10"/><lb ed="R061" n="0200a14"/>戒者。反加毀謗。故於尊貴人前說佛戒者。所言佛
<lb ed="X" n="0871c11"/><lb ed="R061" n="0200a15"/>戒。乃本無持無犯。以持犯者。但束身耳。是橫與比
<lb ed="X" n="0871c12"/><lb ed="R061" n="0200a16"/>丘。比丘尼。及菩薩戒弟子作繫縛事。安居等事。卽
<lb ed="X" n="0871c13"/><lb ed="R061" n="0200a17"/>如獄囚之法。以是自纏自縛。不得解脫。事上座等。
<lb ed="X" n="0871c14"/><lb ed="R061" n="0200a18"/>亦似兵奴之法。自拘自束。不敢放逸。以是謗言。使
<lb ed="X" n="0871c15"/><lb ed="R061" n="0200b01"/>彼隨而和之。以令佛戒不致流通。衆生慧命不致
<lb ed="X" n="0871c16"/><lb ed="R061" n="0200b02"/>相續。<anchor xml:id="nkr_note_add_0871c1601" n="0871c1601"/><anchor xml:id="beg0871c1601" n="0871c1601"/>已<anchor xml:id="end0871c1601"/>上三者。前之一法。是好心出家者。後之二
<lb ed="X" n="0871c17"/><lb ed="R061" n="0200b03"/>法。是乃不以好心出家。此之三解。隨人識取。如獅
<lb ed="X" n="0871c18"/><lb ed="R061" n="0200b04"/>子下。引喩以明破法之相。如是破佛戒者。卽如獅
<lb ed="X" n="0871c19"/><lb ed="R061" n="0200b05"/>子身中之蟲。自食獅子之肉。非餘外蟲能也。獅子
<lb ed="X" n="0871c20"/><lb ed="R061" n="0200b06"/>乃獸中王。何蟲敢近。食獅子肉。惟是獅子自身中
<lb ed="X" n="0871c21"/><lb ed="R061" n="0200b07"/>蟲。方能食獅子肉。非餘外蟲敢食也。如是等者。合
<lb ed="X" n="0871c22"/><lb ed="R061" n="0200b08"/>上之喩。言如是佛子者。乃法內相關人。應護佛法。
<lb ed="X" n="0871c23"/><lb ed="R061" n="0200b09"/>今反自破佛法。非是外道。天魔。不相關切之人而
<lb ed="X" n="0871c24"/><lb ed="R061" n="0200b10"/>能破之。豈非自殘自毀者哉。故云。如是佛子。自破
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0872a" n="0872a"/>
<lb ed="X" n="0872a01"/><lb ed="R061" n="0200b11"/>佛法也。若以初來好心受戒論之。凡受佛大戒者。
<lb ed="X" n="0872a02"/><lb ed="R061" n="0200b12"/>應護佛戒。如念一子。佛戒。卽汝當身一件要緊大
<lb ed="X" n="0872a03"/><lb ed="R061" n="0200b13"/>事。譬如一子若失。則終身無倚。戒法若破。佛果三
<lb ed="X" n="0872a04"/><lb ed="R061" n="0200b14"/>身。終無所獲。是故保戒。護戒。如念一子。又若護佛
<lb ed="X" n="0872a05"/><lb ed="R061" n="0200b15"/>戒者。當如奉事父母。佛爲慈父。而受戒諸佛子。同
<lb ed="X" n="0872a06"/><lb ed="R061" n="0200b16"/>氣連枝。念其共受之戒。爲此身所從出之父母也。
<lb ed="X" n="0872a07"/><lb ed="R061" n="0200b17"/>所謂諸佛阿耨多羅三藐三菩提法。皆從此經出
<lb ed="X" n="0872a08"/><lb ed="R061" n="0200b18"/>也。是乃尊親之至。愛惜之深。不可毀破。細而推之。
<lb ed="X" n="0872a09"/><lb ed="R061" n="0201a01"/>而菩薩聞外道惡人。以惡言謗佛戒之聲。如三百
<lb ed="X" n="0872a10"/><lb ed="R061" n="0201a02"/>鉾<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a1001" n="0872a1001"/><anchor xml:id="beg0872a1001" n="0872a1001"/>刺<anchor xml:id="end0872a1001"/>心。痛不可忍。亦如千刀萬杖打拍其身。痛難
<lb ed="X" n="0872a11"/><lb ed="R061" n="0201a03"/>可受。聞謗之痛。與傷身心之痛。等無有異。又非止
<lb ed="X" n="0872a12"/><lb ed="R061" n="0201a04"/>此一生而<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a1201" n="0872a1201"/><anchor xml:id="beg0872a1201" n="0872a1201"/>已<anchor xml:id="end0872a1201"/>。寧當自入地獄。經於百劫千劫。長遠
<lb ed="X" n="0872a13"/><lb ed="R061" n="0201a05"/>之時。受如是苦。不以爲患。而不忍聞一惡人言破
<lb ed="X" n="0872a14"/><lb ed="R061" n="0201a06"/>佛戒之聲也。夫聽他人之謗聲。尙不忍聞如此。況
<lb ed="X" n="0872a15"/><lb ed="R061" n="0201a07"/>自家破佛戒。而又忍心敎有勢力之人。廣作破法
<lb ed="X" n="0872a16"/><lb ed="R061" n="0201a08"/>罪業因緣。反橫加刑於諸佛子者乎。夫此全不念
<lb ed="X" n="0872a17"/><lb ed="R061" n="0201a09"/>同條共本之源。毫無一念孝順之心。是以佛子滅
<lb ed="X" n="0872a18"/><lb ed="R061" n="0201a10"/>佛子者。豈是實爲生死好心出家。而來受佛戒者
<lb ed="X" n="0872a19"/><lb ed="R061" n="0201a11"/>之所爲耶。若故作破法者。犯輕垢罪。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872a20"/><lb ed="R061" n="0201a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0872a2001">如是九戒。應當學。敬心奉持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872a21"/><lb ed="R061" n="0201a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0872a2101">如是二字。總結上九戒法。應當一句。以勸修學。敬
<lb ed="X" n="0872a22"/><lb ed="R061" n="0201a14"/>心一句。以勸奉持此戒。勿忘失也。以上五番總結。
<lb ed="X" n="0872a23"/><lb ed="R061" n="0201a15"/>乃隨別釋小科而結之也。向下總結四十八輕。收
<lb ed="X" n="0872a24"/><lb ed="R061" n="0201a16"/>上五番。總勸修學而奉持也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0872b" n="0872b"/>
<lb ed="X" n="0872b01"/><lb ed="R061" n="0201a17"/><p xml:id="pX38p0872b0101">○二總結戒相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b02"/><lb ed="R061" n="0201a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0872b0201">諸佛子。是四十八輕戒。汝等受持。過去諸菩薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0872b0201" n="0872b0201"/><anchor xml:id="beg0872b0201" n="0872b0201"/>已<anchor xml:id="end0872b0201"/>誦。
<lb ed="X" n="0872b03"/><lb ed="R061" n="0201b01"/>未來諸菩薩當誦。現在諸菩薩今誦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b04"/><lb ed="R061" n="0201b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0872b0401">諸佛子一句。結吿其人。是四十八一句。擧法勸受
<lb ed="X" n="0872b05"/><lb ed="R061" n="0201b03"/>持也。過去下等數句。引同。行者以勸誦也。誦四十
<lb ed="X" n="0872b06"/><lb ed="R061" n="0201b04"/>八輕戒。非我獨勸汝等新學持誦。乃是過去諸菩
<lb ed="X" n="0872b07"/><lb ed="R061" n="0201b05"/>薩<anchor xml:id="nkr_note_add_0872b0701" n="0872b0701"/><anchor xml:id="beg0872b0701" n="0872b0701"/>已<anchor xml:id="end0872b0701"/>誦。未來諸菩薩當誦。則汝等現在諸菩薩今
<lb ed="X" n="0872b08"/><lb ed="R061" n="0201b06"/>誦。<anchor xml:id="nkr_note_add_0872b0801" n="0872b0801"/><anchor xml:id="beg0872b0801" n="0872b0801"/>已<anchor xml:id="end0872b0801"/>上正宗分文義竟。</p>
<lb ed="X" n="0872b09"/><lb ed="R061" n="0201b07"/><p xml:id="pX38p0872b0901">○三明流通分<note place="inline">三</note>　初流通本戒　二總結本品
<lb ed="X" n="0872b10"/><lb ed="R061" n="0201b08"/>　三總讚流通。</p>
<lb ed="X" n="0872b11"/><lb ed="R061" n="0201b09"/><p xml:id="pX38p0872b1101">○初流通本戒。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b12"/><lb ed="R061" n="0201b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0872b1201">諸佛子聽。十重。四十八輕戒。三世諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0872b1201" n="0872b1201"/><anchor xml:id="beg0872b1201" n="0872b1201"/>已<anchor xml:id="end0872b1201"/>誦。當誦。今
<lb ed="X" n="0872b13"/><lb ed="R061" n="0201b11"/>誦。我今亦如是誦。汝等一切大衆。若國王。王子。百官。
<lb ed="X" n="0872b14"/><lb ed="R061" n="0201b12"/>比丘。比丘尼。信男。信女。受持菩薩戒者。應受持讀誦
<lb ed="X" n="0872b15"/><lb ed="R061" n="0201b13"/>解說書寫佛性常住戒卷。流通三世一切衆生。化化
<lb ed="X" n="0872b16"/><lb ed="R061" n="0201b14"/>不絕。得見千佛。佛佛授手。世世不墮惡道八難。常生
<lb ed="X" n="0872b17"/><lb ed="R061" n="0201b15"/>人道天中。我今在此樹下。略開七佛法戒。汝等大衆。
<lb ed="X" n="0872b18"/><lb ed="R061" n="0201b16"/>當一心學波羅提木叉。歡喜奉行。如無相天王品勸
<lb ed="X" n="0872b19"/><lb ed="R061" n="0201b17"/>學中。一一廣明。三千學士。時坐聽者。聞佛自誦。心心
<lb ed="X" n="0872b20"/><lb ed="R061" n="0201b18"/>頂戴。喜躍受持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872b21"/><lb ed="R061" n="0202a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0872b2101">此乃釋結流通本戒也。諸佛子下。誡聽本受戒法
<lb ed="X" n="0872b22"/><lb ed="R061" n="0202a02"/>三世諸下。引證以勸誦也。言諸佛子。汝等聽我所
<lb ed="X" n="0872b23"/><lb ed="R061" n="0202a03"/>說十重。四十八輕戒法。實三世諸佛相傳而誦。過
<lb ed="X" n="0872b24"/><lb ed="R061" n="0202a04"/>去諸佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0872b2401" n="0872b2401"/><anchor xml:id="beg0872b2401" n="0872b2401"/>已<anchor xml:id="end0872b2401"/>誦。未來諸佛當誦。現在諸佛今誦。我今
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0872c" n="0872c"/>
<lb ed="X" n="0872c01"/><lb ed="R061" n="0202a05"/>亦隨諸佛如是而誦。是故汝等一切大衆。若國王。
<lb ed="X" n="0872c02"/><lb ed="R061" n="0202a06"/>王子之仁君。文武百官之良臣。此皆居塵不染。尊
<lb ed="X" n="0872c03"/><lb ed="R061" n="0202a07"/>重佛法之佛弟子。比丘。比丘尼。乃是出家受法弟
<lb ed="X" n="0872c04"/><lb ed="R061" n="0202a08"/>子。信男。信女。乃卽在家淨信弟子。旣皆受持菩薩
