<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X61n1164">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1164 淨土十要</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1164 淨土十要</title>
			<author>明 成時(評點節要)</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>10卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">61</idno>.<idno type="no">1164</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">淨土十要</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00197">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00197</charName>
				<mapping cb:dec="983237" type="PUA">U+F00C5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3DBF</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[火*孛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00592">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName>
				<mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01334">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01334</charName>
				<mapping cb:dec="984374" type="PUA">U+F0536</mapping>
			<mapping type="unicode">U+39AC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+羅]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17295">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17295</charName>
				<mapping cb:dec="1000335" type="PUA">U+F438F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+298DD</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*步]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-06-17T09:42:53">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0641a" n="0641a"/>
<lb ed="X" n="0641a01"/>
<cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1164-A 靈峰蕅益大師選定淨土十要重刻序</cb:mulu><head>No. 1164-A
<lb ed="X" n="0641a02"/><lb ed="R108" n="0649a01"/> 靈峰蕅益大師選定淨土十要重刻序</head>
<lb ed="X" n="0641a03"/><lb ed="R108" n="0649a01"/><byline cb:type="other"><note place="inline">此序西蜀潘存評點</note></byline>
<lb ed="X" n="0641a04"/><lb ed="R108" n="0649a02"/><p xml:id="pX61p0641a0401">淨土法門者何。法界緣起也。何謂法界。吾人現前一
<lb ed="X" n="0641a05"/><lb ed="R108" n="0649a03"/>念之心。不唯非塊然。亦復非倐爾。纔有能起。卽屬所
<lb ed="X" n="0641a06"/><lb ed="R108" n="0649a04"/>緣。非能緣者。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a0601" n="0641a0601"/><anchor xml:id="beg0641a0601" n="0641a0601"/>已<anchor xml:id="end0641a0601"/>強名之曰無相。然虗空兔角亦
<lb ed="X" n="0641a07"/><lb ed="R108" n="0649a05"/>受無相之名。而虗空有表顯相。兔角有斷無相。非眞
<lb ed="X" n="0641a08"/><lb ed="R108" n="0649a06"/>無相。又不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a0801" n="0641a0801"/><anchor xml:id="beg0641a0801" n="0641a0801"/>已<anchor xml:id="end0641a0801"/>強名此無相曰眞。唯其無相而眞。故
<lb ed="X" n="0641a09"/><lb ed="R108" n="0649a07"/>十方三世依正色心自他凡聖等法。皆在我現前一
<lb ed="X" n="0641a10"/><lb ed="R108" n="0649a08"/>念無相眞心中炳然齊現。而皆以自心爲體。非別有
<lb ed="X" n="0641a11"/><lb ed="R108" n="0649a09"/>物心無相而眞。從心所現一切諸法莫不無相而眞。
<lb ed="X" n="0641a12"/><lb ed="R108" n="0649a10"/>是故於中隨拈一毫末。一一皆具十方三世依正色
<lb ed="X" n="0641a13"/><lb ed="R108" n="0649a11"/>心自他凡聖等法而無餘欠。乃至一欬一掉一名一
<lb ed="X" n="0641a14"/><lb ed="R108" n="0649a12"/>字罔非自心之全體大用。而欬掉名字之外更無一
<lb ed="X" n="0641a15"/><lb ed="R108" n="0649a13"/>法可得。此所謂法界也。何謂法界緣起。聖凡皆此法
<lb ed="X" n="0641a16"/><lb ed="R108" n="0649a14"/>界。非麤妙。無減增。不涉生死。不干迷悟。而悟順法界
<lb ed="X" n="0641a17"/><lb ed="R108" n="0649a15"/>故出生二種涅槃。迷逆法界故妄現二種生死。迷逆
<lb ed="X" n="0641a18"/><lb ed="R108" n="0649b01"/>生死。法界宛然。無奈衆生從未悟故終不能了。諸佛
<lb ed="X" n="0641a19"/><lb ed="R108" n="0649b02"/>菩薩愍之。從一眞法界起種種因緣。世出世間事類
<lb ed="X" n="0641a20"/><lb ed="R108" n="0649b03"/>無算。一介螻螘萬聖互援。神力旣同慈心亦等。而衆
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0641b" n="0641b"/>
<lb ed="X" n="0641b01"/><lb ed="R108" n="0649b04"/>生迷逆妄故受化不齊。於諸佛菩薩平等光中。有有
<lb ed="X" n="0641b02"/><lb ed="R108" n="0649b05"/>緣無緣及緣中淺深久近之異。緣分差等化辨從違。
<lb ed="X" n="0641b03"/><lb ed="R108" n="0649b06"/>若或無緣徒勞引領。此所謂法界緣起也。是故建化
<lb ed="X" n="0641b04"/><lb ed="R108" n="0649b07"/>門中只論繫珠一義。如法華妙典廣談宿因。先聖以
<lb ed="X" n="0641b05"/><lb ed="R108" n="0649b08"/>四釋闡明<note place="inline">因緣釋･約敎釋･本迹釋･觀心釋</note>而必以因緣居首。由緣匪
<lb ed="X" n="0641b06"/><lb ed="R108" n="0649b09"/>一故敎網弛張。由敎無方故恩德貫徹<note place="inline">指本迹</note>。由恩不
<lb ed="X" n="0641b07"/><lb ed="R108" n="0649b10"/>可窮盡故得消歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0641b0701" n="0641b0701"/><anchor xml:id="beg0641b0701" n="0641b0701"/>己<anchor xml:id="end0641b0701"/>領納家珍<note place="inline">指觀心</note>。故知因緣卽
<lb ed="X" n="0641b08"/><lb ed="R108" n="0649b11"/>第一義。從上列祖極重時節因緣。良以無法與人亦
<lb ed="X" n="0641b09"/><lb ed="R108" n="0649b12"/>無語句。情種熟處假說心傳。儻其不然。契理而不契
<lb ed="X" n="0641b10"/><lb ed="R108" n="0649b13"/>機。有句盡成非量。空花界裏無自立宗。華嚴大經王
<lb ed="X" n="0641b11"/><lb ed="R108" n="0649b14"/>於三藏。末後一著歸重願王。夫衆生情愛牽連幻成。
<lb ed="X" n="0641b12"/><lb ed="R108" n="0649b15"/>世界妄執緣影遂立。前塵觸之則生死浩然。究竟皆
<lb ed="X" n="0641b13"/><lb ed="R108" n="0650a01"/>歸於業海。然而業繫之內尙且天經地義萬<g ref="#CB15131">邦</g>作孚。
<lb ed="X" n="0641b14"/><lb ed="R108" n="0650a02"/>況諸佛菩薩悲智無涯色心俱寂。本眞如以起用。稱
<lb ed="X" n="0641b15"/><lb ed="R108" n="0650a03"/>法性以垂機。觸之則生死銷亡。究竟皆同歸祕藏大
<lb ed="X" n="0641b16"/><lb ed="R108" n="0650a04"/>事。該乎九界深恩施<note place="inline">音異</note>於塵年。無不從此法界流。無
<lb ed="X" n="0641b17"/><lb ed="R108" n="0650a05"/>不還歸此法界。此與六環業繫爲何如而可反恣睽
<lb ed="X" n="0641b18"/><lb ed="R108" n="0650a06"/>違不從標準。是旨也。精研藏敎備考羣宗。由忍土而
<lb ed="X" n="0641b19"/><lb ed="R108" n="0650a07"/>遐攬十虗。從末流而曠觀三際。則求生淨土一法誠
<lb ed="X" n="0641b20"/><lb ed="R108" n="0650a08"/>法界第一緣起矣。說者謂阿彌願勝駕越諸方。然諸
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0641c" n="0641c"/>
<lb ed="X" n="0641c01"/><lb ed="R108" n="0650a09"/>佛願等子等心等。法性海中那容優劣。而千經萬論
<lb ed="X" n="0641c02"/><lb ed="R108" n="0650a10"/>極口指歸樂<g ref="#CB15131">邦</g>。十方廣長同聲勸讚光壽者何哉。緣
<lb ed="X" n="0641c03"/><lb ed="R108" n="0650a11"/>在故耳。緣何謂在。信也。何謂不在。不信也。信不在處
<lb ed="X" n="0641c04"/><lb ed="R108" n="0650a12"/>惡業障之。如夜行者滅火而趨險道。如破浪者卷帆
<lb ed="X" n="0641c05"/><lb ed="R108" n="0650a13"/>而鼓橫橈。事同背馳寧止紆曲。又諸佛四土。上三土
<lb ed="X" n="0641c06"/><lb ed="R108" n="0650a14"/>容有橫義。至同居土大都有豎無橫。唯極樂同居橫
<lb ed="X" n="0641c07"/><lb ed="R108" n="0650a15"/>具四土。是故有情以凡夫而例一生補處國土。卽緣
<lb ed="X" n="0641c08"/><lb ed="R108" n="0650b01"/>生而顯稱性五塵佛身。因應化而見法身眞常說法。
<lb ed="X" n="0641c09"/><lb ed="R108" n="0650b02"/>從衆鳥而聞梵音深遠。以要言之。法法圓融塵塵究
<lb ed="X" n="0641c10"/><lb ed="R108" n="0650b03"/>竟。敎海無一名相可筌蹄。法門無一因果可比擬。然
<lb ed="X" n="0641c11"/><lb ed="R108" n="0650b04"/>此等希有十方罕聞。而唯在極樂者何哉。緣深故耳。
<lb ed="X" n="0641c12"/><lb ed="R108" n="0650b05"/>緣何謂深。信深也。何謂淺。信淺也。信根淺處恒情域
<lb ed="X" n="0641c13"/><lb ed="R108" n="0650b06"/>之。如朝廷之有資格高才皓齒而不遷。如麟鳳之於
<lb ed="X" n="0641c14"/><lb ed="R108" n="0650b07"/>走飛羽道毛羣而一類。何由大方闊步豁破無明。又
<lb ed="X" n="0641c15"/><lb ed="R108" n="0650b08"/>諸佛度生皆窮累劫。從凡階聖不退爲難。今求生極
<lb ed="X" n="0641c16"/><lb ed="R108" n="0650b09"/>樂但七日竭誠十念傾注。雖陷惡逆悉記往生。纔得
<lb ed="X" n="0641c17"/><lb ed="R108" n="0650b10"/>往生便圓踞三不退地。且見阿彌卽見十方諸佛。生
<lb ed="X" n="0641c18"/><lb ed="R108" n="0650b11"/>極樂卽生一切刹海。乃至阿彌一光極樂一塵。悉能
<lb ed="X" n="0641c19"/><lb ed="R108" n="0650b12"/>於中頓證十方三世依正色心自他凡聖等法。而不
<lb ed="X" n="0641c20"/><lb ed="R108" n="0650b13"/>出刹那際三昧。夫諸佛度生如彼難。阿彌度生如此
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0642a" n="0642a"/>
<lb ed="X" n="0642a01"/><lb ed="R108" n="0650b14"/>易者何哉。緣久故耳。緣何謂久。信久也。何謂近。信近
<lb ed="X" n="0642a02"/><lb ed="R108" n="0650b15"/>也。信緣近處時分限之。如捨調弓而引彆弣。如放馴
<lb ed="X" n="0642a03"/><lb ed="R108" n="0651a01"/><g ref="#CB17295">𩣝</g>而服野駼。戰勝之功當在異日。如上所論專重有
<lb ed="X" n="0642a04"/><lb ed="R108" n="0651a02"/>緣。緣深則境界難思。非等覺十地所能測。緣久則神
<lb ed="X" n="0642a05"/><lb ed="R108" n="0651a03"/>力迅速。非三祇百劫所可倫。要之阿彌非有加於吾
<lb ed="X" n="0642a06"/><lb ed="R108" n="0651a04"/>心也。吾心一念離絕故聖凡無在。吾心萬法頓融故
<lb ed="X" n="0642a07"/><lb ed="R108" n="0651a05"/>四土無在。吾心不屬時劫故十世刹那無在。吾心不
<lb ed="X" n="0642a08"/><lb ed="R108" n="0651a06"/>屬方隅故微塵刹海無在。吾何歉乎哉。特仗增上因
<lb ed="X" n="0642a09"/><lb ed="R108" n="0651a07"/>緣一顯發之耳。曾有久習神呪者一夜重魘。見獰物
<lb ed="X" n="0642a10"/><lb ed="R108" n="0651a08"/>持之置巨石下。其人怖急憶誦素所習呪。遂見獰物
<lb ed="X" n="0642a11"/><lb ed="R108" n="0651a09"/>倒散裂石而醒。設素未習呪或習未純熟。緣種不深。
<lb ed="X" n="0642a12"/><lb ed="R108" n="0651a10"/>斯時也欲不寱死得乎。然夢中眞言復是何物。倒獰
<lb ed="X" n="0642a13"/><lb ed="R108" n="0651a11"/>裂石誰實使之。皆卽我現前一念之心也。自心神呪
<lb ed="X" n="0642a14"/><lb ed="R108" n="0651a12"/>喚醒自心魘人。淨土法門亦如是。自心之阿彌還度
<lb ed="X" n="0642a15"/><lb ed="R108" n="0651a13"/>自心之生死。故知因緣之義甚深甚深。抑聞魘之重
<lb ed="X" n="0642a16"/><lb ed="R108" n="0651a14"/>者不許持光照。照卽死。不許抱令起。抱多失心。唯就
<lb ed="X" n="0642a17"/><lb ed="R108" n="0651a15"/>闇中俾熟識者大呼其名。連聲呼之無不解者。淨土
<lb ed="X" n="0642a18"/><lb ed="R108" n="0651b01"/>法門亦如是。劫濁盛時衆生魘重。毋以持名雜叅話。
<lb ed="X" n="0642a19"/><lb ed="R108" n="0651b02"/>毋以麤心習勝觀雜叅話。則濁智騰波定起邪見。所
<lb ed="X" n="0642a20"/><lb ed="R108" n="0651b03"/>謂照之卽死者也。習勝觀則非其境界。定起魔事。所
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0642b" n="0642b"/>
<lb ed="X" n="0642b01"/><lb ed="R108" n="0651b04"/>謂抱多失心者也。唯以現前一念無明業識之心。令
<lb ed="X" n="0642b02"/><lb ed="R108" n="0651b05"/>其專稱阿彌陀佛名號。無間一心未有不親證親到
<lb ed="X" n="0642b03"/><lb ed="R108" n="0651b06"/>者。法門至此愈卑而愈不勝。仰愈淺而愈不可俯。自
<lb ed="X" n="0642b04"/><lb ed="R108" n="0651b07"/>呼自應自魘自醒。一心之本元頓彰。法界之體用全
<lb ed="X" n="0642b05"/><lb ed="R108" n="0651b08"/>揭。無庸鑽仰。秖麼修行。儻未悟透根源。寧可顓蒙合
<lb ed="X" n="0642b06"/><lb ed="R108" n="0651b09"/>妙。夫顓蒙念佛。至矣極矣無復加矣。但恐法門之戲
<lb ed="X" n="0642b07"/><lb ed="R108" n="0651b10"/>論難忘。生死之天懷不切。或執牟尼而視同瓦礫。或
<lb ed="X" n="0642b08"/><lb ed="R108" n="0651b11"/>以指爪而撮摩虗空。或抉瞖而與眼以明。或傳經而
<lb ed="X" n="0642b09"/><lb ed="R108" n="0651b12"/>苦舌之鳺。如此則揚之與抑總莫暢乎本懷。而信之
<lb ed="X" n="0642b10"/><lb ed="R108" n="0651b13"/>與疑皆不成乎三昧。間有大智。知進知退知存知亡。
<lb ed="X" n="0642b11"/><lb ed="R108" n="0651b14"/>而未遘至人未獲圓悟。未窮極致未學要詮。欲升永
<lb ed="X" n="0642b12"/><lb ed="R108" n="0651b15"/>明之堂。入楚石之室。居五濁之世。闡難信之宗。殊非
<lb ed="X" n="0642b13"/><lb ed="R108" n="0652a01"/>聊爾。嗚呼至人幽矣。圓悟皇哉。若無要詮誰與窮極。
<lb ed="X" n="0642b14"/><lb ed="R108" n="0652a02"/>昔　靈峰老人以正法眼選定淨土十要一書。剞劂
<lb ed="X" n="0642b15"/><lb ed="R108" n="0652a03"/>未全。乙未以後梨棗四散。迄丁未年焚失數種。成時
<lb ed="X" n="0642b16"/><lb ed="R108" n="0652a04"/>竊念像季久轉。唯此一門契理契機。而淨土諸書唯
<lb ed="X" n="0642b17"/><lb ed="R108" n="0652a05"/>此諸要盡美盡善。爰加點評稍事節略。又倣慈雲懺
<lb ed="X" n="0642b18"/><lb ed="R108" n="0652a06"/>儀二門合行之例。會幽谿二要爲一要。而自以觀經
<lb ed="X" n="0642b19"/><lb ed="R108" n="0652a07"/>初門･彌陀行儀二種謬附之。其序首要解尊經也。要
<lb ed="X" n="0642b20"/><lb ed="R108" n="0652a08"/>之要也。次慈雲重行也。次新附二種亦行經也。三者
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0642c" n="0642c"/>
<lb ed="X" n="0642c01"/><lb ed="R108" n="0652a09"/>而後則天台紫閣師子林鄞江西齋幽谿以迄於袁。
<lb ed="X" n="0642c02"/><lb ed="R108" n="0652a10"/>皆以時也。又天台以論主冠本宗。袁以白衣殿。不盡
<lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R108" n="0652a11"/>以時也。訂訖倡募流通。而大心緇白共成焉。修捨沙
<lb ed="X" n="0642c04"/><lb ed="R108" n="0652a12"/>門成時合掌稽首重爲吿曰。淨土持名之法有三大
<lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R108" n="0652a13"/>要焉。一者。六字弘名念念之間欣厭具足。如出幽獄
<lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R108" n="0652a14"/>奔託王家。步步之間欣厭具足。是故萬緣之唾不食。
<lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R108" n="0652a15"/>衆苦之忍莫回。高置身於蓮華。便訂盟於芬利。蛆蠅
<lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R108" n="0652b01"/>糞壤可煞驚慙。二者。叅禪必不可無淨土。爲防退墮
<lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R108" n="0652b02"/>寧不寒心。淨土必不可入禪機。意見稍乘二門俱破。
<lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R108" n="0652b03"/>若夫餘宗。在昔之時不必改絃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0642c1001" n="0642c1001"/><anchor xml:id="beg0642c1001" n="0642c1001"/>但<anchor xml:id="end0642c1001"/>加善巧迴向。在今
<lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R108" n="0652b04"/>之世秖可助行。必須淨業專修。冷煖自知何容強諍。
<lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R108" n="0652b05"/>三者。一句彌陀非大徹不能全提。而最愚亦無少欠。
<lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R108" n="0652b06"/>儻有些子分別便成大法魔殃。只貴一心受持寧羨
<lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R108" n="0652b07"/>依稀解悟。乞兒若見小利急須吐棄無餘。棒打石人
<lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R108" n="0652b08"/>頭嚗嚗論實事。<anchor xml:id="nkr_note_add_0642c1501" n="0642c1501"/><anchor xml:id="beg0642c1501" n="0642c1501"/>已<anchor xml:id="end0642c1501"/>上三要頗切今時。儻能眞實指迷。
<lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R108" n="0652b09"/>我願捨身供養。十方三世共聞此言。戊申端陽日相
<lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R108" n="0652b10"/>似菩薩近住男成時稽首書于華陽度雲精舍之雲
<lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R108" n="0652b11"/>氣樓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0642c19"/>
<lb ed="X" n="0642c20"/>
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0643a" n="0643a"/>
<lb ed="X" n="0643a01"/>
<lb ed="X" n="0643a02"/>
<lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R108" n="0653a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">靈峰蕅益大師選定淨土十要總目</cb:mulu><head>靈峰蕅益大師選定淨土十要總目</head>
<lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R108" n="0653a02"/><byline cb:type="other">古歙後學　成時　評點節略</byline>
<lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R108" n="0653a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a0501">卷第一<note place="inline">總序　總目　述　序</note>
<lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R108" n="0653a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a0601">佛說阿彌陀經要解</item></list></item>
<lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R108" n="0653a05"/><item xml:id="itemX61p0643a0701">卷第二<note place="inline">述</note>
<lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R108" n="0653a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a0801">往生淨土懺願儀</item>
<lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R108" n="0653a07"/><item xml:id="itemX61p0643a0901">往生淨土決疑行願二門</item></list></item>
<lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R108" n="0653a08"/><item xml:id="itemX61p0643a1001">卷第三<note place="inline">述</note>
<lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R108" n="0653a09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a1101">觀無量壽佛經初心三昧門</item>
<lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R108" n="0653a10"/><item xml:id="itemX61p0643a1201">受持佛說阿彌陀經行願儀</item></list></item>
<lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R108" n="0653a11"/><item xml:id="itemX61p0643a1301">卷第四<note place="inline">述　舊序　舊後序</note>
<lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R108" n="0653a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a1401">淨土十疑論</item></list></item>
<lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R108" n="0653a13"/><item xml:id="itemX61p0643a1501">卷第五<note place="inline">述</note>
<lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R108" n="0653a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a1601">念佛三昧寶王論<note place="inline">三卷</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R108" n="0653a15"/><item xml:id="itemX61p0643a1701">卷第六<note place="inline">述　偈引</note>
<lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R108" n="0653b01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a1801">淨土或問</item></list></item>
<lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R108" n="0653b02"/><item xml:id="itemX61p0643a1901">卷第七<note place="inline">述　舊序</note>
<lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R108" n="0653b03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a2001">寶王三昧念佛直指<note place="inline">二卷</note></item></list></item>