<lb ed="X" n="0872c05"/><lb ed="R061" n="0202a09"/>戒者。悉應受持讀誦解說書寫此本佛性常性戒
<lb ed="X" n="0872c06"/><lb ed="R061" n="0202a10"/>卷。流通三世一切衆生。展轉流布。化化不絕。爲急
<lb ed="X" n="0872c07"/><lb ed="R061" n="0202a11"/>務也。得見千佛等者。正明流通戒法之益。所言展
<lb ed="X" n="0872c08"/><lb ed="R061" n="0202a12"/>轉流布。化化不絕者。是何利益。蓋謂得見千佛。佛
<lb ed="X" n="0872c09"/><lb ed="R061" n="0202a13"/>佛授受。以佛佛授受故。乃得生生世世。不墮惡道
<lb ed="X" n="0872c10"/><lb ed="R061" n="0202a14"/>八難苦處。此上滅罪之益。向下獲福之益。問。旣不
<lb ed="X" n="0872c11"/><lb ed="R061" n="0202a15"/>墮諸難處。當生何處。答。常生在人道天中。乘願力
<lb ed="X" n="0872c12"/><lb ed="R061" n="0202a16"/>而修道也。我今等者。此下擧法結勸。謂我釋迦如
<lb ed="X" n="0872c13"/><lb ed="R061" n="0202a17"/>來。今在此道樹下。示現成道。示轉法輪。初結波羅
<lb ed="X" n="0872c14"/><lb ed="R061" n="0202a18"/>提木叉。十重。四十八輕戒者。乃是略開過去七佛
<lb ed="X" n="0872c15"/><lb ed="R061" n="0202b01"/>所說。一切衆生修因證果心地法戒。汝等大衆應。
<lb ed="X" n="0872c16"/><lb ed="R061" n="0202b02"/>當一心學此十重波羅提木叉戒。以是勸汝歡喜
<lb ed="X" n="0872c17"/><lb ed="R061" n="0202b03"/>奉行。勿自怠耳。此是略言。如大部內之無相天王
<lb ed="X" n="0872c18"/><lb ed="R061" n="0202b04"/>品勸學文中。則一一廣明也。三千學士。卽在會諸
<lb ed="X" n="0872c19"/><lb ed="R061" n="0202b05"/>菩薩。總該天龍八部。道俗貴賤而言。時坐聽者。聞
<lb ed="X" n="0872c20"/><lb ed="R061" n="0202b06"/>佛自誦十重。四十八輕戒法。悉皆心心頂戴其言。
<lb ed="X" n="0872c21"/><lb ed="R061" n="0202b07"/>喜躍受持。不敢忘失佛性種子也。</p>
<lb ed="X" n="0872c22"/><lb ed="R061" n="0202b08"/><p xml:id="pX38p0872c2201">○二總結本品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0872c23"/><lb ed="R061" n="0202b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0872c2301">爾時釋迦牟尼佛。說上<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name>。<name role="" type="person">盧舍那佛</name>心
<lb ed="X" n="0872c24"/><lb ed="R061" n="0202b10"/>地法門品中。十無盡戒法品竟。千百億釋迦亦如是
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0873a" n="0873a"/>
<lb ed="X" n="0873a01"/><lb ed="R061" n="0202b11"/>說。從<name role="" type="person">摩醯首羅</name>天王宮。至此道樹下住處說法品。爲
<lb ed="X" n="0873a02"/><lb ed="R061" n="0202b12"/>一切菩薩。不可說大衆。受持讀誦。解說其義。亦如是
<lb ed="X" n="0873a03"/><lb ed="R061" n="0202b13"/>千百億世界。<name role="" type="person">蓮華藏世界</name>。微塵世界。一切佛心藏。地
<lb ed="X" n="0873a04"/><lb ed="R061" n="0202b14"/>藏。戒藏。無量行願藏。因果佛性常住藏。如是一切佛
<lb ed="X" n="0873a05"/><lb ed="R061" n="0202b15"/>說。無量一切法藏竟。千百億世界中。一切衆生受持。
<lb ed="X" n="0873a06"/><lb ed="R061" n="0202b16"/>歡喜奉行。若廣開心地相相。如佛華光王七行品中
<lb ed="X" n="0873a07"/><lb ed="R061" n="0202b17"/>說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873a08"/><lb ed="R061" n="0202b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0873a0801">此總結顯一佛。多佛。本佛。迹佛。所說心地戒法。以
<lb ed="X" n="0873a09"/><lb ed="R061" n="0203a01"/>勸流通大略之義。爾時釋迦至法品竟一節。乃結
<lb ed="X" n="0873a10"/><lb ed="R061" n="0203a02"/>此界一佛所說法也。言爾時者。卽上囑付大衆。聽
<lb ed="X" n="0873a11"/><lb ed="R061" n="0203a03"/>受心地戒法之好時也。釋迦牟尼佛者。乃我娑婆
<lb ed="X" n="0873a12"/><lb ed="R061" n="0203a04"/>敎主化身如來。說上<name role="" type="person">蓮華臺藏世界</name>。<name role="" type="person">盧舍那佛</name>所
<lb ed="X" n="0873a13"/><lb ed="R061" n="0203a05"/>傳心地法門品中。十無盡戒法品。如是行布圓融。
<lb ed="X" n="0873a14"/><lb ed="R061" n="0203a06"/>一一事理。<anchor xml:id="nkr_note_add_0873a1401" n="0873a1401"/><anchor xml:id="beg0873a1401" n="0873a1401"/>已<anchor xml:id="end0873a1401"/>說究竟。而千百億釋迦。亦悉如此娑
<lb ed="X" n="0873a15"/><lb ed="R061" n="0203a07"/>婆敎主所說不異。皆從<name role="" type="person">摩醯首羅</name>天王宮中。至此
<lb ed="X" n="0873a16"/><lb ed="R061" n="0203a08"/>苦提樹下。及諸住處所說法品。亦無有異。而爲一
<lb ed="X" n="0873a17"/><lb ed="R061" n="0203a09"/>切菩薩。不可說之大衆。如是大衆。各各受持讀誦
<lb ed="X" n="0873a18"/><lb ed="R061" n="0203a10"/>書寫解說其義。亦如婆婆大衆受持不二。不但此
<lb ed="X" n="0873a19"/><lb ed="R061" n="0203a11"/>也。如千百億世界中佛。乃至微塵世界中佛。是一
<lb ed="X" n="0873a20"/><lb ed="R061" n="0203a12"/>切世界內本佛。迹佛。及迹迹佛。此之一切諸佛所
<lb ed="X" n="0873a21"/><lb ed="R061" n="0203a13"/>說之三十心。心藏。十地。地藏。十重四十八輕。光明
<lb ed="X" n="0873a22"/><lb ed="R061" n="0203a14"/>金剛寶戒。戒藏。三賢。十聖。所起無量一切妙行。行
<lb ed="X" n="0873a23"/><lb ed="R061" n="0203a15"/>藏。所發無量無邊百千大願。願藏。百劫修行勝因。
<lb ed="X" n="0873a24"/><lb ed="R061" n="0203a16"/>因藏。成等正覺佛果。果藏一切衆生本覺佛性之
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0873b" n="0873b"/>
<lb ed="X" n="0873b01"/><lb ed="R061" n="0203a17"/>常住藏。如是心地戒行願因果。七種爲別。佛性一
<lb ed="X" n="0873b02"/><lb ed="R061" n="0203a18"/>種是總。常住二字。卽是讚詞。讚此佛性。雖隨緣立
<lb ed="X" n="0873b03"/><lb ed="R061" n="0203b01"/>名。而性無遷改。如在心言。名爲不生不滅淸淨本
<lb ed="X" n="0873b04"/><lb ed="R061" n="0203b02"/>心。在地。名爲眞如平等理地。在戒。名爲光。明金剛
<lb ed="X" n="0873b05"/><lb ed="R061" n="0203b03"/>寶戒。在行。名爲普賢萬行。在願。名爲諸大願王。在
<lb ed="X" n="0873b06"/><lb ed="R061" n="0203b04"/>因。名爲本源自性深因。在果。名爲究竟無上菩提。
<lb ed="X" n="0873b07"/><lb ed="R061" n="0203b05"/>涅槃妙果。故言佛性常住。俱言藏者。謂此八種。廣
<lb ed="X" n="0873b08"/><lb ed="R061" n="0203b06"/>博包含。圓融徧攝。具足一切。無有窮盡。如是上言
<lb ed="X" n="0873b09"/><lb ed="R061" n="0203b07"/>一切諸佛所說此心地等。無量一切法藏究竟。而
<lb ed="X" n="0873b10"/><lb ed="R061" n="0203b08"/>千百億世界之中。一切衆生。受持歡喜。一一奉行。
<lb ed="X" n="0873b11"/><lb ed="R061" n="0203b09"/>亦如此界衆生。等無有異。如是本佛。迹佛。迹迹之
<lb ed="X" n="0873b12"/><lb ed="R061" n="0203b10"/>佛。說法度生大略如此。若乃廣開心地相相之義。
<lb ed="X" n="0873b13"/><lb ed="R061" n="0203b11"/>則又在大部之中。如佛華光王七行品中。詳其所
<lb ed="X" n="0873b14"/><lb ed="R061" n="0203b12"/>說。重言相相。依一心地相。廣開無量相也。</p>
<lb ed="X" n="0873b15"/><lb ed="R061" n="0203b13"/><p xml:id="pX38p0873b1501">○三總讚流通<note place="inline">三</note>　初讚持戒益　二勸觀戒體
<lb ed="X" n="0873b16"/><lb ed="R061" n="0203b14"/>　三勸護回向。</p>
<lb ed="X" n="0873b17"/><lb ed="R061" n="0203b15"/><p xml:id="pX38p0873b1701">○初讚持戒益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873b18"/><lb ed="R061" n="0203b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0873b1801">明人忍慧強。能持如是法。未成佛道間。安獲五種利
<lb ed="X" n="0873b19"/><lb ed="R061" n="0203b17"/>一者十方佛。愍念常守護。二者命終時。正見心歡喜。
<lb ed="X" n="0873b20"/><lb ed="R061" n="0203b18"/>三者生生處。爲諸菩薩友。四者功德聚。戒度悉成就。
<lb ed="X" n="0873b21"/><lb ed="R061" n="0204a01"/>五者今後世。性戒福慧滿。此是諸佛子。智者善思量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873b22"/><lb ed="R061" n="0204a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0873b2201">此乃讚獎持戒利益之義。言明人者。乃卽超越愚
<lb ed="X" n="0873b23"/><lb ed="R061" n="0204a03"/>夫之類者也。忍慧二字。卽顯明人能護持戒之體
<lb ed="X" n="0873b24"/><lb ed="R061" n="0204a04"/>用也。謂此明人。能具忍慧二強之德。以有忍強力
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0873c" n="0873c"/>
<lb ed="X" n="0873c01"/><lb ed="R061" n="0204a05"/>故。則不被物轉也。有慧強力故。則能轉於物也。如
<lb ed="X" n="0873c02"/><lb ed="R061" n="0204a06"/>是之人。能持心地戒法。此人決定當來成佛無疑。
<lb ed="X" n="0873c03"/><lb ed="R061" n="0204a07"/>且未成佛道間。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0873c0301" n="0873c0301"/><anchor xml:id="beg0873c0301" n="0873c0301"/>已<anchor xml:id="end0873c0301"/>安然自獲五種殊勝利益。何
<lb ed="X" n="0873c04"/><lb ed="R061" n="0204a08"/>名五益。一者佛護益。謂持戒人。現前卽感十方諸
<lb ed="X" n="0873c05"/><lb ed="R061" n="0204a09"/>佛。俯加愍念。常爲守護。使其進道無魔。得以紹隆
<lb ed="X" n="0873c06"/><lb ed="R061" n="0204a10"/>佛種故。二者善終益。此人繇持佛戒。臨命終時。乃
<lb ed="X" n="0873c07"/><lb ed="R061" n="0204a11"/>得正見。心生歡喜。遠離顚倒夢想。無惡境現前故。
<lb ed="X" n="0873c08"/><lb ed="R061" n="0204a12"/>三者好侶益。此人生生世世。在在處處。同行同住。
<lb ed="X" n="0873c09"/><lb ed="R061" n="0204a13"/>爲諸菩薩道友。以無惡黨混同故。四者德備益。此
<lb ed="X" n="0873c10"/><lb ed="R061" n="0204a14"/>人無量功德品聚。繇持十重。四十八輕。光明金剛
<lb ed="X" n="0873c11"/><lb ed="R061" n="0204a15"/>戒度。悉能成就。無一法不足故。五者道成益。此人
<lb ed="X" n="0873c12"/><lb ed="R061" n="0204a16"/>從今向後。自性戒體。福慧圓滿。得名稱兩足尊故。
<lb ed="X" n="0873c13"/><lb ed="R061" n="0204a17"/>前四種益是因。後一種益是果。此五種利。是持戒
<lb ed="X" n="0873c14"/><lb ed="R061" n="0204a18"/>諸佛子所得。明智之人。當於此實相心地戒法。思
<lb ed="X" n="0873c15"/><lb ed="R061" n="0204b01"/>量體會而修行也。</p>
<lb ed="X" n="0873c16"/><lb ed="R061" n="0204b02"/><p xml:id="pX38p0873c1601">○二勸觀戒體。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873c17"/><lb ed="R061" n="0204b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0873c1701">計我著相者。不能信是法。滅壽取證者。亦非下種處。
<lb ed="X" n="0873c18"/><lb ed="R061" n="0204b04"/>欲長菩提苗。光明照世間。應當淨觀察。諸法眞實相。
<lb ed="X" n="0873c19"/><lb ed="R061" n="0204b05"/>不生亦不滅。不常復不斷。不一亦不異。不來亦不去。
<lb ed="X" n="0873c20"/><lb ed="R061" n="0204b06"/>如是一心中。方便勤莊嚴。菩薩所應作。應當次第學。
<lb ed="X" n="0873c21"/><lb ed="R061" n="0204b07"/>於學於無學。勿生分別想。是名第一道。亦名摩訶衍。
<lb ed="X" n="0873c22"/><lb ed="R061" n="0204b08"/>一切戲論惡。悉從是處滅。諸佛薩婆若。悉由是處出。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0873c23"/><lb ed="R061" n="0204b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0873c2301">此乃觀察實相戒體之義。承上旣是智者。當於此
<lb ed="X" n="0873c24"/><lb ed="R061" n="0204b10"/>戒體性。善爲思量。勿使錯亂而修。所以者何。若計
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0874a" n="0874a"/>
<lb ed="X" n="0874a01"/><lb ed="R061" n="0204b11"/>我之外道。著相之凡夫。如是等人。俱爲根塵所縛。
<lb ed="X" n="0874a02"/><lb ed="R061" n="0204b12"/>不能信是無受而受。無持而持。淸淨之戒法也。何
<lb ed="X" n="0874a03"/><lb ed="R061" n="0204b13"/>故。以著我取相者。不能善思量故。不但凡外不能。
<lb ed="X" n="0874a04"/><lb ed="R061" n="0204b14"/>縱使躭空守寂。滅壽取證。聲聞二乘之人。亦非是
<lb ed="X" n="0874a05"/><lb ed="R061" n="0204b15"/>下菩提種處。所謂焦芽敗種之流也。然佛戒平等。
<lb ed="X" n="0874a06"/><lb ed="R061" n="0204b16"/>豈偏絕彼。奈彼等人。不善思量。故皆無分。設凡夫
<lb ed="X" n="0874a07"/><lb ed="R061" n="0204b17"/>外道。欲長此菩提心苗。使智慧光明能照察世間
<lb ed="X" n="0874a08"/><lb ed="R061" n="0204b18"/>者。應當於此心地戒中。發起無礙淸淨之慧。靜觀
<lb ed="X" n="0874a09"/><lb ed="R061" n="0205a01"/>靜察。諸法之中。眞而無妄。實相之理。卽本吾人圓
<lb ed="X" n="0874a10"/><lb ed="R061" n="0205a02"/>滿淸淨戒體。此法不屬緣生。亦復不屬緣滅。以是
<lb ed="X" n="0874a11"/><lb ed="R061" n="0205a03"/>一切諸法緣會而生。此之眞而無妄。實相戒體。本
<lb ed="X" n="0874a12"/><lb ed="R061" n="0205a04"/>來無動。一切諸法。緣盡而滅。此之眞而無妄。實相
<lb ed="X" n="0874a13"/><lb ed="R061" n="0205a05"/>戒體。本來無倒。故云不生亦不滅。不同凡夫之生
<lb ed="X" n="0874a14"/><lb ed="R061" n="0205a06"/>滅也。此戒體性。不但不屬凡夫生滅。亦卽不屬外
<lb ed="X" n="0874a15"/><lb ed="R061" n="0205a07"/>道斷常。以本刹那無住。而不屬常。萬古恒如。而不
<lb ed="X" n="0874a16"/><lb ed="R061" n="0205a08"/>屬斷。故云不常復不斷也。又不但不屬凡夫生滅。
<lb ed="X" n="0874a17"/><lb ed="R061" n="0205a09"/>外道斷常等法。卽二乘修證等法。總不相關。所謂
<lb ed="X" n="0874a18"/><lb ed="R061" n="0205a10"/>類殊難合。而本不一。同體難分。而本不異。迎之莫
<lb ed="X" n="0874a19"/><lb ed="R061" n="0205a11"/>知所至。而本不來。追之莫知所從。而本不去。故云
<lb ed="X" n="0874a20"/><lb ed="R061" n="0205a12"/>不一亦不異。不來亦不去也。如是之法。旣不屬生
<lb ed="X" n="0874a21"/><lb ed="R061" n="0205a13"/>滅。斷常。一異。去來。是何法耶。惟在此一心中。當方
<lb ed="X" n="0874a22"/><lb ed="R061" n="0205a14"/>便勤莊嚴。一心。卽毗盧法界寂滅心。所謂寂滅者。
<lb ed="X" n="0874a23"/><lb ed="R061" n="0205a15"/>名爲一心。以先悟此心爲本因地。復依此心而起
<lb ed="X" n="0874a24"/><lb ed="R061" n="0205a16"/>方便道。勤修種種行門。以此莊嚴無上菩提。如是
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0874b" n="0874b"/>
<lb ed="X" n="0874b01"/><lb ed="R061" n="0205a17"/>慧解。如是妙行。實非凡外小乘思量所能作者。乃
<lb ed="X" n="0874b02"/><lb ed="R061" n="0205a18"/>是發大乘心。受大乘戒之諸菩薩所應作也。雖然
<lb ed="X" n="0874b03"/><lb ed="R061" n="0205b01"/>名大。非是一口說了就是。必須次第如法善學。始
<lb ed="X" n="0874b04"/><lb ed="R061" n="0205b02"/>得相應。云何次第學也。卽於研眞斷惑之有學處。
<lb ed="X" n="0874b05"/><lb ed="R061" n="0205b03"/>眞窮惑盡之無學處。於此勿生分別有無想相。以
<lb ed="X" n="0874b06"/><lb ed="R061" n="0205b04"/>不生分別處。是名不落二乘之第一道。亦名摩訶
<lb ed="X" n="0874b07"/><lb ed="R061" n="0205b05"/>衍之大乘法也。第一道。卽上一心。摩訶衍。卽上方
<lb ed="X" n="0874b08"/><lb ed="R061" n="0205b06"/>便。所以修如是道。則此凡外小乘。一切戲論惡法。
<lb ed="X" n="0874b09"/><lb ed="R061" n="0205b07"/>悉從是大道處而滅盡無餘。諸佛智慧。神通。三昧。
<lb ed="X" n="0874b10"/><lb ed="R061" n="0205b08"/>薩婆若之妙果。悉繇是處而得顯出。無少欠也。此
<lb ed="X" n="0874b11"/><lb ed="R061" n="0205b09"/>之不可思議心地戒法。豈非善思觀察。而能獲滅
<lb ed="X" n="0874b12"/><lb ed="R061" n="0205b10"/>罪生善之益哉。</p>
<lb ed="X" n="0874b13"/><lb ed="R061" n="0205b11"/><p xml:id="pX38p0874b1301">○三勸護回向。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874b14"/><lb ed="R061" n="0205b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0874b1401">是故諸佛子。宜發大勇猛。於諸佛淨戒。護持如明珠。
<lb ed="X" n="0874b15"/><lb ed="R061" n="0205b13"/>過去諸菩薩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0874b1501" n="0874b1501"/><anchor xml:id="beg0874b1501" n="0874b1501"/>已<anchor xml:id="end0874b1501"/>於是中學。未來者當學。現在者今學。
<lb ed="X" n="0874b16"/><lb ed="R061" n="0205b14"/>此是佛行處。聖主所稱歎。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0874b1601" n="0874b1601"/><anchor xml:id="beg0874b1601" n="0874b1601"/>已<anchor xml:id="end0874b1601"/>隨順說。福德無量聚。
<lb ed="X" n="0874b17"/><lb ed="R061" n="0205b15"/>回以施衆生。共向一切智。願聞是法者。疾得成佛道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874b18"/><lb ed="R061" n="0205b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0874b1801">所謂一切惡。從此滅。一切善。從此生。實非小根小
<lb ed="X" n="0874b19"/><lb ed="R061" n="0205b17"/>莖。一朝一夕。可能到者。是故受戒諸佛子。當發大
<lb ed="X" n="0874b20"/><lb ed="R061" n="0205b18"/>勇猛心。於諸佛淨戒。必護持如明珠。不令一毫損
<lb ed="X" n="0874b21"/><lb ed="R061" n="0206a01"/>染。方是佛子持心地中光明金剛寶戒也。過去下。
<lb ed="X" n="0874b22"/><lb ed="R061" n="0206a02"/>引證結勸回向流通之義。謂我勸汝等。於此戒法
<lb ed="X" n="0874b23"/><lb ed="R061" n="0206a03"/>勇猛護持者。非無證據也。此大戒經。乃過去諸菩
<lb ed="X" n="0874b24"/><lb ed="R061" n="0206a04"/>薩旣證果者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0874b2401" n="0874b2401"/><anchor xml:id="beg0874b2401" n="0874b2401"/>已<anchor xml:id="end0874b2401"/>於是中學。而未來證果者。當於是
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0874c" n="0874c"/>
<lb ed="X" n="0874c01"/><lb ed="R061" n="0206a05"/>中學。此現在證果者。今於是中學。實三世諸佛。本
<lb ed="X" n="0874c02"/><lb ed="R061" n="0206a06"/>因地中所經行處。亦卽我本師聖主舍那。常所稱
<lb ed="X" n="0874c03"/><lb ed="R061" n="0206a07"/>揚而讚歎也。我亦下。擧自證以勸。謂我釋迦如來。
<lb ed="X" n="0874c04"/><lb ed="R061" n="0206a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0874c0401" n="0874c0401"/><anchor xml:id="beg0874c0401" n="0874c0401"/>已<anchor xml:id="end0874c0401"/>隨諸佛所說。稱揚讚歎。況汝等新學。倍當勇猛
<lb ed="X" n="0874c05"/><lb ed="R061" n="0206a09"/>護持也。回以下四句。總結說心地戒本意。蓋我與
<lb ed="X" n="0874c06"/><lb ed="R061" n="0206a10"/>諸佛如是所說心地戒中。廣大無量無邊福德之
<lb ed="X" n="0874c07"/><lb ed="R061" n="0206a11"/>聚。爲隨順實相。因此以施衆生。俾各各皆以此戒
<lb ed="X" n="0874c08"/><lb ed="R061" n="0206a12"/>爲因地心。不同凡夫。不類二乘。共向一切諸佛種
<lb ed="X" n="0874c09"/><lb ed="R061" n="0206a13"/>智。又願凡聞是心地戒法者。不待來世方證無上
<lb ed="X" n="0874c10"/><lb ed="R061" n="0206a14"/>菩提。當下疾得圓成佛果也。上云。衆生受佛戒。卽
<lb ed="X" n="0874c11"/><lb ed="R061" n="0206a15"/>入諸佛位。豈虗言哉。則所現千釋迦。千百億釋迦。
<lb ed="X" n="0874c12"/><lb ed="R061" n="0206a16"/>光光所化。無量無邊。微塵釋迦。於此會歸自心舍
<lb ed="X" n="0874c13"/><lb ed="R061" n="0206a17"/>那之本佛。千世界。千百億世界。微塵世界。於此會
<lb ed="X" n="0874c14"/><lb ed="R061" n="0206a18"/>歸自體華藏之本境。所說或重或輕。無量無邊戒