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0643b" n="0643b"/>
<lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R108" n="0653b04"/><item xml:id="itemX61p0643b0101">卷第八<note place="inline">述　贊</note>
<lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R108" n="0653b05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643b0201">西齋淨土詩<note place="inline">三卷</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R108" n="0653b06"/><item xml:id="itemX61p0643b0301">卷第九<note place="inline">述</note>
<lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R108" n="0653b07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643b0401">淨土生無生論</item>
<lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R108" n="0653b08"/><item xml:id="itemX61p0643b0501">淨土法語</item></list></item>
<lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R108" n="0653b09"/><item xml:id="itemX61p0643b0601">卷第十<note place="inline">述　舊序　原序</note>
<lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R108" n="0653b10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643b0701">西方合論<note place="inline">十卷</note></item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0643b08"/>
<lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R108" n="0653b12"/><p xml:id="pX61p0643b0901">淨土十要總目</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643b10"/>
<lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R108" n="0654a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>靈峰蕅益大師選定淨土十要卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0643b12"/>
<lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R108" n="0654a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一要述</cb:mulu><p xml:id="pX61p0643b1301">述曰。佛法之妙莫要於淨土。淨土之妙莫要於
<lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R108" n="0654a04"/>持名。持名之妙莫要於小本阿彌陀經。小本之
<lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R108" n="0654a05"/>妙莫要於靈峰要解。儻未讀要解。或讀未精詳。
<lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R108" n="0654a06"/>或精詳未貫徹。便謂於小本無不知無不信無
<lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R108" n="0654a07"/>不悟入。可乎。旣於本經有未盡。一行三昧如何
<lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R108" n="0654a08"/>修行。旣未善持名。淨土玄關如何優入。旣未階
<lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R108" n="0654a09"/>淨信淨願。十方三世佛祖大道如何荷擔。然則
<lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R108" n="0654a10"/>要解之有關於十方三世佛祖大道也甚矣。今
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0643c" n="0643c"/>
<lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R108" n="0654a11"/>定十要以要解爲上首。厥義有三。一祖佛經以
<lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R108" n="0654a12"/>小本爲淨土諸經之最要故。二重持名以末法
<lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R108" n="0654a13"/>修行總以持名爲行本故。三立本經之大宗以
<lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R108" n="0654a14"/>今解精徹確正堪爲要中之要。故讀十要者請
<lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R108" n="0654a15"/>以要解爲主。以餘九爲伴。能令邪解莫入。能令
<lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R108" n="0654b01"/>意見不容。能令心宗圓明。能令美善雙盡。夫然
<lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R108" n="0654b02"/>後不愧爲眞學佛者。夫然後不自誤誤人。夫然
<lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R108" n="0654b03"/>後必生淨土。夫然後可學一切佛法。夫然後知
<lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R108" n="0654b04"/>十方三世佛祖之大道擧不外乎此矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0643c10"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1164-1a 佛說阿彌陀經要解重刻序</cb:mulu><head>No. 1164-1a
<lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R108" n="0654b05"/> 佛說阿彌陀經要解重刻序</head>
<lb ed="X" n="0643c12"/>
<lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R108" n="0654b06"/><p xml:id="pX61p0643c1301">淨土深旨濫始於觀經之觀佛。匯澤於小本之持
<lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R108" n="0654b07"/>名。二經蓋不思議無上心要也。釋妙觀者。有天台
<lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R108" n="0654b08"/>聖祖大宗稱經發明要矣。釋小本者。振古於斯諸
<lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R108" n="0654b09"/>美畢備。以言心要似有待焉。歲在丁亥。　靈峰大
<lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R108" n="0654b10"/>師述成要解。如燈照色而非光華。以義定名而非
<lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R108" n="0654b11"/>擬議。不過道屋裏事而聆者若驚。不外布帛菽粟
<lb ed="X" n="0643c19"/><lb ed="R108" n="0654b12"/>之譚而未曾有諸凡橫豎四土事理一心罔弗。精
<lb ed="X" n="0643c20"/><lb ed="R108" n="0654b13"/>義入神。要歸允當。使學者了然知生信發願以起
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0644a" n="0644a"/>
<lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R108" n="0654b14"/>妙行無縟焉矣。爾小本得是疏便覺一行三昧。橫
<lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R108" n="0654b15"/>吞萬派而卓立孤標。事出非常而道在伊邇。深固
<lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R108" n="0655a01"/>幽遠之藏一旦盡開。吾聞善善之家機理雙契。是
<lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R108" n="0655a02"/>故矢必應弦藥必應病。今要解逗末世機。能提深
<lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R108" n="0655a03"/>警徹悟之人。俾其法界圓昭。盡杜虗解邪僻之習。
<lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R108" n="0655a04"/>又能使中下之輩信而有勇。至於正譌訂誤纖巨
<lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R108" n="0655a05"/>不遺。渾然德音方正不割。誠諸祖所密印。諸佛所
<lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R108" n="0655a06"/>共加。以爲劫外優曇掌中摩勒匪阿也。癸巳歲。大
<lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R108" n="0655a07"/>師在歙浦演說釋義。分科間有不同。尤覺聞所未
<lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R108" n="0655a08"/>聞信所未信。華陽學人性且錄出。名歙浦本。今重
<lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R108" n="0655a09"/>梓十要。遂以此本授鋟。謹序而識之。</p><p xml:id="pX61p0644a1115" cb:place="inline">時戊申端陽
<lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R108" n="0655a10"/>後三日也古歙學人成時和南書</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644a13"/>
<lb ed="X" n="0644a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 1164-1 佛說阿彌陀經要解</cb:mulu><head>No. 1164-1
<lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R108" n="0655a11"/> 佛說阿彌陀經要解</head>
<lb ed="X" n="0644a16"/>
<lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R108" n="0655a12"/><byline cb:type="other">三藏法師　鳩摩羅什　譯</byline>
<lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R108" n="0655a13"/><byline cb:type="author">西有沙門　智旭　解</byline>
<lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R108" n="0655a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前文</cb:mulu><p xml:id="pX61p0644a1901">原夫諸佛憫念羣迷隨機施化。雖歸元無二而方
<lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R108" n="0655a15"/>便多門。然於一切方便中求其至直捷至圓頓者。
<lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R108" n="0655b01"/>莫若念佛求生淨土。又於一切念佛法門中求其
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0644b" n="0644b"/>
<lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R108" n="0655b02"/>至簡易至穩當者。莫若信願專持名號。是故淨土
<lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R108" n="0655b03"/>三經竝行。古人獨以彌陀經爲日課。豈非持名一
<lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R108" n="0655b04"/>法普被三根。攝事理無遺。統宗敎無外。尤不可思
<lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R108" n="0655b05"/>議也哉。註疏代不乏人。世湮所存無幾。雲棲疏鈔
<lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R108" n="0655b06"/>廣大精微。幽谿圓中鈔高深洪博。如二曜中天有
<lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R108" n="0655b07"/>目皆覩。特以文富義繁邊涯莫測。致初機淺識信
<lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R108" n="0655b08"/>願難階。故弗揣庸愚再述要解。不敢與二翁競異。
<lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R108" n="0655b09"/>亦不敢與二翁強同也。將釋經文五重玄義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R108" n="0655b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第一釋名</cb:mulu><head>第一釋名</head><p xml:id="pX61p0644b0905" cb:place="inline">此經以能說所說人爲名。佛者。此土能
<lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R108" n="0655b11"/>說之敎主。卽釋迦牟尼。乘大悲願力。生五濁惡世。
<lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R108" n="0655b12"/>以先覺覺後覺。無法不知無法不見者也。說者悅
<lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R108" n="0655b13"/>所懷也。佛以度生爲懷。衆生成佛機熟。爲說難信
<lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R108" n="0655b14"/>法。令究竟脫。故悅也。阿彌陀。所說彼土之導師。以
<lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R108" n="0655b15"/>四十八願接信願念佛衆生生<name role="" type="person">極樂世界</name>。永階不
<lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R108" n="0656a01"/>退者也。梵語阿彌陀。此云無量壽。亦云無量光。要
<lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R108" n="0656a02"/>之功德智慧神通道力依正莊嚴說法化度一一
<lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R108" n="0656a03"/>無量也。一切金口通名爲經。對上五字是通別合
<lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R108" n="0656a04"/>爲題也。敎行理三各論通別。廣如台藏所明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R108" n="0656a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二辨體</cb:mulu><head>第二辨體</head><p xml:id="pX61p0644b1905" cb:place="inline">大乘經皆以實相爲正體。吾人現前一
<lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R108" n="0656a06"/>念心性。不在內不在外不在中間。非過去非現在
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0644c" n="0644c"/>
<lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R108" n="0656a07"/>非未來。非靑黃赤白長短方圓。非香非味非觸非
<lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R108" n="0656a08"/>法。覓之了不可得而不可言其無。具造百界千如
<lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R108" n="0656a09"/>而不可言其有。離一切緣慮分別語言文字相。而
<lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R108" n="0656a10"/>緣慮分別語言文字非離此別有自性。要之離一
<lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R108" n="0656a11"/>切相卽一切法。離故無相。卽故無不相。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0501" n="0644c0501"/><anchor xml:id="beg0644c0501" n="0644c0501"/>已<anchor xml:id="end0644c0501"/>強
<lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R108" n="0656a12"/>名實相。實相之體非寂非照。而復寂而恒照照而
<lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R108" n="0656a13"/>恒寂。照而寂強名<name role="" type="person">常寂光土</name>。寂而照強名淸淨法
<lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R108" n="0656a14"/>身。又照寂強名法身。寂照強名報身。又性德寂照
<lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R108" n="0656a15"/>名法身。修德寂照名報身。又修德照寂名受用身。
<lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R108" n="0656b01"/>修德寂照名應化身。寂照不二。性修不二。身土不
<lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R108" n="0656b02"/>二。無非實相。實相無二亦無不二。是故擧體作依
<lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R108" n="0656b03"/>作正作法作報作自作他。乃至能說所說能度所
<lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R108" n="0656b04"/>度能信所信能願所願能持所持能生所生能讚
<lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R108" n="0656b05"/>所讚。無非實相正印之所印也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R108" n="0656b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第三明宗</cb:mulu><head>第三明宗</head><p xml:id="pX61p0644c1505" cb:place="inline">宗是修行要徑會體樞機而萬行之綱
<lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R108" n="0656b07"/>領也。提綱則衆目張。挈領則襟袖至。故體後應須
<lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R108" n="0656b08"/>辨宗。此經以信願持名爲修行之宗要。非信不足
<lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R108" n="0656b09"/>啓願。非願不足導行。非持名妙行不足滿所願而
<lb ed="X" n="0644c19"/><lb ed="R108" n="0656b10"/>證所信。經中先陳依正以生信。次勸發願以導行。
<lb ed="X" n="0644c20"/><lb ed="R108" n="0656b11"/>次示持名以徑登不退。信則信自信他信因信果
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0645a" n="0645a"/>
<lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R108" n="0656b12"/>信事信理。願則厭離娑婆<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0101" n="0645a0101"/><anchor xml:id="beg0645a0101" n="0645a0101"/>欣<anchor xml:id="end0645a0101"/>求極樂。行則執持名
<lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R108" n="0656b13"/>號一心不亂。信自者。信我現前一念之心。本非肉
<lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R108" n="0656b14"/>團亦非緣影。豎無初後橫絕邊涯。終日隨緣終日
<lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R108" n="0656b15"/>不變。十方虗空微塵國土元我一念心中所現物。
<lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R108" n="0657a01"/>我雖昏迷倒惑。苟一念迴心。決定得生自心本具
<lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R108" n="0657a02"/>極樂。更無疑慮。是名信自。信他者。信釋迦如來決
<lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R108" n="0657a03"/>無誑語。彌陀世尊決無虗願。六方諸佛廣長舌決
<lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R108" n="0657a04"/>無二言。隨順諸佛眞實敎誨。決志求生。更無疑惑。
<lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R108" n="0657a05"/>是名信他。信因者。深信散亂稱名猶爲成佛種子。
<lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R108" n="0657a06"/>況一心不亂安得不生淨土。是名信因。信果者。深
<lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R108" n="0657a07"/>信淨土諸善聚會皆從念佛三昧得生。如種瓜得
<lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R108" n="0657a08"/>瓜種豆得豆。亦如影必隨形響必應聲。決無虗棄。
<lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R108" n="0657a09"/>是名信果。信事者。深信只今現前一念不可盡故。
<lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R108" n="0657a10"/>依心所現十方世界亦不可盡。實有<name role="" type="person">極樂國</name>在十
<lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R108" n="0657a11"/>萬億土外。最極淸淨莊嚴。不同莊生寓言。是名信
<lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R108" n="0657a12"/>事。信理者。深信十萬億土實不出我今現前介爾
<lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R108" n="0657a13"/>一念心外。以吾現前一念心性實無外故。又深信
<lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R108" n="0657a14"/>西方依正主伴皆吾現前一念心中所現影。全事
<lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R108" n="0657a15"/>卽理全妄卽眞。全修卽性全他卽自。我心徧故。佛
<lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R108" n="0657b01"/>心亦徧。一切衆生心性亦徧。譬一室千燈。光光互
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0645b" n="0645b"/>
<lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R108" n="0657b02"/>徧重重交攝不相妨礙。是名信理。如此信<anchor xml:id="nkr_note_add_0645b0101" n="0645b0101"/><anchor xml:id="beg0645b0101" n="0645b0101"/>已<anchor xml:id="end0645b0101"/>則娑
<lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R108" n="0657b03"/>婆卽自心所感之薉。而自心薉理應厭離。極樂卽
<lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R108" n="0657b04"/>自心所感之淨。而自心淨理應欣求。厭薉須捨至
<lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R108" n="0657b05"/>究竟方無可捨。欣淨須取至究竟方無可取。故妙
<lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R108" n="0657b06"/>宗云。取捨若極與不取捨亦非異轍。設不從事取
<lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R108" n="0657b07"/>捨但尙不取不捨。卽是執理廢事。旣廢於事。理亦
<lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R108" n="0657b08"/>不圓。若達全事卽理。則取亦卽理捨亦卽理。一取
<lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R108" n="0657b09"/>一捨無非法界。故次信而明願也。言執持名號一
<lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R108" n="0657b10"/>心不亂者。名以召德。德不可思議。故名號亦不可
<lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R108" n="0657b11"/>思議。名號功德不可思議。故使散稱爲佛種。執持
<lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R108" n="0657b12"/>登不退也。然諸經示淨土行萬別千差。如觀像觀
<lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R108" n="0657b13"/>想禮拜供養五悔六念等。一一行成皆生淨土。唯
<lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R108" n="0657b14"/>持名一法收機最廣下手最易。故釋迦慈尊無問
<lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R108" n="0657b15"/>自說。特向大智舍利弗拈出。可謂方便中第一方
<lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R108" n="0658a01"/>便。了義中無上了義。圓頓中最極圓頓。故云明珠
<lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R108" n="0658a02"/>投於濁水。濁水不得不淸。佛號投於亂心。亂心不
<lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R108" n="0658a03"/>得不佛也。信願持名以爲一乘眞因。四種淨土以
<lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R108" n="0658a04"/>爲一乘妙果。擧因則果必隨之。故以信願持名爲
<lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R108" n="0658a05"/>經正宗。其四種淨土之相。詳在妙宗鈔及梵網玄
<lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R108" n="0658a06"/>義。茲不具述。俟後釋依正文中當略示耳。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0645c" n="0645c"/>
<lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R108" n="0658a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第四明力用</cb:mulu><head>第四明力用</head><p xml:id="pX61p0645c0106" cb:place="inline">此經以往生不退爲力用。往生有四
<lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R108" n="0658a08"/>土。各論九品。且略明得生四土之相。若執持名號
<lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R108" n="0658a09"/>未斷見思。隨其或散或定。於同居土分三輩九品。
<lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R108" n="0658a10"/>若持至事一心不亂。見思任運先落。則生方便有
<lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R108" n="0658a11"/>餘淨土。若至理一心不亂。豁破無明一品乃至四
<lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R108" n="0658a12"/>十一品。則生實報莊嚴淨土。亦分證<name role="" type="person">常寂光土</name>。若
<lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R108" n="0658a13"/>無明斷盡。則是上上實報究竟寂光也。不退有四
<lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R108" n="0658a14"/>義。一念不退。破無明。顯佛性。徑生實報。分證寂光。
<lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R108" n="0658a15"/>二行不退。見思旣落。塵沙亦破。生方便土。進趨極
<lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R108" n="0658b01"/>果。三位不退。帶業往生。在同居土。蓮華托質。永離
<lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R108" n="0658b02"/>退緣。四畢竟不退。不論至心散心有心無心或解
<lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R108" n="0658b03"/>不解。但彌陀名號或六方佛名。此經名字一經於
<lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R108" n="0658b04"/>耳。假使千萬劫後畢竟因斯度脫。如聞塗毒鼓遠
<lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R108" n="0658b05"/>近皆喪。食少金剛決定不消也。復次秪帶業生同
<lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R108" n="0658b06"/>居淨證位不退者。皆與補處俱。亦皆一生必補佛
<lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R108" n="0658b07"/>位。夫上善一處是生同居。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0645c1601" n="0645c1601"/><anchor xml:id="beg0645c1601" n="0645c1601"/>已<anchor xml:id="end0645c1601"/>橫生上三土。一生
<lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R108" n="0658b08"/>補佛是位不退。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0645c1701" n="0645c1701"/><anchor xml:id="beg0645c1701" n="0645c1701"/>已<anchor xml:id="end0645c1701"/>圓證三不退。如斯力用乃千
<lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R108" n="0658b09"/>經萬論所未曾有。較彼頓悟正因僅爲出塵階漸。
<lb ed="X" n="0645c19"/><lb ed="R108" n="0658b10"/>生生不退始可期於佛階者。不可同日語矣。宗敎
<lb ed="X" n="0645c20"/><lb ed="R108" n="0658b11"/>之士如何勿思。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0646a" n="0646a"/>
<lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R108" n="0658b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第五敎相</cb:mulu><head>第五敎相</head><p xml:id="pX61p0646a0105" cb:place="inline">此大乘菩薩藏攝。又是無問自說徹底
<lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R108" n="0658b13"/>大慈之所加持。能令末法多障有情依斯徑登不
<lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R108" n="0658b14"/>退。故當來經法滅盡。特留此經住世百年廣度含
<lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R108" n="0658b15"/>識。阿伽陀藥萬病總持。絕待圓融不可思議。華嚴
<lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R108" n="0659a01"/>奧藏法華祕髓。一切諸佛之心要。菩薩萬行之司
<lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R108" n="0659a02"/>南。皆不出於此矣。欲廣歎述窮劫莫盡。智者自當
<lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R108" n="0659a03"/>知之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R108" n="0659a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">本文</cb:mulu><p xml:id="pX61p0646a0801">△入文爲三。初序分。二正宗分。三流通分。此三名
<lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R108" n="0659a05"/>初善中善後善。序如首。五官具存。正宗如身。臟腑
<lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R108" n="0659a06"/>無闕。流通如手足。運行不滯。故智者釋法華初一
<lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R108" n="0659a07"/>品皆爲序。後十一品半皆爲流通。又一時迹本二
<lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R108" n="0659a08"/>門各分三段。則法師等五品皆爲迹門流通。蓋序
<lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R108" n="0659a09"/>必提一經之綱。流通則法施不壅。關係非小。後人
<lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R108" n="0659a10"/>不達。見經文稍涉義理便判入正宗。致序及流通
<lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R108" n="0659a11"/>僅存故套。安所稱初語亦善後語亦善也哉。</p><p xml:id="pX61p0646a1518" cb:place="inline">初序
<lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R108" n="0659a12"/>分二。初通序。二別序。初中二。初標法會時處。二引
<lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R108" n="0659a13"/>大衆同聞。今初。</p>
<lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R108" n="0659a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0646a1801">如是我聞。一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name><name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R108" n="0659a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0646a1901">如是標信順。我聞標師承。一時標機感。佛標敎主。
<lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R108" n="0659b01"/>舍衛等標說經處也。實相妙理古今不變名如。依
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0646b" n="0646b"/>
<lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R108" n="0659b02"/>實相理念佛求生淨土決定無非曰是。實相非我
<lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R108" n="0659b03"/>非無我。阿難不壞假名故仍稱我。耳根發耳識親
<lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R108" n="0659b04"/>聆圓音。如空印空。名聞。時無實法。以師資道合說
<lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R108" n="0659b05"/>聽周足名一時。自覺覺他覺行圓滿人天大師名
<lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R108" n="0659b06"/>佛。舍衛此云聞物。<name role="" type="person">中印度</name>大國之名。波斯匿王所
<lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R108" n="0659b07"/>都也。匿王太子名祇陀。此云戰勝。匿王大臣名須
<lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R108" n="0659b08"/>達多。此云<name role="" type="person">給孤獨</name>。給孤長者布金買太子園供佛
<lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R108" n="0659b09"/>及僧。祇陀感歎施餘未布少地。故竝名祇樹給孤
<lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R108" n="0659b10"/>獨園也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0646b0904" cb:place="inline">△二引大衆同聞三。初聲聞衆。二菩薩衆。
<lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R108" n="0659b11"/>三天人衆。聲聞居首者。出世相故。常隨從故。佛法
<lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R108" n="0659b12"/>賴僧傳故。菩薩居中者。相不定故。不常隨故。表中
<lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R108" n="0659b13"/>道義故。天人列後者。世間相故。凡聖品雜故。外護
<lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R108" n="0659b14"/>職故。</p><p xml:id="pX61p0646b1303" cb:place="inline">初聲聞衆又三。初明類標數。二表位歎德。三
<lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R108" n="0659b15"/>列上首名。今初。</p>
<lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R108" n="0660a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0646b1501">與大比丘僧千二百五十人俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R108" n="0660a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0646b1601">大比丘。受具足戒出家人也。比丘。梵語含三義。一
<lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R108" n="0660a03"/>乞士。隻鉢資身無所蓄藏專求出要。二破惡。正慧
<lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R108" n="0660a04"/>觀察破煩惱惡不墮愛見。三怖魔。發心受戒羯磨
<lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R108" n="0660a05"/>成就魔卽怖也。僧者具云僧伽。此翻和合衆。同證
<lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R108" n="0660a06"/>無爲解脫名理和。身同住･口無諍･意同悅･見同解･
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0646c" n="0646c"/>
<lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R108" n="0660a07"/>戒同修･利同均名事和也。千二百五十人者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0646001" n="0646001"/>三葉
<lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R108" n="0660a08"/>波師資共千人。身子･目連師資二百人。耶舍子等
<lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R108" n="0660a09"/>五十人。皆佛成道先得度脫。感佛深恩常隨從也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R108" n="0660a10"/><p xml:id="pX61p0646c0401">△二表位歎德。</p>
<lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R108" n="0660a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0646c0501">皆是大阿羅漢<note place="inline">之位。其德爲</note>衆所知識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R108" n="0660a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0646c0601">阿羅漢亦含三義。一應供。卽乞士果。二殺賊。卽破
<lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R108" n="0660a13"/>惡果。三無生。卽怖魔果。復有慧解脫･俱解脫･無疑
<lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R108" n="0660a14"/>解脫三種不同。今是無疑解脫。故名大。又本是法
<lb ed="X" n="0646c09"/><lb ed="R108" n="0660a15"/>身大士。示作聲聞證此淨土不思議法。故名大也。
<lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R108" n="0660b01"/>從佛轉輪廣利人天。故爲衆所知識。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0646c1015" cb:place="inline">△三列上首
<lb ed="X" n="0646c11"/><lb ed="R108" n="0660b02"/>名。</p>
<lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R108" n="0660b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0646c1201">長老舍利弗<note place="inline">此云身子</note>･<name role="" type="person">摩訶目犍連</name><note place="inline">大<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c1201" n="0646c1201"/><anchor xml:id="beg0646c1201" n="0646c1201"/>采<anchor xml:id="end0646c1201"/>菽氏</note>･<name role="" type="person">摩訶迦葉</name><note place="inline"><name role="" type="person">大飮光</name></note>･
<lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R108" n="0660b04"/><name role="" type="person">摩訶迦旃延</name><note place="inline">大文飾</note>･<name role="" type="person">摩訶拘絺羅</name><note place="inline">大膝</note>･離婆多<note place="inline">星宿</note>･周利槃
<lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R108" n="0660b05"/>陀伽<note place="inline">繼道</note>･難陀<note place="inline">喜</note>･<name role="" type="person">阿難陀</name><note place="inline">慶喜</note>･羅睺羅<note place="inline">覆障</note>･<name role="" type="person">憍梵波提</name><note place="inline">牛呞</note>･賓
<lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R108" n="0660b06"/>頭盧頗羅墮<note place="inline">不動利根</note>･<name role="" type="person">迦留陀夷</name><note place="inline">黑光</note>･<name role="" type="person">摩訶劫賓那</name><note place="inline">房宿</note>･薄拘
<lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R108" n="0660b07"/>羅<note place="inline">善容</note>･阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g><note place="inline">無貧</note>。如是等諸大弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R108" n="0660b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0646c1701">德臘俱尊故名長老。身子尊者。聲聞衆中智慧第
<lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R108" n="0660b09"/>一。目連尊者。神通第一。飮光尊者。身有金光。傳佛
<lb ed="X" n="0646c19"/><lb ed="R108" n="0660b10"/>心印爲初祖。頭陀行第一。文飾尊者。婆羅門種。論
<lb ed="X" n="0646c20"/><lb ed="R108" n="0660b11"/>議第一。大膝尊者。答問第一。星宿尊者。無倒亂第
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0647a" n="0647a"/>
<lb ed="X" n="0647a01"/><lb ed="R108" n="0660b12"/>一。繼道尊者。因根鈍。僅持一偈。辯才無盡。義持第
<lb ed="X" n="0647a02"/><lb ed="R108" n="0660b13"/>一。喜尊者。佛之親弟。儀容第一。慶喜尊者。佛之堂
<lb ed="X" n="0647a03"/><lb ed="R108" n="0660b14"/>弟。復爲侍者。多聞第一。覆障尊者。佛之太子。密行
<lb ed="X" n="0647a04"/><lb ed="R108" n="0660b15"/>第一。牛呞尊者。宿世惡口感此餘報。受天供養第
<lb ed="X" n="0647a05"/><lb ed="R108" n="0661a01"/>一。不動尊者。久住世間應末世供。福田第一。黑光
<lb ed="X" n="0647a06"/><lb ed="R108" n="0661a02"/>尊者。爲佛使者。敎化第一。房宿尊者。知星宿第一。
<lb ed="X" n="0647a07"/><lb ed="R108" n="0661a03"/>善容尊者。壽命第一。無貧尊者。亦佛堂弟。天眼第
<lb ed="X" n="0647a08"/><lb ed="R108" n="0661a04"/>一。此等常隨衆本法身大士。示作聲聞。爲影響衆。
<lb ed="X" n="0647a09"/><lb ed="R108" n="0661a05"/>今聞淨土攝受功德。得第一義悉檀之益。增道損
<lb ed="X" n="0647a10"/><lb ed="R108" n="0661a06"/>生。自淨佛土。復名當機衆矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0647a1012" cb:place="inline">△二菩薩衆。</p>
<lb ed="X" n="0647a11"/><lb ed="R108" n="0661a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0647a1101">幷諸菩薩摩訶薩。<name role="" type="person">文殊師利</name><note place="inline">此云妙德</note>法王子･<name role="" type="person">阿逸多</name><note place="inline">此云
<lb ed="X" n="0647a12"/><lb ed="R108" n="0661a08"/>無能勝。彌勒菩薩之名</note>菩薩･乾陀訶提<note place="inline">此云不休息</note>菩薩･常精進菩
<lb ed="X" n="0647a13"/><lb ed="R108" n="0661a09"/>薩。與如是等諸大菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647a14"/><lb ed="R108" n="0661a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0647a1401">菩薩摩訶薩。此云大道心成就有情。乃悲智雙運
<lb ed="X" n="0647a15"/><lb ed="R108" n="0661a11"/>自他兼利之稱。佛爲法王。文殊紹佛家業名法王
<lb ed="X" n="0647a16"/><lb ed="R108" n="0661a12"/>子。菩薩衆中智慧第一。非勇猛實智不能證解淨
<lb ed="X" n="0647a17"/><lb ed="R108" n="0661a13"/>土法門。故居初。彌勒當來成佛。現居等覺。以究竟
<lb ed="X" n="0647a18"/><lb ed="R108" n="0661a14"/>嚴淨佛國爲要務。故次列。不休息者。曠劫修行不
<lb ed="X" n="0647a19"/><lb ed="R108" n="0661a15"/>暫停故。常精進者。自利利他無疲倦故。此等深位
<lb ed="X" n="0647a20"/><lb ed="R108" n="0661b01"/>菩薩必皆求生淨土。以不離見佛。不離聞法。不離
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0647b" n="0647b"/>
<lb ed="X" n="0647b01"/><lb ed="R108" n="0661b02"/>親近供養衆僧。乃能速疾圓滿菩提故。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0647b0116" cb:place="inline">△三天人
<lb ed="X" n="0647b02"/><lb ed="R108" n="0661b03"/>衆。</p>
<lb ed="X" n="0647b03"/><lb ed="R108" n="0661b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0647b0301">及釋提桓因等無量諸天大衆俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b04"/><lb ed="R108" n="0661b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0647b0401">釋提桓因。此云能爲主。卽<name role="" type="person">忉利天</name>王。等者。下等四
<lb ed="X" n="0647b05"/><lb ed="R108" n="0661b06"/>王。上等夜摩･兜率･化樂･他化･色･無色無量諸天也。
<lb ed="X" n="0647b06"/><lb ed="R108" n="0661b07"/>大衆俱。謂十方天人八部修羅人非人等無不與
<lb ed="X" n="0647b07"/><lb ed="R108" n="0661b08"/>會。無非淨土法門所攝之機也。通序竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b08"/><lb ed="R108" n="0661b09"/><p xml:id="pX61p0647b0801">△二別序。發起序也。淨土妙門不可思議。無人能
<lb ed="X" n="0647b09"/><lb ed="R108" n="0661b10"/>問。佛自倡依正名字爲發起。又佛智鑒機無謬。見
<lb ed="X" n="0647b10"/><lb ed="R108" n="0661b11"/>此大衆應聞淨土妙門而獲四益。故不俟問便自
<lb ed="X" n="0647b11"/><lb ed="R108" n="0661b12"/>發起。如梵網下卷自倡位號云。我今盧舍那等。智
<lb ed="X" n="0647b12"/><lb ed="R108" n="0661b13"/>者判作發起序。例可知也。</p>
<lb ed="X" n="0647b13"/><lb ed="R108" n="0661b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0647b1301">爾時。佛吿長老舍利弗。從是<note place="inline"><name role="" type="person">娑婆世界</name></note>西方。過十萬億佛
<lb ed="X" n="0647b14"/><lb ed="R108" n="0661b15"/>土。有世界名曰極樂。其土有佛號阿彌陀。今現在說
<lb ed="X" n="0647b15"/><lb ed="R108" n="0662a01"/>法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0647b16"/><lb ed="R108" n="0662a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0647b1601">淨土法門三根普攝。絕待圓融不可思議。圓收圓
<lb ed="X" n="0647b17"/><lb ed="R108" n="0662a03"/>超一切法門。甚深難信。故特吿大智慧者。非第一
<lb ed="X" n="0647b18"/><lb ed="R108" n="0662a04"/>智慧不能直下無疑也。西方者。橫亘直西。標示現
<lb ed="X" n="0647b19"/><lb ed="R108" n="0662a05"/>處也。十萬億者。千萬曰億。今積億至十萬也。佛土
<lb ed="X" n="0647b20"/><lb ed="R108" n="0662a06"/>者。三千大千世界通爲一佛所化。且以此土言之。
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0647c" n="0647c"/>