<lb ed="X" n="0874c15"/><lb ed="R061" n="0206b01"/>法。於此會歸自性尸羅之法門。所度若僧。若俗。若
<lb ed="X" n="0874c16"/><lb ed="R061" n="0206b02"/>貴。若賤。無量無邊一切衆生。於此會歸自性有情
<lb ed="X" n="0874c17"/><lb ed="R061" n="0206b03"/>之衆生。如是心地妙戒。甚深法門。不可思議不可
<lb ed="X" n="0874c18"/><lb ed="R061" n="0206b04"/>思議。普願法界一切有情。世世生生。同發金剛不
<lb ed="X" n="0874c19"/><lb ed="R061" n="0206b05"/>壞之心。常隨諸佛修學。共證無上菩提妙果可也。
<lb ed="X" n="0874c20"/><lb ed="R061" n="0206b06"/>直解義。唯備自觀。若大智者。應閱雲棲大師戒疏
<lb ed="X" n="0874c21"/><lb ed="R061" n="0206b07"/>發隱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0874c22"/><lb ed="R061" n="0206b08"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX38p0874c2201">千華本師大和尙。專精弘律。鼎重法門。手著
<lb ed="X" n="0874c23" type="honorific"/><lb ed="R061" n="0206b09"/>梵網直解。久布海內。甲申冬日。於會稽戒壇。更殫精
<lb ed="X" n="0874c24"/><lb ed="R061" n="0206b10"/>思。重加刪潤。命顯較正。兼董剞劂。永爲定本。乙酉
<pb ed="X" xml:id="X38.0697.0875a" n="0875a"/>
<lb ed="X" n="0875a01"/><lb ed="R061" n="0206b11"/>秋仲刻成。謹誌歲月於後。</p>
<lb ed="X" n="0875a02"/><lb ed="R061" n="0206b12"/><p xml:id="pX38p0875a0201">婁東大戒弟子願雲戒顯拜題</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0875a03"/><lb ed="R061" n="0206b13"/>
<lb ed="X" n="0875a04"/><lb ed="R061" n="0206b14"/><cb:juan fun="close" n="2b"><cb:jhead>佛說梵網經直解卷下之二<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0829b2401" to="#end0829b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829c0601" to="#end0829c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829c1801" to="#end0829c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829c1802" to="#end0829c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829c1901" to="#end0829c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829c2001" to="#end0829c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0829c2101" to="#end0829c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a1301" to="#end0830a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a1401" to="#end0830a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a1402" to="#end0830a1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a1403" to="#end0830a1403"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a1801" to="#end0830a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a1901" to="#end0830a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a2001" to="#end0830a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830a2301" to="#end0830a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830b0501" to="#end0830b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0830c1201" to="#end0830c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831a1201" to="#end0831a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831a1202" to="#end0831a1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831a1301" to="#end0831a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831a1801" to="#end0831a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831b1101" to="#end0831b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831b1401" to="#end0831b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831c1401" to="#end0831c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0831c1501" to="#end0831c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832b0901" to="#end0832b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832b1501" to="#end0832b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832b2101" to="#end0832b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832c0201" to="#end0832c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832c0801" to="#end0832c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832c1501" to="#end0832c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832c1901" to="#end0832c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0832c2001" to="#end0832c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a0301" to="#end0833a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a0801" to="#end0833a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a1101" to="#end0833a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a1301" to="#end0833a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a1701" to="#end0833a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a1901" to="#end0833a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833a2301" to="#end0833a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833b0501" to="#end0833b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833b2101" to="#end0833b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833c0301" to="#end0833c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833c0601" to="#end0833c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0833c1001" to="#end0833c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834a1001" to="#end0834a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834a1901" to="#end0834a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834b1001" to="#end0834b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834b1301" to="#end0834b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834b1302" to="#end0834b1302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834b1501" to="#end0834b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834c1001" to="#end0834c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0835a0101" to="#end0835a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836a1801" to="#end0836a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836a1901" to="#end0836a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836a2001" to="#end0836a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836a2101" to="#end0836a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836c0701" to="#end0836c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836c1001" to="#end0836c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837a0901" to="#end0837a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837a1301" to="#end0837a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837a1601" to="#end0837a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837b1001" to="#end0837b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c0301" to="#end0837c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c0401" to="#end0837c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c0501" to="#end0837c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c1601" to="#end0837c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837c1801" to="#end0837c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0838c0501" to="#end0838c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839a1101" to="#end0839a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839b1801" to="#end0839b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839b1901" to="#end0839b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0839c0501" to="#end0839c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840a0801" to="#end0840a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0840a2001" to="#end0840a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840a2002" to="#end0840a2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840b0901" to="#end0840b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840b1001" to="#end0840b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840b1201" to="#end0840b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840b1401" to="#end0840b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840c0901" to="#end0840c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840c1801" to="#end0840c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0840c1802" to="#end0840c1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841b0401" to="#end0841b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0841b0501" to="#end0841b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842b0501" to="#end0842b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842b1001" to="#end0842b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842b1101" to="#end0842b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842b1301" to="#end0842b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842c0201" to="#end0842c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842c0202" to="#end0842c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842c1201" to="#end0842c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0842c1601" to="#end0842c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842c1701" to="#end0842c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842c2201" to="#end0842c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0842c2401" to="#end0842c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843a1601" to="#end0843a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">糱<note type="cf1">T26n1537_p0458a03</note><note type="cf2">T41n1821_p0229c18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">櫱</rdg></app>
<app from="#beg0843a2401" to="#end0843a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843b2401" to="#end0843b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843c1001" to="#end0843c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843c2401" to="#end0843c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0843c2402" to="#end0843c2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844a0301" to="#end0844a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844a0501" to="#end0844a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844a1101" to="#end0844a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844a1401" to="#end0844a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844a1501" to="#end0844a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844b0301" to="#end0844b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844b0401" to="#end0844b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844b0801" to="#end0844b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844b2301" to="#end0844b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844c1401" to="#end0844c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0844c1501" to="#end0844c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0845a0501" to="#end0845a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0845a2301" to="#end0845a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0845b0601" to="#end0845b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0845b0901" to="#end0845b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0845b1401" to="#end0845b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0845b2401" to="#end0845b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846a1201" to="#end0846a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846a1801" to="#end0846a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846a2101" to="#end0846a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846a2102" to="#end0846a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846b0301" to="#end0846b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846b2001" to="#end0846b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846c0501" to="#end0846c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0846c1601" to="#end0846c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847a0101" to="#end0847a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847a1401" to="#end0847a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847b0601" to="#end0847b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847b1501" to="#end0847b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847b1601" to="#end0847b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847b1801" to="#end0847b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847c0201" to="#end0847c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0847c1001" to="#end0847c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0848b2301" to="#end0848b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0849a0801" to="#end0849a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0849c2301" to="#end0849c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0851a1801" to="#end0851a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0851b0101" to="#end0851b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852a0701" to="#end0852a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852a0801" to="#end0852a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0852a1501" to="#end0852a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853a0201" to="#end0853a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853a0401" to="#end0853a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853a0601" to="#end0853a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853a0701" to="#end0853a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853a0801" to="#end0853a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853a1601" to="#end0853a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853b0701" to="#end0853b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券<note type="cf1">X22n0424_p0606c18</note></lem><rdg wit="#wit.orig">劵</rdg></app>