<lb ed="X" n="0647c01"/><lb ed="R108" n="0662a07"/>一<name role="" type="person">須彌山</name>東西南北各一洲。同一日月所照。一鐵
<lb ed="X" n="0647c02"/><lb ed="R108" n="0662a08"/>圍山所遶。名一四天下。千四天下名小千世界。千
<lb ed="X" n="0647c03"/><lb ed="R108" n="0662a09"/>小千名中千世界。千中千名大千世界。過如此佛
<lb ed="X" n="0647c04"/><lb ed="R108" n="0662a10"/>土十萬億之西是<name role="" type="person">極樂世界</name>也。問。何故極樂在西
<lb ed="X" n="0647c05"/><lb ed="R108" n="0662a11"/>方。答。此非善問。假使極樂在東。汝又問何故在東。
<lb ed="X" n="0647c06"/><lb ed="R108" n="0662a12"/>豈非戲論。況自十一萬億佛土視之。又在東矣。何
<lb ed="X" n="0647c07"/><lb ed="R108" n="0662a13"/>足致疑。有世界名曰極樂。序依報國土之名也。豎
<lb ed="X" n="0647c08"/><lb ed="R108" n="0662a14"/>約三際以辨時劫。橫約十方以定疆隅。故稱世界。
<lb ed="X" n="0647c09"/><lb ed="R108" n="0662a15"/><name role="" type="person">極樂國</name>。梵語須摩提。亦云安養･安樂･淸泰等。乃永
<lb ed="X" n="0647c10"/><lb ed="R108" n="0662b01"/>離衆苦第一安隱之謂。如下廣釋。然佛土有四。各
<lb ed="X" n="0647c11"/><lb ed="R108" n="0662b02"/>分淨薉。凡聖同居土。五濁重者薉。五濁輕者淨。方
<lb ed="X" n="0647c12"/><lb ed="R108" n="0662b03"/>便有餘土。析空拙度證入者薉。體空巧度證入者
<lb ed="X" n="0647c13"/><lb ed="R108" n="0662b04"/>淨。實報無障礙土。次第三觀證入者薉。一心三觀
<lb ed="X" n="0647c14"/><lb ed="R108" n="0662b05"/>證入者淨。<name role="" type="person">常寂光土</name>。分證者薉。究竟滿證者淨。今
<lb ed="X" n="0647c15"/><lb ed="R108" n="0662b06"/>云<name role="" type="person">極樂世界</name>。正指同居淨土。亦卽橫具上三淨土
<lb ed="X" n="0647c16"/><lb ed="R108" n="0662b07"/>也<note place="inline">此論修德不論性德。性德則一切微塵法爾。具足四種淨薉佛土。今約信願行三。彌陀名號不
<lb ed="X" n="0647c17"/><lb ed="R108" n="0662b08"/>思議故。能令凡夫所感同居極樂最極淸淨也。此則十方佛土所無。極樂同居獨擅。方是<name role="" type="person">極樂淨土</name>宗旨。
<lb ed="X" n="0647c18"/><lb ed="R108" n="0662b09"/>下明義處皆然</note>。有佛號阿彌陀。序正報敎主之名也。翻譯
<lb ed="X" n="0647c19"/><lb ed="R108" n="0662b10"/>如下廣釋。佛有三身。各論單複。法身單指所證理
<lb ed="X" n="0647c20"/><lb ed="R108" n="0662b11"/>性。報身單指能證功德智慧。化身單指所現相好
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0648a" n="0648a"/>
<lb ed="X" n="0648a01"/><lb ed="R108" n="0662b12"/>色像。法身複者自性淸淨法身･離垢妙極法身。報
<lb ed="X" n="0648a02"/><lb ed="R108" n="0662b13"/>身複者自受用報身･他受用報身。化身複者示生
<lb ed="X" n="0648a03"/><lb ed="R108" n="0662b14"/>化身･應現化身。又佛界化身･隨類化身。雖辨單複
<lb ed="X" n="0648a04"/><lb ed="R108" n="0662b15"/>三身。實非一非三而三而一。不縱橫。不竝別。離過
<lb ed="X" n="0648a05"/><lb ed="R108" n="0663a01"/>絕非。不可思議。今云阿彌陀佛。正指同居土中示
<lb ed="X" n="0648a06"/><lb ed="R108" n="0663a02"/>生化身。仍復卽報卽法也。復次世界及佛皆言有
<lb ed="X" n="0648a07"/><lb ed="R108" n="0663a03"/>者。具四義。的標實境。令欣求故。誠語指示令專一
<lb ed="X" n="0648a08"/><lb ed="R108" n="0663a04"/>故。簡非乾城陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>。非權現曲示。非緣影虗妄。非保
<lb ed="X" n="0648a09"/><lb ed="R108" n="0663a05"/>眞偏但破魔邪權小故<note place="inline">非權。破華嚴合論之譌。非邪。破末世積迷之習。此二
<lb ed="X" n="0648a10"/><lb ed="R108" n="0663a06"/>料簡尤大有關係</note>。圓彰性具令深證故。今現在說法者。簡
<lb ed="X" n="0648a11"/><lb ed="R108" n="0663a07"/>上依正二有。非過去<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1101" n="0648a1101"/><anchor xml:id="beg0648a1101" n="0648a1101"/>已<anchor xml:id="end0648a1101"/>滅。非未來未成。正應發願
<lb ed="X" n="0648a12"/><lb ed="R108" n="0663a08"/>往生。親覲聽法速成正覺也。復次二有現在。勸信
<lb ed="X" n="0648a13"/><lb ed="R108" n="0663a09"/>序也。世界名極樂。勸願序也。佛號阿彌陀。勸持名
<lb ed="X" n="0648a14"/><lb ed="R108" n="0663a10"/>妙行序也。復次<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1401" n="0648a1401"/><anchor xml:id="beg0648a1401" n="0648a1401"/>阿<anchor xml:id="end0648a1401"/>彌陀序佛。說法序法。現在海會序
<lb ed="X" n="0648a15"/><lb ed="R108" n="0663a11"/>僧。佛法僧同一實<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1501" n="0648a1501"/><anchor xml:id="beg0648a1501" n="0648a1501"/>相<anchor xml:id="end0648a1501"/>序體。從此起信願行序宗。信
<lb ed="X" n="0648a16"/><lb ed="R108" n="0663a12"/>願行成必得往生見佛聞法序用。唯一佛界爲所
<lb ed="X" n="0648a17"/><lb ed="R108" n="0663a13"/>緣境不雜餘事序敎相也。言略意周矣。初序分竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648a18"/><lb ed="R108" n="0663a14"/><p xml:id="pX61p0648a1801">△二正宗分三。初廣陳彼土依正妙果以啓信。二
<lb ed="X" n="0648a19"/><lb ed="R108" n="0663a15"/>特勸衆生應求往生以發願。三正示行者執持名
<lb ed="X" n="0648a20"/><lb ed="R108" n="0663b01"/>號以立行。信願持名一經要旨。信願爲慧行。持名
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0648b" n="0648b"/>
<lb ed="X" n="0648b01"/><lb ed="R108" n="0663b02"/>爲行行。得生與否全由信願之有無。品位高下全
<lb ed="X" n="0648b02"/><lb ed="R108" n="0663b03"/>由持名之深淺。故慧行爲前導。行行爲正修。如目
<lb ed="X" n="0648b03"/><lb ed="R108" n="0663b04"/>足竝運也。初文爲二。初依報妙。二正報妙。初又二。
<lb ed="X" n="0648b04"/><lb ed="R108" n="0663b05"/>初徵釋。二廣釋。初又二。初徵。二釋。今初。</p>
<lb ed="X" n="0648b05"/><lb ed="R108" n="0663b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0648b0501">舍利弗。彼土何<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0501" n="0648b0501"/><anchor xml:id="beg0648b0501" n="0648b0501"/>故<anchor xml:id="end0648b0501"/>名爲極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b06"/><lb ed="R108" n="0663b07"/><p xml:id="pX61p0648b0601">△二釋二。初約能受用釋。二約所受用釋。今初。</p>
<lb ed="X" n="0648b07"/><lb ed="R108" n="0663b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0648b0701">其國衆生無有衆苦但受諸樂。故名極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648b08"/><lb ed="R108" n="0663b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0648b0801">衆生是能受用人。等覺以還皆可名。今且約人民
<lb ed="X" n="0648b09"/><lb ed="R108" n="0663b10"/>言。以下下例上上也。娑婆苦樂雜。其實苦是苦苦。
<lb ed="X" n="0648b10"/><lb ed="R108" n="0663b11"/>偪身心故。樂是壞苦。不久住故。非苦非樂是行苦。
<lb ed="X" n="0648b11"/><lb ed="R108" n="0663b12"/>性遷流故。彼土永離三苦。不同此土對苦之樂。乃
<lb ed="X" n="0648b12"/><lb ed="R108" n="0663b13"/>名極樂。一往分別同居。五濁輕。無分段八苦。但受
<lb ed="X" n="0648b13"/><lb ed="R108" n="0663b14"/>不病不老自在遊行天食天衣諸善聚會等樂。方
<lb ed="X" n="0648b14"/><lb ed="R108" n="0663b15"/>便。體觀巧。無沈空滯寂之苦。但受遊戲神通等樂。
<lb ed="X" n="0648b15"/><lb ed="R108" n="0664a01"/>實報。心觀圓。無隔別不融之苦。但受無礙不思議
<lb ed="X" n="0648b16"/><lb ed="R108" n="0664a02"/>樂。寂光。究竟等。無法身滲漏眞常流注之苦。但受
<lb ed="X" n="0648b17"/><lb ed="R108" n="0664a03"/>稱性圓滿究竟樂。然同居衆生以持名善根福德
<lb ed="X" n="0648b18"/><lb ed="R108" n="0664a04"/>同佛。故圓淨四土圓受諸樂也。復次。極樂最勝不
<lb ed="X" n="0648b19"/><lb ed="R108" n="0664a05"/>在上三土而在同居。良以上之則十方同居遜其
<lb ed="X" n="0648b20"/><lb ed="R108" n="0664a06"/>殊特。下又可與此土較量。所以凡夫優入而從容。
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0648c" n="0648c"/>
<lb ed="X" n="0648c01"/><lb ed="R108" n="0664a07"/>橫超而度越。佛說苦樂意在於此。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0648c0114" cb:place="inline">△二約所受用
<lb ed="X" n="0648c02"/><lb ed="R108" n="0664a08"/>釋<note place="inline">此亦轉釋上無有衆苦但受諸樂之故。下廣釋一科亦然</note>。</p>
<lb ed="X" n="0648c03"/><lb ed="R108" n="0664a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0648c0301">又舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。七重欄楯<note place="inline">以嚴際畔</note>。七重羅網<note place="inline">以嚴空界</note>。
<lb ed="X" n="0648c04"/><lb ed="R108" n="0664a10"/>七重行樹<note place="inline">以嚴露地</note>。皆是四寶周帀圍繞。是故彼國名爲
<lb ed="X" n="0648c05"/><lb ed="R108" n="0664a11"/>極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0648c06"/><lb ed="R108" n="0664a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0648c0601">七重。表七科道品。四寶。表常樂我淨四德。周帀圍
<lb ed="X" n="0648c07"/><lb ed="R108" n="0664a13"/>繞者。佛菩薩等無量住處也。皆四寶則自功德深。
<lb ed="X" n="0648c08"/><lb ed="R108" n="0664a14"/>周帀繞則他賢聖徧。此極樂眞因緣也。此等莊嚴
<lb ed="X" n="0648c09"/><lb ed="R108" n="0664a15"/>同居淨土。是增上善業所感。亦圓五品觀所感。以
<lb ed="X" n="0648c10"/><lb ed="R108" n="0664b01"/>緣生勝妙五塵爲體。方便淨土是卽空觀智所感。
<lb ed="X" n="0648c11"/><lb ed="R108" n="0664b02"/>亦相似三觀所感。以妙眞諦無漏五塵爲體。實報
<lb ed="X" n="0648c12"/><lb ed="R108" n="0664b03"/>淨土是妙假觀智所感。亦分證三觀所感。以妙俗
<lb ed="X" n="0648c13"/><lb ed="R108" n="0664b04"/>諦無盡五塵爲體。<name role="" type="person">常寂光土</name>是卽中觀智所感。亦
<lb ed="X" n="0648c14"/><lb ed="R108" n="0664b05"/>究竟三觀所感。以妙中諦稱性五塵爲體。欲令易
<lb ed="X" n="0648c15"/><lb ed="R108" n="0664b06"/>解作此分別。實四土莊嚴無非因緣生法。無不卽
<lb ed="X" n="0648c16"/><lb ed="R108" n="0664b07"/>空假中。所以極樂同居淨境。眞俗圓融不可限量。
<lb ed="X" n="0648c17"/><lb ed="R108" n="0664b08"/>下皆倣此。問。寂光唯理性。何得有此莊嚴。答。一一
<lb ed="X" n="0648c18"/><lb ed="R108" n="0664b09"/>莊嚴全體理性。一一理性具足莊嚴。方是諸佛究
<lb ed="X" n="0648c19"/><lb ed="R108" n="0664b10"/>竟依果。若寂光不具勝妙五塵。何異偏眞法性。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0648c1919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0648c20"/><lb ed="R108" n="0664b11"/>二廣釋二。初別釋所受。二合釋能受所受。初又二。
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0649a" n="0649a"/>
<lb ed="X" n="0649a01"/><lb ed="R108" n="0664b12"/>初釋生處。二結示佛力。今初。</p>
<lb ed="X" n="0649a02"/><lb ed="R108" n="0664b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0649a0201">又舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土有七寶池。八功德水充滿其中。
<lb ed="X" n="0649a03"/><lb ed="R108" n="0664b14"/>池底純以金沙布地。四邊階道金銀･瑠璃･玻瓈合成。
<lb ed="X" n="0649a04"/><lb ed="R108" n="0664b15"/>上有樓閣亦以金銀･瑠璃･玻瓈･硨磲･赤珠･瑪瑙而嚴
<lb ed="X" n="0649a05"/><lb ed="R108" n="0665a01"/>飾之。池中蓮華大如車輪。靑色靑光。黃色黃光。赤色
<lb ed="X" n="0649a06"/><lb ed="R108" n="0665a02"/>赤光。白色白光。微妙香潔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649a07"/><lb ed="R108" n="0665a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0649a0701">上明住處。今明生處。寶池金銀等所成。不同此方
<lb ed="X" n="0649a08"/><lb ed="R108" n="0665a04"/>土石也。八功德者。一澄淸。異此方渾濁。二淸冷。異
<lb ed="X" n="0649a09"/><lb ed="R108" n="0665a05"/>寒熱。三甘美。異醎淡劣味。四輕輭。異沈重。五潤澤。
<lb ed="X" n="0649a10"/><lb ed="R108" n="0665a06"/>異宿腐褪色。六安和。異急暴。七除饑渴。異生冷。八
<lb ed="X" n="0649a11"/><lb ed="R108" n="0665a07"/>長養諸根。異損壞諸根及沴戾增病沒溺等也。充
<lb ed="X" n="0649a12"/><lb ed="R108" n="0665a08"/>滿其中。異枯竭汎濫。底純金沙。異汙泥。階道四寶。
<lb ed="X" n="0649a13"/><lb ed="R108" n="0665a09"/>異磚石。陛級名階。坦途名道。重屋名樓。岑樓名閣。
<lb ed="X" n="0649a14"/><lb ed="R108" n="0665a10"/>七寶樓閣。異此方土木丹靑也。樓閣是住處及法
<lb ed="X" n="0649a15"/><lb ed="R108" n="0665a11"/>會處。但得寶池蓮胞開敷。便可登四岸。入法會。見
<lb ed="X" n="0649a16"/><lb ed="R108" n="0665a12"/>佛聞法也。華輪者。輪王金輪大四十里。且擧最小
<lb ed="X" n="0649a17"/><lb ed="R108" n="0665a13"/>者言。若據觀經及無量壽會。大小實不可量。由同
<lb ed="X" n="0649a18"/><lb ed="R108" n="0665a14"/>居淨土身相不等故也。靑色名優鉢羅。黃色名拘
<lb ed="X" n="0649a19"/><lb ed="R108" n="0665a15"/>勿頭。赤色名鉢頭摩。白色名芬陀利。由生身有光
<lb ed="X" n="0649a20"/><lb ed="R108" n="0665b01"/>故蓮胞亦有光。然極樂蓮華光色無量。此亦略言
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0649b" n="0649b"/>
<lb ed="X" n="0649b01"/><lb ed="R108" n="0665b02"/>耳。微妙香潔略歎蓮華四德。質而非形曰微。無礙
<lb ed="X" n="0649b02"/><lb ed="R108" n="0665b03"/>曰妙。非形則非塵。故潔也。蓮胞如此。生身可知。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0649b0219" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0649b03"/><lb ed="R108" n="0665b04"/>二結示佛力。</p>
<lb ed="X" n="0649b04"/><lb ed="R108" n="0665b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0649b0401">舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土成就如是功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649b05"/><lb ed="R108" n="0665b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0649b0501">明上住處生處種種莊嚴。皆阿彌陀佛大願大行
<lb ed="X" n="0649b06"/><lb ed="R108" n="0665b07"/>稱性功德之所成就。故能徧嚴四種淨土。普攝十
<lb ed="X" n="0649b07"/><lb ed="R108" n="0665b08"/>方三世一切凡聖令往生也。復次。佛以大願作衆
<lb ed="X" n="0649b08"/><lb ed="R108" n="0665b09"/>生多善根之因。以大行作衆生多福德之緣。令信
<lb ed="X" n="0649b09"/><lb ed="R108" n="0665b10"/>願持名者念念成就如是功德。而皆是<anchor xml:id="nkr_note_add_0649b0901" n="0649b0901"/><anchor xml:id="beg0649b0901" n="0649b0901"/>已<anchor xml:id="end0649b0901"/>成。非今
<lb ed="X" n="0649b10"/><lb ed="R108" n="0665b11"/>非當。此則以阿彌種種莊嚴作增上本質。帶起衆
<lb ed="X" n="0649b11"/><lb ed="R108" n="0665b12"/>生自心種種莊嚴。全佛卽生。全他卽自。故曰成就
<lb ed="X" n="0649b12"/><lb ed="R108" n="0665b13"/>如是功德莊嚴。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0649b1207" cb:place="inline">△二合釋能受所受又二。初約五
<lb ed="X" n="0649b13"/><lb ed="R108" n="0665b14"/>根五塵明受用。次約耳根聲塵明受用。初又二。初
<lb ed="X" n="0649b14"/><lb ed="R108" n="0665b15"/>正明。二結示。今初。</p>
<lb ed="X" n="0649b15"/><lb ed="R108" n="0666a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0649b1501">又舍利弗。彼佛國土。<note place="inline">空中</note>常作天樂。<note place="inline">下是</note>黃金爲地。<note place="inline">中間</note>晝
<lb ed="X" n="0649b16"/><lb ed="R108" n="0666a02"/>夜六時雨天曼陀羅華<note place="inline">上嚴空界下嚴金地</note>。其土衆生常以淸
<lb ed="X" n="0649b17"/><lb ed="R108" n="0666a03"/>旦各以衣裓盛衆妙華供養他方十萬億佛。卽以食
<lb ed="X" n="0649b18"/><lb ed="R108" n="0666a04"/>時還到本國飯食經行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649b19"/><lb ed="R108" n="0666a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0649b1901">樂是聲塵。地是色塵。華是色香二塵。食是味塵。盛
<lb ed="X" n="0649b20"/><lb ed="R108" n="0666a06"/>華散華經行是觸塵。衆生五根對五塵可知。常作
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0649c" n="0649c"/>
<lb ed="X" n="0649c01"/><lb ed="R108" n="0666a07"/>者卽六時也。黃金爲地者。七寶所嚴地界。體是黃
<lb ed="X" n="0649c02"/><lb ed="R108" n="0666a08"/>金也。日分初中後名晝三時。夜分初中後名夜三
<lb ed="X" n="0649c03"/><lb ed="R108" n="0666a09"/>時。故云晝夜六時。然彼土依正各有光明。不假日
<lb ed="X" n="0649c04"/><lb ed="R108" n="0666a10"/>月。安分晝夜。且順此方假說分際耳。曼陀羅此云
<lb ed="X" n="0649c05"/><lb ed="R108" n="0666a11"/>適意。又云白華。衣裓是盛華器。衆妙華明非曼陀
<lb ed="X" n="0649c06"/><lb ed="R108" n="0666a12"/>羅一種。應如妙經四華。表四因位。供養他方佛表
<lb ed="X" n="0649c07"/><lb ed="R108" n="0666a13"/>眞因會趨極果。果德無不徧也。且據娑婆言十萬
<lb ed="X" n="0649c08"/><lb ed="R108" n="0666a14"/>億佛。意顯生極樂<anchor xml:id="nkr_note_add_0649c0801" n="0649c0801"/><anchor xml:id="beg0649c0801" n="0649c0801"/>已<anchor xml:id="end0649c0801"/>還供釋迦･彌勒皆不難耳。若
<lb ed="X" n="0649c09"/><lb ed="R108" n="0666a15"/>阿彌神力所加。何遠不到哉。食時卽淸旦。故云卽。
<lb ed="X" n="0649c10"/><lb ed="R108" n="0666b01"/>以明其神足不可思議。不離彼土常徧十方。不假
<lb ed="X" n="0649c11"/><lb ed="R108" n="0666b02"/>逾時回還也。此文顯極樂一聲一塵一刹那乃至
<lb ed="X" n="0649c12"/><lb ed="R108" n="0666b03"/>跨步彈指悉與十方三寶貫徹無礙。又顯在娑婆
<lb ed="X" n="0649c13"/><lb ed="R108" n="0666b04"/>則濁重惡障。與極樂不隔而隔。生極樂則功德甚
<lb ed="X" n="0649c14"/><lb ed="R108" n="0666b05"/>深。與娑婆隔而不隔也。飯食經行者。念食食至。不
<lb ed="X" n="0649c15"/><lb ed="R108" n="0666b06"/>假安排。食畢鉢去。不勞擧拭。但經行金地。華樂娛
<lb ed="X" n="0649c16"/><lb ed="R108" n="0666b07"/>樂。任運進修而<anchor xml:id="nkr_note_add_0649c1601" n="0649c1601"/><anchor xml:id="beg0649c1601" n="0649c1601"/>已<anchor xml:id="end0649c1601"/>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0649c1609" cb:place="inline">△二結示。</p>
<lb ed="X" n="0649c17"/><lb ed="R108" n="0666b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0649c1701">舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土成就如是功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0649c18"/><lb ed="R108" n="0666b09"/><p xml:id="pX61p0649c1801">△二約耳根聲塵明受用。以此方耳根最利故。別
<lb ed="X" n="0649c19"/><lb ed="R108" n="0666b10"/>就法音廣明其實。極樂攝法界機。五塵一一圓妙。
<lb ed="X" n="0649c20"/><lb ed="R108" n="0666b11"/>出生一切法門也。又二。初別明。二總結。初中二。初
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0650a" n="0650a"/>
<lb ed="X" n="0650a01"/><lb ed="R108" n="0666b12"/>化有情聲。二化無情聲。初又二。初鳥音法利。二徵
<lb ed="X" n="0650a02"/><lb ed="R108" n="0666b13"/>釋略顯。今初。</p>
<lb ed="X" n="0650a03"/><lb ed="R108" n="0666b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0650a0301">復次舍利弗。彼國常有種種奇妙雜色之鳥。白鶴･孔
<lb ed="X" n="0650a04"/><lb ed="R108" n="0666b15"/><g ref="#CB15179">雀</g>･鸚鵡･舍利･迦陵頻伽共命之鳥。是諸衆鳥。晝夜六
<lb ed="X" n="0650a05"/><lb ed="R108" n="0667a01"/>時出和雅音。其音演暢五根･五力･七菩提分･八聖道分
<lb ed="X" n="0650a06"/><lb ed="R108" n="0667a02"/>如是等法。其土衆生聞是音<anchor xml:id="nkr_note_add_0650a0601" n="0650a0601"/><anchor xml:id="beg0650a0601" n="0650a0601"/>已<anchor xml:id="end0650a0601"/>。皆悉念佛･念法･念僧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0650a07"/><lb ed="R108" n="0667a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0650a0701">種種奇妙雜色。言多且美也。下略出六種。舍利。舊
<lb ed="X" n="0650a08"/><lb ed="R108" n="0667a04"/>云鶖鷺。琦禪師云是春鶯。或然。迦陵頻伽。此云妙
<lb ed="X" n="0650a09"/><lb ed="R108" n="0667a05"/>音。未出<g ref="#CB00592">㲉</g>時音超衆鳥。共命。一身兩頭。識別報同。
<lb ed="X" n="0650a10"/><lb ed="R108" n="0667a06"/>此二種西域雪山等處有之。皆寄此間愛賞者言
<lb ed="X" n="0650a11"/><lb ed="R108" n="0667a07"/>其似而<anchor xml:id="nkr_note_add_0650a1101" n="0650a1101"/><anchor xml:id="beg0650a1101" n="0650a1101"/>已<anchor xml:id="end0650a1101"/>。六時出音則知淨土不以鳥棲爲夜。良
<lb ed="X" n="0650a12"/><lb ed="R108" n="0667a08"/>以蓮華托生之身本無昏睡不假夜臥也。五根等
<lb ed="X" n="0650a13"/><lb ed="R108" n="0667a09"/>者。三十七道品也。所謂四念處。一身念處。二受念
<lb ed="X" n="0650a14"/><lb ed="R108" n="0667a10"/>處。三心念處。四法念處。四正勤。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0650a1401" n="0650a1401"/><anchor xml:id="beg0650a1401" n="0650a1401"/>已<anchor xml:id="end0650a1401"/>生惡法令斷。
<lb ed="X" n="0650a15"/><lb ed="R108" n="0667a11"/>二未生惡法不令生。三未生善法令生。四<anchor xml:id="nkr_note_add_0650a1501" n="0650a1501"/><anchor xml:id="beg0650a1501" n="0650a1501"/>已<anchor xml:id="end0650a1501"/>生善
<lb ed="X" n="0650a16"/><lb ed="R108" n="0667a12"/>法令增長。四如意足。一欲如意足。二進如意足。三
<lb ed="X" n="0650a17"/><lb ed="R108" n="0667a13"/>心如意足。四思惟如意足。五根者。信正道及助道
<lb ed="X" n="0650a18"/><lb ed="R108" n="0667a14"/>法名信根。行正道及諸助道善法勤求不息名精
<lb ed="X" n="0650a19"/><lb ed="R108" n="0667a15"/>進根。念正道及諸助道善法更無他念名念根。攝
<lb ed="X" n="0650a20"/><lb ed="R108" n="0667b01"/>心在正道及諸助道善法中相應不散名定根。爲
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0650b" n="0650b"/>
<lb ed="X" n="0650b01"/><lb ed="R108" n="0667b02"/>正道及諸助道善法觀於苦等四諦名慧根。五力
<lb ed="X" n="0650b02"/><lb ed="R108" n="0667b03"/>者。信根增長能破疑惑破諸邪信及破煩惱名信
<lb ed="X" n="0650b03"/><lb ed="R108" n="0667b04"/>力。精進根增長破種種身心懈怠成辦出世大事
<lb ed="X" n="0650b04"/><lb ed="R108" n="0667b05"/>名精進力。念根增長破諸邪念成就一切出世正
<lb ed="X" n="0650b05"/><lb ed="R108" n="0667b06"/>念功德名念力。定根增長能破亂想發諸事理禪
<lb ed="X" n="0650b06"/><lb ed="R108" n="0667b07"/>定名定力。慧根增長能遮通別諸惑發眞無漏名
<lb ed="X" n="0650b07"/><lb ed="R108" n="0667b08"/>慧力。七菩提分亦名七覺分。智慧觀諸法時善能
<lb ed="X" n="0650b08"/><lb ed="R108" n="0667b09"/>簡別眞僞不謬取諸虗僞法名擇法覺分。精進修
<lb ed="X" n="0650b09"/><lb ed="R108" n="0667b10"/>諸道法時善能覺了不謬行於無益苦行常勤心
<lb ed="X" n="0650b10"/><lb ed="R108" n="0667b11"/>在眞法中行名精進覺分。若心得法喜善能覺了
<lb ed="X" n="0650b11"/><lb ed="R108" n="0667b12"/>此喜不依顚倒之法而喜住眞法喜名喜覺分。若
<lb ed="X" n="0650b12"/><lb ed="R108" n="0667b13"/>斷除諸見煩惱之時善能覺了除諸虗僞不損眞
<lb ed="X" n="0650b13"/><lb ed="R108" n="0667b14"/>正善根名除覺分。若捨所見念著境時善能覺了
<lb ed="X" n="0650b14"/><lb ed="R108" n="0667b15"/>所捨之境虗僞不實永不追憶名捨覺分。若發諸
<lb ed="X" n="0650b15"/><lb ed="R108" n="0668a01"/>禪定之時善能覺了諸禪虗假不生愛見妄想名
<lb ed="X" n="0650b16"/><lb ed="R108" n="0668a02"/>定覺分。若修出世道時善能覺了常使定慧均平。
<lb ed="X" n="0650b17"/><lb ed="R108" n="0668a03"/>或心沈沒當念用擇法精進喜三覺分以察起之。
<lb ed="X" n="0650b18"/><lb ed="R108" n="0668a04"/>或心浮動當念用除捨定三覺分以攝持之。調和
<lb ed="X" n="0650b19"/><lb ed="R108" n="0668a05"/>適中名念覺分。八聖道分亦名八正道分。修無漏
<lb ed="X" n="0650b20"/><lb ed="R108" n="0668a06"/>行觀見四諦分明名正見。以無漏心相應思惟動
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0650c" n="0650c"/>
<lb ed="X" n="0650c01"/><lb ed="R108" n="0668a07"/>發覺知籌量爲令增長入大涅槃名正思惟。以無
<lb ed="X" n="0650c02"/><lb ed="R108" n="0668a08"/>漏慧除四邪命攝諸口業住一切正語中名正語。
<lb ed="X" n="0650c03"/><lb ed="R108" n="0668a09"/>以無漏慧除身一切邪業住淸淨正身業中名正
<lb ed="X" n="0650c04"/><lb ed="R108" n="0668a10"/>業。以無漏慧通除三業中五種邪命住淸淨正命
<lb ed="X" n="0650c05"/><lb ed="R108" n="0668a11"/>中名正命<note place="inline">五邪命皆爲利養。一詐現異相奇特。二自說功德。三占相吉凶爲人說法。四高
<lb ed="X" n="0650c06"/><lb ed="R108" n="0668a12"/>聲現威令人敬畏。五說所得供養以動人心</note>。以無漏慧相應勤精進修
<lb ed="X" n="0650c07"/><lb ed="R108" n="0668a13"/>涅槃道名正精進。以無漏慧相應念正道及助道
<lb ed="X" n="0650c08"/><lb ed="R108" n="0668a14"/>法名正念。以無漏慧相應入定名正定。此等道品
<lb ed="X" n="0650c09"/><lb ed="R108" n="0668a15"/>依生滅四諦而修卽藏敎道品。依無生四諦而修
<lb ed="X" n="0650c10"/><lb ed="R108" n="0668b01"/>卽通敎道品。依無量四諦而修卽別敎道品。依無
<lb ed="X" n="0650c11"/><lb ed="R108" n="0668b02"/>作四諦而修卽圓敎道品。藏道品名半字法門。淨
<lb ed="X" n="0650c12"/><lb ed="R108" n="0668b03"/>土濁輕似不必用。爲小種先熟者或暫用之。通道
<lb ed="X" n="0650c13"/><lb ed="R108" n="0668b04"/>品名大乘初門。三乘共稟。同居淨土多說之。別道
<lb ed="X" n="0650c14"/><lb ed="R108" n="0668b05"/>品名獨菩薩法。同居方便淨土多說之。圓道品名
<lb ed="X" n="0650c15"/><lb ed="R108" n="0668b06"/>無上佛法。有利根者於四淨土皆得聞也。如是等
<lb ed="X" n="0650c16"/><lb ed="R108" n="0668b07"/>法者。等前念處･正勤･如意足等。餘四攝･六度･十力･
<lb ed="X" n="0650c17"/><lb ed="R108" n="0668b08"/>無畏無量法門也。三十七品收法雖盡而機緣不
<lb ed="X" n="0650c18"/><lb ed="R108" n="0668b09"/>等。作種種開合名義不同。隨所欲聞無不演暢。故
<lb ed="X" n="0650c19"/><lb ed="R108" n="0668b10"/>令聞者念三寶發菩提心伏滅煩惱也。灼見慈威
<lb ed="X" n="0650c20"/><lb ed="R108" n="0668b11"/>不可思議故念佛。法喜入心法味充足故念法。同
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0651a" n="0651a"/>
<lb ed="X" n="0651a01"/><lb ed="R108" n="0668b12"/>聞共稟一心修證故念僧。能念卽是三觀。所念三
<lb ed="X" n="0651a02"/><lb ed="R108" n="0668b13"/>寶有別相一體及四敎意義三諦權實之不同。如
<lb ed="X" n="0651a03"/><lb ed="R108" n="0668b14"/>上料簡道品應知。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651a0308" cb:place="inline">△二徵釋略顯。</p>
<lb ed="X" n="0651a04"/><lb ed="R108" n="0668b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651a0401">舍利弗。汝勿謂此鳥實是罪報所生。所以者何。彼佛
<lb ed="X" n="0651a05"/><lb ed="R108" n="0669a01"/>國土無三惡道。舍利弗。其佛國土尙無惡道之名。何
<lb ed="X" n="0651a06"/><lb ed="R108" n="0669a02"/>況有實。是諸衆鳥皆是阿彌陀佛欲令法音宣流變
<lb ed="X" n="0651a07"/><lb ed="R108" n="0669a03"/>化所作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0651a08"/><lb ed="R108" n="0669a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651a0801">徵釋可知。問。白鶴等非惡道名耶。答。旣非罪報。則
<lb ed="X" n="0651a09"/><lb ed="R108" n="0669a05"/>一一名字皆詮如來究竟功德。所謂究竟。白鶴等
<lb ed="X" n="0651a10"/><lb ed="R108" n="0669a06"/>無非性德美稱。豈惡名哉。問。化作衆鳥何義。答。有
<lb ed="X" n="0651a11"/><lb ed="R108" n="0669a07"/>四悉檀因緣。凡情喜此諸鳥。順情而化。令歡喜故。
<lb ed="X" n="0651a12"/><lb ed="R108" n="0669a08"/>鳥尙說法令聞生善故。不於鳥起下劣想。對治分
<lb ed="X" n="0651a13"/><lb ed="R108" n="0669a09"/>別心故。鳥卽彌陀。令悟法身平等。無不具無不造
<lb ed="X" n="0651a14"/><lb ed="R108" n="0669a10"/>故。此中顯微風樹網等音及一切依正假實。當體
<lb ed="X" n="0651a15"/><lb ed="R108" n="0669a11"/>卽是阿彌陀佛三身四德。毫無差別也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651a1516" cb:place="inline">△二化無
<lb ed="X" n="0651a16"/><lb ed="R108" n="0669a12"/>情聲。</p>
<lb ed="X" n="0651a17"/><lb ed="R108" n="0669a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651a1701">舍利弗。彼佛國土微風吹動。諸寶行樹及寶羅網出
<lb ed="X" n="0651a18"/><lb ed="R108" n="0669a14"/>微妙音。譬如百千種樂同時俱作。聞是音者自然皆
<lb ed="X" n="0651a19"/><lb ed="R108" n="0669a15"/>生念佛･念法･念僧之心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0651a20"/><lb ed="R108" n="0669b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651a2001">情與無情同宣妙法。四敎道品無量法門同時演
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0651b" n="0651b"/>
<lb ed="X" n="0651b01"/><lb ed="R108" n="0669b02"/>說隨類各解。能令聞者念三寶也。念三寶是從悉
<lb ed="X" n="0651b02"/><lb ed="R108" n="0669b03"/>檀獲益。凡夫創聞大踴徧身。是歡喜益與三寶氣
<lb ed="X" n="0651b03"/><lb ed="R108" n="0669b04"/>分交接。必能發菩提心。是生善益。由此伏滅煩惱。
<lb ed="X" n="0651b04"/><lb ed="R108" n="0669b05"/>是破惡益。證悟一體三寶是入理益也。初別明竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0651b05"/><lb ed="R108" n="0669b06"/><p xml:id="pX61p0651b0501">△二總結。</p>
<lb ed="X" n="0651b06"/><lb ed="R108" n="0669b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651b0601">舍利弗。其佛國土成就如是功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0651b07"/><lb ed="R108" n="0669b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651b0701">重重結示。令深信一切莊嚴皆導師願行所成。種
<lb ed="X" n="0651b08"/><lb ed="R108" n="0669b09"/>智所現。皆吾人淨業所感。唯識所變。佛心生心互
<lb ed="X" n="0651b09"/><lb ed="R108" n="0669b10"/>爲影質。如衆燈明各徧似一。全理成事全事卽理。
<lb ed="X" n="0651b10"/><lb ed="R108" n="0669b11"/>全性起修全修在性。亦可深長思矣。奈何離此淨
<lb ed="X" n="0651b11"/><lb ed="R108" n="0669b12"/>土別譚唯心淨土。甘墮鼠卽鳥空之誚也哉。初依
<lb ed="X" n="0651b12"/><lb ed="R108" n="0669b13"/>報妙竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651b1204" cb:place="inline">△二正報妙二。初徵釋名號。二別釋主伴。
<lb ed="X" n="0651b13"/><lb ed="R108" n="0669b14"/>初中二。初徵。二釋。今初。</p>
<lb ed="X" n="0651b14"/><lb ed="R108" n="0669b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651b1401">舍利弗。於汝意云何。彼佛何故號阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0651b15"/><lb ed="R108" n="0670a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651b1501">此經的示持名妙行。故特徵釋名號。欲人深信萬
<lb ed="X" n="0651b16"/><lb ed="R108" n="0670a02"/>德洪名不可思議。一心執持無復疑貳也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651b1617" cb:place="inline">△二釋
<lb ed="X" n="0651b17"/><lb ed="R108" n="0670a03"/>二。初約光明釋。二約壽命釋。阿彌陀。正翻無量。本
<lb ed="X" n="0651b18"/><lb ed="R108" n="0670a04"/>不可說。本師以光壽二義收盡一切無量。光則橫
<lb ed="X" n="0651b19"/><lb ed="R108" n="0670a05"/>徧十方。壽則豎窮三際。橫豎交徹卽法界體。擧此
<lb ed="X" n="0651b20"/><lb ed="R108" n="0670a06"/>體作彌陀身土。亦卽擧此體作彌陀名號。是故彌
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0651c" n="0651c"/>
<lb ed="X" n="0651c01"/><lb ed="R108" n="0670a07"/>陀名號卽衆生本覺理性。持名卽始<anchor xml:id="nkr_note_add_0651c0101" n="0651c0101"/><anchor xml:id="beg0651c0101" n="0651c0101"/>覺<anchor xml:id="end0651c0101"/>合本。始本
<lb ed="X" n="0651c02"/><lb ed="R108" n="0670a08"/>不二。生佛不二。故一念相應一念佛。念念相應念
<lb ed="X" n="0651c03"/><lb ed="R108" n="0670a09"/>念佛也。今初。</p>
<lb ed="X" n="0651c04"/><lb ed="R108" n="0670a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651c0401">舍利弗。彼佛光明無量。照十方國無所障礙。是故號
<lb ed="X" n="0651c05"/><lb ed="R108" n="0670a11"/>爲阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0651c06"/><lb ed="R108" n="0670a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651c0601">心性寂而常照故爲光明。今徹證心性無量之體。
<lb ed="X" n="0651c07"/><lb ed="R108" n="0670a13"/>故光明無量也。諸佛皆徹性體。皆照十方。皆可名
<lb ed="X" n="0651c08"/><lb ed="R108" n="0670a14"/>無量光。而因中願力不同。隨因緣立別名。彌陀爲
<lb ed="X" n="0651c09"/><lb ed="R108" n="0670a15"/>法藏比丘。發四十八願。有光明恒照十方之願。今
<lb ed="X" n="0651c10"/><lb ed="R108" n="0670b01"/>果成如願也。法身光明無分際。報身光明稱眞性。
<lb ed="X" n="0651c11"/><lb ed="R108" n="0670b02"/>此則佛佛道同。應身光明有照一由旬者。十百千
<lb ed="X" n="0651c12"/><lb ed="R108" n="0670b03"/>由旬者。一世界十百千世界者。唯阿彌普照。故別
<lb ed="X" n="0651c13"/><lb ed="R108" n="0670b04"/>名無量光。然三身不一不異。爲令衆生得四益故
<lb ed="X" n="0651c14"/><lb ed="R108" n="0670b05"/>作此分別耳。當知無障礙。約人民言。由衆生與佛
<lb ed="X" n="0651c15"/><lb ed="R108" n="0670b06"/>緣深。故佛光到處一切世間無不圓見也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651c1517" cb:place="inline">△二約
<lb ed="X" n="0651c16"/><lb ed="R108" n="0670b07"/>壽命釋。</p>
<lb ed="X" n="0651c17"/><lb ed="R108" n="0670b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651c1701">又舍利弗。彼佛壽命及其人民。<note place="inline">壽命皆</note>無量無邊阿僧
<lb ed="X" n="0651c18"/><lb ed="R108" n="0670b09"/>祇劫。故名阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0651c19"/><lb ed="R108" n="0670b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651c1901">心性照而常寂故爲壽命。今徹證心性無量之體
<lb ed="X" n="0651c20"/><lb ed="R108" n="0670b11"/>故壽命無量也。法身壽命無始無終。報身壽命有
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0652a" n="0652a"/>
<lb ed="X" n="0652a01"/><lb ed="R108" n="0670b12"/>始無終。此亦佛佛道同。皆可名無量壽。應身隨願
<lb ed="X" n="0652a02"/><lb ed="R108" n="0670b13"/>隨機延促不等。法藏願王有佛及人壽命皆無量
<lb ed="X" n="0652a03"/><lb ed="R108" n="0670b14"/>之願。今果成如願。別名無量壽也。阿僧祇･無邊無
<lb ed="X" n="0652a04"/><lb ed="R108" n="0670b15"/>量皆算數名。實有量之無量。然三身不一異。應身
<lb ed="X" n="0652a05"/><lb ed="R108" n="0671a01"/>亦可卽。是無量之無量矣。及者超略之辭。謂等覺
<lb ed="X" n="0652a06"/><lb ed="R108" n="0671a02"/>以還。其者同體之辭。謂佛壽命卽人民壽命。當知
<lb ed="X" n="0652a07"/><lb ed="R108" n="0671a03"/>光壽名號皆本衆生建立。以生佛平等。能令持名
<lb ed="X" n="0652a08"/><lb ed="R108" n="0671a04"/>者照與光融。壽同佛寂也。復次。由無量光義。故衆
<lb ed="X" n="0652a09"/><lb ed="R108" n="0671a05"/>生生極樂卽生十方。見阿彌陀佛卽見十方諸佛。
<lb ed="X" n="0652a10"/><lb ed="R108" n="0671a06"/>能自度卽普利一切。由無量壽義。故極樂人民卽
<lb ed="X" n="0652a11"/><lb ed="R108" n="0671a07"/>是一生補處。皆定此生成佛不至異生。當知離却
<lb ed="X" n="0652a12"/><lb ed="R108" n="0671a08"/>現前一念無量光壽之心。何處有阿彌陀佛名號。
<lb ed="X" n="0652a13"/><lb ed="R108" n="0671a09"/>而離却阿彌陀佛名號。何由徹證現前一念無量
<lb ed="X" n="0652a14"/><lb ed="R108" n="0671a10"/>光壽之心。願深思之。願深思之。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0652a1413" cb:place="inline">△二別釋主伴二。
<lb ed="X" n="0652a15"/><lb ed="R108" n="0671a11"/>初別釋。二結示。初又二。初主。二伴。今初。此亦釋別
<lb ed="X" n="0652a16"/><lb ed="R108" n="0671a12"/>序中今現在說法句。</p>
<lb ed="X" n="0652a17"/><lb ed="R108" n="0671a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0652a1701">舍利弗。阿彌陀佛成佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0652a1701" n="0652a1701"/><anchor xml:id="beg0652a1701" n="0652a1701"/>已<anchor xml:id="end0652a1701"/>來。於今十劫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0652a18"/><lb ed="R108" n="0671a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0652a1801">此明<name role="" type="person">極樂世界</name>敎主成就也。然法身無成不成。不
<lb ed="X" n="0652a19"/><lb ed="R108" n="0671a15"/>應論劫。報身因圓果滿名成。應身爲物示生名成。
<lb ed="X" n="0652a20"/><lb ed="R108" n="0671b01"/>皆可論劫。又法身因修德顯亦可論成論劫。報身
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0652b" n="0652b"/>
<lb ed="X" n="0652b01"/><lb ed="R108" n="0671b02"/>別無新得。應身如月印川。亦無成不成。不應論劫。
<lb ed="X" n="0652b02"/><lb ed="R108" n="0671b03"/>但諸佛成道各有本迹。本地竝不可測。且約極樂
<lb ed="X" n="0652b03"/><lb ed="R108" n="0671b04"/>示成之迹而言。卽是三身一成一切成。亦是非成
<lb ed="X" n="0652b04"/><lb ed="R108" n="0671b05"/>非不成而論成也。又佛壽無量。今僅十劫。則現在
<lb ed="X" n="0652b05"/><lb ed="R108" n="0671b06"/>說法時正未央。普勸三世衆生速求往生。同佛壽
<lb ed="X" n="0652b06"/><lb ed="R108" n="0671b07"/>命一生成辦也。又下文無數聲聞･菩薩及與補處。
<lb ed="X" n="0652b07"/><lb ed="R108" n="0671b08"/>皆十劫所成就。正顯十方三世往生不退者多且
<lb ed="X" n="0652b08"/><lb ed="R108" n="0671b09"/>易也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0652b0803" cb:place="inline">△二伴。</p>
<lb ed="X" n="0652b09"/><lb ed="R108" n="0671b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0652b0901">又舍利弗。彼佛有無量無邊聲聞弟子。皆阿羅漢。非
<lb ed="X" n="0652b10"/><lb ed="R108" n="0671b11"/>是算數之所能知。諸菩薩衆亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0652b11"/><lb ed="R108" n="0671b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0652b1101">他方定性二乘不得生彼。若先習小行。臨終迴向
<lb ed="X" n="0652b12"/><lb ed="R108" n="0671b13"/>菩提發大誓願者。生彼國<anchor xml:id="nkr_note_add_0652b1201" n="0652b1201"/><anchor xml:id="beg0652b1201" n="0652b1201"/>已<anchor xml:id="end0652b1201"/>。佛順機說法。令斷見
<lb ed="X" n="0652b13"/><lb ed="R108" n="0671b14"/>思。故名羅漢。如別敎七住斷見思之類。非實聲聞
<lb ed="X" n="0652b14"/><lb ed="R108" n="0671b15"/>也。蓋藏･通二敎不聞他方佛名。今聞彌陀名號。信
<lb ed="X" n="0652b15"/><lb ed="R108" n="0672a01"/>願往生。總屬別･圓二敎所攝機矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0652b1514" cb:place="inline">△二結示。</p>
<lb ed="X" n="0652b16"/><lb ed="R108" n="0672a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0652b1601">舍利弗。彼佛國土成就如是功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0652b17"/><lb ed="R108" n="0672a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0652b1701">佛及聲聞･菩薩竝是彌陀因中願行所成。亦是果
<lb ed="X" n="0652b18"/><lb ed="R108" n="0672a04"/>上一成一切成。是則佛･菩薩･聲聞各各非自非他
<lb ed="X" n="0652b19"/><lb ed="R108" n="0672a05"/>自他不二。故云成就如是功德莊嚴。能令信願持
<lb ed="X" n="0652b20"/><lb ed="R108" n="0672a06"/>名者念念亦如是成就也。初廣陳彼土依正妙果
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0652c" n="0652c"/>
<lb ed="X" n="0652c01"/><lb ed="R108" n="0672a07"/>以啓信竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0652c0105" cb:place="inline">△二特勸衆生應求往生以發願二。初
<lb ed="X" n="0652c02"/><lb ed="R108" n="0672a08"/>揭示無上因緣。二特勸淨土殊勝。謂帶業往生橫
<lb ed="X" n="0652c03"/><lb ed="R108" n="0672a09"/>出三界。同居橫具四土。開顯四敎法輪。衆生圓淨