<app from="#beg0853b0702" to="#end0853b0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853b2101" to="#end0853b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853b2301" to="#end0853b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853b2302" to="#end0853b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853c1101" to="#end0853c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0853c1801" to="#end0853c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0854a2201" to="#end0854a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0854b0201" to="#end0854b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0855a0601" to="#end0855a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0855a1201" to="#end0855a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0855a2401" to="#end0855a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0855b0901" to="#end0855b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0855b1201" to="#end0855b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0855c1701" to="#end0855c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0856a1701" to="#end0856a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0856a1801" to="#end0856a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0856a2001" to="#end0856a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857a1101" to="#end0857a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857a1401" to="#end0857a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857b0401" to="#end0857b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857b0901" to="#end0857b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857b1001" to="#end0857b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857c0201" to="#end0857c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857c1201" to="#end0857c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857c2001" to="#end0857c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0857c2401" to="#end0857c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a0201" to="#end0858a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a0301" to="#end0858a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a0401" to="#end0858a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a0601" to="#end0858a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a0701" to="#end0858a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a0801" to="#end0858a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a1101" to="#end0858a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a1301" to="#end0858a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a1401" to="#end0858a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a1501" to="#end0858a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a1601" to="#end0858a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858a2101" to="#end0858a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858b0101" to="#end0858b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858c0701" to="#end0858c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858c2201" to="#end0858c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0858c2202" to="#end0858c2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0859a0301" to="#end0859a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">羞</lem><rdg wit="#wit.orig">差</rdg></app>
<app from="#beg0859a1201" to="#end0859a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0859c1301" to="#end0859c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0860a1101" to="#end0860a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0860b0701" to="#end0860b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0860c0901" to="#end0860c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0860c1601" to="#end0860c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0861a1601" to="#end0861a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0861c0401" to="#end0861c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0861c0501" to="#end0861c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0861c0502" to="#end0861c0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0861c0901" to="#end0861c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0861c1401" to="#end0861c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0861c2201" to="#end0861c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0862a1201" to="#end0862a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0862b0601" to="#end0862b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0862b1701" to="#end0862b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0862c1801" to="#end0862c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0862c2001" to="#end0862c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0863b1301" to="#end0863b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0863b1601" to="#end0863b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0863b1602" to="#end0863b1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0864a1201" to="#end0864a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0864a1701" to="#end0864a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0864a2301" to="#end0864a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0864b2001" to="#end0864b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0864c0701" to="#end0864c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0865a0501" to="#end0865a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0866a0801" to="#end0866a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0866b1301" to="#end0866b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0866b2001" to="#end0866b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0866c1501" to="#end0866c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0866c1601" to="#end0866c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0867a0901" to="#end0867a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0867b2101" to="#end0867b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0868a0801" to="#end0868a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0868a1101" to="#end0868a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0868a1102" to="#end0868a1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0868a1901" to="#end0868a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0869a0601" to="#end0869a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0869a1801" to="#end0869a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0869a2201" to="#end0869a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0869b0301" to="#end0869b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0869b0901" to="#end0869b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0869b1001" to="#end0869b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="來函：海印智＆達那難陀 (2023-07-18)">榖<note type="cf1">AC6203_002_0025a19</note></lem><rdg wit="#wit.orig">穀</rdg></app>
<app from="#beg0869c0201" to="#end0869c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="來函：海印智＆達那難陀 (2023-07-18)">榖<note type="cf1">AC6203_002_0025a19</note></lem><rdg wit="#wit.orig">穀</rdg></app>