<lb ed="X" n="0652c04"/><lb ed="R108" n="0672a10"/>四土。圓見三身。圓證三不退。人民皆一生成佛。如
<lb ed="X" n="0652c05"/><lb ed="R108" n="0672a11"/>是等勝異超絕。全在此二科點示。須諦研之。今初。</p>
<lb ed="X" n="0652c06"/><lb ed="R108" n="0672a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0652c0601">又舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土衆生<note place="inline">纔</note>生<note place="inline">彼土</note>者。皆是<note place="inline">三種</note>阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>
<lb ed="X" n="0652c07"/><lb ed="R108" n="0672a13"/>致。其<note place="inline">三不退</note>中多有一生補處。其數甚多。非是算數所
<lb ed="X" n="0652c08"/><lb ed="R108" n="0672a14"/>能知之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0652c0801" n="0652c0801"/><anchor xml:id="beg0652c0801" n="0652c0801"/>但<anchor xml:id="end0652c0801"/>可以無量無邊阿僧祇說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0652c09"/><lb ed="R108" n="0672a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0652c0901">阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。此云不退。一位不退。入聖流不墮凡地。
<lb ed="X" n="0652c10"/><lb ed="R108" n="0672b01"/>二行不退。恒度生不墮二乘地。三念不退。心心流
<lb ed="X" n="0652c11"/><lb ed="R108" n="0672b02"/>入薩婆若海。若約此土藏初果。通見地。別七住。圓
<lb ed="X" n="0652c12"/><lb ed="R108" n="0672b03"/>初信。名位不退。通菩薩別十行。圓十信。名行不退。
<lb ed="X" n="0652c13"/><lb ed="R108" n="0672b04"/>別初地。圓初住。名念不退。今淨土五逆十惡。十念
<lb ed="X" n="0652c14"/><lb ed="R108" n="0672b05"/>成就。帶業往生。居下下品者。皆得三不退。然據敎
<lb ed="X" n="0652c15"/><lb ed="R108" n="0672b06"/>道。若是凡夫則非初果等。若是二乘則非菩薩等。
<lb ed="X" n="0652c16"/><lb ed="R108" n="0672b07"/>若是異生則非同生性等。又念不退非復異生。行
<lb ed="X" n="0652c17"/><lb ed="R108" n="0672b08"/>不退非僅見道。位不退非是人民。躐等則成大妄。
<lb ed="X" n="0652c18"/><lb ed="R108" n="0672b09"/>進步則捨故稱。唯極樂同居一切俱非一切俱是。
<lb ed="X" n="0652c19"/><lb ed="R108" n="0672b10"/>十方佛土無此名相。無此階位。無此法門。非心性
<lb ed="X" n="0652c20"/><lb ed="R108" n="0672b11"/>之極致。持名之奇勳。彌陀之大願。何以有此一生
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0653a" n="0653a"/>
<lb ed="X" n="0653a01"/><lb ed="R108" n="0672b12"/>補處者。此一生補佛位。如彌勒･觀音等。極樂人民
<lb ed="X" n="0653a02"/><lb ed="R108" n="0672b13"/>普皆一生成佛。人人必實證補處。故其中多有此
<lb ed="X" n="0653a03"/><lb ed="R108" n="0672b14"/>等上善。不可數知也。復次。釋迦一代時敎。唯華嚴
<lb ed="X" n="0653a04"/><lb ed="R108" n="0672b15"/>明一生圓滿。而一生圓滿之因。則末後普賢行願
<lb ed="X" n="0653a05"/><lb ed="R108" n="0673a01"/>品中十大願王導歸安養。且以此勸進華藏海衆。
<lb ed="X" n="0653a06"/><lb ed="R108" n="0673a02"/>嗟乎凡夫例登補處。奇倡極談不可測度。華嚴所
<lb ed="X" n="0653a07"/><lb ed="R108" n="0673a03"/>稟却在此經。而天下古今信尠疑多。辭繁義蝕。余
<lb ed="X" n="0653a08"/><lb ed="R108" n="0673a04"/>唯有剖心瀝血而<anchor xml:id="nkr_note_add_0653a0801" n="0653a0801"/><anchor xml:id="beg0653a0801" n="0653a0801"/>已<anchor xml:id="end0653a0801"/>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0653a0810" cb:place="inline">△二特勸。</p>
<lb ed="X" n="0653a09"/><lb ed="R108" n="0673a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0653a0901">舍利弗。<note place="inline">如上無上大事因緣</note>衆生<note place="inline">幸得</note>聞者。應當發願。願生彼國。
<lb ed="X" n="0653a10"/><lb ed="R108" n="0673a06"/>所以者何。得與如是<note place="inline">不可算數一生補處</note>諸上善人俱會一處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0653a11"/><lb ed="R108" n="0673a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0653a1101">前羅漢･菩薩但可云善人。唯補處居因位之極。故
<lb ed="X" n="0653a12"/><lb ed="R108" n="0673a08"/>云上。其數甚多。故云諸也。俱會一處。猶言凡聖同
<lb ed="X" n="0653a13"/><lb ed="R108" n="0673a09"/>居。尋常由實聖過去有漏業。權聖大慈悲願。故凡
<lb ed="X" n="0653a14"/><lb ed="R108" n="0673a10"/>夫得與聖人同居。至實聖<g ref="#CB01926">灰</g>身。權聖機盡。便升沈
<lb ed="X" n="0653a15"/><lb ed="R108" n="0673a11"/>碩異苦樂懸殊。乃暫同。非究竟同也。又天壤之間
<lb ed="X" n="0653a16"/><lb ed="R108" n="0673a12"/>見聞者少。幸獲見聞。親近步趨者少。又佛世聖人
<lb ed="X" n="0653a17"/><lb ed="R108" n="0673a13"/>縱多如珍如瑞。不能徧滿國土如衆星微塵。又居
<lb ed="X" n="0653a18"/><lb ed="R108" n="0673a14"/>雖同。而所作所辦則<anchor xml:id="nkr_note_orig_0653001" n="0653001"/>迴不同。今同以無漏不思議
<lb ed="X" n="0653a19"/><lb ed="R108" n="0673a15"/>業感生。俱會一處爲師友。如壎如篪。同盡無明。同
<lb ed="X" n="0653a20"/><lb ed="R108" n="0673b01"/>登妙覺。是則下凡衆生於念不退中超盡四十一
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0653b" n="0653b"/>
<lb ed="X" n="0653b01"/><lb ed="R108" n="0673b02"/>因位。若謂是凡夫却不歷異生必補佛職。與觀音･
<lb ed="X" n="0653b02"/><lb ed="R108" n="0673b03"/>勢至無別。若謂是一生補處。却可名凡夫。不可名
<lb ed="X" n="0653b03"/><lb ed="R108" n="0673b04"/>等覺菩薩。此皆敎網所不能收。刹網所不能例。當
<lb ed="X" n="0653b04"/><lb ed="R108" n="0673b05"/>知吾人大事因緣。同居一關最難透脫。唯極樂同
<lb ed="X" n="0653b05"/><lb ed="R108" n="0673b06"/>居超出十方同居之外。了此方能深信彌陀願力。
<lb ed="X" n="0653b06"/><lb ed="R108" n="0673b07"/>信佛力方能深信名號功德。信持名方能深信吾
<lb ed="X" n="0653b07"/><lb ed="R108" n="0673b08"/>人心性本不可思議也。具此深信方能發於大願。
<lb ed="X" n="0653b08"/><lb ed="R108" n="0673b09"/>文中應當二字卽指深信。深信發願卽無上菩提。
<lb ed="X" n="0653b09"/><lb ed="R108" n="0673b10"/>合此信願的爲淨土指南。由此而執持名號乃爲
<lb ed="X" n="0653b10"/><lb ed="R108" n="0673b11"/>正行。若信願堅固。臨終十念。一念亦決得生。若無
<lb ed="X" n="0653b11"/><lb ed="R108" n="0673b12"/>信願。縱將名號持至風吹不入雨打不濕。如銀牆
<lb ed="X" n="0653b12"/><lb ed="R108" n="0673b13"/>鐵壁相似。亦無得生之理。修淨業者不可不知也。
<lb ed="X" n="0653b13"/><lb ed="R108" n="0673b14"/>大本阿彌陀經亦以發菩提願爲要。正與此同。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0653b1319" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0653b14"/><lb ed="R108" n="0673b15"/>三正示行者執持名號以立行二。初正示無上因
<lb ed="X" n="0653b15"/><lb ed="R108" n="0674a01"/>果。二重勸。今初。</p>
<lb ed="X" n="0653b16"/><lb ed="R108" n="0674a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0653b1601">舍利弗。不可以少善根福德因緣得生彼國。舍利弗。
<lb ed="X" n="0653b17"/><lb ed="R108" n="0674a03"/>若有善男子善女人聞說阿彌陀佛。執持名號。若一
<lb ed="X" n="0653b18"/><lb ed="R108" n="0674a04"/>日。若二日。若三日。若四日。若五日。若六日。若七日。一
<lb ed="X" n="0653b19"/><lb ed="R108" n="0674a05"/>心不亂。其人臨命終時。阿彌陀佛與諸聖衆現在其
<lb ed="X" n="0653b20"/><lb ed="R108" n="0674a06"/>前。是人終時心不顚倒。卽得往生阿彌陀佛<name role="" type="person">極樂國</name>
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0653c" n="0653c"/>
<lb ed="X" n="0653c01"/><lb ed="R108" n="0674a07"/>土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0653c02"/><lb ed="R108" n="0674a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0653c0201">菩提正道名善根。卽親因。種種助道施戒禪等名
<lb ed="X" n="0653c03"/><lb ed="R108" n="0674a09"/>福德。卽助緣。聲聞･獨覺菩提善根少。人天有漏福
<lb ed="X" n="0653c04"/><lb ed="R108" n="0674a10"/>業福德少。皆不可生淨土。唯以信願執持名號。則
<lb ed="X" n="0653c05"/><lb ed="R108" n="0674a11"/>一一聲悉具多善根福德。散心稱名福善亦不可
<lb ed="X" n="0653c06"/><lb ed="R108" n="0674a12"/>量。況一心不亂哉。故使感應道交。文成印壞。彌陀
<lb ed="X" n="0653c07"/><lb ed="R108" n="0674a13"/>聖衆不來而來。親垂接引行人心識。不往而往。托
<lb ed="X" n="0653c08"/><lb ed="R108" n="0674a14"/>質寶蓮也。善男女者。不論在家出家貴賤老少六
<lb ed="X" n="0653c09"/><lb ed="R108" n="0674a15"/>趣四生。但聞佛名卽多劫善根成熟。五逆十惡皆
<lb ed="X" n="0653c10"/><lb ed="R108" n="0674b01"/>名善也。阿彌陀佛是萬德洪名。以名召德罄無不
<lb ed="X" n="0653c11"/><lb ed="R108" n="0674b02"/>盡。故卽以執持名號爲正行。不必更涉觀想參究
<lb ed="X" n="0653c12"/><lb ed="R108" n="0674b03"/>等行。至簡易至直捷也。聞而信。信而願。乃肎執持。
<lb ed="X" n="0653c13"/><lb ed="R108" n="0674b04"/>不信不願與不聞等。雖爲遠因。不名聞慧。執持則
<lb ed="X" n="0653c14"/><lb ed="R108" n="0674b05"/>念念憶佛名號。故是思慧。然有事持理持。事持者。
<lb ed="X" n="0653c15"/><lb ed="R108" n="0674b06"/>信有西方阿彌陀佛。而未達是心作佛是心是佛。
<lb ed="X" n="0653c16"/><lb ed="R108" n="0674b07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0653c1601" n="0653c1601"/><anchor xml:id="beg0653c1601" n="0653c1601"/>但<anchor xml:id="end0653c1601"/>以決志願求生。故如子憶母無時暫忘。理持者。
<lb ed="X" n="0653c17"/><lb ed="R108" n="0674b08"/>信西方阿彌陀佛是我心具是我心造。卽以自心
<lb ed="X" n="0653c18"/><lb ed="R108" n="0674b09"/>所具所造洪名爲繫心之境令不暫忘也。一日至
<lb ed="X" n="0653c19"/><lb ed="R108" n="0674b10"/>七日者。尅期辨事也。利根一日卽不亂。鈍根七日
<lb ed="X" n="0653c20"/><lb ed="R108" n="0674b11"/>方不亂。中根二三四五六日不定。又利根能七日
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0654a" n="0654a"/>
<lb ed="X" n="0654a01"/><lb ed="R108" n="0674b12"/>不亂。鈍根僅一日不亂。中根六五四三二日不定。
<lb ed="X" n="0654a02"/><lb ed="R108" n="0674b13"/>一心亦二種。不論事持理持。持至伏除煩惱乃至
<lb ed="X" n="0654a03"/><lb ed="R108" n="0674b14"/>見思先盡。皆事一心。不論事持理持。持至心開見
<lb ed="X" n="0654a04"/><lb ed="R108" n="0674b15"/>本性佛。皆理一心。事一心不爲見思所亂。理一心
<lb ed="X" n="0654a05"/><lb ed="R108" n="0675a01"/>不爲二邊所亂。卽修慧也。不爲見思亂。故感變化
<lb ed="X" n="0654a06"/><lb ed="R108" n="0675a02"/>身。佛及諸聖衆現前。心不復起娑婆界中三有顚
<lb ed="X" n="0654a07"/><lb ed="R108" n="0675a03"/>倒。往生同居･方便二種<name role="" type="person">極樂世界</name>。不爲二邊亂。故
<lb ed="X" n="0654a08"/><lb ed="R108" n="0675a04"/>感受用身佛及諸聖衆現前。心不復起生死涅槃
<lb ed="X" n="0654a09"/><lb ed="R108" n="0675a05"/>二見顚倒。往生實報･寂光二種<name role="" type="person">極樂世界</name>。當知執
<lb ed="X" n="0654a10"/><lb ed="R108" n="0675a06"/>持名號旣簡易直捷。仍至頓至圓。以念念卽佛故
<lb ed="X" n="0654a11"/><lb ed="R108" n="0675a07"/>不勞觀想。不必參究。當下圓明。無餘無欠。上上根
<lb ed="X" n="0654a12"/><lb ed="R108" n="0675a08"/>不能踰其閫。下下根亦可臻其域。其所感佛。所生
<lb ed="X" n="0654a13"/><lb ed="R108" n="0675a09"/>土。往往勝進亦不一槪。可謂橫該八敎。豎徹五時。
<lb ed="X" n="0654a14"/><lb ed="R108" n="0675a10"/>所以徹底悲心無問自說。且深歎其難信也。問。觀
<lb ed="X" n="0654a15"/><lb ed="R108" n="0675a11"/>經專明作觀。何謂不勞觀想。答。此義卽出觀經。彼
<lb ed="X" n="0654a16"/><lb ed="R108" n="0675a12"/>經因勝觀非凡夫心力所及。故於第十三別開劣
<lb ed="X" n="0654a17"/><lb ed="R108" n="0675a13"/>像之觀。而障重者猶不能念彼佛。故於第十六大
<lb ed="X" n="0654a18"/><lb ed="R108" n="0675a14"/>開稱名之門。今經因末世障重者多。故專主第十
<lb ed="X" n="0654a19"/><lb ed="R108" n="0675a15"/>六觀。當知人根雖鈍。而丈六八尺之像身。無量壽
<lb ed="X" n="0654a20"/><lb ed="R108" n="0675b01"/>佛之名字。未嘗不心作心是。故觀劣者不勞勝觀。
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0654b" n="0654b"/>
<lb ed="X" n="0654b01"/><lb ed="R108" n="0675b02"/>而稱名者竝不勞觀想也。問。天奇･毒峰諸祖皆主
<lb ed="X" n="0654b02"/><lb ed="R108" n="0675b03"/>參念佛者是誰。何謂不必參究。答。此義卽出天奇
<lb ed="X" n="0654b03"/><lb ed="R108" n="0675b04"/>諸祖。前祖因念佛人不契釋迦徹底悲心。故傍不
<lb ed="X" n="0654b04"/><lb ed="R108" n="0675b05"/>甘。直下詰問。一猛提醒。何止長夜復旦。我輩至今
<lb ed="X" n="0654b05"/><lb ed="R108" n="0675b06"/>日猶不肎死心念佛。苦欲執敲門瓦子向屋裏打
<lb ed="X" n="0654b06"/><lb ed="R108" n="0675b07"/>親生爺孃。則於諸祖成惡逆。非善順也。進問。此在
<lb ed="X" n="0654b07"/><lb ed="R108" n="0675b08"/>肎心者則可。未肎者何得相應。曰。噫正唯未肎。所
<lb ed="X" n="0654b08"/><lb ed="R108" n="0675b09"/>以要儞肎心相應。汝等正信未開。如生牛皮不可
<lb ed="X" n="0654b09"/><lb ed="R108" n="0675b10"/>屈折。當知有目者固無日下然燈之理。而無目者
<lb ed="X" n="0654b10"/><lb ed="R108" n="0675b11"/>亦何必於日中苦覓燈炬。大勢至法王子云。不假
<lb ed="X" n="0654b11"/><lb ed="R108" n="0675b12"/>方便自得心開。此一行三昧中大火聚語也。敢有
<lb ed="X" n="0654b12"/><lb ed="R108" n="0675b13"/>觸者寧不被燒。問。臨終佛現。寧保非魔。答。修心人
<lb ed="X" n="0654b13"/><lb ed="R108" n="0675b14"/>不作佛觀而佛忽現。非本所期故名魔事。念佛見
<lb ed="X" n="0654b14"/><lb ed="R108" n="0675b15"/>佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0654b1401" n="0654b1401"/><anchor xml:id="beg0654b1401" n="0654b1401"/>已<anchor xml:id="end0654b1401"/>是相應。況臨終非致魔時。何須疑慮。問。七日
<lb ed="X" n="0654b15"/><lb ed="R108" n="0676a01"/>不亂。平時耶。臨終耶。答。平時也。問。七日不亂之後。
<lb ed="X" n="0654b16"/><lb ed="R108" n="0676a02"/>復起惑造業。亦得生耶。答。果得一心不亂之人。無
<lb ed="X" n="0654b17"/><lb ed="R108" n="0676a03"/>更起惑造業之事。問。大本十念。寶王一念。平時耶。
<lb ed="X" n="0654b18"/><lb ed="R108" n="0676a04"/>臨終耶。答。十念通二時。晨朝十念屬平時。十念得
<lb ed="X" n="0654b19"/><lb ed="R108" n="0676a05"/>生與觀經十聲稱名同屬臨終時。一念則但約臨
<lb ed="X" n="0654b20"/><lb ed="R108" n="0676a06"/>終時。問。十念一念竝得生。何須七日。答。若無平時
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0654c" n="0654c"/>
<lb ed="X" n="0654c01"/><lb ed="R108" n="0676a07"/>七日工夫。安有臨終十念一念。縱下下品逆惡之
<lb ed="X" n="0654c02"/><lb ed="R108" n="0676a08"/>人。竝是夙因成熟。故感臨終遇善友。聞便信願。此
<lb ed="X" n="0654c03"/><lb ed="R108" n="0676a09"/>事萬中無一。豈可僥倖。淨土或問斥此最詳。今人
<lb ed="X" n="0654c04"/><lb ed="R108" n="0676a10"/>不可不讀。問。西方去此十萬億土。何得卽生。答。十
<lb ed="X" n="0654c05"/><lb ed="R108" n="0676a11"/>萬億土不出我現前一念心性之外。以心性本無
<lb ed="X" n="0654c06"/><lb ed="R108" n="0676a12"/>外故。又仗自心之佛力接引。何難卽生。如鏡中照
<lb ed="X" n="0654c07"/><lb ed="R108" n="0676a13"/>數十層山水樓閣。層數宛然。實無遠近。一照俱了。
<lb ed="X" n="0654c08"/><lb ed="R108" n="0676a14"/>見無先後。從是西方過十萬億佛土。有世界名曰
<lb ed="X" n="0654c09"/><lb ed="R108" n="0676a15"/>極樂。亦如是。其土有佛號阿彌陀。今現在說法。亦
<lb ed="X" n="0654c10"/><lb ed="R108" n="0676b01"/>如是。其人臨命終時。阿彌陀佛與諸聖衆現在其
<lb ed="X" n="0654c11"/><lb ed="R108" n="0676b02"/>前。是人終時心不顚倒。卽得往生阿彌陀佛極樂
<lb ed="X" n="0654c12"/><lb ed="R108" n="0676b03"/>國土。亦如是。當知字字皆海印三昧。大圓鏡智之
<lb ed="X" n="0654c13"/><lb ed="R108" n="0676b04"/>靈文也。問。持名判行行。則是助行。何名正行。答。依
<lb ed="X" n="0654c14"/><lb ed="R108" n="0676b05"/>一心說信願行。非先後非定三。蓋無願行不名眞
<lb ed="X" n="0654c15"/><lb ed="R108" n="0676b06"/>信。無行信不名眞願。無信願不名眞行。今全由信
<lb ed="X" n="0654c16"/><lb ed="R108" n="0676b07"/>願持名。故信願行三聲聲圓具。所以名多善根福
<lb ed="X" n="0654c17"/><lb ed="R108" n="0676b08"/>德因緣。觀經稱佛名故。念念中除八十億劫生死
<lb ed="X" n="0654c18"/><lb ed="R108" n="0676b09"/>之罪。此之謂也。若福善不多。安能除罪如此之大。
<lb ed="X" n="0654c19"/><lb ed="R108" n="0676b10"/>問。臨終猛切能除多罪。平日至心稱名亦除罪否。
<lb ed="X" n="0654c20"/><lb ed="R108" n="0676b11"/>答。如日出羣闇消。稱洪名萬罪滅。問。散心稱名亦
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0655a" n="0655a"/>
<lb ed="X" n="0655a01"/><lb ed="R108" n="0676b12"/>除罪否。答。名號功德不思議。寧不除罪。但不定往
<lb ed="X" n="0655a02"/><lb ed="R108" n="0676b13"/>生。以悠悠散善難敵無始積罪故。當知積罪假使
<lb ed="X" n="0655a03"/><lb ed="R108" n="0676b14"/>有體相者。盡虗空界不能容受。雖百年晝夜彌陀
<lb ed="X" n="0655a04"/><lb ed="R108" n="0676b15"/>十萬。一一聲滅八十億劫生死。然所滅罪如爪上
<lb ed="X" n="0655a05"/><lb ed="R108" n="0677a01"/>土。未滅罪如大地土。唯念至一心不亂。則如健人
<lb ed="X" n="0655a06"/><lb ed="R108" n="0677a02"/>突圍而出。非復三軍能制耳。然稱名便爲成佛種
<lb ed="X" n="0655a07"/><lb ed="R108" n="0677a03"/>子。如金剛終不可壞。佛世一老人求出家。五百聖
<lb ed="X" n="0655a08"/><lb ed="R108" n="0677a04"/>衆皆謂無善根。佛言。此人無量劫前爲虎偪。失聲
<lb ed="X" n="0655a09"/><lb ed="R108" n="0677a05"/>稱南無佛。今此善根成熟。値我得道。非二乘道眼
<lb ed="X" n="0655a10"/><lb ed="R108" n="0677a06"/>所知也。由此觀之。法華明過去佛所散亂稱名皆
<lb ed="X" n="0655a11"/><lb ed="R108" n="0677a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0655a1101" n="0655a1101"/><anchor xml:id="beg0655a1101" n="0655a1101"/>已<anchor xml:id="end0655a1101"/>成佛。豈不信哉。伏願緇素智愚於此簡易直捷
<lb ed="X" n="0655a12"/><lb ed="R108" n="0677a08"/>無上圓頓法門。勿視爲難而輒生退諉。勿視爲易
<lb ed="X" n="0655a13"/><lb ed="R108" n="0677a09"/>而漫不<g ref="#CB15081">䇿</g>勤。勿視爲淺而妄致藐輕。勿視爲深而
<lb ed="X" n="0655a14"/><lb ed="R108" n="0677a10"/>弗敢承任。蓋所持之名號眞實不可思議。能持之
<lb ed="X" n="0655a15"/><lb ed="R108" n="0677a11"/>心性亦眞實不可思議。持一聲則一聲不可思議。
<lb ed="X" n="0655a16"/><lb ed="R108" n="0677a12"/>持十百千萬無量無數聲。聲聲皆不可思議也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0655a1619" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0655a17"/><lb ed="R108" n="0677a13"/>二重勸。</p>
<lb ed="X" n="0655a18"/><lb ed="R108" n="0677a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0655a1801">舍利弗。我見是利。故說此言。若有衆生聞是說者。應
<lb ed="X" n="0655a19"/><lb ed="R108" n="0677a15"/>當發願生彼國土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0655a20"/><lb ed="R108" n="0677b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0655a2001">我見者。佛眼所見。究盡明了也。是利者。橫出五濁。
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0655b" n="0655b"/>
<lb ed="X" n="0655b01"/><lb ed="R108" n="0677b02"/>圓淨四土。直至不退位盡。是爲不可思議功德之
<lb ed="X" n="0655b02"/><lb ed="R108" n="0677b03"/>利也。復次。是利約命終時心不顚倒而言。蓋薉土
<lb ed="X" n="0655b03"/><lb ed="R108" n="0677b04"/>自力修行。生死關頭最難得力。無論頑修狂慧懡
<lb ed="X" n="0655b04"/><lb ed="R108" n="0677b05"/><g ref="#CB01334">㦬</g>無功。卽悟門深遠操履潛確之人。儻分毫習氣
<lb ed="X" n="0655b05"/><lb ed="R108" n="0677b06"/>未除。未免隨強偏墜。永明祖師所謂十人九蹉路。
<lb ed="X" n="0655b06"/><lb ed="R108" n="0677b07"/>陰境若現前。瞥爾隨他去。此誠可寒心者也。初果
<lb ed="X" n="0655b07"/><lb ed="R108" n="0677b08"/>昧於出胎。菩薩昏於隔陰。者裏豈容強作主宰僥
<lb ed="X" n="0655b08"/><lb ed="R108" n="0677b09"/>倖瞞盰。唯有信願持名仗他力故。佛慈悲願定不
<lb ed="X" n="0655b09"/><lb ed="R108" n="0677b10"/>唐捐。彌陀聖衆現前慰導。故得無倒自在往生。佛
<lb ed="X" n="0655b10"/><lb ed="R108" n="0677b11"/>見衆生臨終倒亂之苦。特爲保任此事。所以殷勤
<lb ed="X" n="0655b11"/><lb ed="R108" n="0677b12"/>再勸發願。以願能導行故也。問。佛旣心作心是。何
<lb ed="X" n="0655b12"/><lb ed="R108" n="0677b13"/>不竟言自佛。而必以他佛爲勝。何也。答。此之法門
<lb ed="X" n="0655b13"/><lb ed="R108" n="0677b14"/>全在了他卽自。若諱言他佛。則是他見未忘。若偏
<lb ed="X" n="0655b14"/><lb ed="R108" n="0677b15"/>重自佛。却成我見顚倒。又悉檀四益。後三益事不
<lb ed="X" n="0655b15"/><lb ed="R108" n="0678a01"/>孤起。儻不從世界深發慶信。則欣厭二益尙不能
<lb ed="X" n="0655b16"/><lb ed="R108" n="0678a02"/>生。何況悟入理佛。唯卽事持。達理持。所以彌陀聖
<lb ed="X" n="0655b17"/><lb ed="R108" n="0678a03"/>衆現前卽是本性明顯。往生彼土見佛聞法卽是
<lb ed="X" n="0655b18"/><lb ed="R108" n="0678a04"/>成就慧身不由他悟。法門深妙破盡一切戲論。斬
<lb ed="X" n="0655b19"/><lb ed="R108" n="0678a05"/>盡一切意見。唯<name role="" type="person">馬鳴</name>･龍樹･智者･永明之流徹底擔
<lb ed="X" n="0655b20"/><lb ed="R108" n="0678a06"/>荷得去。其餘世智辯聰通儒禪客。盡思度量愈推
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0655c" n="0655c"/>
<lb ed="X" n="0655c01"/><lb ed="R108" n="0678a07"/>愈遠。又不若愚夫婦老實念佛者爲能潛通佛智
<lb ed="X" n="0655c02"/><lb ed="R108" n="0678a08"/>暗合道妙也。我見是利故說此言。分明以佛眼佛
<lb ed="X" n="0655c03"/><lb ed="R108" n="0678a09"/>音印定此事。豈可違抗不善順入也哉。二正宗分
<lb ed="X" n="0655c04"/><lb ed="R108" n="0678a10"/>竟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0655c05"/><lb ed="R108" n="0678a11"/><p xml:id="pX61p0655c0501">△三流通分。信願持名一法。圓收圓超一切法門。
<lb ed="X" n="0655c06"/><lb ed="R108" n="0678a12"/>豎與一切法門渾同。橫與一切法門迥異<note place="inline">諸經論中亦有
<lb ed="X" n="0655c07"/><lb ed="R108" n="0678a13"/>橫義。乃隨斷惑淺深卽於同居見上三土。是則約證名橫。約斷仍豎也</note>。旣無問自說。
<lb ed="X" n="0655c08"/><lb ed="R108" n="0678a14"/>誰堪倡募流通。唯佛與佛乃能究盡諸法實相。此
<lb ed="X" n="0655c09"/><lb ed="R108" n="0678a15"/>經唯佛境界。唯佛佛可與流通耳。文爲二。初普勸。
<lb ed="X" n="0655c10"/><lb ed="R108" n="0678b01"/>二結勸。初中三。初勸信流通。二勸願流通。三勸行
<lb ed="X" n="0655c11"/><lb ed="R108" n="0678b02"/>流通。初中二。初略引標題。二徵釋經題。初中六。初
<lb ed="X" n="0655c12"/><lb ed="R108" n="0678b03"/>東方<note place="inline">至</note>六上方。唐譯十方。今略攝故。今初。</p>
<lb ed="X" n="0655c13"/><lb ed="R108" n="0678b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0655c1301">舍利弗。如我今者讚歎阿彌陀佛不可思議功德之
<lb ed="X" n="0655c14"/><lb ed="R108" n="0678b05"/>利。東方亦有阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>佛･須彌相佛･大須彌佛･須彌光
<lb ed="X" n="0655c15"/><lb ed="R108" n="0678b06"/>佛･妙音佛如是等恒河沙數諸佛。各於其國出廣長
<lb ed="X" n="0655c16"/><lb ed="R108" n="0678b07"/>舌相。徧覆三千大千世界。說誠實言。汝等衆生當信
<lb ed="X" n="0655c17"/><lb ed="R108" n="0678b08"/>是稱讚不可思議功德。一切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0655c18"/><lb ed="R108" n="0678b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0655c1801">不可思議略有五意。一橫超三界不俟斷惑。二卽
<lb ed="X" n="0655c19"/><lb ed="R108" n="0678b10"/>西方橫具四土非由漸證。三但持名號不假禪觀
<lb ed="X" n="0655c20"/><lb ed="R108" n="0678b11"/>諸方便。四一七爲期不藉多劫多生多年月。五持
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0656a" n="0656a"/>
<lb ed="X" n="0656a01"/><lb ed="R108" n="0678b12"/>一佛名卽爲諸佛護念。不異持一切佛名。此皆導
<lb ed="X" n="0656a02"/><lb ed="R108" n="0678b13"/>師大願行之所成就。故曰阿彌陀佛不可思議功
<lb ed="X" n="0656a03"/><lb ed="R108" n="0678b14"/>德之利。又行人信願持名。全攝佛功德成自功德。
<lb ed="X" n="0656a04"/><lb ed="R108" n="0678b15"/>故亦曰阿彌陀佛不可思議功德之利。下又曰。諸
<lb ed="X" n="0656a05"/><lb ed="R108" n="0679a01"/>佛不可思議功德。我不可思議功德是。諸佛釋迦
<lb ed="X" n="0656a06"/><lb ed="R108" n="0679a02"/>皆以阿彌爲自也。阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>。此云無動。佛有無量德。
<lb ed="X" n="0656a07"/><lb ed="R108" n="0679a03"/>應有無量名。隨機而立。或取因或取果。或性或相。
<lb ed="X" n="0656a08"/><lb ed="R108" n="0679a04"/>或行願等。雖擧一隅仍具四悉。隨一一名顯所詮
<lb ed="X" n="0656a09"/><lb ed="R108" n="0679a05"/>德。劫壽說之不能悉也。東方虗空不可盡。世界亦
<lb ed="X" n="0656a10"/><lb ed="R108" n="0679a06"/>不可盡。世界不可盡。住世諸佛亦不可盡。略擧恒
<lb ed="X" n="0656a11"/><lb ed="R108" n="0679a07"/>河沙耳。此等諸佛各出廣長舌勸信此經。而衆生
<lb ed="X" n="0656a12"/><lb ed="R108" n="0679a08"/>猶不生信。頑冥極矣。常人三世不妄語。舌能至鼻
<lb ed="X" n="0656a13"/><lb ed="R108" n="0679a09"/>藏頭。果佛三大僧祇劫不妄語。舌薄廣長可覆面。
<lb ed="X" n="0656a14"/><lb ed="R108" n="0679a10"/>今證大乘淨土妙門。所以徧覆大千。表理誠稱眞
<lb ed="X" n="0656a15"/><lb ed="R108" n="0679a11"/>事實非謬也。標出經題流通之本。什師順此方好
<lb ed="X" n="0656a16"/><lb ed="R108" n="0679a12"/>略譯。今題巧合持名妙行。奘師譯云。稱讚淨土攝
<lb ed="X" n="0656a17"/><lb ed="R108" n="0679a13"/>受經。文有詳略。義無增減。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0656a1711" cb:place="inline">△二南方。</p>
<lb ed="X" n="0656a18"/><lb ed="R108" n="0679a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656a1801">舍利弗。南方世界有日月燈佛･名聞光佛･大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛･
<lb ed="X" n="0656a19"/><lb ed="R108" n="0679a15"/>須彌燈佛･無量精進佛如是等恒河沙數諸佛。各於
<lb ed="X" n="0656a20"/><lb ed="R108" n="0679b01"/>其國出廣長舌相。徧覆三千大千世界。說誠實言。汝
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0656b" n="0656b"/>
<lb ed="X" n="0656b01"/><lb ed="R108" n="0679b02"/>等衆生當信是稱讚不可思議功德。一切諸佛所護
<lb ed="X" n="0656b02"/><lb ed="R108" n="0679b03"/>念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0656b03"/><lb ed="R108" n="0679b04"/><p xml:id="pX61p0656b0301">△三西方。</p>
<lb ed="X" n="0656b04"/><lb ed="R108" n="0679b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656b0401">舍利弗。西方世界有無量壽佛･無量相佛･無量幢佛･
<lb ed="X" n="0656b05"/><lb ed="R108" n="0679b06"/>大光佛･大明佛･寶相佛･淨光佛如是等恒河沙數諸
<lb ed="X" n="0656b06"/><lb ed="R108" n="0679b07"/>佛。各於其國出廣長舌相。徧覆三千大千世界。說誠
<lb ed="X" n="0656b07"/><lb ed="R108" n="0679b08"/>實言。汝等衆生當信是稱讚不可思議功德。一切諸
<lb ed="X" n="0656b08"/><lb ed="R108" n="0679b09"/>佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0656b09"/><lb ed="R108" n="0679b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0656b0901">無量壽佛與彌陀同名。十方各方面同名諸佛無
<lb ed="X" n="0656b10"/><lb ed="R108" n="0679b11"/>量也。然卽是導師。亦可爲度衆生不妨轉讚釋迦
<lb ed="X" n="0656b11"/><lb ed="R108" n="0679b12"/>如來所說。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0656b1105" cb:place="inline">△四北方。</p>
<lb ed="X" n="0656b12"/><lb ed="R108" n="0679b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656b1201">舍利弗。北方世界有<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛･最勝音佛･難沮佛･日生
<lb ed="X" n="0656b13"/><lb ed="R108" n="0679b14"/>佛･網明佛如是等恒河沙數諸佛。各於其國出廣長
<lb ed="X" n="0656b14"/><lb ed="R108" n="0679b15"/>舌相。徧覆三千大千世界。說誠實言。汝等衆生當信
<lb ed="X" n="0656b15"/><lb ed="R108" n="0680a01"/>是稱讚不可思議功德。一切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0656b16"/><lb ed="R108" n="0680a02"/><p xml:id="pX61p0656b1601">△五下方。</p>
<lb ed="X" n="0656b17"/><lb ed="R108" n="0680a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656b1701">舍利弗。下方世界有師子佛･名聞佛･名光佛･達磨佛･
<lb ed="X" n="0656b18"/><lb ed="R108" n="0680a04"/>法幢佛･持法佛如是等恒河沙數諸佛。各於其國出
<lb ed="X" n="0656b19"/><lb ed="R108" n="0680a05"/>廣長舌相。徧覆三千<anchor xml:id="nkr_note_add_0656b1901" n="0656b1901"/><anchor xml:id="beg0656b1901" n="0656b1901"/>大<anchor xml:id="end0656b1901"/>千世界。說誠實言。汝等衆生
<lb ed="X" n="0656b20"/><lb ed="R108" n="0680a06"/>當信是稱讚不可思議功德。一切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0656c" n="0656c"/>
<lb ed="X" n="0656c01"/><lb ed="R108" n="0680a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0656c0101">此界水輪金輪風輪之下復有下界非非想天等。
<lb ed="X" n="0656c02"/><lb ed="R108" n="0680a08"/>乃至重重無盡也。達磨。此云法。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0656c0213" cb:place="inline">△六上方。</p>
<lb ed="X" n="0656c03"/><lb ed="R108" n="0680a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656c0301">舍利弗。上方世界有梵音佛･宿王佛･香上佛･香光佛･
<lb ed="X" n="0656c04"/><lb ed="R108" n="0680a10"/>大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛･雜色寶華嚴身佛･娑羅樹王佛･寶華德佛･
<lb ed="X" n="0656c05"/><lb ed="R108" n="0680a11"/>見一切義佛･如<name role="" type="person">須彌山</name>佛如是等恒河沙數諸佛。各
<lb ed="X" n="0656c06"/><lb ed="R108" n="0680a12"/>於其國出廣長舌相。徧覆三千大千世界。說誠實言。
<lb ed="X" n="0656c07"/><lb ed="R108" n="0680a13"/>汝等衆生當信是稱讚不可思議功德。一切諸佛所
<lb ed="X" n="0656c08"/><lb ed="R108" n="0680a14"/>護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0656c09"/><lb ed="R108" n="0680a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0656c0901">此界非非想天之上。復有上界風輪金輪及三界
<lb ed="X" n="0656c10"/><lb ed="R108" n="0680b01"/>等重重無盡也。問。諸方必有淨土。何偏讚西方。答
<lb ed="X" n="0656c11"/><lb ed="R108" n="0680b02"/>此亦非善問。假使讚阿閦佛國。汝又疑偏東方。展
<lb ed="X" n="0656c12"/><lb ed="R108" n="0680b03"/>轉戲論。問。何不徧緣法界。答。有三義。令初機易標
<lb ed="X" n="0656c13"/><lb ed="R108" n="0680b04"/>心故。阿彌本願勝故。佛與此土衆生偏有緣故。蓋
<lb ed="X" n="0656c14"/><lb ed="R108" n="0680b05"/>佛度生。生受化。其間難易淺深總在於緣。緣之所
<lb ed="X" n="0656c15"/><lb ed="R108" n="0680b06"/>在恩德弘深。種種敎啓能令歡喜信入。能令觸動
<lb ed="X" n="0656c16"/><lb ed="R108" n="0680b07"/>宿種。能令魔障難遮。能令體性開發。諸佛本從法
<lb ed="X" n="0656c17"/><lb ed="R108" n="0680b08"/>身垂迹固結緣種。若世出世悉不可思議。尊隆於
<lb ed="X" n="0656c18"/><lb ed="R108" n="0680b09"/>敎乘。擧揚於海會。沁入於苦海。慈契於寂光。所以
<lb ed="X" n="0656c19"/><lb ed="R108" n="0680b10"/>萬德欽承。羣靈拱極。當知佛種從緣起。緣卽法界。
<lb ed="X" n="0656c20"/><lb ed="R108" n="0680b11"/>一念一切念。一生一切生。一香一華一聲一色乃
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0657a" n="0657a"/>
<lb ed="X" n="0657a01"/><lb ed="R108" n="0680b12"/>至受懺授記摩頂垂手。十方三世莫不徧融。故此
<lb ed="X" n="0657a02"/><lb ed="R108" n="0680b13"/>增上緣因名法界緣起。此正所謂徧緣法界者也。
<lb ed="X" n="0657a03"/><lb ed="R108" n="0680b14"/>淺位人便可決志專求。深位人亦不必捨西方而
<lb ed="X" n="0657a04"/><lb ed="R108" n="0680b15"/>別求華藏。若謂西方是權華藏是實。西方小華藏
<lb ed="X" n="0657a05"/><lb ed="R108" n="0681a01"/>大者。全墮衆生徧計執情。以不達權實一體大小
<lb ed="X" n="0657a06"/><lb ed="R108" n="0681a02"/>無性故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0657a0605" cb:place="inline">△二徵釋經題。</p>
<lb ed="X" n="0657a07"/><lb ed="R108" n="0681a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0657a0701">舍利弗。於汝意云何<note place="inline">稱讚功德之名上來<anchor xml:id="nkr_note_add_0657a0701" n="0657a0701"/><anchor xml:id="beg0657a0701" n="0657a0701"/>已<anchor xml:id="end0657a0701"/>詳言矣</note>。何故名爲一切
<lb ed="X" n="0657a08"/><lb ed="R108" n="0681a04"/>諸佛所護念經<note place="inline">耶</note>。舍利弗。若有善男子善女人。聞是
<lb ed="X" n="0657a09"/><lb ed="R108" n="0681a05"/>經受持者。及聞諸佛名者。是諸善男子善女人皆爲
<lb ed="X" n="0657a10"/><lb ed="R108" n="0681a06"/>一切諸佛之所護念。皆得不退轉於阿耨多羅三藐
<lb ed="X" n="0657a11"/><lb ed="R108" n="0681a07"/>三菩提。是故舍利弗。汝等皆當信受我語及諸佛所
<lb ed="X" n="0657a12"/><lb ed="R108" n="0681a08"/>說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0657a13"/><lb ed="R108" n="0681a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0657a1301">此經獨詮無上心要諸佛名字。竝詮無上圓滿究
<lb ed="X" n="0657a14"/><lb ed="R108" n="0681a10"/>竟萬德。故聞者皆爲諸佛護念。又聞經受持卽執
<lb ed="X" n="0657a15"/><lb ed="R108" n="0681a11"/>持名號。阿彌名號諸佛所護念故。問。但聞諸佛名
<lb ed="X" n="0657a16"/><lb ed="R108" n="0681a12"/>而未持經。亦得護念不退耶。答。此義有局有通。占
<lb ed="X" n="0657a17"/><lb ed="R108" n="0681a13"/>察謂雜亂垢心雖誦我名而不爲聞。以不能生決
<lb ed="X" n="0657a18"/><lb ed="R108" n="0681a14"/>定信解。但獲世間善報。不得廣大深妙利益。若到
<lb ed="X" n="0657a19"/><lb ed="R108" n="0681a15"/>一行三昧。則成廣大微妙行心。名得相似無生法
<lb ed="X" n="0657a20"/><lb ed="R108" n="0681b01"/>忍。乃爲得聞十方佛名。此亦應爾。故須聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0657a2001" n="0657a2001"/><anchor xml:id="beg0657a2001" n="0657a2001"/>已<anchor xml:id="end0657a2001"/>執持
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0657b" n="0657b"/>
<lb ed="X" n="0657b01"/><lb ed="R108" n="0681b02"/>至一心不亂方爲聞諸佛名。蒙諸佛護念。此局義
<lb ed="X" n="0657b02"/><lb ed="R108" n="0681b03"/>也。通義者。諸佛慈悲不可思議。名號功德亦不可
<lb ed="X" n="0657b03"/><lb ed="R108" n="0681b04"/>思議。故一聞佛名。不論有心無心。若信若否。皆成
<lb ed="X" n="0657b04"/><lb ed="R108" n="0681b05"/>緣種。況佛度生等怨親。無疲倦。苟聞名必護念。何
<lb ed="X" n="0657b05"/><lb ed="R108" n="0681b06"/>疑焉。然據金剛三論。根熟菩薩爲佛護念。位在別
<lb ed="X" n="0657b06"/><lb ed="R108" n="0681b07"/>地圓住。蓋約自力必入同生性乃可護念。今仗他
<lb ed="X" n="0657b07"/><lb ed="R108" n="0681b08"/>力故相似位卽蒙護念。乃至相似以還亦皆有通
<lb ed="X" n="0657b08"/><lb ed="R108" n="0681b09"/>護念之義。下至一聞佛名。於同體法性有資發力。
<lb ed="X" n="0657b09"/><lb ed="R108" n="0681b10"/>亦得遠因。終不退也。阿耨多羅。此云無上。三藐三
<lb ed="X" n="0657b10"/><lb ed="R108" n="0681b11"/>菩提。此云正等正覺。卽大乘果覺也。圓三不退乃
<lb ed="X" n="0657b11"/><lb ed="R108" n="0681b12"/>一生成佛異名。故勸身子等皆當信受。聞名功德
<lb ed="X" n="0657b12"/><lb ed="R108" n="0681b13"/>如此。釋迦及十方諸佛同所宣說。可不信乎。初勸
<lb ed="X" n="0657b13"/><lb ed="R108" n="0681b14"/>信流通竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0657b1305" cb:place="inline">△二勸願流通。</p>
<lb ed="X" n="0657b14"/><lb ed="R108" n="0681b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0657b1401">舍利弗。若有人<anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1401" n="0657b1401"/><anchor xml:id="beg0657b1401" n="0657b1401"/>已<anchor xml:id="end0657b1401"/>發願。今發願。當發願。欲生阿彌陀
<lb ed="X" n="0657b15"/><lb ed="R108" n="0682a01"/>佛國者。是諸人等皆得不退轉於阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0657b16"/><lb ed="R108" n="0682a02"/>菩提。於彼國土若<anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1601" n="0657b1601"/><anchor xml:id="beg0657b1601" n="0657b1601"/>已<anchor xml:id="end0657b1601"/>生。若今生。若當生。是故舍利弗。
<lb ed="X" n="0657b17"/><lb ed="R108" n="0682a03"/>諸善男子善女人若有信者。應當發願生彼國土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0657b18"/><lb ed="R108" n="0682a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0657b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1801" n="0657b1801"/><anchor xml:id="beg0657b1801" n="0657b1801"/>已<anchor xml:id="end0657b1801"/>願<anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1802" n="0657b1802"/><anchor xml:id="beg0657b1802" n="0657b1802"/>已<anchor xml:id="end0657b1802"/>生。今願今生。當願當生。正顯依信所發之
<lb ed="X" n="0657b19"/><lb ed="R108" n="0682a05"/>願無虗也。非信不能發願。非願信亦不生。故云若
<lb ed="X" n="0657b20"/><lb ed="R108" n="0682a06"/>有信者應當發願。又願者信之券。行之樞。尤爲要
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0657c" n="0657c"/>
<lb ed="X" n="0657c01"/><lb ed="R108" n="0682a07"/>務。擧願則信行在其中。所以殷勤三勸也。復次。願
<lb ed="X" n="0657c02"/><lb ed="R108" n="0682a08"/>生彼國卽欣厭二門。厭離娑婆與依苦集二諦所
<lb ed="X" n="0657c03"/><lb ed="R108" n="0682a09"/>發二種弘誓相應。欣求極樂與依道滅二諦所發
<lb ed="X" n="0657c04"/><lb ed="R108" n="0682a10"/>二種弘誓相應。故得不退轉於大菩提道。問。今發
<lb ed="X" n="0657c05"/><lb ed="R108" n="0682a11"/>願但可云當生。何名今生。答。此亦二義。一約一期
<lb ed="X" n="0657c06"/><lb ed="R108" n="0682a12"/>名今。現生發願持名。臨終定生淨土。二約刹那名
<lb ed="X" n="0657c07"/><lb ed="R108" n="0682a13"/>今。一念相應一念生。念念相應念念生。妙因妙果
<lb ed="X" n="0657c08"/><lb ed="R108" n="0682a14"/>不離一心。如秤兩頭低昂時等。何俟娑婆報盡方
<lb ed="X" n="0657c09"/><lb ed="R108" n="0682a15"/>育珍池。只今信願持名。蓮蕚光榮金臺影現。便非
<lb ed="X" n="0657c10"/><lb ed="R108" n="0682b01"/>娑婆界內人矣。極圓極頓。難議難思。唯有大智方
<lb ed="X" n="0657c11"/><lb ed="R108" n="0682b02"/>能諦信。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0657c1104" cb:place="inline">△三勸行流通二。初諸佛轉讚。二敎主結
<lb ed="X" n="0657c12"/><lb ed="R108" n="0682b03"/>歎。今初。</p>
<lb ed="X" n="0657c13"/><lb ed="R108" n="0682b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0657c1301">舍利弗。如我今者稱讚諸佛不可思議功德。彼諸佛
<lb ed="X" n="0657c14"/><lb ed="R108" n="0682b05"/>等亦稱讚我不可思議功德。而作是言。釋迦牟尼佛
<lb ed="X" n="0657c15"/><lb ed="R108" n="0682b06"/>能爲甚難希有之事。能於娑婆國土五濁惡世。劫濁･
<lb ed="X" n="0657c16"/><lb ed="R108" n="0682b07"/>見濁･煩惱濁･衆生濁･命濁中。得阿耨多羅三藐三菩
<lb ed="X" n="0657c17"/><lb ed="R108" n="0682b08"/>提。爲諸衆生說是一切世間難信之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0657c18"/><lb ed="R108" n="0682b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0657c1801">諸佛功德智慧雖皆平等。而施化則有難易。淨土
<lb ed="X" n="0657c19"/><lb ed="R108" n="0682b10"/>成菩提易。濁世難。爲淨土衆生說法易。爲濁世衆
<lb ed="X" n="0657c20"/><lb ed="R108" n="0682b11"/>生難。爲濁世衆生說漸法猶易。說頓法難。爲濁世
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0658a" n="0658a"/>