<app from="#beg0870b2301" to="#end0870b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0871a0601" to="#end0871a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0871b0801" to="#end0871b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0871c0701" to="#end0871c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0871c1601" to="#end0871c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872a1001" to="#end0872a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0872a1201" to="#end0872a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872b0201" to="#end0872b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872b0701" to="#end0872b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872b0801" to="#end0872b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872b1201" to="#end0872b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0872b2401" to="#end0872b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0873a1401" to="#end0873a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0873c0301" to="#end0873c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0874b1501" to="#end0874b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0874b1601" to="#end0874b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0874b2401" to="#end0874b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0874c0401" to="#end0874c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0829b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c1802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c1901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0829c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0829c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a1403" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1403">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0830c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0830c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831a1202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831a1202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0831c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0831c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0832c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0832c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0833c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834b1302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834b1302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0834c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0835a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0836c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0837c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0838c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839b1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0839c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0839c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840a0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0840a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840a2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840a2002">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0840c1802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0840c1802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0841b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0841b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842b0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842b1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842c0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842c0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842c0202">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842c1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0842c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842c2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0842c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0842c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843a1601">糱【CB】，櫱【卍續】</note>
<note n="0843a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843b2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0843c2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0843c2402">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844a0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844a0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844b0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844c1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0844c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0844c1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0845a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0845a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845a2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0845b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0845b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b0901">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0845b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0845b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0845b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846a2102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0846c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0846c1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847a0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0847c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0847c1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0848b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0848b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0849a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0849c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0849c2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0851a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851a1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0851b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0851b0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0852a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0852a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853b0701" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0853b07.11" target="#nkr_note_add_0853b0701">券【CB】，劵【卍續】</note>
<note n="0853b0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b0702">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853b2302">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853c1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0853c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0853c1801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0854a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854a2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0854b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0854b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0855a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0855a0601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0855a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0855a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0855a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0855a2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0855b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0855b0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0855b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0855b1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0855c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0855c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0856a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0856a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0856a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0856a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0856a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0856a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857a1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857b0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0857c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0857c2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a1401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a1501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858b0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858c2201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0858c2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0858c2202">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0859a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859a0301">羞【CB】，差【卍續】</note>