<lb ed="X" n="0658a01"/><lb ed="R108" n="0682b12"/>衆生說餘頓法猶易。說淨土橫超頓法尤難。爲濁
<lb ed="X" n="0658a02"/><lb ed="R108" n="0682b13"/>世衆生說淨土橫超頓修頓證妙觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0658a0201" n="0658a0201"/><anchor xml:id="beg0658a0201" n="0658a0201"/>已<anchor xml:id="end0658a0201"/>自不易。說
<lb ed="X" n="0658a03"/><lb ed="R108" n="0682b14"/>此無藉劬勞修證。但持名號徑登不退。奇特勝妙
<lb ed="X" n="0658a04"/><lb ed="R108" n="0682b15"/>超出思議第一方便。更爲難中之難。故十方諸佛
<lb ed="X" n="0658a05"/><lb ed="R108" n="0683a01"/>無不推我釋迦偏爲勇猛也。劫濁者。濁法聚會之
<lb ed="X" n="0658a06"/><lb ed="R108" n="0683a02"/>時。劫濁中非帶業橫出之行必不能度。見濁者。五
<lb ed="X" n="0658a07"/><lb ed="R108" n="0683a03"/>利使邪見增盛。謂身見･邊見･見取･戒取及諸邪見。
<lb ed="X" n="0658a08"/><lb ed="R108" n="0683a04"/>昏昧汩沒。故名爲濁。見濁中非不假方便之行必
<lb ed="X" n="0658a09"/><lb ed="R108" n="0683a05"/>不能度。煩惱濁者。五鈍使煩惑增盛。謂貪･瞋･癡･慢･
<lb ed="X" n="0658a10"/><lb ed="R108" n="0683a06"/>疑煩動惱亂。故名爲濁。煩惱濁中非卽凡心是佛
<lb ed="X" n="0658a11"/><lb ed="R108" n="0683a07"/>心之行必不能度。衆生濁者。見煩惱所感麤弊五
<lb ed="X" n="0658a12"/><lb ed="R108" n="0683a08"/>陰和合假名衆生。色心竝皆陋劣。故名濁。衆生濁
<lb ed="X" n="0658a13"/><lb ed="R108" n="0683a09"/>中非欣厭之行必不能度。命濁者。因果竝劣。壽命
<lb ed="X" n="0658a14"/><lb ed="R108" n="0683a10"/>短促。乃至不滿百歲。故名濁。命濁中非不費時劫
<lb ed="X" n="0658a15"/><lb ed="R108" n="0683a11"/>不勞勤苦之行必不能度。復次。秪此信願莊嚴。一
<lb ed="X" n="0658a16"/><lb ed="R108" n="0683a12"/>聲阿彌陀佛。轉劫濁爲淸淨海會。轉見濁爲無量
<lb ed="X" n="0658a17"/><lb ed="R108" n="0683a13"/>光。轉煩惱濁爲常寂光。轉衆生濁爲蓮花化生。轉
<lb ed="X" n="0658a18"/><lb ed="R108" n="0683a14"/>命濁爲無量壽。故一聲阿彌陀佛卽釋迦本師於
<lb ed="X" n="0658a19"/><lb ed="R108" n="0683a15"/>五濁惡世所得之阿耨多羅三藐三菩提法。今以
<lb ed="X" n="0658a20"/><lb ed="R108" n="0683b01"/>此果覺全體授與濁惡衆生。乃諸佛所行境界。唯
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0658b" n="0658b"/>
<lb ed="X" n="0658b01"/><lb ed="R108" n="0683b02"/>佛與佛能究盡。非九界自力所能信解也。諸衆生
<lb ed="X" n="0658b02"/><lb ed="R108" n="0683b03"/>別指五濁惡人。一切世間通指四土器世間九界
<lb ed="X" n="0658b03"/><lb ed="R108" n="0683b04"/>有情世間也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0658b04"/><lb ed="R108" n="0683b05"/><p xml:id="pX61p0658b0401">△二敎主結歎。前勸信流通是諸佛付囑。此本師
<lb ed="X" n="0658b05"/><lb ed="R108" n="0683b06"/>付囑。囑語略別從通。但云一切世間。猶前諸佛所
<lb ed="X" n="0658b06"/><lb ed="R108" n="0683b07"/>云汝等衆生。當知文殊･迦葉等皆在所囑也。</p>
<lb ed="X" n="0658b07"/><lb ed="R108" n="0683b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0658b0701">舍利弗。當知我於五濁惡世行此難事。得阿耨多羅
<lb ed="X" n="0658b08"/><lb ed="R108" n="0683b09"/>三藐三菩提。爲一切世間說此難信之法。是爲甚難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0658b09"/><lb ed="R108" n="0683b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0658b0901">信願持名一行。不涉施爲圓轉五濁。唯信乃入。非
<lb ed="X" n="0658b10"/><lb ed="R108" n="0683b11"/>思議所行境界。設非本師來入惡世示得菩提。以
<lb ed="X" n="0658b11"/><lb ed="R108" n="0683b12"/>大智大悲見此行此說此。衆生何由稟此也哉。然
<lb ed="X" n="0658b12"/><lb ed="R108" n="0683b13"/>吾人處劫濁中。決定爲時所囿。爲苦所偪。處見濁
<lb ed="X" n="0658b13"/><lb ed="R108" n="0683b14"/>中決定爲邪智所纏。處煩惱濁中決定爲貪欲所
<lb ed="X" n="0658b14"/><lb ed="R108" n="0683b15"/>陷惡業所螫。處衆生濁中決定安於臭薉而不能
<lb ed="X" n="0658b15"/><lb ed="R108" n="0684a01"/>洞覺。甘於劣弱而不能奮飛。處命濁中決定爲無
<lb ed="X" n="0658b16"/><lb ed="R108" n="0684a02"/>常所吞。石火電光措手不及。若不深知其甚難。將
<lb ed="X" n="0658b17"/><lb ed="R108" n="0684a03"/>謂更有別法可出五濁烽<g ref="#CB00197">㶿</g>宅裏。戲論紛然。唯深
<lb ed="X" n="0658b18"/><lb ed="R108" n="0684a04"/>知其甚難。方肎死盡偷心寶此一行。此本師所以
<lb ed="X" n="0658b19"/><lb ed="R108" n="0684a05"/>極口說其難甚而深囑。我等當知也。初普勸竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0658b1919" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0658b20"/><lb ed="R108" n="0684a06"/>二結勸。</p>
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0658c" n="0658c"/>
<lb ed="X" n="0658c01"/><lb ed="R108" n="0684a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0658c0101">佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0658c0101" n="0658c0101"/><anchor xml:id="beg0658c0101" n="0658c0101"/>已<anchor xml:id="end0658c0101"/>舍利弗及諸比丘一切世間天人阿修
<lb ed="X" n="0658c02"/><lb ed="R108" n="0684a08"/>羅等聞佛所說歡喜信受作禮而去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0658c03"/><lb ed="R108" n="0684a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0658c0301">法門不可思議。難信難知無一人能發問者。佛智
<lb ed="X" n="0658c04"/><lb ed="R108" n="0684a10"/>鑒機。知衆生成佛緣熟。無問自說。令得四益。如時
<lb ed="X" n="0658c05"/><lb ed="R108" n="0684a11"/>雨化歡喜。從世界悉檀得益。毫無疑惑名信。領納
<lb ed="X" n="0658c06"/><lb ed="R108" n="0684a12"/>不忘名受。從爲人對治得益。投身歸命契入法界
<lb ed="X" n="0658c07"/><lb ed="R108" n="0684a13"/>緣起。名作禮。從第一義得益。然一一益中互具四
<lb ed="X" n="0658c08"/><lb ed="R108" n="0684a14"/>益。姑作如此分別耳。上是自行四益。一往不退。報
<lb ed="X" n="0658c09"/><lb ed="R108" n="0684a15"/>恩流通。名爲而去。盡未來際化他四益無盡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0658c10"/><lb ed="R108" n="0684b01"/><p xml:id="pX61p0658c1001">經云。末法億億人修行。罕一得道。唯依念佛得度。
<lb ed="X" n="0658c11"/><lb ed="R108" n="0684b02"/>嗚呼。今正是其時矣。捨此不思議法門。其何能淑。
<lb ed="X" n="0658c12"/><lb ed="R108" n="0684b03"/>旭出家時。宗乘自負。藐視敎典。妄謂持名曲爲中
<lb ed="X" n="0658c13"/><lb ed="R108" n="0684b04"/>下。後因大病。發意西歸。復研妙宗･圓中二鈔及雲
<lb ed="X" n="0658c14"/><lb ed="R108" n="0684b05"/>棲疏鈔等書。始知念佛三昧實無上寶王。方肎死
<lb ed="X" n="0658c15"/><lb ed="R108" n="0684b06"/>心執持名號。萬牛莫挽也。吾友去病久事淨業。欲
<lb ed="X" n="0658c16"/><lb ed="R108" n="0684b07"/>令此經大旨辭不繁而炳著。請余爲述要解。余欲
<lb ed="X" n="0658c17"/><lb ed="R108" n="0684b08"/>普與法界有情同生極樂。理不可却。擧筆於丁亥
<lb ed="X" n="0658c18"/><lb ed="R108" n="0684b09"/>九月二十有七。脫藁於十月初五。凡九日吿成。所
<lb ed="X" n="0658c19"/><lb ed="R108" n="0684b10"/>願一句一字咸作資糧。一見一聞同階不退。信疑
<lb ed="X" n="0658c20"/><lb ed="R108" n="0684b11"/>皆植道種。讚謗等歸解脫。仰唯諸佛菩薩攝受證
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0659a" n="0659a"/>
<lb ed="X" n="0659a01"/><lb ed="R108" n="0684b12"/>明。同學友人隨喜加被。</p><p xml:id="pX61p0659a0110" cb:place="inline">西有道人蕅益智旭閣筆
<lb ed="X" n="0659a02"/><lb ed="R108" n="0684b13"/>故<g ref="#CB02494">䟦</g>。時年四十有九。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0659a03"/><lb ed="R108" n="0684b14"/><p xml:id="pX61p0659a0301">佛說阿彌陀經要解</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0659a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 1164-1b 原<g ref="#CB02494">䟦</g></cb:mulu><head>No. 1164-1b
<lb ed="X" n="0659a05"/><lb ed="R108" n="0684b15"/> 原<g ref="#CB02494">䟦</g></head>
<lb ed="X" n="0659a06"/><lb ed="R108" n="0685a01"/><p xml:id="pX61p0659a0601">經云。三界唯心萬法唯識。古人云。念自性彌陀。生
<lb ed="X" n="0659a07"/><lb ed="R108" n="0685a02"/>唯心淨土。合觀之。是心作佛是心是佛。心外無佛
<lb ed="X" n="0659a08"/><lb ed="R108" n="0685a03"/>佛外無心之義明矣。後人不達。捨西方極樂別言
<lb ed="X" n="0659a09"/><lb ed="R108" n="0685a04"/>唯心淨土。捨萬德慈尊別言自性彌陀。不幾心外
<lb ed="X" n="0659a10"/><lb ed="R108" n="0685a05"/>有佛佛外有心耶。　靈峰大師深悟心性無外之
<lb ed="X" n="0659a11"/><lb ed="R108" n="0685a06"/>體。特爲此經拈出要解。一展讀時。信願持名人可
<lb ed="X" n="0659a12"/><lb ed="R108" n="0685a07"/>自操其券。不唯言簡意周。且使希有甚難之宗如
<lb ed="X" n="0659a13"/><lb ed="R108" n="0685a08"/>聲鼓鐸。盡開經藏。無復匵藏。誠古今所未有也。名
<lb ed="X" n="0659a14"/><lb ed="R108" n="0685a09"/>曰要解。其斯爲無上心要矣乎。</p><p xml:id="pX61p0659a1413" cb:place="inline">古吳淨業弟子正
<lb ed="X" n="0659a15"/><lb ed="R108" n="0685a10"/>知去病氏謹識</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0659a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 1164-1c 歙浦講錄<g ref="#CB02494">䟦</g></cb:mulu><head>No. 1164-1c
<lb ed="X" n="0659a17"/><lb ed="R108" n="0685a11"/> 歙浦講錄<g ref="#CB02494">䟦</g></head>
<lb ed="X" n="0659a18"/><lb ed="R108" n="0685a12"/><p xml:id="pX61p0659a1801">此本係性旦癸巳歲在歙浦栖雲院所聽錄者。於
<lb ed="X" n="0659a19"/><lb ed="R108" n="0685a13"/>時隨允･持循･蒼暉･晟堅･密時諸公之後獲聞法要。
<lb ed="X" n="0659a20"/><lb ed="R108" n="0685a14"/>覺老人此翻心膽盡吐。蓋祕密之藏會當大啓於
<pb ed="X" xml:id="X61.1164.0659b" n="0659b"/>
<lb ed="X" n="0659b01"/><lb ed="R108" n="0685a15"/>今時。非偶然也。因退而紀之。甲午冬老人病中口
<lb ed="X" n="0659b02"/><lb ed="R108" n="0685b01"/>授數處令改正。此本遂稱允當。及老人西逝。性旦
<lb ed="X" n="0659b03"/><lb ed="R108" n="0685b02"/>以病拙藪逋。薄福多障。無緣流通闡播。聊識其後。
<lb ed="X" n="0659b04"/><lb ed="R108" n="0685b03"/>以誌不忘云。庚子夏華陽學人性旦拭涕跋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0659b05"/><lb ed="R108" n="0685b05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>淨土十要卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0641a0601" to="#end0641a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641a0801" to="#end0641a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0641b0701" to="#end0641b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0642c1001" to="#end0642c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0642c1501" to="#end0642c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0644c0501" to="#end0644c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645a0101" to="#end0645a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">欣<note type="cf1">T37n1762_p0364b23</note><note type="cf2">X22n0430_p0827c23</note><note type="cf3">X62n1197_p0600c03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">次</rdg></app>
<app from="#beg0645b0101" to="#end0645b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645c1601" to="#end0645c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0645c1701" to="#end0645c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0646c1201" to="#end0646c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0648a1101" to="#end0648a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0648a1401" to="#end0648a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">阿</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0648a1501" to="#end0648a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">相</lem><rdg wit="#wit.orig">有</rdg></app>
<app from="#beg0648b0501" to="#end0648b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">故</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app>
<app from="#beg0649b0901" to="#end0649b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0649c0801" to="#end0649c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0649c1601" to="#end0649c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0650a0601" to="#end0650a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0650a1101" to="#end0650a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0650a1401" to="#end0650a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0650a1501" to="#end0650a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0651c0101" to="#end0651c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">覺</lem><rdg wit="#wit.orig">覽</rdg></app>
<app from="#beg0652a1701" to="#end0652a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0652b1201" to="#end0652b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0652c0801" to="#end0652c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0653a0801" to="#end0653a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0653c1601" to="#end0653c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0654b1401" to="#end0654b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0655a1101" to="#end0655a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0656b1901" to="#end0656b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">大</lem><rdg wit="#wit.orig">三</rdg></app>
<app from="#beg0657a0701" to="#end0657a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657a2001" to="#end0657a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657b1401" to="#end0657b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657b1601" to="#end0657b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657b1801" to="#end0657b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0657b1802" to="#end0657b1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0658a0201" to="#end0658a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0658c0101" to="#end0658c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0646001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0646001">三下入迦字見</note>
<note n="0653001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0653001">迴疑迥</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0641a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0641a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0641a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0641b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0641b0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0642c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0642c1001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0642c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0642c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0644c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0645a0101">欣【CB】，次【卍續】</note>
<note n="0645b0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0645b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0645c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0645c1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0645c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0646c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646c1201">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0648a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0648a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1401">阿【CB】，［－］【卍續】</note>
<note n="0648a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1501">相【CB】，有【卍續】</note>
<note n="0648b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0501">故【CB】，［－］【卍續】</note>
<note n="0649b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0649b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0649c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0649c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0649c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0649c1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0650a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0650a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0650a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0650a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650a1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0651c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0651c0101">覺【CB】，覽【卍續】</note>
<note n="0652a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0652b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0652c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652c0801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0653a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0653c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653c1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0654b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0655a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0655a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0656b1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656b1901">大【CB】，三【卍續】</note>
<note n="0657a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657a2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657b1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0657b1802" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1802">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0658a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0658a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0658c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0658c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>