<note n="0859a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0859c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0859c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0860a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0860b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0860c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860c0901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0860c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0860c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0861a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0861c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861c0401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0861c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0861c0502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861c0502">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0861c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0861c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861c1401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0861c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0861c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0862a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0862a1201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0862b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0862b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0862b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0862b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0862c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0862c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0862c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0862c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0863b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0863b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0863b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0863b1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0863b1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0863b1602">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0864a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0864a1201">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0864a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0864a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0864a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0864a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0864b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0864b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0864c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0864c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0865a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0865a0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0866a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0866a0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0866b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0866b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0866b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0866b2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0866c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0866c1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0866c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0866c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0867a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0867a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0867b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0867b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0868a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0868a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0868a1102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868a1102">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0868a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868a1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0869a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0869a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0869a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869a2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0869b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0869b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b0901">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0869b1001" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0869b10.18" target="#nkr_note_add_0869b1001">榖【CB】，穀【卍續】</note>
<note n="0869c0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X38.0869c02.09" target="#nkr_note_add_0869c0201">榖【CB】，穀【卍續】</note>
<note n="0870b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0870b2301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0871a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0871b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871b0801">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0871c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871c0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0871c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a1001">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0872a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0872b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0873a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0873a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0873c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0873c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0874b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0874b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0874b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0874b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0874b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0874b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0874c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0874c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>